**سید ستّار بهشتی** (۱ شهریور ۱۳۵۵ – ۱۳ آبان ۱۳۹۱) کارگر و وبلاگ‌نویس ایرانی بود که در ۹ آبان ۱۳۹۱ توسط پلیس فتا دستگیر شد. او به اتّهام «اقدام علیه امنیت ملی از طریق فعالیت در شبکهٔ اجتماعی و فیس‌بوک» بازداشت و به مکانی نامشخص منتقل شده بود. در مدّت بازجویی به شدت از سوی پلیس فتا شکنجه شد و به دلیل خون‌ریزی ریه، کبد، کلیه و مخچه کشته شد و در آرامستان رباط کریم (محل زندگی‌اش) به خاک سپرده شد. بر اساس گزارش ثبت شده در روابط عمومی بهشت زهرای تهران، بهشتی در ۱۳ آبان فوت کرده‌است. عموی ستار بهشتی در گفتگو با سایت سحام‌نیوز گفته زمانی که از مسئولان، علّت مرگ را جویا شدند به آن‌ها گفته شد: «خفه شوید و به شما ربطی ندارد.»

پس از انتشار خبر مرگ بهشتی، ۴۱ نفر از زندانیان سیاسی در نامه‌ای که در سایت کلمه منتشر شد اعلام کردند که «ستار بهشتی روزهای ۱۰ و ۱۱ آبان ۱۳۹۱ در بند ۳۵۰ اوین بوده و آثار شکنجه در تمام قسمت‌های مختلف بدنش مشهود بوده‌است». در این نامه گفته شده که بهشتی در بازداشتگاه پلیس ایران مورد ضرب و شتم قرار گرفته، از سقف آویزان شده، دست‌هایش را به صورت قپانی بسته‌اند و با لگد به سر و گردنش ضربه زده‌اند. کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران در گزارشی که در ۱۹ آبان ۱۳۹۱ منتشر کرد به نقل از یکی از بستگان بهشتی که جنازهٔ او را دیده بود نوشت: «روی سرش فرورفتگی بزرگی بوده و روی سرش گچ کشیده بودند. صورتش باد کرده بوده‌است. به محض این که بند کفن را باز کردند از کنار زانوی راستش به کفن خون زده و کفن کاملاً خونی شده‌است. علائمی از کالبد شکافی هم روی بدنش بوده‌است.» مادر ستار بهشتی نیز در مصاحبه با سحام‌نیوز از خونی بودن کفن وی در هنگام دفن کردن سخن گفته‌است.

ویکتوریا نولاند سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در ۹ نوامبر ۲۰۱۲ ضمن اشاره به این‌که «این وبلاگ‌نویس ۳۵ ساله، گناهی جز بیان عقیدهٔ سیاسی خود، مرتکب نشده بود» از مسئولان جمهوری اسلامی خواست چگونگی این قتل را بررسی کنند.

سیر تاریخی رخدادها
------------------

**۸ آبان ۱۳۹۱:** ستار بهشتی در آخرین پست خود در وبلاگش نوشت:

> دیروز بنده را تهدید کردند به مادرت بگو به زودی رخت سیاه باید بپوشد، دهان گشادت را نمی‌بندی می‌گویم کاری انجام نمی‌دهم که لازم به بستن دهانم باشد می‌گویند وراجی زیاد می‌کنی، می‌گویم چیزی که می‌بینم و می‌شنوم را می‌نویسم، می‌گویند هرکاری بخواهیم می‌کنیم هر رفتاری را انجام می‌دهیم، شما باید خفه شوید و اطلاع‌رسانی نکنید وگرنه خفه خواهید شد بدون نام و نشان! بدون اینکه کسی بداند چه بر سر شما آمده!
> 
> 

**۹ آبان ۱۳۹۱:** ستار بهشتی توسط نیروهای پلیس فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات) به اتّهام «اقدام علیه امنیت ملی از طریق فعالیت در شبکه اجتماعی و فیس‌بوک» بازداشت شد.

**۱۰ آبان ۱۳۹۱:** ستار بهشتی وارد بند ۳۵۰ زندان اوین شد. این زندانی پیش از انتقال به بند در بهداری بستری بوده‌است.

**۱۱ آبان ۱۳۹۱:** ستار بهشتی با دستخط خود از بازجویانش به خاطر شکنجه، شکایت کرد. وی در این روز از بند ۳۵۰ اوین به مکان نامعلومی منتقل شد.

**۱۳ آبان ۱۳۹۱:** روز مرگ ستار بهشتی به روایت غلامحسین محسنی‌اژه‌ای دادستان کل کشور: در روز ۱۳ آبان پلیس اعلام می‌کند که «برای وی ناهار بردیم اما فهمیدیم او فوت کرده‌است.»

**۱۶ آبان ۱۳۹۱:** سایت اصلاح طلب کلمه خبر مرگ این وبلاگ نویس را منتشر کرد و نوشت که به خانواده ستار بهشتی اطلاع داده شده که برای تحویل گرفتن جنازه او به پزشکی قانونی کهریزک مراجعه کنند.

**۱۸ آبان ۱۳۹۱:** جنازهٔ ستار بهشتی در بهشت زهرا غسل داده شد و در قبرستان رباط کریم دفن شد.

منصور حقیقت پور نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی اعلام کرد که «در خصوص ستار بهشتی مسئله به گونه‌ای نیست که از سوی کمیسیون نیاز به ورود باشد و قطعاً در صورت لزوم دستگاه‌های متولی به این مسئله خواهند پرداخت و تا این لحظه نیز گزارشی در این زمینه به کمیسیون امنیت ملی نرسیده‌است.»

**۱۹ آبان ۱۳۹۱:** سازمان عفو بین‌الملل با انتشار بیانیه‌ای گفت که گزارش‌های رسیده حکایت از آن دارند که ستار بهشتی، وبلاگ‌نویس فوت شده در حین بازجویی در زندان، بر اثر شکنجه کشته شده‌است و از دولت ایران خواست که در این خصوص تحقیق کند.

**۲۰ آبان ۱۳۹۱:** ۴۱ زندانی سیاسی، از جمله چهره‌هایی چون محمدعلی دادخواه، علیرضا رجایی و علیرضا بهشتی شیرازی گواهی‌نامه‌ای را امضا کردند و گفته‌اند: «زمانی که ستار به بند ۳۵۰ آورده شد آثار شکنجه در تمام قسمت‌های مختلف بدنش مشهود بود و وی در شرایط کاملاً دردناک و مجروحی قرار داشت.» زندانیان سیاسی امضاکننده این گواهی‌نامه می‌گویند بهشتی از اوین به بازداشتگاه پلیس امنیت منتقل شده و هنگام انتقال نگران بوده و گفته: «اینها قصد کشتن مرا دارند.»

**۲۱ آبان ۱۳۹۱:** احمد توکلی نماینده مردم تهران در مجلس ضمن انتقاد از سکوت دستگاه قضایی نسبت به موضوع مرگ یک وبلاگ‌نویس در زندان گفت: «دولت‌های خارجی در اینباره غوغا به پا کردند چرا وزارت خارجه و دستگاه قضایی در این خصوص توضیح نمی‌دهند، مرگی اتفاق افتاده و باید توضیح داده شود.»

محمدحسن ابوترابی‌فرد، نایب رئیس مجلس ایران گفته‌است که کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس این موضوع را بررسی کرده و کمیته‌ای را برای پیگیری تشکیل داده‌است.

ستاد حقوق بشر قوه قضاییه با صدور بیانیه‌ای از عزم جدی دستگاه قضایی کشور برای برخورد سریع، قاطع و بدون اغماض با مقصر یا مقصرین فوت یک شهروند ایرانی در زندان خبر داد.

جبهه مشارکت ایران اسلامی نیز با صدور بیانیه‌ای ضمن محکومیت شکنجه و قتل احتمالی ستار بهشتی خواستار ابهام زدایی دربارهٔ سرنوشت او شد.

**۲۲ آبان ۱۳۹۱:** علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی گفت: پیگیری مرگ این وبلاگ‌نویس به کمیتهٔ امنیت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس واگذار شده‌است که ریاست آن بر عهده محمدرضا محسنی‌ثانی است. پیش‌تر نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی گفته‌بود مسئله مرگ ستار بهشتی به گونه‌ای نیست که نیازی به ورود کمیسیون به آن باشد.

در ساعت ۱۴ جلسه‌ای برای پیگیری موضوع قتل احتمالی بهشتی در محل کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و با حضور مسئولان ناجا برگزار شد. طبق اطلاعات اولیهٔ علاءالدین بروجردی آثار ضرب و شتم در بدن بهشتی دیده نشده‌است. تنها چند ساعت پس از ادعای علاءالدین بروجردی، پزشکی قانونی تأیید کرد که ۵ نقطه از جسد ستار بهشتی «از جمله ساق پا، دست، پشت کتف و یکی از ران‌های او» دارای علامت کبودی بوده‌است.

**۲۳ آبان ۱۳۹۱:** احمدرضا رادان جانشین فرماندهٔ نیروی انتظامی ایران، گفت که «پلیس از درگذشت ستار بهشتی متأسف است» و به مردم اطمینان داد که اگر قصوری صورت گرفته باشد با متخلفان برخورد قاطع خواهد شد.

عباس جعفری دولت‌آبادی دادستان تهران، اعلام کرد در ارتباط با این پرونده چند نفر بازداشت شده‌اند. بنا به گفتهٔ برخی منابع خبری نزدیک به اصول‌گرایان چند تن از بازجوهای ستار بهشتی در میان بازداشت‌شدگان هستند.

**۲۴ آبان ۱۳۹۱:** صادق لاریجانی گفت: «قطعاً اگر اثبات شود که مرگ این شهروند در اثر اهمال یا شکنجه در زمان بازداشت بوده‌است، مأموران و مسئولان این حادثه مجازات خواهند شد.»

گزارش کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران در مورد مرگ ستار بهشتی منتشر شد. در گزارش قرائت شده کمیسیون امنیت ملی، که در ۲۸۰ کلمه و ۴ بند تنظیم شده بود، تاریخ مرگ ستار بهشتی ۷ روز با تاریخی که پیش‌تر توسط قوه قضائیه اعلام شده بود تفاوت داشت. همچنین طبق این گزارش زمان دستگیری ستار بهشتی نیز با آنچه پیش‌تر توسط سخنگوی دستگاه قضایی اعلام شده بود ۹ روز تفاوت داشت. ساعاتی بعد، کمیسیون امنیت ملی به خبرگزاری‌های ایران اعلام کرد که تناقضات وجود در متن به علت اشتباه تایپی بوده و با ارسال اصلاحیه‌ای این متن را تصحیح کرد.

**۲۵ آبان ۱۳۹۱:** ابوالفضل عابدینی یکی از زندانیان سیاسی حاضر در بند ۳۵۰ زندان اوین که طی روزهای گذشته به عنوان شاهد مقابل بازپرس ویژه مرگ ستار بهشتی حاضر شده و در مورد وضعیت و نامه ستار بهشتی شهادت داده بود، پنجشنبه بدون اطلاع قبلی به زندان اهواز تبعید شد.

**۲۹ آبان ۱۳۹۱:** احمد شجاعی، رئیس سازمان پزشکی قانونی ایران بیان کرد که «نتیجهٔ قطعی آزمایش‌ها در مورد علت اصلی مرگ طی روزهای آینده اعلام می‌شود، اما از نظر ما این فرد به مرگ طبیعی مرده‌است.» وی همچنین گفت که «هرچند ممکن است کبودی‌های روی بدن ستار بهشتی، بر اثر ضرب و شتم باشد، اما این کبودی‌ها نمی‌تواند عامل مرگ باشد».

**۱ آذر ۱۳۹۱:** رئیس سازمان پزشکی قانونی اعلام کرد که «بررسی علت مرگ ستار بهشتی به پایان رسیده، اما هنوز اجازه انتشار نداریم».

مهدی دواتگری نماینده ویژه مجلس شورای اسلامی در پرونده درگذشت ستار بهشتی، اقدام نیروی انتظامی در نگهداری وی در تحت نظرگاه فتا را غیرقانونی اعلام کرد. وی اعلام کرد که نیروی انتظامی به جای انتقال ستار بهشتی به بازداشتگاه آگاهی، وی را به «تحت نظرگاه پلیس فتا» منتقل کرد و دو شبانه روز هم او را آنجا نگهداری کرد که در نهایت متهم در آنجا درگذشت.

**۲ آذر ۱۳۹۱:** اطلاعیه دادستانی تهران جزئیات بیشتری از مرگ ستار بهشتی ارائه می‌کند: «در تاریخ ۱۰ آبان متهم به همراه مأموران به شعبه بازپرسی اعزام گردیده و پلیس فتا طی گزارشی درخواست می‌کند به لحاظ انجام تحقیقات بیشتر در مورد متهم ده روز در اختیار مأموران پلیس فتا قرار گیرد.»

در بخش دیگری از این اطلاعیه نطر کمیسیون پزشکی ۷ نفره (پزشکان متخصص پزشکی قانونی) که به تاریخ ۳۰ آبان صادر گردیده، آمده‌است: «محتمل‌ترین علت منجر به فوت می‌تواند پدیدهٔ شوک باشد که در صورت احراز ایراد ضربه یا ضربات به نقاط حساس بدن یا فشارهای شدید روانی، این عوامل می‌تواند عامل شوک مذکور باشد.»

**۶ آذر ۱۳۹۱:** مهدی دواتگری نماینده ویژه مجلس شورای اسلامی در پرونده درگذشت ستار بهشتی، تخلف پلیس در پرونده ستار بهشتی را «محرز» دانسته و اعلام کرده‌است که پلیس فتا آقای بهشتی را «بدون دستور قضایی» و به‌طور «کاملاً غیرقانونی» نگهداری کرده‌است. مهدی دواتگری همچنین گفته‌است که «ابراز برائت پلیس از اشتباه صورت گرفته که منجر به هزینه برای نظام شده، با برکناری یا استعفای فرماندهی پلیس سایبری ایران، سرتیپ کمال هادیانفر، امکان‌پذیر است».

**۱۰ آذر ۱۳۹۱:** گوهر عشقی، مادر ستار بهشتی در مصاحبه با دویچه‌وله از رو به رو شدن با «قاتلان» پسرش خبر داده‌است. وی در این مصاحبه گفته‌است که به دلیل آنکه مأموران امنیتی حکم بازداشت دخترش را داشته‌اند، مجبور شده‌است که رضایت بدهد.

**۱۱ آذر ۱۳۹۱:** اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده پلیس ایران، سرهنگ محمدحسن شکریان، رئیس پلیس فتای تهران را در جریان رسیدگی به پرونده ستار بهشتی از کار برکنار کرد. «قصور و ضعف در نظارت کافی بر عملکرد پرسنل تحت امر و روند رسیدگی پرونده متوفی» دلیل برکناری وی عنوان شد.

**۱۳ آذر ۱۳۹۱:** غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه ایران تأیید کرد که در این پرونده «تاکنون ضرب و شتم و بددهانی مشخص شده‌است». وی همچنین گفت: «پس از تحقیق از مأموران نیروی انتظامی ۷ نفر از آن‌ها بازداشت شدند که دو یا سه نفر از آن‌ها با قرار قانونی هم‌اکنون آزاد هستند.»

**۲۳ آذر ۱۳۹۱:** براساس گفتهٔ یک منبع آگاه به بی‌بی‌سی فارسی، در مراسم چهلم ستار بهشتی مأموران امنیتی به خانواده ستار بهشتی حمله کرده‌اند و خواهر و مادر او را مورد ضرب و شتم قرار داده‌اند به گونه‌ای که روسری از سر خواهر ستار بهشتی افتاده‌است.

**۲۸ آذر ۱۳۹۱:** علی مطهری، نمایندهٔ مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ایران خواستار عذرخواهی وزیر کشور و فرماندهٔ پلیس از خانوادهٔ ستار بهشتی شد. علاوه بر این، وی مرگ طبیعی ستار بهشتی را نیز رد کرد: «محال است بهشتی به مرگ طبیعی فوت کرده باشد، خصوصاً که وی جوانی با بنیه جسمی قوی بوده‌است.»

**۱ دی ۱۳۹۱:** مادر ستار بهشتی در گفتگو با مادران پارک لاله از شکسته بودن چند انگشت و پای ستار بهشتی در هنگام شستشوی جسد وی خبر داده‌است. همچنین وی بیان کرد که پیش از این نیز از روی دست خط ستار که در درون زندان نوشته شده بود به این موضوع پی برده بود که ستار به راحتی نمی‌توانسته حروف شکسته را مطابق روال همیشگیش بنویسد و احتمالاً انگشتانش آسیب دیده بوده‌است. این سخنان را در حالی مادر ستار بهشتی بیان کرده‌است که در هیچ‌یک از گزارش‌های رسمی اشاره‌ای به این مورد نشده‌است.

**۹ دی ۱۳۹۱:** ۵۰روز پس از مرگ ستار، در گزارش محرمانه پزشکی قانون فاش شد:ستار بهشتی بر اثر ضربه و شوک فیزیکی و متلاشی شدن، بیضه‌اش کشته شده‌است. همچنین آثار سوختگی نیز در ناحیه بیضه‌های وی نیز ثبت شده‌است.

**۲ مهر ۱۳۹۲:** مادر ستار بهشتی با نوشتن نامه‌ای به بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، از وی خواست در جریان اولین سفر حسن روحانی به نیویورک که به منظور حضور در شصت و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد برگزار شده بود، با وی در خصوص رسیدگی صحیح به پرونده قتل پسرش مذاکره و همکاری وی را به دست آورد.

**۱۸ آبان ۱۳۹۲:** رضا حیدرپور که پس از مرگ ستار بدن او را معاینه کرد و در گزارش خود آثار ضرب و شتم و شکنجه‌هایی که روی بدن ستار بود را در پرونده وی درج کرده بود بازداشت شد و به بند ۲۰۹ انتقال یافت.

 **۱ اردیبهشت ۱۳۹۴:**روز سه شنبه شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب با ارسال احضاریه‌ای برای رضا حیدرپور، پزشک سابق زندان اوین که حاضر نشده بود دربارهٔ ستار بهشتی گزارش دروغ بدهد، او را برای محاکمه فراخواند.

**۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۴:** شاهین نجفی، خواننده و ترانه‌سرای ایرانی مقیم آلمان، در آلبوم جدیدش «ص»، ترانه‌ای به نام «یواشکی» اجرا کرد و در آن به ماجرای «ستار بهشتی» پرداخت.

**۱۲ خرداد ۱۳۹۵:** گزارش شد که رضا حیدرپور، پزشکی که ستار بهشتی را هنگام ورود به زندان معاینه کرده بود، به شش ماه حبس محکوم شده‌است. آقای حیدرپور که حدود سه سال پیش نیز بازداشت شده بود به هنگام ورود ستار بهشتی به زندان آثار ضرب و جرح بر بدن او را گزارش کرده بود. پس از آن حیدرپور دیگر اجازه معاینه و درمان زندانیان سیاسی را پیدا نکرده و به بند دیگری منتقل شده بود.

**۵ شهریور ۱۳۹۵:** در مراسم سالروز تولد ستار بهشتی مأموران امنیتی که بر ورود و خروج مهمانان نظارت داشتند خواهر او و یک نفر دیگر را بازداشت کردند و از بعضی شرکت‌کنندگان در مراسم خواستند که به مراجع قضایی مراجعه کنند. دادستان رباط کریم شرکت کنندگان در این مراسم را معاند نظام قلمداد کرد.

گرفتن رضایت با تهدید
--------------------

در سال ۱۳۹۱ مأموران امنیتی با آمدن به خانهٔ مادر ستار بهشتی، پس از نشان دادن سه قاتل و شکنجه گر پسرش، با تهدید به بازداشت دخترش، به زور، از او رضایت گرفتند.

دیدار کاترین اشتون با مادر ستار بهشتی
-------------------------------------

کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ضمن سفری که به ایران داشت با «فعالان زن» دیدار کرد و آنطور که لیز دوست خبرنگار بی‌بی‌سی در صفحه توئیتر خود نوشته گوهر عشقی مادر ستار بهشتی یکی از ۷ زنی بود که اشتون با آن‌ها دیدار داشته‌است.

حکم دادگاه در محکومیت قاتل
--------------------------

این پرونده پس از کش و قوس‌های فراوان در ۱۶ مرداد ۱۳۹۳ منجر به صدور کیفرخواست با اتهام قتل شبه عمد برای اکبر تقی‌زاده قاتل وی شد. قاتل به سه سال حبس تعزیری، دو سال اقامت اجباری (تبعید) در نقطهٔ معین و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شد. اولیای دم ستار بهشتی به این موضوع اعتراض کردند و پرونده برای اظهارنظر به دادگاه عمومی ارجاع شد و این مرجع با رد اعتراض اولیای دم، در نهایت نظر دادستانی مبنی بر شبه‌عمد بودن قتل ستار بهشتی را تأیید کرد.

در کتابی که پژوهشگاه قوه قضائیه در سال ۱۴۰۱ منتشر کرده، نویسنده از عدم افشای دلیل مرگ ستار بهشتی انتقاد کرده‌است.

روز دوستی میان مردم ایران و آمریکا
----------------------------------

برایان هوک، نمایندهٔ ویژه وزارت خارجه آمریکا در امور ایران، در ۱ شهریور ۱۳۹۸، روز ۱ شهریور مصادف با روز تولد ستار بهشتی را «روز دوستی میان مردم ایران و آمریکا» نامید. این اظهارنظر برایان هوک واکنشی به درخواست گوهر عشقی مادر ستار بهشتی بود که پیشتر در نامه‌ای به دونالد ترامپ خواستار اعلام این روز به عنوان روز دوستی میان مردم ایران با مردم آمریکا شده بود.

بنیاد ستار بهشتی
----------------

در سال ۲۰۲۱ بنیاد ستار بهشتی    به خواست مادر ستار گوهر عشقی و به مدیریت مجید نیک‌نام، از دوستان ستار در کالیفرنیا به ثبت رسید و شروع به فعالیت نمود.

جستارهای وابسته
---------------

* گوهر عشقی
* برزین حمزه‌زاده
* سپهر شیرانی
* جواد روحی
* سعید زینالی
* قتل الیاس محمدی
* ابوالفضل امیرعطایی
* نقد رسیدگی قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران به موارد ترور و شکنجه
* شکنجه دولتی در ایران معاصر
* زندانیان کشته‌شده در زندان‌های ایران
* فهرست زندانیان سیاسی ایران
* حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
* نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران
* امیدرضا میرصیافی

منابع
-----

1. ↑  «نامه گوهر عشقی به پرزیدنت ترامپ: اول شهریور روز تولد ستار را، روز دوستی میان مردم ایران با مردم آمریکا اسم گذاری کنید». *اجتماعی و سیاسی*. ۱۳۹۸-۰۵-۳۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ آوریل ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۱.
2. ↑  «وبلاگ ستار بهشتی». ستار بهشتی. ۸ آبان ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۱.
3. ↑  «نگرانی عفو بین‌الملل از «احتمال زیاد» مرگ ستار بهشتی در اثر شکنجه». بی‌بی‌سی فارسی. ۹ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲.
4. ↑  «‮ایران‬ - ‮وبلاگ‌نویس درگذشته در زندان، در رباط‌کریم دفن شد‬». *بی‌بی‌سی*. ۲۰۱۲-۱۱-۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۳.
5. ↑  «ستار زیر شکنجه کشته شد:نوری تازه بر پرونده». صدای آمریکا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۰.
6. ↑  ««ستار بهشتی، وبلاگ‌نویس، زیر شکنجه کشته شد»». دویچه وله. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ مه ۲۰۲۱.
7. ↑  «ستار بهشتی در گورستان رباط کریم دفن شده‌است». دویچه وله فارسی. ۸ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
8. ↑  «Sattar Beheshti, Iranian Blogger, Reportedly Tortured To Death In Prison». The Huffington Post. ۸ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
9. ↑  «نامه زندانیان سیاسی از اوین: ستار بهشتی شکنجه شده بود». رادیو فردا. ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
10. ↑  «گروهی از زندانیان سیاسی ایران: ستار بهشتی را شکنجه کرده بودند». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
11. ↑  «درخواست بین‌المللی برای تحقیق دربارهٔ مرگ ستار بهشتی». دویچه وله فارسی. ۹ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
12. ↑  «مادر ستار بهشتی: رضایت نمی‌دهم؛ ستار به مرگ طبیعی نمرده؛ فرزندم را کشته‌اند». سحام‌نیوز. ۲۱ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۲.
13. ↑  «آمریکا خواهان روشن شدن چگونگی «قتل» ستار بهشتی شد». دویچه وله فارسی. ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
14. 1 2  «آب در لانه مورچگان». *صدای آمریکا*. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۱.
15. ↑  «ستار بهشتی که بود؟». *رادیو زمانه*. ۲۰۱۲-۱۱-۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۳.
16. 1 2 3  بی‌بی‌سی فارسی
17. ↑  «تصویر شکایت‌نامه ستار بهشتی از شکنجه در زندان». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
18. ↑  ابهامات زیاد در نامه متوفی/ زمان مرگ متهم در اختیار پلیس بوده‌است بایگانی‌شده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine خبرگزاری فارس
19. ↑  «ابهام در سرنوشت ستار بهشتی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲.
20. ↑  پرونده وبلاگ نویس ایرانی را در صورت ضرورت بررسی می‌کنیم بایگانی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine خبرگزاری کار (ایلنا)
21. ↑  نگرانی عفو بین‌الملل از «احتمال زیاد» مرگ ستار بهشتی در اثر شکنجه بایگانی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine بی‌بی‌سی فارسی
22. ↑  گروهی از زندانیان سیاسی ایران: ستار بهشتی را شکنجه کرده بودند بایگانی‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine بی‌بی‌سی فارسی
23. ↑  دستگاه قضا و وزارت‌خارجه درباره مرگ وبلاگ نویس سکوت نکنند بایگانی‌شده در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine خبرگزاری مهر
24. ↑  کمیته ویژه پیگیری مرگ ستار بهشتی در مجلس تشکیل شد بایگانی‌شده در ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine خبرگزاری مهر
25. ↑  بیانیه قوه قضائیه درباره مرگ وبلاگ نویس/ قاطع و بی اغماض برخوردمی کنیم بایگانی‌شده در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine خبرگزاری مهر
26. ↑  بیانیه جبهه مشارکت ایران اسلامی و سازمان دانش آموختگان ایران در محکومیت قتل ستار بهشتی بایگانی‌شده در ۴ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine سایت کلمه
27. ↑  بیانیه جبهه مشارکت در محکومیت شکنجه و قتل احتمالی ستار بهشتی بایگانی‌شده در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine جنبش راه سبز
28. ↑  آثار ضرب و شتم در بدن «ستار بهشتی» دیده نشده‌است خبرگزاری فارس
29. ↑  پزشکی قانونی وجود ۵ کبودی را در جسد ستار بهشتی تأیید کرد بایگانی‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine بی‌بی‌سی فارسی
30. ↑  «پلیس ایران: از فوت ستار بهشتی متاسفیم». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۲.
31. ↑  «شکستن سکوت دادستانی دربارهٔ مرگ ستار بهشتی». دویچه وله فارسی. ۱۴ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.
32. ↑  «صادق لاریجانی از بررسی احتمال مرگ ستار بهشتی 'در اثر شکنجه' خبر داد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۴ نوامبر ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.
33. ↑  ابهام در اعتبار گزارش مجلس در مورد پرونده ستار بهشتی بایگانی‌شده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine بی‌بی‌سی فارسی
34. ↑  «تبعید ابوالفضل عابدینی به زندان اهواز، پس از اعلام شهادت دربارهٔ شکنجه ستار بهشتی در حضور قاضی». کلمه. ۲۵ آبان ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۷ آبان ۱۳۹۱.
35. ↑  «اعتراض زندانیان سیاسی به تبعید 'شاهد آثار شکنجه' ستار بهشتی». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۷ آبان ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۷ آبان ۱۳۹۱.
36. ↑  «پزشکی قانونی ایران: کبودی‌ها عامل مرگ ستار بهشتی نیست». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۹ آبان ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۹ آبان ۱۳۹۱.
37. ↑  «اجازه انتشار نتیجه پرونده ستار بهشتی را نداریم». بازتاب امروز. ۱ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱ آذر ۱۳۹۱.
38. ↑  «نماینده ویژه مجلس در پرونده مرگ ستار بهشتی: محل نگهداری متهم غیرقانونی بود». بازتاب امروز. ۱ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲ آذر ۱۳۹۱.
39. ↑  «اطلاعیه دادستانی: مرگ بهشتی احتمالاً از شوک متأثر از ضربه به نقاط حساس». بازتاب امروز. ۲ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۳ آذر ۱۳۹۱.
40. ↑  «اطلاعیه دادستانی تهران در خصوص فوت ستار بهشتی/ تشریح جزئیات بررسی». خبرگزاری مهر. ۲ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۳ آذر ۱۳۹۱.
41. ↑  «نماینده ویژه مجلس ایران: فرمانده پلیس فتا برکنار شود یا استعفا کند». بی‌بی‌سی فارسی. ۶ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ آذر ۱۳۹۱.
42. ↑  «مادر ستار بهشتی: قاتلان را نشانم دادند و با تهدید رضایت گرفتند». دویچه‌وله فارسی. ۱۰ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۳ آذر ۱۳۹۱.
43. ↑  «رئیس پلیس فتای تهران برکنار شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۱ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۱ آذر ۱۳۹۱.
44. ↑  «قوه قضائیه ایران: ستار بهشتی مورد ضرب و شتم قرار گرفته بود». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۳ آذر ۱۳۹۱.
45. ↑  «خانواده ستار بهشتی در مراسم چهلمش مورد 'ضرب و شتم' قرار گرفتند». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۳ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۳ آذر ۱۳۹۱.
46. ↑  «صبا آذرپیک: نیروی انتظامی عامدانه مراسم ستار بهشتی را به هم زد». رادیو زمانه. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ دسامبر ۲۰۱۳.
47. ↑  «روایتی از بهم زدن مراسم چهلم ستار بهشتی توسط مأموران ناجا». بازتاب. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۳.
48. ↑  «گزارش مرگ ستار بهشتی در مجلس قرائت می‌شود». دویچه‌وله فارسی. ۲۹ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۴ دی ۱۳۹۱.
49. ↑  «علی مطهری: وزیر کشور و فرمانده پلیس از خانواده ستار بهشتی عذرخواهی کنند». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۸ آذر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۴ دی ۱۳۹۱.
50. ↑  «مادر ستار بهشتی: نتوانسته بود درست بنویسد، انگشتانش را شکسته بودند». کلمه. ۱ دی ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۴ دی ۱۳۹۱.
51. ↑  «بیضه‌های مقتول زیر شکنجه متلاشی شده بود». پیک نت. ۹ دی ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ دی ۱۳۹۱.
52. ↑  استمداد مادر ستاربهشتی از دبیرکل سازمان ملل برای پیگیری پرونده فرزندش بایگانی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine *سحام‌نیوز*
53. ↑  «پزشک پرونده ستار بهشتی بازداشت شد». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۳.
54. ↑  «صدور شش حکم حبس دیگر از سوی قاضی مقیسه؛ شش ماه زندان برای پزشکی که ستار را معاینه کرده بود». وبسایت کلمه. ۱۲ خرداد ۱۳۹۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۶.
55. ↑  «پزشک پرونده ستار بهشتی 'به شش ماه حبس محکوم شد'». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ خرداد ۱۳۹۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ ژوئن ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۱۶.
56. ↑  «خواهر ستار بهشتی در مراسم تولد برادرش بازداشت شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۶ اوت ۲۰۱۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ اوت ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۶ اوت ۲۰۱۶.
57. ↑  «مادر ستار بهشتی: قاتلان را نشانم دادند و با تهدید رضایت گرفتند». دویچه وله فارسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ مه ۲۰۲۱.
58. ↑  «کاترین اشتون با نرگس محمدی و گوهر عشقی دیدار کرد». BBC فارسی. ۱۹ اسفند ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۴.
59. ↑  حکم قاتل ستار بهشتی اعلام شد: 3 سال حبس تعزیری و 74 ضربه شلاق بایگانی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine خبرگزاری انتخاب
60. ↑  قاتل ستار بهشتی به سه سال زندان محکوم شد بایگانی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine بی‌بی‌سی فارسی
61. ↑  سه سال حبس برای قاتل ستار بهشتی، حکمی که داغ مادر را تازه کرد بایگانی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine دویچه‌وله فارسی
62. ↑  کتاب آسیب‌شناسی نظام حقوقی حاکم بر زندانیان در پرتو استانداردهای بین‌المللی؛ عزیزی، ناصر؛ پژوهشگاه قوه قضائیه؛ سال۱۴۰۱؛ ص ۱۱۵–۱۱۶
63. ↑  آمریکا، صدای (۲۰۱۹-۰۸-۲۴). «برایان هوک روز تولد یک کارگر منتقد کشته شده توسط جمهوری اسلامی را «روز دوستی میان مردم ایران و آمریکا» نامید». *صدای آمریکا*. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۳.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***ستار بهشتی*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* مصاحبه صدای آمریکا با خواهر ستار بهشتی در یوتیوب
* مراسم چهلم ستار بهشتی در یوتیوب
* گفتگوی مادر سعید زینالی با مادر ستار بهشتی در مراسم چهلم ستار بهشتی در یوتیوب
* سخنان هم محلی ستار بهشتی دربارهٔ او در یوتیوب
* مصاحبه سحام‌نیوز با مادر ستار بهشتی

| * ن
* ب
* و
کشته‌شدگان سرشناس اعتراضات ۱۴۰۱–۱۳۷۸ ایران |
| --- |
| حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۳۷۸) | 
* عزت‌الله ابراهیم‌نژاد
* فرشته علیزاده
* تامی حامی‌فر
* سعید زینالی
* اکبر محمدی

 |
| اعتراضات سراسری ۱۳۸۹–۱۳۸۸ | 
* کیانوش آسا
* ندا آقاسلطان
* حسین اخترزند
* سهراب اعرابی
* علیرضا افتخاری
* فاطمه براتی
* یعقوب بروایه
* جعفر بروایه
* مصطفی کریم‌بیگی
* محمدجواد پرنداخ
* رامین پوراندرجانی
* امیر جوادی‌فر
* سید علی حبیبی موسوی
* محسن روح‌الامینی
* فاطمه سمسارپور
* اشکان سهرابی
* داوود صدری
* حسین طهماسبی
* میثم عبادی
* حمید حسین‌بیگ عراقی
* مصطفی غنیان
* رامین قهرمانی
* محمد کامرانی
* مصطفی کیارستمی
* احمد نجاتی کارگر
* ترانه موسوی
* بهزاد مهاجر
* مسعود هاشم‌زاده
* شبنم سهرابی
* محرم چگینی
* شهرام فرجی
* صانع ژاله
* محمد مختاری
* هاله سحابی

 |
| اعتراضات سراسری دی ۱۳۹۶ | 
* سینا قنبری
* سارو قهرمانی
* فهرست کامل‌تر

 |
| اعتراضات دراویش گنابادی | 
* وحید بنانی
* محمد راجی

 |
| اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ | 
* رضا اوتادی

 |
| اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸ | 
* آرشام ابراهیمی
* ارشاد رحمانیان
* امیرحسین کبیری
* برهان منصورنیا
* پویا بختیاری
* پوریا ناصری‌خواه
* علیرضا انجوی
* فرزاد انصاری‌فر
* فرشاد حاجی‌پور میلاسی
* محمد داستان‌خواه
* میثم احمدی
* ناصر رضایی
* نوید بهبودی
* مینا شیخی
* نیکتا اسفندانی
* آزاده ضربی
* محسن کرمی‌نیا
* فرهاد مجدم
* ابراهیم کتابدار
* مهدی نیکویی
* محمدجواد عابدی
* محسن محمدپور
* فهرست کامل‌تر

 |
| اعتراضات تابستان ۱۴۰۰ | 
* فرزاد فریسات
* هادی بهمئی
* محمد کروشات
* فهرست کامل‌تر

 |
| خیزش ۱۴۰۱ ایران | 
* فریدون محمودی
* هستی نارویی
* سارینا اسماعیل‌زاده
* سارینا ساعدی
* نیکا شاکرمی
* کیان پیرفلک
* سپهر مقصودی
* حدیث نجفی
* حنانه کیا
* آرنیکا قائم مقامی
* نگین عبدالملکی
* نسیم صدقی
* نسرین قادری
* بهناز افشاری
* آیلار حقی
* مائده جوانفر
* غزاله چلابی
* مینو مجیدی
* پریسا بهمنی
* ابوالفضل آدینه‌زاده
* مهرشاد شهیدی‌نژاد
* ساسان قربانی
* سینا نادری
* محمدرضا سروری
* نیما شفیق‌دوست
* نیما نوری
* محمدحسن ترکمان
* کومار درافتاده
* مهسا موگویی
* خدانور لجه‌ای
* مونا نقیب
* شیرین علیزاده
* کاروان قادرشاکری
* عرفان زمانی
* برهان کرمی
* محمداقبال نائب‌زهی
* مهران سماک
* سپهر بیرانوند
* دنیا فرهادی
* فهرست کامل‌تر

 |
| اعدام‌شدگان | 
* یعقوب مهرنهاد
* محمدرضا علی‌زمانی
* آرش رحمانی‌پور
* زهرا بهرامی
* فرزاد کمانگر
* علی حیدریان
* فرهاد وکیلی
* شیرین علم‌هولی
* مهدی اسلامیان
* جعفر کاظمی
* محسن امیراصلانی
* محمدعلی حاج‌آقایی
* حبیب‌الله گلپری‌پور
* علی صارمی
* محمد ثلاث
* رامین حسین‌پناهی
* زانیار مرادی
* لقمان مرادی
* مصطفی صالحی
* نوید افکاری
* محسن شکاری
* مجیدرضا رهنورد
* محمدمهدی کرمی
* سید محمد حسینی
* مجید کاظمی
* صالح میرهاشمی
* سعید یعقوبی
* محمد قبادلو

 |
| درگذشتگان در بازداشت | 
* زهرا کاظمی
* شوانه سیدقادری
* اکبر محمدی
* ولی‌الله فیض مهدوی
* ابراهیم لطف‌اللهی
* زهرا بنی‌یعقوب
* امیرحسین حشمت ساران
* امیدرضا میرصیافی
* رامین قهرمانی
* امیر جوادی‌فر
* محمد کامرانی
* محسن روح‌الامینی
* محسن دکمه‌چی
* هدی صابر
* ستار بهشتی
* کاووس سیدامامی
* وحید صیادی نصیری
* بهنام محجوبی
* ساسان نیک‌نفس
* مهسا امینی
* شادمان احمدی
* صادق فولادی‌وندا
* جواد روحی

 |
| بازداشتگاه‌ها | 
* بازداشتگاه منفی چهار وزارت کشور
* بازداشتگاه کهریزک
* زندان اوین
* زندان حشمتیه
* سوله پاسارگاد
* بازداشتگاه افسریه (قصر فیروزه)
* بازداشتگاه ۶۶ سپاه
* بازداشتگاه پلاک ۱۰۰

 |
| مقالات مرتبط | 
* شکنجه معترضان به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸)
* شائبه نقش نیروهای خارجی در سرکوب مردم ایران
* سعید مرتضوی
* پایگاه بسیج مقداد
* مسجد لولاگر
* جمعه خونین خاش
* جمعه خونین زاهدان

 |