سنا
**آیرتون سنا** (به پرتغالی: Ayrton Senna da Silva) قهرمان نامی مسابقات فرمول یک اهل کشور برزیل و قهرمان سه دوره مسابقات فرمول یک است.
بسیاری او را بهترین راننده تاریخ فرمول یک می‌دانند. او در سال ۱۹۹۴ در یک تصادف سنگین در گرند پری [سن مارینو]، در پیچ تامبورلو از پیست [Autodromo Enzo e Dino Ferrari] در شهر ایمولا ایتالیا و هنگامی که پیشتاز بود، کشته شد.
سنا کار خود را از کارتینگ آغاز کرد و در سال ۱۹۸۱ به بخش «Open-wheel» رفت. در سال ۱۹۸۳ قهرمان فرمول ۳ بریتانیا شد. وی یک سال پس از قهرمانی‌اش برای نخستین بار با «تولمان-هارت» در فرمول یک شرکت کرد. او در همان سال به تیم «لوتوس-رنو» پیوست توانست و در سه فصل، شش گراندپری را به دست آورد.

سال ۱۹۸۸ بود که وی به تیم «مک‌لارن-هوندا» و آلن پروست پیوست. در آن سال، او و پروست از شانزده گرندپری فصل، پانزده قهرمانی را به دست آوردند و سنا توانست برای نخستین بار عنوان قهرمانی دنیا را به دست آورد. پس از یک فصل، پروست توانست عنوان قهرمانی را به دست آورد؛ اما سنا در سال‌های ۹۰ و ۹۱ باز هم قهرمان شد. سال ۱۹۹۲ بود که تیم‌های ویلیامز و رنو، تیمی را به عنوان «ویلیامز- رنو» تشکیل دادند و پادشاهی خود را بر فرمول یک آغاز کردند. سنا در فصل ۱۹۹۳ نایب‌قهرمان شد و پس از آن مذاکره‌هایی را برای پیوستن به ویلیامز آغاز کرد.

در سال ۲۰۰۹، ۲۱۷ نفر از رانندگان فرمول یک در نظرسنجی مجله «اتواسپرت»، سنا را به عنوان برترین راننده تاریخ فرمول یک برگزیدند. وی بیش‌ترین سرعت را در میان رانندگان در یک دور به دست آورده و در سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۶، بیش‌ترین آمار Pole Position را به نام خود نوشته است. او در شرایط بارانی بسیار تندتر از دیگران رانندگی می‌کرد که می‌توان به «گراندپری موناکو» سال ۱۹۸۴، «گرندپری پرتغال» سال ۱۹۸۵ و «گرندپری اروپا» در سال ۱۹۹۳ اشاره کرد.
وی هم‌چنین با بردن شش عنوان، رکورددار بیش‌ترین برد در گرندپری موناکو است و سومین راننده موفق تاریخ در بردن مسابقه‌ها به شمار می‌آید.
سنا مجبور شد چندین بار در دادگاه حاضر شود، به ویژه هنگامی که با «آلن پروست» هم‌تیمی بود. چه در سال ۱۹۸۹ که پروست قهرمان شد و چه در سال ۱۹۹۰ که سنا قهرمانی را به چنگ آورد، اتوموبیل‌های آن‌ها در پیست ژاپن با یکدیگر برخورد داشتند.

روزهای آغازین زندگی و کار
-------------------------

آیرتون سنا در دوران کودکی
سنا در شهر «سانتانا» که در همسایگی «سائوپائولو» قرار دارد، زاده شد. پدر او، «میلتون دا سیلوا»، دارای زمین بسیار و فردی توانگر بود و مادر وی، «نیده سنا دا سیلوا» است که تیره‌ای ایتالیایی دارد. سنا در سال‌های آغازین زندگیش بسیار ورزشکار بود، در ژیمناستیک و ورزش‌های دیگر به خوبی پیشرفت کرد و به موتورسواری و رانندگی علاقه بسیاری نشان می‌داد. نخستین اتوموبیل سنا، یک HP go-kart کوچک بود که پدرش آن را با به کارگیری موتور یک ماشین چمن‌زنی ساخت. سنا در سیزده سالگی در مسابقه‌های کارتینگ شرکت کرد و در سال ۱۹۷۷، توانست قهرمان بازی‌های کارت در جنوب قاره آمریکا شود. او در سال‌های ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۲ هر سال در مسابقه‌های کارتینگ قهرمانی جهان شرکت کرد که در سال ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ توانست عنوان نایب‌قهرمانی را به دست بیاورد.

در سال ۱۹۸۱، سنا برای رانندگی در کلاس Single-seat به انگلیس رفت و در آن‌جا با تیم Van Diemen، جایزه‌های RAC و Townsend-Thoreson Formula Ford را برد. اما این موفقیت‌ها، سنا را برای ادامه کارش قانع نکرد. در پایان فصل و بر اثر فشارهای خانواده برای پیوستن به آن‌ها، وی به برزیل بازگشت. اما پیش از بازگشت، یکی از تیم‌هایی که در Formula Ford 2000 شرکت داشت، به وی پیشنهادی ۱۰۰۰۰ پوندی داده بود. پس از بازگشت به برزیل بود که تصمیم گرفت این پیشنهاد را بپذیرد و به همین دلیل دوباره به انگلیس برگشت. به این دلیل که سیلوا در برزیل نام بسیار متداولی است، او تصمیم گرفت تا خود را با نام مادرش یعنی سنا بشناساند. سنا با همین نام برای قهرمانی سال ۱۹۸۲ و در جام Formula Ford 2000 شرکت کرد.
در ۱۹۸۳، سنا با تیم West Surrey Racing در مسابقه‌های British Formula Three Championship شرکت کرد. او در نیم فصل نخست بازی‌ها حکم‌رانی می‌کرد تا این که مارتین باندل که با اتوموبیلی یکسان برای تیم Eddie Jordan Racing رانندگی می‌کرد، در نیم فصل دوم فاصله‌اش را با سنا کم کرد. سنا در پایان فینال در یک رقابت نزدیک و نفس‌گیر توانست جام را ببرد. در نوامبر همان سال، وی به همراه تدی ییپ که دارنده تیم Theodore Racing Team بود، در مراسم تحلیف در Macau Formula 3 Grand Prix جایزه‌اش را دریافت کرد.
از نکات جالب برای او این بود که در گرندپریکس ۱۹۹۳ که بخاطر اسپانسر شدن شرکت سگا برای تبلیغ سونیک بود. جایزهٔ ویژه‌ای قرار بود داده شود که بعد از برد سنابه علت باران شدید هیچ‌کس متوجه نشد چه جایزه‌ای به سنا رسیده ولی گفته می‌شود این جایزه به قدری مهم بود که سنا توانست با ان امکانات لازم برای ایجاد شرکتی به نام tec toy که محصول ان سال‌های سگا یعنی مگادرایو بود را فراهم آورد.

جستار‌های وابسته
----------------

* فهرست پیروزی‌های آیرتون سنا در مسابقات جایزه بزرگ فرمول یک

پیوند به بیرون
--------------

صفحه سنا در وبسایت رسمی مسابقات فرمول یک

منابع
-----



|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آیرتون سنا موجود است. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* کره
* هلند
* لهستان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* هنرمند موزیک‌برینز
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
قهرمانان فرمول یک جهان |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 

۱۹۵۰ جوزپه فارینا
۱۹۵۱ خوان مانوئل فانخیو
۱۹۵۲ آلبرتو اسکاری
۱۹۵۳ آلبرتو اسکاری
۱۹۵۴ خوان مانوئل فانخیو
۱۹۵۵ خوان مانوئل فانخیو
۱۹۵۶ خوان مانوئل فانخیو
۱۹۵۷ خوان مانوئل فانخیو
۱۹۵۸ مایک هاثورن
۱۹۵۹ جک برابام

 | 

۱۹۶۰ جک برابام
۱۹۶۱ فیل هیل
۱۹۶۲ گراهام هیل
۱۹۶۳ جیم کلارک
۱۹۶۴ جان سرتیز
۱۹۶۵ جیم کلارک
۱۹۶۶ جک برابام
۱۹۶۷ D. Hulme
۱۹۶۸ گراهام هیل
۱۹۶۹ جکی استوارت

 | 

۱۹۷۰ جوهن رایندت
۱۹۷۱ جکی استوارت
۱۹۷۲ امرسون فیتیپالدی
۱۹۷۳ جکی استوارت
۱۹۷۴ امرسون فیتیپالدی
۱۹۷۵ نیکی لائودا
۱۹۷۶ جیمز هانت
۱۹۷۷ نیکی لائودا
۱۹۷۸ ماریو اندرتی
1979 جودی شکتر

 | 

۱۹۸۰ آلن جونز
۱۹۸۱ نلسون پیکه
۱۹۸۲ ککه روسبرگ
۱۹۸۳ نلسون پیکه
۱۹۸۴ نیکی لائودا
۱۹۸۵ آلن پروست
۱۹۸۶ آلن پروست
۱۹۸۷ نلسون پیکه
۱۹۸۸ آیرتون سنا
۱۹۸۹ آلن پروست

 | 

۱۹۹۰ آیرتون سنا
۱۹۹۱ آیرتون سنا
۱۹۹۲ نایجل منسل
۱۹۹۳ آلن پروست
۱۹۹۴ میشائیل شوماخر
۱۹۹۵ میشائیل شوماخر
۱۹۹۶ دیمون هیل
۱۹۹۷ ژاک ویلنوو
۱۹۹۸ میکا هاکینن
۱۹۹۹ میکا هاکینن

 | 

۲۰۰۰ میشائیل شوماخر
۲۰۰۱ میشائیل شوماخر
۲۰۰۲ میشائیل شوماخر
۲۰۰۳ میشائیل شوماخر
۲۰۰۴ میشائیل شوماخر
۲۰۰۵ فرناندو آلونسو
۲۰۰۶ فرناندو آلونسو
۲۰۰۷ کیمی رایکونن
۲۰۰۸ لوئیز همیلتون
۲۰۰۹ جنسون باتن

 | 

۲۰۱۰ سباستیان فتل
۲۰۱۱ سباستیان فتل
۲۰۱۲ سباستیان فتل
۲۰۱۳ سباستیان فتل
۲۰۱۴ لوئیز همیلتون
۲۰۱۵ لوئیز همیلتون
۲۰۱۶ نیکو رزبرگ
۲۰۱۷ لوئیز همیلتون
۲۰۱۸ لوئیز همیلتون

 |

 |

| * ن
* ب
* و
بریتانیا تول‌من موتوراسپورت |
| --- |
| بنیان‌گذاران | 
تد تول‌من
باب تول‌من
 |
| رانندگان | 
بریتانیا درک وارویک
ایتالیا تئو فابی
برزیل آیرتون سنا
ایتالیا برونو جیاکوملی
ونزوئلا جانی ککوتو
ایتالیا پیرکارلو گنزانی
سوئد استفان یوهانسون
بریتانیا برایان هنتون
ایتالیا پیرلوییجی مارتینی
 |
| خودروهای فرمول یک | 
تی‌جی۱۸۱
تی‌جی۱۸۱بی
تی‌جی۱۸۱سی
تی‌جی۱۸۳
تی‌جی۱۸۳بی
تی‌جی۱۸۴
تی‌جی۱۸۵
 |

| * ن
* ب
* و
بریتانیا تیم لوتوس |
| --- |
| 
بنیان‌گذار
کالین چاپمن
کارکنان سرشناس
فرانک درنی
جرارد دوکاروژ
ماریس فیلیپ
پیتر وار
پیتر رایت
لن تری
قهرمانان جهان
ایالات متحده آمریکا ماریو اندرتی
بریتانیا جیم کلارک
برزیل امرسون فیتیپالدی
بریتانیا گراهام هیل
اتریش جوهن رایندت
سایر رانندگان سرشناس
ایتالیا الیو دو آنجلیس
بریتانیا مارتین دونلی
فنلاند میکا هاکینن
بریتانیا جانی هربرت
بلژیک جکی ایکس
بریتانیا نایجل منسل
ژاپن ساتورو ناکاجیما
سوئد گونا نیلسون
سوئد رونی پیترسن
برزیل نلسون پیکه
آرژانتین کارلوس روتمان
برزیل آیرتون سنا
بریتانیا جان سرتیز
بریتانیا درک وارویک
ایتالیا الکس زاناردی
عنوان‌های قهرمانی رانندگان
۱۹۶۳
۱۹۶۵
۱۹۶۸
۱۹۷۰
۱۹۷۲
۱۹۷۸
عنوان‌های قهرمانی سازندگان
۱۹۶۳
۱۹۶۵
۱۹۶۸
۱۹۷۰
۱۹۷۲
۱۹۷۳
۱۹۷۸
خودروهای فرمول یک
۱۲
۱۶
۱۸
۲۱
۲۴
۲۵
۳۳
۴۳
۴۹
۵۶بی
۶۳
۷۲
۷۶
۷۷
۷۸
۷۹
۸۰
۸۱
۸۶
۸۷
۸۸
۹۱
۹۲
۹۳تی
۹۴تی
۹۵تی
۹۷تی
۹۸تی
۹۹تی
۱۰۰تی
۱۰۱
۱۰۲
۱۰۷
۱۰۹
۱۱۲
خودروهای فرمول دو
۱۲
۱۶
۱۸
۳۲
۳۵
۴۱
۴۴
۴۸
۵۹
۶۹
خودروهای فرمول سه
۲۲
۳۱
۳۵
۴۱
۵۵
۵۹
۶۹
خودروهای فرمول جونیور
۱۸
۲۰
۲۲
۲۷
خوردوهای فرمول فورد
۵۱
۵۹
۶۱
۶۹
خودروهای فرمول ۵۰۰۰
۶۸
۷۰
خودروهای سری تاسمان
۳۲
۳۹
۶۷
خودروهای ایندیاناپلیس ۵۰۰
۲۹
۳۴
۳۸
۴۲
۵۶
۶۴
۹۶تی
خودروهای مسابقات خودروی اسپورت
۱۵
۱۷
۱۹
۲۳
۳۰
۴۰
۴۷
۵۳
 |