**سازمان آزادیبخش خلق‌های ایران** سازمانی سیاسی بود که توسط سیروس نهاوندی مأمور نفوذی ساواک در حزب توده و سازمان انقلابی حزب توده ایران و به همراه رضا نعمت‌اللهی، علی حسینی و ابراهیم ابراهیمی، مهران مدیری، اردین، احسان، و هومن تأسیس شد.

پیشینه
------

نهاوندی به دلیل فعالیت‌هایش در سازمان انقلابی حزب توده ایران در آذر ۱۳۵۰ همراه با ۲۴ نفر از اعضای این سازمان بازداشت شد. او در زندان با ساواک وارد همکاری شده و با قراردادن اطلاعات خود به همکاری با ساواک می‌پردازد. وی در آذر ۱۳۵۱ با فراری ساختگی تحت نظر ساواکاز بیمارستان ارتش خارج می‌شود این فرار باعث ایجاد اعتباری مضاعف برای وی شده و او را در قامت یک قهرمان مبارزه چریکی معرفی کرد.
وی پس از مدتی از سازمان انقلابی حزب توده ایران خارج شده و با توجه به امکانات مالی و لجستیکی که ساواک در اختیارش قرار داده بود سازمان آزادیبخش خلق‌های ایران را تأسیس کرد.

تأسیس سازمان و دستگیری اعضا
---------------------------

سازمان آزادیبخش خلق‌های ایران اولین اعلامیه خود را در ۵ اردیبهشت ۱۳۵۲ منتشر کرد و این امر باعث جذب بسیاری از افراد علاقه‌مند به مشی مسلحانه به این گروه شد. نهاوندی موفق شد تعداد زیادی را به این سازمان جذب کند. سازمان خط مشی چریکی - مارکسیستی داشت. و بین رهبران این مجموعه و سازمان انقلابی حزب توده ایران به رهبری پرویز واعظ­زاده روابط نزدیک و استراتژیکی به وجود آمده بود.

پس از چندی تعدادی از اعضای سازمان به او مشکوک شدند و قرار شد که این موضوع در جلسه‌ای در شب یلدای ۱۳۵۵ در محل مخفی سازمان در (خیابان وثوق) نارمک مورد بررسی قرار گیرد. سیروس نهاوندی که طبیعتاً در جلسه شرکت می‌کرد از این موضوع مطلع شده بود. در همان شب و فردای آن روز ساواک به محل جلسه و دیگر مخفیگاه‌های سازمان حمله کرد. در تاریخ ۲ دی ۱۳۵۵ ساواک اعلام کرد که در درگیری‌ها یازده نفر دستگیر و ۸ نفر کشته (مینا رفیعی، ماهرخ فریال، رحیم تشکری، جلال دهقان، مسعود صارمی، محمدحسن زکی زاده، محمدعلی پاریاب) شده‌اند. کشته شدگان در این درگیری عبارت بودند از: پرویز واعظ زاده مرجانی، رحیم تشکری، ماهرخ فیال، مینا رشیدی (رفیعی)، جلال دهقان، حسن زکی‌زاده، مسعود صارمی و محمدعلی پاریا. هم‌زمان ساواک به مسولین سازمان نیز که در خانه ای در کرج جمع شده بودند حمله و آنان را نیز دستگیر می‌کند. در ادامه نهاوندی لیست ۳۵۰ نفری را که به بهانه دادن جزوات از گروه‌های مختلف جمع‌آوری کرده بود در اختیار ساواک قرار داده و آنان نیز دستگیر می‌شود. در ادامه این یورش‌ها ساواک به مخفیگاه پرویز واعظ­زاده رهبر سازمان انقلابی حزب توده ایران بنیز حمله کرده و او را می‌کشد. پس از مدتی نیز در قرار بین سازمانی ترتیب داده شده توسط نهاوندی دو نفر (مهوش جاسمی، معصومه طوافچیان (همسر پرویز واعظ زاده)) دیگر از کادرهای سازمان انقلابی حزب توده نیز دستگیر می‌شوند که بعداً در زیر شکنجه کشته می‌شود.

به این ترتیب فعالیت‌های این گروه ساخته شده توسط ساواک پایان می‌پذیرد.

رهبران سازمان
-------------

سیروس نهاوندی، رضا نعمت‌اللهی، علی حسینی و ابراهیم ابراهیمی بنیانگذاران

منابع
-----

1. ↑
2. ↑  حلقه گمشده، سیروس نهاوندی، باقر مرتضوی، چاپ اول زمستان ۱۳۹۳، ص 101
3. ↑  حلقه گمشده، سیروس نهاوندی، باقر مرتضوی، چاپ اول زمستان ۱۳۹۳، ص ۱۰۷
4. ↑  ویژه‌نامه تاریخ معاصر {زندگی و فعالیت‌های سیروس نهاوندی} با عنوان «چریکی که صیاد شد» منتشر شده در ماهنامه اندیشه پویا، سال پنجم، شماره ۳۴، اردیبهشت ۱۳۹۵
5. ↑  روزنامه اطلاعات، ۲ دی ۱۳۵۵ (۲۵۳۵ شاهنشاهی)
6. ↑
7. ↑  باقرمرتضوی، حلقه گمشده؛ سیروس نهاوندی، چاپ اول زمستان 1393،انتشارات فروغ؛ کلن المان ص 48- 49

| * ن
* ب
* و
حزب‌های منحل‌شده ایران |
| --- |
| سیاست در ایران |
| قاجاریان | 
* فرقه کارگر
* فرقه عدالت
* اتحادیه جوانان کمونیست ایران
* اجتماعیون عامیون
* جمعیت اجتماعیون اتحادیون ایران
* جمعیت ترقی‌خواهان ایران
* حزب اتفاق و ترقی
* حزب اجتماعیون اعتدالیون
* حزب اجتماعیون انقلابیون
* حزب اصلاح‌طلبان
* حزب تجدد
* حزب سوسیال دموکرات هنچاکیان
* حزب سوسیالیست ایران
* حزب کمونیست ایران
* فدراسیون انقلابی ارمنی در ایران
* فرقه اصلاحیون عامیون
* فرقه جمهوری انقلابی ایران
* فرقه دموکرات
* هیئت علمیه
* حزب طرفداران قانون اساسی

 |
| پهلوی | 
* جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران
* جبهه دموکراتیک خلق
* جبهه مؤتلف احزاب آزادی‌خواه
* جبهه استقلال
* جمعیت احیای کردستان
* حزب اتحاد ملی
* حزب اراده ملی
* حزب ایران نو
* حزب ایران نوین
* حزب ایرانیان
* حزب آریا
* حزب برنا
* حزب پیکار
* حزب ترقی
* حزب جنگل
* حزب دموکرات ایران
* حزب رستاخیز
* حزب زحمت‌کشان ملت ایران
* حزب سومکا
* حزب عدالت
* حزب کبود
* حزب مردم
* حزب ملل اسلامی
* حزب ملیون
* حزب میهن
* حزب میهن‌پرستان
* حزب نیروی سوم
* حزب وحدت ایران
* حزب همرهان
* سازمان انقلابیون کمونیست
* سازمان آزادیبخش خلق‌های ایران
* مجمع مسلمانان مجاهد
* نهضت خداپرستان سوسیالیست
* سازمان انقلابی حزب توده ایران
* گروه آرش
* گروه ناسیونالیست

 |
| جمهوریِ اسلامی | 
* اتحاد مبارزان کمونیست
* اتحادیه کمونیست‌های ایران
* سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر
* سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
* سازمان رزمندگان آزادی طبقه کارگر
* حزب کارگران سوسیالیست ایران
* ائتلاف احزاب اسلامی
* ائتلاف بزرگ
* ائتلاف گروه‌های پنج‌گانه
* ائتلاف گروه‌های هفت‌گانه
* ائتلاف گروه‌های خط امام
* ائتلاف مستضعفین و محرومین
* جبهه دموکراتیک ملی ایران
* جبهه مشارکت ایران اسلامی
* جبهه نجات ایران
* جمعیت دفاع از ارزش‌های انقلاب اسلامی
* حزب الوفاق الاسلامی
* حزب جمهوری اسلامی
* حزب جمهوری خلق مسلمان ایران
* حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ
* سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران (اکثریت-جناح چپ)
* سازمان وحدت کمونیستی
* دفتر هماهنگی همکاری‌های مردم با رئیس‌جمهور
* سازمان انقلابی توده‌های جمهوری اسلامی
* سازمان آزادگان
* سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران
* سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
* گروه موحدین انقلابی
* گروه همنام
* نهضت رادیکال ایران
* حزب اتحاد کمونیسم کارگری
* کومله - حزب سوسیالدموکرات کردستان
* روند سوسیالیستی کومله
* حزب کومله زحمتکشان کردستان ایران–روند همبستگی
* حزب دموکرات کردستان (حدک)

 |
| الگو:گروه‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران |