**شیطان فریبکار** یک آزمایش فکری در زمینهٔ شک‌گرایی است که توسط رنه دکارت در کتاب *تأملات در فلسفه اولی* در سال ۱۶۴۱ میلادی مطرح شد. دکارت در کتاب خود این فرض را مطرح می‌کند که ممکن است شیطانی فریبکار در حال فریب‌دادن انسان‌ها باشد؛ به‌طوری که نمی‌گذارد هیچ حس و دریافت حقیقی‌ای به ایشان برسد و حتی گفته می‌شود که می‌تواند هر هنگام که خواست آن‌ها را در انجام هرگونه عملیات انتزاعی مانند یک محاسبهٔ ریاضی نیز فریب دهد. سؤالی که مطرح می‌شود این است که انسان چگونه می‌تواند با وجود چنین شیطان فریبکاری به هرگونه حقیقتی دست یابد یا از درستی امور مطمئن شود؟ با وجود اینکه خود دکارت بر این باور بود که راهی برای باطل‌دانستن این فرض وجود دارد، اما این نظریه و سؤال‌های پیرامون آن همچنان در میان فلاسفه باقی‌مانده است و خوش‌بینی دکارت در حل مسئلهٔ شک‌گرایی میان فلاسفهٔ چندان دیده نمی‌شود.

دکارت شیطان فریبکار را چنین توصیف کرده است:

> بنابراین من نه یک خدای برتر خوب و سرچشمهٔ حقیقت که یک شیطان نابغه را تصور می‌کنم. شیطانی که به همان اندازه‌ای که هوشمند است، توانا نیز هست و تمام تلاشش را می‌کند تا من را گمراه سازد. من فرض می‌کنم که بهشت، هوا، زمین، رنگ‌ها، شکل‌ها، صداها و همهٔ چیزهای بیرونی چیزی جز بازی‌های فریبکارانه در رویاهای من نیستند؛ دام‌هایی در راه ساده‌لوحی من. من فرض می‌کنم که دستی ندارم، چشمی ندارم، گوشتی ندارم، خونی ندارم، حسی ندارم، اما با این وجود به اشتباه به این باور رسیده‌ام که همهٔ این‌ها را دارم. من قاطعانه در این تعمق خواهم ماند و حتی اگر از دایرهٔ قدرت من خارج باشد که هیچ حقیقتی را دریابم، مطمئناً این توانایی را دارم که قاطعانه موافقت خودم با این اشتباه را حفظ کنم، مبادا که این فریبکار هرچند قدرت‌مند و نابغه بتواند اثری بر من داشته باشد.
> 
>

جستارهای وابسته
---------------

* مغز در خمره
* شک دکارتی
* روح خبیث
* فکر می‌کنم پس هستم
* الهه آفرینش
* عقل فعال
* شر
* عرفان‌گرایی
* ماره
* شک‌گرایی فلسفی
* خودتنهاانگاری
* سمائیل
* شیطان

پانویس
------

1. ↑  Nagel, *Knowledge: A Very Short Introduction*, 17-18.
2. ↑  Manent , LePain and  Elshtain, *The City of Man*, 173.

منابع
-----

* Nagel, J. (2014). *Knowledge: A Very Short Introduction*. Very Short Introductions (به انگلیسی). Oxford University Press. Retrieved 2015-04-06.
* Manent, P.; LePain, M.A.; Elshtain, J.B. (2000). *The City of Man*. New French Thought (به انگلیسی). Princeton University Press. Retrieved 2015-04-06.

| * ن
* ب
* و
شک‌گرایی |
| --- |
| انواع | 
* شک‌گرایی فلسفی
* Moral
* شک‌گرایی علمی
* شک‌گرایی دینی
* Local
* Radical

 |
| فلسفه‌های شک‌گرایی | 
* شک‌گرایی آکادمیک
	+ Arcesilaus
	+ Lacydes
	+ Carneades
	+ Clitomachus
	+ Philo of Larissa
* Ajñana
* فلسفه بودایی
* شک دکارتی
* چارواکا
* مکتب کورنایی
* Madhyamaka
* مکتب پیرهونی
	+ پیرهون
	+ Timon
	+ انیسیدموس
	+ Agrippa
	+ سکستوس امپریکوس
* کسنوفانس

 |
| مباحث شک‌گرایی | 
* Acatalepsy
* انیسیدموس
* Five Modes of Agrippa
* Anatta
* نپایندگی
* سه‌گانه مونشهاوزن
* Non-essentialism
* مسئله معیار
* مسئله استقراء
* کشتی تسئوس
* استدلال موم

 |
| فرضیات شک‌گرایی | 
* شیطان فریبکار
* مغز در خمره
* Dream argument
* امفالوس
* Simulation hypothesis

 |
| پاسخ‌ها | 
* Here is one hand
* Semantic externalism
* Process reliabilism
* بستار شناختی
* زمینه‌گرایی
* نسبی‌گرایی

 |
| فهرست‌ها | 
* List of books about skepticism
* List of scientific skeptics
* List of skeptical conferences
* List of skeptical magazines
* List of skeptical organizations
* List of skeptical podcasts

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فلسفه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |