Place in 23x15px|border |alt=|link= ایران
***دهستان جاسب*** (به انگلیسی: Jasb Rural) دهستانی است در بخش مرکزی شهرستان دلیجان، استان مرکزی، ایران. در سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۳۷۳ نفر در ۵۵۲ خانوار بوده‌است. دهستان دارای ۷ روستا می‌باشد. در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی دلیجان در ایران قرار دارد.بزرگترین خاندان جاسب خاندان زینلی هستند که پیشه اصلی آنها طبخ کباب و حلیم و آش و ... میباشد.

این دهستان در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی شهرستان دلیجان و در نزدیکی سد پانزده خرداد واقع شده که از شمال به روستای کرمجگان، از جنوب به نراق، از شرق به اردهال و از غرب به دلیجان راه دارد و شامل ۷ پارچه آبادی است که نام جاسب را برخود دارد. این منطقه متشکل از روستاهایی نه چندان بزرگ به نام‌های؛ بیجگان (شهیدیه)، وشتگان (بهشت مکان)، وسقونقان، هرازجان (هزار جوان)، زُر، واران و کروگان. این ۷ آبادی در دره‌ای به طول ۵۰ کیلومتر در راستای رود ازنا قرار دارند.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد جاسب، در مرز روستای واران و کروگان قرار گرفته‌است.

کوه های جاسب
------------

این روستا دارای کوه های بسیار زیبایی از جمله
بونوخو، کوه سنگی،... 
میباشد. 
کوه بونوخو از همه ده ها مشخص است

آثار باستانی جاسب
-----------------

از آثار باستانی جاسب می­توان به قبرستان قدیمی واران، تپه قلعه کوه امام علی، تپه قلعه سرخ، تپه قلعه وشتگان، تپه قلعه و سقونقان، مسجد جامع و امام حسن بیجگان، برج روستای هرازجان، تپه قلعه کوه امام ولی روستای کروگان، غار سیجان در ضلع شمالی روستای واران و سنگ نوشته ­های قبرستان روستای بیجگان نام برد که همگی شماره ثبت میراث فرهنگی کشور را دارند.
همچنین در دل کوه های وشتکان غار بسیار کوچکی وجود دارد که به غار [[احمد کوره]] معروف است

گفته میشو در زمان های قدیم مردی به نام [[احمد]] در آنجا زندگی میکرده

آن مرد کور بوده و به همین علت به آنجا احمد کوره میگویند

اماکن زیارتی
------------

تاریخچه
-------

تاریخ جاسب را می‌توان از دوران شاهنشاهی ساسانی پی‌برد. داستانی که ریش سفیدان روستا می‌گویند این است که در زمان شاه اردشیر بابکان سواره نظام شاه را به مراتع سرسبز دره می‌بردند تا اسب‌ها از سرسبزی فراوان بچرند و از نهر ازنا نیز بنوشند. به تدریج که بازدید سواره نظام بیشتر شد، تصمیم گرفته شد که ۹ پناهگاه در دره ساخته شود تا گله داران اسب بتوانند شب را در مکان‌های مختلف بمانند. سرانجام این نه سرپناه به‌طور دائم توسط گله داران و خانواده‌هایشان سکنی گزیدند و به آرامی به روستاهای خودشان تبدیل شدند. در طول ۲۰۰۰ سال تسخیر دائمی دو سرپناه به دلیل عدم توانایی در پرورش مواد غذایی در زمین مجاور متروکه شد، یکی از این پناهگاه‌ها در غرب کروگان قرار داشت و آثاری هنوز قابل مشاهده است، دیگری در پایین دست بیژگان و به دلیل طغیان دوره ای رودخانه همه آثار آن شسته شده‌است. با گذشت زمان و تنها هفت روستا باقی مانده‌است که تا به امروز دارند.

اولین سازه‌ها در نزدیکی قنات‌ها ساخته شدند تا آب دائمی به مزارع و برای مصارف خانگی وجود داشته باشد، زیرا با بزرگ‌تر شدن روستاها، ساختمان‌ها بر روی تراس‌های سنگی ساخته شدند که به شدت به سمت رودخانه شیب داشتند.

مردم
----

امروزه همه مردم جاسب مسلمانان شیعه هستند. در سال ۱۹۵۰ میلادی بیش از نیمی از مردم کروگان بهایی بودند. روستای دیگری که تعدادی خانواده بهایی داشت وسقونقان بود. در ماه رمضان سال ۱۹۵۵ میلادی شیخ محمد تقی فلسفی که روحانی بود بزرگ‌ترین تبلیغات علیه بهاییان را شروع کرد. بعد از اینکه از شاه برای ادامه سخنان ضد بهایی اجازه گرفت شروع به صحبت در مورد بهاییان در خطبه‌های نماز جمعه کرد. درگیریهای شدیدی بین مسلمانان و بهاییان صورت گرفت و بسیاری از بهاییان کشته شده، اموالشان از آنان گرفته شده و از پست‌های دولتی منع شدند. در این زمان بسیاری از آنان برای یافتن زندگی بهتر به تهران مهاجرت کردند. همچنین بعد از انقلاب اسلامی تمامی زمین‌ها و اموال آنان توسط سازمان اوقاف و امور خیریه تصرف و بعدها به مردم همان منطقه فروخته شد.

جمعیت
-----

جمعیت کل این هفت روستا در حال حاضر حدود ۱٫۵۹۰ نفر (طبق آمار ۱۳۹۵) است، اما این رقم در حال حاضر رو به کاهش است زیرا تعداد بیشتری از جوانان زندگی روستایی را رها کرده و به شهرهای بزرگتر مانند تهران و اصفهان می‌روند. مرکز اصلی جمعیت در کروگان واقع شده‌است که بزرگ‌ترین روستا از هفت روستا است و پس از آن بیژگان از نظر وسعت قرار دارد. اکثریت کلی جمعیت جاسب پیرو مذهب شیعه هستند، اما در گذشته پیروان بهائی زیادی وجود داشتند. و تعداد زیادی یهودی در این شهر تحت تعقیب قرار گرفتند. در طول دهه ۱۳۳۰ بیش از نیمی از جمعیت کروگان بهائی بودند. روستای دیگری که چند خانواده بهائی داشت وسکونقان است. در ماه رمضان سال ۱۳۳۶، شیخ محمدتقی فلسفی، واعظ عوام‌گرا، یکی از برجسته‌ترین طرح‌های تبلیغاتی ضد بهائیت را در ایران آغاز کرد. وی پس از دریافت اجازه از محمدرضا پهلوی برای بیان سخنان ضد بهائی در خطبه‌های خود، روحانیون دیگر را تشویق کرد تا در خطبه های خود در مورد مسئله بهائی‌ستیزی بحث کنند. این خطبه ها باعث خشونت‌های اوباش علیه بهائیان شد. اموال بهائیان ویران شد، احشام آنها ربوده یا کشته شدند، مراکزشان غارت شد، قبرستان‌هایشان هتک حرمت شد، بهائیان کشته شدند، برخی از آنها تکه تکه شدند، زنان بهائی ربوده شدند و مجبور به ازدواج با مسلمانان شدند، و بهائیان اخراج و از مدارس و مشاغل اخراج شدند. با توجه به افزایش روزافزون آزار و اذیت بهائیان توسط اکثریت مسلمان، آنها چاره ای جز ترک سبک زندگی و مسکن خود در جستجوی زندگی بهتر در تهران نداشتند.

موقعیت جغرافیایی
----------------

این روستاها همگی در پایین دره جاسب قرار دارند. خود دره از رودخانه منفرد ازنا تغذیه می‌شود که بیشتر آب خود را از رواناب قنات‌های اطراف دریافت می‌کند. این دره توسط کوه‌هایی احاطه شده‌است که یک رشته U شکل را تشکیل می‌دهند، بلندترین قله کوه ولیجه است که ارتفاع آن به ۳٫۲۳۳ متر (۱۰٫۶۰۴ فوت) می‌رسد. قله‌های قابل توجه دیگری که بیش از ۳٫۰۰۰ متر ارتفاع دارند به ترتیب کوه گرگ، کوه قالید ۳٫۱۵۵ متر (۱۰٫۳۵۲ فوت)، کوه پلنگست ۳٫۱۳۵ متر (۱۰٫۲۸۶ فوت)، کوه صلالت ۳٫۰۵۵ متر (۱۰٫۰۲۴) هستند. پا)؛ با این حال، این کوه‌ها از سطح دره ۲٫۲۰۰ متری بالا می‌روند.

سبک زندگی
---------

روستاهای جاسب جز روستاهای کشاورزی سنتی ایران هستند. این مزارع از طریق سیستم قنات‌های روباز آبیاری می‌شوند که از آب قنات‌های مجاور تغذیه می‌شود. از آب قنات‌ها در تابستان و بهار که کشاورزی در اوج فعالیت است استفاده می‌شود. در طول ماه‌های سرد زمستان که دمای هوا می‌تواند به ۳۰- درجه سانتی‌گراد برسد و چندین متر برف می‌بارد، کشاورزی انجام نمی‌شود، زیرا هوای سرد اجازه نمی‌دهد زندگی گیاهی رشد کند. قالی بافی از نظر اهمیت بعد از کشاورزی رتبه دوم را داشت. در طول سال‌ها صدها فرش گرانبها توسط جمعیت زنان محلی ساخته شد.

منابع
-----

1. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
2. ↑  ویکی‌پدیای انگلیسی

| * ن
* ب
* و
مناطق تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست ایران |
| --- |
| ذخیره‌گاه‌های  زیست‌کره | 
* ارژن و پریشان
* ارسباران
* تنگ صیاد و سبزکوه
* توران
* حرای خورخوران
* دریاچه ارومیه
* دنا
* کویر
* گلستان
* گنو
* میانکاله
* هامون
* کپه‌داغ

 | اثر طبیعی ملی دماونداثر طبیعی ملی دماوندپارک ملی لارپارک ملی لاردریاچه گهر (حفاظتٰ‌شده اشترانکوه)دریاچه گهر (حفاظتٰ‌شده اشترانکوه)اثر طبیعی ملی علم‌کوهاثر طبیعی ملی علم‌کوهپارک ملی دریاچه ارومیهپارک ملی دریاچه ارومیهاثر طبیعی ملی قله سبلاناثر طبیعی ملی قله سبلاناثر طبیعی ملی لاله‌های واژگوناثر طبیعی ملی لاله‌های واژگونذخیره‌گاه زیست‌کره دریاچه هامونذخیره‌گاه زیست‌کره دریاچه هامونمنطقه حفاظت‌شده جنگل حرامنطقه حفاظت‌شده جنگل حرامنطقه حفاظت‌شده تورانمنطقه حفاظت‌شده تورانپناهگاه حیات وحش دریاچه زریبارپناهگاه حیات وحش دریاچه زریباراثر طبیعی ملی غار علیصدراثر طبیعی ملی غار علیصدرمنطقه شکارممنوع تالاب استیلمنطقه شکارممنوع تالاب استیل |
| مناطقچهارگانه | 

|  |  |
| --- | --- |
| پارک‌های ملی | 
* ارسباران
* بختگان
* بمو
* بوجاق
* پابند
* تندوره
* تنگ صیاد
* توران
* خبر
* خجیر
* دریاچه ارومیه
* دز
* دنا
* دیر نخیلو
* ساریگل
* سالوک
* سرخه‌حصار
* سیاه‌کوه
* صیدوا
* ضامن آهو
* قطرویه
* قمیشلو
* کرخه
* کلاه‌قاضی
* کنتال
* کویر
* کیاسر
* گلستان
* لار
* موته
* نای‌بند

 |
| آثارطبیعی ملی | 
* ارس سرانی
* بزنگان
* تار و هویر
* تنگ رازیانه
* تنگه واشی
* جزیره خارکو
* چشمه فکجور دمکش
* چشمه گراب
* گل‌فشان پیرگل
* چشمه گلفشان تنگ
* خشکه‌داران
* دهلران
* سرو ابرکوه
* سرو زربین سنگان
* سرو سیرچ
* سرو قره باغ
* سرو هرزویل
* سوسن چلچراغ
* صنوبر شیروان
* غار علیصدر
* غار پراو
* غار چال‌نخجیر
* غار رودافشان
* غار سهولان
* غار گواتامک ایرندگان
* غار صداکی ایرندگان
* غار قوری‌قلعه
* غار ماهی‌کور
* غار یخکان
* فسیل مراغه
* قله‌های بینالود
* قله‌های سه‌گانه علم‌کوه، سیاه‌کمان و قله تخت سلیمان
* قله تفتان
* قله دماوند
* قله سبلان
* گنبد نمکی جاشک
* گنبدهای نمکین خرسین
* لاله واژگون چهارمحال

 |
| پناهگاه‌هایحیات وحش | 
* امیرکلایه
* انگوران
* بختگان
* بوروئیه
* بیستون
* تالاب کانی برازان
* تالاب کجی نمکزار
* توران
* جاسب
* چوکام
* حیدری
* خارک
* خوش‌ییلاق
* دربند راور
* دره انجیر و نی‌باز
* دشت سوتا و حمامیان
* دشت لاغری
* دشت ناز
* دودانگه و چهاردانگه
* راسبند
* رباط شور
* روچون
* زریاب
* زریوار
* سرخان‌گل
* سلکه
* سمسکنده
* شادگان
* شیدور
* شیراحمد
* عباس آباد
* فریدون‌کنار
* قمیشلو
* کلاه‌قاضی
* کیامکی
* لوندویل
* مهروئیه
* موته
* میاندشت
* میان‌کاله
* نایبندان
* هامون
* هندورابی
* یخاب

 |
| مناطقحفاظت‌شده | 
* آبشار شیرگاه
* آبشار مارگون
* آرک و کرنگ
* آق‌داغ
* آلموبلاغ
* ارژن و پریشان
* اُرس سیستان
* ارسباران
* اساس
* اشترانکوه
* افتخاری
* البرز مرکزی
* الوند
* انگوران
* منطقه حفاظت‌شده عبدالرزاق
* باشگل
* باغ شادی
* باغ کشمیر
* بحرآسمان
* بدر و پریشان
* پیر علیا
* بلس‌کوه
* بهرام گور
* بوجاق
* بوزین و مرخیل
* بولا
* بیجار
* بیدوئیه
* بیستون
* بینالود
* پرزوئیه
* پرور
* پروند
* پلنگ دره
* تالاب سد نوروزلو
* تخت سلطان
* تندوره
* تنگ بستانک
* تنگ صیاد
* توران
* جاجرود
* جزایر فارور
* جنگل خواجه
* جهان‌نما
* چاه کومه
* چهارباغ
* چهل پا
* حرای تیاب و میناب
* حرای خوران
* حرای رودگز
* حرای گابریک و جاسک
* حرای خور خوران
* حله
* خانگرمز
* خیبوس و انجیل سی
* دالانکوه
* دربادام
* درمیان
* درونه
* دز
* دنا
* دنای شرقی
* دهج
* دیزمار
* دیمه
* رئیسی
* زاو
* ساری‌گل
* سالوک
* سبزکوه
* سراج
* سرانی
* سرخ‌آباد
* سرولات و جواهردشت
* سعدی
* سفیدکوه
* سنگ مس
* سولک
* سهند
* سیاه‌کشیم
* سیاه‌کوه هلالی
* سیاه‌رود رودبار
* سیوک
* شاسکوه و اسفدن
* شالو و مونگشت
* شراء
* شش‌رودبار
* شیدا
* شیله
* شیمبار و حوزه دریاچه سد کارون
* طارم
* قرچغه
* قرخود
* قلاجه
* قمصر و بزرک
* قیصری
* کاغذکنان
* کالمند
* کبیرکوه
* کرایی
* کرخه
* کرکس
* کوسالان و شاهو
* کولک
* کوه آسیاب کوهبنان
* کوه باز
* کوه بافق
* کوه بزنگان
* کوه بیرک
* کوه پوزک
* کوه جوپار
* کوه خامین
* کوه خیزوسرخ
* کوه دیل
* کوه شیر
* کوه کشار
* کوه هماگ
* کویر
* کهیاز
* گاندو
* گرزمی
* گشت رودخان و سیاه‌مزگی
* گلپرآباد
* گنو
* لشگردر
* لوه
* لیسار
* مارز
* ماله گاله
* مانشت و قلارنگ
* مراکان
* مظفری
* مغان
* ملوسان
* مند
* میان‌جنگل
* میانگران
* میرآباد
* میشوداغی
* واز
* ورجین
* هامون
* هراز
* هرمود
* هزارجریب
* هفت‌شهیدان
* هفتادقله
* هلن
* هنگام (گناباد)
* هورالعظیم

 |

 |
| مناطقشکارممنوع | 
* ستبله
* دربندمشکول
* قره قشلاق
* کاغذکنان
* میشوداغی
* یکانات
* قمیشلو
* کهیاز
* قمصرکاشان
* دالانکوه و دریاچه آب شیرین
* بیجار و تالاب چکر
* کولک
* کوه مند
* گاوده
* لار
* تالاب کجی نمکزار
* هنگام
* سید مرتضی
* ریوند
* کمرقلعه
* قلعه شاداب
* چهل پا
* فیله خاصه
* چاه شیرین
* سفیدکوه آرسک
* خنار
* طالو شیر بند
* پزم
* مزایجان داراب
* کوه درا
* کوه گرم
* کوه هوا و تنگ‌خور
* روشن کوه
* قراویز
* نیاشک
* صوفیکم
* تالاب استیل
* اشکورات علیا
* اژدهادبلوچ
* استخر چاف
* کله کله ناو سالم
* استخر عباس‌آباد
* دیلمان و درفک
* هزارجریب
* مازی بن و سی بن
* تالاب میقان
* گلزار و نیزار
* نشر
* ملوسان
* تالاب آقگل
* مرور
* باغ شادیمناطق منقضی شده: انجرک ورابر
* بصیران
* توت‌سیاه
* شهربابک
* گودغول
* کوه نودرهنگ
* کوه‌سیاه

 |
| محیط زیست بر پایه کشور •  محیط زیست ایران |