این مقاله دربارهٔ آثار باله و موسیقی چایکوفسکی است. برای دیگر کاربردها، فندق‌شکن (ابهام‌زدایی) را ببینید.

| باله‌های پیوتر ایلیچ چایکوفسکی |
| --- |
|  |
| * دریاچه قو (۱۸۷۶)
* زیبای خفته (۱۸۸۹)
* فندق‌شکن (۱۸۹۲)
 |
| فهرست تمام آثار |
| * ن
* ب
* و
 |

**فَندُق‌شِکَن** (به انگلیسی: The Nutcracker) نام یک باله و یک سوییت اثر آهنگساز روس پیوتر ایلیچ چایکوفسکی است. بالهٔ فندق شکن هر ساله در ایام کریسمس در شهرهای بسیاری از اروپا و آمریکای شمالی اجرا می‌گردد.

تاریخچه
-------

ارنست هوفمان، نویسنده و شاعر آلمانی داستان «فندق شکن و شاه موش‌ها را در سال ۱۸۱۶ م نوشت. الکساندر دوما (پدر) نویسنده مشهور فرانسوی برداشت دیگری از این داستان را به نام «فندق شکن» (۱۸۴۴) نوشت که الهام بخش آهنگساز مشهور روس چایکوفسکی در نوشتن باله فندق شکن شد. باله فندق شکن برای اولین بار در سال ۱۸۹۱ در روسیه اجرا شد. در سال ۱۸۹۲ چایکوفسکی با انتخاب هشت بخش از این باله سوییت فندق شکن (اپرای شماره ۷۱) را نوشت. سوییت فندق شکن به سرعت مشهور شد، اما محبوبیت باله فندق شکن پس از دهه ۱۹۶۰ افزایش یافت. امروزه این باله یکی از محبوب‌ترین نمایش‌های باله در غرب است که هر ساله در ایام کریسمس اجرا می‌گردد.

داستان
------

سربازان فندق شکن
فندق شکن، داستانی تخیلی از وقایعی است که برای دختربچه‌ای آلمانی به نام کلارا اتفاق می‌افتد. در برخی اجراها نام این دختر ماری است چراکه در اصل داستان هوفمان (فندق شکن و شاه موش‌ها) نام دختر ماری و نام عروسک او کلارا است. این داستان در دو پرده اجرا می‌شود.

### پرده اول

#### صحنهٔ اول

در شب کریسمس، همهٔ خانواده دور هم جمع شده‌اند تا درخت زیبای کریسمس را برای مهمانی تزئین کنند. پس از پایان تزئین درخت، بزرگترها بچه‌ها را صدا می‌کنند، و بچه‌ها با دیدن زیبایی درخت کریسمس حیرت‌زده می‌شوند.

مهمانی آغاز می‌شود و یک مارش نواخته می‌شود. کودکان از بزرگترها هدیه دریافت می‌کنند. ناگهان صدای زنگ ساعت دیواری بزرگ خانه، ساعت هشت را اعلام می‌کند و شخصیت مرموزی وارد خانه می‌شود. او دروسلمیر (Drosselmeyer) شعبده باز و پدرخواندهٔ کلارا است. او همچنین یک اسباب بازی ساز قهار است که و برای بچه‌ها اسباب بازی‌های گوناگونی آورده‌است، از جمله چند عروسک انسان نما که با صدای موسیقی می‌رقصند. او سپس عروسک‌ها را به کناری می‌گذارد. کلارا و برادرش فریتس از دیدن اینکه عروسک‌ها به کناری گذاشته شده‌اند ناراحت می‌شوند، ولی دروسلمیر هدیهٔ دیگری هم برای آنها دارد: یک قندق شکن چوبی خراطی شده به شکل یک مرد کوچک. بقیهٔ بچه‌ها اهمیتی به فندق شکن نمی‌دهند، ولی کلارا آن را بسیار دوست دارد؛ ولی فریتس در حین بازی آن را می‌شکند و کلارا را بسیار ناراحت می‌کند.

پس از مهمانی، همه به خواب رفته‌اند ولی کلارا به سالن بازمی‌گردد تا دوباره فندق شکنش را ببیند. هنگامی که او به اسباب بازی نزدیک می‌شود، ساعت دیواری زنگ نیمه شب را به صدا درمی‌آورد. ناگهان سالن پر از موش می‌شود و درخت کریسمس بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود. فندق شکن هم بزرگ می‌شود به اندازهٔ یک انسان واقعی در می‌آید. کلارا در میان یک نبرد بین سربازان نان زنجفیلی و موشها گیر افتاده‌است. فندق شکن سربازان را رهبری می‌کند ولی در حین نبرد زخمی می‌شود. شاه موشها به فندق شکن حمله می‌کند ولی کلارا دمپایی اش را به سمت موش پرتاب می‌کند و فندق شکن را نجات می‌دهد.

پردهٔ اول: کودکان با دروسلمیر مرموز و شعبده باز بازی می‌کنند.
#### صحنه دوم

موش‌ها عقب‌نشینی می‌کنند و فندق شکن به شمایل شاهزادهٔ زیبایی در می‌آید. او کلارا را با خود به یک جنگل سرو پر از برف می‌برد که در واقع سرزمین اوست.

### پرده دوم

#### صحنه اول

کلارا و شاهزاده به سرزمین زیبای شیرینی‌ها می‌روند که متعلق به پری آبنبات است و در تا زمان بازگشت کلارا در قصر شاهزاده می‌مانند. شاهزاده ماجرای حملهٔ شاه موشها و شجاعت کلارا در نجات جان او را برای پری آبنبات تعریف می‌کند. پری آبنبات برای قدردانی از کلارا برای او جشنی ترتیب می‌دهد که در آن از سرار دنیا شیرینی‌ها و خوراکی‌ها مختلف به نمایش داده می‌شوند و رقص‌های گوناگون برای او اجرا می‌شوند: شکلات از اسپانیا، قهوه از عربستان، چای از چین، و آبنبات از روسیه. همچنین چوپانان فلوت نواز از دانمارک برای آنها می‌رقصند و دختران مامان زنجبیل از زیر دامن بزرگ او بیرون می آییند و رقص کوتاهی اجرا می‌کنند. گروهی از گلها با یکدیگر والس می‌رقصند و در انتهای شب خود پری آبنبات و شوالیه اش برای کلارا می‌رقصند.

همهٔ شیرینی‌ها و مهمانان با یکدیگر یک والس زیبا را اجر می‌کنند و پس از آن پری آبنبات کلارا و شاهزاده را از تختش پایین می‌آورد. شاهزاده به کلارا تعظیم می‌کند و پری آبنبات او را برای خداحافاظی می‌بوسد. پری آنبات کلارا روی یک کالسکه که توسط گوزن‌های شمالی رانده می‌شود سوار می‌کند و در حالی که کلارا از جمع مهمانان دور می‌شود، همه برای او دست تکان می‌دهند.

  

صحنه ای از رقص آبنبات روسی
همانند بالهٔ دریاچه قو، این اثر چایکوفسکی نیز در اجراهای مختلف به اشکال متفاوتی پایان یافته‌است.

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ***فندق‌شکن (باله)*** موجود است. |

1. ↑
2. ↑  Playbill, *The Nutcracker at the Royal Ballet: "March of the Toy Soldiers"*, retrieved 2019-01-27

* ویکی‌پدیای انگلیسی، بازدید ۲۸ آذر ۱۳۸۷

پیوند به بیرون
--------------

* فایل‌های ام پی ۳ از اجراهای فندقشکن

| * ن
* ب
* و
باله‌های پیوتر ایلیچ چایکوفسکی |
| --- |
| 

*دریاچهٔ قو*، اُپوس ۲۰ •  *زیبای خفته*، اپوس ۶۶ •  *فندق‌شکن*، اپوس ۷۱
فهرست آثار پیوتر ایلیچ چایکوفسکی
 |

| * ن
* ب
* و
پیوتر ایلیچ چایکوفسکی |
| --- |
| اپراها | 
* *The Voyevoda*
* *Undina*
* *The Oprichnik*
* *Vakula the Smith*
* *یوگنی آنگین (اپرا)*
* *دوشیزه اورلئان*
* *Mazepa (or Mazeppa)*
* *چرویچکی*
* *The Enchantress*
* *The Queen of Spades*
* *Iolanta*

 |
| باله‌ها | 
* *دریاچه قو*
* *زیبای خفته (باله)*
* *فندق‌شکن (باله)*

 |
| سمفونی‌ها | 
* سمفونی شماره ۱ (*رویاهای زمستانی*)
* No. 2 in C minor (*روسی کوچولو*)
* سمفونی شماره ۳ (*لهستانی*)
* سمفونی شماره ۴
* Symphony in B minor (*مانفرد*)
* سمفونی شماره ۵
* سمفونی شماره ۶ (*پاته‌تیک*)
* No. 7 in E♭ major (ناتمام)

 |
| کنسرتو | 
* کنسرتو پیانو شماره ۱ (چایکوفسکی)
* Piano Concerto No. 2 in G major
* Piano Concerto No. 3 in E♭ major
* *Concert Fantasia*
* *Andante and Finale*
* *Sérénade mélancolique*
* *Valse-Scherzo*
* کنسرتو ویولن در ر ماژور
* *Variations on a Rococo Theme*
* *Pezzo capriccioso*
* Cello Concerto

 |
| کارهای ارکسترال | 
* *رومئو و ژولیت (چایکوفسکی)*
* *The Tempest*
* *Hamlet*
* *Capriccio Italien*
* *Francesca da Rimini*
* *The Storm*
* **Fatum**
* *The Voyevoda*
* *اوورتور ۱۸۱۲*
* *Marche slave*
* *Festival Overture on the Danish National Anthem*
* *Festival Coronation March*
* Orchestral Suite No. 1 in D minor
* Orchestral Suite No. 2 in C major
* Orchestral Suite No. 3 in G major
* Orchestral Suite No. 4 in G major (*Mozartiana*)
* Serenade for Strings

 |
| موسیقی آوازی | 
* *Liturgy of St John Chrysostom*
* *All-Night Vigil*
* *Moscow*
* *Six Romances* (Op. 38)

 |
| موسیقی مجلسی | 
* Quartet Movement in B♭ major
* String Quartet No. 1 in D major
* String Quartet No. 2 in F major
* String Quartet No. 3 in E♭ minor
* *Souvenir d'un lieu cher*
* Piano Trio in A minor
* String Sextet in D minor (*Souvenir de Florence*)

 |
| موسیقی پیانو | 
* *Scherzo à la russe*
* *Souvenir de Hapsal*
* *The Seasons (Les saisons)*
* Piano Sonata No. 2 in C♯ minor
* Grand Piano Sonata in G major

 |
| Portrayals | 
* *چایکوفسکی (فیلم)* (1970 film)
* *عشاق موسیقی* (1971 film)

 |
| Music competitions | 
* رقابت بین‌المللی چایکوفسکی
* International Tchaikovsky Competition for Young Musicians

 |
| Related articles | 
* Antonina Miliukova
* Belyayev circle
* Death
* Modest Ilyich Tchaikovsky
* Musical style
* Nadezhda von Meck
* Pyotr Ilyich Tchaikovsky in popular media
* Symphonies by Pyotr Ilyich Tchaikovsky
* Tchaikovsky State House-Museum
* The Five
* Vladimir Davydov

 |
|  **Book:Pyotr Ilyich Tchaikovsky**
 **List of compositions by Pyotr Ilyich Tchaikovsky**
 |