**آرتاوازد دوم** پس از فوت پدرش تیگران دوم در سال ۵۵ (پیش از میلاد) بر تخت نشست. او بیش از بیست سال سلطنت کرد و سلطنتش تأثیری عظیم در جهت مخالف بر روابط روم و ارمنستان برجای بگذارد.

در زمان سلطنت همین شاه بود که رم احیاناً امکان تبدیل ارمنستان به یک متحد دایمی خود بر ضد اشکانیان را از دست داد.

سیاست اشکانیان در برابر ارمنستان
--------------------------------

سیاست اشکانیان در برابر ارمنستان را می‌توان به دو دوره متمایز از هم تقسیم نمود:

در آغاز امر امید داشتند که ارمنستان را نیز مانند میان رودان به امپراتوری خود ضمیمه کنند. ارمنیان که در آنان به چشم دشمنان بزرگ کشورشان نگریستند در یک رشته جنگهای سخت به فرماندهی پادشاهانشان از دودمان آرتاشسی در سده دوم و در اوایل سده اول پیش از میلاد توانستند از استقلال خود دفاع کنند و آن را حفظ نمایند. سپس به هنگام ظهور قدرت دولت رم در خاورمیانه و تهدیدی که از آن سمت متوجه شده بود سیاست اشکانیان نسبت به ارمنستان تغییر کرد و همه تلاشهایشان در این راه بکار رفت که وجود ارمنستان را نه برای ضمیمه کردن به کشور خود بلکه به عنوان حایلی بین خود و رم حفظ نمایند و به هر قیمتی شده نگذارند رم آن را به امپراتوری خود ضمیمه کند یا حتی فرماندهی نسبی بر آن پیدا کند.

شاپو در کتاب خود می‌نویسد:

> «اشکانیان که همواره اعتدالی در نظرات خود نسبت به ارمنستان داشتند از فکر تسخیر کامل آن کشور چشم پوشیده بودند.»
> 
>

لشکرکشی کراسوس نبرد با اشکانیان
-------------------------------

آرتاوازد دوم به سبب قراردادی که پومپه با ارمنستان بسته بود از روی ناچاری متحد روم شد. او به کراسوس نقشه جنگی عاقلانه‌ای پیشنهاد کرد دایر بر اینکه وی لشکریان رومی را به ارمنستان بیاورد، چون نخست این که در آنجا بهتر می‌تواند سرزمین ایران اصلی را که هم نزدیک است و هم پایه واقعی قدرت اشکانیان، مورد حمله قرار دهد و ضربت نهایی را وارد آورد، در صورتی که میانرودان، که اشکانیان پایتخت خود را به آنجا منتقل کرده‌اند فقط قسمت فرعی قلمرو آنان است. از این گذشته میانرودان با محوطه‌های وسیع و مسطح و با قسمتهای بیابانی‌اش، میدان مناسبی برای جنگهای فرسایشی که تاکتیک رایج سواره‌نظام سبک اشکانی است محسوب میشد، و حال آنکه در کوه‌های ارمنستان و شمال ایران ارتش روم میدان مساعدتری برای یک جنگ سازمان داده خواهد داشت.

کراسوس این نقشه را رد کرد و با هفت لژیون سرباز در مجموع «۴۲۰۰۰ نفر» از سوریه به طرف بین‌النهرین حرکت کرد و از شهرهای تیگراناکرت و کرت و نصیبین گذشت. در ضمن ۶۰۰۰ سوار ارمنی را هم که آرتاوازد برایش فرستاده بود و یکی از امرای تابع عرب به نام «عبقر» را با نفراتش به همراه خود آورده بود.

در آن فاصله پادشاه اشکانی سپاهیان خود را هم بر ضد رومیان که از سمت مغرب می‌آمدند تجهیز و متمرکز می‌کرد و هم در شمال برضد ارمنیان که متحد روم بودند موضع می‌گرفت. ارتش روم که به وسیله حملات فرسایشی سواران اشکانی به ستوه آمده بود و در سرزمینی بدون آب میانرودان به زحمت پیش می‌آمد و عبقر امیر محلی عرب هم به او خیانت کرده بود سرانجام بخش عمده‌ای از آن در نبرد حران نابود شد. کراسوس توسط سورنا کشته شد و «کاسیوس» سردار رومی که فرماندهی بازماندگان را برعهده گرفته بود پس از یک عقب‌نشینی خود را به سوریه رسانید.

پس از شکست کراسوس و عقب‌نشینی بازمانده سپاهیان رومی به سوریه، دیگر برای ارمنستان غیرممکن بود به تنهایی بار سنگین جنگ را تحمل کند، و لذا پادشاه آرتاوازد مجبور شد با اشکانیان قرارداد ببندد. آرتاوازد به شرایط آن قرارداد گردن نهاد و به موجب آن قسمت جنوبی ارمنستان را به ایران واگذاشت و بعلاوه با پادشاه اشکانی هم پیمان اتحاد بست، در ضمن این پیمان با ازدواج خواهر پادشاه ارمنستان با یکی از پسران اشکانی تحکیم شد.

سیاست روم بر ارمنستان
---------------------

مارکوس بنا به اندرزهای خائنانه کلئوپاترا که می‌خواست ثروتهای ارمنستان را تصاحب کند و یکی از فرزندان خود را بر تخت سلطنت آنجا بنشاند آرتاوازد را با فریب و نیرنگ به نزد خود به شهر نیکوپولیس خواند و با اینکه پیش از این از کمکهای او به سپاهیان رم در حین آن عقب‌نشینی بزرگ در جنگ با اشکانیان سال ۳۶ پیش از میلاد تشکر کرده بود وی را با ملکه و با دو تن از پسرانش به زندان انداخت. وقتی اعضای خانواده سلطنتی ارمنستان را به حضور کلئوپاترا که محرک اصلی و عامل زیر پرده این سیاست بود، زیرا مارکوس کاملاً تحت نفوذ او قرار داشت و عامل بی‌اراده‌ای بیش نبود. بردند همگی چنان رفتاری بزرگ منشانه و حاکی از مناعت از خود نشان دادند که رومیان حاضر در مجلس را تحت تأثیر قرار دادند، لیکن این طرز رفتار هیچ تأثیری روی کلئوپاترا نداشت.

دیون کاسیوس می‌نویسد:

> «هر چند از چندین نفر فشارهایی به آنان آمد و از چندین طرف امیدواریهایی به آنان داده شد که سر تعظیم فرود بیاورد و اظهار بندگی کنند ولی آنان حتی یک کلمه خطاب به کلئوپاترا دال برکنش و تضرع برزبان نیاوردند و در برابر او سرخم نکردند، همه مشهور شدند به اینکه آدمهای شجاعی هستند، ولی به همین دلیل بسیار رنج و آزار دیدند.»
> 
> 

کلئوپاترا آنان را مورد آزار و شکنجه قرار داد تا محل اختفای گنجینه‌های ارمنستان را فاش کنند. سپس کلئوپاترا و مارکوس لشکریانی برای اشغال ارمنستان فرستادند و الکساندر هلیوس جوان را که ارشد فرزندان حاصل از ازدواجشان بود بر تخت سلطنت آن کشور نشاندند. همه ارمنستان به وسیله سپاهیان رم غارت شد و جواهرات را به مصر آوردند.

جستارهای وابسته
---------------

* تاریخ ارمنستان
* دودمان آرتاشسی

منابع
-----

1. ↑  Astourian Political Relations between Armenia and Rome, 190 B.C. to 428
2. ↑  هراند پاسدرماجیان (۱۳۶۶). «تاریخ ارمنستان». نشر تاریخ ایران. ص. صفحه:۸۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ نوامبر ۲۰۱۷.
3. ↑  Chapot, Victor (1907). "La frontière de l'Euphrate de Pompée à conquête arabe". A. Fontemoing.
4. ↑  هراند پاسدرماجیان (۱۳۶۶). «تاریخ ارمنستان». نشر تاریخ ایران. ص. صفحه:۸۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ نوامبر ۲۰۱۷.
5. ↑  تاریخ ارمنستان، مترجم: ا. گرمانیک جلد یکم (از دوران ماقبل تاریخ تا سده هجدهم)، صفحه:۸۴
6. ↑  هراند پاسدرماجیان (۱۳۶۶). «تاریخ ارمنستان». نشر تاریخ ایران. ص. صفحه:۸۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ نوامبر ۲۰۱۷.

* *Armenian Soviet Encyclopedia*. Vol. 2. Yerevan. p. 144.
* Այվազյան, Հ. Մ. (2005). *Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով)*. Vol. առաջին. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատ.
* Խուդավերդյան, Կոստանդին (1990). *Հայկական համառոտ հանրագիտարան* (به ارمنی). Vol. 1. Երևան: Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ.
* Արտավազդ Բ at Encyclopedia.am بایگانی‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۲ توسط Wayback Machine
* "Արտավազդ 2-րդ: Արտաշատի". *ԵՊՀ Հայագիտական*.


| * ن
* ب
* و
ارمنستان تیگران کبیر |
| --- |
| اعضای خانواده | 
* تیگران یکم (پدر)
* آرتاوازد یکم (عمو)
* آرتاشس یکم (پدربزرگ)
* کلئوپاترا پونتوس (همسر)
* hy:Տիգրան Կրտսեր
* آرتاوازد دوم

 |
| فعالیت‌ها | 
* تیگران دوم
* تیگران دوم
* جنگ اشکانیان و ارمنیان
* جنگ‌های مهردادی
* نبرد تیگراناکرت

 |
| امپراتوری تیگران | 
* تیگراناکرت

 |
| حقوق بین‌الملل | 
* شاهنشاه
* تیگران
* ملی‌گرایی ارمنی

 |

| * ن
* ب
* و
شاهان ارمنی |
| --- |
| شاهان اورارتویی | 
* آرامه
* Lutipri
* ساردوری یکم
* ایشپوئینی
* منوآ
* آرگیشتی یکم
* ساردوری دوم
* روسای یکم
* آرگیشتی دوم
* روسای دوم
* ساردوری سوم
* اریمنا
* روسای سوم
* ساردوری چهارم
* روسای چهارم

 |
| دودمان اروندی | 
* یرواند یکم ساکاواکیاتس
* تیگران یرواندیان
* واهاگن اروندی
* هیدرانس یکم
* هیدرانس دوم
* هیدرانس سوم
* اردشیر
* یرواند یکم (ساتراپ)
* داریوش سوم (ساتراپ)
* یرواند دوم
* Mithrenes
* پردیکاس (non-dynastic)
* Neoptolemus Orontid (non-dynastic)
* ائومنس (non-dynastic)
* Mithrenes
* یرواند سوم
* Sames
* آرشام یکم
* Xerxes
* یرواند چهارم
* Abdissares

 |
| دودمان آرتاشسی | 
* آرتاشس یکم
* تیگران یکم
* آرتاوازد یکم
* تیگران دوم
* آرتاوازد دوم
* آرتاشس دوم
* تیگران سوم
* تیگران چهارم به همراه اراتو

 |
| نامزدهای نادودمانی رومی و اشکانی | 
* آریوبرزن (تحت‌الحمایه روم)
* آرتاوازد سوم
* تیگران پنجم
* وانون یکم
* فترت روم
* آرتاشس سوم (تحت‌الحمایه روم)
* آرشاک یکم (تحت‌الحمایه پارت)
* یرواند ارمنستان
* مهرداد ارمنستان (تحت‌الحمایه روم)
* Orodes
* Mithridates
* رادامیستوس (تحت‌الحمایه روم)
* تیرداد یکم
* Rhadamistus

 |
| سلسله اشکانی ارمنستان | 
* تیرداد یکم
* تیگران ششم (تحت‌الحمایه روم)
* تیرداد یکم
* ساناتروک
* آکسیدارس
* فارتاماسیریس
* استان روم ۱۱۴-۱۱۷/۸
* بلاش سوم
* سوهه موس ارمنستان
* باکور، شاه ارمنستان
* سوهه موس
* بلاش پنجم
* خسرو یکم
* تیرداد دوم
* خسرو دوم ارمنستان
* ساسانیان ۲۵۲-۲۸۷
* آرتاوازد چهارم ۲۵۲–۲۸۷ پادشاه منصوب ساسانیان
* تیرداد سوم (دوباره تحت‌الحمایه روم)
* Khosrov III the Small
* تیگران
* آرشاک دوم
* ساسانیان ۳۶۸
* پاپ
* وارازدات
* آرشاک سوم
* خسرو چهارم
* بهرام شاپور
* دولت مستقل محلی ۴۱۷–۴۲۲
* آرتاشس چهارم

 |
| باگراتونی ارمنستان | 
* آشوت یکم
* سمبات یکم
* آشوت دوم
* آباص یکم
* آشوت سوم
* سمبات دوم
* گاگیک یکم
* اوهانس-سمبات سوم
* آشوت چهارم
* گاگیک دوم

 |
| پادشاهی ارمنی کیلیکیه | 
* روبن یکم
* کنستانتین یکم
* توروس یکم
* کنستانتین دوم
* لئو یکم
* توروس دوم
* روبن دوم
* Mleh
* روبن سوم
* لئو یکم
* زابل
* هتوم یکم
* لوون سوم (یا دوم)
* هتوم دوم
* توروس سوم
* هتوم دوم
* سمبات
* کنستانتین یکم
* هتوم دوم
* لئو سوم
* اوشین
* لئو چهارم
* کنستانتین دوم
* کنستانتین سوم
* کنستانتین چهارم
* لئو پنجم

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت (از طریق ویاف)

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   لغتنامه‌ها و دایره المعارف‌ها | Բրիտանիկա (օնլայն) · Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Մեծ ռուսական |
| کنترل استاندارد | GND: 102382018 · VIAF: 74241978 · WorldCat VIAF: 74241978 |