بازالت ستونی در کیپ استولبچاتی، روسیه
ستون‌های طبیعی بازالت
بازالت
بازالت به‌کاررفته به عنوان کف‌پوش ساحلی در کرانه اسخیفنینگن هلند
گدازه بازالت
**بازالت** (به انگلیسی: Basalt) یک سنگ سخت و سیاه و دانه‌ریز آتشفشانی با کمتر از ۵۲ درصد سیلیس (SiO۲) می‌باشد که به علت کمبود سیلیس سنگی قلیایی است.

سنگ بازالت، از گروه سنگ‌های آذرین (آذرین بیرونی) است که بازمانده فعالیت‌های آتش‌فشانی است و در ایران به وفور وجود دارد.
بازالت سنگی متراکم و سخت است که به رنگ‌های گوناگون در طبیعت یافت می‌شود. این سنگ بعد از گرانیت فراوان‌ترین سنگ آذرین است.

سنگ بازالت به صورت کوپ و سنگ فرآوری‌شده در کف‌سازی پیاده‌روها، جدول خیابان‌ها و به‌صورت چرمی یا ساییده برای نمای ساختمان‌ها کاربرد دارد. کاربردهای دیگر آن به عنوان پشم سنگ و در فیزیوتراپی به‌جای تشک برقی است.

سنگ بازالت تمام‌بلورین، نیمه‌بلورین و گاهی شیشه‌ای است که دارای بافت آفانیتی می‌باشد.

کم بودن میزان سیلیس باعث می‌شود تا بازالت گرانروی کمی داشته‌باشد و به همین دلیل گدازه‌های بازالتی بر روی زمین می‌توانند سطحی تا حدود بیست کیلومتر را بپوشاند.
فراوانترین کانی‌های سازندهٔ این سنگ عبارتند از الیوین، پیروکسن و پلاژیوکلاز.

سنگ بازالت همچنین در کره ماه به فراوانی یافت می‌شود. در زیر بیشتر سطح ماه، گدازه‌های بازالتی در جریان‌اند.
پس از برخورد شهاب‌های کهن به سطح ماه به خاطر نازک شدن سطح، گدازه‌های بازالت به سطح راه یافت و بخش‌های عظیمی از رویه کره را پوشاند. این مناطق بازالتی و تیره‌رنگ کره ماه به نام دریاوارهای ماه شناخته می‌شوند.

الیاف بازالتی
-------------

از بازالت الیاف نیز تهیه می‌شود. از جمله برتری‌های الیاف بازالتی مقاومت حرارتی بالا، اشتعال‌پذیری کم، افت کم عملکرد و استحکام در دماهای بالاتر از ۹۰۰ درجه سانتی‌گراد و همچنین در رطوبت زیاد، چسبندگی خوب به رزین‌های بسپاری و لاستیک‌ها، مقاومت سایشی و کششی، ویژگی‌های دی‌الکتریکی بالا است.

جذب دی‌اکسید کربن
-----------------

تحقیقات آزمایشگاهی و میدانی در ساختار بازالتی رود کلمبیا در آمریکا نشان داده‌است که دی‌اکسید کربن تزریق شده در سنگ بازالت با مواد معدنی تودهٔ سنگ ترکیب شده و ترکیبات کربناتی مانند آنکریت ایجاد می‌کند و از انتشار دی‌اکسید کربن (که یکی از گازهای گلخانه‌ای است) در اتمسفر جلوگیری می‌کند.

منابع
-----

1. ↑  مرکز اطلاعات عایق‌های حرارتی ایران بایگانی‌شده در ۲ مارس ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine، مارس ۲۰۰۹.
2. 1 2  بازنویس[*پیوند مرده*]، بازدید: مارس ۲۰۰۹.
3. ↑  نیازپرداز بایگانی‌شده در ۱ مه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine، مارس ۲۰۰۹.
4. ↑  «شبکه رشد». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ آوریل ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۰۹.
5. ↑  پژوهشسرای دانش‌آموزی نواندیشان سیرجان بایگانی‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine، بازدید: مارس ۲۰۰۹.
6. ↑  زمین‌شناسی (به انگلیسی)، بازدید: مارس ۲۰۰۹.
7. ↑  «Storing carbon dioxide underground by turning it into rock». American Chemical Society. نوامبر ۱۸, ۲۰۱۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۶.

| * ن
* ب
* و
طبقه‌بندی سنگ‌های آذرین بر پایه درصد سیلیسیم دی‌اکسید |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نوع سنگ | فرامافیک کمتر از ۴۵٪ سیلیس | مافیک ۴۵ تا ۵۲٪ سیلیس | حد واسط ۵۲ تا ۶۳٪ سیلیس | حد واسط–فلسیک ۶۳ تا ۶۹٪ سیلیس | فلسیک  بیشتر از ۶۹٪ سیلیس |
|  |
| 
**سنگ‌های آتشفشانی:****سنگ‌های زیرآتشفشانی:****سنگ‌های ژرف‌توده‌ای:**
 | 
کماتیت، پیکریت بازالتکیمبرلیت، لامپروئیتپریدوتیت
 | 
بازالتدیاباز (دولریت)گابرو
 | 
آندزیتمیکرودیوریتدیوریت
 | 
داسیتمیکروگرانودیوریتگرانودیوریت
 | 
ریولیتمیکروگرانیتگرانیت
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بازالت موجود است. |

| * ن
* ب
* و
آتشفشان‌ها |
| --- |
| انواع آتشفشان | 
* کاسه آتشفشانی
* مخروط اخگری
* آتشفشان مرکب
* یخفشان
* Fissure vent
* Lava cone
* گنبد گدازه
* آب‌دهانه
* گل‌فشان
* Parasitic cone
* مخروط آتشفشانی
* Pyroclastic shield
* Rootless cone
* آتشفشان سپری
* Somma volcano
* آتشفشان چینه‌ای
* آتشفشان زیریخچالی
* آتشفشان زیردریایی
* ابرآتشفشان
* مخروط آتشفشانی

 |  |
| سنگ‌های آتشفشانی | 
* آگلومرا
* آندزیت
* بازالت
* Basaltic andesite
* Benmoreite
* Blairmorite
* تفاله معدنی
* داسیت
* Felsite
* Komatiite
* لاتیت
* Leucitite
* Nephelinite
* ابسیدین
* Phonolite
* Phonotephrite
* سنگ پا
* Rhyodacite
* ریولیت
* Tephriphonolite
* Trachyandesite
* Trachybasalt
* زبره‌سنگ
* توف

 |
| فهرست‌ها و گروه‌ها | 
* تفتگاه
* Lists of volcanoes
* Decade Volcanoes
* کمان آتشفشانی
* کمربند آتشفشانی
* میدان آتشفشانی
	+ میدان آتشفشانی تک‌زاد
	+ میدان آتشفشانی چندزاد

 |
| 
* **رده**
* **ویکی‌انبار**
* **درگاه**
* **ویکی‌پروژه**

 |