علی‌اکرم همت‌زاده ۲۰۰۹
**علی‌اکرم همت‌زاده** یا **علی‌اکرم همت‌اف** (زاده ۲۸ اکتبر ۱۹۴۸، درگذشت ۲۲ دسامبر ۲۰۲۲) نظامی، سیاستمدار، فعال حقوق بشر تالشی جمهوری آذربایجان و تنها رئیس‌جمهور جمهوری خودگردان تالش-مغان (در سال ۱۹۹۳) و رهبر سابق جنبش ملی تالش بود.

زندگی‌نامه
----------

علی‌اکرم همت‌اف در سال ۱۹۴۳ در لریک آذربایجان به دنیا آمد. وی دانش‌آموخته انستیتو پلی‌تکنیک باکو است. پس از پایان دوران تحصیل مدیر یک کارخانه موتورسازی در شهر لنکران شد و با سودابه رسولف ازدواج نمود. فعالیت سیاسی‌اش را با احزاب آغاز کرد و خود نیز یکی از بنیان‌گذاران جبهه خلق آذربایجان بود. []

در سال ۱۹۹۳ عضو جبهه خلق و معاون وزیر دفاع جمهوری آذربایجان اعلام خودمختاری کرد و جمهوری خودگردان تالش-مغان را در قفقاز پدیدآورد. در همان زمان سرهنگ صورت حسین‌اف از گنجه نیز دست به کودتا زد و دولت ایلچی بیگ در یک محاصره گازانبری قرار گرفت.

حیدر علی یف پس از به قدرت رسیدن همت‌اف را زندانی ساخت و همین کار را نیز یا حسین‌اف انجام داد. []
دادگاه آذربایجان در سال ۱۹۹۵ وی را به اعدام محکوم کرد، اما پس از فشارهای گوناگون جهانی بر جمهوری آذربایجان این حکم به حبس ابد تخفیف داده شد.

زندان
-----

پس از فروپاشی این جمهوری خودگردان با حمله نظامی جمهوری آذربایجان به آن، همت‌زاده تا سال ۲۰۰۴ در زندان بسر برد. در این زمان وی بوسیله سازمان‌های جهانی حقوق بشر مانند عفو بین‌الملل و نیز شورای اروپا زندانی سیاسی شناخته شد. با درخواست شورای اروپا محاکمه‌ای دوباره برای وی صورت گرفت. به گزارش دیدبان حقوق بشر وی در دوران زندان تحت خشونت و بدرفتاری مأموران قرارگرفته بود.

سیدیکی کابا نماینده فدراسیون حقوق بشر، در نامهای سرگشاده به الهام علیف از وضعیت نابسامان همت‌زاده در زندان انفرادی و جلوگیری از کمک‌های پزشکی و غیره به او انتقاد کرده بود. « وی در زندان مبتلا به سل شد و همهٔ دندان‌هایش را از دست داد. به همین دلیل از زندان در سال ۲۰۰۴ آزاد اما تابعیت آذربایجانی از او گرفته شد از این رو از آن زمان تا اکنون در هلند به همراه خانواده‌اش زندگی می‌کند.

شکایت از جمهوری آذربایجان
-------------------------

وی پس از ورود به هلند تحت بند ۳۴ بیانیه پاسداشت حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین دو شکایت از جمهوری آذربایجان کرد که در هردو مورد جمهوری آذربایجان محکوم به پرداخت غرامتی معادل ۱۴۰۹۰ یورو شد. هلال محمدف و فخردین عباسف (نخست‌وزیر و رئیس مجلس جمهوری خودمختار تالش) از مسکو به داخل جمهوری آذربایجان برگشته‌اند تا حقوق تالش را احیا کنند.

نامه به مردم ایران
------------------

همت‌زاده در مهرماه سال ۱۳۸۷ نامه‌ای سرگشاده به مردم ایران نوشت و ضمن اشاره به لغو قراردادهای گلستان و ترکمنچای پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، از آن‌ها برای احقاق حقوق هموطنانشان آن‌سوی مرزها درخواست کمک نمود.

جستارهای وابسته
---------------

* جمهوری خودگردان تالش-مغان
* جنبش ملی تالش

| * ن
* ب
* و
تالش |
| --- |
| منطقه تالش | **تالش گشتاسبی** :آستارا •  جلیل‌آباد •  لریک •  لنکران •  ماساللی •  یاردیملی
**تالش ایران**: آستارا •  طوالش •  رضوانشهر •  ماسال •  صومعه‌سرا •  فومن •  شفت |
| زبان و فرهنگ مردم | 
* تالشی‌ها
* تالشی
	+ آذری
* روسی
* گیلکی
* فارسی
* کردی (کرمانجی)

 |
| تاریخ | 
* پایتاکاران
* اسپهبدان گیلان
* تالش صفوی
* استان مغان
* خانات تالش
* یورش به لنکران
* پیمان گلستان
* پیمان ترکمنچای
* حکومت مغان
* خیزش لنکران
* نبرد لنکران
* جمهوری شوروی مغان
* جمهوری خودگردان تالش-مغان

 |
| دیدنی‌ها | 
* کوه‌های تالش
* مریان
* سووتون
* اسبومار
* لاتون
* گیسوم
* لوندویل
* سیاهداران
* ویسادار
* ماسوله
* قلعه رودخان
* اولسبلانکاه
* ارده
* دژ سلسال
* سراگاه
* نوئه‌دی
* شاهمیلرزان
* پارک ملی هیرکان
* دریاچه نئور

 |
| شهرها | **تالش گشتاسبی** :آستارا • لریک • لنکران • ماساللی • یاردیملی • جلیل‌آباد • ارچوان • ارکیوان • برادیگاه • تنگه‌رود • کج‌آبه • محمودآباد •  پنسر •  لیمان
**تالش**: آستارا • لوندویل • ویزنه • چوبر • حویق • خطبه سرا • لیسار • هشتپر • اسالم • پره‌سر • رضوانشهر • پونل • ماسال • شاندرمن • صومعه‌سرا • فومن • شفت • احمدسرگوراب • ماکلوان |
| افراد | 
* اهالی تالش
* فهرست تالشان
* تالش‌تباران اهل ایران
* تالش‌تباران اهل جمهوری آذربایجان

 |
|  درگاه:تالش |

منابع
-----

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Alikram Hummatov». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ دی ۱۳۸۹.

* Azerbaijan in a stir over political prisoner, BBC, ۲۰۰۳

1. ↑  علی اکرم همت‌زاده ،سیاستمدار و فعال حقوق بشر
2. ↑  «Amnesty International, Concerns in Europe, 2002». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۱.
3. ↑  Azerbaijan: Council Of Europe Gives Baku Another Two Months On Issue Of Political Prisoners, By Jean-Christophe Peuch, 2003
4. ↑  Human Rights Watch World Report 2003 - Azerbaijan
5. 1 2  «Аликрама Гумматова заставили отказаться от гражданства Азербайджана». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۱.
6. ↑  Sidiki Kaba, FIDH President,"Open letter to Mr. H.E Heydar Aliev, President of the Republic of Azerbaijan", April 2003
7. ↑  Резко ухудшилось здоровье азербайджанского политического заключенного Алиакрама Гумматова
8. ↑  Hummatov v. Azerbaijan Judgement, UNHCR, 2007
9. ↑  «تالشیان جمهوری آذربایجان خواهان الحاق به ایران شدند». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مارس ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۱.

|  |  |
| --- | --- |
|  | متن مربوطه در ویکی‌نبشته: ***نامه ژنرال همت‌زاده به مردم ایران*** |

[[]]