سد در داریان، استان کرمانشاه و استان کردستان

**سد داریان،** سدی خاکی با هسته رسی بر روی رودخانه سیروان است که در مجاورت روستای داریان و ۲۵ کيلومتري شمال غرب شهر پاوه در استان کرمانشاه قرار دارد. رود سيروان از به هم پيوستن دو رودخانه قشلاق و گاوه رود شكل می‌گیرد. تاج سد داریان در استان کرمانشاه و بخشی از مخزن آن در استان کردستان قرار می‌گیرد. حجم مخزن این سد 338 ميليون متر مكعب است.

سد داریان بین سال‌های 1388 تا 1394 ساخته شد و 155 متر ارتفاع دارد. آب این سد از شاخه هه ورامانت تا نزدیکی روستای سلین خواهد رسید و شاخه دیگر این رودخانه از طرف منطقه ژاوه رود می آید و در نزدیکی روستای اسپریز، وارد شاخه دیگر آن می شود. این سد دی‌ماه سال ۱۳۹۳ آماده آبگیری بود اما برای انجام عملیات نجات بخشی چشمه بل که در کف دریاچه سد قرار داشت آبگیری به تعویق افتاد. هدف از ساخت سد داريان بهره برداری از منابع آب رودخانه سيروان به منظور توليد انرژي برقابي به ميزان متوسط ساليانه 550 ميليون كيلووات ساعت برق از طریق جاري نمودن آب به سمت عراق و انتقال آب با تونل نوسود برای كشاورزي در دشت‌ ازگله، سرپل ذهاب و سومار است. در پایین دست سد داریان، سد تنظیمی هیرویی واقع است که تونل نوسود با 48 کیلومتر طول به مخزن آن متصل است و آب را برای کشاورزی در دشت‌ ازگله و سرپل ذهاب منتقل می‌کند و تا سومار ادامه دارد.

  

یک سال پیش از شروع آبگیری سد به‌منظور نجات آثار باستانی موجود در منطقه چند تیم باستان‌شناسی از پژوهشکده باستان‌شناسی و میراث فرهنگی تحت نظر فریدون بیگلری کاوش‌های باستان‌شناسی در محدوده سد داریان را در اطراف روستاهای هجیج، ناو، اسپریز، روآر و هواس آوا انجام دادند. این کاوشها اطلاعات جدیدی از پیش از تاریخ و اوایل دوران تاریخی در منطقه کم شناخته شده هورامان (اورامان) ارایه کرد. آثار یافت شده شامل ابزارهای سنگی، استخوان حیوانات شکار شده و بقایای اجاق است که مربوط به دوره‌های پارینه‌سنگی میانی، پارینه‌سنگی جدید و فراپارینه‌سنگی است.

### کاهش حجم آب دریاچه سد

طرح سد داریان در مطالعات نخستین سد با حجم مخزن یک میلیارد متر مکعب طراحی شده بود ولی به منظور حفظ روستای هجیج، احترام به عقاید دینی مردم و حفظ آثار تاریخی منطقه به ویژه امامزاده عبیدالله هجیج ارتفاع سد داریان ۵۰ متر کاهش داده شد. اینکار در کنار فواید، مشکلاتی نیز ایجاد کرد و درحالی که حجم مخزن سدهای کشور عراق بر روی رودخانه سیروان برابر ۵۰۷۱ میلیون متر مکعب بوده و این بدون محاسبه سد انحرافی دیاله می‌باشد، در طرف ایران تنها دو سد گاران و داریان با مجموع حجم مخزن ۴۲۶ میلیون متر مکعب احداث شده است و علی رغم اینکه اکثر آورد آب از داخل مرز ایران بوده ولی میزان استفاده مناطق پایین دست از آب این رود به واسطه سدهای مخزنی و انحرافی بزرگ، بیشتر بوده است. از مشکلات دیگر به وجود آمده کاهش رهاسازی آب رود سیروان در فصول گرم سال به سمت عراق به دلیل نداشتن ذخیره کافی در سد داریان و افزایش نیاز آبی در داخل ایران است.

### نگارخانه

* قایق‌رانی و گردشگری در دریاچه داریانقایق‌رانی و گردشگری در دریاچه داریان
* 
* محل جدید خروجی چشمه بلمحل جدید خروجی چشمه بل
*

منابع
-----

1. ↑
2. 1 2  «طرح سامانه گرمسيري غرب كشور برای تنظیم آب رود سیروان». *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۱۶.
3. ↑  «خبرگزاری فارس - «داریان» بزرگ‌ترین نیروگاه برق‌ آبی در غرب کشور/ امسال بیش از 550 گیگاوات برق تولید می‌‌شود». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۰-۰۵-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۱۶.
4. ↑  «خبرگزاری فارس - «داریان» بزرگ‌ترین نیروگاه برق‌ آبی در غرب کشور/ امسال بیش از 550 گیگاوات برق تولید می‌‌شود». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۰-۰۵-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۱۶.
5. ↑  «خبرگزاری فارس - «داریان» بزرگ‌ترین نیروگاه برق‌ آبی در غرب کشور/ امسال بیش از 550 گیگاوات برق تولید می‌‌شود». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۰-۰۵-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۱۶.
6. ↑  بیگلری، فریدون ۱۴۰۲، باستان‌شناسی هورامان با تکیه بر نتایج پژوهش‌های باستان‌شناسی محدوده سد داریان، در کتاب هورامان: تاریخ و فرهنگ، به کوشش اسماعیل شمس و کیومرث ایراندوست، صص. ۲۹-۱۰، دانشگاه کردستان، سنندج
7. ↑  Biglari, F and S. Shidrang (2019) Rescuing the Paleolithic Heritage of Hawraman, Kurdistan, Iranian Zagros, Near Eastern Archaeology 82 (4): 226-235.
8. ↑  «کاهش ارتفع سد داریان». *www.isna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۱۶.
9. ↑  «روزنامه آفتاب یزد: اعتراض عراق به کاهش جریان آب از ایران». *www.pishkhan.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۱۶.

* !
* 

| * ن
* ب
* و
سدهای روی رود دیاله |
| --- |
| 
* 
* سد داریان
* 
* سد دربندیخان
* باوه‌نور
* حمرین
* دیاله

 |