**هاینکل هائی ۱۱۱** (به آلمانی: Heinkel He 111) یک هواگرد دو موتوره ساخت شرکت هاینکل در آلمان بود که عنوان هواپیمای مسافربری و بمب‌افکن طراحی و در جریان جنگ جهانی دوم توسط *لوفت‌وافه* استفاده شد. در طول سال‌ها هواگرد هائی ۱۱۱ مداوما دست‌خوش ارتقا نیرو محرکه، اصلاح تسلیحات تهاجمی و دفاعی و افزایش زره بود و با نقش‌های مختلفی شامل هواگرد اژدرافکن ضدکشتی، مسیریابی، موشک‌انداز، حمل نیروی چترباز و کشیدن گلایدر، منطبق شد.

طراحی
-----

هاینکل هائی ۱۱۱ اوایل سال ۱۹۳۴ به عنوان هواگرد پرسرعت ترابری و بمب‌افکن برای *لوفت‌وافه* که هنوز فعالیت مخفی داشت، طراحی شد. طرح آن شباهت زیادی به هواگرد پیشین هائی ۷۰ داشت. هائی ۱۱۱ یک هواگرد دو موتوره بزرگ‌تر با همان سطوح بیضوی بال و دُم بود. **هائی ۱۱۱آ (a)** (بعدا **هائی ۱۱۱فاو-۱**)، نخستین پیش‌نمونه با موتور ب‌ام‌و ۶ اوسِت با توان ۶۶۰ اسب بخار (۴۴۸ کیلووات)، به خلبانی گرهارت نیچکه روز ۲۴ فوریه سال ۱۹۳۵ در ماریِنیه به پرواز درآمد. **پیش‌نمونه دوم** سه هفته بعد به هوا برخاست. پیش‌نمونه سوم، پرچم‌دار مدل **هائی ۱۱۱آ (A)** نسخه بمب‌افکن بود و عملکرد خوبی از خود نشان داد.

شش فروند از مدل مسافربری **هائی ۱۱۱سی-۰** با ۱۰ صندلی در طول سال ۱۹۳۶ وارد خدمت در *دویچه لوفت‌هانزا* شد. همان سال ده فروند نخست مدل نظامی **هائی ۱۱۱آ-۰** در مرکز رشلین مورد ارزیابی قرار گرفت. هواگرد به جهت توان ناکافی موتور هنگام حمل ادوات جنگی، به سرعت رد و تمامی ده فروند به چین فروخته شد. شرکت هاینکل برای رفع این مشکل مدل **هائی ۱۱۱ب** را طراحی نمود که مدل پیش‌تولید آن **هائی ۱۱۱ب-۰** از موتور دایملر-بنتس دی‌ب ۶۰۰آ با توان ۱٬۰۰۰ اسب بخار (۷۴۶ کیلووات)، استفاده می‌کرد. با وجود افزایش قابل ملاحظه وزن، حداکثر سرعت در این مدل به ۳۶۰ کیلومتر بر ساعت رسید. اواخر سال ۱۹۳۶ نخستین مدل تولیدی، **هائی ۱۱۱ب-۱**، با موتور دی‌ب ۶۰۰سی با توان ۸۸۰ اسب بخار (۶۵۶ کیلووات) پدید آمد و ارزیابی‌های موفقی داشت. مدل **هائی ۱۱۱ب-۲** سال ۱۹۳۷ با موتور دی‌ب ۶۰۳سی‌گه با توان ۹۵۰ اسب بخار (۷۰۹ کیلووات) تولید شد.

تعداد اندکی از نمونه‌های مدل‌های **هائی ۱۱۱ده-۰** و **هائی ۱۱۱ده-۱** با موتور دی‌ب ۶۰۳گه‌آ با توان ۹۵۰ اسب بخار (۷۰۹ کیلووات) از خط تولید خارج شدند. با توجه به کمبود دسترسی به این موتور، تولید از سال ۱۹۳۸ به مدل **هائی ۱۱۱ایی** با موتور یونکرس یومو ۲۰۱آ-۱ با توان ۱٬۰۰۰ اسب بخار (۷۴۶ کیلووات) تغییر کرد. حدود ۲۰۰ فروند از این مدل تولید شد که قابلیت خوبی در حمل ۲٬۰۰۰ کیلوگرم بمب داشت.

در نتیجه تلاش‌ها برای ساده‌سازی سازه هواگرد جهت سهولت تولید، **پیش‌نمونه هفتم** با لبه صاف جلو و عقب بال‌ها طراحی شد.

مدل‌ها
------

* هائی ۱۱۱فاو-۱: نخستین پیش‌نمونه، با دو موتور ب‌ام‌و ۶، نخستین پرواز در روز ۲۴ فوریه سال ۱۹۳۵
* هائی ۱۱۱فاو-۲ گونه ترابری با طول بال کوتاه‌تر و لبه پشتی صاف، نخستین پرواز در روز ۱۲ مارس سال ۱۹۳۵
* هائی ۱۱۱فاو-۳: گونه بمب‌افکن با طول بال‌های هر چه کوتاه‌تر
* هائی ۱۱۱آ: مدل تولید بر مبنای فاو-۳، سنگین و کم‌توان - ۱۰ فروند پیش‌تولید
* هائی ۱۱۱ب: با موتور دایملر-بنتس دی‌ب ۶۰۰آ - ۳۰۰ فروند
	+ هائی ۱۱۱فاو-۵: پیش‌نمونه مدل ب
	+ هائی ۱۱۱ب-۱: مدل تولیدی
* هائی ۱۱۱ایی: گونه بمب‌افکن با موتور یونکرس یومو ۲۱۱
* هائی ۱۱۱ف: با لبه جلویی صاف بال‌ها
* هائی ۱۱۱گه: گونه ترابری
* هائی ۱۱۱په: با موتور دایملر-بنتس دی‌ب ۶۰۱آآ با توان ۱٬۱۵۰ اسب بخار و دماغه تماماً صیقل‌خورده غیر متقارن
* هائی ۱۱۱ها: گونه موتور یونکرس یومو ۲۱۱ با توان ۱٬۱۰۰ اسب بخار

تولید
-----

بیش از ۱٬۰۰۰ فروند از هواگرد هائی ۱۱۱ تا مدل گه تا میانه سال ۱۹۳۹، پیش از آغاز جنگ جهانی دوم، تولید شد. در دو مدل بمب‌افکن هائی ۱۱۱په وها حدود ۶٬۱۵۰ فروند تولید شد. تولید این نوع هواگرد سال ۱۹۴۴ به پایان رسید.

تاریخچه عملیاتی
---------------

هائی ۱۱۱فاو-۲، دومین پیش‌نمونه، به *دویچه لوفت‌هانزا* تحویل و نام *روستوک* بر آن نهاده شد. این هواگرد بعداً برای انجام ماموریت‌های شناسایی مخفی به‌کار رفت. نخستین نمونه‌های مدل هائی ۱۱۱ب-۱ اواخر سال ۱۹۳۶ در اختیار گروه ۱ جناح ۱۵۴ رزمی *لوفت‌وافه* در هانوفر قرار گرفت. سی فروند از مدل هائی ۱۱۱ب-۱ به عنوان نیروی بمب‌افکن به جنگ داخلی اسپانیا فرستاده شد. لژیون کوندور سال ۱۹۳۷ این مدل را در شرایط رزمی جنگ داخلی اسپانیا آزمود که بسیار موفق بود. هواگرد می‌توانست با سرعت خود از جنگنده‌های دشمن بگریزد. از مدل‌های بعدی نیز در این درگیری‌ها استفاده شد و پس از جنگ داخلی به نیروی هوایی اسپانیا تعلق گرفت.

پنج فروند از هواگردهای هائی ۱۱۱اگه به *دویچه لوفت‌هانزا* و چهار فروند از آن به ترکیه تحویل داده شد.

زیرْ گونه‌های مدل‌های هائی ۱۱۱په و هائی ۱۱۱ها ستون فقرات نیروی بمب‌افکن *لوفت‌وافه* را بین سال‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۳ تشکیل می‌دادند. اجرای عملیات بدون محافظت جنگنده‌ها و وارد آمدن خسارات سنگین به این هواگردها در نبرد بریتاینا سبب شد از آن‌ها در ماموریت‌های کم‌خطرتر بمباران شبانه، مین‌ریزی و اژدرافکنی استفاده شود. آن‌ها همچنین در وظایف کم‌اهمیت‌تر همچون یدک‌کشی بادپر، نیز به‌کار رفت. هائی ۱۱۱ تا میانه جنگ جهانی دوم دیگر منسوخ به حساب می‌آمد اما به جهت نبود جایگزین کاملاً مناسب، تولید آن تا سال ۱۹۴۴ ادامه پیدا کرد.

مشخصات فنی
----------

*هائی ۱۱۱ها-۱۶*:

مشخصات عمومی
* نوع: بمب‌افکن متوسط
* خدمه: ۵ نفر
* طول: ۱۶٫۴ متر
* طول بال: ۲۲٫۶ متر
* مساحت بال: ۸۶٫۵ متر مربع
* ارتفاع: ۴ متر
* وزن بارگذاری‌شده: ۱۴٬۰۰۰ کیلوگرم
* نیرومحرکه: ۲ × موتور وی معکوس ۱۲ سیلندر یونکرس یومو ۲۱۱اف: ۱٬۳۵۰ اسب بخار

عملکرد
* حداکثر سرعت: ۴۳۶ کیلومتر بر ساعت در ۶٬۰۰۰ متری
* سقف پرواز: ۶٬۷۰۰ متر
* برد: ۱٬۹۵۰ کیلومتر

تسلیحات
* ۱ × توپ خودکار ۲۰ میلی‌متری ام‌گه اف‌اف در دماغه
* ۱ × مسلسل ۱۳ میلی‌متری ام‌گه ۱۳۱ در جایگاه سقف
* ۲ × مسلسل ۷٫۹۲ میلی‌متری ام‌گه ۱۵ در پشت اتاقک کف
* ۲ × مسلسل ۷٫۹۲ میلی‌متری ام‌گه ۸۱ در جایگاه‌های اطراف بدنه
* تا ۲٬۰۰۰ کیلوگرم بمب در داخل هواگرد و همان مقدار در خارج از آن

پانویس
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19  Jackson 2002, p. 200.
2. 1 2 3 4 5  Donald 1994, p. 98.
3. 1 2  Munson 1698, p. 91.

منابع
-----

* Jackson, Robert (2002). *The Encyclopedia of Military Aircraft*. Parragon Pub. ISBN 0-7525-8130-9.


| * ن
* ب
* و
هواگردهای هاینکل |
| --- |
| طراحی‌های اولیهپیش از ۱۹۳۳ | 
* هائی ۱
* هائی ۲
* هائی ۳
* هائی ۴
* هائی ۵
* هائی ۶
* هائی ۷
* هائی ۸
* هائی ۹
* هائی ۱۰
* هائی ۱۲
* هادی ۱۴
* اچ‌دی ۱۵
* هادی ۱۶
* هادی ۱۷
* هائی ۱۸
* هادی ۱۹
* هادی ۲۰
* هادی ۲۱
* هادی ۲۲
* هادی ۲۳
* هادی ۲۴
* هادی ۲۵
* هادی ۲۶
* هادی ۲۷
* هادی ۲۸
* هادی ۲۹
* هادی ۳۰
* هائی ۳۱
* هادی ۳۲
* هادی ۳۳
* هادی ۳۴
* هادی ۳۵
* هادی ۳۶
* هادی ۳۷
* هادی ۳۸
* هادی ۳۹
* هادی ۴۰
* هادی ۴۱
* هادی ۴۲
* هادی ۴۳
* هادی ۴۴
* هادی ۴۵
* هادی ۴۶
* هادی ۴۹
* هادی ۵۰
* هادی ۵۵
* هادی ۵۶
* هائی ۵۷
* هائی ۵۸
* هادی ۵۹
* هادی ۶۰
* هادی ۶۱
* هادی ۶۲
* اچ‌دی ۶۳
* هائی ۶۴
* اچ‌دی ۶۶

 |
| دوره وزارت هوانوردی رایش۱۹۴۵–۱۹۳۳ | 
* هائی ۴۵
* هائی ۴۶
* هائی ۴۷
* هائی ۴۹
* هائی ۵۰
* هائی ۵۱
* هائی ۵۸
* هائی ۵۹
* هائی ۶۰
* هائی ۶۱
* هائی ۶۲
* هائی ۶۳
* هائی ۶۴
* هائی ۶۵
* هائی ۶۶
* هائی ۷۰
* هائی ۷۱
* هائی ۷۲
* هائی ۷۴
* هائی ۱۰۰
* هائی ۱۱۱
* هائی ۱۱۲
* هائی ۱۱۳
* هائی ۱۱۴
* هائی ۱۱۵
* هائی ۱۱۶
* هائی ۱۱۸
* هائی ۱۱۹
* هائی ۱۲۰
* هائی ۱۶۲
* هائی ۱۷۰
* هائی ۱۷۲
* هائی ۱۷۶
* هائی ۱۷۷
* هائی ۱۷۸
* هائی ۲۱۹
* هائی ۲۲۰
* هائی ۲۷۰
* هائی ۲۷۴
* هائی ۲۷۵
* هائی ۲۷۷
* هائی ۲۷۸
* هائی ۲۸۰
* هائی ۳۱۹
* هائی ۳۴۳
* هائی ۴۱۹
* هائی ۵۱۹
* P.1041
* P.1054
* P.1060
* P.1062
* P.1063
* P.1064
* P.1065
* P.1066
* P.1068
* P.1069
* P.1070
* P.1071
* P.1072
* P.1073
* P.1074
* P.1075
* P.1076
* P.1077
* P.1078
* P.1079
* P.1080
* Strabo 16
* Wespe
* Lerche

 |
| طراحی خارجییا تحت لیسانس | 
* Svenska S 5 (HE 5)
* Orlogsvaerftet HM.II. (HE 8)
* Aichi Type H Carrier Fighter (HD 23)
* Type 2 Two-seat Reconnaissance Seaplane (HD 25)
* Type 2 Single-seat Reconnaissance Seaplane (HD 26)
* Heinkel Three-seat Reconnaissance Seaplane (HD 28)
* Aichi E3A (HD 56)
* Aichi AB-5 (HD 62)
* Hitachi AXHei (He 100)
* Heinkel A7He (He 112)
* Yokosuka DXHe (He 118)

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هاینکل هائی ۱۱۱ موجود است. |