**حادثه وِیْکو** (به انگلیسی: Waco incident) محاصره نظامی محوطه‌ای متعلق به فرقهٔ مذهبی فرقه داودیه از سوی مأمورین اداره تحقیقات فدرال (اف‌بی‌آی)، مامورین ایالتیِ تگزاس، و ارتش آمریکا بین ۲۸ فوریه و ۱۹ آوریل ۱۹۹۳ بود. فرقه داویدیان، فرقه‌ای که در سال ۱۹۵۵ از کلیسای ادونتیست‌های روز هفتم جدا شد، تحت رهبری دیوید کورش قرار داشت. مرکز این فرقه در مزرعهٔ مرکز جبل کارمل در منطقهٔ الک تگزاس در ۹ مایلی (۱۴ کیلومتری) شمال شرقی وِیکو، تگزاس قرار داشت. این گروه مشکوک به نقض قانون در خصوص اسلحه بود که باعث شد اداره مشروبات الکلی، دخانیات، سلاح‌های گرم و مواد منفجره (اِی‌تی‌اف) یک حکم قضایی جستجو و دستگیری در خصوص آن دریافت کند.

این واقعه هنگامی آغاز شد که اداره مشروبات الکلی، دخانیات، سلاح‌های گرم و مواد منفجره تلاش خود به منظور یورش به مزرعه را آغاز کرد. یک نبرد مسلحانه شدید درگرفت، که منجر به مرگ چهار مأمور حکومتی و شش داویدی شد. پس از ناکامی ای تی اف در یورش به محوطه اف‌بی‌آی شروع به محاصرهٔ آن کرد. وضعیتی که ۵۱ روز با بلاتکلیفی ادامه یافت. نهایتاً اف‌بی‌آی در تلاش برای بیرون کردن داویدیان از مزرعه حمله‌ای با گاز اشک‌آور را صورت داد. در جریان حمله مرکز جبل کارمل دچار آتش‌سوزی شد. ۷۶ نفر از جمله دیوید کورش کشته شدند.

در خصوص وقایع رخ داده در محاصره ادعاهای ضدونقیضی وجود دارد. یک مجادله مشخصاً بر سر منشأ آتش بروز کرد؛ تحقیقی از سوی دولت در سال ۲۰۰۰ نتیجه گرفت خود اعضای فرقه آتش را شروع کرده بودند. وقایع ویکو و محاصره‌ای ۱۲ ماه قبلتر در روبی ریج به وقوع پیوسته بودند هر دو به عنوان انگیزه‌های بمبگذاری ذکر شده‌اند که دو سال بعدتر در انفجار اکلاهماسیتی رخ داد.

شرح حادثه
---------

پیش از حادثه، دو مأمور اف‌بی‌آی به عنوان دانشجویانی که به دین آنها علاقه دارند رابطه‌ای با دیوید کورِش تغییر داده بود. در ساعت ۹ صبح ۲۸ فوریه ۱۹۹۳ ۷۶ مأمور آموزش‌دیده نظامی اف‌بی‌آی بدستور دادستانی آمریکا به ستاد فرقه داویدیان به رهبری دیوید کورِش در شهرک وِیکو (Waco) در ایالت تگزاس، یورش بردند و این مرکز را محاصره کردند. این موضوع به سرعت منجر به تبادل آتش شد و تیراندازی ۹۰ دقیقه طول کشید. در نتیجه این تقابل آتش، ۴ مأمور و دو نفر از عبادت‌کنندگان کشته شده و ده‌ها نفر از دو سو از جمله ۲۰ تن از مأموران زخمی شدند. از جمله خود کورِش که یک گلوله به پهلو و دیگری به پشت او خورد. دو طرف در ساعت ۱۱:۳۰ صبح بر سر آتش بس توافق کردند و اف‌بی‌آی اختیار عملیات را به عهده گرفت. همزمان تیم نجات گروگان‌ها و نیروهای تازه‌نفس تاکتیکی محل را محاصره کردند. از آن هنگام محاصره، آغاز شد.

مامورین اف‌بی‌آی هر روز با تلفن با کورِش درباره تسلیم، مذاکره می‌کردند و همزمان از بیرون، فشار را افزایش می‌دادند. رهبر داودیه قول داد که اگر هر روز پیامی از او را در رادیو پخش کنند، کودکان را دو به دو آزاد کند. ف‌بی‌آی بچه‌ها را به خانه متدویست ویکو می‌برد و از آن‌ها فیلم می‌گرفت به این امید که دیدن آنها انگیزه برای دیگر داودی‌ها شوند تا از این مقر خارج شوند و چنین هم شد. حدود ۳۵ نفر از جمله ۲۱ کودک بیرون آمدند. از دید اف‌بی‌آی ماجرا داشت به آسانی پایان می‌یافت چون کورش مایل بود به مسالمت از محوطه خارج شود. اما رهبر داودیه پس از مدتی به مذاکره‌کنندگان اعلام کرد که خدا به او دستور داده است که صبر کند. و از روز ۲۳ مارس به بعد حتی یک نفر از پیروان داودیه از محوطه خارج نشد. تلاش‌های نیروهای انتظامی برای بیرون آوردن اجبار‌ی افراد شدت گرفت. آنها برق محوطه را قطع کرده و روز و شب با نورافکن‌های قوی آنجا را روشن کردند. صداهای زیر مانند صدای بلند شدن هواپیما، کشتار خرگوش‌ها، زمزمه‌های بودایی، و صدای بلند موسیقی پاپ از بعضی بلندگوها پخش کردند.

کورش با دوربینی که اف‌بی‌آی اجازه داده بود وارد محوطه شود از خودش در کنار چند کودک و زن جوان فیلمبرداری می‌کرد و آنها را فرزندان و همسران خود معرفی کرد و تلاش کرد بگوید که اینها گروگان نیستند. این تصاویر از کورش و همسران و فرزندانش به مطبوعات نرسیدند ولی مأموران ارشد اف‌بی‌ای، وزارت دادگستری و جنت رینو، دادستان کل، از اینها مطلع بودند. رینو در هفته ۱۲ آوریل ۱۹۹۳ چندین جلسه برای بررسی راه‌های جایگزین پایان دادن به محاصره برگزار کرد و به این درگیری پایان داد.

او در نهایت پیشنهاد تیم نجات گروگان‌ها مبتنی بر آوردن يک مأمور کنترل شورش به داخل ساختمان را پذیرفت. در نتیجه حدود ساعت ۶ صبح ۱۹ آوریل، بایرون سیج، مذاکره‌کننده ارشد، با داودی‌ها تماس گرفت که به آن‌ها اطلاع دهد که آماده استفاده از گاز اشک‌آور در داخل ساختمان هستند؛ ولی کسی به ساختمان حمله نخواهد کرد. آنها همین پیام را هم در سیستم بلندگوی عمومی اعلام کردند و از کسانی که هنوز داخل بودند درخواست کردند که محوطه را ترک کنند. گزارشی در سال ۱۹۹۶ که کمیسیون متکثری از کنگره آمریکا درباره وقایع منتشر شده می‌گوید: تقریباً بلافاصله داودی‌ها شروع به تیراندازی به خودروهای اف‌بی‌آی کردند. با وجود مخالفت مذاکره‌کنندگان، ظرف چند دقیقه فرمانده تیم نجات گروگان‌ها دستور داد هم‌زمان به داخل کل مجموعه گاز پرتاب شود. آنها این کار را برای شش ساعت ادامه دادند. اما هیچ کس از ساختمان خارج نشد. حدود ظهر حریقی تقریباً هم‌زمان از سه نقطه مختلف محوطه به راه افتاد. ظرف چند دقیقه، محوطه داودی‌ها سوخت و خاکستر شد. در میان کشته‌شدگان ۲۱ کودک و دو زن باردار بودند. مأموران آتش‌نشانی برای خاموش کردن آتش به موقع نرسیدند و علت شروع آتش‌سوزی هم هنوز روشن نشده است. به این ترتیب، محاصره پایان یافت.

بازتاب
------

روز بعد، بیل کلینتون که سه ماه بود به ریاست‌جمهوری رسیده بود گفت: «فکر نمی‌کنم دولت آمریکا مسئول این باشد که گروهی از متعصبان مذهبی تصمیم گرفته بودند خودشان را بکشند». اما این حادثه تاثیر چشمگیری در سال اول دولت نخست او و بازگشت جمهوری‌خواهان به قدرت در انتخاب مجلس ۱۹۹۴ داشت.

عده زیادی از مردم آمریکا داوودی‌ها را مدافعان دو حق اساسی آزادی عبادت و حق حمل اسلحه در آمریکا می‌بینند.

گزارش کنگره
-----------

بین آوریل ۱۹۹۵ و مه ۱۹۹۶ دو کمیته کنگره درباره اقدامات نیروهای فدرال در طی محاصره کوه کرمل تحقیق کردند. این گزارش با اینکه به این نتیجه رسید که مسئولیت نهایی فاجعه به گردن کورش بوده، اما قویاً از تصمیم‌ها و راهکارهایی که سازمان‌های دخیل در ماجرا در پیش گرفتند انتقاد کرد. آنها به صراحت گفتند دخالت اداره مشروبات الکلی، دخانیات، سلاح‌های گرم و مواد منفجره در ماجرای داوودی‌ها به شدت دور از صلاحیت‌ و بدون حداقل حرفه‌ای‌گری مورد انتظار از یک سازمان فدرال بوده است. همچنین تصمیم دادستان کل، جنت رینو برای صدور اجازه مداخله برای پایان دادن به محاصره را شتاب‌زده، گمراهانه و به شدت غیرمسئولانه خواند. این گزارش، هشدار داد که گاز اشک‌آور به ویژه برای کودکان کم سن و سال، زنان باردار و افراد سالخورده می‌تواند باعث ناراحتی فیزیکی فوری، مزمن و شدید برای کسانی شود که در معرض آن واقع می‌شوند. برای همین، استفاده از آن را رد کرد اصرار کرد که مأموران باید تا آخر بر سر یک پایان مسالمت‌آمیز چانه‌زنی می‌کردند. اما این گزارش آغاز آتش‌سوزی را به مسئولان ربط نمی‌دهد و تلاش‌ می‌کند نظریه‌های مبنی بر اینکه این مأموران بودند که عامدانه یا ناخواسته به خاطر ترکیب تیراندازی و مواد شیمیایی موجود در گاز اشک‌آور باعث بروز آتش‌سوزی شده بودند، نفی کند. اما با استدلال وزارت دادگستری برای توجیه نفرستادن آتش‌نشان‌ها به صحنه و تأخیر در تماس با آتش‌نشانی مخالفتی ندارد. گزارش ادعا می‌کند که افراد مسلح درون فرقه به‌طور عمد آتش‌سوزی را به راه انداختند و زنان و کودکانشان را بهمراه خود کشتند. گرچه اعضای این فرقه معتقدند آتش‌سوزی را نیروهای دولتی مرتکب شدند. این گزارش تنها به نظریه‌های توطئه درباره نقش مأموران در فاجعه و فرضیه‌هایی مانند گسترش افسارگسیخته پخش آتش دامن زد.

انفجار اکلاهماسیتی
------------------

مقالهٔ اصلی: انفجار اکلاهماسیتی
دو سال بعد از محاصره، تیموتی مک‌وی، مرد جوانی که در ویکو حامی داودی‌ها بود و مصرانه فکر می‌کرد که پاسخ و واکنش مقامات شاهد برآمدن یک نظم جدید جهانی است، ساختمانی فدرال را در ۲۰ آوریل سال ۱۹۹۵ در اوکلاهاماسیتی منفجر کرد که منجر به کشته شدن ۱۶۸ نفر و مجروح شدن ۷۰۰ نفر شد. این بمبگذاری، مرگبارترین حمله تروریستی داخلی در تاریخ آمریکا بود. این فاجعه باعث شد الکس جونز در سال ۱۹۹۸ کمپینی را برای بازسازی مقر داودیه را برای ادای احترام به درگذشتگان راه‌اندازی کند.

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ واقعه ویکو موجود است. |

1. ↑  Justin Sturken and Mary Dore (February 28, 2007). "Remembering the Waco Siege". ABC News. Retrieved 2008-06-23.
2. ↑  Wright, Stuart A. (September 20, 1995). *Armageddon in Waco: Critical Perspectives on the Branch Davidian Conflict*. University of Chicago Press. p. 269. ISBN 978-0-226-90844-1.
3. ↑  Smyrl, Vivian Elizabeth. "Elk, Texas". Handbook of Texas - Texas State Historical Association. Retrieved 25 November 2012.
4. ↑  Ames, Eric S (May 4, 2009). *Images of America WACO*. Arcadia Publishing. ISBN 978-0-7385-7131-7.
5. ↑  لایره ونتاس. «سالگرد حمله به مقر فرقه داودیه؛ دیوید کورش که بود و ۳۰ سال پیش چه اتفاقی افتاد؟». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۲.
6. ↑  Dick J. Reavis, *The Ashes of Waco: An Investigation* (New York: Simon and Schuster, 1995), p.13. ISBN 0-684-81132-4
7. ↑  Gennaro Vito, Jeffrey Maahs,*Criminology: Theory, Research, and Policy*, Edition 3, revised, Jones & Bartlett Publishers, 2011, ISBN 0-7637-6665-8, 9780763766658, P. 340
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  لایره ونتاس (۲ اردیبهشت ۱۴۰۲). «سالگرد حمله به مقر فرقه داودیه؛ ۳۰ سال پیش در واکو چه اتفاقی افتاد؟». *بی‌بی‌سی فارسی*.
9. 1 2  بیل کلینتون، «یک زندگی»، بیژن اشتری، (انتشارات مهد فرهنگ، تهران، ۱۳۸۴) چاپ اول

| * ن
* ب
* و
تئوری‌های توطئه |
| --- |
| فهرست تئوری‌های توطئه |
| مباحث اصلی | 
* کابال‌ها
* مدنی
* جنایی
* فریب
* جاسوسی
* داستان
* سیاسی
* محرمانگی
* جوامع مخفی
* افسانه محلی

 |
| روان‌شناسی | 
* قطبش نگرش
* ناهماهنگی شناختی
* تقویت عمومی
* جهت‌گیری تأییدی
* منبع کنترل
* هیستری جمعی
* پارانویا
* فرافکنی

 |
| مرگ‌ها وناپدیدشدن‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| ترور‌ها وحوادث اجتناب‌پذیر | 
* جفری چاسر (۱۴۰۰)
* شاهزادگان در برج (۱۴۸۳)
* کاسپار هاوزر (۱۸۳۳)
* ترور آبراهام لینکلن (۱۸۶۵)
* ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند (۱۹۱۴)
* هوریشیو هربرت کیچنر (۱۹۱۶)
* مایکل کولینز (۱۹۲۲)
* سرگی کیروف (۱۹۳۴)
* ولادیسلاو سیکورسکی (۱۹۴۳)
* ژوزف استالین (۱۹۵۳)
* داگ هامرشولد (۱۹۶۱)
* پاتریس لومومبا (۱۹۶۱)
* جان اف. کندی (۱۹۶۳)
* مالکوم ایکس (۱۹۶۵)
* رابرت اف کندی (۱۹۶۸)
* مارتین لوتر کینگ جونیور (۱۹۶۸)
* ژوسلینو کوبیچک (۱۹۷۶)
* پاپ ژان پل اول (۱۹۷۸)
* اولاف پالمه (۱۹۸۶)
* ضیاءالحق (۱۹۸۸)
* راجیو گاندی (۱۹۹۲)
* وینس فاستر (۱۹۹۳)
* توپاک شکور (۱۹۹۶)
* دایانا، شاهدخت ولز (۱۹۹۷)
* خانواده سلطنتی نپال (۲۰۰۱)
* دیوید کلی (۲۰۰۳)
* یاسر عرفات (۲۰۰۴)
* الکساندر لیتویننکو (۲۰۰۶)
* بی‌نظیر بوتو (۲۰۰۷)

 |
| حملاتپرچم دروغین | 
* یواس‌اس *مین* (۱۸۹۸)
* آتشسوزی رایشتاگ (۱۹۳۳)
* پرل هاربر (۱۹۴۱)
* عملیات گلادیو
* یواس‌اس *لیبرتی* (۱۹۶۷)
* بمب‌گذاری در شهر اوکلاهما (۱۹۹۵)
* قتل‌عام پورت آرتور (۱۹۹۶)
* بمب‌گذاری آپارتمان روسیه (۱۹۹۹)
* حملات ۹/۱۱ (۲۰۰۱)
* بمب‌گذاری در قطار مادرید (۲۰۰۴)
* بمب‌گذاری‌های لندن (۲۰۰۵)
* حملات ۲۰۱۱ در نروژ
* پرواز شماره ۱۷ هواپیمایی مالزی (۲۰۱۴)
* حمله به حرم شاهچراغ (۲۰۲۲)

 |
| دیگر | 
* قحطی بزرگ ایرلند (دهه ۱۸۴۰)
* قتل‌عام ارامنه(۱۹۱۵–۲۳)
* انکار کشتار نانجینگ (۱۹۳۷–۳۸)
* انکار هولوکاست (دهه ۱۹۳۰–دهه ۴۰)
* مرگ آدولف هیتلر (۱۹۴۵)
* کودکان یمنی (۱۹۴۸–۵۴)
* رخداد گذرگاه دیتلوف (۱۹۵۹)
* مرلین مونرو (۱۹۶۲)
* نسل‌کشی کامبوج (۱۹۷۵–۷۹)
* مرگ الویس پریسلی (۱۹۷۷)
* Satanic ritual abuse (تهمت خون)
* کشتار خوجالی (۱۹۹۲)
* ام‌اس *استونی* (۱۹۹۴)
* نسل‌کشی در رواندا(۱۹۹۴)
* مرگ کرت کوبین (۱۹۹۴)
* کشتار سربرنیتسا (۱۹۹۵)
* اسامه بن لادن (۲۰۱۱)

 |

 |
| قرن شانزدهم/هفدهمانگلستان | 
* Babington Plot
* Bye Plot
* Essex's Rebellion
* Gowrie conspiracy
* توطئه باروت
* Main Plot
* Ridolfi plot
* Throckmorton Plot
* Popish Plot
* کریستوفر مارلو (۱۵۹۳)
* Shakespeare authorship question

 |
| نظم نوین جهانی | 
* گروه بیلدربرگ
* شورای روابط خارجی
* مکتب فرانکفورت
* فرودگاه بین‌المللی دنور
* عروپا
* سنگ‌های راهنمای جرجیا
* ایلومیناتی
* یهودیان
* *پروتکل بزرگان صهیون*
* فراماسون‌ها
* اتحادیه آمریکای شمالی
* یسوعیان
* واتیکان
* خانواده روتشیلد
	+ جرج سوروس
* محفل مخفی جمجمه و استخوان
* یاران
* کمیسیون سه‌جانبه

 |
| یوفوها | 

|  |  |
| --- | --- |
| عمومی | 
* ربودن بیگانه
* منطقه ۵۱
* مثلث برمودا
* مجستیک ۱۲
* مردان سیاه‌پوش
* بشقاب‌پرنده‌های نازی
* پروژه سرپو
* خزندگان فرازمینی

 |
| حوادث | 
* تونگوسکا (۱۹۰۸)
* ارواح راکت (۱۹۴۶)
* رازول (۱۹۴۷)
* مانتل (۱۹۴۸)
* چراغ ققنوس (۱۹۹۷)
* شیکاگو (۲۰۰۶)

 |

 |
| دولتایالات متحده | 
* فرود آپولو بر ماه
* هارپ
* جید هلم ۱۵ (۲۰۱۵)
* پروژه مونتاوک
* سورپرایز اکتبر (۱۹۸۰)
* آزمایش فیلادلفیا (۱۹۴۳)
* تیراندازی هوک سندی (۲۰۱۲)
* واقعه ویکو (۱۹۹۳)

 |
| سلامت، انرژیو محیط | 
* پسدمه
* سرکوب انرژی رایگان یا انرژی آزاد
* گرم‌شدن کره زمین
* ریشه ایدز
* انکار ایدز
* سارس (۲۰۰۳)
* فلوراید آب

 |
| دیگر | 
* پدیده ۲۰۱۲
* دستورالعمل ۲۱ (۱۹۹۲)
* توهم توطئه در مورد انجیل
* پرتقال کوکی (دهه ۱۹۷۰)
* تئوری‌های توطئه در جهان عرب
	+ نظریه حیوانات اسرائیل
	+ کوه معبد
* *دانشنامه توطئه*
* پل مرده‌است
* استخدام همجنسگرایان
* جهاد عشقی
* سرنگونی سوکارنو (۱۹۶۶)
* جیوه سرخ
* حادثه ولا (۱۹۷۹)

 |

| * ن
* ب
* و
اداره تحقیقات فدرال (اف‌بی‌آی) |
| --- |
| دفترهای عملیاتی | 
* Atlanta
* Buffalo
* Cleveland
* Tampa

 |  |
| سازمان | 
* Criminal, Cyber, Response, and Services Branch
* Human Resources Branch
* Information and Technology Branch
* National Security Branch
* Science and Technology Branch
* Academy
* Behavioral Analysis Unit
* Behavioral Science Unit
* Communications Exploitation Section
* Criminal Justice Information Services Division
* Counterterrorism Division
* Criminal Investigative Division
* Crisis Negotiation Unit
* Critical Incident Response Group
* FBI Police
* FBI Special Weapons and Tactics Teams (سوات (سلاح‌ها و تاکتیک‌های ویژه))
* Hazardous Devices School
* Hostage Rescue Team (HRT)
* Joint Terrorism Task Force
* Laboratory Division
* National Academy
* National Center for the Analysis of Violent Crime
* National Crime Information Center
* Office of Professional Responsibility
* Scientific Working Group (Imaging Technology
* Bloodstain Pattern Analysis)
* Violent Criminal Apprehension Program

 |
| فناوری | 
* Airtel
* Bureaupedia
* کارنیور
* Combined DNA Index System (CODIS)
* Computer and Internet Protocol Address Verifier
* Integrated Automated Fingerprint Identification System (IAFIS)
* Law Enforcement National Data Exchange (N-DEx)
* National Incident-Based Reporting System

 |
| اف‌بی‌آی | 
* Director
* Deputy Director
* Special agent

 |
| کارها وروش‌های کاری | 
* Abscam
* Bridgman Convention
* کوینتلپرو
* FBI method of profiling
* Rod Blagojevich corruption charges
* FBI Files on Elvis Presley
* FBI Miami shootout
* FBI Silvermaster File
* FBI Special Advisor Program
* FBI Victims Identification Project
* Guardian
* High-Value Interrogation Group
* Lindbergh kidnapping
* Ruby Ridge
* Special Intelligence Service
* *U.S. v. Scheinberg et al.* (10 Cr. 336)
* واقعه ویکو

 |
| کارکنان | 
* Harry "Skip" Brandon
* سیبل ادموندز
* مارک فلت
	+ "Deep Throat"
* Helen Gandy
* Joseph L. Gormley
* Wesley Grapp
* David Icove
* پیتر استراک
* Clyde Tolson

 |
| اماکن | 
* ساختمان جی. ادگار هوور
* Child Abduction and Serial Murder Center

 |
| مرتبط | 
* FBI portrayal in media
* G-Man
* Junior G-Men
* FBI–Apple encryption dispute
* *FBI Law Enforcement Bulletin*
* تفتیش اف‌بی‌آی از مار-ئه-لاگو

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |