**مولکولاریته** در مطالعه سینتیک شیمیایی به تعداد مولکول‌هایی که در یک واکنش ابتدایی (تک مرحله ای) با یکدیگر واکنش داده و محصول را پدیدمی‌آورند، گفته می‌شود. و برابر است با مجموع ضرایب استوکیومتری واکنش دهنده‌ها با برخورد مؤثر (انرژی کافی) و جهت‌گیری صحیح در یک واکنش ابتدایی. بسته به اینکه چند مولکول به هم می‌پیوندند، یک واکنش می‌تواند تک‌مولکولی، دومولکولی یا حتی سه‌مولکولی باشد.

واکنش‌های تک‌مولکولی
--------------------

در یک واکنش تک‌مولکولی، یک مولکول منفرد با بازآرایی اتمی، مولکول‌های مختلف را تشکیل می‌دهد. این فرایند را با معادله زیر نشان می‌دهیم:

{\displaystyle {\ce {A -> P}}}
که در آن P به معنی محصول(ها) است. اگر فقط یک مولکول در محصول پدید بیاید، واکنش ایزومری‌شدن رخ داده‌است و اگر بیش از یک مولکول در محصول پدید بیاید، تفکیک رخ داده‌است.

در هر صورت، سرعت واکنش یا مرحله واکنش توسط قانون سرعت مرتبه اول توصیف می‌شود:

{\displaystyle {\frac {d\left[{\ce {A}}\right]}{dt}}=-k\_{r}\left[{\ce {A}}\right]\,}
که در آن [A] غلظت گونه A است، t زمان و kr ثابت سرعت واکنش است.

همان‌طور که از معادله قانون سرعت استنباط می‌شود، تعداد مولکول‌های A که از بین می‌روند با تعداد مولکول‌های A موجود متناسب است. مثالی از یک واکنش تک‌مولکولی، ایزومری‌شدن سیکلوپروپان به پروپن است:

واکنش‌های تک‌مولکولی را می‌توان با سازوکار سازوکار لیندمان توضیح داد.

واکنش‌های دومولکولی
-------------------

در یک واکنش دومولکولی، دو مولکول با هم برخورد می‌کنند و انرژی بین اتم‌ها یا گروه‌های اتمی رد و بدل می‌شود.

این فرایند را می‌توان با معادله زیر توصیف کرد:

{\displaystyle {\ce {A + B -> P}}}
که مربوط به قانون سرعت مرتبه دوم است:

{\displaystyle {\frac {d[{\ce {A}}]}{dt}}=-k\_{r}{\ce {[A][B]}}}
در اینجا، سرعت واکنش متناسب با جمع سرعت واکنش دهنده‌ها است. مثالی از یک واکنش دومولکولی جانشینی هسته‌دوستی از نوع SN2 در متیل بروماید توسط یون هیدروکسید است:

{\displaystyle {\ce {CH3Br + OH^- -> CH3OH + Br^-}}}

جستارهای وابسته
---------------

* سرعت واکنش

منابع
-----

1. 1 2 3  Atkins, P. ; de Paula, J. Physical Chemistry. Oxford University Press, 2014
2. ↑  Temkin, O. N. State-of-the-Art in the Theory of Kinetics of Complex Reactions. In Homogeneous Catalysis with Metal Complexes: Kinetic Aspects and Mechanisms, John Wiley and Sons, ltd, 2012
3. ↑  Morrison R.T. and Boyd R.N. *Organic Chemistry* (4th ed. , Allyn and Bacon 1983) p.215 شابک ‎۰−۲۰۵−۰۵۸۳۸−۸

* شارپ، ویلیام دیوید (۱۳۹۴). *فرهنگ شیمی*. ترجمهٔ عیسی یاوری. تهران: نوپردازان. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۹۷۵-۲۴۰-۲.
* سیلبربرگ، مارتین (۱۳۹۸). *اصول شیمی عمومی*. ج. ۲. ترجمهٔ مجید میرمحمدصادقی. تهران: نوپردازان. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۹۷۵-۱۳۸-۲.

| * ن
* ب
* و
سازوکارهای ابتدایی واکنش‌های شیمیایی |
| --- |
| جانشینی هسته‌دوستی | 
* واکنش جانشینی هسته دوست یک مولکولی (SN۱)
* واکنش جانشینی هسته دوست دو مولکولی (SN۲)
* جانشینی هسته‌دوست آروماتیک (SNAr)
* Nucleophilic internal substitution (SNi)
* جانشینی هسته دوستی آسیل

 |
| واکنش‌های حذفی | 
* واکنش حذفی یک مولکولی (E۱)
* E1cB elimination reaction
* واکنش حذفی دو مولکولی (E۲)

 |
| واکنش‌های افزایشی | 
* واکنش افزایشی الکترون دوست
* واکنش افزایشی هسته‌دوستی
* واکنش افزایشی رادیکال آزاد
* حلقه‌زایی

 |
| موضوعات مرتبط | 
* واکنش ابتدایی
* مولکولاریته
* شیمی فضایی
* کاتالیزگر
* نظریه برخورد
* Solvent effects
* Arrow pushing

 |
| سینتیک شیمیایی | 
* معادله سرعت
* سرعت واکنش
* کاتالیز
* مرحله تعیین‌کننده سرعت

 |