| گرافیک کامپیوتری سه‌بعدی |
| --- |
|  |
| 
مبانی |
| * مدل‌سازی سه‌بعدی
* اسکن‌کردن
* رندرینگ سه‌بعدی
* چاپ سه‌بعدی
 |
| 
کاربردهای اولیه |
| * مدل‌سازی سه‌بعدیs
* طراحی به کمک رایانه
* طراحی گرافیک
* بازی ویدئوییs
* جلوه‌های بصری
* مصورسازی (گرافیک رایانه‌ای)
* مهندسی مجازی
* واقعیت مجازی
* فیلمبرداری مجازی
 |
| 
موضوعات مرتبط |
| * تصویر تولیدشده توسط کامپیوتر
* پویانمایی
	+ پویانمایی رایانه‌ای
	+ انیمیشن اسکلتی
* نمایشگر سه‌بعدی
* مدل قاب-سیمی
* نگاشت بافت
* ضبط حرکت
* شبیه‌سازی جمعیت
* نورپردازی سراسری
* رندر حجم
 |
| * ن
* ب
* و
 |

**گرافیک سه‌بعدی کامپیوتری** یا **گرافیک سه‌بعدی رایانه‌ای** (به انگلیسی: 3D Computer Graphics) گرافیکی است که از اطلاعات سه بعدی دادهٔ هندسی -که در رایانه ذخیره شده- به منظور انجام محاسبات و پرداخت کردن تصاویر ۲ بعدی استفاده می‌کنند. علی‌رغم این اختلافات، گرافیک ۳ بعدی کامپیوتری وابسته به بسیاری از الگوریتم‌های گرافیک برداری دو بعدی کامپیوتری در مدل قاب سیمی و هم چنین گرافیک بُرداری دو بعدی کامپیوتری در نمایش پرداخت شده نهایی است.

در نرم‌افزارهای گرافیک کامپیوتری تفاوت بین ۲ بعدی و ۳ بعدی خیلی کمرنگ شده‌ است. گرافیک‌های ۲ بعدی ممکن است از روش‌های ۳ بعدی برای رسیدن به جلوه‌هایی مانند نورپردازی استفاده کنند و ۳ بعدی‌ها ممکن است از تکنیک‌های پرداخت کردن ۲ بعدی استفاده کند. غالباً، گرافیک‌های ۳ بعدی کامپیوتری به مدل‌های ۳ بعدی اشاره دارند. صرف نظر از گرافیک پرداخت شده، مدل در داخل فایل گرافیکی نگهداری می‌شود. تفاوت‌هایی بین مدل ۳ بعدی و گرافیک ۳ بعدی وجود دارد. یک مدل ۳ بعدی یک نماینده ریاضی از هر جسم ۳ بعدی است (چه متحرک، چه ثابت). یک مدل تا زمانی که در معرض دید قرار نگیرد یک گرافیک به حساب نمی‌آید. از زمانی که نخستین چاپگر ۳ بعدی اختراع شد، مدل‌های ۳ بعدی دیگر به محیط مجازی محدود نیستند. یک مدل می‌تواند طی فرایندی به نام پرداخت ۳ بعدی، به صورت یک تصویر ۲ بعدی به نمایش در آید، یا اینکه در شبیه‌سازی‌های کامپیوتری غیر گرافیکی و محاسبات غیر گرافیکی استفاده شود.

دید کلی
-------

عملیات تولید گرافیک‌های ۳ بعدی کامپیوتری را می‌توان به ۳ مرحله پی در پی بنیادین تقسیم کرد. مدل‌سازی ۳ بعدی که فرایند تشکیل شکل جسم را توضیح می‌دهد، چیدمان و حرکت که حرکت و جهت‌گیری اجسام را در صحنه مشخص می‌کند، و پرداخت کردن ۳ بعدی که تصویری از جسم تولید می‌کند.

### مدل‌سازی

مدل فرایند تشکیل شکل یک جسم را توصیف می‌کند. دو مورد از رایج‌ترین منابع مدل‌های ۳ بعدی مدل‌هایی هستند که (۱) توسط مهندس یا هنرمند با استفاده از نوعی ابزار مدل‌سازی ۳ بعدی روی کامپیوتر تولید می‌شوند و (۲)با استفاده از اجسام واقعی به داخل کامپیوتر پویش می‌شوند. مدل‌ها هم چنین می‌توانند رویه‌ای یا با شبیه‌سازی فیزیکی تولید شوند.

### چیدمان و حرکت

پیش از این که اجسام پرداخته شوند، باید درون یک صحنه قرار داده شوند (چیدمان داده شوند). این همان چیزی هست که رابطه فضایی بین اجسام را در یک صحنه که شامل مکان و اندازه می‌شود تعیین می‌کند. حرکت (انیمیشن)، توضیح موقتی از جسم ارائه می‌دهد؛ مانند اینکه جسم چگونه حرکت می‌کند و چگونه با گذشت زمان تغییر شکل می‌دهد. روش‌های مشهور در این زمینه قاب کلیدی، حرکت‌شناسی معکوس، و ضبط حرکت می‌باشد، اما بسیاری از این تکنیک‌ها همراه همدیگر استفاده می‌شوند. همانند مدل‌سازی، شبیه‌سازی فیزیکی نیز یکی دیگر از روش‌های نمایش حرکت است.

### **پرداز (رندرینگ)**

*مقالۀ اصلی: رندرینگ سه‌بعدی*

در طول مرحله پرداخت سه بعدی، تعداد انعکاس‌های پرتوهای نور، همانند خصوصیت‌های دیگر، می‌توانند تغییر داده شوند تا به جلوهٔ بصری مطلوب برسیم.
**پرداز** یا **پرداز زدن** عبارت است از تبدیل یک مدل به یک تصویر که این کار با شبیه‌سازی جابجایی نور برای به دست آوردن تصاویر واقع‌نما انجام می‌شود. انتقال (چقدر نور از یک مکان به مکان دیگر می‌رسد) و پخش (چگونه سطح با نور درگیر می‌شود) دو عمل پایه در پرداز زدن واقعی هستند. این بخش اغلب با استفاده از نرم‌افزار گرافیک‌ سه‌بعدی کامپیوتری یا گرافیک‌ سه‌بعدی ای‌پی‌آی اجرا می‌شود. فرآیند تغییر صحنه به یک فرم مناسب برای پرداز نیز نیازمند تجسم سه‌بعدی است. این تصویر کردن اجازه می‌دهد یک شکل ۳ بعدی به صورت ۲ بعدی دیده شود.

نرم‌افزار
---------

نرم‌افزارهای گرافیک سه‌بعدی کامپیوتری، تصویر تولیدشده توسط کامپیوتر (CGI) را از طریق مدل‌‌سازی سه‌بعدی و رندر سه‌بعدی تولید می‌کند یا مدل‌های سه‌بعدی را برای اهداف تحلیلی، علمی و صنعتی تولید می‌کند.

انجمن‌ها
--------

تعداد زیادی وبگاه برای کمک به آموزش و پشتیبانی از هنرمندان گرافیک ۳ بعدی طراحی شده‌اند. بعضی از آن‌ها توسط تولیدکنندگان نرم‌افزار یا تأمین کنندگان مطالب اداره می‌شوند ولی برخی هم به‌طور مستقل عمل می‌کنند (مانند رندِروسیتی). این انجمن‌ها به اعضا اجازه می‌دهند که ازآنها راهنمایی بگیرند، آموزش ببینند، محصولی را نقد کنند یا نمونه‌هایی از کارهای خود را پست کنند.

از سایت‌های ایرانی که تاکنون سعی داشته‌اند به صورت اصولی و بیسیک به این موضوع بپردازند و تشکیل گروه و انجمن در آن آزاد است سایت 3djoo است؛ که کلیه خدمات را به صورت رایگان ارائه می‌دهد.

مجزا از گرافیک‌های عکس نمای ۲ بعدی
----------------------------------

همهٔ گرافیک‌های کامپیوتری که به نظر ۳ بعدی می‌آیند بر پایه یک مدل قاب سیمی ساخته نشده‌اند. گرافیک‌های ۲ بعدی کامپیوتری که افکت‌های عکس نما ی ۳ بعدی دارند اغلب بدون مدل قاب سیمی به دست می‌آیند و در برخی مواقع شکل نهایی شان تفاوتی ندارد. برخی از نرم‌افزارهای هنر گرافیک شامل فیلترهایی هستند که می‌توانند به روی گرافیک برداری یا رستری ۲ بعدی به صورت لایه‌های نامرئی اعمال شوند. هنرمندان بصری می‌توانند افکت‌های ۳ بعدی را نمونه‌سازی یا تجسم کنند و بدون کاربرد فیلترها، افکت‌های عکس نما را پرداخت کنند.

پیشینه
------

ویلیام فتر لفظ گرافیک کامپیوتری را در سال ۱۹۶۰ اختراع کرد تا بتواند کارش را در بووئینگ توصیف کند. یکی از نخستین پویانماییهای کامپیوتری، دنیای آینده بود، که حاوی یک پویانمایی از صورت و دست انسان بود- توسط اِد کاتمال و فرد پارک در دانشگاه یوتاه تولید شده.

پانوشت‌ها
---------

1. ↑  render
2. ↑  wire frame model
3. ↑  raster graphics
4. ↑  animation
5. ↑  scan
6. ↑  procedurally
7. ↑  physical simulation
8. ↑  keyframing
9. ↑  inverse kinematics
10. ↑  motion capture
11. ↑  scattering
12. ↑  ۳D graphics API
13. ↑  ۳D projection
14. ↑  renderosity
15. ↑  photorealistic
16. ↑  William Fetter
17. ↑  Boeing
18. ↑  computer animation
19. ↑  Ed Catmull
20. ↑  Fred Parke
21. ↑  University of Utah

جستارهای وابسته
---------------

* رندرینگ (گرافیک رایانه‌ای)
* گرافیک رایانه‌ای
* بازی‌های رایانه‌ای
* پایپ لاین گرافیک
* فیلم سه بعدی

منابع
-----

Wikipedia contributors, "3D computer graphics," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  مجموعه‌های گرافیک سه بعدی]/

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گرافیک کامپیوتری سه‌بعدی موجود است. |

سایت 3djoo.com

| * ن
* ب
* و
فهرست موتورهای بازی ویدئویی |
| --- |
| 
* پورت منبع
* موتور تیراندازی اول شخص
	+ فهرست
* موتور کاشی
* موتور بازی سرگرمی
* سیستم ایجاد بازی

 |
| آزاد /متن‌باز | 

|  |  |
| --- | --- |
| دوبعدی | 
* بیتز آف ریج
* باکس۲دی
* چیپ‌مانک
* کوسس۲دی
* رمان‌های دیجیتال زبان نشانه‌گذاری
* فیلیکسل
* اکسالت
* گوسو
* کیری‌کیری
* موآی اس‌دی‌کی
* اوآرایکس
* پای‌گیم
* رن'پای
* استپ‌مانیا
* استراتاگوس
* هزار پارسس
* موتور واسال
* ایکس‌کانک

 |
| ۲.۵بعدی | 
* آلف یک
* موتور بیلد
* موتور رایگان فلکسبل ایسومتریک
* موتور دوم
* موتور سه‌بعدی ولف‌اشتاین

 |
| سه‌بعدی | 
* دورسه‌بعدی
* موتور آکسیوم
* بلزبات
* موتور کافو
* فضای کریستال
* کیوب
* کیوب ۲
* دلتا۳بعدی
* دیم۳
* گیک بلندر
* جنسیس۳بعدی
* دستگاه جنسیس
* جی‌ال‌سین
* هورده۳بعدی
* موتور اچ‌پی‌ال
* ایرلیکت
* آی‌دی تک ۲
* آی‌دی تک ۳
* آی‌دی تک ۴
* آی‌او‌ کوآیک ۳
* جوگره
* موتور جی‌مانکی
* لاکسینیا
* اوجی‌ارای
* اوجی‌ارای۴جی
* سرزمین عجایب باز
* پاندا۳بعدی
* بازی‌سازی ۳بعدی رایگان پلاتینیوم آرتز سندباکس
* پیسکل‌لایت
* پی‌ال‌آی‌بی
* پایتون-اوجی‌ارای
* موتور کوییک
* دستگاه نبولا
* ریل‌ام‌فورج
* موتور رتریبوشن
* تورکیو

 |
| مخلوط شده | 
* آلگرو
* فری‌بیسیک
* گودو
* لاتوی لایبرری بازی جاوا
* اسپرینگ
* تربیولنز
* ویژوالیزیشن لایبرری

 |

 |
| مالکیتی | 

|  |  |
| --- | --- |
| دوبعدی | 
* کولداستون
* کانستراکت
* کورونا
* سی‌آرایکس
* فیلمیشن
* بازی‌ساز:استودیو
* بازی-ساز
* موتور جنریک تایل
* گلدباکس
* ام‌ای‌دی‌ای
* ام‌اسکیپ
* ام.یو.جی.ای.ان
* ان‌اسکریپر
* شلیک گلوله
* سات‌پا
* استنسیل
* موتور ویسیوس
* ویرشوال تیتر
* زد-ماشین
* زیلیونز آف گیمز
* زد‌زد‌تی

 |
| ۲.۵بعدی | 
* جنیه
* اینسین
* موتور اینفینیتی
* جدی
* پای در آسمان

 |
| سه‌بعدی | 
* موتور ۴آ
* موتور بازی ادونس گارد
* انویل
* موتور بلک سان
* بلیتز۳بعدی
* بورک۳بعدی
* بی‌رندر
* موتور سی۴
* موتور کروم
* کورتک
* موتور کریشن
* کرای‌انجین
* کریستال تولز
* دیزل
* ماده مولکولی دیجیتال
* دیسراپت
* موتور دنیا
* ای‌جی‌او
* الکترون تول‌ست
* موتور الف‌لایت
* انفورس
* موتور اینجیا
* موتور اسنسه
* افوریا
* موتور فاکس
* فری‌اسکیپ
* فراست‌بایت
* جئو-مود
* موتور جپارد
* گلداس‌آرسی
* موتور هیرو
* موتور هیدرو
* موتور اچ‌پی‌ال ۲
* آی‌دی تک ۵
* آی‌دی تک ۶
* آجنیت
* موتور آی‌ریس زوم
* موتور آیرون
* موتور آی‌دبلیو
* جید
* کینتیکا
* ال‌اس ۳بعدی
* موتور لیدورکز
* لیت‌تک
* لی‌ان
* مارمالید
* ام‌تی فریم‌ورک
* نانواف‌ایکس جی‌ای
* موتور اودیسیه
* اوترا
* موتور فونیکس (رلیک)
* موتور فونیکس (ولفایر)
* موتورفایره
* کیو
* کیوآزال
* ریل ویرشوالیتی
* موتورآرای‌دی
* موتور رفراکتور
* موتورریلنت
* رندرویر
* روولیشن ۳بعدی
* موتور ریوت
* ریج
* سیج
* موتور سیرویس
* شارک ۳بعدی
* موتور سایلنت استورم
* سیت
* سورس
* موتور بازی سان‌برن ایکس‌ان‌ای
* تایتان
* توشی
* توروویژن ۳بعدی
* یونیژین
* یونیتی
* موتر آنریل
* موتور ونجینس
* ویژن
* موتور بازی ویژوال ۳بعدی
* ووکسل اسپیس
* موتور والکر
* دابلیو‌جی‌ای‌اف
* ایکس‌ان‌جین
* ایکس-ری انجین
* یتی
* زیرو

 |
| مخلوط شده | 
* سی‌پیج
* موتور دارک
* گیم‌بریو
* هاوک
* های‌برید گرافیکز
* آی‌میوز
* کانوا
* کینپس
* متیسمو

 |

 |

| * ن
* ب
* و
پویانمایی |
| --- |
| بر پایه کشور | 

|  |
| --- |
| 
* بنگلادش
* بوتان
* چین
* جمهوری چک
* استونی
* هند
* ایران
* ژاپن
* مالزی
* مکزیک
* کره شمالی
* فیلیپین
* پرتغال
* رومانی
* آفریقای جنوبی
* کره جنوبی
* اسپانیا
* تایوان
* تایلند
* ایالات متحده
* ویتنام

 |
| پیشینه | 
* آذربایجان
* کانادا
* چین
* فرانسه
* مجارستان
* ایران
* ژاپن
* روسیه
* انگلستان

 |

 |
| صنعت | 
* پویانما
	+ فهرست
* کارگردان انیمیشن
* استودیو پویانمایی
	+ فهرست
* شبیه‌سازهای زیست‌شناسی
* جشنواره‌های فیلم پویانمایی
	+ بین‌المللی
	+ منطقه‌ای
* پرفروش‌ترین‌ها
	+ ایران

 |
| کارها | 
* فیلم
	+ بر پایه کارتون
	+ رایانه‌ای
	+ فهرست‌ها
	+ گم شده یا ناتمام
	+ بسته‌بندی
	+ کوتاه
	+ سریال کوتاه
	+ استاپ‌موشن
* مجموعه
	+ فیلم ویدئویی
	+ اینترنتی
	+ تلویزیونی

 |
| فنون | 

|  |  |
| --- | --- |
| سنتی | 
* پویانمایی محدود
* روتوسکپی

 |
| استاپ‌موشن | 
* پویانمایی خمیری
	+ استراتا کات
* کات اوت (شبح)
* گرافیکی
* مدل
	+ گو موشن
* آبجکت
* پیکسیلیشن
* پاپتون
* بریک‌فیلم

 |
| پویانمایی رایانه‌ای(تاریخ) | 

|  |  |
| --- | --- |
| دوبعدی | 
* فلش
* پاورپوینت
* اس‌وی‌جی
* نمایش عروسکی دیجیتال

 |
| سه‌بعدی | 
* سایه‌زنی سل
* شلوغی
* هدف مورف
* ضبط حرکت
* رندر غیرواقع‌بینانه
* انیمیشن اسکلتی
* ماشینیما
* نمایش عروسکی دیجیتال
* فیلم‌برداری مجازی

 |

 |
| سایر روش‌ها | 
* مسدود کردن
* کشیده شده روی فیلم
* ورق‌های پویانما
* طراحی کلیدهای میانی
* رنگ روی شیشه
* صفحه پین
* هنر پیکسل
* پوز تو پوز
* ماسه‌ای

 |

 |
| موضوعات مرتبط | 
* پویانمایی بزرگسالان
* کارتون پویانمایی‌شده
* مجموعه پویانمایی
* کمدی موقعیت
* فیزیک کارتونی
* پویانمایی شخصیت
* پویانمایی مستقل
* لیست پویانمایی کوتاه در دی‌وی‌دی

 |
| 
* **کتاب**
* **رده**
* **درگاه**
* **ویکی‌پدیا:ویکی‌پروژه پویانمایی**

 |