**موشک کروتال** یا **ای دی آی آر** موشک کوتاه برد و موشک زمین به هوا است که قابلیت استفاده در همه نوع شرایط آب و هوایی را دارد و برای رهگیری موشک ضد کشتی ارتفاع پائین و هواپیما‌ها استفاده می‌شود.

توسعه
این سیستم در ابتدا معروف به Crotale R440 بود و توسط شرکت Thomson-Houston جهت استفاده در آفریقای جنوبی طراحی شد اما بعدها توجه ارتش فرانسه به این سیستم جلب شد و در دو گونهٔ زمینی و دریایی مورد استفاده قرارگرفت.

بخش کنترل آتش سیستم از حسگرهای اصلی شناور، سیستم آتش برجک و سیستمی هماهنگ‌کننده تشکیل شده‌است. برجک سیستم تعداد ۸ موشک را در محفظه‌هایی ضدآب نگهداری می‌کند و مخزن سیستم که در پشت برجک قرار دارد دارای تعداد ۱۸ موشک می‌باشد.

نخستین مدل زمینی این سیستم دارای تعداد چهار لانچر بود. جهت افزایش قدرت تحرک و جابه‌جایی، سیستم بر روی شاسی تانک AMX-30 سوارشد. بعدها تعداد لانچرها به شش عدد تغییر یافت. در ارتش فنلاند سیستم بر روی خودروی Sisu Pasi نصب‌شده و دارای تعداد هشت لانچر است.

سیستم Crotale روی تعداد زیادی از شناورها نصب‌شده‌است به‌طور مثال در ناوهای محافظ کلاس La Fayette این سیستم با هشت مقر شلیک و در کنار آشیانهٔ بالگرد نصب‌شده‌است.

Crotale NG

تولید نوع ارتقایافتهٔ این سیستم در سال ۱۹۹۰ آغازشد. این سیستم از موشک‌های جدید VT-1 استفاده‌می‌کند. ویژگی‌های این موشک‌ها عبارت‌انداز: سرعت ۳٫۵ ماخ، برد ۱۱ کیلومتر، سرجنگی ۱۳ کیلوگرم و حداکثر ارتفاع حرکت ۶۰۰۰+ متر. این سیستم دارای رادار داپلر باند Sبا برد ۲۰ کیلومتر، رادار رهگیر باندKu با برد ۳۰ کیلومتر، دوربین گرمایی با برد ۱۹ کیلومتر، دوربین CCD با برد ۱۹ کیلومتر و سیستم رهگیر لیزری است.
Multi-Shield 100

در سال ۲۰۰۷ نوع جدیدی از این سیستم Crotale NG مجهز به سیستم راداری Shikra در یک نمایشگاه رونمایی شد. این سیستم مجهز به موشک‌های Crotale Mk3 VT-1 و رادار Shikra با برد کشف ۱۵۰ کیلومتر بود. همچنین برد موشک‌ها VT-1 در این سیستم به ۱۵ کیلومتر افزایش‌یافته‌بود.

فناوری
بخش موشکی سیستم Crotale از سه قسمت تشکیل شده‌است: یک خودرو جهت جابه‌جایی، یک سیستم شلیک موشک و یک رادار رهگیری که بین دو مقر شلیک قرارمی‌گیرد؛ و اما بخش دوم یک بخش نظارت راداری است که روی یک خودرو نصب‌شده‌است. خودروی راداری دوم قابلیت اتصال شبکه‌ای به چند خودروی لانچر را داراست تا کارایی و دقت ضدهوایی سیستم افزایش یابد. در گونهٔ Crotale NG هر دو بخش شلیک‌کننده و رادار نظارتی روی یک خودرو نصب‌شده‌است.

پیشران موشک از سوخت جامد استفاده‌می‌کند و سرعت موشک را در عرض دو ثانیه به سرعت ۲٫۳ ماخ می‌رساند. موشک سپس طبق اطلاعات راداری مسیر حرکت خود را تعیین می‌کند و طبق این اطلاعات به سمت هدف حرکت می‌کند، زمانی که موشک به هدف نزدیک شد فیوز لیزری آن فاصلهٔ مناسب را تشخیص داده و موشک منفجر می‌شود.

بخش نظارت راداری و کنترل راداری سیستم دارای برد ۲۰ کیلومتر می‌باشد همچنین برد سیستم هدایت تلویزیونی ۱۵ کیلومتر می‌باشد. سیستم هدایت تلویزیونی به صورت منظم از دو دوربین لیزری و عادی استفاده می‌کند. این سیستم قادر است هم‌زمان تعداد ۸ هدف را رهگیری کند. همچنین سیستم توانایی هدف قراردادن اهدافی متنوع مانند هلیکوپترهای ساکن تا اهداف مانند جنگنده‌های با سرعت بالای ۲ ماخ را داراست. بخش لانچر سیستم قادر است به سیستم‌های راداری یا لیزری دیگر نیز متصل شود و از داده‌های آن‌ها جهت رهگیری هدف استفاده‌کند.

گونه‌ها:

R440 Crotale

نوع اصلی و پایه‌ای سیستم Crotale SAM system است که در دو نوع زمینی و دریایی ساخته‌شده‌است. تاکنون تعداد ۳۳۰ سیستم و هزاران موشک از این‌گونه ساخته‌شده و به بیش از ۱۵ کشور جهان صادر گردیده‌است.
HQ-7

این‌گونه در واقع حاصل مهندسی معکوس چینی‌ها روی سیستم Crotale است. اخیراً نوع جدید این سیستم یعنی HQ-7A/FM-90 توسط چینی‌ها ساخته‌شده‌است.
شرکت Thomson-CSF نوعی خاص از سیستم را برای کشور عربستان سعودی طراحی کرده که به Shahine معروف است. ساخت این‌گونه در سال ۱۹۸۰ صورت گرفت. تفاوتی که بین Shahine و گونهٔ اصلی وجود دارد در خودروی حامل و تعداد مقرهای شلیک (شش به جای چهار) است. این‌گونه جهت حفاظت از واحدهای زرهی ارتش عربستان سعودی ساخته‌شده‌است. در جریان آزادسازی کویت در فوریهٔ ۱۹۹۱، Shahine جزء اولین خودروهایی بود که به منطقه اعزام شد.
Crotale Mk.3

در ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۰۸ فرانسه نوع جدید سیستم Crotale یعنی Crotale Mk.3 را در مرکز آزمایش‌های موشکی CELM واقع در Biscarrosse آزمایش کرد. در این آزمایش سیستم Crotale Mk.3 با استفاده از موشک‌های VT1 هدف فرضی را که در ارتفاع ۹۷۰ متری و فاصلهٔ ۸ کیلومتری قرارداشت را در عرض یازده ثانیه مورد اصابت قرارداد. بعدها در ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۰۸ سیستم هدف دیگری را که در ارتفاع ۵۰۰ متری و فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری قرارداشت را در عرض ۳۵ ثانیه مورد اصابت قرارداد.

استفاده‌کنندگان:

کشورهای مختلفی جز استفاده‌کنندگان سیستم Crotale یا Crotale NG هستند که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به کشورهای ایران، بحرین، مصر، فنلاند، فرانسه، یونان، کرهٔ جنوبی، عمان، مراکش، پاکستان، فیلیپین، امارات متحدهٔ عربی، عربستان سعودی و آفریقای جنوبی اشاره‌کرد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Crotale (missile)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ مه ۲۰۱۰.

| * ن
* ب
* و
سامانه‌های پدافند هوایی ایران |
| --- |
| ارتفاع کم | زو-۲۳-۲ • شیلکا |
| ارتفاع متوسط و کم | سعیر • سام-۶ • هاوک • راپیر  • اورلیکن (سماوات) • تور-ام۱ • موشک پدافند هوایی صیاد ۲ |
| ارتفاع بالا | اس۲۰۰ (سام-۵) • سام-۲ (HQ-2 یا صیاد ۱) • اس-۳۰۰ • سامانه موشکی باور ۳۷۳ |
| رده • فهرست |

| * ن
* ب
* و
تسلیحات و تجهیزات نظامی ساخت ایران |
| --- |
| جنگ‌افزار گرم | 

|  |  |
| --- | --- |
| تفنگ سازمانی | 
* ژ۳
* کلاشنیکف (مدل تایپ ۵۶)
* اس-۵.۵۶ (ام۱۶ چینی)

 |
| تپانچه سازمانی | 
* زعاف

 |
| مسلسل دستی | 
* ام‌پی۵
* یوزی

 |
| مسلسل | 
* ام‌گ۳
* پی‌کا
* دوشکا

 |
| مسلسل گاتلینگ | 
* محرم
* اخگر

 |
| تفنگ تک‌تیراندازی | 
* دراگونوف
* اشتایر اچ‌اس ٫۵۰
* طاهر
* شاهر
* آرش
* باهر

 |
| تفنگ ساچمه‌زنی | 
* صیاد ۲

 |

 |
| خودرو زره‌پوش جنگی | 

|  |  |
| --- | --- |
| تانک | 
* تی-۷۲
* ذوالفقار
* توسن
* کرار

 |
| تانکت | 
* صیاد

 |
| نفربر زره‌پوش | 
* براق
* رخش
* سریر
* هویزه

 |
| توپخانه خودکششی | 
* رعد ۱
* رعد ۲
* هویتزر 2S1 Gvozdika (۱۲۲ م‌م)
* هویتزر ام۱۰۹ (۱۵۵ م‌م)
* هویتزر ام۱۰۷ (۱۷۵ م‌م)
* هویتزر ام۱۱۰ (۲۰۳ م‌م)

 |
| خودروهای دیگر | 
* سفیر (خودرو)
* سمندر
* کویران
* نینوا
* ظفر
* ذوالجناح

 |

 |
| توپخانه | 
* هویتزر ام۱۰۱ (۱۰۵ م‌م)
* هویتزر دی-۳۰ (۱۲۲ م‌م)
* هویتزر ام۱۱۴ (۱۵۵ م‌م)
* هویتزر ام۱۱۵ (۲۰۳ م‌م)

 |
| توپخانه راکتی | 
* ب‌ام-۲۱ گراد
* آرش (راکت)
* عقاب (راکت)
* فلق ۱
* فلق ۲
* فلق ۳
* فلق ۴
* فجر ۱
* فجر ۲
* فجر ۳
* فجر ۴
* فجر ۵
* خیبر ۱
* صمید
* تندر ۶۹
* شاهین ۲
* نازعات
* زلزال ۱
* زلزال ۲
* زلزال ۳
* زلزال ۴
* زلزال ۵
* زلزال ۶
* زلزال ۱۱۰
* زلزال ۳۱۳

 |
| توپ بدون لگد | 
* توپ بدون لگد ام۴۰
* اس‌پی‌جی-۹

 |
| توپ مخصوص تانک | 
* توپ ام۶۸ (۱۰۵ م‌م خان‌دار)
* توپ ال۱۱آ۵ (۱۲۰ م‌م خان‌دار)
* توپ ۲آ۴۶ (۱۲۵ م‌م بدون خان)

 |
| خمپاره‌انداز | 
* خمپاره‌انداز تالابی ۳۷ م‌م
* خمپاره‌انداز اچ‌م۱۴ (۶۰ م‌م)
* خمپاره‌انداز اچ‌م۱۵ (۸۱ م‌م)
* خمپاره‌انداز اچ‌م۱۶ (۱۲۰ م‌م)
* خمپاره‌انداز وفا (۱۶۰ م‌م)

 |
| توپ ضدهوایی | 
* زو-۲۳-۲
* اورلیکن ۳۵ م‌م
* سعیر
* مصباح ۱
* آصفه

 |
| توپ دریایی | 
* فجر ۲۷

 |
| نارنجک‌انداز | 
* نارنجک‌انداز ام۷۹
* نارنجک‌انداز نصیر
* نارنجک‌انداز کاوه
* نارنجک‌انداز عماد

 |
| موشک‌انداز | 
* آرپی‌جی-۷
* آرپی‌جی-۲۹
* صاعقه

 |
| موشک | 

|  |  |
| --- | --- |
| موشک بالستیک کوتاه‌برد | 
* اسکاد
* شهاب ۱
* شهاب ۲
* قیام ۱
* فاتح ۱۱۰

 |
| موشک بالستیک میان‌برد | 
* شهاب ۳
* فتاح
* فجر ۳ (موشک بالستیک)
* قدر ۱۱۰
* عاشورا (موشک)
* دزفول
* سجیل
* خیبرشکن

 |
| موشک بالستیک دوربرد | 
* شهاب ۴
* شهاب ۵
* شهاب ۶
* ماهواره‌بر سفیر
* پروژه کوثر

 |
| موشک سطح‌به‌هوا | 
* میثاق ۱
* میثاق ۲
* سام-۲ (با نام صیاد-۱)
* ریم-۶۶ استاندارد
* محراب
* شاهین
* شلمچه
* رعد
* شهاب ثاقب

 |
| موشک هدایت‌شونده ضدتانک | 
* صاعقه
* رعد
* طوفان (موشک)
* توسن
* دهلاویه
* تندر

 |
| موشک ضدکشتی | 
* ظفر
* قادر
* نور
* کوثر
* نصر ۱
* رعد
* سدید ۱

 |
| موشک کروز | 
* سومار
* مشکات
* هویزه
* یا علی
* ثاقب

 |
| اژدر | 
* حوت (موشک)
* والفجر

 |
| موشک هوابه‌سطح | 
* زوبین
* شفق (راکت)
* شاهین ۳
* بینا (ماوریک)

 |
| موشک هوابه‌هوا | 
* فاطر (ایم-۹ سایدوایندر)
* سجیل (مدل هوابه‌هوای هاوک)
* فکور ۹۰

 |
| موشک بالستیک ضد کشتی | 
* خلیج فارس (موشک)

 |
| بمب هدایت‌شونده | 
* قدر
* قاصد

 |

 |
| زیردریایی | 
* زیردریایی کلاس بعثت
* زیردریایی کلاس فاتح
* زیردریایی کلاس نهنگ
* زیردریایی کلاس غدیر

 |
| کشتی | 
* قایق موشک‌انداز کلاس کمان
* ناوچه کلاس موج
* سراج ۱
* هواناو یونس
* هواناو تندر

 |
| هواگرد و پهپاد | 

|  |  |
| --- | --- |
| هواپیمای آموزشی | 
* دی هاویلند تایگر موث
* پرستو
* آوا-۲۰۲
* هسا درنا
* تذرو
* هسا یاسین
* فجر اف.۳

 |
| هواپیمای جنگنده | 
* هاوکر هایند
* آذرخش
* صاعقه
* کوثر
* قاهر ۳۱۳

 |
| هواگرد ترابری نظامی | 
* هسا ایران-۱۴۰

 |
| بالگرد | 

|  |  |
| --- | --- |
| بالگرد جنگنده | 
* شاهد ۲۸۵
* پنها ۲۰۹۱
* طوفان

 |
| بالگرد چندمنظوره | 
* پنها شباویز ۲۰۶۱
* شاهد ۲۷۴
* شاهد ۲۷۸
* صبا ۲۴۸

 |

 |
| قایق پرنده | 
* باور ۲

 |
| پهپاد | 
* ابابیل
* مهاجر
* رعد
* نظیر
* هدهد
* صاعقه
* زحل
* شاهد ۱۲۹
* سایه
* کرار
* سفره ماهی
* سریر
* فطرس

 |

 |
| دستگاه شبیه‌سازی | 
* اف-۴ فانتوم
* شاهد ۲۷۸ و بل ۲۰۶
* بل ۲۱۴
* نورثروپ اف-۵
* زیردریایی کلاس طارق
* میگ-۲۹
* گرومن اف-۱۴ تام‌کت
* داسو میراژ اف۱
* ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک

 |
| رادار | 
* آرش
* سپهر
* عصر
* قدیر
* قمر
* مطلع‌الفجر

 |
| پدافند هوایی | 
* سامانه مرصاد
* سامانه موشکی یا زهرا
* باور ۳۷۳
* سوم خرداد
* ۱۵ خرداد
* موشک پدافند هوایی صیاد ۲

 |