**آذر محبی تهرانی** (۲۲ آبان ۱۳۲۵ – ۸ آذر ۱۳۹۹) معروف به **رامش**
خوانندهٔ ایرانی بود.
رامش در سبک‌های مختلف موسیقی از سنتی تا پاپ کلاسیک، جاز و راک ترانه اجرا کرده‌است.

اوایل زندگی
-----------

رامش در ۲۲ آبان ۱۳۲۵ در تهران به دنیا آمد، در خانواده‌ای با سه خواهر و یک برادر که ساکن خیابان اردیبهشت (پاستور
) تهران بودند.
پدرش ناصر محبی تهرانی کارمند گمرک فرودگاه مهرآباد تهران و مادرش اقدس اعتصامی بود.
تا دیپلم طبیعی به تحصیلات خود ادامه داد و تصمیم داشت بخواست پدر بعد از دیپلم وارد دانشگاه شود و در رشتهٔ جراحی به تحصیلات ادامه دهد، اما با آشنایی به عطاءالله خرم در یک مهمانیبه عرصهٔ خوانندگی روی آورد.

خوانندگی
--------

رام‍ش ه‍ن‍گ‍ام اج‍رای ب‍رن‍ام‍ه در م‍ه‍م‍ان‍ی ش‍ام ج‍ام‍ع‍ه م‍طب‍وع‍ات و چ‍اپ‍خ‍ان‍ه‌ه‍ا در ک‍رم‍ان‍ش‍اه

گوگوش و رامش بر جلد شماره ویژه نوروز مجله *اطلاعات هفتگی*، ۱۳۵۲
رامش از ریشه‌های موسیقی کلاسیک فارسی شکوفا شده‌بود و حرفهٔ خود را رسماً در ۱۲ فروردین سال ۱۳۴۴ با ترانهٔ «پرستو جان» در برنامهٔ «یک شاخه گل» رادیو گل‌ها از سروده‌های لعبت والا آغاز کرد. نام رامش را داود پیرنیا برای او برگزید چون خوانندهٔ دیگری با نام آذر در آن هنگام فعالیت داشت

تجربیات خود را در زمینهٔ سنتی را در موسیقی غربی بهره گرفت. او گاهی اوقات ابزار غربی یا ریتم غربی را در موسیقی سنتی خود به کار می‌برد. در کارهای سال ۱۳۴۵ می‌توان ریتم‌هایی مانند رومبا، بوسا نوا و همچنین صداهای گیتار سورف و کمبو ارگان را در موسیقی رامش شنید که این استفاده‌ها در سال ۱۳۴۷ بیشتر شد.

رامش ترانه‌های دوصدایی با عارف، منوچهر سخایی و ویگن به‌جای بازیگران در فیلم‌ها اجرا کرد که در این دوران رامش بیشتر کارهای عطاءالله خرم را اجرا می‌کرد که حرفهٔ خود را با همکاری با ویگن، اولین ستارهٔ موسیقی پاپ، آغاز کرده‌بود.

در سال‌های ۱۳۵۰–۱۳۵۱ همکاری خود را با ارکستر استودیویی که دارای سازهای بادی برنجی نیز بود آغاز کرد که «خورشید خانوم» اولین کار رامش در سبک فانک بود. «دلکم» نیز مقدمه‌ای برای استفاده از سبک فانک با گیتارهای Wah Wah بود.

در سال ۱۳۵۲ رامش رسماً با ترانهٔ «غروبا قشنگن» وارد سبک راک شد که شامل ضربه‌های سخت طبل و گیتار Wah Wah بود که در واقع ملودی با ارگ به سمت سبک غربی هدایت می‌شود و هارمونیکای استفاده‌شده در آهنگ نشانی از قطعهٔ موسیقی وسترن اسپاگتی یا همان وسترن ایتالیایی ساختهٔ انیو موریکونه دارد.

رامش با ترانهٔ «تهمت» چیرگی سبک فانک بر سازهای بادی برنجی را اثبات کرد که در این دوره سبک فانک با قطعات ترکیبی از موسیقی سنتی بازمی‌گشت. همکاری رامش با اسفندیار منفردزاده در ترانهٔ «نماز» نیز نمونهٔ دیگری از آن دوره است.

پیشرفت تکنولوژی در ایران در سال‌های ۱۳۵۳–۱۳۵۴ تأثیر زیادی در سبک غربی موسیقی رامش داشت. حال و هوای فانک لاتین در ترانهٔ «دلم برات هلاکه» و همچنین روح ریتم بوسا نوا در ترانهٔ «تو بارونی، تو آفتابی» با سینث‌سایزر آنالوگ درهم آمیخته شده‌است. ترانهٔ «درد عاشقی» گوش‌ها را با گیتارهای جاز، توقف‌های ناگهانی و دراماتیک احاطه کرده‌است اما او به سبک فانک با سازهای بادی برنجی برگشت او همچنین ترانهٔ «قسمت» را در سبک فانک شعرهای حماسی اجرا کرد.

«نگو نه» قطعهٔ پیشگامانه‌ای بود از رامش در سال‌های ۱۳۵۴–۱۳۵۵ که با این ترانه سبک فانک به یک عنصر طبیعی در ترانه‌های رامش مبدل شد و در همین سال‌ها ترانهٔ «پیشواز» را ضبط کرد که این ترانه یک ترانهٔ پاپ پیشرو به‌صورت پلی فونیک و همراهی چند صدا بود، در حالی که ترانهٔ «زیارت» ترکیبی از پاپ هندی و فارسی بود و رامش با استفاده از طبله یک نمونه از استفاده اولیهٔ ماشین درام را در ترانهٔ «وصیت» به نمایش گذاشت.

بابک افشار نیز یکی دیگر از آهنگسازان این دوره که ترانهٔ «کان یا زمان» از ساخته‌های برادران رحبانی که فیروز اجرا کرده‌بود را به نام «تابستون» برای رامش تنظیم کرد.

یکی دیگر از ترانه‌های رامش که مورد توجه قرار گرفت، ترانهٔ «اسمر اسمر» که یک ترانهٔ محلی کردی است و با نام «اسمر یارم» نیز در آن دوره شناخته می‌شد که تنظیم این ترانه را ناصر چشم‌آذر انجام داده‌است.

در سال ۱۳۵۵ «موندنم از بودنت» پر انرژی‌ترین ترانهٔ رامش منتشر شد. آهنگسازی و تنظیم این ترانه از منوچهر چشم‌آذر است. این ترانه یک علامت تجاری از رامش بود که در آن سبک راک و فانک یک ترکیب کامل را خلق کرده‌بود و شخصیت زنی که با موسیقی سازهای برنجی و صدای گیتار Wild جیغ می‌کشد. رامش درهای زیادی را در ایران باز کرد اما به موسیقی‌های پراکندهٔ دیگری محدود می‌شد.

رامش در سال ۱۳۵۶ با موسیقی بومی «عشق گناهکار» ظاهر شد. این ترکیب به وسیلهٔ سیم‌ها به رشتهٔ دینامیک اجراهای دیسکو که هم موسیقی شرقی و هم موسیقی غربی را تحت تأثیر قرار داده‌بود متصل می‌شد و گیتار Slide نیز در ترکیب‌بندی اثری از خود نشان می‌داد.
در ترانه «وسوسه» رامش به دالیدای ایران با پاپ پیشرو تبدیل شد، ترانه‌ای با تک‌خوانی Rhodes، حملات طبل و جریان صدای بانگو. آهنگسازی این ترانه نیز از منوچهر چشم‌آذر است.

«رودخونه‌ها» که بیشتر از همهٔ ترانه‌ها در تلویزیون پخش و ضبط شده‌است از ساخته‌های صادق نوجوکی است. این ترانه یکی پرطرفدارترین ترانه‌های رامش است که محمدعلی بهمنی این ترانه را با الهام از داستان ماهی سیاه کوچولو اثر صمد بهرنگی سروده‌است؛ داستانی که کتاب آن در آن سال‌ها از کتاب‌های ممنوع به‌شمار می‌آمد. ناصر چشم‌آذر تنظیم‌کننده این آهنگ است.

«منتظر» از معدود ترکیبات رامش با سینث‌سایزر (موگ) است که یک نمونهٔ خوبی از ترکیب موسیقی شرقی و غربی است و همچین استفاده از ساز تار در فاز انتقالی آواز و ترانه و در ترانهٔ «سازش» هم می‌توان شاهد استفاده دیگر رامش از سینث‌سایزر (موگ) بود.

«افسوس» نیز ساختهٔ دیگری از منوچهر چشم‌آذر است که به‌صورت دوصدایی همانند «موندنم از بودنت» در تلویزیون با فریدون فرخزاد اجرا شد. «تک» نیز ترانه‌ای است که او به‌صورت دوصدایی با فریدون فرخزاد اجرا کرده‌است؛ و ترانه «نیش» که تأثیرات شرقی به وضوح در آهنگسازی آن نمایان است.

### ترانه سیاسی

ترانه «تو بارونی تو آفتابی» با آهنگسازی منفردزاده و ترانه‌سرایی مینا اسدی را در سال ۱۳۵۱ اجرا کرد که تنها یک بار در برنامه صبح جمعه رادیو پخش شده بود. این ترانه را مینا اسدی برای عباس مفتاحی و اسدالله مفتاحی سروده بود.

### تجربه شعر نو

رامش شعر پاییز از فروغ فرخزاد را با آهنگی از حسینعلی ملاح اجرا کرده بود. در یک مصاحبه تلویزیونی رامش این ترانه را در کنار ترانه زائر از محمد صالح‌علا از بهترین کارهای خود برمی‌شمارد.

بازیگری
-------

در سال ۱۳۵۲ رامش به دعوت منوچهر نوذری برای اولین بار به عنوان بازیگر در فیلم خیالاتی حضور پیدا کرد و پس از آن در فیلمی بازی نکرد.

پس از انقلاب
------------

رامش در دوران انقلاب ۵۷ خانه ای در شهر لندن داشت و پس از انقلاب هم در آنجا ساکن بود.
رامش بعد از انقلاب در سال ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹ دو ترانه به نام‌های گفتگوی سبز و تهرون را اجرا کرد که شعر و آهنگ ترانهٔ تهرون از خود رامش است و بعد از ۱۵ سال سکوت در سال ۱۳۷۴ برابر با ۱۹۹۵ توسط شرکت آونگ میوزیک آلبوم جهان سوم را در آمریکا منتشر کرد و بعد از هفت سال یعنی در سال ۲۰۰۲ میلادی برابر با ۱۳۸۱ دوباره یک آلبوم با داریوش اقبالی و فرامرز اصلانی به نام رومی - معشوق همین‌جاست را به بازار عرضه کرد که این آلبوم آخرین اجراهای او را ثبت کرده‌است.

او دربارهٔ کناره‌گیری اش از خوانندگی گفته بود: «نخواندن من ابتدا اعتراض بود به صدای قدغن زنان در ایران، صدای قدغن خوانندگان زن در سرزمینم، که حتی اجازه خواندن و فریاد درون خود را به گوش‌ها رساندن هم نداشتند. بعد کم‌کم این اعتراض یک عادت شد و با من سال‌ها ماند. حالا به نخواندن عادت دارم، ولی اگر روزی دوباره به ایران بازگشتیم، از ته دل برای همه مردم می‌خوانم.»

زندگی شخصی
----------

در سال ۲۰۱۵ رامش در گفتگویی با مجله *جوانان لس آنجلس* در پاسخ این پرسش که "آیا تابحال ازدواج کرده‌ای؟" گفته بود که پس از انقلاب در هنگام سفرش به بریتانیا در لندن با یک غیرایرانی ازدواج کرده‌است.
گیتی محبی (خواهر رامش) ازدواج رامش را با یک مرد انگلیسی مختوم به طلاق و بدون بچه، یاد می‌کند.
رامش در سال ۲۰۱۶ پس از درگذشت مادرش یک سال گوشه‌گیر و افسرده شد.

درگذشت
------

رامش در ۸ آذر ۱۳۹۹ به‌دلیل ایست قلبی درگذشت و در آرامگاه فارست لان مموریال پارک دفن شد.

### واکنش‌ها

رضا پهلوی در پیامی فقدان رامش را به خانواده و دوستدارانش تسلیت گفت و از او به نام یکی از صداهای کم‌نظیر نسل خود یاد کرد.

فیلم‌شناسی
----------

رامش بر جلد مجله *دختران پسران*، سال ۱۳۵۵

**بازیگری**

* ۱ - خیالاتی (۱۳۵۲)

**خوانندگی**

* ۱ - تنهایی (۱۳۵۵)
* ۲ - چلچراغ (۱۳۵۵)
* ۳ - عنتر و منتر (۱۳۵۵)
* ۴ - پریزاد (۱۳۵۲)
* ۵ - تیغ آفتاب (۱۳۵۲)
* ۶ - جبار سرجوخه فراری (۱۳۵۲)
* ۷ - حریص (۱۳۵۲)
* ۸ - صخره سیاه (۱۳۵۲)
* ۹ - مروارید (۱۳۵۲)
* ۱۰ - خیالاتی (۱۳۵۲)
* ۱۱ - خر دجال (۱۳۵۱)
* ۱۲ - طغرل (۱۳۵۱)
* ۱۳ - فرار از زندگی (۱۳۵۱)
* ۱۴ - پهلوان در قرن اتم (۱۳۵۰)
* ۱۵ - رسوای عشق (۱۳۵۰)
* ۱۶ - پابرهنه‌ها (۱۳۴۷)
* ۱۷ - گرداب گناه (۱۳۴۷)
* ۱۸ - دالاهو (فیلم) (۱۳۴۶)
* ۱۹ - نخاله قهرمان (۱۳۴۵)
* ۲۰ - خروس جنگی (۱۳۴۴)

ترانه‌شناسی
-----------

مقالهٔ اصلی: ترانه‌شناسی رامش
### آلبوم‌ها

1. دریا دریا (۱۹۹۴)
2. تهمت (۱۹۹۴)
3. آدمک (۱۹۷۲)
4. داغ داغ (۱۹۹۴)
5. تهرون (۱۹۹۴)
6. جهان سوم (۱۹۹۶)
7. رومی: معشوق همین‌جاست (۲۰۰۳)

منابع
-----

1. ↑  «رامش خواننده قدیمی درگذشت + علت مرگ». *شما نیوز*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۳۰.
2. ↑  امرایی، حسن. «مرگ رامش در غربت: همچو آوای نسیم پرشکسته». ایندپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۲۰.
3. ↑  رمضان‌زاده، فیروزه. «گفتگویی به یاد رامش؛ آن گونه که بود و آنچه آرزو داشت…». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱.
4. ↑  پیمان، جمشید. «رامش (آذر محبی) و من!». *اخبار همبستگی ملی ایران*. دریافت‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۲۰.
5. ↑  رمضان‌زاده، فیروزه. «گفتگویی به یاد رامش؛ آنگونه که بود و آنچه آرزو داشت…». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱.
6. ↑  رمضان‌زاده، فیروزه. «گفتگویی به یاد رامش؛ آنگونه که بود و آنچه آرزو داشت…». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱.
7. ↑  رمضان‌زاده، فیروزه. «گفتگویی به یاد رامش؛ آنگونه که بود و آنچه آرزو داشت…». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱.
8. ↑  *آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز • رامش | DW | 06.12.2018*, 2018-12-06, retrieved 2020-11-30
9. ↑  «رامش خواننده پاپ ایرانی درگذشت». بی بی فارسی. دریافت‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۲۰.
10. ↑  یحیوی، گلی. «مصاحبه رامش با گلی یحیوی تلویزیون جام جم». تلویزیون جام جم لس آنجلس.
11. ↑  امرایی، حسن. «مرگ رامش در غربت: همچو آوای نسیم پرشکسته». ایندپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۲۰.
12. ↑  امرایی، حسن. «مرگ رامش در غربت: همچو آوای نسیم پرشکسته». ایندپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۲۰.
13. ↑  یحیوی، گلی. «مصاحبه رامش با گلی یحیوی تلویزیون جام جم». تلویزیون جام جم لس آنجلس.
14. ↑  «رامش، خواننده محبوب سال‌های دور، درگذشت‎». *رادیو فردا*. ۱۰ آذر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۱.
15. ↑  رمضان‌زاده، فیروزه. «گفتگویی به یاد رامش؛ آنگونه که بود و آنچه آرزو داشت…». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱.
16. ↑  «یادی از رامش به بهانه شصت و هفتیمن سال تولدش + عکس». *قدیمی ها*. ۱۳۹۲-۰۸-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۱.
17. ↑  «رامش خواننده پاپ ایرانی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۱ آذر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۱.
18. ↑  رمضان‌زاده، فیروزه. «گفتگویی به یاد رامش؛ آنگونه که بود و آنچه آرزو داشت…». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱.
19. ↑  «رامش، خوانندهٔ زن پیش از انقلاب درگذشت». *انصاف نیوز*. ۱۰ آذر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۳۰.
20. ↑  «رامش خواننده مشهور ایرانی، در ۷۵ سالگی درگذشت». *رادیو فردا*. ۱۰ آذر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۳۰.
21. ↑  ««رامش» درگذشت». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۲۰.

* یادی از رامش به بهانه شصت و هفتمین سال تولدش + عکس
* آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز • رامش دویچه‌وله فارسی

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ***رامش*** موجود است. |

* رامش (خواننده) در سوره‌سینما
* رامش در اسپاتیفای
* موزیک ویدئوی رودخونه‌ها در شو رنگارنگ در یوتیوب
* موزیک ویدئوی وسوسه در شو رنگارنگ در یوتیوب

| * ن
* ب
* و
موسیقی ایران در دوران پهلوی |
| --- |
| ترانه‌سرایان | 
* اردلان سرفراز
* اسماعیل نواب صفا
* ایرج جنتی عطایی
* ایرج رزمجو
* بهادر یگانه
* بیژن ترقی
* بیژن سمندر
* یاور همدانی
* پرویز وکیلی
* تورج نگهبان
* رحیم معینی کرمانشاهی
* رهی معیری
* سعید دبیری
* شهین حنانه
* فرید زلاند
* کریم فکور
* لیلا کسری
* محمد صالح‌علا
* مسعود امینی
* مسعود فردمنش
* نوذر پرنگ
* هما میرافشار

 |
| آهنگسازان | 
* آندرانیک آساطوریان
* احمد پژمان
* اسدالله ملک
* اسفندیار منفردزاده
* اکبر محسنی
* امیر آرام
* انوشیروان روحانی
* بابک افشار
* بابک بیات
* پرویز اتابکی
* پرویز مقصدی
* پرویز یاحقی
* جمشید شیبانی
* جهانبخش پازوکی
* جواد لشکری
* حبیب‌الله بدیعی
* حسن شماعی‌زاده
* حسین دهلوی
* حسین واثقی
* حسین یاحقی
* روح‌الله خالقی
* ژاکلین
* سیاوش قمیشی
* صادق نوجوکی
* عباس مهرپویا
* عطاءالله خرم
* علی تجویدی
* فریبرز لاچینی
* فرید زلاند
* کامبیز روشن‌روان
* کورش یغمایی
* مارتیک
* مجید وفادار
* محمد اوشال
* محمدتقی مسعودیه
* محمد حیدری
* محمود قراملکی
* منوچهر چشم‌آذر
* ناصر چشم‌آذر
* همایون خرم
* واروژان

 |
| موسیقی‌دانان | 
* ابوالحسن صبا
* جلیل شهناز
* جهانگیر ملک
* جواد معروفی
* حبیب سماعی
* حبیب‌الله بدیعی
* حسین تهرانی
* داریوش صفوت
* درویش‌خان
* رحمت‌الله بدیعی
* عبدالله جهان‌پناه
* علی‌اصغر بهاری
* فرامرز پایور
* فضل‌الله توکل
* مجتبی میرزاده
* محمد اسماعیلی
* مرتضی محجوبی
* مرتضی نی‌داوود
* مهدی خالدی
* نصرالله زرین‌پنجه
* همایون خرم

 |
| خوانندگان | 

|  |  |
| --- | --- |
| مرد | 
* آرتوش
* ابوالحسن اقبال‌آذر
* ابی
* اسماعیل ادیب خوانساری
* افشین مقدم
* اکبر گلپایگانی
* امیر آرام
* امین‌الله رشیدی
* اندی
* اونیک
* ایرج
* ایرج مهدیان
* بهرام سیر
* تاج اصفهانی
* جمال وفایی
* جواد بدیع‌زاده
* جواد یساری
* حبیب
* حسن شماعی‌زاده
* داریوش
* داریوش رفیعی
* داوود مقامی
* ستار
* سیاوش قمیشی
* سید جواد ذبیحی
* سید علی‌اصغر کردستانی
* شاهرخ
* شهرام شب‌پره
* شهرام صولتی
* ضیا آتابای
* عارف
* عباس قادری
* عبدالعلی وزیری
* عبدالوهاب شهیدی
* عماد رام
* غلامحسین بنان
* روانبخش
* فرامرز آصف
* فرامرز اصلانی
* فرهاد
* فریدون فرخزاد
* فریدون فروغی
* قاسم جبلی
* کورس سرهنگ‌زاده
* کورش یغمایی
* مارتیک
* مازیار
* مجید فرهنگ
* محمدرضا شجریان
* محمود خوانساری
* مرتضی
* معین
* منوچهر سخایی
* نادر گلچین
* ناصر مسعودی
* نعمت‌الله آغاسی
* هوشمند عقیلی
* ویگن

 |
| زن | 
* آفت
* افسر شهیدی
* الهه
* بتی
* پروین
* پوران
* حمیرا
* خاطره پروانه
* دلکش
* رامش
* روح‌انگیز
* ژاکلین
* سوسن
* سیما بینا
* سیما مافیها
* سیمین غانم
* شهپر
* شهره
* عزت روح‌بخش
* عهدیه
* فتانه
* فرشته
* فهیمه اکبر
* قمرالملوک وزیری
* گوگوش
* گیتا
* لیلا فروهر
* مرجان
* مرضیه
* مریم روح‌پرور
* مهستی
* مهوش
* نسرین
* نلی
* نوش‌آفرین
* هایده
* هلن
* هنگامه اخوان

 |

 |
| تصنیف‌ها | 
* خزان عشق
* بهار دلنشین
* سرگشته
* الهه ناز
* مرغ سحر
* رسوای زمانه
* راز دل
* غوغای ستارگان
* موسم گل
* آتش کاروان
* به‌سوی تو
* طاقتم ده
* سوغاتی
* امشب شب مهتابه
* ای ایران

 |
| جستارهای وابسته | 
* گل‌ها (برنامه رادیویی)
* هنرستان موسیقی ملی
* هنرستان عالی موسیقی
* موسیقی در ایران
* موسیقی سنتی ایرانی
* موسیقی لس‌آنجلسی
* ارکستر اپرای تهران
* مرکز موسیقی بتهوون
* مرکز حفظ و اشاعه موسیقی
* بیات تهران

 |
|  رده  الگو  درگاه |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1

 |
| سایر | 
* هنرمند موزیک‌برینز

 |