Place in 23x15px|border |alt=|link= ایران
**تیل** یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان گونی غربی بخش تسوج شهرستان شبستر واقع شده‌است. این روستا مرکز دهستان گونی غربی می‌باشد. جمعیت تیل در سال ۱۳۴۵ بالغ بر ۲٬۹۰۰ نفر بوده که از شهرهای چابهار و بوشهر آن زمان بزرگ‌تر و پرجمعیت‌تر بوده‌است. همچنین جمعیت این روستا طبق آخرین سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، ۳۳۰۳ نفر بوده و دارای ۱۱۵۰ خانوار است.

دربارهٔ معنی نام این روستا، تیل در زبان سومری\_تُرکی باستان به معنای زندگی و حیات دوباره آمده‌است.

از مکان‌های گردشی تفریحی تیل می‌توان به آوازان، چشمه دریل، زَردَ دَلیهی، شورگول (سد تیل)، لوه کهریزی، پاشاسوودی، گوورچین داشی، قرخ ایاخ، گلین قیه، جنگی جولی، یئن کهریز، زیوه، شابادن، تیه لیه و قره داشلی نام برد. رودخانهٔ فصلی تیل در سمت شمالی آن جاری می‌باشد.

  

حمدالله مستوفی در کتاب نزهة القلوب در قرن هشتم هجری قمری فراوانی نعمت این منطقه را ستوده و مینویسد "ناحیه ارونق وانزاب در غرب تبریز حاصل نیکو دارد از جمله: انگور ، غله ، میوه درختی و تیل هم جزو آن دهات است". تیل در لغت به معنی خال ونقطه است و در فرهنگ باستان گفته شده که هر کلمه‌ای در زبان اوستا با حرف "ت" آغاز شود به شهر یا روستا گفته می‌شود.

در حال حاضر تیل با جمعیت بالغ بر سه هزار نفر در زمره ی آباد ترین دهستان های منطقه گونئی غربی و مرکز دهستان گونئی غربی می باشد. قدمت تاریخی آن تا حال حاضر مشخص نگشته و چون روی خط زلزله قرار دارد تا به حال سه بار موقعیت مکانی آن عوض شده است. از دوران قبل از اسلام آثاری در خانه های ویرانه و قبرستان (گوران)، (گلین قلعه) و (کافر قلعه) بجای مانده‌است.

مقبره سید حسین کوه کمری از نوادگان سیدالساجدین امام زین العابدین در قسمت شمال غربی تیل به طرف روستای حیدرآباد قرار دارد. این بزرگوار حدود سیصد سال پیش از منطقه قره داغ اهر ارسباران همراه خانواده و پدرشان به این منطقه مهاجرت نموده و در اینجا سکنا گزیده بودند.

مولانا محمد تیلی عارف نامدار قرن هشتم آذربایجان که در دربار هولاکوخان نیز بوده (فتوای او درباره حروفیه که شرحش در کتاب کوی سرخاب تبریز و روضات الجنان هم آمده، معروف بوده است) از مفاخیر این روستا محسوب می گردد.

در حوزه فرهنگ کتابخانه حضرت ولی عصر تیل با چند هزار جلد کتاب در فضایی به مساحت 200 مترمربع توسط فرهنگ دوستان و خیرین دایر و درحال خدمت رسانی به اهالی روستا است. 

مهاجرت اهالی روستا که عموما به دلیل خشکسالی ها واز رونق افتادن فعالیت های کشاورزی و دامداری که اقتصاد قالب اهالی روستا بودند رخ داده است، بیشتر به شهرهای تهران و ارومیه بوده لیکن علیرغم فاصله ایجاد شده، مردم موطن خویش را فراموش نکرده و تشکل هایی را ایجاد نموده اند که مهمترین آنها حسینیه اهل البیت تیلی های مقیم مرکز و حسینیه انصارالحسین ارومیه است.این تشکل ها ضمن کمک به اتحاد اهالی منطقه مساعدت مؤثری را در عمران وآبادی روستا می نمایند.

اولین بار در سال ۱۳۵۷ خانه ی مدرن روستا توسط حاج احمد عادلی در میدان اصلی تیل بنا شد.

  

از چهره های سرشناس روستا می توان به رضا شاهرودی بازیکن فوتبال، خواهران عادلی در زمینه ی بسکتبال و مریم سلطانی(قهرمان پرتاب نیزه مسابقات دو و میدانی معلولین قهرمانی آسیا و اقیانوسیه 2016) اشاره کرد.

منبع:پایگاه اطلاع رسانی تیل

منابع
-----

1. ↑  «سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 > نفوس و مسکن > سرشماری 1385 > نتایج سرشماری 85 > جداول منتخب 85». liveweb.archive.org. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۷-۰۶.
2. ↑  *کتاب سومریان نیاکان تُرکان*.
3. ↑  "معرفی تیل".. Archived from the original on 3 August 2016. `{{cite web}}`: External link in ``|website=`` (help)

* «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان شبستر |
| --- |
| مرکز | 
* **شبستر**

 |
| بخش‌ها | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* خامنه
* داریان
* سیس
* **شبستر**
* شرفخانه
* شندآباد
* علیشاه
* کوزه‌کنان
* وایقان

 |
| دهستانو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| سیس | 
* آق‌کهریز
* امیرذکریا
* بیگجه‌خاتون
* درویش‌بقال
* زنگی
* زیناب
* ساربانقلی
* غلاملو
* ملک‌زاده

 |
| گونی شرقی | 
* **بنیس**
* دیزج‌خلیل
* شانجان
* نوجه‌ده

 |
|  گونی مرکزی | 
* علی‌بیگلو
* کافی‌الملک
* کوشک
* مشنق
* شنگل‌آباد
* یوسف‌آباد

 |

 |

 |
| صوفیان | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* **صوفیان**

 |
| دهستانو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| چله‌خانه | 
* اندبیل
* تازه‌کند
* چله‌خانه سفلی
* **چله‌خانه علیا**
* حیدرآباد
* خواجه‌مرجان
* قره‌آغاج
* قم‌تپه
* کلاش
* گروس
* مرودیزج

 |
| رودقات | 
* آلوچه‌ملک
* **امند**
* ایوند
* پردول
* تازه‌کند
* ترپ
* چراغلو
* زبرلو
* زین‌آباد
* سار
* ساری قیه
* سهرل
* کلانکش
* کهل
* لار
* مزرعه
* منور
* موجومبار
* ورکش
* هرزنق

 |
| میشو جنوبی | 
* باغ‌وزیر
* سرکنددیزج
* سفیدکمر
* علی‌اکبرلو
* کندرود
* گل‌آباد
* مهتراحمد
* نظرلو
* **نعمت‌الله**
* هارونیه

 |

 |

 |
| تسوج | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* **تسوج**

 |
| دهستانو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| چهرگان | 
* امستجان
* انگشت‌جان
* توپچی
* چشمه‌کنان
* **چهرگان**
* غلمانسرای
* قزلجه

 |
| گونی غربی | 
* الماس
* **تیل**
* حیدرآباد
* شیخ‌ولی
* قره‌تپه
* قلعه مراغوش
* هریس
* هفت‌چشمه

 |

 |

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک روستا است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |