**طیف‌سنجی مرئی-فرابنفش** یا **طیف‌سنجی پرتو فرابنفش قابل روئیت** به طیف‌سنجی جذب یا اسپکتروسکوپی بازتابش در محدوده طیف پرتو فرابنفش قابل روئیت اشاره دارد. این بدان معنی است که نور در ناحیه مرئی و مجاور (نزدیک پرتو فرابنفش و نزدیک مادون قرمز (NIR)) استفاده می‌شود. جذب یا بازتابش در محدوده قابل روئیت مستقیماً بر رنک درک شده مواد شیمیایی درگیر مؤثر است. در این محدوده از طیف الکترومغناطیسی، مولکول‌های تحت انتقال الکترونیکی است. این روش مکمل طیف‌سنجی فلورسانس است، در مقدار فلورسانس با انتقال از حالت برانگیخته به حالت پایه در حالی که جذب با انتقال از حالت پایه به حالت برانگیخته اندازه‌گیری می‌شود می‌باشد.
طیف‌سنجی مرئی-فرابنفش یکی از تکنیکهای مورد استفاده در علوم تجربی برای دریافت اطلاعات علمی و عملی، با استفاده از برهمکنش نور و ماده طیف‌سنجی و طیف بینی می‌باشد. در طیف‌سنجی باریکه‌ای از نور (پرتو) به ماده مورد نظر تابانده می‌شود و با بررسی نور بازتابشی یا جذبی یا نشری به دریافت اطلاعات می‌پردازیم.
طیف الکترومغناطیس حاوی گسترهٔ از طول موج‌هاست. هر ناحیه از این طیف نام ویژه‌ای دارد. مانند فروسرخ، فروسرخ دور، فروسرخ نزدیک و تابش ایکس. گسترهٔ nm ۴۰۰–۸۰۰ به گستره مرئی و nm ۲۰۰–۴۰۰ به گستره فرابفنش (بسامد بیشتر از نور بنفش) نامیده می‌شود. طیف‌سنجی مرئی - فرابنفش به مطالعه این ناحیه می‌پردازد.

قانون بیر-لامبرت
----------------

بر اساس قانون بیر-لامبرت، چنانچه یک پرتو تک‌فام به مادهٔ یکنواختی برخوردکند، بخشی از پرتو تابشی توسط ماده جذب می‌گردد که مطابق قانون برابر است با:

{\displaystyle A=\log \_{10}P\_{0}/P}

که در آن
{\displaystyle P\_{0}} توان ورودی  

P توان خروجی  

A جذب می‌باشد.
از سوی دیگر میزان جذب برابر است با:

{\displaystyle A=\varepsilon \_{0}bc}

که {\displaystyle \varepsilon \_{0}} ضریب جذب مولی b طول مسیر نوری c غلظت است.
این قانون که برای محلول‌های رقیق می‌باشد، توصیف‌کننده فرایند جذب در این طیف‌سنجی است.

دستگاه طیف‌سنجی مرئی-فرابنفش
----------------------------

دستگاه طیف‌سنجی مرئی - فرابنفش (به انگلیسی UV - Visible) امروز بسیار فراگیر می‌باشد. این دستگاه دارای انواع مختلفی از بسیار ساده تا بسیار پیشرفته می‌باشد؛ مثلاً دستگاه‌های بسیار پیچیدهٔ تشخیص طبی که در چند دقیقه خون را تجزیه می‌کنند، بر همین اساس می‌باشند. دستگاه از قسمت‌های مختلف نوری و الکترونیکی تشکیل شده‌است. معمولاً یک یا چند تکفامساز و منشور و آشکارساز دارد.
در این دستگاه منبع تابش که می‌تواند لامپ تنگستن یا دوتریوم باشد، منبعی پیوسته از تابش را فراهم می‌کند. این منبع تابش توسط منوکروماتور تفکیک می‌شود و پهنهٔ باریکی از طول موج توسط ابزارهای نوری به سل می‌رسد. سپس نور گذری توسط آینه متمرکز می‌شود و سرانجام در آشکارساز اندازه‌گیری می‌شود.
تقسیم‌بندی

### ۱ نورسنج

نورسنج ابزاری برای تهیه طیف وجود ندارد و تنها در طول موج مشخصی کار می‌کند. از طیفی که از تابش عناصر حاصل می‌شود آنالیز می‌شود.
این دستگاه می‌تواند از فیلتر نوری استفاده کند.

### ۲ طیف‌سنج

در دستگاه طیف‌سنج امکان تهیه طیف و اندازه‌گیری جذب در طول‌موج‌های مختلف وجود دارد. خود طیف‌نورسنج شامل انواع مختلفی است.

طیف‌نورسنج مرئی-فرابنفش
-----------------------

تجهیزاتی که در طیف‌نگاری فرابنفش مرئی به کار می‌رود، طیف‌نورسنج UV/Vis نامیده می‌شود. این دستگاه شدت نور عبوری از نمونه (I) را با شدت اولیه ({\displaystyle I\_{o}}) مقایسه می‌کند. نسبت {\displaystyle I/I\_{o}}، «عبور» نامیده می‌شود، که معمولاً آن را با T% نشان می‌دهند. جذب، A، بر مبنای عبور تعریف می‌شود:

{\displaystyle A=-log(\%T/100\%)}

طیف‌نورسنج UV/Vis می‌تواند برای اندازه‌گیری بازتاب نیز به کار برده شود. در این مورد، طیف‌نورسنج شدت نور بازتابیده از نمونه(I) را اندازه‌گیری کرده و با شدت نور منعکس شده از یک نمونهٔ مرجع({\displaystyle I\_{o}})مقایسه می‌کند. نسبت ({\displaystyle I/I\_{o}})، «بازتاب» نامیده و با R% نشان داده می‌شود.

### منبع‌های تابش

برای طول‌موجهای پایین از لامپ پرقدرت دوتریوم و برای طول‌موج‌های بلندتر می‌توان از لامپ ساده تنگستن استفاده کرد.

### آشکارسازها

از آشکارسازهای این دستگاه می‌توان به چندبرابرکننده ی نوری و فوتوتیوب یا *آرایه دیود خطی* و افزاره‌های بار-جفت‌شده اشاره کرد.

کاربرد
------

با توجه به نیاز به تکنیک‌های چالاک در تشخیص مواد گوناگون، این روش در حال گسترش است. این روش در مطالعات ساختاری و بنیادی و همچنین حوزه‌های کاربردی چون تجزیه مواد در رشته‌های شیمی، مواد، کشاورزی، پزشکی و … کاربرد گسترده‌ای دارد.

یادداشت
-------

1. ↑  UV-Visible Spectroscopy
2. ↑  «Beer's Law - Theoretical Principles». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۸ مه ۲۰۱۱.
3. ↑  «Biology 750: UV / Visible Spectroscopy». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۸ مه ۲۰۱۱.

| * ن
* ب
* و
طیف‌بینی |
| --- |
| ارتعاشی (فروسرخ) | 
* طیف‌سنجی تبدیل فوریه فروسرخ
* طیف‌سنجی رامان
* طیف‌سنجی رزونانسی رامان
* Rotational
* Rotational–vibrational
* ارتعاش مولکولی
* Vibrational circular dichroism
* Nuclear resonance vibrational spectroscopy
* Vibrational spectroscopy of linear molecules
* Thermal infrared spectroscopy

 |
| "طیف‌سنجی نوری" فرابنفش–مرئی–فروسرخ نزدیک | 
* طیف‌سنجی مرئی-فرابنفش
* Fluorescence
	+ Cold vapour atomic
* Vibronic
* طیف‌شناسی نزدیک فروسرخ
* Resonance-enhanced multiphoton ionization (REMPI)
* طیف‌سنجی رامان
	+ طیف‌بینی رامان ضد استوکس همدوس
* Raman optical activity
* طیف‌بینی فروشکست القایی لیزری
* Atomic
	+ طیف‌سنجی نشر اتمی
		- Glow-discharge optical
	+ طیف‌سنجی جذب اتمی
* Cavity ring-down spectroscopy
* Saturated absorption spectroscopy

 |
| پرتو ایکس و پرتو گاما | 
* طیف‌بینی پرتو ایکس
	+ طیف‌سنجی پراش انرژی پرتو ایکس
	+ Emission
	+ Extended X-ray absorption fine structure
* طیف‌سنجی گاما
* طیف‌بینی موسباور
	+ Conversion electron

 |
| الکترونی | 
* Photoelectron/photoemission
	+ طیف‌بینی فوتوالکترون پرتو ایکس
	+ UV
	+ Angle-resolved
	+ Two-photon
* طیف‌بینی الکترونی اوژه
* phenomenological
* تشدید پارامغناطیسی الکترون
* ذرات بتا

 |
| نوکلئونی | 
* Alpha
* پراکندگی نوترون
	+ Neutron spin echo

 |
| موج رادیویی | 
* طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته‌ای
	+ 2D
* Terahertz
* تشدید پارامغناطیسی الکترون
* رزونانس فرومغناطیسی

 |
| سایر | 

|  |  |
| --- | --- |
| گردآوری و پردازش داده | 
* طیف‌سنجی تبدیل فوریه
* تصویربرداری فراطیفی
* طیف‌نورسنجی
* Time-stretch
* Time-resolved spectroscopy
* Video spectroscopy

 |
| پدیده های اندازه‌گیری‌شده | 
* طیف‌نگاری تشدید صوتی
* دو رنگ‌تابی دورانی
* طیف‌سنجی زودگذر سطح عمیق
* Dual-polarization interferometry
* Hadron spectroscopy
* طیف سنجی تونل زنی الکترون نا کشسان
	+ Scanning tunneling spectroscopy
* Photoacoustic spectroscopy
* Photothermal spectroscopy
* فموتوشیمی

 |
| کاربردها | 
* طیف‌سنجی نجومی
* Force spectroscopy (a misnomer)

 |

 |
| 
* **رده:طیف‌بینی**
* **Commons**

 |

| * ن
* ب
* و
شاخه‌های شیمی |
| --- |
| 
* فهرست ترکیب‌های آلی
* فهرست زیست‌مولکول‌ها
* فهرست ترکیب‌های معدنی
* جدول تناوبی

 |
| شیمی‌فیزیک | 
* الکتروشیمی
* ترموشیمی
* ترمودینامیک شیمیایی
* علم سطح
* شیمی کلوئیدی
	+ میکرومریتیک
* سرماشیمی
* آواشیمی
* طیف‌بینی
* شیمی ساختاری / بلورنگاری
* فیزیک‌شیمی
* سینتیک شیمیایی
	+ فموتوشیمی
* شیمی کوانتومی
	+ شیمی چرخش
* فوتوشیمی

 |
| شیمی آلی | 
* زیست‌شیمی
* شیمی بیوارگانیک
* زیست‌شناسی شیمیایی
* شیمی بالینی
* شیمی اعصاب
* شیمی زیست‌فیزیکی
* زیست‌شناسی مولکولی
* شیمی فضایی
* شیمی آلی فیزیکی
* واکنش آلی
* آنالیز سنتز برگشتی
* سنتز نامتقارن
* سنتز جامع / نیمه سنتز
* شیمی دارویی
* شیمی فولرن
* شیمی بسپار
* پتروشیمی

 |
| شیمی معدنی | 
* کمپلکس شیمیایی
* شیمی مغناطیسی
* شیمی آلی فلزی
* شیمی معدنی زیستی
* شیمی بیو ارگانومتالیک
* شیمی معدنی فیزیکی
* شیمی خوشه‌ای
* بلورنگاری
* شیمی حالت جامد
* متالورژی
* شیمی سرامیک
* علم مواد

 |
| شیمی تجزیه | 
* تجزیه دستگاهی
* روش الکتروتجزیه‌ای
* طیف‌بینی
	+ طیف‌بینی فروسرخ
	+ طیف‌سنجی رامان
	+ طیف‌سنجی مرئی-فرابنفش
	+ طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته‌ای
* طیف‌سنجی جرمی
	+ یونش الکترونی
	+ طیف‌سنجی جرمی پلاسمای جفت‌شده القایی
	+ واجذب-یونش لیزری به کمک ماتریس
* فرایند جداسازی
* کروماتوگرافی
	+ کروماتوگرافی گازی
	+ کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا
* فموتوشیمی
* بلورنگاری
* مشخصه‌یابی

 |
| دیگر | 
* شیمی هسته‌ای
	+ پرتو شیمی
	+ شیمی اکتینید
* کیهان‌شیمی / اخترشیمی
* زمین‌شیمی
* شیمی محیط زیست
	+ شیمی جو
	+ شیمی اقیانوس
* شیمی خاک‌رس
* کربوشیمی
* پتروشیمی
* شیمی خوراک
	+ شیمی کربوهیدرات
* شیمی کشاورزی
* آموزش شیمی
	+ شیمی غیرحرفه‌ای
* شیمی پنهان
* شیمی قانونی
	+ نکروشیمی
* نانوشیمی
	+ شیمی فراذره‌ای
* سنتز شیمیایی
	+ شیمی سبز
	+ کلیک شیمی
	+ شیمی ترکیبی
* شیمی محاسباتی
	+ شیمی ریاضیاتی
* شیمی نظری
* شیمی تر

 |
| همچنین ببینید | 
* تاریخ شیمی
* جایزه نوبل شیمی
* شیمی در گذر زمان
	+ کشف عناصر شیمیایی
* «دانش بنیادی»
* واکنش شیمیایی
	+ فروکافت
* عنصر شیمیایی
* ترکیب شیمیایی
* اتم
* مولکول
* یون
* پیوند شیمیایی

 |
| 
* رده
* **انبار**
* درگاه
* ویکی‌پروژه

 |