| بخشی از **مجموعهٔ** |
| --- |
| تاریخ مصر |
|  |
| مصر ماقبل تاریخ

|  |  |
| --- | --- |
| ماقبل تاریخ | pre–3150 پ.م. |
| مصر ماقبل دودمانی | ۶۰۰۰–۳۱۵۰ پ.م. |

 |
| تاریخ مصر باستان

|  |  |
| --- | --- |
| دوره آغازین دودمانی مصر | ۳۱۵۰–۲۶۸۶ پ.م. |
| پادشاهی کهن مصر | ۲۶۸۶–۲۱۸۱ پ.م. |
| دوره نخست میانی مصر | ۲۱۸۱–۲۰۵۵ پ.م. |
| پادشاهی میانه مصر | ۲۰۵۵–۱۶۵۰ پ.م. |
| دوره دوم میانی مصر | ۱۶۵۰–۱۵۵۰ پ.م. |
| پادشاهی نوین مصر | ۱۵۵۰–۱۰۶۹ پ.م. |
| دوره سوم میانی مصر | ۱۰۶۹–۶۶۴ پ.م. |
| دوره متاخر مصر باستان | ۶۶۴–۳۳۲ پ.م. |

 |
| مصر رومی-یونانی

|  |  |
| --- | --- |
| دودمان آرگید | ۳۳۲–۳۱۰ پ.م. |
| امپراتوری بطلمیوسی | ۳۱۰–۳۰ پ.م. |
| مصر (استان روم) | ۳۰ پ.م.–۶۴۱ میلادی |
| مصر (استان ساسانی) | ۶۱۹–۶۲۹ |

 |
| تاریخ مصر اسلامی

|  |  |
| --- | --- |
| خلافت راشدین | ۶۴۱–۶۶۱ |
| خلافت اموی | ۶۶۱–۷۵۰ |
| خلافت عباسی | ۷۵۰–۹۳۵ |
| طولونیان | ۸۶۸–۹۰۵ |
| آل اخشید | ۹۳۵–۹۶۹ |
| خلافت فاطمیان | ۹۶۹–۱۱۷۱ |
| ایوبیان | ۱۱۷۱–۱۲۵۰ |
| سلطنت ممالیک | ۱۲۵۰–۱۵۱۷ |

 |
| مصر عصر جدید اولیه

|  |  |
| --- | --- |
| ایالت مصر | ۱۵۱۷–۱۸۶۷ |
| لشکرکشی فرانسه به مصر و سوریه | ۱۷۹۸–۱۸۰۱ |
| Muhammad Ali dynasty | 1805–1953 |
| سلسله خدیوی مصر | ۱۸۶۷–۱۹۱۴ |

 |
| مصر مدرن

|  |  |
| --- | --- |
| British occupation | 1882–1922 |
| سلطنت مصر | ۱۹۱۴–۱۹۲۲ |
| پادشاهی مصر | ۱۹۲۲–۱۹۵۳ |
| مصر جمهوری | ۱۹۵۳–اکنون |

 |
| نشان درگاه درگاه مصر |
| * ن
* ب
* و
 |


| فهرست دودمان‌های مصر باستان |
| --- |
| تمامی سال ها مربوط به پیش از میلاد است (گاه‌شماری دوران مشترک) |
| دوره آغازین دودمانی مصر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دودمان نخست مصر |  I | ح. ۳۱۵۰–۲۸۹۰ |
| دودمان دوم مصر |  II |  ۲۸۹۰–۲۶۸۶ |

 |
| پادشاهی کهن مصر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دودمان سوم مصر |  III |  ۲۶۸۶–۲۶۱۳ |
| دودمان چهارم مصر |  IV |  ۲۶۱۳–۲۴۹۸ |
| دودمان پنجم مصر |  V |  ۲۴۹۸–۲۳۴۵ |
| دودمان ششم مصر |  VI |  ۲۳۴۵–۲۱۸۱ |

 |
| دوره نخست میانی مصر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دودمان هفتم مصر |  VII |  ۲۱۸۱–۲۱۶۰ |
| دودمان هشتم مصر |  VIII |  ۲۱۸۱–۲۱۶۰ |
| دودمان نهم مصر |  IX |  ۲۱۶۰–۲۱۳۰ |
| دودمان دهم مصر |  X |  ۲۱۳۰–۲۰۴۰ |
|  اوایل دودمان یازدهم مصر |  XI |  ۲۱۳۴–۲۰۶۱ |

 |
| پادشاهی میانه مصر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  اواخر دودمان یازدهم مصر |  XI |  ۲۰۶۱–۱۹۹۱ |
| دودمان دوازدهم مصر |  XII |  ۱۹۹۱–۱۸۰۳ |
| دودمان سیزدهم مصر |  XIII |  ۱۸۰۳–۱۶۴۹ |
| دودمان چهاردهم مصر |  XIV |  ۱۷۰۵–۱۶۹۰ |

 |
| دوره دوم میانی مصر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دودمان پانزدهم مصر |  XV |  ۱۶۷۴–۱۵۳۵ |
| دودمان شانزدهم مصر |  XVI |  ۱۶۶۰–۱۶۰۰ |
| Abydos Dynasty |  |  ۱۶۵۰–۱۶۰۰ |
| دودمان هفدهم مصر |  XVII |  ۱۵۸۰–۱۵۴۹ |

 |
| پادشاهی نوین مصر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دودمان هجدهم مصر |  XVIII |  ۱۵۴۹–۱۲۹۲ |
| دودمان نوزدهم مصر |  XIX |  ۱۲۹۲–۱۱۸۹ |
| دودمان بیستم مصر |  XX |  ۱۱۸۹–۱۰۷۷ |

 |
| دوره سوم میانی

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دودمان بیست و یکم مصر |  XXI |  ۱۰۶۹–۹۴۵ |
| دودمان بیست و دوم مصر |  XXII |  ۹۴۵–۷۲۰ |
| دودمان بیست و سوم مصر |  XXIII |  ۸۳۷–۷۲۸ |
| دودمان بیست و چهارم مصر |  XXIV |  ۷۳۲–۷۲۰ |
| دودمان بیست و پنجم مصر |  XXV |  ۷۳۲–۶۵۳ |

 |
| دورۀ آخر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دودمان بیست و ششم مصر |  XXVI |  ۶۷۲–۵۲۵ |
| دودمان بیست و هفتم مصر |  XXVII |  ۵۲۵–۴۰۴ |
| دودمان بیست و هشتم مصر |  XXVIII |  ۴۰۴–۳۹۸ |
| دودمان بیست و نهم مصر |  XXIX |  ۳۹۸–۳۸۰ |
| دودمان سی‌ام مصر |  XXX |  ۳۸۰–۳۴۳ |
| دودمان سی و یکم مصر |  XXXI |  ۳۴۳–۳۳۲ |

 |
| پادشاهی بطلمیوس

|  |  |
| --- | --- |
| دودمان آرگید |  ۳۳۲–۳۰۵ |
| پادشاهی بطلمیوس |  ۳۰۵–۳۰ |

 |
| * ن
* ب
* و
 |

**دوره متاخر** مصر باستان به آخرین شکوفایی فرمانروایان بومی مصر پس از سومین دوره میانی در دودمان بیست و ششم سائیت که توسط پسامتیک یکم تأسیس شد، اشاره دارد، اما شامل زمان حکومت پارسیان هخامنشی بر مصر پس از فتح آن توسط کمبوجیه دوم در ۵۲۵ پیش از میلاد نیز می‌شود. دوره متاخر از ۶۶۴ قبل از میلاد تا ۳۳۲ پیش از میلاد وجود داشت، پس از یک دوره حکومت خارجی توسط دودمان بیست و پنجم نوبی و با دوره کوتاهی از فرمانروایی امپراتوری آشوری نو آغاز شد و پسامتیک یکم در ابتدا به عنوان دست نشانده آنها حکومت می‌کرد. این دوره با فتح شاهنشاهی ایران توسط اسکندر مقدونی و تأسیس سلسله بطلمیوسی توسط ژنرال او بطلمیوس اول سوتر، یکی از دیادوخوی‌های هلنیستی مقدونیه در شمال یونان به پایان رسید. با فتح مصر توسط  یونانیان مقدونی در نیمه دوم قرن چهارم پیش از میلاد، عصر هلنیستی مصر آغاز شد.

تاریخ
-----

### دودمان بیست و ششم

مقالهٔ اصلی: دودمان بیست و ششم مصر
دودمان بیست و ششم، که پس از مقر قدرتش در شهر سائیس به **سلسله سائیت** نیز معروف است، از سال ۶۷۲ پیش از میلاد تا سال ۵۲۵ پیش از میلاد، سلطنت کرد و متشکل از شش فرعون بود. با اتحاد مصر تحت حکمرانی پسامتیک یکم در ۶۵۶ پیش از میلاد، خود پیامد مستقیم غارت تبس توسط آشوری‌ها در ۶۶۳ پ.م. ساخت کانال از نیل تا دریای سرخ آغاز شد.

به نظر می‌رسد مصر در اوایل این دوره گسترش به خاور نزدیک داشته‌است. طیف گسترده‌ای از یافته‌های باستان‌شناسی از شام، اشغال و کنترل مصری‌ها را در دهه‌های پایانی قرن هفتم قبل از میلاد نشان می‌دهد. اینها شامل اشیاء مصری مختلف از چندین مکان، استراکا و اسنادی است که سیستم خراج/مالیات را نشان می‌دهد و شواهدی از قلعه مزاد هاشاویاهو.نفوذ مصر در مناطقی مانند کیموهو و قورامتی به منطقه فرات رسید. بعداً آنها با شکست در نبرد کرکمیش عقب رانده شدند، اگرچه به نظر می‌رسد مداخله مصر در خاور نزدیک پس از این نبرد ادامه داشته‌است.

آمازیس دوم سیاست جدیدی را دنبال کرد و منافع خود را به سوی جهان یونانی معطوف کرد. او قبرس را در زمان سلطنت خود ضمیمه کرد. در جنوب، پسامتیک دوم یک لشکرکشی نظامی بزرگ را رهبری کرد که به اعماق نوبیا بالا رسید و شکست سنگینی بر آنها وارد کرد. یک پاپیروس دموتیک از سلطنت آمازیس دوم (اهمسه دوم) یک سفر کوچک به نوبیا را توصیف می‌کند که شخصیت آن نامشخص است. شواهد باستان‌شناسی از وجود یک پادگان مصری در Dorginarti در نوبیای پایین در دوره سائیت وجود دارد.

یکی از کمک‌های مهم در اواخر دوره مصر باستان، پاپیروس بروکلین بود. این یک پاپیروس پزشکی با مجموعه ای از داروهای پزشکی و جادویی برای قربانیان مارگزیدگی بر اساس نوع یا علائم مار بود.

آثار هنری در این زمان نماینده فرقه‌های حیوانات و مومیایی‌های حیوانات بود. این تصویر خدای پاتایکوس را نشان می‌دهد که یک سوسک اسکاراب روی سر خود دارد، دو پرنده سر انسان را روی شانه‌های خود نگه می‌دارد، در هر دست یک مار گرفته و بالای کروکودیل‌ها ایستاده‌است.

### دودمان بیست و هفتم

مقالهٔ اصلی: دودمان بیست و هفتم مصر
**اولین دوره هخامنشیان** (۵۲۵–۴۰۴ پیش از میلاد) با نبرد پلوزیوم آغاز شد که در آن مصر (پارسی باستان: 𐎸𐎭𐎼𐎠𐎹 *(به پارسی باستان:*مودرایا-Mudrāya*)*، توسط شاهنشاهی هخامنشی در زمان کمبوجیه فتح شد و مصر به ساتراپی تبدیل شد. دودمان بیست و هفتم مصر متشکل از شاهنشاهان هخامنشی - از جمله کمبوجیه، داریوش بزرگ و خشایارشای یکم - است که به عنوان فرعون و از طریق ساتراپ‌های خود حکومت می‌کردند. پتوباستیس سوم مصری (۵۲۲–۵۲۰ پیش از میلاد) (و احتمالاً مورد مناقشه پسامتیک چهارم)، که در سرپیچی از مقامات ایرانی شورش کرد. شورش ناموفق ایناروس (۴۶۰–۴۵۴ پیش از میلاد)، با کمک آتنیان به عنوان بخشی از نبردهای اتحادیه دلوس، به همان هدف رسید. ساتراپ‌های ایرانی آریاندس (۵۲۵–۵۲۲ پیش از میلاد؛ ۵۱۸–حدود ۴۹۶ پیش از میلاد) و فرنداتیس (حدود ۴۹۶–حدود ۴۸۶ پیش از میلاد) بودند - که فرمانروایی آن توسط فرعون شورشی پتوباستیس سوم قطع شد. هخامنش (حدود ۴۸۶–۴۵۹ پیش از میلاد) - برادر شاهنشاه خشایارشا و آرشام پسر خشایارشا (حدود ۴۵۴–حدود ۴۰۶ پیش از میلاد).

### دودمان‌های بیست و هشتم تا سی‌ام

مقاله‌های اصلی: دودمان بیست و هشتم مصر، دودمان بیست و نهم مصر، و دودمان سی‌ام مصر
دودمان بیست و هشتم متشکل از یک پادشاه، آمیرتئوس، شاهزاده سائیسی بود که با موفقیت علیه ایرانیان شورش کرد و آخرین مرحله مهم استقلال مصر را تحت حاکمیت‌های بومی آغاز کرد. او هیچ بنای تاریخی با نام خود بر جای نگذاشت. این دودمان به مدت شش سال از ۴۰۴ پیش از میلاد تا ۳۹۸ پیش از میلاد سلطنت کرد.

دودمان بیست و نهم از مندس، برای دوره ۳۹۸ تا ۳۸۰ پیش از میلاد حکومت کردند. پادشاه هاکور این سلسله توانست در زمان سلطنت خود حمله ایرانیان را شکست دهد.

دودمان سی‌ام سبک هنری خود را از دودمان بیست و ششم گرفته‌اند. مجموعه‌ای متشکل از سه فرعون از سال ۳۸۰ تا ۳۴۳ پیش از میلاد حکومت کردند. اولین پادشاه سلسله، نکتانبو یکم، حمله پارسیان را در ۳۷۳ پیش از میلاد شکست داد. جانشین او تئوس متعاقباً لشکرکشی را علیه شاهنشاهی هخامنشی در خاور نزدیک رهبری کرد. لشکرکشی شروع به موفقیت کرد و بدون مشکل خاصی راهی فنیقیه شد. متأسفانه برای تئوس، برادرش تجااپیمو علیه او نقشه می‌کشید. تجااپیمو پسرش نکتانبو دوم را متقاعد کرد تا علیه تئوس شورش کند و خود را فرعون کند. نقشه موفقیت‌آمیز بود و تئوس خیانت دیده راهی جز فرار نداشت و لشکرکشی از هم پاشید. فرمانروای نهایی این سلسله و آخرین فرمانروای بومی مصر نکتانبو دوم بود که در نبردی که منجر به الحاق مجدد به شاهنشاهی هخامنشی شد، شکست خورد.

### دودمان سی و یکم

مقالهٔ اصلی: دودمان سی و یکم مصر
**دوره دوم هخامنشی** شاهد گنجاندن مجدد مصر به عنوان یک ساتراپی از شاهنشاهی ایران تحت حکومت سلسله سی و یکم (۳۴۴–۳۳۲ پیش از میلاد) بود که شامل سه شاهنشاه پارسی بود که به عنوان فرعون حکومت می‌کردند. —اردشیر سوم (۳۴۳–۳۳۸ پیش از میلاد)، اردشیر چهارم (۳۳۸–۳۳۶ پیش از میلاد) و داریوش سوم (۳۳۶–۳۳۲ پیش از میلاد) — با شورش خباباش (۳۳۸–۳۳۵ پیش از میلاد) بر ضد هخامنشیان قطع شد. حکومت ایران در مصر با شکست شاهنشاهی هخامنشی توسط اسکندر مقدونی که تسلیم ساتراپ پارسی مصر مازاسس را در ۳۳۲ پیش از میلاد پذیرفت، پایان یافت و آغاز حکومت هلنیستی در مصر بود که پس از مرگ اسکندر در امپراتوری بطلمیوسی تثبیت شد.

پانویس
------

1. ↑  Bar, S.; Kahn, D.; Shirley, J.J. (2011). *Egypt, Canaan and Israel: History, Imperialism, Ideology and Literature (Culture and History of the Ancient Near East)*. BRILL. pp. 268–285.
2. ↑  Federico, Zains. "Some Preliminary Remarks on the Neo-Assyrian City Wall in the Outer Town at Karkemish": 901–902. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (help)
3. ↑  Shaw, Ian (2004). *The Oxford History of Ancient Egypt*. Oxford University Press. pp. 372–373.
4. ↑  Hill, George (2010). *A History of Cyprus, Vol. 1*. Cambridge University Press. p. 109.
5. ↑  Psamtik II
6. ↑  Shaw, Ian (2004). *The Oxford History of Ancient Egypt*. Oxford University Press. pp. 373–374.

کتاب‌شناسی
----------

* Bleiberg, Edward; Barbash, Yekaterina; Bruno, Lisa (2013). *Soulful Creatures: Animal Mummies in Ancient Egypt*. Brooklyn Museum. p. 151. ISBN 978-1-907804-27-4.
* Roberto B. Gozzoli: *The Writing of History in Ancient Egypt During the First Millennium BCE (ca. 1070–180 BCE). Trend and Perspectives*, London 2006, شابک ‎۰−۹۵۵۰۲۵۶−۳-X
* Lloyd, Alan B. 2000. "The Oxford History of Ancient Egypt, edited by Ian Shaw". Oxford and New York: Oxford University Press. 369–394
* Quirke, Stephen. 1996 "Who were the Pharaohs?", New York: Dover Publications. 71–74

منابع اولیه:

* هرودوت (*تاریخ هرودوت*)
* قسمت‌هایی از کتزیاس (*پرسیکا*)
* توسیدید (*تاریخ جنگ‌های پلوپونزی*)
* دیودور سیسیلی (*Bibliotheca historica*)
* قسمت‌هایی از مانثون (*Aegyptiaca*)

| * ن
* ب
* و
* ساتراپی‌های شاهنشاهی هخامنشی
* (سنگ نبشته‌های بیستون / تخت جمشید / نقش رستم / شوش / دیو)
 |
| --- |
| 
* عربستان
* رخج
* هریوا
* آمیرگوها
* ارمنستان
* آشوریه هخامنشی
* بابیروس
* باختر
* کاپادوکیه
* آلبانیای قفقاز
* کاریا
* کیلیکیه
* کولخیس
* خوارزم
* کرمانیه
* داهان
* زرنگ
* مصر
* آثورا
* ایلام
* گنداره
* گدروزی
* گرگان
* ایونیا
* هندوش
* لیبی
* مکا
* سرزمین ماد
* ماد کوچک
* ماساگت
* پارت
* پارس
* فینیقیه
* فریگیه
	+ فریگیه هلسپونت
	+ فریگیه بزرگ
* ساکا
* سامريون
* لیدیه
* ثته‌گوش
* اسکودرا
* سغد
* یهود مدیناتا

 | The principal Achaemenid satrapies, ~500 BC. |
| جستار وابسته: فهرست ساتراپی‌های هخامنشیان |