**نامو** (𒀭𒇉 dENGUR = dLAGAB×ḪAL؛ نیز **Namma**) الهه بین‌النهرینی که جایگاه الهه آفرینش را در الهیات محلی اریدو داشت. او با آب مرتبط در نظر گرفته می‌شد. او همچنین در ارتباط با افسون‌ها و جادوی بلاگردان به خوبی گواهی شده‌است. او به عنوان مادر انکی در نظر گرفته می‌شد و در یک کتیبه به عنوان همسر آنو ظاهر شده‌است، اما معمولاً بدون همسر در نظر گرفته می‌شد.

در حالی که نامو در منابع دوره دودمان نخستین بین‌النهرین، مانند سرودهای *زمه* و کتیبه‌ای از لوگال-کیسالسی گواهی شده‌‌است اما معمولاً پرستش نمی‌شد. در دوره بابلی باستان معبدی در اور وجود داشت که به او تقدیم شده بود، او همچنین در متون نیپور و بابل گواهی شده‌است. نام‌های تئوفوریک که او را فراخوانی می‌کردند، نادر بود و تا همین اواخر تصور می‌شد که پادشاه اورنامو تنها نمونه آن است.

در اسطوره بابلی باستان *انکی و نینماه*، نامو یکی از خداییانی است که در خلقت انسان نقش دارند و همراه با دو خداییِ نام‌بخش و گروهی شامل هفت الههٔ خُرد ظاهر می‌شود. حضور او در اسطوره، این روایت را از متن‌های دیگری که به همین بن‌مایه می‌پردازند (مانند *آترا-هاسیس*)، متمایز می‌کند.

نام و لقب‌ها
------------

اسم نامو به خط میخی به شکل سومروگرام ENGUR (LAGAB×ḪAL) نشان داده می‌شد. فهرست‌های واژگانی شواهدی برای خوانش‌های چندگانه، از جمله ناممو، نامما و گونه‌های طولانی‌تر دوگان‌سازی‌شده مانند نامنامو و نانناما به دست می‌دهند. متنی دوزبانه از تپه حرمل با صورت‌های کوتاه و بلند نام به‌گونه‌ای برخورد می‌کند که گویی به ترتیب گونه‌های اکدی و سومری یک کلمه هستند. این نام به طور معمول به عنوان «خلاق» ترجمه می‌شود. این تفسیر به این نظریه بستگی دارد که از نظر ریشه‌شناسی با عنصر imma (SIG 7 ) در نام الهه نینیما مرتبط است، که می‌توان آن را در اکدی به صورت nabnītu یا bunnannû توضیح داد که دو اصطلاح مربوط به خلقت هستند. با این حال، این پیشنهاد به طور عمومی پذیرفته نشده‌است. احتمال مرتبط دیگر این است که آن را به عنوان ترکیب اضافی تعبیر کنیم (e)n + amma(k)، «بانوی رودخانه کیهانی»، اما به شکلی مشابه این نظر نیز خالی از انتقاد نیست و استدلال شده‌است که برای ریشه‌شناسی نام نامو شواهد روشنی وجود ندارد نویسندگان باستان به طور ثانویه ریشه آن را به عنوان nig 2 -nam-ma، «خلاقیت»، «کلیت» یا «همه چیز» در نظر می‌گرفتند.

علامت ENGUR را می‌توان به‌عنوان engur نیز خواند که مترادف *آپسو* است اما وقتی در این زمینه استفاده می‌شود، با نام الهه یکسان نبوده و ناممو را می‌توان به عنوان خالق *engur* در نظر گرفت؛ به گفته فرانس ویگرمن نشانگر آن است که او و حجم افسانه‌ای آب یکسان نبودند.

شخصیت
-----

منابع کمی درباره شخصیت نامو وجود دارد. اکثر آنان به دوره بابلی باستان تعلق دارند. بر اساس شواهد غیر مستقیم، چنین فرض می‌شود که او با آب در ارتباط بوده گرچه در میان محققان بر سر آنکه آیا این آب شیرین یا شور است، بحث در جریان قرار دارد. هیچ اشاره روشنی به این موضوع نشده است که نامو با دریا برابر دانسته شود و مانوئل سکارلی در یک پژوهش جدید مطرح می‌کند که ممکن است او نماد آب‌های زیرزمینی باشد.

در سنت محلی اریدو، نامو در جایگاه خداییِ آفریننده بود. در متن‌های شناخته‌شده هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که در این جایگاه، همسری داشته باشد. جولیا ام. آشر-گریو پیشنهاد می کند در حالی که به طور کلی به عنوان یک الهه با نامو رفتار می‌شد، می‌توان در این زمینه نامو را بی‌جنس‌گرا در نظر گرفت. جوآن گودنیک وستنهولز تصور می‌کند فرآیند آفرینش او را به نحوی می‌دانستند که با بکرزایی قابل مقایسه است. در حالی که در بین‌النهرین باستان شخصیت‌های ازلی (برخلاف دیگر خداییان) غالباً دیگر فعال در نظر گرفته نمی‌شدند ظاهراً اعتقاد بر این بود که نامو هنوز در جایگاه یک شخصیت فعال وجود دارد.

نامو همچنین با طلسمات، جادوی بلاگردان و ابزار و مواد مورد استفاده در آنها مرتبط بود. در یک طلسم، او را bēlet egubbê، «معشوقه حوضه آبریز مقدس» می‌نامند، اما این لقب معمولاً به جای او به نینگیریما تعلق دارد. در متون این ژانر می‌توان از او برای تطهیر یا تقدیس چیزی یا در برابر شیاطین، بیماری یا عقرب‌ها استفاده کرد.

ارتباط با سایر خداییان
----------------------

نامو به عنوان مادر انکی (ائا) در نظر گرفته می‌شد، همانگونه که اسطوره *انکی و نینماه*، فهرست خدای *آن = آنوم* و طلسم دو زبانه نشان می‌دهد.  با این حال، اشاره به اینکه نامو تنها والدین او است، کمتر از سنت گواهی شده‌ای است که طبق آن او یکی از فرزندان آنو بود.

پرستش
-----

شواهد برای پرستش نامو در همه دوره‌هایی که نام او گواهی شده است، نادر است.

اساطیر
------

نامو در اسطوره *انکی و نینماه* دیده می‌شود. در حالی که متن به دوره بابلی باستان تعلق دارد اما احتمالا بازتاب سنتی قدیمی‌تر از دوره اور سوم است. دو رونوشت کامل که احتمالا به پس از حکمرانی سامسو-ایلونا تعلق دارند، به دست آمده است و نسخهٔ دیگری نیز از کتابخانه آشوربانی‌پال که دوزبانه (سومری-اکدی) است. در ابتدای این قطعه، نامو پسرش انکی را بیدار می‌کند تا به او بگوید که خدایانِ دیگر از کار سختِ قرار داده شده بر عهده‌شان، شکایت دارند. برای راه حل، انکی آفرینش انسان را پیشنهاد می‌کند و به نامو می‌گوید که چگونه با کمک نینماه و دستیارانش (نینیما، شوزیانا، نینمادا، نینشار، نینموگ، مودوموو نینیگینا بنا بر ترجمه ویلفرد جی. لمبرت)، انسان را از گل بیافریند. پس از پایان کار، انکی جشنی برای نامو، نینماه بر پا می‌کند که سایر خدایان همچون آنو و انلیل و هفت دستیار نیز در آن حضور دارند. حضور نامو، روایت آفرینشِ انسان در این اسطوره را از سایر آثاری که به همین موضوع می‌پردازند (مانند *آترا-هاسیس*)، متفاوت می‌کند.

پانویس
------

1. 1 2  Wiggermann 1998, pp. 135-136.
2. 1 2  Wiggermann 1998, p. 136.
3. ↑  Lambert 2013, pp. 433-434.
4. 1 2 3 4 5  Asher-Greve & Westenholz 2013, p. 53.
5. 1 2 3  Wiggermann 1998, p. 137.
6. ↑  Lambert 2013, p. 435.
7. ↑  Ceccarelli 2017, pp. 6-7.
8. ↑  Lambert 2013, p. 503.
9. ↑  Ceccarelli 2017, p. 6.
10. 1 2 3  Wiggermann 1998, p. 139.
11. ↑  Lambert 2013, p. 427.
12. 1 2  Ceccarelli 2017, p. 2.
13. ↑  Lambert 2013, p. 431.
14. ↑  Lambert 2013, p. 238.
15. ↑  Asher-Greve & Westenholz 2013, p. 17.
16. ↑  Lambert 2013, p. 304.
17. 1 2 3  Wiggermann 1998, p. 138.
18. ↑  Asher-Greve & Westenholz 2013, pp. 241-242.
19. ↑  Lambert 2013, p. 444.
20. ↑  Asher-Greve & Westenholz 2013, p. 141.
21. ↑  Ceccarelli 2017, pp. 2-3.
22. ↑  Lambert 2013, p. 330.
23. ↑  Lambert 2013, p. 337.
24. ↑  Lambert 2013, p. 334.

منابع
-----

* Asher-Greve, Julia M.; Westenholz, Joan G. (2013). *Goddesses in Context: On Divine Powers, Roles, Relationships and Gender in Mesopotamian Textual and Visual Sources* (PDF). ISBN 978-3-7278-1738-0. Retrieved 2022-10-28.
* Bartelmus, Alexa (2017). "Die Götter der Kassitenzeit. Eine Analyse ihres Vorkommens in zeitgenössischen Textquellen". *Karduniaš. Babylonia under the Kassites*. De Gruyter. doi:10.1515/9781501503566-011.
* Ceccarelli, Manuel (2017). "Bemerkungen zu Namma und weiteren Wassergottheiten". *Altorientalische Forschungen*. Walter de Gruyter GmbH. **44** (1): 1–8. doi:10.1515/aofo-2017-0001. ISSN 2196-6761.
* George, Andrew R. (1993). *House most high: the temples of ancient Mesopotamia*. Winona Lake: Eisenbrauns. ISBN 0-931464-80-3. OCLC 27813103.
* Krebernik, Manfred (2016), "Zame/i-Hymnen", *Reallexikon der Assyriologie* (به آلمانی), retrieved 2022-10-29
* Krul, Julia (2018). *The Revival of the Anu Cult and the Nocturnal Fire Ceremony at Late Babylonian Uruk*. Brill. doi:10.1163/9789004364943\_004. ISBN 9789004364936. Retrieved 2022-10-28.
* Lambert, Wilfred G. (2013). *Babylonian creation myths*. Winona Lake, Indiana: Eisenbrauns. ISBN 978-1-57506-861-9. OCLC 861537250.
* Lapérouse, Jean-François de (2003). "Stone sculpture production". *Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus*. Metropolitan Museum of Art. pp. 62–65. ISBN 978-1-58839-043-1. Retrieved 2022-10-30.
* Peterson, Jeremiah (2009). *God lists from Old Babylonian Nippur in the University Museum, Philadelphia*. Münster: Ugarit Verlag. ISBN 978-3-86835-019-7. OCLC 460044951.
* Wiggermann, Frans A. M. (1998), "Nammu", *Reallexikon der Assyriologie*, retrieved 2022-10-30
* Woods, Christopher (2005). "On the Euphrates". *Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie*. De Gruyter. **95** (1–2). doi:10.1515/zava.2005.95.1-2.7. ISSN 0084-5299. S2CID 162245901.