با ترور اشتباه نشود.

| تروریسم |
| --- |
| * تعاریف

* تاریخچه
* حوادث

 |
| بر پایهٔ ایدئولوژی

|  |
| --- |
| 
* آنارشیسم
* تروریسم کمونیستی
* تروریسم محافظه‌کار
* تروریسم چپ‌گرا
* مبارزه با مواد مخدر
* تروریسم ملی‌گرا
* تروریسم راست‌گرا

 |
| تروریسم دینی |
| 
* بوداییسم و خشونت
* تروریسم مسیحی (مورمونیسم و خشونت)
* تروریسم هندو
* تروریسم اسلامی
* تروریسم یهودی
* خالصتان

 |
| تروریسم برای موضوع خاص |
| * خشونت سقط‌جنین‌ستیز

* تروریسم محیط

 |
| 
جستارهای وابسته |
| 
* خشونت قومی
* جنبش شبه‌نظامی
* جنبش مقاومت

 |

 |
| ساختار
* تامین مالی تروریسم
* Fronting
* کمپ آموزش تروریستی
* جوخه مرگ
* Clandestine cell system
* مقاومت بی‌رهبر

 |
| * شیوه‌ها
* تاکتیک‌ها
* تروریسم کشاورزی
* هواپیماربایی (list)
* حملات حیوانات حامل بمب
* Beheading
* بیوتروریسم
* خودرو انفجاری(list)
* سایبر تروریسم
* بمب کثیف
* Dry run
* مواد منفجره
* گروگان‌گیری
* بمب کنارجاده‌ای
* ترور فردی
* شورشگری
* آدم‌ربایی
* بمب پستی
* گرگ تنها
* تیراندازی کور
* جنگ‌افزار هسته‌ای
* تروریسم کاغذی
* دزدی دریایی
* تبلیغ اعمال
* بمب نیابتی
* تیراندازی در مدارس
* حمله با چاقو
* حمله انتحاری (فهرست)
* راکت و خمپاره
* حمله با خودرو

 |
| گروه‌های تروریستی
* فهرست گروه‌های تروریستی
* موسسات خیریه متهم به ارتباط با تروریسم
 |
| حامیان

|  |
| --- |
| * بازیگر غیردولتی خشن
 |
| تروریسم دولتی |
| 
* ایالات متحده آمریکا
* روسیه
* قزاقستان
* ازبکستان

 |
| حامیان دولتی تروریسم |
| 
* ایالات متحده آمریکا
* روسیه
* جمهوری اسلامی ایران
* اسرائیل
* سوریه
* عربستان سعودی
* کویت
* پاکستان
* قطر
* سری‌لانکا

 |

 |
| مبارزه با تروریسم
* ضد تروریسم
* کنوانسیون‌های بین‌المللی تروریسم
* قانون مبارزه با تروریسم
* بیمه تروریسم
 |
| * ن
* ب
* و
 |

**تِروریسم** (به فرانسوی: Terrorisme) که در زبان فارسی از آن با عنوان **وحشت‌افکنی**، **هراس‌افکنی**، **ارعاب‌گری** و **دهشت‌افکنی** نیز نام‌برده شده‌است، به استفاده از خشونت یا تهدید برای دستیابی به اهداف سیاسی، مذهبی، یا ایدئولوژیک گفته می‌شود. تروریسم استفاده غیرقانونی از خشونت یا ارعاب است، به خصوص علیه غیر نظامیان، برای دنبال مممک اهداف سیاسی. البته در جهان امروزی، تعریف دقیقی از واژه «تروریسم» در دست نیست.

به عبارت دیگر: تروریسم به مکتبی گفته می‌شود که اساس روش تحمیل عقاید به دیگران را صرفاً با زورآزمایی، ترور، جنگ، اعمال خشونت‌آمیز، رعب و وحشت، آشوب‌آفرینی، عملیات‌های چریکی، کشتار جمعی، نسل‌کشی، شکنجه و کودتا می‌داند. به فرد، گروه یا دولتی که مکتب تروریسم را پذیرفته باشد و آن را جهت رسیدن به اهداف و آرمان‌هایش به مرحله اِعمال رسانده باشد، ***تروریست*** گفته می‌شود.

در روزگار نوین، **تروریسم** یکی از عوامل اصلی تهدید جامعه به‌شمار می‌رود و طبق قوانین ضد تروریسم در بیشتر کشورهای جهان جرم‌انگاری شده است. همچنین چنانچه در جنگی علیه غیر جنگجویان مانند شهروندان عادی، نیروهای بی‌طرف یا اسیران جنگی به کار گرفته شده باشند جنایت جنگی به حساب می‌آید.

نقشه جهانی پراکندگی عملیات تروریستی، سال ۲۰۰۸

واژه‌شناسی
----------

### تعریف جهانی

در جهان امروزی، تعریف دقیقی از واژه «تروریسم» ارائه نشده‌است؛ زیرا هنوز هیچ تعریفی از تروریسم در سازمان ملل متحد تعریف نشده که مورد توافق همه کشورهای عضو باشد.

### واژه‌شناسی فارسی

ترور (به فرانسوی: terreur) در زبان فرانسوی به معنای دهشت و دهشت‌افکنی است. اولین کاربرد واژه ترور در جهان مدرن، مانند بسیاری از مفاهیم نوین ازجمله «پیشرفت و ترقی» از انقلاب فرانسه نشأت می‌گیرد و البته برعکس امروز، بار معنایی مثبت داشته‌است. در لغت‌نامه دهخدا آمده‌است: «ترور مأخوذ از terreur و به معنای قتل سیاسی به وسیله اسلحه در فارسی متداول شده‌است و تازیان معاصر إهراق را به‌جای ترور به کار می‌برند؛ و این کلمه در فرانسه به معنای وحشت و خوف آمده و حکومت ترور هم اصول حکومت انقلابی است که پس از سقوط ژیروندن‌ها (از ۳۱ مه ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۴ میلادی) در فرانسه مستقر شد و اعدام‌های سیاسی فراوانی را متضمّن بود.»

پراکندگی حملات تروریستی در جهان از ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۵، نارنجی: ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۹، قرمز ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷

تفاوت ترور و تروریسم
--------------------

ستمگرکشی و دیگر شکل‌های ترور هر چند معمولاً در چارچوبی از وحشت‌گرایی (تروریسم) انجام می‌شوند، اما میان تروریسم و ترور تفاوت‌های مهمی وجود دارد.

مفهوم واژه ترور یک منبع مهم ابهام‌زایی در مورد ماهیت ترور است. واژه ترور (قتل سیاسی که گاه آن را اعدام انقلابی می‌نامند) گاه برای مشروعیت بخشیدن به اقدامات تروریست‌ها استفاده می‌شود. برخی پژوهشگران همچون دیوید راپوپورت و ایویانسکی نظریه امروزین ترور را برگرفته از نظریه ستمگرکشی می‌دانند. امروزه گرایشی برای گنجاندن قتل سیاسی در چارچوب تروریسم پدید آمده و از سوی دیگر بسیاری از گروه‌های وحشت نیز از تاکتیک قتل سیاسی استفاده می‌کنند.
آشکارترین تمایز ترور و تروریسم این است که هدف یک قاتل سیاسی یک شخصیت معین است و اسلحه برای از میان بردن او استفاده می‌شود، اما هدف یک اقدام تروریستی، گروهی است.

راپوپورت برای تمایز قتل سیاسی از عمل تروریستی روش بدیعی را ارائه می‌دهد که در آن به جای «نفس اقدام» به «معنای اقدام» توجه می‌شود. او تروریسم را یک فرایند و قتل سیاسی را یک رویداد می‌داند؛ «قاتل سیاسی انسانی را نابود می‌کند که (به عقیده او) یک نظام را به فساد کشانده‌است. اما تروریست نظامی را نابود می‌کند که پیشتر هر کسی را که در خود جای می‌داده به فساد کشانده‌است. قتل سیاسی یک حادثه، یک کار گذرا و یک رویداد است ولی تروریسم یک فرایند و یک روش زندگی است».

پرواز شماره ۱۷۵ یونایتد ایرلاینز که در پی حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در نیویورک به برج جنوبی مرکز تجارت جهانی برخورد کرد

ترور سیاسی
----------

در سیاست به کارهای خشونت‌آمیز و غیرقانونی حکومت‌ها برای سرکوبی مخالفان خود و ترساندن آنها ترور دولتی می‌گویند و نیز کردار گروه‌های مبارزی که برای رسیدن به هدف‌های سیاسی خود دست به کارهای خشونت‌آمیز و هراس‌انگیز می‌زنند، تروریسم نامیده می‌شود. حملاتی مانند اقدام تروریست‌ها در منهدم کردن برج‌های دوقلوی سازمان تجارت جهانی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ عملیاتی تروریستی به‌شمار می‌رود.

تروریسم دولتی
-------------

واژه تروریسم دولتی واژه‌ای جنجال‌برانگیز است. تروریسم دولتی اصطلاحی است که برای دخالت دولت یا دولت‌هایی در امور داخلی یا خارجی دولتی دیگر که به وسیله اجرا یا مشارکت در عملیات تروریستی یا حمایت از عملیات نظامی برای زوال، تضعیف و براندازی دولت مذکور یا کل دستگاه حاکمهٔ آن کشور انجام می‌شود.

هری هندرسون میان تروریسم دولتی و پشتیبانی دولت از تروریسم تمایز قائل شده‌است. به‌نظر وی تروریسم دولتی؛ استفاده از ترور و تهدید به وسیله حکومت علیه شهروندان خود می‌باشد. در مقابل، پشتیبانی دولت از تروریسم؛ حمایت (از طریق آموزش، سلاح، پول یا اعطای پناهگاه) به‌عنوان ابزاری برای پیشبرد سیاست خارجی دولت است. هندرسون تأکید می‌کند که تعداد قربانیان تروریسم دولتی در سراسر قرن بیستم در آلمان، شوروی سابق، چین و دیگر کشورها بسیار بیشتر از همگی تلفاتی بود که به‌وسیلهٔ آنچه عموماً تروریسم گروهی (غیردولتی) نامیده می‌شود، ایجاد گردید.
سیندی کمبس و مارتین اسلن در دانشنامه تروریسم به تعریف واژگان تروریسم دولتی، مبادرت نموده و میان این سه مفهوم و دولت حامی تروریسم، دولت پشتیبانِ تروریسم، تمایز قائل شده‌اند. از فحوای تعاریف ارائه شده چنین برمی‌آید که به نظر آنان، تروریسم دولتی
به مواردی اشاره دارد که در آن، یک دولت، خود مرتکب اقدامات تروریستی می‌گردد. در مقابل، دولت پشتیبان تروریسم به واسطهٔ دخالت گستردهٔ دولت در فعالیت‌های تروریستی، گاه به‌صورت مستقیم، از طریق هدایت و کنترل فعالیت‌های گروه‌ها تعریف شده‌است. دولت حامی تروریسم هم به‌عنوان دولتی تعریف شده که به گروه‌های تروریستی کمک می‌کند یا گروه‌های تروریستی را که سطوح متفاوتی از عدم وابستگی را دارند، تحریک و ترغیب می‌کند. در هر دو شیوهٔ اخیر، دولت از گروه‌های تروریستی برای پیشبرد اهداف خود در کشورهای دیگر بهره می‌گیرد. (نواب محمدی ده چشمه، تروریسم دولتی؛ پندار یا واقعیت؟!, مجله پژوهشهای حقوقی، شماره ۳۶, زمستان ۱۳۹۷)

اما شاید کامل‌ترین و جامع‌ترین تعریفی که می‌توان ارائه داد، این است که «تروریسم دولتی؛ استفادهٔ آگاهانه از خشونت یا تهدید به استفاده از چنین خشونتی به‌وسیلهٔ کارگزاران یک دولت یا افراد منصوب از جانب آن علیه افراد یا گروه‌هایی است که با هدف تهدید یا ارعاب مخاطب عام تر قربانی می‌شوند؛» بنابراین قربانیان مستقیم، اهداف اصلی نیستند،
بلکه ابزاری برای تهدید مخاطبان گسترده‌تری هستند که از طریق پیام آن خشونت تهدید
می‌شوند. هدف از خشونت اعمال شده دستیابی به مقاصد سیاسی یا سیاسی ـ اقتصادی
(برخلاف اهداف مجرمانه) است. (نواب محمدی ده چشمه، تروریسم دولتی؛ پندار یا واقعیت؟!, مجله پژوهشهای حقوقی، شماره ۳۶, زمستان ۱۳۹۷)

کمک‌های مادی و معنوی (مثل حمایت سیاسی) به گروه‌های مخالف و مشارکت در عملیاتی چون بمب‌گذاری، مین‌گذاری بندرها و سواحل، آدم‌ربایی، هواپیماربایی و ترور مقام‌های عالی مملکتی، نمونه‌هایی از تروریسم دولتی هستند.

برایان جنکینس از خبرنگاران مشهور در موضوع تروریسم، تروریسم دولتی را «جنگ از طریق قائم مقام» تعریف می‌کند. وی می‌گوید: «این کشورها (پیروان تروریسم دولتی) بر محدودیت‌های جنگ‌های متعارف واقف‌اند؛ بنابراین ترجیح می‌دهند از امکانات سازمان‌های تروریستی، که خودً آن‌ها را ایجاد کرده‌اند یا تغذیهٔ مالی آن‌ها را بر عهده دارند، برای تهدید دشمن یا اخلال در ثبات سیاسی و اقتصادی آن کشور یا ایجاد بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی در آن مملکت بهره گیرند». جنکینس معتقد است که این شکل از تروریسم به سرمایه‌گذاری بسیار کمتری نسبت به یک جنگ متعارف نیاز دارد، دشمن را از پای می‌اندازد و می‌توان ارتباط با تروریست‌ها را به‌طور کلی منکر شد.

تفاوت تروریسم دولتی و غیردولتی
------------------------------

تفاوت عمده تروریسم دولتی و تروریسم غیردولتی در مجری آن است. بدین معنی که مجری و طراح اعمال تروریستی غیردولتی افراد، گروه‌ها و احزاب اند، و مجری و طراحی اعمال تروریستی دولتی، یک دولت یا چند دولت خاص هستند.

علاوه بر این دخالت دولت یا دولت‌ها در اعمال تروریستی دو گونه‌است:

1. به صورت مستقیم؛ یعنی خود دولت اعمال تروریستی را علیه دولت دیگر انجام می‌دهد.
2. به صورت غیرمستقیم؛ یعنی به وسیله فرستادن کمک‌های مادی مانند اسلحه، مهمات و وسایل پیشرفته نظامی در اختیار گروه‌های مخالف دولت مذکور قرار داده شود یا از گروه‌های مزبور حمایت سیاسی یا اقتصادی یا تبلیغاتی شود.

به اعتقاد مؤلفان کتاب فرهنگ اصطلاحات سیاسی و استراتژیک، سه مقوله را باید از تروریسم دولتی استثنا نمود و غیردولتی تلقی کرد:[]

1. گروه‌های آزادی‌بخش ملی
2. گروه‌های انقلابی
3. گروه‌های قومی یا مذهبی

عملیات تروریستی تیموتی مک‌وی باعث نابودی ساختمان فدرال اوکلاهوما سیتی گردید.

از دیدگاه روان‌شناسی
--------------------

مقالهٔ اصلی: تروریسم و روان‌شناسی

آمارهای جهانی
-------------

یافته‌های گزارش «شاخص جهانی تروریسم» نشان می‌دهد که ۱۰ هزار حمله تروریستی در سال ۲۰۱۳ انجام شده که نسبت به سال ۲۰۱۲، ۴۴ درصد بیشتر شده‌است. این گزارش که توسط مؤسسه اقتصاد و صلح تهیه شده می‌گوید که در سال ۲۰۱۳ حدود ۱۸ هزار نفر در اثر حملات تروریستی جان خود را از دست داده‌اند که هشتاد درصد (۱۴ هزار و ۷۲۲ نفر) آنها در کشورهای عراق، سوریه، افغانستان، پاکستان و نیجریه قربانی شده‌اند. بنا بر این گزارش، عراق با ۶ هزار و ۳۶۲ قربانی (بیش از یک‌سوم کل کشته‌ها)، بزرگ‌ترین قربانی حملات تروریستی بوده و گروه‌های داعش، القاعده، بوکو حرام و طالبان مسئول بیشترین کشتارها بوده‌اند. جنگ داخلی سوریه که از سال ۲۰۱۱ شروع شد، بیشترین تأثیر را در افزایش حملات تروریستی داشته‌است.

### ایران

در فهرست کشورهایی که بیشترین آسیب را از تروریسم دیده‌اند، ایران پس از بریتانیا و پیش از یونان و ایالات متحده آمریکا در رده ۲۸ام قرار دارد. ایران همچنین جزو ۱۳ کشوری است که بنابراین گزارش در کنار کشورهایی مثل مکزیک و اسرائیل در معرض خطر افزایش حملات تروریستی است.

### آمریکا

بنابر گزارش نهاد محاسب دولت آمریکا (جی‌ای‌او) از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ تا ابتدای سال ۲۰۱۷ راست‌گرایان افراطی که شامل طیف گسترده‌ای از گروه‌های سیاسی و اجتماعی در آمریکا است مسئول ۷۳ درصد از حملات تروریستی مرگبار در خاک آمریکا بوده‌است که در بیشتر موارد مسلمانان، سیاهپوستان و اقلیت‌های نژادی هدف این حملات بوده‌اند.

جستارهای وابسته
---------------

* روان‌شناسی تروریسم
* تروریسم کشاورزی
* مبارزه با مواد مخدر
* ضدتروریسم
* سایبرتروریسم
* تعریف تروریسم
* بوم-تروریسم
* تروریسم اقتصادی
* تروریسم ملی‌گرا
* تروریسم محیط
* تروریسم دینی
	+ تروریسم اسلامی
		- تروریسم اسلامی در اروپا
		- فهرست حملات تروریستی اسلام‌گرایان
	+ تروریسم مسیحی
	+ تروریسم یهودی
* تروریسم راست‌گرا
* تروریسم چپ‌گرا
* ابتکار جهانی مبارزه با تروریسم هسته‌ای
* ایران و پرونده‌های تروریسم دولتی
* جنایات علیه بشریت
* فهرست گروه‌های تروریستی
* حکومت پلیسی
* حمله انتحاری
* جنگ با تروریسم
* ترور
* کو کلاکس کلان

پانویس
------

1. ↑  «*وحشت‌افکنی*» [*علوم سیاسی و روابط بین‌الملل*] هم‌ارزِ «*terrorism*»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. *دفتر دوم*. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۳۷-۰ (ذیل سرواژهٔ *وحشت‌افکنی*)
2. ↑  از ویکی‌پدیای انگلیسی تروریسم
3. ↑  صادق صبا-رئیس [وقت] بخش فارسی بی‌بی‌سی (۳۱ مرداد ۱۳۹۳). «چرا بی‌بی‌سی به کسی تروریست نمی‌گوید؟». *بی‌بی‌سی فارسی*.
4. ↑  چرا آمریکایی‌ها می‌گویند «طالبان تروریست نیست»؟ بی‌بی‌سی فارسی، ۲ آذر ۱۳۹۴
5. ↑  Slocum, 121
6. ↑  Susan D. Moeller (۱۹۹۹)، *Compassion fatigue*، Routledge، ص. ص٫۱۶۱، شابک ۰-۴۱۵-۹۲۰۹۸-۱
7. ↑  Ben-Yehuda, 51-53
8. ↑  Ben-Yehuda, 53
9. 1 2  'ده‌هزار حمله تروریستی' در سال ۲۰۱۳، بی‌بی‌سی فارسی، ۲۷ آبان ۱۳۹۳
10. ↑  «واکنش‌ها به نزاع خونین سفیدبرترپنداران و مخالفان نژادپرستی در آمریکا». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۲۱ مرداد ۱۳۹۶.

منابع
-----

* آشوری، داریوش. *دانشنامه سیاسی (فرهنگ و اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی)*. تهران: انتشارات مروارید.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تروریسم موجود است. |

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***تروریسم*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | معنای ***تروریسم*** را در ویکی‌واژه، واژه‌نامهٔ آزاد، ببینید. |

|  |
| --- |
| منابع کتابخانه‌ای دربارۀ  **تروریسم** 

---

 |
| * Online books
* Resources in your library
 |

* بارنبی میسون، خبرنگار دیپلماتیک بی‌بی‌سی، تروریسم چیست؟ بایگانی‌شده در ۲۴ نوامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine، بی‌بی‌سی فارسی، ۱۸ مهر ۱۳۸۰
* United Nations: Conventions on Terrorism
* دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد: "Conventions against terrorism". Archived from the original on August 5, 2007.
* UNODC – United Nations Office on Drugs and Crime – Terrorism Prevention
* Terrorism and international humanitarian law, International Committee of the Red Cross
* UK Counter Terrorism Policing

| * ن
* ب
* و
جنگ با تروریسم |
| --- |
| 
* جنگ در افغانستان (۲۰۰۱–اکنون) (۲۰۰۱–۲۰۱۶)
* جنگ عراق (۲۰۰۳–۲۰۱۱)
* نمادگرایی تروریسم

 |
| مشارکت‌کنندگان | 

|  |  |
| --- | --- |
| عملیاتی | 
* نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت
* شرکت‌کنندگان در عملیات بلندمدت آزادی
* افغانستان
* ائتلاف شمال
* عراق (نیروهای مسلح عراق)
* ناتو
* پاکستان
* بریتانیا
* ایالات متحده آمریکا
* اتحادیه اروپا
* فیلیپین
* اتیوپی

 |
| اهداف | 
* القاعده
* اسامه بن لادن
* القاعده در شبه جزیره عربستان
* داعش
* جبهةالنصره
	+ گروه خراسان
* ابوسیاف
* انور العولقی
* الشباب
* حماس
* جنبش جهاد اسلامی
* حزب‌الله لبنان
* حزب المجاهدین
* اتحادیه محاکم شریعت اسلامی
* جیش محمد
* جماعت اسلامی
* لشکر طیبه
* طالبان
* حزب حرکت اسلامی ازبکستان
* بوکو حرام

 |

 |
| درگیری‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| عملیات آزادی بلندمدت | 
* جنگ در افغانستان (۲۰۰۱–اکنون)
* عملیات آزادی بلندمدت – فیلیپین
* پروژه تجهیز و آموزش نیروی ضد تروریستی گرجستان
* حملات پهپاد در پاکستان
* نبرد سنجار ۲۰۱۴
* طرح آموزش و تجهیز نیروهای نظامی گرجستان
* بقاء و ثبات ارتش گرجستان
* عملیات بلندمدت آزادی – شاخ آفریقا
* عملیات بلندمدت آزادی – سرتاسر صحرا

 |
| سایر | 
* شورش در مغرب عربی (۲۰۰۲ تاکنون)
* شورش در قفقاز شمالی
* مناقشه مورو در فیلیپین
* جنگ عراق
* شورش عراق (۲۰۱۱–۱۳)
* عملیات لیندا ناچی
* تروریسم در عربستان سعودی
* جنگ در شمال غربی پاکستان
* جنگ در سومالی
* بحران لبنان (۲۰۰۷)
* شورش القاعده در یمن
* مداخله نظامی علیه داعش
* عملیات تجزیه اساسی
* جنگ در افغانستان (۲۰۱۵–تاکنون)
* تعلیمات، کمک، مشورت
* شورش جنوب تایلند

 |

 |
| جستارهای وابسته | 
* دکترین بوش
* شکنجه و آزار زندانیان ابوغریب
* محور شرارت
* سایت سیاه
* برخورد تمدن‌ها
* جنگ سرد
* مرگ اسامه بن لادن
* توقیف‌های غیرعادی
* واگذاری ویژه
* بازداشتگاه گوانتانامو
* انقلاب ۱۳۵۷
* تروریسم اسلامی
* اسلام‌گرایی
* کره شمالی و سلاح‌های کشتار جمعی
* لایحه میهن‌دوستی
* حملات ۱۱ سپتامبر
* حامیان دولتی تروریسم
* قتل هدفمند
* خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان
* هجوم طالبان
* \* *کشتار هدفمند در حقوق بین‌الملل*
* *کشتارهای هدفمند: قانون و اخلاق در جهان نامتقارن*
* نظریه اجرایی واحد
* رزمنده غیرقانونی
* قانون کمیسیون‌های نظامی ۲۰۰۶
* برنامه نظارت بر تروریسم
* عملیات "عقاب نجیب"
* عملیات "کمک عقاب"
* نقش پاکستان
* برنامه نظارت رئیس‌جمهور
* حفاظت از قانون آمریکا در سال ۲۰۰۷
* دادگاه بررسی وضعیت مبارز
* انتقاد از جنگ علیه تروریسم
* تکنیک‌های بازجویی پیشرفته
* یادداشت‌های شکنجه
* زندانیان خارج از دادگاه ایالات متحده

 |
|  درگاه:جنگ |

| * ن
* ب
* و
جنگ بیولوژیک و بیوتروریسم |
| --- |
| رویدادهای نوین | 
* 1984 Rajneeshee bioterror attack
* 1989 California medfly attack
* 2001 anthrax attacks
* Wood Green ricin plot
* 2003 ricin letters
* 2013 ricin letters

 |
| پیش‌گیری و پاسخ | 
* Australia Group
* Caribbean Public Health Agency
* Center for Health Security
* مرکز کنترل و پیشگیری بیماری
* Chinese Center for Disease Control and Prevention
* Council of Europe Convention on the Prevention of Terrorism
* دارپا
* Defense Threat Reduction Agency
* مرکز اروپایی کنترل و پیشگیری بیماری
* Global Health Security Initiative
* Health Threat Unit
* Laboratory Response Network
* India's Ministry of Health and Family Welfare
* National Biodefense Analysis and Countermeasures Center
* National Science Advisory Board for Biosecurity
* United Nations Office for Disarmament Affairs
* مؤسسه پژوهش پزشکی بیماری‌های عفونی ارتش ایالات متحده آمریکا

 |
| جنگ‌افزارهای میکروبی | 
* سیاه‌زخم
* آنفلوانزای پرندگان
* سم بوتولینوم
* تب مالت
* بورخولدریا پسومالئی
* کلامیدیوفیلا پسی‌تاسی
* کوکسیلا بورنتی
* بیماری ویروسی ابولا
* Equine encephalitis (Eastern
* Western
* Venezuelan)
* مسمومیت غذایی
* قارچ
* مشمشه
* هانتاویروس
* هنیپاویروس
* بیماری لژیونر
* ویروس ماربورگ
* کپک
* طاعون خیارکی
* رایسین
* Salmonella enterica
* Salmonellosis
* حصبه
* آبله
* استافیلوکوک
* تولارمی
* تیفوس
* Viral hemorrhagic fever

 |
| مفاهیم مرتبط | 
* تروریسم کشاورزی
* Anthrax hoaxes
* Psychochemical weapons
* باکتری
* Biocontainment
* خطر زیستی
* Biological warfare in popular culture
* Ethnic bioweapon
* Decontamination
* Entomological warfare
* عفونت
* ویروس
* زهرابه
* تروریسم

 |
| حقوق بین‌الملل | 
* پروتکل ژنو
* Biological Weapons Convention
* قطعنامه ۱۵۴۰ شورای امنیت

 |
| 
* نشان درگاه درگاه  War
* Wiktionary definition
* Wikimedia Commons
* Wikisource

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* فرهنگ تاریخی سوئیس
* بایگانی ملی (ایالات متحده)

 |