این صفحه دربارهٔ دبیرستانی قدیمی در تهران است. این صفحه نباید با حوزه علمیه تهران یا حوزه علمیه (شیعه) اشتباه گرفته شود
**مدرسهٔ علمیهٔ تهران** یا **دبیرستان علمیه تهران** در اردیبهشت ماه سال ۱۲۷۷ خورشیدی توسط انجمن معارف تشکیل شد و بعد از دارالفنون دومین مرکز آموزشی ایران و اولین دبیرستان کشور محسوب می‌شود.

تاریخچه
-------

مدرسه علمیه قبل از مشروطه و تحت نظر انجمن معارف با ریاست میرزا محمود احتشام السلطنه و مدیریت علی خان ناظم العلوم و همراهی میرزا حسن تبریزی معروف به رشدیه، یحیی دولت‌آبادی ناظم اطبا و با نظارت جعفر قلی خان نیر الملک وزیر علوم وقت ایجاد شد ساختمان اولیه این مدرسه در انتهای خیابان لاله‌زار پشت شهرداری منزل انیس الدوله بود. بنا به نوشته یحیی دولت‌آبادی: موضوع ایجاد مدرسه علمیه در هفتمین جلسه ین مدرسه گذاشته شد و مطابق آنچه در اساس‌نامه انجمن آمده بود این مدرسه برای افراد بی بضاعت و فقیر این امکان را فراهم می‌آورد تا بدون پرداخت شهریه تحصیل کنند. این مدرسه در دو بخش ابتدایی و علمیه (دبیرستان) تشکیل شد. مسوولیت بخش ابتدایی با محمد صفی ناظم العلوم و دوره علمیه با کاظم مرزبان بود.

بعد از منزلانیس الدوله خانه «حاج سیف الدوله» در خیابان جمهوری (شاه آباد) سپس منزل علاءالملک در خیابان صفی علیشاه (خانقاه) و سپس خیابان اکباتان و باغ نگارستان اماکنی بودند که مدرسه علمیه چندی در آنجا به فعالیت خود ادامه تا سرانجام در سال ۱۳۱۶ شمسی مدرسه امروزی «علمیه» تبدیل به دانشسرای عالی شده و در کنار مدرسه سپهسالار توانست برای خود ساختمانی تهیه کرده و مستقر شود. اما این ساختمان نیز در سال ۱۳۸۲ به دلیل آنچه طرح توسعه مجلس شورای اسلامی و احداث ساختمان جدید خوانده شد تخریب و در اختیار مجلس شورای اسلامی قرار گرفت؛ و اینبار مدرسه علمیه به ابتدای خیابان جمهوری منتقل گردید و ساختمان مدرسه شریعتی (شاهدخت) به این مدرسه تاریخی واگذار شد.

در حال حاضر موزه مدرسه علمیه در این مکان ایجاد شده و علاقه‌مندان می‌توانند در روزهای دوشنبه و پنج شنبه از ساعت ۱۴ تا ۱۸ از موزه بازدید کنند.

برنامه تحصیلی
-------------

دوره ابتدایی مدرسه علمیه ۵ ساله بوده و در بخش‌های علمی موارد زیر تدریس می‌شد:کامل حساب، هندسه، جبر، مثلثات، جغرافیا، تاریخ، هیئت، فیزیک و شیمی، گیاه‌شناسی، زمین‌شناسی، جانورشناسی، اقتصاد و یکی از سه زبان فرانسوی، انگلیسی یا روسی.
و در دوره دبیرستان دروس نظامی نیز به دانش آموزان یاد داده می‌شد و تنها مدرسه‌ای بود که برای ورزش دارای معلم بود.

محصلان
------

* سعید نفیسی
* شجاع‌الدین شفا
* انور خامه‌ای
* نورعلی تابنده
* احسان طبری
* جهانگیر قائم مقامی
* ناصر کاتوزیان
* شاهرخ مسکوب
* همایون خرم
* ابوالحسن بنی‌صدر
* بهمن فرمان‌آرا
* اسفندیار منفردزاده
* علیرضا مشایخی
* عبدالکریم قریب
* سردار فاخرحکمت
* محمود مهران
* غلامحسین رهنما
* صادق هدایت
* امیرعباس هویدا

مدرسان و مدیران
---------------

برخی از مدرسان این مدرسه عبارت بودند از علی‌خان ناظم العلوم، مهدی قلی مخبرالسلطنه هدایت، میرزا علی‌اکبر مزین الدوله، یوسف ریشار مودب‌الملک و عبدالعظیم قریب، محمدعلی فروغی و سعید نفیسی
مدیران این مدرسه عبارت بودند از: علی خان ناظم العلوم- مهدی قلی مخبرالسلطنه هدایت، علی‌اکبر مزین الدوله، محمد صفی ادیب، محمد حسن ادیب، محمد حسین قریب، ابوالحسن فروغی، علی اکبر مهران، تقی تقوی، محمد ملکزاده

نگارخانه
--------

* دبیرستان علمیه
* دبیرستان علمیه
* دبیرستان علمیه
* دبیرستان علمیه

و از مدیران برجسته دبیرستان علمیه سید عزالدین مهدوی

جستارهای وابسته
---------------

سالنامه مدرسه علمیه[*پیوند مرده*]

منابع
-----

1. ↑  حیات یحیی- یحیی دولت‌آبادی- جلد2
2. 1 2  تاریخچه دبیرستان علمیه-آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت) :: سال بیست و دوم، اردیبهشت ۱۳۲۶ - شماره ۲
3. ↑  «پایان ساماندهی نمای مدرسه «علمیه» در بهارستان». ایسنا. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷.
4. ↑  «افتتاح موزه دبیرستان تاریخی علمیه». شبکه شش واحد خبر. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷.
5. ↑  «خاطرات دومین مدرسه تهران را در موزه «علمیه» ببینید». کلید ملی. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷.
6. ↑  «پایان مرمت دبیرستان علمیه در میدان بهارستان». سازمان زیباسازی شهر تهران. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷.
7. ↑  حسین محبوبی اردکانی، تاریخ موسسات تمدنی جدید در ایران؛ جلد اول (تهران : انتشارات دانشگاه تهران)
8. ↑  «عبدالکریم قریب». روزنامه آفتاب یزد. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ دسامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷.
9. ↑  «قطب سی و نهم، حضرت آقای مجذوبعلیشاه ادام الله ظلّه و برکاته». مزار سلطانی. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ نوامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷.
10. ↑ . کانون وکلای دادگستری بوشهر. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ اکتبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷. پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
11. ↑  «پایان ساماندهی نمای مدرسه «علمیه» در بهارستان». ایسنا. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷.