گل کوفای
**کو-وای** که در زبان مائوری (بومیان نیوزیلند)، **کوفای** تلفظ می‌شود درخت کوچکی از جنس *تلخ‌بیان* در خانواده باقلائیان است. این سرده (جنس) هشت گونه دارد که *Sophora microphylla* و *S. tetraptera* اهمیت بیشتری دارند. تمام گونه‌های Sophora بومی نیوزلند هستند. زیستگاه طبیعی آنها در کنار جویبارها و در حاشیه جنگل، در مناطق پست یا فضای باز در کوهستان‌هاست. درختان کوفای در سرتاسر نیوزلند رشد می‌کنند و در بسیاری از خانه‌ها برای تزئین کاشته می‌شوند. در خارج از نیوزلند، کوفای معمولاً به آب و هوای معتدل دریایی محدود می‌شود.

گلهای کوفای به‌طور غیررسمی به‌عنوان گل ملی نیوزلند در نظر گرفته می‌شوند.

کلمه *kōwhai* نیز در زبان مائوری به معنی رنگ زرد است که اشاره به رنگ گل‌ها دارد.

 گلهای کوفای معمولأ پیش از ظهور برگ‌ها در بهار باز می‌شوند.
هشت گونه کووای عبارتند از:

* *Sophora chathamica*، کووای ساحلی
* *Sophora fulvida*
* Sophora godleyi
* *Sophora longicarinata*
* *Sophora microphylla*، کووای کوچک‌برگ
* *Sophora molloyi*
* *Sophora prostrata*
* *Sophora tetraptera* با برگ بزرگ

 شاخ و برگ *Sophora tetraptera*
بیشتر گونه‌های کووای تا ارتفاع حدود ۸ متر رشد می‌کنند و پوست نسبتاً صاف با برگ‌های کوچک دارند. *S. microphylla* دارای برگهای کوچک (۰٫۵–۰٫۷ سانتی‌متر طول و ۰٫۳–۰٫۴ سانتی‌متر عرض) و گلهائی به طول ۲٫۵–۳٫۵ سانتی‌متر است در حالی‌که *S. tetraptera* دارای برگ‌هایی به طول ۱–۲ سانتی‌متر و گل‌هایی به طول ۳–۵ سانتی‌متر است.

میوهٔ کوفای نیام مخصوصی است که در بین بذرها فرورفتگی دارد و به شکل غلافی تقسیم شده‌است و هر نیام دارای شش یا بیشتر دانه صاف و سخت است. بیشتر گونه‌ها دانه‌های زرد دارند، اما *Sophora prostrata* دانه‌های سیاه دارد. بسیاری از گونه‌های کووای نیمه برگ‌ریز هستند و بیشتر برگ‌های خود را بلافاصله پس از گلدهی در ماه اکتبر یا نوامبر از دست می‌دهند، اما به‌سرعت برگ‌های جدیدی تولید می‌کنند. ریزش برگ‌ها سبب نمایش بهتر گل‌ها و جلب پرندگان است که در گرده‌افشانی نقش مهمی دارند.

چوب کووای متراکم و محکم است و در گذشته برای ابزار و ماشین آلات استفاده می‌شده‌است.

*Sophora* یکی از چهار جنس حبوبات بومی در نیوزیلند است. سه سرده دیگر عبارتند از *Carmichaelia*, *Clianthus*, و *Montigena*.

سمیت
----

تمام قسمت‌های کووای، به ویژه دانه‌ها، برای انسان سمی هستند. با این حال، به نظر می‌رسد هیچ مورد تأیید شده‌ای از مسمومیت شدید در انسان به دنبال مصرف کووای در نیوزیلند گزارش نشده‌است.

استفاده سنتی مائوری‌ها
----------------------

به‌طور سنتی مائوری‌ها از شاخه‌های انعطاف‌پذیر به عنوان مصالح ساختمانی در خانه‌های خود و بهدام انداختن پرندگان استفاده می‌کردند. گل‌های کووای منبع رنگ زرد بودند. همچنین، هنگامی که گل‌های کووای در اواخر زمستان و اوایل بهار شکوفا می‌شوند، زمان کاشت کومارا (سیب زمینی شیرین) است.

مائوری‌ها همچنین از درخت کووای به عنوان دارو استفاده می‌کردند. پوست آن را با سنگ‌های داغ در کاسه ای گرم می‌کردند و برای درمان زخم‌ها ضماد می‌کردند یا روی کمردرد میمالیدند یا برای درمان کبودی یا دردهای عضلانی دم‌کرده می‌ساختند. اگر کسی بوسیله فوک گزیده می‌شد، *دمنوشی* از کووای تهیه می‌کردند و روی زخم‌اش می‌گذاشتند و می‌گفتند که بیمار ظرف چند روز بهبود می‌یابد.

منابع
-----

1. ↑  KOWHAI – 1966 Encyclopaedia of New Zealand – Te Ara
2. ↑  "Kowhai" in *New Zealand A to Z*.
3. ↑  Kōwhai: Native plants (doc.govt.nz)
4. ↑  "kōwhai". *Te Aka*.
5. ↑  "*Sophora*". سیستم اطلاعاتی جامع تاکسونومیک.
6. 1 2  The Current Taxonomy of New Zealand Legumes
7. ↑  Poole, Alec Lindsay (1966). "Kowhai". *An Encyclopaedia of New Zealand*. Retrieved 8 September 2012.
8. ↑  "Poisonous Plants at the Royal New Zealand Institute of Horticulture". Retrieved 2008-05-20.
9. ↑  Slaughter, Robin; Beasley, Michael; Lambie, Bruce; Wilkins, Gerard; Schep, Leo (2012). "Poisonous plants in New Zealand: a review of those most commonly enquired about to the National Poisons Centre". *The New Zealand Medical Journal*. Archived from the original on 2013-01-09. Retrieved 2013-03-27.
10. ↑  "Sophora microphylla (Kowhai)". Taranaki Educational Resource: Research, Analysis and Information Network. Archived from the original on 25 August 2012. Retrieved 31 August 2012.
11. 1 2  "Rongoā – medicinal use of plants – Other medicinal plants". *Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand*. 2 March 2009. Retrieved 8 November 2010.
12. ↑  Durie, Sir Mason (2010). "Te whakahaumanutanga me te oranga hinengaro o mua – Ka mātaia ngā huanga o te rongoā – Traditional healing and mental health: measuring the effectiveness of rongoā" (PDF). *Best Practice Journal*. Best Practice Advocacy Centre. **June** (28): 5–7.