جهات اصلی در تصویر برداری پزشکی
تصویری از مغز با دید افقی
**بیان جهت در آناتومی** یا **اصطلاحات استاندارد جهات آناتومیک** برای توصیف مکان کالبد حیوانات از جمله انسان استفاده می شود. معنای اصطلاحات کالبدشناسی که به کار می‌روند بسته به دوپا یا چهارپا بودن جاندار می‌تواند تغییر کند. علاوه بر این، برای برخی از جانداران مانند بی مهرگان، برخی از اصطلاحات ممکن است اصلاً معنایی نداشته باشند. به عنوان مثال، حیوانی که به صورت شعاعی متقارن است، هیچ سطح قدامی نخواهد داشت، اما همچنان می‌تواند توصیفاتی چون ابتدایی و انتهایی داشته باشند.
سازمان‌های بین‌المللی واژگانی را تعیین کرده‌اند که اغلب به عنوان استاندارد برای زیرشاخه‌های کالبدشناسی استفاده می‌شوند. به عنوان مثال، واژگان کالبدشناسی برای انسان و نامینا آناتومیکا برای حیوانات. اینها به طرف‌هایی که از اصطلاحات تشریحی استفاده می‌کنند، مانند کالبدشناسان، دامپزشکان و پزشکان اجازه می‌دهد تا مجموعه استانداردی از اصطلاحات را برای برقراری ارتباط واضح با موقعیت یک ساختار داشته باشند.

صفحات
-----

در کالبدشناسی انسانی، بدن را با سه صفحه متعامد می‌توان تقسیم کرد. در تصویربرداری پزشکی، بعضاً به جای واژه «صفحه» از واژه‌های «دید»، «برش» یا «مقطع» نیز استفاده شده‌است.

۱. **صفحه ساژیتال**: بدن را به دو نیمه راست و چپ تقسیم می‌کند.

۲. **صفحه کرونال**: بدن را به جلو و پشت افراز می‌کند.

۳.  **صفحه عرضی**: بدن را به بالاتنه و پایین‌تنه افراز می‌کند.

### صفحه ساژیتال

صفحه ساژیتال یا میانی (سهمی) یا چپ‌راستی صفحه ایست عمودی که بدن را به قسمت‌های چپ و راست تقسیم می‌کند. اندامهای نزدیکتر به صفحه ساژیتال را می‌توان داخلیتر یا مدیال نامید و اندامهای دورتر را خارجی یا لترال. مانند آنکه چشم داخلیتر از گوش است و گوش لترال یا خارجیتر از چشم.

### صفحه کرونال

صفحه کرونال یا فرونتال یا میانی/پس‌وپیش صفحه ایست عمودی که بدن را به قسمت‌های خَلفی یا پس و قُدامی یا پیش تقسیم می‌کند. مانند آنکه اعصاب نخاعی که از مهره‌های کمری خارج می‌شوند به دو شاخه تقسیم می‌شوند شاخه خلفی که به پوست کمر نزدیکتر است را دورسال و شاخه قدامی را که به شکم نزدیکتر است، ونترال می‌نامند.

### صفحه هوریزنتال

صفحه هوریزنتال یا عرضی، آگزیال (محوری)، عرضی  یا عرضی محوری  یا **بالایی-پایینی** صفحه ایست که بدن را به قسمت‌های تحتانی یا دمی (کودال) و فوقانی یا سری (کرانیال) تقسیم می‌کند.

محورها
------

محورهای اصلی بدن انسان
محورهای بدن خطوطی هستند که جاندار حول آنها بالنسبه متقارن است. برای این منظور، دو انتهای جاندار در نظر گرفته می‌شوند و محور بر اساس آن جهت‌ها نامگذاری می‌شود. موجودی که از هر دو طرف متقارن است، دارای سه محور اصلی متعامد است.  موجودی که گرد است یا متقارن نیست ممکن است محورهای مختلفی داشته باشد.[ محورهای اصلی بدن انسان عبارتند از:

* محور جلو-عقبی (قدامی-خلفی) (به انگلیسی: anteroposterior) یا محور پشتی-شکمی (ظهری-بطنی) (به انگلیسی: dorsoventral) یا محور سهمی (به انگلیسی: sagittal)
* محور سری-دمی (به انگلیسی: cephalocaudal) یا (به انگلیسی: craniocaudal) یا محور طولی (به انگلیسی: longitudinal)
* محور چپ-راستی (به انگلیسی: left-right) یا محور افقی (به انگلیسی: horizontal) یا محور جلویی (به انگلیسی: frontal)

ابتدایی و انتهایی
-----------------

ابتدای یک عضو از سمت تنه یا محور اصلی بدن را ابتدا یا **پروگزیمال** و انتهای آن را انتها یا **دیستال** می‌نامند. مانند آنکه در اندام فوقانی بازو پروگزیمال و مچ دست دیستال است. یا در انگشتان بند اول که به کف دست متصل است بند پروگزیمال و بند آخر بند دیستال است.

درونی و بیرونی
--------------

در اعضایی که حفره مانند یا لوله ای شکل هستند سطح داخلی را درون (اینترنال) و سطح خارجی را بیرونی (اکسترنال) می‌نامند. مانند روده که مواد غذایی در سطح درونی آن قرار دارند.

دندان
-----

هر دندان پنج وجه دارد: وجه زبانی (لینگوال) که به زبان برخورد می‌کند؛ وجه فکی یا بوکال که به سطح داخلی گونه‌ها برخورد می‌کند؛ وجه مزیال که به سمت دندان جلویی می‌باشد؛ وجه دیستال که به سمت دندان عقبی (مانند آسیا) می‌باشد؛ وجه اکلوزال که دربرابر سطح جونده دندان مقابل قرار می‌گیرد.

جستارهای وابسته
---------------

* بیان حرکات در طب
* دید چپ‌راستی
* دید فوقانی-تحتانی
* دید بالایی-پایینی

پانویس
------

1. ↑
2. ↑  Sagittal
3. ↑  posterior/dorsal
4. ↑  anterior/ventral
5. ↑  کتاب  
*The Human Body in Health and Illness*. Barbara Herlihy. 3rd Ed. 2007.  
صفحهٔ ۷–۸
6. ↑  axial
7. ↑  transverse
8. ↑  transaxial
9. ↑  inferior
10. ↑  superior
11. ↑  کتاب  
*The Human Body in Health and Illness*. Barbara Herlihy. 3rd Ed. 2007.  
صفحهٔ ۸
12. ↑  Collins 2020, "axis", accessed 17 July 2020.
13. 1 2  Kardong's 2019, p. 16.

| * ن
* ب
* و
جهات و خطوط در کالبدشناسی (واژگان کالبدشناسی، GA 12.1309) |
| --- |
| دید چپ‌راستی(ساژیتال) | 
* Median plane

* *جلو* (Anterior median line/Midsternal line، Parasternal line، بیان جهات در آناتومی، Anterior axillary line، Midaxillary line)

* *پشت* (Posterior median line، Scapular line، Posterior axillary line)

 |
| دید بالایی‌پایینی(تراسورسال) | 
* میان‌سینه
* صفحه خروجی معده
* Subcostal plane
* Umbilical plane
* Supracristal plane
* Intertubercular plane
* Interspinous plane
* uterine plane
* enterocolicosigmoid plane

 |
| صفحه پس‌وپیش(کورونال) | 
* صفحه پس‌وپیش
* صفحه پس‌وپیش
* nasal plane

 |
| *بدن انسان: دستگاه‌ها و اندام‌های بدن، کالبد انسان، جهات و خطوط در کالبدشناسی، superficial axial anatomy، کالبدشناسی سطحی اندام‌ها* |

| * ن
* ب
* و
کالبدشناسی و ریخت‌شناسی |
| --- |
| شاخه‌ها | 
* Gross anatomy
* کالبدشناسی سطح
* نوروآناتومی
	+ brain morphometry
* کالبدشناسی تطبیقی
* Microscopic anatomy
	+ بافت‌شناسی
	+ molecular
* Morphometrics

 | Endoskeleton of an elephant |
| باکتری‌ها و قارچ‌ها | 
* Bacterial cell structure
	+ cellular morphologies
	+ morphological plasticity
* Colonial morphology
* Lichen morphology

 |
| آغازیان | 
* الگو:ساختارهای آغازیان

 |
| گیاهان | 
* کالبدشناسی گیاه
	+ کالبدشناسی میوه
* عادت (زیست‌شناسی)
* Plant life-form
* ریخت‌شناسی گیاهی
	+ ساختار زایشی گیاه
	+ diseases
* Soil morphology

 |
| بی‌مهرگان | 
* کالبدشناسی ده‌پایان
* شکم‌پایان
* ریخت‌شناسی حشرات
	+ Diptera
	+ Odonata
* Spider anatomy

 |
| پستانداران | 
* بدن انسان
* Neanderthal anatomy
* Cat anatomy
* Dog anatomy
* کالبدشناسی اسب
* فیل
* زرافه (سرده)

 |
| کالبدشناسی | 
* Bird anatomy
* Fish anatomy
* Shark anatomy

 |
| فهرست معانی | 
* Anatomical terminology
* بیان جهات در آناتومی
* Glossary of dinosaur anatomy
* Glossary of plant morphology
	+ شکل برگ‌ها

 |
| موضوعات مرتبط | 
* رشدسنجی
* Anatomical variation
* Anatomical plane
* الگوی بدن
* Form classification
* Gracility
* Hertwig rule
* History of anatomy
	+ 19th century
* چهره‌خوانی
* Standard anatomical position
* Transcendental anatomy

 |
| 
* 
* درگاه
* نمایه مقالات کالبدشناسی

 |


|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد پزشکی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |