recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**آلکساندر آتابکیان** (ارمنی: Ալեքսանդր Մովսեսի Աթաբեկյան؛ ۲ فوریهٔ ۱۸۶۸ – ۴ دسامبر ۱۹۳۳) پدیدآور، متصدی ویراستاری، و روزنامه‌نگار اهل ارمنستان بود.

زندگی‌نامه
----------

آتابکیان در یک خانواده پزشک اشرافی ارمنی در شوشی متولد شد و در ابتدا در کالج شهر زادگاهش تحصیل کرد و سپس در دانشگاه ژنو (۱۸۸۹–۹۶)و در لیون به تحصیل پرداخت. از ۱۸۸۸–۱۸۹۰، در سال‌های اولیه خود آتابکیان در ژنو، در حزب سوسیال دموکرات هنچاکیان شرکت کرد و به حروف‌چینی نشریه ی حزب *Hinchak* (صدای ناقوس) که توسط آوتیس نازاربکیان منتشر شد، پرداخت. او همچنین کتابخانه Anarchist ژنو را تأسیس کرد. [۲]

او در سال ۱۸۷۹ به وسیله خواندن *کلمات یک شورشی* آنارشیست شد، سلسله مقالاتی که توسط پتر کروپوتکین در سال ۱۸۷۹ برای روزنامه Le نوشته شده بود که بعداً برای انتشار در سال ۱۸۸۵ توسط الیزه رکلو جمع‌آوری شد. پس از آن او ترجمه‌های ارمنی و روسی و دیگر نویسندگان آنارشیست را منتشر کرد و روابطی را با ستیزه‌جویان و آنارشیست‌ها در فدراسیون انقلابی ارمنی ایجاد کرد. او در سال ۱۸۹۳ کروپوتکین را ملاقات کرد. [۳] در سال ۱۸۹۴ اقدام به انتشار *Hamaink*، تنها نشریه آنارشیستی ارمنی کرد، که در پنج مقاله منتشر شد.

بین سال‌های ۱۸۹۶ و ۱۹۱۷ در شمال ایران؛ از ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۷ در ارتش امپراتوری روسیه به عنوان یک پزشک کار می‌کرد. پس از جنگ داخلی روسیه، او دوباره با کروپوتکین دیدار کرد و پس از انقلاب فوریه به یک آنارشیست فعال در مسکو تبدیل شد. او به عنوان ویراستار مجله دوره‌ای آنارشیستی *Pocin* فعالیت کرد که از ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۳ به اشاعه ی افکار anarcho-cooperative (تعاون آنارشیستی) در جنبش آزادیخواه می‌پرداخت. وی ۳ مقاله را منتشر کرد که در آن از انقلابیون جامعه و بلشویک‌ها انتقاد کرده و با انقلاب اکتبر مخالفت نمود. پس از مرگ کروپوتکین، او موزه کروپوتکین را با آنارشیست‌های کهنه‌کار دیگر بنیان نهاد. آتابکیان در دهه ۱۹۳۰ دستگیر شد و تصور می‌شود که در یک اردوگاه کار در ۱۹۴۰ جان سپرده است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Alexander Atabekian». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۷.

* at Avproduction.am بایگانی‌شده در ۶ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
* Այվազյան, Հ. Մ. (2005). *Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով)*. Vol. առաջին. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատ.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آلکساندر آتابکیان موجود است. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* ایالات متحده آمریکا

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد درباره یک سیاستمدار اهل ارمنستان است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* ایالات متحده آمریکا

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   کنترل استاندارد | LCCN: no2013048584 · VIAF: 300154898 · WorldCat VIAF: 300154898 |
**دوکساپرام** (به انگلیسی: Doxapram)

اشکال دارویی: آمپول

موارد مصرف
----------

هیدروکلرید دوکساپرام (دوپرام) (Doxapram Hydrochloride((Dopram) به‌عنوان محرک در درمان ضعف تنفسی، تضعیف تنفسی پس از اعمال جراحی یا آپنه‌ای که به دلیل مصرف شل‌کننده‌های عضلانی اسکلتی ایجاد نشده باشد، نارسایی حاد تنفسی در مبتلایان به بیماری انسدادی مزمن ریوی ونیز برای تحریک تنفس عمیق بعد از اعمال جراحی بکار می‌رود.

مکانیسم اثر
-----------

این دارو با تأثیر بر گیرنده‌های شیمیایی شریان کاروتید موجب تحریک تنفس و در نتیجه افزایش حجم حیاتی و افزایش اندک تعداد تنفس می‌گردد. بتدریج با افزایش میزان مصرف دارو، مراکز تنفس در بصل‌النخاع نیز تحریک شده که این خود به‌طور پیشرونده، سایر قسمتهای مغز و طناب نخاعی را نیز تحریک می‌کند.

فارماکوکینتیک
-------------

اثر دارو طی ۲۰ تا ۴۰ ثانیه شروع شده و پس از ۲۱ دقیقه به حداکثر می‌رسد. اثر دوکساپرام ۱۲۵ دقیقه به طول می‌انجامد. حدود ۵۵٪ آن از طریق صفرا دفع می‌گردد.

عوارض جانبی
-----------

بروز عوارض قلبی عروقی مانند افزایش فشار خون، درد قفسه سینه، ضربان سریع یا نامنظم قلب، همولیز، ترومبوفلبیت، حملات هراس و ترمور گزارش شده است.

جستارهای وابسته
---------------

بیماری انسدادی مزمن ریوی

منابع
-----

* فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی، ۱۳۸۷
* ویکی‌پدیای انگلیسی
نقشه احتمالی ابرقاره آماسیا
**آماسیا** (به انگلیسی: Amasia) نام ابرقاره‌ای احتمالی در آینده است که ممکن است از اتصال دو قارهٔ آسیا و آمریکای شمالی به‌وجود آید. این احتمال بیشتر بر این حقیقت استوار است که صفحه اقیانوس آرام در حال رفتن به زیر صفحات اوراسیا و آمریکای شمالی است و اگر این روند همچنان ادامه داشته باشد، در نهایت به بسته‌شدن صفحهٔ اقیانوس آرام می‌انجامد. در این ضمن، فشار تیغهٔ میان‌اقیانوسی اطلس، سبب کشیده‌شدن آمریکای شمالی به سمت غرب شده و در نتیجه، اقیانوس اطلس در زمان‌هایی در آینده بزرگتر از اقیانوس آرام خواهد شد.

از سوی دیگر مرز بین صفحات اوراسیا و آمریکای شمالی در سیبری برای میلیون‌ها سال ثابت بوده‌است که این عامل همراه با دیگر عوامل ذکرشده می‌تواند موجب ادغام دو قارهٔ آمریکای شمالی و آسیا با یکدیگر شده و ابرقارهٔ جدیدی را به‌وجود آورد.

روی لیورمور در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ با خلق اصطلاح *نووپانگه‌آ*، این احتمال را مطرح ساخت که اقیانوس آرام بسته خواهد شد، استرالیا به شرق آسیا خواهد چسبید و جنوبگان به سمت شمال حرکت خواهد کرد. در کتاب *ابرقاره* نوشتهٔ تد تیلد و در نسخهٔ ۲۰ اکتبر ۲۰۰۷ مجلهٔ نیو ساینتیست در مقاله‌ای با عنوان *بازگشت پانگه‌آ*، به آماسیا، نوووپانگه‌آ و پانگه‌آ آلتیما اشاره شده‌است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Amasia». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳ نوامبر ۲۰۱۱.

| * ن
* ب
* و
قاره‌های جهان |
| --- |
| قاره‌های شش‌گانه | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Projection orthographique de l’Asie.آسیا | Projection orthographique de l’Europe.اروپا | Projection orthographique de l’Afrique.آفریقا | Projection orthographique de 
l’Amérique.آمریکا | Projection orthographique de l’Océanie.اقیانوسیه | Projection orthographique de l’Antarctique.جنوبگان |

 |
| دسته‌بندی‌های دیگر | 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Projection orthographique de l’Amérique du Nord.آمریکای شمالی | Projection orthographique de l’Amérique du Sud.آمریکای جنوبی | Projection orthographique de l’Eurasie.اوراسیا | Projection orthographique de l’Afro-Eurasie.آفرو-اوراسیا |

 |
| دیرین‌قاره‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| ابرقاره‌ها | گوندوانا •  لوراسیا •  پانجه‌آ •  پانوتیا •  رودینیا •  کلمبیا •  کنورلند •  ننا •  اور •  والبارا |
| قاره‌ها | آرکتیکا •  آسیامریکا •  آتلانتیکا •  آوالونیا •  بالتیکا •  سیمریا •  کنگو کراتون •  اروآمریکا •  کالاهاریا •  قزاقستانیه •  لورنتیا •  سیبری •  چین جنوبی •  ساهول •  اور |

 |
| قاره‌های زمین‌شناختی آینده | پانجه‌آ آلتیما ·  آماسیا |
| قاره‌های زیر آب | فلات کرگوئلن ·  زیلاندیا |
| قاره‌های تخیلی | آتلانتیس ·  کوماری کاندام ·  لموریا ·  مروپیس  ·  مو ·  سرزمین ناشناخته جنوبی |
تالار اپرا.
تئاتر سان کارلو در ناپل، قدیمی‌ترین تالار اپرای فعال جهان.
**تالار اپرا** یک ساختمان تئاتر جهت استفاده برای اجرای اپرا می‌باشد که شامل یک سکوی اجرا، یک فرو رفتگی در جهت اسکان ارکستر، صندلی‌ها جهت بینندگان، و امکانات پشت صحنه برای لباس و ساخت و ساز مجموعه است در حالی که برخی سالن‌ها به طور خاص برای نمایش اپرا ساخته شده‌اند، تالار اپرا می‌تواند بخش‌های دیگری بسته به فضای خودش داشته باشد که معمولاً بخشی از مراکز هنرهای نمایشی را در بر می‌گیرد.

تاریخچه
-------

اولین تالار اپرای عمومی در سال ۱۶۳۷ و به عنوان تئاتر سن کازینو در شهر ونیز ایتالیا به وجود آمد، در کشوری که اپرا محبوب مردمانش بود و در میان مردمان عادی و ثروتمندان طرفداران بسیاری داشت، هنوز هم در همین کشور ساختمان‌های متعددی به عنوان اپرا خانه وجود دارد، در عین حال در همان زمان و تا زمان اجرای آهنگ‌های هنری پرسل، هیچ تالار اپرایی در لندن وجود نداشت، اولین تالار اپرا در آلمان در شهر هامبورگ و به سال ۱۶۷۸ به وجود آمد، تالارهای اپرای اولیه آمریکا نیز در جهت میزبانی رقاصان، نمایشگاه‌ها، نمایش نامه‌ها، و واریته‌ها در شهرها و ایالت‌ها ساخته شد

جستارهای وابسته
---------------

* تئاتر
* اپرا
* فهرست تالارهای اپرای جهان

**تالار اپرا زوریخ** یک تالار اپرا در شهر زوریخ سوئیس است. این مکان در زگسلایتنپلاتز واقع شده‌است و از سال ۱۸۹۱ خانه اپرای زوریخ بوده و همچنین سالن تئاتر برنهارد زوریخ را در خود جای داده‌است. این مکان همچنین خانه باله زوریخ است.

منابع
-----

1. ↑  BBC website

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Opera house». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۶.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تالار اپرا موجود است. |

| * ن
* ب
* و
اصطلاح‌های اپرا |
| --- |
| انگلستان | 
* Breeches role
* صدای قفسه سینه
* Concert version
* Head voice
* Mad scene
* خانه اپرا
* سوفلور
* سورتایتل

 |
| فرانسه | 
* دست زدن با کف
* Coup de glotte
* سرگرمی
* تنفس
* ملودرام
* Répétiteur
* تمبر

 |
| آلمان | 
* کوپه
* Gesamtkunstwerk
* Kammersänger
* نغمه معرف
* Literaturoper
* Regietheater
* Sitzprobe
* Sprechgesang

 |
| ایتالیا | 
* آریا
* آریا دی سوربتو
* آریوسو
* باندا
* بل کانتو
* بورلتا
* کابالتا
* کادنزا
* کانتیبل
* کاستراتو
* کاواتینا
* کولوراتورا
* کمپریماریو
* Convenienze
* دا کاپو آریا
* دیوا
* Falsetto
* Falsettone
* Fioritura
* اینترمتزو
* لگاتو
* اپرانامه
* Maestro
* ملودراما
* Messa di voce
* میوزیکو
* اپرا سریا
* پاساژیو
* سرش
* پریما دونا
* گفت‌آواز
* Ritornello
* Solita forma
* اسپینتو
* Squillo
* Stagione
* Stile rappresentativo
* Tessitura
* وریسم
* ویبراتو

 |
| سایر | 
* Duodrama
* Hovsångare
* Insertion aria
* Monodrama
* اوورتور
* تراویستی

 |
**مجمع انتخاب پاپ** جلسه‌ای بین کاردینال‌ها است که به منظور انتخاب اسقف جدید رم که به وی پاپ می‌گویند برگزار می‌شود. کلیسای کاتولیک رم، پاپ را وارث خلافت رسولی پطرس و رهبر زمینی این کلیسا می‌داند. این کلیسا حدود هزار سال است که این مجمع را برای انتخاب پاپ گرد هم می‌آورد. مجمع انتخاب پاپ که به شکل غیرعلنی برگزار می‌شود کهن‌ترین شیوهٔ انتخاب رهبر یک بنیاد در دنیا است.

سابقه‌های بی‌شمار دخالت در روند انتخاب پاپ و زمان‌های زیادی که مسیحیان بدون پاپ سر می‌کردند در دورهٔ فترت میان سال‌های ۱۲۶۸ تا ۱۲۷۱ میلادی به اوج رسید تا جایی که کمی بعد، پاپ گرگوری دهم در جریان شورای دوم لیون بسال ۱۲۷۴ میلادی فرمانی صادر کرد مبنی بر این که درب‌ها باید تا زمان انتخاب پاپ نو به‌روی همهٔ کاردینال‌ها «با کلید» بسته شوند و ایشان تنها زمانی حق خروج دارند که اسقف اعظم را انتخاب کرده باشند. امروزه این مجمع در کلیسای سیستین واقع در کاخ رسولی برگزار می‌شود.

اسقف رم از عصر رسولی به این سو مانند دیگر اسقف‌ها با اجماع روحانیون و مردم عادی اسقف‌نشین انتخاب می‌شود. در ۱۰۵۹ میلادی مجمع کاردینال‌ها به عنوان بدنهٔ گروه گزینندگان پاپ انتخاب شد. از آن گاه به بعد جزئیات دیگری به فرایند انتخاب پاپ افزوده شده‌است. پاپ پل ششم در ۱۹۷۰ محدودیت سنی ۸۰ سال را برای کاردینال‌ها وضع کرد. رویه‌های کنونی توسط قانون رسولی پاپ ژان پل دوم با عنوان *Universi Dominici gregis* برقرار شده‌اند. پاپ بندیکت شانزدهم در تاریخ‌های ۱۱ ژوئن ۲۰۰۷ و ۲۵ فوریه ۲۰۱۳ اصلاحیه‌هایی به رویه‌های پیش‌گفته افزود. برای انتخاب پاپ جدید نیاز به دستکم دو سوم آرای کاردینال‌ها و قبول مسئولیت توسط نامزد مورد نظر وجود دارد.

پاپ بندیکت شانزدهم در سال ۲۰۱۳ از مقام پاپی استعفا داد و پاپ فرانسیس جایگزین او شد. بعد از درگذشت پاپ بندیکت در سال ۲۰۲۲ و بر خلاف سنت کلیسای کاتولیک، مجمع انتخاب پاپ بعد از تدفین او برگزار نشد.

پانویس
------

1. ↑  Fanning, William H. W. (1913). "Vicar of Christ". In Herbermann, Charles (ed.). *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company.
2. ↑  Baumgartner, F. J. (2006). "Creating the Rules of the Modern Papal Election". *Election Law Journal*. **5**: 57–73. doi:10.1089/elj.2006.5.57.
3. ↑  Goyau, Georges (1913). "Second Council of Lyons (1274)". In Herbermann, Charles (ed.). *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company.
4. 1 2  John Paul II (22 February 1996). *Universi Dominici gregis*. *Apostolic constitution*. Vatican City: Vatican Publishing House.
5. ↑  Baumgartner 2003, p. 4.
6. ↑  Weber, N. A. (1913). "Pope Nicholas II". In Herbermann, Charles (ed.). *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company.
7. ↑  "Pope Issues Conclave Motu Proprio" بایگانی‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine *National Catholic Register*. 25 February 2013.
8. ↑  Benedict XVI (11 June 2007). De aliquibus mutationibus in normis de electione Romani Pontificis (in Latin). *Motu proprio*. Vatican City: Vatican Publishing House.
9. ↑  "Pope alters voting for successor". *BBC News*. 26 June 2007.
10. ↑  آلخاندرو میلان والنسیا (۱۵ دی ۱۴۰۱). «سه دلیل منحصر به فرد بودن تدفین بندیکت شانزدهم در تاریخ کلیسای کاتولیک». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۳.
چگونگی عملکرد موج لاو
**موج لاو** (انگلیسی: Love wave) در دینامیک کشسانی به نوعی از امواج سطحی گفته می‌شود که در جهت افقی دچار قطبش (موج‌ها) شده‌اند. نام این امواج از نام آگوستو ادوارد هوگ لاو دانشمند انگلیسی گرفته شده است که وجود این امواج را در سال ۱۹۱۱ با روابط ریاضی پیش‌بینی کرده بود. امواج لاو ناشی از تداخل امواج در موج اس است که توسط یک لایه کشسان هدایت می‌شود. در لرزه‌شناسی امواج لاو نوعی موج سطحی لرزه‌ای هستند که باعث تغییر افقی سطح زمین بر اثر زمین‌لرزه می‌شوند. این امواج نوعی خاصی از امواج لرزه‌ای را پدید می‌آورد که با موج پی و موج اس (که هر دو امواج درونی نامیده می‌شوند) و نیز با موج ریلی (که موجی سطحی است) متفاوت است. امواج لاو با سرعتی کمتر از موج پی و موج اس منتشر می‌شوند ولی سرعت آن از امواج ریلی بیشتر است. این امواج تنها زمانی مشاهده می‌شوند که لایه‌ای کم‌سرعت بر روی لایه‌ای پرسرعت قرار داشته باشد.
حرکت موج لاو تقریباً شبیه موج اس است، با این تفاوت که ذرات ماده در موج لاو به موازات سطح زمین جابه‌جا می‌شوند و جابه‌جایی عمودی ندارند.

جستارهای وابسته
---------------

* موج ریلی
* موج طولی
* موج پی
* موج اس

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Love wave». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ نوامبر ۲۰۱۷.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد ژئوفیزیک است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
***لیزی*** (انگلیسی: Lizzie) یک فیلم زندگی‌نامه‌ای و دلهره‌آور به کارگردانی کریک ویلیام مک‌نیل است که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. کلویی سونی، کریستن استوارت، جی هوگولی، جیمی شریدن، فیونا شو، کیم دیکنز، دنی اوهر و جف پری در این ایفای نقش کرده‌اند. این فیلم یک داستان واقعی بر اساس زندگی *لیزی بوردن* است که در سال ۱۸۹۲ در فال ریور، ماساچوست مرتکب قتل پدر و نامادری خود شد.

داستان
------

لیزی بوردن (کلویی سونی) به همراه پدرش، اندرو و نامادری‌اش، اَبی و خواهرش، اِما در فال ریور، ماساچوست زندگی می‌کند. خانواده‌ی بوردن، خانواده‌ای سرشناس در شهر هستند و زندگی رومزه‌ی لیزی تحت کنترل شدید پدرش قرار دارد. یک مهاجر ایرلندی به نام بیریجیت سولیوان (کریستن استوارت) به عنوان خدمتکار وارد خانه‌ی آن‌ها می‌شود. لیزی با بیریجیت رابطه‌ی دوستانه‌ای برقرار می کند و به او خواندن و نوشتن یاد می دهد اما یک شب متوجه رابطه‌ی جنسی اجباری پدرش با بیریجیت می‌شود. از آن به بعد لیزی و بیریجیت بسیار به هم نزدیک می‌شوند و پدر لیزی او را از حرف زدن با بیریجیت منع می‌کند. آن شب، لیزی وصیت نامه‌ی پدرش را میسوزاند ولی روز بعد...

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Lizzie (2018 film)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ مارس ۲۰۲۰.
**جنگ اقتصادی** (انگلیسی: Economic warfare) یک استراتژی اقتصادی است که هدف از اجرای آن تضعیف اقتصاد کشور مقابل است.

در عملیات نظامی جنگ اقتصادی می‌تواند سیاست اقتصادی‌ای باشد که در قالب عملیات پنهانی، عملیات سایبری، عملیات اطلاعاتی، … پیش یا هنگام جنگ انجام می‌گیرد.

مفهوم جنگ اقتصادی بیشتر برای جنگ بین کشورها و ملل به ویژه در جنگ تمام عیار کاربرد دارد. در چنین شرایطی، آسیب رساندن به اقتصاد دشمن به‌طور مستقیم به توانایی دشمن در جنگ صدمه می‌زند.

جستارهای وابسته
---------------

### جنگ فرسایشی

* تروریسم اقتصادی
* جنگ
* بمباران راهبردی
* جنگ تجاری
* جنگ تمام‌عیار
* اقتصاد جنگی

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Economic warfare». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۸ ژوئن ۲۰۱۹.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جنگ اقتصادی موجود است. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* شناسه NLKبرابر با KSH1998011046 معتبر نیست.

 |
| سایر | 
* فرهنگ تاریخی سوئیس

 |
**پروتکل ایرلند شمالی** (انگلیسی: Northern Ireland Protocol) یا پروتکل ایرلند/ایرلند شمالی، که معمولاً به اختصار همان پروتکل ایرلند شمالی نامیده می‌شود، پروتکلی برای توافق خروج از برگزیت است که روابط ایرلند شمالی پس از برگزیت را با اتحادیه اروپا و بریتانیای کبیر مشخص می‌کند. توافقنامه خروج، از جمله پروتکل، در ۱ ژانویه ۲۰۲۱ لازم الاجرا شد. با استناد به «شرایط منحصر به فرد» جزیره ایرلند، این پروتکل بر ترتیبات منحصر به فردی در جزیره بین بریتانیا و اتحادیه اروپا حاکم است. این پروتکل برخی از جنبه‌های تجارت کالا بین ایرلند شمالی و بقیه بریتانیا را تنظیم می‌کند.

ترتیبات پروتکل، که بر اساس آن ایرلند شمالی و نه بقیه بریتانیا در بازار واحد اتحادیه اروپا برای کالاها باقی می‌مانند، اجازه حفظ مرز بازبین ایرلند شمالی و جمهوری ایرلند را می‌دهد.

جستارهای وابسته
---------------

* شورش‌های ۲۰۲۱ ایرلند شمالی

منابع
-----

1. 1 2  "Northern Ireland Protocol: The Windsor Framework" (PDF). *House of Commons Library*. March 2023.
2. ↑  "AGREEMENT on the withdrawal of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland from the European Union and the European Atomic Energy Community". *Official Journal of the European Union*. Document 12020W/TXT (L 29/7). 31 January 2020.
3. ↑  "Brexit Questions and Answers". *Northern Ireland Assembly*. 2023.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Northern Ireland Protocol». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ فوریه ۲۰۲۴.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**سیلی غفار** سیاستمدار و فعال حقوق بشر اهل کشور افغانستان (زادهٔ ۱۳ مهر ۱۳۶۲ / ۵ اکتبر ۱۹۸۳ میلادی در ولایت فراه) است. زمانی که او سه ماه داشت خانواده اش به ایران پناهنده شدند و پس از آن به پاکستان رفتند. وی کار خود را به عنوان فعال اجتماعی زمانی که در پاکستان بود با کمک به زنان و کودکانی که در اردوهای پناهندگی بودند آغاز کرد.

«*من کودکانی را دیدم که کفش و غذای کافی برای خوردن نداشتند. و زنانی که به‌طور مکرر مورد خشونت خانگی و جنسی قرار گرفته بودند. با وجود اینکه من سیزده سال داشتم پس از آن زمانی بود که «کار» با عنوان بشردوست به‌طور جدی شروع شد.*"

— سیلی غفار، ۱۱ اوت، ۲۰۱۱

سیلی غفار برای بسیاری از سازمان‌های حقوق بشری افغانستان و همنیطور سازمانهای بین‌المللی حقوق بشر کار کرده‌است. او مدیر سازمان کمک‌های بشردوستانه برای زنان و کودکان افغانستان به اختصار اچ‌ای‌دبلیوسی‌ای (HAWCA) بود که در سال ۱۹۹۹ در پاکستان تأسیس شد.
در دوران طالبان، وی بخشی از گروه ایجاد کنندهٔ دوره‌های سوادآموزی و علوم برای دختران و زنان در ولایاتی مانند ننگرهار، لغمان، فراه و هرات بود. او در طول دوران فعالیت خود در اچ‌ای‌دبلیوسی‌ای(HAWCA) توانست آموزش و مراقبت‌های بهداشتی رایگان برای تعداد زیادی از کودکان و زنان در بسیاری از استانها، کمک‌های قانونی و حمایت از زنان قربانی خشونت ارائه دهد، سیلی غفار دختران جوان را در زمینه ابزارهای رهبری آموزش داد و در سطوح مختلف برای حقوق بشر زنان کار کرد.

او همواره از دولت و همه فرماندهان جنگ و جنگسالاران انتقاد کرده‌است. وی همیشه علت اصلی نقض حقوق مردم افغانستان را مطرح می‌کرد.

سیلی غفار به عنوان یک کنشگر فعال شناخته می‌شود، که منجر به نقش فعال او در اکثر کنفرانس‌ها و رویدادهای ملی و بین‌المللی در مورد افغانستان مانند کنفرانس بن و همین‌طور کنفرانس لندن و سایر کنفرانسها و رویدادها شده‌است که در آن سخنرانی‌های بسیار انتقادی در مورد وضعیت افغانستان انجام داده‌است. تمامی این تجربیات باعث شده‌است که او به‌طور فعالانه در سیاست به عنوان بخشی از اپوزیسیون شناخته شود. سیلی غفار به عنوان سخنگوی حزب همبستگی افغانستان که علیه اشغالگری آمریکا و ناتو و جنگ سالاران صحبت می‌کند شهرت دارد.

او در مناظره‌های تلویزیونی خود ادعا می‌کند که: «در صحبتهایش سیاست شیطانی اشغالگران و یاران افغان آنها را آشکار می‌کند، جنایات دولت و دیگر جنگ سالاران محلی علیه مردم افغانستان را فاش می‌کند، از حقوق زنان و افراد بدشانس دفاع می‌کند و مردم را به وحدت و همبستگی دعوت می‌کند.»

سیلی غفار در بیشتر بحث‌های تلویزیونی خود، عنوان می‌کند که حقایق و ارقامی را در مورد جنایاتی که در حزب جهاد اتفاق افتاده یا در حال وقوع است (پیوند HRW و AI دربارهٔ مجاهدین) که بخشی از سیستم دولتی را تهدید می‌کنند، ارائه کرده‌است.

فیلم مستندی از سیلی غفار از کارگردان برنادتا آرژانتیر به نام "من انقلاب هستم"" ساخته شده‌است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Selay Ghaffar». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ نوامبر ۲۰۲۲.
**کافه دو فلور** (به فرانسوی‌: Cafe De Flore) یک فیلم سینمایی کانادایی و فرانسویست است که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد. در این فیلم بازیگرانی از جمله ونسا پارادی، هلن فلوران، اولین بروشو و کوین والد به ایفای نقش پرداخته‌اند. 

کارگردانی، نویسندگی و تدوین آن توسط ژان-مارک ولی انجام گردیده‌است.

این فیلم سیزده بار نامزد جایزه جن در جشنواره جوایز جنی در سال ۲۰۱۲ شد.

موضوع فیلم
----------

موضوع این فیلم بین دو داستان به ظاهر نامرتبط در رفت و آمد است. یکی در مونترال امروزی اتفاق می‌افتد با تمرکز روی یک دی جی موفق باشگاه، به نام آنتوان که بین ارتباط با دوست دختر جدیدش رُز و رابطه پیچیده‌اش با دوست دوران کودکی و همسر سابقش کارول گیر افتاده است. 

داستان دیگر فیلم که در دهه شصت میلادی در پاریس اتفاق می‌افتد مربوط به ژاکلین، مادر بسیار محافظه‌کار لوران، پسر بچه ای مبتلا به سندروم داون است که به ورونیک عشق می‌ورزد. 

پس از کشته شدن ژاکلین، لوران و ورونیک در یک تصادف رانندگی، کارول، آنتوان و رُز تناسخ بعدی آنها هستند.

بازیگران
--------

* ونسا پارادی در نقش جکلین

* کوین پارنت در نقش آنتوان
	+ امیل والی در نقش آنتوان چهارده ساله

* ایولین بروچو در نقش رُز

* هلن فلوران در نقش کارول
	+ شانل فونتین در نقش کارول چهارده ساله

* مارین گریر در نقش لوران

* آلیس دوبوآ در نقش ورونیک

امیل ولی، پسر ژان-مارک ولی نقش آنتوان جوان را در فیلم به تصویر می‌کشد.

تولید
-----

منابع
-----

1. ↑  Café de Flore at AllMovie
نمای داخلی مسجد جامع طرسوس
**مسجد جامع طرسوس** ( ترکی استانبولی: Tarsus Ulu Cami‎) مسجدی در طرسوس در استان مرسین ترکیه است.

جغرافیا
-------

این مسجد در مرکز طرسوس در محله *جامع نور* (*)Camii Nur* قرار دارد. این مسجد بزرگ ترین مسجد طرسوس است. این نزدیک به کلیسای سنت پل است که تنها حدود ۱۸۰ متر (۵۹۰ فوت) فاصله مستقیم دارد.

تاریخ
-----

این مسجد در سال 1579 در زمان حکومت عثمانی ها ساخته شده بود. سفارش ساخت مسجد، ابراهیم بیگ از سلسله رمضانیان است،  رمضانیان سلسله ای ترکمن بودند که قبل از سال 1517 بر منطقه حکومت می کردند ولی در بقیه قرن شانزدهم به عنوان خراجگزار و رعیت امپراتوری عثمانی حضور داشتند. 

طبق سنگ نوشته اطلاعات مسجد، مسجد قدیمی‌تری در محل مسجد جامع وجود داشته که در زمان حکومت عباسیان (عرب‌ها) در قرن نهم میلادی ساخته شده است. پس از تسخیر طرسوس توسط امپراتوری بیزانس، مسجد قدیمی به کلیسا تبدیل شد. اما در قرن چهاردهم رمضان اوغلو، طرسوس را تصرف کرد و در سال 1579 مسجد بازسازی شد. یک بازار سرپوشیده نیز در کنار مسجد در سال 1579 ساخته شد.

جزییات فنی
----------

 برج ساعت در مسجد جامع طرسوس
ورودی صحن مسجد از طریق یک دروازه سنگ مرمر در شمال آن است. گلدسته ای با 14 ستون برای تحمل 16 گنبد، با کاشی تزیین شده است. مصالح ساختمانی مورد استفاده در ساختمان اصلی از سنگ تراشیده شده است. ستون های ساختمان اصلی با طاق نیمه تیز به نام *طاق ایرانی* به هم متصل شده اند. منبر و محراب (به سمت مکه) از سنگ مرمر ساخته شده است.

مقبره ها
--------

در شرق مسجد مقبره‌های مأمون (خلیفه عباسی)، لقمان و شیث از فرزندان آدم وجود دارندد.

منابع
-----

1. ↑  Mersin online information (به ترکی استانبولی)
2. ↑  Tarsus booklet, Tarsus Municipality
استخوان درشت نی کشف شده
**انسان باکسگروو** (انگلیسی: Boxgrove Man) نامی است که به سه فسیل که گمان می‌رود متعلق به انسان هایدلبرگی، یکی از خویشاوندان منقرض شده انسان‌های امروزی (هومو ساپینس) هستند، اطلاق می‌شود. این فسیل‌ها در باکسگروو در ساسکس یافت شده و قدمت آن به حدود نیم میلیون سال می‌رسد. یک تکه از استخوان ساق پا (درشت نی) و دو دندان پیدا شد. استخوان درشت نی یک مرد بالغ و درشت هیکل بود و تصور می‌شود که دندان‌های آن از همان بزرگسالان بالغ باشد. آنها قدیمی‌ترین فسیل‌های سرده انسان هستند که در بریتانیا یافت شده‌اند.

فسیل هایدلبرگی
--------------

قدمت این مکان در باکسگروو در ساسکس به اواخر دوره کرومریان، در حدود ۵۰۰۰۰۰ سال پیش برمی‌گردد، و این اولین مکان در بریتانیا با فسیل‌هایی از سرده انساناست. استخوان درشت نی در سال ۱۹۹۳ توسط باستان‌شناس مارک رابرتز و تیمش از مؤسسه باستان‌شناسی در دانشگاه کالج لندن کشف شد.
این دو دندان در سال‌های ۱۹۹۵ و ۱۹۹۶ پس از بازگشت به محل به امید یافتن بقایای بیشتر، کشف شدند. درشت نی در اصل حدود ۴۰ سانتی‌متر (۱ فوت ۴ اینچ) طول داشت و از مردهای قوی هیکل با قد ۱۷۷ تا ۱۸۲ سانتی‌متر (۵ فوت ۱۰ اینچ - ۶ فوت اینچ) است. دندان‌های پیش نیز تقریباً یک متر از هم فاصله داشتند و گمان می‌رود که متعلق به همان فرد بالغ باشند. استحکام ساختاری استثنایی بدنی فرد، سازگاری جثه را با سرما، با نسبت‌هایی مشابه با نئاندرتال‌ها نشان می‌دهد.

شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که این انسان‌های اولیه توانایی شکار یا دست‌کم جمع‌آوری با ابزار سنگی را داشتند، زیرا این تیم صدها ابزار سنگ چخماق آشولی را در این مکان کشف کردند. دو دندان یافت شده خراش‌هایی را نشان می‌دهند که نشان دهنده روشی در خوردن است که در آن غذا با ابزاری در حالی که بین فک‌ها گرفته می‌شد بریده می‌شد.

محل کشف
-------

باکسگروو در این دوره از دشت‌های گلی ساحلی در زیر صخره‌های گچی به موزاییکی از زیستگاه‌ها با عقب‌نشینی دریا تبدیل شد. سپس مناطقی از علفزار، استخرها، بوته‌ها و جنگل‌ها، با طعمه‌های متنوع و منابع سنگ چخماق وجود داشت که این منطقه را برای انسان‌های اولیه جذاب می‌کرد. طعمه‌ها شامل اسب و احتمالاً آهو بودند. سایر فسیل‌های پستانداران از گونه‌های منقرض شده کرگدن، خرس و ول بودند. به احتمال زیاد انسان هایدلبرگی این حیوانات را برای امرار معاش با کمک ابزار سنگی کشف شده در این مکان شکار می‌کرده‌است. شواهد دقیقی بر روی بقایای حیوانات وجود دارد که نشان می‌دهد آنها درنده بودند، اما نمی‌توان ثابت کرد که گونه‌هایی که فسیل آنها در ارتباط با آنها پیدا شده‌است، این حیوانات را شکار کرده یا آنها را از بین برده‌اند. آثار دندان روی فسیل درشت نی ممکن است شواهدی باشد که نشان می‌دهد او نیز از طریق آدم‌خواری یا لاشه‌برداری توسط حیوان دیگر پاک شده‌است.

جستارهای وابسته
---------------

* گودال ارتهام

منابع
-----

* Ashton, Nick (2017). *Early Humans*. London, UK: William Collins. pp. 53, 63, 104. ISBN 978-0-00-815035-8.
* Roberts, M. B.; Stringer, C. B.; Parfitt, S. A. (1994). "A hominid tibia from Middle Pleistocene sediments at Boxgrove, UK". *Nature*. **369** (6478): 311–313. Bibcode:1994Natur.369..311R. doi:10.1038/369311a0. PMID 8183368. S2CID 29743115.
* Neil Oliver (2012). *A History of Ancient Britain*. United Kingdom: W&N. p. 480. ISBN 978-0753828861.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ انسان باکسگروو موجود است. |
**نیکولای سرگیویچ تروبتسکوی** (به روسی: Никола́й Серге́евич Трубецко́й) (زاده ۱۶ آوریل ۱۸۹۰، مسکو – درگذشته ۲۵ ژوئن ۱۹۳۸، وین) زبان‌شناس روسی بود. او یکی از اعضای اصلی مکتب زبان‌شناسی پراگ به حساب می‌آید.

زندگی
-----

تروبتسکوی در مسکو به دنیا آمد. او از خانواده‌ای از اشراف روس بود و در واقع یک شاهزاده روسی به‌شمار می‌رفت. پدرش، سرگئی نیکولاویچ تروبتسکوی، استاد فلسفه و رئیس دانشگاه مسکو بود. نیکولای در دانشگاه مسکو به تحصیل زبان سانسکریت و زبان‌شناسی تاریخی پرداخت، آنگاه در لایپزیک ادامه تحصیل داد. در آنجا شاگرد دستوریان جوان (Young Grammarians) و همکلاس لئونارد بلومفیلد و لوسی‌ین تنی‌یر بود. وقتی آتش انقلاب اکتبر در روسیه به اوج خود رسید، به ناچار از روسیه خارج شد و پس از آنکه در نقاط مختلف اروپای شرقی، تصدی سمت‌های گوناگون استادی را به عهده گرفت، سرانجام کرسی فقه‌اللغه زبان‌های اسلاوونیک را در دانشگاه وین پذیرفت و تا زمان مرگ زودهنگامش در ۱۹۳۸ آنجا ماند. در ۱۹۲۸ ویلم ماتسیوس او را به عضویت در حلقه زبان‌شناسی پراگ که تازه شکل گرفته بود، دعوت کرد.

پژوهش‌ها
--------

### واج‌شناسی و آواشناسی

تروبتسکوی به همراه رومن یاکوبسن مبانی واج‌شناسی را پی‌ریزی کرد. آنها از مشخصه‌های آوایی، یعنی اتم‌های سازنده آواها (مثلاً همخوانی بودن در برابر واکه‌ای بودن، انسدادی بودن در برابر غیرانسدادی بودن و … صحبت کردند. به‌یادماندنی‌ترین خدمت تروبتسکوی به واج‌شناسی، اثر ناتمام او دربارهٔ اصول کلی واج‌شناسی با نام «مبانی واج‌شناسی» بود که پس از مرگش انتشار یافت. تروبتسکوی در کتاب «مبانی واج‌شناسی»، هم به مباحث نظری واج‌شناسی توجه دارد و همه به مسائل توصیفی. او به مفهوم تقابل‌ها در واج‌شناسی می‌پردازد و دو نوع تقابل را معرفی می‌کند: ۱. تقابل پایدار (constant opposition) و ۲. تقابل خنثی‌شونده (Neutralizable opposition). تروبتسکوی در جایگاه خنثی‌شدنی، قائل به واج شامل است که آن را با حرف بزرگ نشان می‌دهد.

جستارهای وابسته
---------------

* مکتب پراگ
* آندره مارتینه
* ویلم ماتسیوس
* رومن یاکوبسن
* آنتوان مارتی
* لوسی‌ین تنی‌یر
* سرگئی نیکولاویچ تروبتسکوی

پانویس
------

1. ↑  سورن، ۱۳۸۸، صص ۵۸–۵۹
2. ↑  دبیرمقدم (۱۳۸۸: ص ۱۸۷)
3. ↑  سورن، ۱۳۸۸، ص۵۹
4. ↑  درس‌گفتارهای محمد دبیرمقدم در درس «مکاتب نوین زبان‌شناسی»، ترم اول سال تحصیلی ۱۳۹۰–۱۳۸۹، دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی

منابع
-----

* ویکی‌پدیای انگلیسی
* دبیرمقدم، محمد (۱۳۸۸) «معرفی و نقد کتاب مکاتب زبان‌شناسی نوین در غرب»، مجله دستور، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شماره پنجم، صفحات ۱۸۰ تا ۲۰۶
* سورن، پیتر (۱۳۸۸) «مکاتب زبان‌شناسی نوین در غرب»، ترجمه علی‌محمد حق‌شناس، تهران: انتشارات سمت

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* کره
* کرواسی
* هلند
* لهستان
* سوئد
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **فهرست نویسندگان روس** |

 |
| آ
ا
ب
پ
ت
ج
چ
خ
د
ر
ز
ژ
س
ش
ف
ک
گ
ل
م
ن
و
ه
ی |
**مارینا مالفاتی** (ایتالیایی: Marina Malfatti؛ زادهٔ ۲۵ آوریل ۱۹۳۳ - درگذشتهٔ ۸ ژوئن ۲۰۱۶) یک هنرپیشه اهل ایتالیا بود.

زندگی‌نامه
----------

مارینا در فلورانس زاده شد و در سن ۱۷ سالگی در پاریس در کلاس‌های هنر نمایشی شرکت کرد. مدرسه درام توسط رن سیمون تأسیس شده بود. دو سال بعد، پس از بازگشت به ایتالیا، بورس مرکز تجربی فیلمبرداری را کسب کرد و کار خود را با حضور در فیلم‌ها و تئاترها آغاز نمود.

او در تئاتری که توسط آرنولدو فوا راه‌اندازی شده بود به ویلیام گیبسون معرفی شد. مالفاتی در طی دهه ۱۹۷۰ میلادی به عنوان یک شخصیت برجسته فیلم‌های وحشت شناخته می‌شد.

از جمله فیلم‌های او می‌توان به *یاغیان ازدواج*، *تمامی رنگ‌های تاریکی*، *قتل‌های هفتگانه بانوی سرخ‌پوش* و *مردی برای سوزاندن* اشاره کرد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Marina Malfatti». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۴.
* «Marina\_Malfatti». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۴.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایتالیا

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |


|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد بازیگر است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**ادوارد ند مادرل** (۲۰ اوت ۱۸۷۷  – ۲۷ دسامبر ۱۹۷۴) یک ماهی‌گیر اهل جزیره من بود که در زمان مرگش آخرین بازمانده زبان مادری زبان مانکس بود.

اوایل زندگی
-----------

مادرل در ۲۰ اوت ۱۸۷۷ در کوروالی، نزدیک کرگنیش در جزیره من، در خانواده‌ای ماهیگیر به دنیا آمد. او در کودکی به انگلیسی سخن می‌گفت، برای زندگی به روستایی در کرگنیش رفت تا با اقوام زندگی کند. در اینجا بود که مادرل زبان مانکس را آموخت، زیرا عمه بزرگش مارگارت تاوبمن نمی‌توانست به انگلیسی سخن بگوید. اگر چه زبان مانکس در نیمه دوم قرن نوزدهم رو به ناپدیدی روی نهاده بود، ولی هنوز در برخی نقاط دور افتاده جزیره مانند کرگنیش گویشور داشت. مادرل به عنوان یک مترجم برای سال‌خورده‌های روستا بود، آنانی که انگلیسی نمی‌دانستند

مادرل در چهارده سالگی به عنوان آشپز قایق ماهیگیری شروع به کار کرد و از بندر سنت مری به کینسیل در ایرلند و به شتلند در جستجوی شاه ماهی بود.

میراث
-----

پس از مرگ سیج کینویگ در ۱۹۶۲، مادرل تنها فرد باقی‌مانده با زبان مادری مانکس بود.

مادرل برخی از سخنانش را ضبط کرد تا به نگه‌داری از این زبان کمک کند.

سنگ قبر مادرل

جستارهای وابسته
---------------

* دالی پنتریت، آخرین سخنران بومی کورنیش
* فهرست آخرین سخنوران شناخته شده زبان‌ها

منابع
-----

1. ↑  Broderick, George (2017). "The Last Native Manx Gaelic Speakers. The Final Phase: 'Full' or 'Terminal' in speech?". *Studia Celtica Fennic*. **XIV**: 18–57.
2. ↑  Broderick, George (2009). 'Manx'. In Martin J. Ball and Nicole Müller (eds.), *The Celtic Languages*, second edition, pp.&nbsp;305&ndash;356. Abingdon, Oxfordshire: Routledge.
3. 1 2  "Edward Maddrell". *iMuseum*. Retrieved 3 January 2021.
4. ↑  Stephen, Miller (2007).
5. ↑  "Language Decline and Language Revival in the Isle of Man". *Ned Maddrell Memorial Lecture*. 28 November 1996. Archived from the original on 19 September 2004.

پیوند به بیرون
--------------

* ضبط‌های ند مادرل که در سال ۱۹۶۴ توسط برایان استوول RBV ساخته شد
* A Ned Maddrell recording در یوتیوب
**جوزف هاکوهن** (انگلیسی: Joseph ha-Kohen؛ ۲۰ دسامبر ۱۴۹۶ – تاریخ ورودی نامعتبر است) تاریخ‌نگار، پزشک، و ربی در سده ۱۶ام میلادی بود.

خانواده وی اصالتاً اهل کوئنکا در پادشاهی کاستیل بودند. پس از اخراج یهودیان از اسپانیا، خانواده او به اوینیون آمدند و زمانی که او ۵ سالش بود خانواده‌اش به جنوآ نقل مکان کردند و تا سال ۱۵۱۶ در آنجا ماندند. پس از آن آنها به نووی لیگوره رفتند و پس از مدت کوتاهی باری دیگر در سال ۱۵۳۸ به جنوآ بازگشتند و او در آنجا برای دوازده سال به یادگیری فیزیک پرداخت. در ۳ ژوئن ۱۵۵۰ او و دیگر یهودیان به خاطر رقابت میان فیزیک‌دانان غیریهودی از جنوا رانده شدند و او تا سال ۱۵۶۷ در وولتاجیو اقامت گزید. در سال ۱۵۷۱ او دوباره به جنوا برگشت و همان‌جا در سال ۱۵۷۷ یا ۱۵۷۸ درگذشت.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Joseph ha-Kohen». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ مه ۲۰۲۱.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* هلند
* لهستان
* سوئد
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |
**شیشه‌ماهیان آسیایی** (نام علمی: *Ambassidae*) نام یک تیره از راسته سوف‌ماهی‌سانان است.

شیشه‌ماهیان آسیایی از ماهی‌های آب شیرین و دریایی هستند. گونه‌های این خانواده بومی آسیا، اقیانوسیه، اقیانوس هند و اقیانوس آرام غربی هستند. این خانواده شامل هشت سرده و حدود ۵۱ گونه است. حداکثر اندازه بزرگ‌ترین گونه به حدود ۲۶ سانتی‌متر می‌رسد. ویژگی بسیاری از گونه‌ها شفاف یا نیمه‌شفاف بودن بدنشان است.

گونه‌های مختلفی از شیشه‌ماهیان آسیایی به عنوان ماهی آکواریوم مورد استفاده قرار می‌گیرند که به خاطر بدن شفاف آن‌ها محبوبند.

در دهه ۱۹۹۰، شیشه‌ماهی هندی را که بدنی شفاف دارد با رنگ‌های مصنوعی تزریق کرده به عنوان ماهی خانگی به فروش رساندند. اما از آن زمان به بعد، محبوبیت این «ماهی‌های نقاشی‌شده» کم شده و ماهیگیران بیشتری به دنبال نمونه‌هایی با رنگدانه طبیعی هستند.

منابع
-----

1. ↑  Froese, Rainer, and Daniel Pauly, eds. (2012). "Ambassidae" in پایگاه داده ماهی. December 2012 version.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ambassidae». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۴.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ شیشه‌ماهیان آسیایی موجود است. |
***رزیستنس ۲*** (به انگلیسی: Resistance 2) یک بازی ویدئویی در سبک تیراندازی اول شخص و علمی-تخیلی است که توسط شرکت اینسامنیاک گیمز ساخته شده و به‌وسیلهٔ سونی کامپیوتر انترتینمنت به‌طور انحصاری برای کنسول پلی‌استیشن ۳ منتشر شده‌است. این بازی در ۴ نوامبر ۲۰۰۸ در ایالات متحده، ۱۳ نوامبر ۲۰۰۸ در ژاپن و ۲۸ نوامبر همان سال در اروپا عرضه شد. *رزیستنس ۲* دومین قسمت از مجموعه بازی‌های *رزیستنس*، و دنباله‌ای بر بازی مورد تقدیر قرار گرفته *رزیستنس: فال آو من* به‌شمار می‌رود. داستان بازی بلافاصله پس از اتمام نسخه اول دنبال می‌شود و گروهبان ناتان هیل یکبار دیگر خود را در جهانی که تبدیل به میدان جنگ شده پیدا می‌کند. پس از شکست کایمراها در لندن، آن‌ها به پیشبردشان ادامه داده و خود را برای حمله به ایالات متحده آماده می‌سازند. ناتان هیل نیز یکبار دیگر برای رویارویی با کایمراها به ایالات متحده سفر می‌کند. در این بازی، او عضو گروهی از سربازان زبده با نام «سنتینلز» است که همانند هیل به ویروس کایمرا آلوده هستند و باید با استفاده منظم از مهارکننده‌ای، خودشان را تحت کنترل قرار دهند.

*رزیستنس ۲* به‌طور کلی با واکنش‌های مطلوبی از سوی منتقدان همراه بود، که جلوه‌های بصری، حالت چندنفره و مقیاس حالت تک‌نفره کارزار مورد تحسین قرار گرفت، اما منتقدان نسبت به داستان، و ویژگی‌های حالت کارزار انتقاداتی داشتند. در حالی که تغییرات کلی بازی نسبت به نسخهٔ قبلی خود واکنش‌های ضد و نقیضی از سوی منتقدان و طرفداران را به همراه داشت. این بازی در کنار نسخه‌های *رزیستنس: فال آو من* و *رزیستنس ۳*، سرورهای آنلاین خودشان را در تاریخ ۲۸ مارس ۲۰۱۴ تعطیل کردند.

منابع
-----

1. ↑  Nutt, Christian (November 12, 2008). "In-Depth: Inside The Making Of Resistance 2". *Gamasutra*. Archived from the original on May 13, 2022. Retrieved May 13, 2022.
2. ↑  Hillier, Brenna (July 22, 2013). "Ratchet & Clank writer departs Insomniac". *VG247*. Archived from the original on September 23, 2021. Retrieved May 13, 2022.
3. ↑  "About Resistance 2" (به انگلیسی). ign.com. Retrieved February 3, 2016.
4. ↑  Robert Purchese. "Sony turning off Gran Turismo 5, Resistance servers" (به انگلیسی). eurogamer. Retrieved February 3, 2016.

پیوند به بیرون
--------------

* وبگاه رسمی

| * ن
* ب
* و
اینسامنیاک گیمز |
| --- |
| *اسپایرو* | 
* *اسپایرو اژدها*
* *اسپایرو ۲: خشم ریپتو!*
* *اسپایرو: سال اژدها*

 |
| *رچت و کلنک* | 
* *رچت و کلنک* (۲۰۰۲)
* *به سوی کماندو*
* *مهمات خود را بالا بیاور*
* *بن بست*
* *ابزار تخریب*
* *جستجو برای غنیمت*
* *یک ترک در زمان*
* *به درون پیوند*
* *رچت و کلنک* (۲۰۱۶)
* *شکاف جدا*

 |
| *رزیستنس* | 
* *رزیستنس*
* *رزیستنس ۲*
* *رزیستنس ۳*

 |
| *مرد عنکبوتی* | 
* *مرد عنکبوتی*
* *مرد عنکبوتی: مایلز مورالس*
* *مرد عنکبوتی ۲*

 |
| مرتبط | 
* رچت و کلنک (فیلم)

 |
| 
* **رده:اینسومنیاک گیمز**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد بازی ویدئویی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**تایمز نیو رومن** (به انگلیسی: Times New Roman) یک تایپوگرافی با قلم سریف است که به سفارش روزنامه بریتانیایی *تایمز* در سال ۱۹۳۱ مورد استفاده قرار گرفت، تایمز نیو رومن توسط استنلی موریسون، مشاور هنری شعبه بریتانیایی شرکت تجهیزات چاپ مونو تایپ و با همکاری ویکتور لاردن، هنرمند نویسه‌گردانی در بخش تبلیغات *تایمز* طراحی شد. این تایپ‌فیس به یکی از محبوب‌ترین تایپوگرافی‌ها تبدیل شده‌است و بر روی اکثر رایانه‌های شخصی نصب می‌شود.

موریسون که از او خواسته شد در مورد طراحی مجدد راهنمایی کند، توصیه کرد که *تایمز* تایپوگرافی خود را از چهره‌ای دوک‌دار متعلق به سده نوزدهم میلادی به طرحی قوی‌تر و محکم‌تر تغییر دهد و به سنت‌های چاپی سده هجدهم میلادی و قبل از آن بازگردد. این طراحی با روند رایج در سلیقه چاپ آن دوره مطابقت داشت. موریسون یک تایپ قدیمی‌تر مونو تایپ به نام تایپ‌فیس پلاتین را به عنوان پایه برای طراحی پیشنهاد کرد آنچنانکه تایمز نیو رومن بیشتر با ابعاد پلاتین مطابقت داشته باشد. تغییر اصلی این بود که کنتراست در سرکش گذاشتن برای ارائه تصویر واضح‌تر افزایش یافت. طرح جدید اولین بار در ۳ اکتبر ۱۹۳۲ در انتشار *تایمز* به نمایش درآمد. یک سال بعد، این طرح برای فروش تجاری منتشر شد. در نام تایمز نیو رومن، واژه رومن اشاره‌ای به سبک معمولی یا رومی (گاهی اوقات آنتیکوا نیز نامیده می‌شود)، اولین بخشی از خانواده تایمز نیو رومن که طراحی شد، نوع قلم رومی ریشه در چاپ ایتالیایی اواخر قرن ۱۵ و اوایل قرن ۱۶ داشت، اما طراحی تایمز نیو رومن هیچ ارتباطی با روم یا رومیان ندارد.

منابع
-----

1. ↑  "Times New Roman Font Combinations & Free Alternatives · Typewolf". *Typewolf* (به انگلیسی). Retrieved 2023-11-12.

پیوند به بیرون
--------------

* تایمز مدرن، اثر دن راتیگان: قسمت ۱ و قسمت ۲
* خانواده تایمز نیو رومن (سایزهای مختلف، در نوع فلز داغ)
* خانواده فونت تایمز نیو رومن - تایپوگرافی | اسناد مایکروسافت
* فونت‌های مورد استفاده: تایمز نیو رومن، تایمز



|  |
| --- |
| این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**دیوید بیرنی** (انگلیسی: David Birney؛ زادهٔ ۲۳ آوریل ۱۹۳۹ – ۲۷ آوریل ۲۰۲۲) یک بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا بود.

زندگی‌نامه
----------

بیرنی در ۲۳ آوریل ۱۹۳۹در واشینگتن، دی.سی. به دنیا آمد. پدرش، ادوین بیرنی مأمور ویژه اف‌بی‌آی بود. مادرش، جین (مک گی)، قبل از اینکه مشاور املاک شود، خانه‌دار بود. بیرنی در مدارس بروکلین و اوهایو تحصیل کرد و از دبیرستانی در غرب کلیولند فارغ‌التحصیل شد. او عنوان افتخار انجمن ملی را کسب کرد و ورزش‌های بسکتبال، فوتبال و پیست را آموخت. بیرنی موفق به کسب مدرک لیسانس با رتبه ممتاز در رشته ادبیات انگلیسی از کالج دارتموث شد. بیرنی موفق شد در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس، مدرک کارشناسی ارشد خود را در هنرهای تئاتر، بازیگری و کارگردانی کسب نماید. او همشاگردی رالف فروید و ویلیام متنیتس بود. بیرنی پس از کسب بورسیه دستیار آموزشی موفق به کسب دکترای افتخاری در علوم انسانی از دانشگاه یوتا جنوبی شد.

زندگی شخصی و مرگ
----------------

بیرنی در سال ۱۹۷۴با مردیث باکستر ازدواج کرد. آنها با هم در سریال تلویزیونی ۱۹۷۳–۱۹۷۲ «بریجت عاشق بیرنی» بودند. در طول ازدواج آنها، بیرنی به نام مردیت باکستر بیرنی شناخته می‌شد. آنها با هم صاحب سه فرزند شدند: کیت، مولی و پیتر. این زوج در ۱۹۸۹از یکدیگر طلاق گرفتند.

در نسخه دسامبر ۲۰۱۷ خبرنامه جهان وحشی وحشی کالج دارتموث در مورد فارغ التحصیلان سال ۱۹۶۱، فاش شد که بیرنی به بیماری آلزایمر مبتلا بوده‌است. بیرنی در ۲۷ آوریل ۲۰۲۲ در خانه خود در سانتا مونیکا، کالیفرنیا، چهار روز پس از تولد ۸۳سالگی خود درگذشت. در زمان مرگ، او در زندگی مشترک با میشل روبرش بود.

منابع
-----

1. ↑  Sandomir, Richard (May 2, 2022). "David Birney, Who Starred in TV's 'Bridget Loves Bernie,' Dies at 83". *The New York Times*. Retrieved May 3, 2022.
2. ↑  "Honorary Degree Recipients: 1987". *Southern Utah University*. Retrieved November 8, 2021.
3. ↑  Sandomir, Richard (May 2, 2022). "David Birney, Who Starred in TV's 'Bridget Loves Bernie,' Dies at 83". *The New York Times*. Retrieved May 3, 2022.
4. ↑  Bloom, Arthur (December 2017). "Green Cards" (PDF). *Wide Wide World*: 5. Retrieved November 8, 2021.
5. ↑  Mike Barnes (May 3, 2022). "David Birney, Actor on 'Bridget Loves Bernie' and 'St. Elsewhere', Dies at 83". *The Hollywood Reporter*.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «David Birney». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ اوت ۲۰۱۴.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ دیوید بیرنی موجود است. |

* دیوید بیرنی در IMDb

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد بازیگر است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**ژان ماری لو پن** (به فرانسوی: Jean-Marie Le Pen) (متولد ۲۰ ژوئن ۱۹۲۸ در بریتنی، فرانسه) یک سیاستمدار راست‌گرا و ملی‌گرای فرانسوی و بنیانگذار و رهبر جبهه ملی فرانسه تا سال ۲۰۱۱ است.

زندگی
-----

او در نبرد دین‌بین‌فو شرکت جسته‌است. او ادعا می‌کند در جریان مبارزات انتخاباتی سال ۱۹۵۸ یک چشم خود را از دست داده‌است.

ژان-ماری لو پن، سپتامبر ۲۰۰۵
او و دخترش مارین عضو مستقل پارلمان اروپا هستند. او پنج بار در انتخابات ریاست جمهوری فرانسه شرکت جسته که از جمله در سال ۲۰۰۲، وقتی دوم شد از لیونل ژوسپن نامزد اصلی جناح چپ پیشی گرفت. کارزار انتخاباتی او در سال ۲۰۰۷ در سن ۷۸ سال و ۹ ماهگی، او را پیرترین نامزد ریاست جمهوری در فرانسه ساخت.

او بر مهاجرت به فرانسه، اتحادیه اروپا، فرهنگ سنتی، قانون و نظم و نرخ بیکاری بالای فرانسه تمرکز دارد و از افزایش انگیزه برای خانه‌داران، محدودیت بر مهاجرت، مجازات مرگ، و مخالفت با پروسه یکپارچگی اروپا حمایت می‌کند. او شدیداً مخالف ازدواج‌های هم-جنس، اتانازی، و سقط جنین است. او خواهان لغو قانون موسوم به قانون گسو (در باب محکومیت هر گونه اظهارات ضدیهودی) شده‌است. او می‌گوید این قانون با اصل آزادی بیان مخالف است.

مواضع در مورد ایران
-------------------

او با هرگونه حمله احتمالی به ایران مخالف است و می‌گوید که می‌ترسد که چنین اقدامی به بروز جنگ جهانی سوم منجر شود. او همچنین از برنامه هسته‌ای ایران دفاع کرده و گفته‌است: تبلیغاتی که دربارهٔ فعالیت‌های هسته‌ای ایران در جهان به راه افتاده به این دلیل است که آمریکا و متحدان نزدیک آن، به دنبال جنگ با ایران و شاید جنگ با جهان‌اسلام هستند. به نوشته روزآنلاین او از مهمانان ویژه جشن‌های سالگرد انقلاب ایران در سفارت این کشور در فرانسه‌است.

منابع
-----

1. ↑  «RFI - France2007 - élection présidentielle - Le Pen, son univers impitoyable». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ فوریه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۸ سپتامبر ۲۰۰۹.
2. ↑  Your MEPs: Jean-Marie LE PEN
3. ↑  Your MEPs: Marine LE PEN
4. ↑  Fars News Agency: رهبر حزب جبهه ملی فرانسه: قانون گسو باید برداشته شود
5. ↑  روزنامه آفتاب یزد۸۶/۵/۳۰: ژان ماری لوپن: حمله نظامی به ایران، آغاز جنگ جهانی سوم است
6. ↑  Fars News Agency : حمایت رهبر حزب جبهه ملی فرانسه از برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران
7. ↑  «ادوار نیوز|ژان ماری لوپن: چرا رئیس جمهور ایران را سرزنش می‌کنید». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ دسامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۸ سپتامبر ۲۰۰۹.
8. ↑  رابطه با ایران باید تغییر کند - roozonline.com[*پیوند مرده*]

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ژان-ماری لو پن موجود است. |

* وبلاگ ژان ماری لوپن

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* جمهوری چک
* هلند
* لهستان
* سوئد

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* هنرمند موزیک‌برینز
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**صفحهٔ عصبی، ورقه عصبی، بشقاب عصبی** یا **تخته عصبی** (به انگلیسی: Neural plate) یک ساختار کلیدی رشدی است که به عنوان پایه‌ای برای سیستم عصبی عمل می‌کند. جمجمه تا گره آغازین از رگه آغازین جنینی، بافت اکتودرم ضخیم می‌شود و صاف می‌شود تا به ورقهٔ عصبی تبدیل شود. ناحیه جلویی گره آغازین را می‌توان به‌طور کلی بشقاب عصبی نامید. سلول‌ها در این فرایند با ادامه طولانی شدن و باریک شدن ظاهری ستونی به خود می‌گیرند. انتهای بشقاب عصبی که به عنوان چین‌های عصبی شناخته می‌شوند، انتهای تخته را به سمت بالا و با هم فشار می‌دهند و به درون لوله عصبی تا می‌شوند، ساختاری که برای رشد مغز و نخاع حیاتی است. این فرایند به‌طور کلی نورولاسیون آغازین نامیده می‌شود.

پروتئین‌های سیگنال‌دهنده نیز در رشد تختهٔ عصبی مهم هستند و به تمایز بافتی که قرار است به تخته عصبی تبدیل شود کمک می‌کنند. نمونه‌هایی از این پروتئین‌ها عبارتند از پروتئین‌های ریخت‌ژنتیک استخوان و کادهرین‌ها. بیان این پروتئین‌ها برای تا شدن تخته عصبی و پیامد آن تشکیل لوله عصبی ضروری است.

منابع
-----

1. ↑  Gilbert, Scott F. (2010). *Developmental biology* (9th. ed.). Sunderland, Mass.: Sinauer Associates. pp. 333–338. ISBN 978-0878933846.

| * ن
* ب
* و
تکوین دستگاه عصبی |
| --- |
| نوروژنسیس | 

|  |  |
| --- | --- |
| کلی | 
* تکوین دستگاه عصبی
* Neurulation
* Neurula
* نوتوکرد
* Neuroectoderm
* صفحه عصبی
	+ چین عصبی
	+ شیار عصبی
* Neuropoiesis
* Adult neurogenesis

 |
| ستیغ عصبی | 
* Cranial neural crest
	+ Cardiac neural crest complex
* Truncal neural crest

 |
| لوله عصبی | 
* Rostral neuropore
* Neuromere / Rhombomere
* Cephalic flexure
* Cervical flexure
* Pontine flexure
* Alar plate
* Basal plate
* Glioblast
* Neuroblast
* Germinal matrix

 |

 |
| چشم | 
* لوله عصبی
* Optic vesicle
* Optic stalk
* Optic cup
* Surface ectoderm
	+ Lens placode

 |
| گوش | 
* Otic placode
	+ Otic pit
	+ Otic vesicle

 |
یک خط لوله انتقال در حال خوابانده‌شدن در یک ترانشه
یک ترانشه در یک سایت باستان‌شناسی در مزرعه‌ای در انگلیس
ترانشهٔ بوئر در نبرد ماگرسفونتین که به شکست غیرمنتظرهٔ Highland Brigade در ۱۱ دسامبر ۱۸۹۹ در طول جنگ بوئر دوم کمک کرد.
**ترانشه** (به فرانسوی: Tranchée) به فرورفتگی‌های مصنوعی یا طبیعی در سطح زمین گفته می‌شود که ژرفای آن‌ها از پهنایشان بیشتر و پهنای آن‌ها از درازایشان بسیار کمتر است. ترانشه‌ها اساساً جویهای عمیقی هستند که ممکن است دارای ویژگی‌های دیگری نیز باشند. ترانشه‌های طبیعی در کف اقیانوس‌ها به وفور یافت می‌شوند که برخی از آن‌ها مانند ترانشه‌های مغاکی همچون درازگودال ماریانا ممکن است عمق بسیار زیادی داشته‌باشند. این ترانشه‌ها ممکن است زیستگاه جانوران واقع شوند. در سطح خشکی نیز ترانشه‌های طبیعی گوناگون دیده می‌شود که برخی از آن‌ها ممکن است تبدیل به دره یا ویژگی‌های طبیعی بزرگ دیگر شوند. ترانشه‌های مصنوعی با اهداف گوناگون مانند ایجاد استحکامات نظامی، انتقال آب برای آبیاری کشاورزی، یا ایجاد حصار و خط مرزی برای زمین‌ها ساخته می‌شوند. برای کاهش آلودگی‌های بصری، خطوط برق، گاز و تلفن نیز ممکن است از راه حفر ترانشه در دل زمین نصب شوند. گاهی برای یافتن برخی تأسیسات زیر خاک ترانشه‌های اکتشافی حفر می‌شود. همچنین ترانشه در بررسی‌های باستان‌شناسی نیز کاربرد دارد.

جستارهای وابسته
---------------

* ترانشه‌زن
* بارانکا
* زمین‌ساخت بشقابی
* درازگودال
* فرورانش
* خندق
* پای سنگرمانده

منابع
-----

1. ↑  "What is a Trench?" (به انگلیسی). wisegeek. Retrieved 2013-06-08.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زمین‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |