**خانقاه فرج بن برقوق** یک مجموعه مقابر مذهبی اسلامی است که در قاهره، پایتخت مصر واقع شده‌است.

این مدرسه در خیابان المعز لدین الله، بین مدرسه الکاملیه و مدرسه النصیر محمد بن قلاوون واقع شده است که به ابتکار سلطان ظاهر ابوسعید برقوق، اولین مملوک، تاسیس شد.

تاریخچه
-------

بنای یادبود سلطان فرج را بسیاری از جمله مورخان مملوک یکی از بهترین بناهای معماری مملوکیان در قاهره می‌دانند.

بنای عظیمی است که شامل مدرسه و مسجدی وسیع و مزار خاندان برقوق و همچنین نخلستان است. ساخت آن حدود دوازده سال طول کشید. در سال ۸۰۱ هجری قمری - ۱۳۹۸/۱۳۹۹ میلادی توسط ملک ناصر فرج بن برقوق ساخته شد و در سال ۸۱۳ هجری قمری - ۱۴۱۰/۱۴۱۱ میلادی به پایان رسید.

این بنا به امر سلطان مملوک فرج بن برقوق و توسط لاجین التورنتای، از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۱۱ پس از میلاد ساخته شده‌است. در قبرستان شمالی که بخشی از مناطق تاریخی قاهره است و اغلب به عنوان یکی از کامل‌ترین آثار معماری مملوک از آن یاد می‌شود.

مدفن سلطان الظاهر برقوق در مقبره شمال شرقی قرار دارد. در مقبره های این خانقاه همچنین فرزندان سلطان برقوق و در مقبره جنوب غربی، همسر ظاهر برقوق، خاوند شقراء و دختر ناصر فرج به خاک سپرده شده‌اند.

وقتی سلطان برقوق درگذشت آنطور که معمول سلاطین بود او را در مدرسه خود که بین آن دو قصر ایجاد کرده بود دفن نکردند، بلکه به توصیه خودش او را زیر پای صوفیان و فقرا در بیابان دفن کردند، فرج وصیت پدر را به جا آورد و شروع به ساختن مسجد و مدرسه و خانقاه کرد. او همچنین فرمان داد تا قرآنی نوشتند که صفحه آغازین آن طلاکاری شده و صفحات دیگرش با شکل خورشید و پرتوهای ان تزیین شده است.

این ساختمان در حال حاضر در محله عباسیه بین خیابان صلاح سالم و جاده النصر واقع شده‌است. دوره سلطنت فرج با ناآرامی سیاسی، ویرانی و مشکلات اقتصادی همراه بود، و ایجاد این محل بسیار قابل توجه تلقی می‌شود. فرج نتوانست از هجوم ویرانگر تیمور به سوریه جلوگیری کند و در سال ۱۴۰۵ میلادی، قبل از بازپس‌گیری تاج و تخت، برای مدت کوتاهی خلع شد. منتقدان او را مسئول سوءمدیریت مالی، خالی کردن خزانه، و مالیات‌های ظالمانه می‌دانستند. او سرانجام در سال ۱۴۱۱، در سن ۲۳ سالگی از قدرت خلع و ترور شد.

ساختمان
-------

این مجموعه دارای سطحی در ابعاد تقریبی ۷۳ در ۷۲ متر می‌باشد.

ضلع غربی نمای اصلی مدرسه است و ۸۵/۸ متر طول دارد و به دو قسمت تقسیم می‌شود. اولی به طول ۷۰/۵ متر و قسمت دوم به طول ۱۵/۲ متر، قسمت اول ۷ متر از قسمت دوم جلونر و برجسنه شده‌است.

معمار این بنا شهاب الدين أحمد بن طولون بود که در ساخت خانقاه از سنگهای عظیم استفاده کرده است.

منبر از سنگ ساخته شده و با نقش‌های زیبایی به صورت اشکال هندسی تزیین شده است.

این مجموعه در درجه اول به عنوان خانقاه (محل اقامت و مرکز صوفیان) تعیین شد. این مجموعه همچنین دارای دو مناره، دو سقاخانه و دو مدرسه با آرایش تقریباً متقارن در نمای غربی آن است.

نمازخانه
--------

نمازخانه سرپوشیده در قسمت شرقی است. که دارای سنگ‌کاری‌های خیره‌کننده است. به جای سقف چوبی معمولی که در جاهای دیگر در اکثر مساجد مملوک یافت می‌شود، سقف مسجد از طاق‌های سنگی تشکیل شده‌است. گنبد کوچکی نیز در قسمت جلوی محراب ایجاد شده‌است. در ابتدای نمازخانه دکه کوچکی نیز هست که برای مطالعه کتب است.

ایوان قبله از سه شبستان تشکیل شده و ایوان روبروی قبله ایوان از دو شبستان و دو ایوان جانبی هر کدام از یک شبستان تشکیل شده است. در هر مورد طاق‌هایی در دو جهت عمود بر هم کشیده شده‌اند و گنبدهای کم ارتفاعی را می‌سازند. ایوان نماز را دو گنبد احاطه کرده است،

منابع
-----

1. ↑  «From the Ornate to the Contemporary: Looking up at the Domes of Egypt». *SecneNow*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۷.
2. ↑  «خانقاة الناصر فرج بن برقوق». *kenanaonline.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۵.
3. ↑  «AUC Press - Islamic Monuments in Cairo». *The American University in Cairo Press* (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۸.
4. ↑  "Islamic Period and Modern Egypt Monuments The Khanqah & Mausoleum of Sultan Faraj Ibn Barquq". *egyptianmuseum.org* (به انگلیسی). Retrieved 2024-02-07.
5. ↑  «Cairo of the Mamluks: A History of Architecture and Its Culture».
6. ↑  «المسالك::وصف مصحف السلطان الناصر فرج بن برقوق». *www.almasalik.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۵.
7. ↑  «Khanqah and Madrasa of Sultan Faraj ibn Barquq - Discover Islamic Art - Virtual Museum». *islamicart.museumwnf.org*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۴.
8. ↑  «المسالك::وصف مصحف السلطان الناصر فرج بن برقوق». *www.almasalik.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۰.
9. ↑  «الناصر فرج بن برقوق».
10. ↑  «خانقاة الناصر فرج بن برقوق».
11. ↑  فرحات \* |، | مهندس جاد الله (۲۰۱۴-۰۷-۱۱). «خانقاه وقبة فرج بن برقوق». *Alrai-media* (به عربی). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۰.
12. ↑  «Cairo of the Mamluks: A History of Architecture and Its Culture».
13. ↑  فرحات \* |، | مهندس جاد الله (۲۰۱۴-۰۷-۱۱). «خانقاه وقبة فرج بن برقوق». *Alrai-media* (به عربی). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۵.
14. ↑  «بعدسة فنان خانقاه ومدرسة السلطان فرج بن برقوق».

* درگاه اسلام