**حسین خطیبی نوری** (۳۱ تیر ۱۲۹۵ در تهران – ۳۱ شهریور ۱۳۸۰ در تهران) ادیب، شخصیت سیاسی و نویسندهٔ معاصر ایرانی بود.

زندگی‌نامه
----------

پدرش، حاج شیخ محمدعلی نوری، سال‌ها نایب‌التّولیه و مدرس مدرسهٔ مروی تهران بود و امور مدرسه و طلاب و موقوفات را اداره می‌کرد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسهٔ ثریا، و تحصیلات دورهٔ اول متوسطه را در مدرسهٔ اقدسیه انجام داد. سپس در مدرسهٔ دارالفنون در رشتهٔ ادبی مشغول تحصیل شد و دیپلم خود را از آن مدرسه گرفت.

در سال ۱۳۱۳ وارد دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران شد و در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی و فلسفه دانشنامهٔ لیسانس گرفت. در سال ۱۳۱۶، که دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه تهران تأسیس شد، وی همراه با محمد معین، ذبیح‌الله صفا و پرویز ناتل خانلری دانشجویان اولین دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی بودند. دروس دورهٔ دکتری را در سال ۱۳۱۸ به پایان برد و به تألیف و تنظیم رسالهٔ دکتری خود پرداخت که موضوع آن تاریخ تطور نثر فارسی بود. پس از ملک‌الشعراء بهار، اولین تحقیق دربارهٔ سبک‌شناسی در نظم و نثر فاسی به‌وسیلهٔ حسین خطیبی انجام گرفت.

با تأیید ابراهیم پورداوود، علی‌اصغر حکمت، احمد بهمنیار و بدیع‌الزمان فروزانفر، با قید «بسیار خوب» پذیرفته شد و سِمَت وی از دبیری دانشگاه به دانشیاری تبدیل یافت و مستقلاً تدریس سبک‌شناسی را در دانشکدهٔ ادبیات عهده‌دار شد.

در سال ۱۳۳۰، پس از درگذشت ملک‌الشعراء بهار، کرسی استادی وی به دکتر حسین خطیبی نوری واگذار شد و از آن تاریخ تا دوران کناره‌گیری، به تدریس تاریخ تطور نظم و نثر و دستور زبان فارسی در دوره‌های لیسانس و دکتری اشتغال داشت. دکتر خطیبی، در کنار شغل دانشگاهی، مشاغل دیگری را نیز عهده‌دار شد. چندی ریاست کتابخانهٔ دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران با او بود، و بعد مدیریت *«روزنامهٔ رسمی کشور»* را عهده‌دار شد. در دورهٔ حکومت دکتر محمد مصدق، مدیرکل دفتر نخست‌وزیری بود و تا زمان سقوط مصدق با او همکاری نزدیک داشت.

در سال ۱۳۴۲ در دورهٔ بیست‌ویکم مجلس شورای ملی، از لار او را به مجلس فرستادند و در همان دوره به نیابت ریاست رسید. در دوره‌های بیست‌ودوم، بیست‌وسوم و بیست‌وچهارم مجلس شورای ملی، همچنان وکیل و نایب‌رئیس اول مجلس بود. دکتر حسین خطیبی نوری در سال ۱۳۲۸ مدیرعامل جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران شد. وی توانست جمعیت شیر و خورشید سرخ را به‌سرعت توسعه دهد، به‌طوری‌که ده‌ها بیمارستان، درمانگاه، پرورشگاه، و مؤسسات خیریه و امدادی دیگر در سطح کشور تأسیس و دایر شد.

دکتر حسین خطیبی نوری در ۳۱ شهریور ۱۳۸۰ در ۸۵ سالگی در تهران درگذشت.
  
خاطرات و شرح‌زندگانی حسین خطیبی در قالب مصاحبة تاریخ شفاهی، با عنوان «**تدبیر ماندگار**» توسط پیمانه صالحی تدوین و از سوی سازمان اسناد و کتابخانة ملی ایران در سال ۱۴۰۰ منتشر شده است.

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***حسین خطیبی (استاد دانشگاه)*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

1. ↑  «استاد حسین خطیبی، مرد علم و عمل / دکتر مجدالدین کیوانی». *www.cgie.org.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۲.
2. ↑  «به یاد دکتر حسین خطیبی ، رئیس جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران». *موسسه مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ایران*. ۲۰۱۵-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۲.

* حسین خطیبی نوری (۱۳۸۲)، *رنج رایگان، خاطرات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی*، تهران، شابک ۹۶۴-۹۴۵۷۱-۱-۹
* *اثرآفرینان، زندگینامهٔ نام‌آوران فرهنگی ایران*، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، جلد دوم

| * ن
* ب
* و
انجمن ادبی ایران |
| --- |
| از ۱۲۸۷ تا دهه ۱۳۴۰ خورشیدی | 
* حسن وثوق الدوله
* ایرج میرزا
* محمد فرخی یزدی
* علی‌اکبر دهخدا
* شاهزاده محمد هاشم میرزا افسر
* ملک الشعرای بهار
* عباس اقبال آشتیانی
* علی‌اصغر حکمت
* محمدعلی فروغی
* غلامرضا رشید یاسمی
* علامه محمد قزوینی
* حسن وحید دستگردی
* معتضدالدوله
* عبدالحسین تیمورتاش
* عبرت نائینی
* یدالله مایل تویسرکانی
* پروین اعتصامی
* سید علینقی امین
* جعفر پیدا
* پرتو بیضایی آرانی
* ذکایی بیضایی آرانی
* ادب بیضایی
* ادیب السلطنه سمیعی
* یاور همدانی
* بدیع الزمان فروزانفر
* سعید نفیسی
* ناهید همدانی

 |  |
| از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۰ خورشیدی | 
* بدیع الزمان فروزانفر
* دکتر رضازاده شفق
* سعید نفیسی
* نصرالله فلسفی
* سید محمد مشکات
* صادق سرمد
* شهریار
* دکتر حسین خطیبی
* عبدالرحمان پارسا تویسرکانی
* احمد اخگر
* سید غلامرضا روحانی
* پرویز ناتل خانلری
* زهرا کیا
* یاور همدانی
* سیمین بهبهانی
* محمدعلی ناصح
* سید حسن سادات ناصری
* عباس کی منش
* ابوالقاسم حالت
* احمد گلچین معانی
* مهرداد اوستا
* محمود شاهرخی
* مشفق کاشانی
* علی اکبر کنی پور (مستی)
* ادیب برومند
* امین‌الله رضایی
* منوچهر صدوقی سها
* عبدالرفیع حقیقت (رفیع)
* جواد آذر
* سپیده کاشانی
* حسین آهی

 |
| کارها | 
* سرود پرچم شیر و خورشید ایران
* سرود ملی شاهنشاهی
* پاینده بادا ایران
* ترویج شاهنامه‌خوانی
* آموزش نقد ادبی

 |
| مکان‌های انجمن | 
* دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
* دارالفنون
* تالار آینه
* وزارت معارف و اوقاف
* وزارت فرهنگ ایران

 |
| وابستگان | 
* سید حسن امین
* داوود نجمی‌مقدم
* غلامرضا مین‌باشیان

 |
| پژوهشگران،مقالات و نشریات | 
* یحیی آرین‌پور (کتاب:از صبا تا نیما)
* نوبهار (روزنامه)

 |
| مدیران و رییسان | 
* شیخ‌الرئیس افسر
* حسن وحید دستگردی
* پارسا تویسرکانی نایب رئیس
* شیخ الملک اورنگ
* محمدعلی بامداد
* ادیب‌السلطنه سمیعی
* محمدعلی ناصح
* یاور همدانی
* خلیل خطیب رهبر(نامزد ریاست) []
* سید حسن امین []

 |
| رده انجمن ادبی ایران |