**محمدرحیم صراف** باستان‌شناس ایرانی و دارای دکترای باستان‌شناسی از دانشگاه مونیخ آلمان در مؤسسهٔ باستان‌شناسی آسیای نزدیک و استاد دانشگاه تهران است. وی در ۲۳ آبان ۱۳۱۸ در شهر خوی به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه سعدی تبریز آغاز کرد و تحصیلات خود را در مدرسه حافظ و دبیرستان دارالفنون تهران ادامه داد.
وی در سال ۱۳۵۰ از سوی دولت ایران برای گذراندن تحصیلات عالی به آلمان اعزام شد و در سال‌های ۵۶–۱۳۵۱ موفق به اخذ درجه دکترای باستان‌شناس از دانشگاه مونیخ آلمان در مؤسسهٔ باستان‌شناسی آسیای نزدیک شد.
صراف پس از بازگشت به ایران و پایان تحصیل در آلمان، تحقیقات تخصصی را در مرکز باستان‌شناسی دنبال کرد و با تشکیل سازمان میراث فرهنگی به عنوان عضو هیئت علمی معاونت پژوهشی آن سازمان به فعالیت‌های پژوهشی پرداخت.

تدریس و تألیفات
---------------

وی در زمینهٔ باستان‌شناسی «ایران و میان‌رودان» در دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه آزاد اسلامی به تدریس پرداخته است و همچنین مقاله‌ها و کتاب‌های بسیاری در زمینهٔ باستان‌شناسی نوشته است که می‌توان از کتاب «نقوش برجستهٔ ایلامی و مذهب قوم ایلام» یاد کرد.
محمدرحیم صراف علاوه بر نگارش، ترجمهٔ کتاب‌هایی مانند «سومر و اکد»، «هنر بین‌النهرین باستان: هنر کلاسیک خاور نزدیک» را به فارسی ترجمه کرده است. او همچنین در کاوش‌های باستان‌شناسی «بمپور»، «تل ابلیس»، «هفت تپه» و «بیشابور» شرکت داشته و سال‌ها سرپرستی کاوش‌های تپه هگمتانه را به دوش داشته است.

جشن‌نامه
--------

کتاب صراف خزان، جشن‌نامۀ دکتر محمدرحیم صراف به پاس سال‌ها فعالیت علمی و فرهنگی و میهنی محمدرحیم صراف به‌کوشش شاهین آریامنش را پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در سال ۱۳۹۷ منتشر کرد.

این کتاب شامل مقاله‌های از باستان‌شناسان ایرانی همچون شاهین آریامنش، مریم دارا، سجاد علی‌بیگی، علی سجادی، مجید حاجی‌تبار، سمیه پودات، فرشاد میری، علی هژبری، مسعود آذرنوش، آرمان شیشه‌گر، محمدرضا ریاضی و ... است. رونمایی از کتاب صراف خزان و نکوداشت محمدرحیم صراف، در پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برگزار شد.

منابع
-----

1. 1 2  شاهین آریامنش. «صرّاف خزان | ایران ورجاوند». *iranvarjavand.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۹.
2. ↑  «سومین نشان «پدر باستان‌شناسی ایران» برای «محمدرحیم صراف»». ایسنا. ۲۹ بهمن ۱۳۹۳. دریافت‌شده در سپتامبر ۲۰۱۶. تاریخ وارد شده در `|تاریخ بازبینی=` را بررسی کنید (کمک)
3. ↑  «بزرگداشت محمد رحیم صراف استاد باستان‌شناسی در همایش باستان‌شناسی هگمتانه». باشگاه خبرنگاران جوان. ۲۶ آذر ۱۳۹۲. دریافت‌شده در سپتامبر ۲۰۱۶. تاریخ وارد شده در `|تاریخ بازبینی=` را بررسی کنید (کمک)
4. ↑  «کتاب «مفاخر میراث‌فرهنگی ایران 4: جشن‌نامه دکتر محمدرحیم صراف» منتشر شد». *خبرگزاری میراث آریا*. ۲۰۱۸-۰۵-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۹.
5. ↑  «با وجود فشارها باستان‌شناسی توانست سرپا بماند». *ایسنا*. ۲۰۱۸-۰۵-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۹.

پیوند به بیرون
--------------

* بزرگداشت کاوشگر هگمتانه در هگمتانه
* بنای خورهه یک خانه اربابی نه یک معبد

| * ن
* ب
* و
تاریخ‌نگاران ایران باستان |
| --- |
| منابع کهن | 

|  |  |
| --- | --- |
| مورخان پ.م. | 
* اشیل
* هرودوت
* کتسیاس
* گزنفون
* پلوتارک
* دینون
* هلانیک
* کسانت‌لیدیایی
* هارس میتیلنی
* پولی‌بی
* آریان نیکومندی
* کوئینت کورتس‌روف
* آریستوبول
* کالیسفن
* بروس
* یوسوی قیصرانی
* مارمیخائیل
* گئورگی سینکل
* پانودور
* آلکساندر پولی‌هیستور
* هارون لامپساکی
* آپولودور آرتمیتایی
* اراتوستن

 |
| مورخان ب.م. | 
* استرابون
* بطلمیوس
* استفانوس
* تروگ پومپه
* ژوستین
* آمین مارتسلین
* آلیان
* پلین
* استفانوس

 |
| مؤلفان شرقی | 
* برزویه
* بزرگمهر
* دقیقی
* فردوسی
* نظامی گنجوی
* ابن مقفع
* یوسف فلاوی
* موسی خورنی
* ماراباس کاتینا
* نیکولای دمشقی

 |
| کتب عتیق | 
* کتاب اوستا
* کتاب دانیال
* کتاب تورات
* کتاب یودیف
* کتاب توویت

 |
| دوره اسلامی | 
* ابن‌مقفع
* طبری
* مسعودی
* دینوری
* حمزه اصفهانی
* بیرونی
* مقدسی
* ثعالبی
* ابن‌بلخی

 |

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زندگی‌نامه‌ای باستان‌شناس است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |