**شهرستان کوار** یکی از شهرستانهای استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر کوار است.
در حال حاضر فرماندار این شهرستان سعید خانی مظفری و نماینده آن دکتر عبدالعلی رحیمی مظفری است.

وجه تسمیه
---------

کوار کلمه‌ای فارسی است و به معنای سبدی پر از میوه می‌باشد.
در برخی منابع تاریخی نام کُواد بر روی این شهر گذاشته شده‌است. در فارسنامه ابن بلخی در سال۵۰۰ ه‍.ق از قباد ساسانی که در سال‌های ۴۸۷ تا ۵۳۱ میلادی پادشاه ایران بوده‌است به عنوان بانی این شهر یاد شده‌است: چون قباد به پادشاهی نشست، سیرت‌های نیکو نهاد و عمارت‌های خرم بنا نهاد؛ و آثار او این شهرهاست کی در اصل او بنا کرده‌است، ارجان و نواحی آن … شهر آباد کُواد،....

جغرافیا
-------

شهرستان کوار با عرض جغرافیایی ۱۱ درجه و ۲۹ دقیقه و طول جغرافیایی ۴۲ درجه و ۵۲ دقیقه در مرکز استان فارس قرار دارد. از شمال با کلانشهر شیراز، از غرب با شهرستان فیروزآباد، از جنوب با شهرستان خفر و از شرق با شهرستان سروستان همسایه است.

شهرستان کوار با متوسط ارتفاع ۱۵۸۹ متر از سطح دریا قرار داردو هوای آن در زمره هوای معتدل مدیترانه‌ای به‌شمار می‌رود. دمای این شهرستان در گرمترین روزهای تابستان تا ۴۳ درجه سانتی گراد و در سردترین شب‌های زمستان تا منهای ۵ درجه سانت گراد می‌رسد. متوسط بارندگی در این شهرستان ۴۲۴ میلی‌متر است.

تاریخ
-----

شهر کوار در سال ۵۰۰ میلادی توسط قباد اول ساسانی بنیان گذاشته شد. البته آثار کاخی هخامنشی به جا مانده در این شهرستان و تپه‌های باستانی پیش از تاریخ و همچنین بنای سد تاریخی بند بهمن، نشان می‌دهد که بسیار بیشتر از زمان قباد ساسانی، منطقه کوار سکونتگاه و البته ناحیه‌ای آبادان و حاصلخیز بوده‌است، که از منابع مهم تأمین غلات و میوه جات در ایران در بوده. والبته به دلیل هم جواری با شهر گور، خاستگاه و نخستین پایتخت ساسانیان و قرار گرفتن در مسیر بندر سیراف به شمال از راه‌های اصلی ارتباطی ایران از لحاظ نظامی و اقتصادی بوده‌است.
کوار در ادوار تاریخی پس از اسلام نیز همچنان اهمیت خود را به عنوان یک شاهراه و قطب کشاورزی حفظ کرده‌است؛ و شهری خرم و آباد که دارای استقلال قضایی و مسجد جامعی بزرگ بوده‌است. و همچنین گلاب کوار به عنوان مرغوبترین و خوشبوترین گلاب جهان، شهره آفاق بوده‌است.

در تقسیمات نوین کشوری زمان صفویه، کوار یکی از بلوکات ۱۰۴ گانه ایران می‌شود؛ و در همین زمان طایفه بورکی به این منطقه کوچانده می‌شوند و امور دیوانی و حکومتی کوار به آن‌ها واگذار می‌شود. در همین دوران پلی جدید و کاروانسرایی بزرگ در کوار احداث می‌شود. کوار در دوران کریم خان زند که ملا ماندگار بورکی کلانتر کوار بوده‌است، آبادانی‌های بسیاری در کوار ایجاد می‌گردد.

در دوران قاجار، مردم کوار، نقشی تأثیرگذار در مبارزات ضد قاجاری و ضد استعماری داشتند و اوج آن را می‌توان در نهضت مشروطه دید که سردمدار این نهضت در فارس را یک کواری به نام میرزا حسین خان معتمد دیوان کواری به عهده داشته‌است و عاقبت نیز در این راه جان می‌سپارد.

تقسیمات کشوری
-------------

**شهرستان کوار** شامل **۲** بخش، **۴** دهستان و **۴** شهر به شرح زیر است:

### شهرستان کوار

| بخش | مرکز بخش | جمعیت بخش ۱۳۹۵ | نام دهستان | مرکز دهستان | جمعیت دهستان ۱۳۹۵ | شهر | جمعیت شهر ۱۳۹۵ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | کوار | ۶۰٬۷۱۴ نفر | کوار | نوروزان | ۱۳٬۲۹۱ نفر | کوار
اکبرآباد
مظفری | ۳۱٬۷۱۱ نفر

۵٬۸۱۷ نفر
۴٬۰۱۲ نفر |
| فرمشکان | ده شیب | ۵٬۸۸۳ نفر |
| طسوج | طسوج | ۲۳٬۱۵۹ نفر | فتح‌آباد | فتح‌آباد | ۱۱٬۹۶۰ نفر | طسوج | ۴٬۵۵۵ نفر |
| طسوج | طسوج | ۶٬۶۴۴ نفر |

مردم‌شناسی و فرهنگ
------------------

### زبان

زبان فارس های کوار فارسی است که دارای لهجه خاص خود می‌باشند و اندکی تحت تأثیر لهجه شیرازی می‌باشد؛همچنین لرهای این شهرستان که از ایل بورکی می باشند به گویش لری با لهجه خاص خود سخن می شود و البته با ساکن شدن عشایر قشقایی در این شهرستان، بخشی از مردم کوار به زبان ترکی قشقایی صحبت می‌کنند.

### مردم

مردم شهرستان کوار از سه قوم فارس،لر،قشقایی می باشند.

### مراکز علمی

شهرستان کوار دارای سه واحد دانشگاهی شامل دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه جامع علمی کاربردی و دانشگاه پیام نور می‌باشد.

### پایگاه‌های خبری

شهرستان کوار دارای دو پایگاه خبری رسمی دارای مجوز از وزارت ارشاد به نام‌های کواره و بهار کوار هست.

آثار و ابنیه تاریخی
-------------------

در شهرستان کوار، تپه‌های تاریخی پیش از تاریخ تا زمان هخامنشیان وجود دارد، که بعضی از آن‌ها توسط باستان شناسان، کاوش شده‌اند، مثل تل هکوان و…

اما مهم‌ترین بنای باستانی موجود در کوار سد تاریخی **بند بهمن** می‌باشد، که بنای آن به زمان هخامنشیان می‌رسد؛ و قدیمیترین سد مورد استفاده در ایران می‌باشد؛ و همچنین پل ارتباطی بر روی رودخانه قره آغاج که در زمان ساسانیان بنا شده‌است و پلی دیگر که در زمان صفویان بر روی این رودخانه بنا شده‌است؛ و البته آثاری از کاخی هخامنشی نیز در این شهرستان وجود دارد.

### اماکن زیارتی

مشهورترین زیارتگاه کوار، بقعه **امام زاده ابوالقاسم** از نوادگان موسی کاظم مشهور به شاهزاده ابوالقاسم می‌باشد که در دامنه کوه مشرف به دشت کوار، در مسیر جاده شیراز به کوار واقع شده‌است؛ امام زاده زکریا از نوادگان موسی کاظم در روستای مظفری و امام زاده محمد در قصراحمد و چند امام زاده در روستاهای دیگر منطقه که مورد احترام اهالی شهرستان می‌باشند.

اقتصاد
------

### کشاورزی

دشت کوار به دلیل خاک بسیار مرغوب و حاصلخیز و همچنین بر خورداری از آب دایمی رودخانه قره آغاج از مراکز مهم کشاورزی کشور می‌باشد؛ که در تولید بسیاری از محصولات زراعی و باغی در رده‌های بالای تولیدی در فارس و کشور ایران قرار دارد. محصولاتی چون گندم، جو، ذرت، هندوانه، انگور، انار، هلو، انجیر و…

### دامپروری

کوار از مراکز عمده تولید شیر و گوشت کشور می‌باشد. وجود سه کارخانه لبنیاتی و صدها گاوداری بزرگ و کوچک صنعتی و سنتی گواه این مدعا می‌باشد.

### حمل و نقل

وجود بیش از پنج هزار کامیون در این شهرستان نشان دهنده سهم بزرگ این شهرستان در حمل و نقل جاده‌ای در کشور می‌باشد.

### صنعت

مجتمع فولاد پاسارگاد مظفری
با احداث بزرگ‌ترین کارخانه فولاد بخش خصوصی کشور در کوار، این شهرستان به یکی از قطب‌های تولید فولاد بدل گشته‌است. مجتمع صنعتی فولادآلیاژی از طرح‌های اقتصادی این شهرستان است، این طرح با اعتبار خارجی ۴۴۳ میلیون و ۵۰۰ هزار یورو و اعتبار داخلی ۳۹۶ میلیارد تومان و با همکاری شرکت‌هایی از اتریش، ایتالیا و ژاپن احداث آن تقریباً تمام می‌باشد.

یکی از مجهزترین کارخانه خوراک دام وطیور (شیرین دانه) در این شهرستان می‌باشد و همچنین کارخانه قند و ده‌ها واحد تولید مختلف در این شهرستان مشغول به فعالیت می‌باشند.

#### کوره‌های آجر فشاری

بیشترین تولید آجر در استان فارس مربوط به این شهرستان در بخش طسوج می‌باشد.

مجلس
----

شهرستان کوار به همراه شهرستان‌های سروستان و خرامه، هر سه دارای یک نماینده در مجلس شورای اسلامی می‌باشند که تا کنون آقایان اسماعیل نوروزی در دوره چهارم، سعدالله روستا طسوجی در دوره ششم، نصراله کوهی در دوره هشتم و عبدالعلی رحیمی مظفری در دوره یازدهم از این شهرستان به مجلس شورای اسلامی راه یافته‌اند.

منابع
-----

1. ↑  «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
2. ↑  برهان قاطع
3. ↑  لغت فرس اسدی
4. ↑  فارسنامه، ابن بلخی، به کوشش گای لیسترانج، تهران، دنیای کتاب،1363
5. ↑  ممالک و مسالک، اصطخری، ابو اسحاق ابراهیم، به کوشش ایرج افشار، تهران، موقوفات دکتر افشار یزدی،1373
6. ↑  مروج الذهب و معادن الجوهر، مسعودی، ابوالحسن، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران بنگاه نشر کتاب ،1356
7. 1 2  فارسنامه ناصری، میرزا حسن فسایی، تهران، سنایی، کتاب دوم
8. ↑  ها، اخبار استان (۱۳۹۷/۰۴/۱۴–۰۹:۳۰). «آشنایی با تاریخ کهن کوار». *fa*. دریافت‌شده در 2023-05-29. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
9. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژانویه ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۲۲.
10. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژانویه ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۲۲.
11. ↑  «مشاهده جزئیات مجوز کواره». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۶-۲۷.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان کوار |
| --- |
| مرکز | 
* کوار

 |
| بخش‌ها | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* اکبرآباد
* کوار
* مظفری

 |
| دهستان‌ها و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان فرمشکان | 
* آباده آبگرم
* علی‌آباد
* دشت شاهرضا
* ده شیب
* دولت‌آباد
* هکوان
* خرمایی
* کدو
* میریسه
* مولتول
* قلعه ملاحسین علی
* یورد تنگ حشی
* ذرات

 |
| دهستان کوار | 
* اربابی علیا
* اربابی سفلی
* دشتک
* موردراز
* نوروزان
* فرود
* قلعه کهنه کوار
* قلعه میرزایی
* قلعه نو کوار
* قلعه نو مظفری
* قصر احمد
* قصیرا
* شاه بهرامی
* زیجرد

 |

 |

 |
| طسوج | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* طسوج

 |
| دهستان‌ها و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان طسوج | 
* بورکی
* دره عسلی
* کهکوه
* محمودآباد دودانگ
* محمودآباد سه دانگ
* محمودآباد یک دانگ
* قشلاق انجیر
* شاه شهیدان

 |
| دهستان فتح‌آباد | 
* باغان
* جلال‌آباد
* خورگان
* دهداری
* فتح‌آباد
* قنات
* ولی‌عصر
* همدم‌آباد
* هورباف

 |

 |

 |

 |

| * ن
* ب
* و
استان فارس |
| --- |
| مرکز | شیراز | موقعیت استان فارس در ایران
تخت جمشید
تفرجگاه بوان در شهرستان ممسنی
باغ ارم |
| شهرستان‌ها | آباده •  ارسنجان •  استهبان •  اقلید •  اوز •  بختگان •  بوانات •  بیضا •  پاسارگاد •  جهرم •  جویم •  خرامه •  خرم‌بید •  خفر •  خنج •  داراب •  رستم •  زرقان •  زرین‌دشت •  سپیدان •  سرچهان •  سروستان •  شیراز •  فراشبند •  فسا •  فیروزآباد •  قیر و کارزین •  کازرون •  کوار •  کوه‌چنار •  گراش •  لارستان •  لامرد •  مرودشت •  ممسنی •  مهر •  نی‌ریز |
| شهرها | آباده •  آباده طشک •  ارد •  اردکان •  ارسنجان •  استهبان •  اسیر •  اشکنان •  افزر •  اقلید •  اکبرآباد •  امام‌شهر •  اوز •  اهل •  ایج •  ایزدخواست •  باب‌انار •  بابامنیر •  بنارویه •  بهمن •  بوانات •  بیرم •  بیضا •  پاسخن •  جنت‌شهر •  جویم •  جهرم •  چاه‌ورز •  حاجی‌آباد •  حسامی •   حسن‌آباد •  خان زنیان •  خانمین •  خاوران •  خرامه •  خشت •  خنج •  خواجه جمالی  •  خور •  خوزی •  خومه‌زار •  خیرآباد •  داراب •  داریان •  دبیران •  دژکرد •  دوبرجی •  دوزه •  دهرم •  دهکویه •  رامجرد •  رستاق •  رونیز •  زاهدشهر •  زرقان •  زنگی‌آباد •  سده •  سروستان •  سعادت‌شهر •  سلطان‌شهر •  سورمق •  سیدان •  ششده •  شهرپیر •  شیراز •  صدرا •  صغاد •  صفاشهر •  طسوج •  علامرودشت •  عمادشهر •  فاروق •  فال •  فتح‌آباد •  فدامی •  فراشبند •  فسا •  فیروزآباد •  قائمیه •  قادرآباد •  قره‌بلاغ •  قطب‌آباد •  قطرویه •  قیر •  کارزین •  کازرون •  کامفیروز •  کره‌ای •  کنارتخته •  کوار • کوپن •  کوره •  کوهنجان •  گراش •  گله‌دار •  لار •  لامرد •  لپوئی •  لطیفی •  مادرسلیمان •  مبارک‌آباد •  محمله •  مرودشت •  مزایجان •  مشکان •  مصیری •  مظفری •  معزآباد جابری •  مهر •  میان‌شهر •  میمند •  نوبندگان •  نوجین •  نودان •  نورآباد •  نی‌ریز •  والاشهر •  وراوی •  هماشهر |
| مکان‌های دیدنی | آبشار مارگون •  آرامگاه حافظ •  آرامگاه سعدی •  حرم شاهچراغ •  ارگ کریمخانی •  بازار جهرم •  بازار قیصریه لار •  بازار وکیل •  باغ ارم •  باغ دلگشا •  باغ عفیف‌آباد •  باغ نظر •  برج ننه نادر •  بند امیر •  بهشت گمشده •  بیشاپور •  پاسارگاد •  تخت جمشید •  تخت گوهر •  تنگ چوگان •  تنگ براق •  تنگه بلاغی •  حمام وکیل •  دارابگرد •  دریاچه پریشان •  دشت برم •  قدمگاه جهرم •  قلعه اژدها پیکر •  قلعه انگشت‌گبری سروستان •  قلعه دختر فیروزآباد •  غار سنگ‌تراشان •  غار شاپور •  غار سیده خاتون •  پیکره شاپور یکم •  لیدوما •  کاخ سروستان •  کاخ اردشیر بابکان •  کعبه زرتشت •  مسجد و مدرسه خان •  مسجد وکیل •  نارنجستان قوام •  نقش رجب •  نقش رستم |
| فهرست‌ها | شهرستان‌ها •  شهرها •  بخش‌ها •  دهستان‌ها •  پرجمعیت‌ترین روستاها •  دانشگاه‌ها •  بیمارستان‌ها •  جاذبه‌های گردشگری •  مطبوعات •  باغ‌های تاریخی |
| رده |