چلیپای نستعلیق، کتابخانۀ کاخ گلستانچلیپای نستعلیق با شعری منسوب به نظامی، کتابخانۀ کاخ گلستان:  
هو الله سبحانه  
تجربه کردم ز هر اندیشه‌ای  
نیست نکوتر ز سخا پیشه‌ای  
خاص ز بهر کرم آمد درم  
بر گذر قافیه اینک کرم  
فقیر محمد حسین التبریزی
**ملا محمدحسین تبریزی** (درگذشت ۹۸۵ ه‍. ق) ملقب به «*مهین استاد*» از نستعلیق‌نویسان قرن دهم هجری و استاد خوشنویسان بزرگی چون میرعماد و علیرضا عباسی بوده‌ است.

سرگذشت
------

وی فرزند مولانا عنایت‌الله شیخ‌الاسلام آذربایجان و برادر مولانا محمدعلی بود و از علمای دوران خود و از صاحبان فضل و کمال و هنر به‌شمار می‌آمد. شعر می‌گفت و گفته‌اند «محزون» تخلص می‌کرد.

محمدحسین ابتدا به کسب علوم پرداخت و در علم ادب و لغت عرب مهارت پیدا کرد. در جوانی به مشهد رفت و از سید احمد مشهدی و میرحیدر خوشنویس تعلیم گرفت و سپس نزد مالک دیلمی رفت و خط را تکمیل کرد. در کتیبه‌نویسی دست قوی داشت و در زمان شاه اسماعیل دوم، کتیبه‌نویسی بناهای دولتی بر عهده وی بود. او شعر نیز می‌سرود و در جوانی درگذشت.

شهرت او چنان بود که میرعماد در جوانی قزوین را ترک و به تبریز رفت تا نزد او شاگردی کند. می‌گویند میرعماد روزی قطعه‌ای از خط خود را به ملا محمدحسین تبریزی نشان داد؛

استاد فرمود: «اگر چنین توانی نوشت، بنویس وگرنه قلم فرو گذار.»

میر گفت: «این را خود نوشته‌ام».

استاد روی او را بوسید و خط او را روی چشم گذارد و فرمود: «امروز استاد خوشنویسان هستی» و او را از شاگردی بی‌نیاز دانست.

او را شاگرد مالک دیلمی دانسته‌اند. و از شاگردان معروفش، محمدرضا تبریزی، بهبود شاهنشاهی، محمدشریف، علیرضا عباسی و میرعماد را نام برده‌اند.

در ثبت تاریخ درگذشتش اختلاف‌هایی وجود دارد برخی آن را مصادف با درگذشت سیداحمد مشهدی نستعلیق‌نویس ملازم شاه تهماسب و به سال ۹۸۶ ه‍. ق ذکر کرده‌اند.، در کتاب «تربیت دانشمندان آذربایجان» ۹۸۲ و هدایت‌الله سپهر در تذکره خود ۹۸۰ و دوست نزدیک او «حافظ حسین ابن الکربلایی با ذکر روز و ماه روز شنبه هفدهم ماه رجب ۹۸۵ ه‍.ق در قزوین ذکر کرده که بیشتر درست‌می‌نماید. به هر حال آنچه مسلم است در جوانی بدرود حیات گفته و هنگام تالیف عالم‌آرای عباسی (حدود ۱۰۳۸) مدتها پیش درگذشته بوده است.

آثار
----

از آثار وی می‌توان به این موارد اشاره کرد:

* ‌یک نسخه «مناجات» خواجه عبدالله انصاری، به قلم دودانگ خوش، با رقم: «تمت الرسالهٔ بیدالعبدالمذنب محمدحسین التبریزی، غفر ذنوبه»
* یک نسخه منتخب «حدیقه الحقیقه» سنایی، به قلم نیم دودانگ خوش، با رقم: «تمت الرسالهٔ الشریف علی یدالفقیر محمدحسین التبریزی»
* و قطعات مختلف دیگر که شاید شیواترین آن‌ها یک قطعه در مرقع ولی‌الدین افندی باشد، به قلم دودانگ و نیم دودانگ و کتابت عالی، با رقم:«نمقه العبد محمدحسین التبریزی غفر له»

پانویس
------

1. 1 2 3  فضایلی ۳۴۹-۳۵۰ و ۴۹۵-۴۹۶
2. 1 2  وب‌گاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد مبارکه
3. ↑  وب‌گاه مقالات علمی ایران
4. 1 2 3 4 5  بیانی، مهدی ص ۶۸۰ - ۶۸۳
5. ↑  فضاپلی

منابع
-----

* بیانی، مهدی، احوال و آثار خوشنویسان، تهران، انتشارات علمی، چاپ دوم ۱۳۶۳ش. ص ۶۸۰ - ۶۸۳
* فضایلی، حبیب‌الله. *اطلس خط*. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش. ص ۵۲۴ - ۵۲۵و ۳۴۹ -۳۵۰ و ۴۸۰ و ۴۸۶
* وب‌گاه مقالات علمی ایران
* وب‌گاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد مبارکه (برداشت آزاد با ذکر منبع)

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ***محمدحسین تبریزی*** موجود است. |

پیوند به بیرون
--------------

* وبلاگ خوشنویسی نی نگار. علی امین هیهاتی آذر. ملا محمد حسین تبریزی تصویر نمونه اثر

| * ن
* ب
* و
خوشنویسی در جهان اسلام |
| --- |
| خط‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| خطوط اصلی | 
* کوفی
* بنّایی
* خطوط ششگانه (نسخ •  ثلث •  محقق •  ریحان •  توقیع •  رقاع)
* تعلیق
* نستعلیق
* شکسته‌نستعلیق
* دیوانی
* رقعه
* مغربی
* بهاری

 |
| خطوط تفننی تزیینی | 
* غبار
* طغرا
* سینی
* سیاق
* تاجی
* ناخنی
* معلی
* مرصع
* خط توأمان
* سفیر

 |

 |  |
| خوشنویسان | 
* ابن مقله
* ابن بواب
* یاقوت مستعصمی
* میرعماد حسنی
* میرزا احمد نیریزی
* درویش عبدالمجید طالقانیمیرعلی تبریزی
* میرعلی هروی
* سلطان‌علی مشهدی
* بایسنقر میرزا
* علیرضا عباسیمیرزا غلامرضا اصفهانی
* میرزا محمدرضا کلهر
* عمادالکتاب**فهرست خوشنویسان ایرانی**

 |
| جستارهای وابسته | 
* خوشنویسی ایرانی
* خط فارسی
* اصول دوازده‌گانه خوشنویسی اسلامی
* نقاشیخط
* سیاه‌مشق
* چلیپا
* مرقع
* کتابت قرآن
* ابزارهای خوشنویسی
* انجمن خوشنویسان ایران

 |
| مقاله‌های خوشنویسی اسلامی |