| *تاریخ* *فرانسه* |
| --- |
|  |
| پیش از تاریخ
* پارینه سنگی
* میان سنگی
* نوسنگی
* عصر مس
* عصر برنز
* عصر آهن
 |
| باستان
* مستعمرات یونانیان
* گل‌های سلتی (تا ۵۰ قبل از میلاد)
* گل‎های رومی (از ۵۰ قبل از میلاد تا ۴۸۶)
 |
| قرون وسطا اولیه
* فرانک‌ها
* مروونژی‌ها (۴۸۱–۷۵۱)
* کارولنژی‌ها (۷۵۱–۹۸۷)
 |
| قرون وسطا
* دودمان کاپه (۹۸۷–۱۳۲۸)
* والواها (۱۳۲۸–۱۴۹۸)
 |
| دوران مدرن اولیه
* *رژیم قدیمی*
* والواها-اورلینز (۱۴۹۸–۱۵۱۵)
* والواها-انگلوم (۱۵۱۵–۱۵۸۹)
* بوربون (۱۵۸۹–۱۷۹۲)
 |
| قرن ۱۹
* انقلاب فرانسه (۱۷۸۹–۱۷۹۹)
* پادشاهی فرانسه (۱۷۹۱–۱۷۹۲)
* جمهوری اول (۱۷۹۲–۱۸۰۴)
* امپراتوری اول (۱۸۰۴–۱۸۱۴)
* بازگشت (۱۸۱۴–۱۸۳۰)
* سلطنت ژوئیه (۱۸۳۰–۱۸۴۸)
* جمهوری دوم (۱۸۴۸–۱۸۵۲)
* امپراتوری دوم (۱۸۵۲–۱۸۷۰)
* جمهوری سوم
 |
| قرن ۲۰
* جمهوری سوم (۱۸۷۰–۱۹۴۰)
* + فرانسه آزاد
	+ فرانسه ویشی (۱۹۴۰–۱۹۴۴)
* جمهوری موقت (۱۹۴۴–۱۹۴۶)
* جمهوری چهارم (۱۹۴۶–۱۹۵۸)
* جمهوری پنجم (۱۹۵۸–present)
 |
| گاهشماری |
| نشان درگاه درگاه  فرانسه |
| * ن
* ب
* و
 |

**گُل‌ها** یا *مردمان سرزمین گل* (به فرانسوی: Peuples Gaulois) مردمانی بودند که در سرزمین گل در باختر اروپا (فرانسه کنونی، بلژیک، سوئیس باختری، بخش‌هایی از هلند و کرانه باختری رود راین در آلمان) می‌زیستند. آن‌ها مردمانی از نژاد سلتی به‌شمار می‌رفتند که در آغاز در سرزمین یاد شده بسر می‌بردند، اما در روزگار روی کار آمدن رومیان در همه جای اروپا پراکنده شدند. گل‌ها به زبان گالیک از زبان‌های سلتی قاره‌ای سخن می‌گفتند. کانون گرد آمدنشان در فرانسه و پس از آن در بخشی از شمال ایتالیا و آنگاه شمال کوهای آلپ بود.

گلها نزدیک به سال ۳۹۰ پیش از میلاد به رم تاختند. در ۲۸۱ پیش از زایش مسیح شمار بسیاری از گل‌های خاوری به تراس در شمال یونان کوچ کردند.

یکی از سردسته‌های بزرگ گل به نام برنوس که ارتشی بزرگ را رهبری می‌نمود برآن شد تا به پرستشگاه آپولون در دلفی دست درازی کند، اما گفته می‌شود که تندری را که همان زمان رخ داد نشانی از یک هشدار آپولون دانسته و از این کار خودداری کرده‌است. در همین زمان ۱۰هزار تن از سلتی‌ها با برده‌هایشان به تراس کوچیدند. سه دسته از ایشان به خواهش نیکومدس یکم شاه بیتونیه از تراس گذشتند و به آسیای کوچک رفتند. نیکومدس برای نبرد با برادرش به نیروهای ایشان نیاز داشت. اینان سرانجام در کاپادوکیه و فریجیه در آناتولی میانی جای گرفتند که سبب شد از آن پس این سرزمین به گالاتیا نامور شود.

ریشه واژه گُل
-------------

واژه گُل (در انگلیسی gaul) برابر Gallia و Gallus, Gallicus در زبان لاتین است. این همانندی شاید یک پیشامد باشد. به هر روی انگلیسی زبانان واژه‌های Gaule و Gaulois را از زبان فرانسه وام گرفتند. ریشه این واژگان از \*walha- در زبان آلمانی می‌باشد که واژه ایست به چم (معنا) *ناژرمن* (کسی که ژرمن نیست مانند سلتیها و رومیان). این نام در واژگانی مانند ویلز(wales) نمود پیدا کرده‌است. W در زبان آلمانی بر پایه بنیان دستوریی که از زبان فرانسه به جای مانده به gu / g دگرش می‌یابد مانند guerre = war, garde = ward. آمیزش au پیش از al نیز در این زبان نمودار است. برای نمونه cheval ~ chevaux، از این رو سخت می‌توان پذیرفت که Gaulle از واژه لاتینی Gallia به زبان انگلیسی راه یافته باشد چرا که واج g در انگلیسی j خواهد شد (مانند gamba> jambe) و آمیزش au ناشدنی است.

جستارهای وابسته
---------------

* گل روم (فرانسه)

* تندیسی یونانی ساخته شده در ۲۳۰-۲۲۰ پیش از زایش به نام مرگِ گُلتندیسی یونانی ساخته شده در ۲۳۰-۲۲۰ پیش از زایش به نام مرگِ گُل
* مرزهای سرزمین گل در سال ۵۸ پیش از زایش مسیحمرزهای سرزمین گل در سال ۵۸ پیش از زایش مسیح

منابع
-----

Wikipedia contributors, "Gaul," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed February 27, 2008).

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گل‌ها (فرانسه) موجود است. |