**موشک سجیل** یک موشک هوابه‌هوای هدایت نیمه‌فعال راداری ساخت ایران است، که نسخه تغییر کاربری داده شده موشک زمین‌به‌هوای ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک محسوب می‌شود. موشک هاوک در دوران حکومت قبلی محمدرضا پهلوی از آمریکا خریداری و به خدمت گرفته شد. در سال ۱۳۶۵ در پی فرسایشی شدن جنگ ایران و عراق و کمبود قطعات و تسلیحات مورد نیاز اف ۱۴ تامکت مانند باتری های موشک فینیکس و خود این موشک، نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران با به‌کارگیری یکی از خلبانان با تجربه تامکت خود به نام سروان خلبان فریدون علی‌مازندرانی به عنوان خلبان ازمایشگر طرح و بهره‌گیری از طرح کارشناسان جهادخودگفایی نیروی هوایی خود موفق به انجام این امر شد، که بتواند این موشک را با رادار ای‌ان/ای‌دابلیوجی-۹ هماهنگ کرده و از پلتفرم تامکت شلیک کند.
در روایتی دیگر، برای اولین بار این موشک در آسمان تهران یک میگ ۲۵ را هدف قرارداد که به دلیل کم کردن وزن کلاهک آسیب وارده به میگ جزیی بود. پس از هدف قرارگرفتن میگ ۲۵ به پرواز ادامه داده و در نهایت در اطراف کرمانشاه سقوط کرد.

در نخستین کاربرد رزمی این موشک و توسط سروان مازندرانی، یک فروند سوپراتاندارد فرانسوی در اجاره عراق بر روی خلیج فارس و از فاصله ۲۰ کیلومتری منهدم شد.در اسناد و مدارک نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و کتاب نبرد در آسمان نوشته سرتیپ فضل الله جاویدنیا نیز امده که این موشک توانسته است در سال ۱۳۶۷ یک میگ ۲۹ نوع A را توسط اف ۱۴ به هدایت کاپیتان عادلی منهدم کند. بعد از جنگ وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران با تولید داخلی ورژنهای مختلف موشک هاوک موسوم به سامانه مرصاد، سامانه شلمچه، سامانه شاهین و موشک هوا به هوای سجیل این تسلیحات را بومی‌سازی کرد

تغییرات در موشک سجیل
--------------------

در سال ۱۳۶۵ جهاد خودکفایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و پشتیبانی نیروهای مسلح، طی تغییراتی توانست ضمن کاهش وزن موشک سجیل با حذف موتور اولیه و برخی سامانه‌های شلیک از زمین با افزایش سوخت اصلی برد این موشک را به ۶۰ کیلومتر افزایش دهد. ضمناً وزارت دفاع طبق گفته مصطفی محمد نجار وزیر دفاع محمود احمدی‌نژاد در حال انجام تستهایی جهت
ارتقاء هدایت این موشک به شلیک کن و فراموش کن و همچنین تغییر موتور موشک و لود سوخت جدید به منظور افزایش سرعت موشک به ۴ تا ۵ ماخ بوده است.
ضمناً در همان هنگام دوران جنگ مشکل عدم تأخیر لانچ موشک به جهت جدا شدن از پایلون جنگنده و امکان آسیب رسیدن به جنگنده حل شد و موشک سجیل از یک سامانه تأخیری برای روشن کردن موتوراستفاده می‌کند.
به گونه‌ای که پس از فشار دکمه شلیک توسط خلبان، موشک از جنگنده جدا شده و پس از ۱۰ متر سقوط و فاصله‌گیری از جنگنده موتور خود را روشن کرده و به سمت هدف پیش می‌رود.

محدودیتها
---------

موشک سجیل یک موشک ضد هواپیمای بسیار قوی است. کلاهک این موشک ۵۴ کیلوگرم و همانند نمونه زمین به هوای هاوک است. طبق استانداردهای موشک‌های میانبرد این مقدار مواد منفجره برای یک موشک میانبرد هواپایه زیاد است. معمولاً از موشکهایی با این مقدار خرج جنگی جهت انهدام بمب افکن‌هایی نظیر توپولف-۹۵ یا بوئینگ بی-۵۲ استراتوفورترس استفاده می‌شود.وزن کلی موشک هم در حدود ششصد و پنجاه کیلوگرم است که برای یک موشک هواپایه باعث ایجاد محدودیت حمل توسط جنگنده میگردد. به همین دلیل و همچنین وجود بالچه های بزرگ موشک ،جنگنده تامکت تنها دو تیر از این موشک را می‌تواند در دو پایلون زیر بالهای خود حمل کند. در حالی که تامکت در حالت استاندارد می‌تواند شش موشک ایم-۵۴ فینیکس و دو موشک حرارتی ایم-۹ سایدوایندر یا چهار تیر موشک فینیکس دو تیر موشک ایم-۷ اسپارو و دوتیر موشک حرارتی سایدوایندر حمل کند.در سالهای اخیر نمونه ای از این موشک با نام فکور ۹۰ در ایران ساخته شده است که همان تجهیزات درونی موشک سجیل را (البته با بروز رسانی های فراوان)در بدنه ای همانند فینیکس جا داده است تا بتوان ان را از پایلونهای استاندارد فینیکس شلیک کرد.به این ترتیب محدودیت حمل فقط دو فروند سجیل از بین رفته و هر تامکت ایرانی میتواند تا حد اکثر ۶ فروند فکور ۹۰ را حمل کرده و به کار بگیرد.همین مورد و شباهت ظاهری فکور ۹۰ با فینیکس باعث به اشتباه افتادن بسیاری از افراد شده است که فکر میکنند فکور ۹۰ کپی ایرانی فینیکس است در حالیکه این موشک هیچ ارتباطی به فینیکس ندارد.

تامکت در حال شلیک موشک اسپارو
اف ۱۴ تامکت حامل شش تیر موشک فینیکس

منابع
-----

1. ↑  جاویدنیا، فضل الله (چاپ سوم ۱۳۹۱). *نبرد در آسمان*. انتشارات عماد فردا. شابک ۹۷۸−۶۰۰−۹۲۴۳۴−۰−۲ مقدار `|شابک=` را بررسی کنید: invalid character (کمک). تاریخ وارد شده در `|سال=` را بررسی کنید (کمک)
2. ↑  «طراحی و توسعه موشک». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اكتبر ۲۰۲۳. تاریخ وارد شده در `|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)
3. ↑  «AIM-23 C sedleel». ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۹۴ ۲۳:۲۶. تاریخ وارد شده در `|تاریخ بازبینی=` را بررسی کنید (کمک)

* ویکی‌پدیا موشک هاوک
* -همشهری آنلاین - بهره‌برداری از خط تولید سامانه ضد هوایی شاهین
* -تامکت‌های مجهز به موشک سجیل؛ تحولی گمنام و بومی در تسلیح F۱۴های ایرانی + عکس
* ایران از موشک هاوک بر روی اف- ۱۴[*پیوند مرده*]
* ایرانی در تامکت آمریکایی
* -موشک سجیل زیر بال اف۱۴
* - AIM-23C[*پیوند مرده*]
* سجیل زیر بال اف۱۴
* Republic of Iran Air Force [*پیوند مرده*]

| * ن
* ب
* و
موشک‌های ایرانی |
| --- |
| کاتیوشا | 
* آرش
* فجر ۱
* فجر ۲
* فجر ۳
* فجر ۴
* فجر ۵
* فلق ۱
* فلق ۲
* عقاب

 |
| راکت‌های توپخانه‌ای | 
* تندر ۶۹
* زلزال
	+ زلزال ۱
	+ زلزال ۲
	+ زلزال ۳
	+ زلزال بارشی
* شاهین
	+ شاهین ۱
	+ شاهین ۲
* نور
* بدر ۳
* حاصب

 |
| موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد | 
* شهاب ۱
* شهاب ۲
* فاتح ۱۱۰
* فاتح ۳۱۳
* نازعات

 |
| موشک‌های بالستیک میان‌برد | 
* شهاب ۳
* فجر ۳
* فتاح
* فتاح ۲
* عاشورا
* قدر ۱۱۰
* قدر ۳۱۳
* ذوالفقار
* موشک دزفول
* سجیل ۱
* سجیل ۲
* سجیل ۳
* سجیل ۴
* خیبرشکن

 |
| موشک‌های بالستیک دوربرد | 
* شهاب ۴
* شهاب ۵
* شهاب ۶
* ماهواره‌بر سفیر
* پروژه کوثر

 |
| موشک زمین به هوا | 
* محراب
* شاهین
* میثاق ۱
* میثاق ۲
* میثاق ۳
* میثاق ۴
* صیاد ۱
* شهاب ثاقب
* مرصاد
* شلمچه

 |
| موشک ضدبالگرد | 
* قائم
* دهلاویه

 |
| موشک هدایت‌شونده ضدتانک | 
* صاعقه
* رعد
* طوفان
* طوفان ۲
* طوفان ۵
* توسن
* رعاد
* دهلاویه
* سادید ۱

 |
| موشک کروز ضد کشتی | 
* نور
* کوثر
* قادر
* ظفر
* نصر ۱
* قدیر
* نصر بصیر

 |
| اژدر | 
* حوت

 |
| موشک کروز | 
* سومار
* مشکات
* هویزه
* یاعلی

 |
| موشک بدون بال | 
* قیام ۱

 |
| موشک هوا به زمین | 
* شفق
* شاهین ۳
* ستار
* عصر ۶۷

 |
| موشک هوا به هوا | 
* فاطر
* سجیل
* فکور ۹۰

 |
| موشک بالستیک ضدکشتی | 
* خلیج فارس
* هرمز ۱
* هرمز ۲

 |

| * ن
* ب
* و
تسلیحات نظامی ساخت ایران |
| --- |
| تانک‌ها | توسن •  ذوالفقار •  کرار |
| هواپیماهایبدون سرنشین | ابابیل •  مهاجر •  رعد •  حازم •  هدهد |
| جنگنده | صاعقه •  آذرخش •  قاهر ۳۱۳ •  صاعقه ۲ •  کوثر‏ • یاسین |
| کشتی‌های جنگی | جماران • دنا • دماوند • سهند •  شهید سلیمانی • ناو خلیج فارس |
| اژدر | حوت •  والفجر |
| موشک | 

|  |  |
| --- | --- |
| دوربرد | شهاب ۴ •   عماد |
| میان‌برد | شهاب ۳ •  سجیل •  دزفول •  شهاب ۲ •  قدر ۱۱۰ |
| کوتاه‌برد | زلزال ۱ •  زلزال ۲ •  زلزال ۳ •  شهاب ۱ •  قاصد |
| کروز | سومار •  مشکات •  هویزه |

نازعات ۶ •  فاتح ۱۱۰ |