**بی‌نظیر بوتو** (به اردو: بینظیر بهٹو) (زاده ۲۱ ژوئن ۱۹۵۳ – درگذشته ۲۷ دسامبر ۲۰۰۷) سیاستمدار پاکستانی بود. وی طی دو دوره از سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰ و همچنین ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۶ نخست‌وزیر پاکستان از حزب مردم بود.

بی نظیر بوتو از جمله چهره ها و مسئولان سیاسی زن موفق در کشور پاکستان و در سرتاسر دنیا است که توانست به عنوان یک چهره سیاسی از حزب مردم کشور پاکستان به قدرت رسیده و نظر عمومی مردم پاکستان را در دوره مسئولیتش در حکومت پاکستان جلب نماید. وی اولین زن مسلمان در تاریخ جهان اسلام بود که به مقام نخست‌وزیری در یک کشور اسلامی رسید. بی نظیر بوتو یک مسئول حکومتی و یک چهره سیاسی از حزب مردم پاکستان است که با داشتن اصالت اصیل پاکستانی نه تنها در دوره های نخست وزیری اش بلکه در دوران بعد از نخست وزیری اش توانست خود را به عنوان یک چهره سیاسی در جامعه پاکستان بروز داده و حفظ کند. وی در طول دوران فعالیت سیاسی خود بارها به اتهام فساد مالی مواجه شده بود و به همین دلیل از مقام نخست‌وزیری برکنار شد. او نیز همچون پدرش ذوالفقار علی بوتو دارای گرایش‌های سوسیالیستی، پوپولیستی و سکولار می‌دانند. وی سرانجام در دسامبر ۲۰۰۷ در پاکستان ترور شد.  
مادر بی‌نظیر بوتو، نصرت بوتو اصالتاً از ایرانیان کرد‌زبان بود.

بازگشت به پاکستان
-----------------

او پس از اینکه ۸ سال را در تبعید خودخواسته به سر برد در ۱۸ اکتبر ۲۰۰۷ به پاکستان بازگشت. او تبعید خود را در بریتانیا و دبی گذراند. بی‌نظیر بوتو در حالی که در مسیر بازگشت خود به خانه بود، مورد حمله تروریستی قرار گرفت، اما به خود وی آسیبی نرسید، ولی این حمله حداقل ۱۳۵ کشته و ۳۲۰ زخمی بر جای گذاشت.  
بی‌نظیر بوتو ساعاتی بعد از این انفجار در گفتگو با هفته نامه فرانسوی پاری مچ، محافظه کاران هوادار ژنرال ضیاءالحق، فرمانده نظامی سابق پاکستان را به حمایت از افراطی‌هایی که قصد کشتن او را داشتند متهم کرد. خانم بوتو گفت افراطیون مسلمان نمی‌توانند بدون پشتیبانی از غارهایشان در کوه‌ها بیرون بیایند و عملیات انجام دهند.

او در ۹ نوامبر ۲۰۰۷ به‌مدت ۳۰ روز در بازداشت خانگی قرار گرفت، اما در پی در خواست جورج بوش رئیس‌جمهور آمریکا این بازداشت لغو شد.

اتهام فساد مالی خانواده بی‌نظیر بوتو
------------------------------------

بی‌نظیر بوتو و همسرش بارها توسط دادگاه‌ها و دولت‌های پاکستان و کشورهای مختلف به فساد مالی متهم، و با حکم دادگستری پاکستان به زندان محکوم شدند. اثبات این اتهامات باعث شد که بی‌نظیر بوتو در سال ۱۹۹۶ از مقام خود برکنار شود. آصف‌علی زرداری همسر بوتو، پیش‌تر مقام وزارت سرمایه‌گذاری پاکستان را عهده‌دار بوده‌است.

در ۲۷ آوریل ۱۹۹۸، دادگاهی در پاکستان حکم به انسداد دارایی‌های بی‌نظیر بوتو و همسرش آصف‌علی زرداری داد. بر اساس این حکم، حق استفاده بوتو و شوهرش از حساب‌های بانکی و خرید و فروش املاک از آن‌ها سلب شد. پیش از این هم دادگاهی در بریتانیا خواستار تفحص در دارایی‌های این زوج شده بود.

در ۲۳ ژوئیه ۱۹۹۸، دولت سوئیس مدارکی را مبنی بر دست داشتن بی‌نظیر بوتو و همسرش در فساد مالی، پولشویی، و دریافت رشوه در سوئیس به دولت پاکستان تحویل داد. این اقدام در حالی صورت گرفت که همسر بی‌نظیر بوتو در رابطه با قتل برادر زنش در زندانی در پاکستان به سر می‌برد.

در ۷ مه ۱۹۹۹ دولت لهستان مدارکی را در اختیار دولت پاکستان قرار داد که نشان می‌داد بی‌نظیر بوتو و همسرش آصف‌علی زرداری در جریان خرید هشت هزار دستگاه تراکتور از کارخانه‌ای در لهستان، مبلغ قابل توجهی رشوه برای عقد قرارداد دریافت کرده بوده‌اند. بر اساس این مدارک، بوتو و همسرش رشوه دریافتی را به حسابی در یک بانک سوئیسی واریز کرده بودند. دولت سوئیس پیش از این مدارک مربوط به انتقال این پول را به دولت پاکستان تحویل داده بود. مدارک تحویل داده شده از سوی دولت لهستان شامل اسناد انتقال بانکی و پیام‌های فکس بین کارخانه تراکتورسازی لهستانی و دلال معامله بوده‌است. یک ماه پیش از این، دادگاهی در پاکستان بی‌نظیر بوتو و همسرش را به اتهام فساد مالی به ۵ سال زندان و پرداخت ۸ و نیم میلیون دلار جریمه محکوم کرده بود.

در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۰، دولت بریتانیا پذیرفت که اسناد و مدارک مربوط به اموال آصف‌علی زرداری، همسر بی‌نظیر بوتو را به دولت پاکستان تحویل دهد. دولت تازه‌کار پرویز مشرف همسر بوتو را به کلاه‌برداری و اختلاس میلیون‌ها دلار از پاکستان متهم کرده بود. از جمله اموالی که در گزارش بریتانیا ذکر شد، مدارک مربوط به خرید خانه‌ای ۹-خوابه و اعیانی توسط همسر بی‌نظیر بوتو به در شهر ساری در نزدیکی لندن بود. دولت پاکستان معتقد بود که این اموال با استفاده از پول‌های اختلاس شده خریداری شده‌اند و اسناد آن باید به دادگاه تحویل داده شوند.

بی‌نظیر بوتو در سال ۱۹۸۸
پدر و دو برادر بی‌نظیر بوتو نیز متهم شده بودند که مبلغ هنگفتی از شرکتی در لندن به عنوان وام دریافت کرده، اما از بازپرداخت وام سر باز زده بوده‌اند. دادگاه عالی لندن آن‌ها را گناهکار شناخت و به پرداخت ۳۲ و نیم میلیون دلار محکوم کرد.

ترور و مرگ
----------

تصویر از بی‌بی‌سی
مقالهٔ اصلی: ترور بی‌نظیر بوتو
سرانجام پس از چندین رشته ترور ناموفق، بی‌نظیر بوتو در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۰۷ میلادی در یک حمله تروریستی-انتحاری در شهر راولپندی در استان پنجاب به قتل رسید. پرویز مشرف رئیس‌جمهور وقت پاکستان این ترور را به گروه‌های تروریستی نسبت داد. در این اقدام تروریستی بی‌نظیر بوتو از ناحیه سر گردن و سینه هدف شلیک گلوله قرار گرفت و نهایتاً دقایقی پس از ساعت شش به وقت محلی در بیمارستان جان سپرد. تیرانداز سپس در اقدامی انتحاری با انفجار بمبی خود را کشت. در اثر این انفجار ۲۲ نفر کشته و تعدادی زخمی شدند. این ترور باعث ایجاد شورش‌های فراوانی در سرتاسر پاکستان شد. در پی مرگ وی ۳ روز عزای عمومی در پاکستان اعلام شد.  

بسیاری از رهبران جهان این عمل تروریستی را محکوم کرده‌اند. جرج بوش در این رابطه گفت:

> ایالات متحده به شدت این حرکت بزدلانه تندروهای آدمکش که سعی بر تضعیف «دموکراسی پاکستان» دارند را محکوم می‌کند. کسانی که این جنایت را مرتکب شده‌اند باید محاکمه شوند.
> 
> 

منوچهر متکی وزیر خارجه وقت ایران نیز ضمن همدردی با ملت و خانواده بوتو اعلام کرد «مسببین این اقدام جنایتکارانه به سزای عمل خود برسند».

جستارهای وابسته
---------------

* ترور بی‌نظیر بوتو
* فاطمه بوتو
* آصف‌علی زرداری
* ذوالفقار علی بوتو

منابع
-----

1. ↑  مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Benazir Bhutto». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۸ اکتبر ۲۰۰۷.
2. ↑  مهران کرمی (۲۵ شهریور ۱۳۸۶)، «بازگشت با فرجام»، *شهروند امروز*، ش. شماره ۱۶، ص. صفحه ۲۴
3. ↑
4. ↑  «بی نظیر بوتو به پاکستان بازگشت». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۲.
5. ↑  ".In pictures: Bhutto returns" (به انگلیسی). BBC News. Retrieved 2023-01-22.
6. ↑  
	* استقبال خونین بی‌نظیر از بوتو
	* شمار کشته‌های کراچی به ۱۳۵ رسید بایگانی‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine
7. ↑  «بوتو هواداران ضیاءالحق را مسئول انفجارها دانست». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۲.
8. ↑  «بازداشت خانگی بوتو پایان یافت». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۲.
9. ↑  BBCPersian.com
10. 1 2  "کمک بریتانیا به پاکستان در تفحص مالی". *BBC News* (به انگلیسی). Retrieved 2023-01-22.
11. ↑  "انسداد اموال بوتو به درخواست دادگاه" (به انگلیسی). BBC News. Retrieved 2023-01-22.
12. ↑  "اسناد فساد مالی بوتو به پاکستان رسید" (به انگلیسی). BBC News. Retrieved 2023-01-22.
13. 1 2  «ارتباط لهستان با اتهام فساد مالی بوتو». *BBC News*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۲.
14. ↑  "Benazir Bhutto killed in attack" (به انگلیسی). BBC News. Retrieved 2023-01-22.
15. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۷ دسامبر ۲۰۰۷.
16. ↑  «رهبران جهان ترور بوتو را محکوم کردند». *edition.cnn.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۲.
17. ↑  "Bush condemns those killed Pakistan's Bhutto" (به انگلیسی). 2007-12-27. Retrieved 2023-01-22.
18. ↑  «بی نظیر بوتو به خاک سپرده شد». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۲.

پیوند به بیرون
--------------

* دانلود کتاب بی‌نظیر بوتو دختر شرق، به قلم خود او و به زبان فارسی
* رادیو ته‌دیگ

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***بی‌نظیر بوتو*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* وبگاه کلاوروژنه (به انگلیسی)[*پیوند مرده*]
* تصاویر بمب‌گذاری در مسیر خودروی او

| * ن
* ب
* و
نخست‌وزیر پاکستان (فهرست نخست‌وزیران پاکستان) |
| --- |
| 
* لیاقت علی خان
* خواجه ناظم‌الدین
* محمد علی بوگرا
* چودهری محمد علی
* حسین شهید سهروردی
* ابراهیم اسماعیل چندریگار
* فیروز خان نون
* *نورالامین*
* ذوالفقار علی بوتو
* محمد خان جونیجو
* بی‌نظیر بوتو
* *غلام مصطفی جاتوئی*
* نواز شریف
* *بلخ شیر مزاری*
* نواز شریف
* *معین‌الدین احمد قریشی*
* بی‌نظیر بوتو
* *ملک معراج خالد*
* نواز شریف
* ظفرالله خان جمالی
* چودهری شجاعت حسین
* شوکت عزیز
* *محمد میان سومرو*
* یوسف‌رضا گیلانی
* راجه پرویز اشرف
* *میر هزار خان کهوسو*
* نواز شریف
* شاهد خاقان عباسی
* *ناصر الملک*
* عمران خان

 | Flag of the Prime Minister of Pakistan |
|  *سرپرست موقت نخست‌وزیران را نشان می‌دهد* |