یک پزشک رادیولوژیست در حال تفسیر تصاویر پزشکی در یک شبکه PACS در یک کارگاه واقع در سن دیگو در سال ۲۰۱۰
*Dr. Macintyre's X-Ray Film* (1896)
*تمرکز این مقاله بر **رادیولوژی** به عنوان یک تخصص پزشکی (و پایه پزشکی) است. برای موارد کلی تر نگاه کنید به تصویربرداری پزشکی.* 
**پرتوشناسی** یا **رادیولوژی** (به فرانسوی: Radiologie) و گاهی **تصویربرداری تشخیصی** نام یک رشته از تخصص‌های پزشکی است که از پرتو ایکس و دیگر اقسام امواج و پرتوها برای تشخیص و درمان بیماری و حالات غیرطبیعی کمک می‌گیرد. در تمام این‌ها، هدف تشخیص بیماری یا حالات غیرطبیعی بدن به کمک روش‌های پیشرفته تصویری است. رادیولوژی از کلمه لاتین Radius به معنای پرتو مشتق شده‌است. پرتوشناسی دربرگیرنده رشته‌های بسیاری است که بر مبنای کاربرد پرتوهای یون ساز برای تشخیص بیماری‌ها یا درمان آن‌ها می‌باشد.

این رشته به صورت یک تخصص (دوره چهار ساله رزیدنتی) بعد از اتمام دوره پزشکی ارائه می‌گردد.
ضمناً رشته رادیولوژی (پرتوشناسی تشخیصی) در مقطع کارشناسی نیز به‌صورت یک دوره چهارساله در دانشکده‌های پیراپزشکی ارائه می‌شود.

تعریف
-----

در این مقاله و مقالات مربوط، به «پرتوشناسی» (یا رادیولوژی) جنبهٔ بالینیِ تصویربرداری پزشکی (یعنی تصویربرداری و تشخیص) تعریف شده‌است (لذا روش‌های تصویربرداری کلی‌تری همانند انواع میکروسکپی را در بر نمی‌گیرد).

پرتوشناسی: یک شاخه یا تخصص از علوم پزشکی است که با مطالعه و به کار بردن فناوری تصویربرداری توسط تابش و اشعه ایکس در جهت تشخیص و درمان بیماری سر و کار دارد.

سابقاً «رادیولوژی» (یا همان پرتوشناسی) به رشته‌ای گفته می‌شد که در آن از روش‌های *پرتوی یونیزان* استفاده می‌شد اما امروزه «رادیولوژی» با علوم تصویری غیر پرتوی مثل ام آر آی و سونوگرافی نیز خلط می‌شود. بعبارت دیگر در پرتوشناسی، برخی روش‌ها (همانند سی تی اسکن، ماموگرافی، و روش‌های مرسوم رادیوگرافی) از توزیع پرتوهای تابیده شدهٔ اشعه ایکس بر روی صفحات فیلم یا شمارشگرها یا گیرنده‌های دیگر دیجیتالی تشکیل تصویر می‌دهند. اما در برخی روش‌های دیگر (همانند ام آر آی و سونوگرافی و مقطع‌نگاری همدوسی اپتیکی) از روش‌های غیر پرتوی یونیزان استفاده می‌گردد. رادیولوژی امروزه هر دو را در بر می‌گیرد.
بعضی اتم‌ها مجموعه ناپایداری از ذرات بنیادی هستند. این اتم‌ها خود به خود اشعه منتشر می‌کنند و به این ترتیب به اتم‌هایی با هویت شیمیایی متفاوت تبدیل می‌شوند. این فرایند که رادیواکتیویته یا پرتوزایی نامیده می‌شود. توسط هانری بکرل در ۱۸۹۶ کشف شد.

پیشینه
------

پزشک معروف یونان باستان، بقراط حکیم، برای نخستین بار در تاریخ روشی را برای سنجش دمای بدن ابداع نمود که شباهت به روش‌های ترموگرافی امروزی دارد، و از این لحاظ می‌توان این را کهنترین نمونه تصویربرداری تشخیصی در تاریخ محسوب کرد.

سرآغاز پرتوشناسی مدرن را شاید بتوان به هانری بکرل و کشف رادیواکتیویته در دهه ۱۸۹۰ نسبت داد که به دنبال آن، با برداشته شدن اولین تصویر رادیوگرافِ اشعه ایکس از بدن انسان توسط ویلهلم رونتگن در سال ۱۸۹۶، دانش فیزیک پزشکی نوین به صورت امروزی متولد گردید. در همان سال بود که برای نخستین بار در تاریخ از تجهیزات رادیوگرافی در میدان جنگ و به‌طرز سیار استفاده گردید. طولی نکشید که پیشرفت‌های پیر و ماری کوری در کشف رادیوم و دیگر عناصر پرتوده زبان‌زد خاص‌وعام محافل علمی شد.

جنبه اشتغالی
------------

پزشک رادیولوژیست کسی است که با انجام سونوگرافی و تفسیر تصاویر پزشکی، به تشخیص بیماری‌ها کمک می‌کند. رادیولوژیست شخصی است که پزشک بوده و دارای تخصص پرتوشناسی است و با استفاده از آرایه‌ها یا نقش‌هایی از فناوری‌های تصویربرداری (مانند اولتراسوند یا سونوگرافی (سونوگرافی فراصوتی)، توموگرافی رایانه‌ای (سی تی اسکن)، پزشکی هسته‌ای (در ایران پزشکی هسته ای تخصصی جداگانه است)، توموگرافی یامقطع نگاری با نشر پوزیترون و تصویربرداری تشدید مغناطیسی یا همان تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، برای تشخیص یا درمان بیماری‌ها بهره می‌برد.

این تخصص معمولاً گرایش بندی‌های فرعی تری نیز دارند. به‌طور نمونه نوعی گرایش تخصصی پرکاربرد رادیولوژی مداخله‌ای نام دارد که عبارت است از انجام رویه‌های درمانی که معمولاً با حداقل مزاحمت و کمترین شیوه تهاجمی صورت می‌گیرد. یکی از گرایش‌های تخصصی دندانپزشکی نیز رادیولوژی دهان، فک و صورت می‌باشد.

### پرسنل کمکی

در یک بخش رادیولوژی در یک بیمارستان یا کلینیک معمولاً افراد دیگری نیز به کار مشغولند که به‌طور مستقیم و غیر مستقیم به رادیولوژیست‌ها کمک می‌کنند.

یکی از این پرسنل تکنولوژیست است. یک تصویر پزشکی معمولاً به وسیله این شخص که معروف به تکنولوژیست رادیولوژی می‌باشد گرفته می‌شود. پزشک رادیولوژیست (شخصی که در بالا از وی نام برده شد) در حصول خود تصویر نقشی ندارد (مگر در برخی حالتهای خاص مثل فلوروسکپی یا سونوگرافی). وظیفه و تمرکز پزشک رادیولوژیست بیشتر تشخیص امراض یا نابسامانی‌ها از روی تصاویر بدست آمده‌است، نه تهیه خود آن. عمل اخیر در واقع از وظایف تکنیسین‌های رادیولوژیست است. آنان معمولاً دارای مدرک کارشناسی هستند. در ایالات متحده آمریکا سازمان بورد AART تدریجاً داشتن مدرک کارشناسی را بر کاردانی ترجیح داده‌است.

از دیگر پرسنل یک بخش مدرن رادیولوژی، متخصصی است که فیزیکدان پزشکی نام دارد. تخصص این‌گونه افراد در علوم *رادیولوژی تشخیصی* یا *فیزیک تصویرسازی* است. متخصص این رشته معمولاً یا دارای مدرک کارشناسی ارشد است یا دکترا و یکی از زیر شاخه‌های فیزیک پزشکی است. او شخصیست که کیفیت و سلامت دُز دستگاه‌های پرتوی کلینیک یا بیمارستان را تضمین می‌کند و اغلب در مسائل دشواری که پزشک از انجام آن ناتوان است (همانند تهیه تصاویر سفارشی برای پروژه‌های پژوهشی و بهینه‌سازی پروتکل‌های سی تی اسکن بر اساس شیوه نامه سازمان ای سی آر) با وی همکاری می‌کند.

مأمور سلامت پرتوی نیز همواره در تمام موسسات و مراکز درمانی حضور دارد.

امروزه رادیولوژیست‌ها می‌توانند برای تشخیص برخی ناهنجاری‌ها از الگوریتم‌های یادگیری عمیق و هوش مصنوعی بهره ببرند. البته این بدان معنا نیست که هوش مصنوعی جایگزین رادیولوژیست‌ها شود، همچنان به خلاقیت فرد رادیولوژیست در حل مسائل و نظارت بر فرایند تشخیص نیاز است.

خطرات

. عدم جذب پرتو توسط لایه سربی که باعث سرطان پوست و لوسمی می‌گردد که بین رادیولوژیست‌ها شایع است

. ایجاد اوزون در اثر برخورد اشعه ایکس با هوا

. امکان نشت مواد سربی از دیوار و درب‌ها

. سمیت مواد ظهور و ثبوت در رادیولوژی سنتی در صورت تماس

. عدم تهویه مناسب به علت قرارگیری مکان رادیولوژی در زیر زمین و امکان رشد الودگی‌های قارچی و باکتریایی

. نشت مولبیدن از اند دستگاه در صورت خرابی

روش‌های تصویری مورد استفاده در پرتوشناسی
----------------------------------------

روش‌های زیر برای تشخیص مورد استفاده یک رادیولوژیست می‌توانند قرار بگیرند:

### روش‌های پرتوی یونیزان

* رادیوگرافی
* فلوئوروسکپی
* مقطع‌نگاری رایانه‌ای (سی تی اسکن)
* ماموگرافی

### روش‌های پرتوی غیر یونیزان

* ام آر آی
* سونوگرافی
* مقطع‌نگاری همدوسی اپتیکی

### روش‌های پزشکی هسته‌ای

* **اسکن استخوان**: تزریق موادی پرتوزا، تجمع آن در مغز استخوان، و تصویربرداری و تشخیص آن توسط یکی از روش‌های تصویربرداری (تصویر زیر را ببینید). تومورها را لذا می‌توان با جذب نسبی بیشتر ماده رادیواکتیو مشاهده کرد و تمیز داد.
* **اسکن مغزی**: تزریق موادی پرتوزا، عبور آن از سد خونی مغز، تجمع آن در آسیب‌دیدگی‌های مغزی (مثل تومورها)، و تصویربرداری و تشخیص آن توسط یکی از روش‌های تصویربرداری.
* **اسکن گالیم**
* **اسکن موگا**
* **پت اسکن** و **اسپکت**
* **اسکن‌های ریوی**
* **اسکن سستامیبی تکنیتیوم-۹۹ام**
* **سینتیگرافی تالیم-۲۰۱**
* **اسکن تیروئید**

سازمان‌ها و نشریات
------------------

بزرگ‌ترین سازمان رادیولوژی جهان از نظر مشارکت متخصصین جامعه رادیولوژی آمریکای شمالی است که هر ساله بزرگ‌ترین گردهمایی پرتوشناسی در جهان را در شهر شیکاگو در ماه نوامبر برگزار می‌کند. در گردهمایی سال ۲۰۰۸ به‌طور مثال، ۵۶۰۰۰ متخصص شرکت کردند.
نخستین نشریه در تصویربرداری پزشکی در آوریل سال ۱۸۹۶ میلادی چاپ گردید که Archives of Clinical Skaigraphy نام داشت. این سازمان ژورنال تخصصی رادیولوژی (ژورنال) را به‌طور مرتب چاپ می‌کند. با اینحال امروزه نشریات بیشماری در طیف‌های گوناگون رشته پرتوشناسی تشخیصی را پوشش می‌دهند.

تِلِه رادیولوژی
---------------

تله رادیولوژی انتقال تصاویر بیمار رادیولوژیک مانند اشعه ایکس، CTهاوMRIها از یک مکان به مکان دیگر برای به اشتراک گذاری مطالعات بادیگر
رادیولوژیست‌ها و پزشکان است.
teleradiology یک تکنولوژی در حال رشد است از آن جهت که روش‌های تصویربرداری در حدود ۱۵ درصد در سال در مقایسه با افزایش تنها ۲درصدی جمعیت رادیولوژیست‌ها رشد می‌کنند.
teleradiology فرایند مراقبت از بیمار را از طریق اجازه دادن به رادیولوژیست‌ها به ارائه خدمات بدون حضور در محل بیمار بهبود می‌بخشد. این تکنولوژی به ویژه برای متخصصانی مانند متخصص MRI، نورولوژیست‌ها، رادیولوژیست‌های اطفال یا اسکلتی بسیار مهم‌تر و با اهمیت تر می‌بود زیرا که این متخصصین معمولاً د مناطق بزرگ شهری کار می‌کنند و در زمان روز.. اما تله رادیو لوژی این اجازه را خواهد داد که متخصصین آموزش دیده ۲۴ ساعته دردسترس باشند.
teleradiology از تکنولوژی‌های شبکه‌های استاندارد مانند اینترنت، خطوط تلفن، شبکه محلی(LAN)وفناوری جدید آن که هم‌اکنون از تکنولوژی ابر رایانه استفاده می‌کند. نرم‌افزار تخصصی برای انتقال تصاویر استفاده می‌شود و رادیولوژیست را قادر می‌سازد تا به‌طور مؤثر تجزیه و تحلیل کند که چه تعداد از تصاویر برای مطالعه مورد نظر می‌تواند باشد. فن آوری‌هایی مانند پردازش گرافیکی پیشرفته، تشخیص صدا، هوش مصنوعی و فشرده سازی تصویر اغلب در تلویزیون رادیولوژی استفاده می‌شود. از طریق رادیولوژی تلویزیونی و DICOMتلفن همراه تصاویر را می‌توان به قسمت دیگری از بیمارستان یا سایر نقاط جهان ارسال کرد.

رادیولوژی در ایران
------------------

تصویر اولیه اشعه ایکس (رادیوگرافی) که در یک سخنرانی عمومی توسط ویلهلم رونتگن (۱۸۴۵-۱۹۲۳) از دست چپ آلبرت فون کولیکر گرفته شده است.
دولت ایران در سال ۱۳۰۱ خورشیدی پزشکی به نام دکتر حبیب‌الله را مأمور خرید دستگاه رادیولوژی از اروپا کرد. این دستگاه به بهای ۲۵ هزار تومان خریداری و در ۵۴ بسته در زمستان ۱۳۰۱ از راه بغداد وارد ایران و در مریضخانه دولتی تهران (بیمارستان سینای کنونی) گذاشته شد اما دست کم تا یک سال و نیم بعد، نصب و راه اندازی نشده بود. اما دکتر حبیب‌الله برای خود نیز دستگاهی که البته در سطح دستگاه سفارشی دولت نبود خرید و در مطب شخصی‌اش به کار انداخت. او در آن زمان برای هر رادیوگرافی بیست تومان هزینه دریافت می‌کرد. دولت برای نصب و راه اندازی دستگاه رادیولوژی مریضخانه دولتی قراردادی با دکتر حبیب‌الله بست که دکتر حبیب‌الله در آن قید کرده بود از آنجا که «طبیبی که مشغول این کار است در معرض خطر است. به طوری که به اندک غفلت و به محض صدمه که به بعضی دستگاه‌های سربی و پاره چیزهای دیگر وارد آید، حیاتش در معرض خطر است. از این جهت اگر در سر این کار اتفاقاً مرد، بعد از وفاتش دولت ده هزار تومان به ورثه او بدهد».

یادداشت‌ها
----------

1. ↑  interventional radiology
2. ↑  Radiology technologist
3. ↑  "Diagnostic Imaging Physics" or "Diagnostic Radiologic Physics"
4. ↑  Diagnostic Imaging Physicist یا Imaging Medical Physicist

پیوند به بیرون
--------------

### در ایران

* انجمن رادیولوژی ایران
* سایت جامع علوم رادیولوژی ایران
* مرکز تحقیقات علوم، تکنولوژی و تصویربرداری در پزشکی
* گروه آموزشی رادیولوژی تبریز

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ رادیولوژی موجود است. |

1. ↑  Diagnostic Imaging: MedlinePlus
2. ↑  لغتنامه پزشکی درلند. ص۱۵۷۳
3. ↑  «رادیولوژی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۲-۱۸.
4. ↑  **The Essential Physics of Medical Imaging**. Bushberg. 2Ed. Lippincott Williams. ISBN 0-683-30118-7
5. ↑  *Encyclopedia of Public Health*. Wilhelm Kirch. Springer, 2008. ISBN 1-4020-5614-1 pp.1231
6. ↑  شیمی عمومی؛ تألیف چالز مورتیمر نشر علوم دانشگاهی تهران. پاییز 1380
7. 1 2  *Physics and Medicine: a historical perspective*. Stephen F Keevil. The Lancet. Vol 379. April 21, 2012. pp.1517-1524
8. ↑  Mould R. *A century of x-rays and radioactivity in medicine*. Bristol: IOP Publishing, 1993.
9. ↑  نمونه یکی از این رشته‌های ارائه شده در آمریکا:
10. ↑  Imaging Physics Department - Home - MD Anderson Cancer Center
11. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۲.
12. ↑  «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۹ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۲.
13. ↑  «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲ فوریه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۲.
14. ↑  «مذاکرات جلسه ۳۲ دوره پنجم مجلس شورای ملی هشتم سرطان ۱۳۰۳». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۳ مارس ۲۰۲۰.

| * ن
* ب
* و
فناوری هسته‌ای |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| علوم | 
* شیمی
* مهندسی
* فیزیک
* هسته اتم
* شکافت
* همجوشی
* پرتو
	+ پرتو یونی

 |
| سوخت | 
* تریتیوم
* دوتریوم
* هلیم-۳
* ماده بارور
* شکافا
* جداسازی ایزوتوپ
* اورانیوم
	+ غنی شده
	+ ضعیف‌شده
* پلوتونیم
* توریم

 |
| نوترون | 
* فعال‌سازی
* گیراندازی
* Poison
* سطح مقطع
* مولد
* تابش
* Reflector
* دما
* حرارتی
* نوترون سریع
* Fusion

 |
| انرژی | 
* فهرست کشورها
* نیروگاه
* Economics
* Accidents
* Policy
* هم‌جوشی
* مولد گرما-الکتریکی ایزوتوپی (RTG)
* پیشرانه
	+ راکت
* ایمنی

 |
| پزشکی | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| تصویربرداریبا پرتو | 

|  |  |
| --- | --- |
| دوربین گاما | 
* Radball
* سینتی‌گرافی
* مقطع‌نگاری رایانه‌ای تک‌فوتونی (SPECT)
* برش‌نگاری با گسیل پوزیترون (PET اسکن)

 |
| پرتو ایکس | 
* رادیوگرافی پروجکشن
* مقطع‌نگاری رایانه‌ای

 |

 |
| درمان | 
* نوترون سریع
* پروتون‌درمانی
* Targeted alpha-particle
* پرتوجراحی
* توموتراپی
* براکی‌تراپی
* پرتودرمانی
* پرتوشیمی پزشکی

 |

 |
| جنگ‌افزار | 

|  |  |
| --- | --- |
| موضوعات | 
* مسابقه تسلیحاتی
* Delivery
* Design
* خلع سلاح هسته‌ای
* Ethics
* انفجار هسته‌ای
	+ effects
* History
* popular culture
* Proliferation
* آزمایش
	+ high-altitude
	+ underground
* جنگ
* بازده
	+ هم‌ارز تی‌ان‌تی

 |
| فهرست‌ها | 
* فهرست کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای
* Tests
* WMD treaties
* منطقه بدون جنگ‌افزار هسته‌ای
* Weapons

 |

 |
| ضایعات | 

|  |  |
| --- | --- |
| محصولات | 
* آکتینیدها
	+ Reprocessed uranium
	+ Reactor-grade plutonium
	+ Minor actinide
* Activation
* محصول شکافت
	+ LLFP

 |
| انهدام | 
* چرخه سوخت
* High-level (HLW)
* Low-level (LLW)
* Repository
* Reprocessing
* سوخت مصرف شده
	+ استخر سوخت
	+ cask
* تبدیل

 |

 |
| مجادلات | 
* Nuclear power
* Nuclear weapons
* جنبش ضد هسته‌ای
* Uranium mining
* حذف تدریجی انرژی هسته ای

 |

 |
| 

| رآکتورهای هسته‌ای |
| --- |
| 

| شکافت |
| --- |
| بر اساس آرام‌کننده |
| آب‌ سبک | 
* رآکتور طبیعی شکافت هسته‌ای
* Aqueous homogeneous reactor
* آب جوشان
	+ BWR
	+ Advanced (ABWR)
	+ ESBWR
* فشرده
	+ AP1000
	+ CPR-1000
	+ رآکتور انرژی آبی-آبی(VVER)
	+ EPR
* فوق بحرانی (SCWR)

 |
| آب‌ سنگین | 
* CANDU
* Advanced (AHWR)
* فشرده (PHWR)
* مولد بخار (SGHWR)
* WR-1

 |
| Graphiteبه همراه سردکننده | 

|  |  |
| --- | --- |
| آب | 
* RBMK
* EGP-6

 |
| Gas | 

|  |  |
| --- | --- |
| CO۲ | 
* *Uranium Naturel Graphite Gaz* (UNGG)
* Magnox
* پیشرفته گاز سرد (AGR)

 |
| He | 
* Ultra-high-temperature experiment (UHTREX)
* Pebble-bed (PBMR)
* Gas-turbine modular-helium (GTMHR)
* دمای بسیار بالا (VHTR)

 |

 |
| نمک گداخته | 

|  |  |
| --- | --- |
| اف ال آی بی ای | 
* Fuji MSR
* رآکتور فلورید مایع توریم (LFTR)
* Molten-Salt Reactor Experiment (MSRE)

 |

 |

 |
| بدون آرام کننده (سریع) | 

|  |
| --- |
| 
* تولیدکننده (FBR)
* Integral (IFR)
* رآکتور سریع خنک‌شده فلز مایع (LMFR)
* SSTAR
* Traveling-wave (TWR)
* Energy Multiplier Module (EM2)
* Reduced-moderation (RMWR)
* CAESAR (disputed)

 |
| نسل IV | 
* سدیم (SFR)
* سرب (LFR)
* گاز هلیوم (GFR)

 |

 |
| دیگر موارد | 
* Organically moderated and cooled reactor
* Aircraft Reactor Experiment (ARE)

 |

| همجوشی |
| --- |
| by confinement |
| مغناطیسی | 
* Field-reversed configuration
* Levitated dipole
* تنگیدگی میدان معکوس
* اسفرومک
* استلراتور
* توکاماک

 |
| لختی | 
* Bubble (acoustic)
* Fusor
	+ electrostatic
* هدایت لیزری
* Magnetized-target
* زی-پینچ

 |
| دیگر موارد | 
* دستگاه پلاسمای کانونی
* Migma
* Muon-catalyzed
* Polywell
* Pyroelectric

 |

 |

 |

| * ن
* ب
* و
پزشکی |
| --- |
| تخصص‌هاوفوق تخصص‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| جراحی | 
* جراحی عمومی
	+ جراحی کولورکتال
	+ جراحی قلب
	+ جراحی سینه
	+ جراحی کودکان
	+ جراحی پلاستیک
	+ جراحی انکولوژی
	+ جراحی عروق
	+ جراحی پیوند
	+ جراحی تروما
* جراحی چشم
* جراحی مغز و اعصاب
* جراحی دهان و فک و صورت
* اورولوژی
	+ پزشکی مردان
* ارتوپدی
	+ جراحی دست
	+ جراحی شانه
* جراحی گوش و حلق و بینی
* جراحی باروری و ناباروری

 |
| داخلی | 
* آلرژی / ایمنی‌شناسی
* پزشکی عروق
* پزشکی قلب
* غدد درون‌ریز و متابولیسم
* پزشکی گوارش
	+ پزشکی کبد
* پیرپزشکی
* خون‌شناسی
* پزشکی بیمارستان
* بیماری‌های عفونی
* پزشکی کلیه
* پزشکی مغز و اعصاب
	+ نوروفیزیولوژی بالینی
* سرطان‌شناسی
* پزشکی ریه
* روماتولوژی

 |
| کودکان | 
* پزشکی نوزادی
* پزشکی نوجوانی
* آلرژی و ایمنی‌شناسی کودکان
* قلب کودکان
* فوریت پزشکی کودکان
* پزشکی غدد کودکان
* پزشکی گوارش کودکان
* پزشکی خون کودکان
* پزشکی عفونی کودکان
* پزشکی کلیه کودکان
* نورولوژی کودکان
* پزشکی ریه کودکان
* روماتولوژی کودکان

 |
| زنان و زایمان | 
* پزشکی زنان
* سرطان‌شناسی زنان
* پزشکی مادر و جنین
* پزشکی زایمان
* پزشکی ناباروری
* اورولوژی زنان

 |
| تشخیصی | 
* رادیولوژی
	+ رادیولوژی مداخله‌ای
	+ پزشکی هسته‌ای
* آسیب‌شناسی
	+ تشریحی
	+ بالینی
	+ شیمی بالینی
	+ آسیب‌شناسی سلولی
	+ میکروبیولوژی پزشکی
	+ پزشکی انتقال خون

 |
| سایر | 
* پزشکی اعتیاد
* بیهوشی
* پزشکی پوست
* پزشکی بلایا
* پزشکی غواصی
* طب اورژانس
	+ پزشکی تجمع زیاد
* پزشکی خانواده
* پزشکی بیمارستان
* مراقبت‌های ویژه پزشکی
* ژن‌شناسی پزشکی
* مخدرشناسی
* طب کار
* چشم‌پزشکی
* پزشکی دهان
* مدیریت درد
* مراقبت تسکینی
* سیاه‌رگ‌شناسی
* پزشکی فیزیکی و توانبخشی
* پزشکی پیشگیری
* بهداشت زندان
* روان‌پزشکی
	+ روان‌پزشکی اعتیاد
* انکولوژی تابشی
* پزشکی تناسلی
* پزشکی جنسی
	+ پزشکی بیماری‌های آمیزشی
* پزشکی خواب
* پزشکی ورزشی
* پزشکی پیوند
* پزشکی گرمسیری
	+ پزشکی سفر

 |

 |
| آموزش پزشکی | 
* دانشکده پزشکی
* کارشناسی پزشکی و جراحی
* کارشناسی علوم پزشکی
* کارشناسی ارشد پزشکی
* کارشناسی ارشد جراحی
* دکترای پزشکی
* دکتر پزشکی استیوپاتی
* ام‌دی-پی‌اچ‌دی

 |
| موضوعات مرتبط | 
* پزشکی جایگزین
* پیراپزشکی
	+ دندان‌پزشکی
	+ پاپزشکی
	+ داروسازی
	+ فیزیوتراپی
* سرطان‌شناسی مولکولی
* نانوپزشکی
* پزشکی شخصی
* بهداشت عمومی
* بهداشت روستایی
* درمان
* طب سنتی
* دامپزشکی
* پزشک
	+ پزشک ارشد
* تاریخ پزشکی

 |
| 
* رده
* ویکی‌پروژه
* درگاه

 |

| * ن
* ب
* و
تصویربرداری پزشکی |
| --- |
| پرتو ایکس/پرتونگاری | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2D | 

|  |  |
| --- | --- |
| پزشکی: | 
* پنوموآنسفالوگرافی
* Dental radiography
* سیالوگرافی
* میلوگرافی
* CXR
	+ Bronchography
* AXR
* KUB
* DXA/DXR
* Upper gastrointestinal series/Small-bowel follow-through/Lower gastrointestinal series
* کولانژیوگرافی/کوله‌سیستوگرافی
* ماموگرافی
* Pyelogram
* سیستوگرافی
* Arthrogram
* رحم‌لوله‌نگاری
* Skeletal survey
* آنژیوگرافی
	+ Angiocardiography
	+ Aortography
* Venography
* Lymphogram
* Orbital x-ray

 |
| صنعتی: | 
* آزمون رادیوگرافی

 |

 |
| CT اسکن | 

|  |  |
| --- | --- |
| فنون: | 
* General operation
* Quantitative
* High-resolution
* میکرو سی‌تی
* پرتو الکترونی
* پرتو مخروطی

 |
| اهداف | 
* قلب
	+ calcium scan
	+ angiography
* Abdominal and pelvis
	+ Virtual colonoscopy
* آنژیوگرافی
	+ Coronary
	+ Pulmonary
* Head
* Thyroid
* Whole body imaging
	+ Full-body CT scan

 |

 |
| سایر | 
* فلوئوروسکوپی
* پرتونگاری پانورامیک دندانی
* X-ray motion analysis

 |

 |
| MRI | 
* Brain
	+ عملکردی
* Neurography
* قلبی
	+ perfusion
* Angiography
* Cholangiopancreatography (MRCP)
* Breast
* Sequences
	+ پخش
	+ restriction
	+ Tractography
* Synthetic MRI

 |
| فراصوت | 
* فنون
	+ دوپلر
	+ فراصوت کنتراست افزوده
	+ 3D
	+ endoscopic
	+ دوپلکس
* اکوکاردیوگرافی
	+ اکوکاردیوگرافی دوپلر
	+ TTE
	+ TEE
* داپلر ترانس کرانیال
* Intravascular
* زنان و زایمان
* Obstetric
* Echoencephalography
* Abdominal ultrasonography
	+ renal
	+ renal tract
* Rectal
* Breast
* کیسه بیضه
* Carotid
* Emergency ultrasound
	+ FAST
	+ pre-hospital

 |
| رادیو-هسته‌ای | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2D / جرقه‌نگاری | 

|  |
| --- |
| 
* Cholescintigraphy
* Scintimammography
* اسکن‌های ریوی در پزشکی هسته‌ای
* اسکن موگا
* اسکن موگا
* Radioisotope renography
* Sestamibi parathyroid scintigraphy
* اسکن تیروئید
* جرقه‌نگاری استخوان
* Immunoscintigraphy
* Dacryoscintigraphy
* DMSA scan
* Gastric emptying scan

 |
| کل بدن: | 
* Octreotide scan
* اسکن گالیوم 67
* Ga-68-DOTATOC
* Indium-111 WBC scan

 |

 |
| 3D / ECT | 

|  |  |
| --- | --- |
| SPECT (پرتو گاما): | 
* Myocardial perfusion imaging

 |
| PET (پوزیترون): | 
* PET مغزی
* Cardiac PET
* PET mammography
* PET-CT
* PET-MRI

 |

 |

 |
| نوری/لیزر | 
* Optical tomography
	+ مقطع‌نگاری همدوسی اپتیکی
* میکروسکوپ هم-کانونی
* Endomicroscopy
* Orthogonal polarization spectral imaging

 |
| دمانگاری | 
* non-contact thermography
* contact thermography
* dynamic angiothermography

 |
| شرایط هدف | 
* سکته حاد
* Pregnancy

 |
| 
* رده

 |