بهمن در کوه تیمپانوگوس یوتا
**بلایای طبیعی**، **رخدادهای طبیعی** یا **فاجعه‌های طبیعی** (به انگلیسی: Natural disaster)، به مجموعه‌ای از حوادث زیان‌بار گفته می‌شود، که منشأ انسانی ندارند. این حوادث معمولاً پیش‌بینی‌نشده بوده یا حداقل از مدت‌های طولانی پیش از وقوع نمی‌توان آن‌ها را پیش‌بینی نمود.

انواع رخدادهای طبیعی
--------------------

روستایی در سوماترا، پس از سونامی ناشی از وقوع زلزله در اقیانوس هند
رخدادهای طبیعی دارای انواع گوناگونی است. زلزله، سیل، طوفان، گردباد، سونامی، تگرگ، ریزش بهمن، رعد و برق، تغییر شدید درجه حرارت، خشکسالی و آتشفشان نمونه‌هایی از رخدادهای طبیعی هستند. برخی از رخدادهای طبیعی، به‌طور غیرمستقیم، ناشی از عملکردهای انسانی هستند. برای مثال رخدادهای ناشی از افزایش آلودگی هوا یا گرم شدن زمین و همچنین سیل ناشی از نابودی جنگل‌ها به‌دست انسان از این جمله‌اند.

زیان‌های جهانی
--------------

تنها در سال ۲۰۰۸ میلادی، ۲۲۰ هزار نفر در سراسر جهان بر اثر رخدادهای طبیعی جان خود را از دست داده‌اند. در این میان، زنان قربانیان بیشتری نسبت به مردان داده‌اند.
بررسی‌های آماری رخدادهای طبیعی، طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۲ نشاندهنده آن است که این بلایا روندی افزایشی داشته‌اند. بر اساس آمار شدت بلایا چهار برابر، جان‌باختگان هفت برابر، آسیب‌دیدگان پنج برابر و خسارت‌های مالی سی و هشت برابر شده‌اند.

گاهی زیان‌های ناشی از حادثه ثانویه، بیش از زیان‌های ناشی از یک بلای طبیعی است. برای مثال گاهی آسیب‌های ناشی از وقوع آتش‌سوزی پس از وقوع زلزله، از زیان‌های خود زلزله بیشتر است.

آتشفشان
با آنکه اغلب رخدادهای طبیعی خارج از کنترل انسان به نظر می‌رسند، ولی زیان‌ها و آسیب‌های ناشی از آنها، به‌طور چشمگیری قابل کنترل است. این موضوع ارتباط مستقیمی با عملیات پیشگیرانه توسط انسان دارد. برای مثال استحکام ساختمان‌ها در برابر بارهای افقی جهت کاهش آسیب‌های ناشی از زلزله یا ایجاد پوشش گیاهی و ساخت بندها و سدها جهت کاهش زیان‌های ناشی از سیل، از جمله موارد پیشگیرانه‌است.

همچنین عکس‌العمل صحیح و اصولی نیز می‌تواند در کاهش آسیب‌های ناشی از رخدادهای طبیعی مؤثر باشد. برای مثال آواربرداری اصولی پس از وقوع یک رویداد زمین‌لرزه، می‌تواند به کاهش زیان‌ها و آسیب‌ها کمک کند.

یکی دیگر از راه‌های کاهش آثار مخرب رخدادهای طبیعی، آموزش است. آموزش همچنین می‌تواند به کاهش اثرات روانی منفی در رخدادهای طبیعی نیز کمک کند.

سالانه بیش از 200 میلیون زن از بحرانهای مختلف بلایا و سوانح متعدد صدمه می‌بینند و چنانچه صدمات ناشی از آسیبهای اجتماعی و... به آن اضافه کنیم در می یابیم که برنامه هایی برای توانمندسازی و تقویت تاب آوری زنان لازم است که از انتشار و تسری آسیب جلوگیری کند.

کودکان و زنان در رخدادهای طبیعی ممکن است بیش از سایرین آسیب ببینند با توجه به اهمیت موضوع همیشه در این خصوص توصیه هایی وجود داشته است اما بهترین رفتار از سوی شما این است که بنشینید و درباره وقوع بحران با کودک خود صحبت کنید. اگر این کار را نکنید، کودک شما خود به تنهایی به این نتیجه می‌رسد که چقدر وقوع این بحران خاص یا وقوع بلایای طبیعی می‌تواند وحشتناک باشد و بنابراین اغلب تصویری که در ذهن او شکل می‌گیرد بسیار بدتر از آن چیزی است که در واقعیت رخ داده است.

یادبودها
--------

از سال ۱۹۸۹ میلادی، دومین چهارشنبه ماه اکتبر هرسال، به عنوان **روز جهانی کاهش اثرات رخدادهای طبیعی** نام‌گذاری شده‌است. در کشور 

طوفان کاترینا
ایران نیز، هفته‌ای به همین عنوان وجود دارد که آغاز این هفته، همان روز جهانی می‌باشد.

پانویس
------

1. ↑  «مرکز بهداشت سیستان و بلوچستان». دریافت‌شده در ۹ می ۲۰۰۹.[*پیوند مرده*]
2. ↑  علی بدیع نیا. «پژوهش علی بدیع‌نیا». *دنیای سالم*. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
3. 1 2 3  «روزنامه سرمایه». دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.[*پیوند مرده*]
4. ↑  «روزنامه کارگزاران». دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.[*پیوند مرده*]
5. ↑  «سایت خبری میزان». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ آوریل ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
6. 1 2  «پژوهش علی بدیع نیا». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
7. ↑  «پژوهش مهندس مهدی وجودی». دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
8. 1 2  «سایت تبیان». دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
9. ↑  «دانشگاه علوم پزشکی زاهدان». دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.[*پیوند مرده*]
10. ↑  Behnegarsoft.com (۲۰۲۲-۱۰-۲۳). «میگنا - تاب آوری زنان». *ميگنا : پایگاه خبری روانشناسی و سلامت*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۱.
11. ↑  «دربحران و بلایای طبیعی چگونه با کودکان رفتار کنیم - خانه تاب آوری ایران». ۲۰۲۳-۰۲-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۱.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بلایای طبیعی موجود است. |

| * ن
* ب
* و
فاجعه‌ها |
| --- |
| نمای کلی | 
* فهرست‌ها
	+ بر پایه شمار تلفات
	+ بر پایه هزینه

 |
| فاجعه‌ها | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * ن
* ب
* و
بلایای طبیعی · فهرست بر پایه شمار تلفات |
| --- |
| زمین‌شناختی | 

|  |  |
| --- | --- |
| حرکت‌های توده‌ای | 
* زمین‌لغزش
* ریزش بهمن
* جریان گل
* جریان واریزه
	+ گل‌رود

 |
| زمین‌لرزه(فهرست) | 
* Seismic hazard
* Seismic risk
* روان‌گرایی خاک

 |
| فوران آتشفشانی | 
* جریان آذرآواری
* خاکستر آتشفشانی

 |
| فرسایش طبیعی | 
* گودال

 |

 |
| آب‌شناختی | 

|  |  |
| --- | --- |
| سیل(فهرست) | 
* سیل ساحلی
* سیل ناگهانی
* خیزآب

 |
| دیگر | 
* سونامی
	+ کلان‌سونامی
* Limnic eruption

 |

 |
| هواشناختی | 

|  |  |
| --- | --- |
| دما | 
* موج سرما
* توفان یخ
* تگرگ
* موج گرما

 |
| خشکسالی | 
* کلان‌خشکسالی

 |
| توفان‌های چرخه‌ای | 
* توفان تندری
* پیچند
* توفند
* تیفون

 |
| دیگر | 
* آتش‌سوزی جنگل
	+ توفان آتش

 |

 |
| فضایی | 
* جرم نزدیک به زمین بالقوه خطرناک
* رویداد برخوردی
* بارش شهابی
* طوفان ژئومغناطیسی
* شراره خورشیدی

 |

 |
| انسان‌زاد | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| حوادث | 

|  |  |
| --- | --- |
| ترابری | 
* ریلی
* دریایی
* غرق کشتی
* هوایی
* پرواز فضایی

 |
| صنعتی | 
* خرابی‌ها و فروپاشی‌های ساختاری
* پل
* سد
* هسته‌ای
	+ با پایه شمار تلفات
* تابش غیرنظامی
* هسته‌ای غیرنظامی
* هسته‌ای نظامی
* لکه‌های نفتی
* Levee breach
* دکل و برج
* زیرساخت

 |
| بهداشتو سلامتی | 
* قحطی
	+ فهرست
	+ Famine scales
* همه‌گیری
	+ فهرست
* همه‌گیری جهانی

 |

 |
| ساخته بشر | 
* جنگ‌ها و فاجعه‌های انسانی
* درگیری‌ها و دیگر رخدادهای خشونت‌آمیز
* نظامی
* جنگ‌ها
* حوادث تروریستی
* شورش‌ها
* قتل‌عام‌ها
* آتش کلوپ‌های شبانه

 |

 |

 |
| اقدامات متقابل | 
* کمک‌های بشردوستانه
* آژیر قرمز
* Emergency Alert System
* آمادگی در برابر زمین‌لرزه
* سامانه هشدار زمین‌لرزه
* Evacuations
* مدیریت شرایط اضطراری
* Hurricane preparedness
* Hurricane response
* مدیریت بحران
* کاهش خطر فاجعه

 |
| رسانه | 
* ژانر فاجعه (لیست فیلم‌های فاجعه)

 |
| سازمان‌ها | 
* International Association of Emergency Managers
* International Disaster and Risk Conference
* Disaster Accountability Project
* International Disaster Emergency Service

 |
| 
* ویکی‌پروژه

 |