**جنگ ستون بهمئی**

این جنگ شامل حوادث و اردوکشی های رضاشاه علیه ایلات لر می‌باشد.

**علل و ریشه جنگ ستون**

در سال ۱۳۱۰ رضاخان توانست اکثر خوانین مخالف خود در ایل بختیاری و کهگیلویه را کنار بگذارد و خوانین همسو با خود را بر ایلات گمارد.

در این زمان مهندسان نفت انگلیس برای اکتشافات نفت در بعضی از مناطق عبور میکردند. که این امر باعث شد تا خداکرم خان بهمئی که سرپرستی تیره علاالدینی بهمئی را برعهده داشته بود.با توجه به مخالفت های چهره های ملی گرا و مذهبی علیه پادشاهی بریتانیا او هم به مخالفت با حضور بیگانه در مناطق لر نشین پرداخت.طوایف علاالدینی،مهمدمیسایی و عالی مهمد که تحت سرپرستی خداکرم خان بودند همواره دست به آزار و اذیت این مهندسان و نظامیان همراهشان می‌زدند و هرساله گزارش هایی از این آزارها به تهران مخابره میشد.تا اینکه دولت تصمیم به زندانی کردن خداکرم خان میگیرد.

**اردوکشی سوم بهمئی «قیام ۱۳۱۶ علاالدینی»**

وقتی خداکرم خان «خانطلا» در سال ۱۳۱۳راهی زندان میشود بعد از حدود دو سال نیم زندان در بهبهان حکم اعدام وی از تهران صادر میشود. لذا تمام طوایف خداکرم خانی جلسه ای تشکیل دادند که در آن مقرر گشت کاید صفر از تیره مهمدمیسا و چند تن دیگر با سوراخ کردن دیواره زندان خان را از زندان بیرون آوردند. در کتاب تاریخ سیاسی کهگیلویه آمده است که خداکرم خان توانست با مبلغی پول زندان‌بان را بخرد و با هماهنگی زندان‌بان کایدصفر خان را از زندان بیرون کشید.

به هرحال وقتی خداکرم خان از زندان رفت سرهنگ زنده دل حاکم کهگیلویه عزل شد و سرهنگ سقفی به جای او آمد.و دستور قشون کشی به مناطق بهمئی را صادر کرد.

**تصرف قلعه علا توسط سرهنگ سقفی**

وقتی قشون سه هزار نفری سرهنگ سقفی وارد منطقه میداود شدند خداکرم خان به نوعی غافلگیر شده بود و هنوز خود را مهیا نکرده بود. لذا او به همراه تیره علاالدینی و بقیه طوایفش جلسه ای به عنوان جلسه «شار» به معنی مشورت تشکیل دادند و طی نوشتن قسم نامه‌ای در حاشیه قرآن متعهد شدند که جلوی قشون دولتی بایستند. در این وقت خداکرم خان و همه طوایف قلعه و خانه ها را رها کرده و به کوهستان رفتند و کاظم خان پسرعموی خداکرم خان طبق نقشه قبلی خود را به عنوان مخالف خداکرم خان جا زد و در قلعه ماند.قلعه بدون هیچ جنگی به دست قشون دولتی افتاد و سرهنگ سقفی در مدت کوتاهی به کاظم خان اعتماد میکند و از او مشورت میگیرد. 

**جنگ شانبچه رودتلخ**

در کنار قشون ارتش که به قلعه علا رفت قشونی با فرماندهی سروان مختاری هم در منطقه رودتلخ علاالدینی چادر زد که دهها تن نظامی و صدها تن سیاره محلی همراه داشتند اما نسبت به نیروی های مستقر در قلعه علا کمتر بودند. پس از گذشت چند روز سرهنگ سقفی برای هماهنگی بین خود و سروان مختاری به کاظم خان دستور میدهد به رودتلخ برود.او هم از این فرصت استفاده کرده و خود را به خداکرم خان و طوایفش میرساند و نقشه حمله به شانبچه رودتلخ را کشیدند. صبح آن روز در یک حمله برق آسا توانستند سروان مختاری عده زیادی از نیروهایش را بکشند و مابقی را اسیر کنند و تمام تجهیزات آنان را به غنیمت ببرند. 

**جنگ علا «پس گرفتن قلعه علا»**

بعد از شکست قشون دولتی در رودتلخ علاالدینی ها خود را به کوه‌های مشرف بر علا رساند و طبق نقشه کاظم خان که مورد اعتماد سرهنگ بود همراه چند نفر وارد چادر سرهنگ سقفی میشوند و او را به قتل می‌رسانند. پس از کشتن سقفی نیروهای خداکرم خان به طرف قشون دولتی حمله کرده و به مدت سه شبانه روز جنگ سختی میان آنها صورت گرفت در این وقت سروان قهرمانی که فرمانده توپخانه بود توسط نیروهای محلی اسیر شد و توپخانه در تصرف خداکرم خان درآمد و همه آنها منهدم شدند. پس از این مبارزات قشون دولتی تا صیدون و در قلعه عباسقلی خان عقب نشینی کردند.خداکرم خان در ازای آزادی سرهنگ قهرمانی صد تفنگ و هزار فشنگ از قشون دولتی باج میگیرد و آنان را وادار به رفتن سوی رامهرمز کرد.

**جنگ دوم علا و تصرف دوباره قلعه به دست قشون دولتی**

پس از شکست سخت قشون دولتی هنگامی که آنان به سمت رامهرمز میرفتند. با قشون چند هزار نفری سرهنگ زره پوش که برای امداد به آنان آمده بود روبرو شدند و همگی آنان به سمت علا رفتند. اینبار آنان با شلیک های هوایی و توپخانه ای توانست عرصه را بر نیروهای خداکرم خان تنگ کنند و آنان را وادار به عقب نشینی کنند و خود در قلعه علا مستقر شوند. تا بتوانند پایگاهی برای دستگیری مبارزان محلی داشته باشند.

**جنگ ترایی «کوه سیاه»**

وقتی نیروهای محلی منطقه علا را ترک کردند برای در امان ماندن به طرف کوه سیاه بهمئی رفتند و مدتی در آنجا بودند.در این زمان دولت برای سر خداکرم خان و همراهان جایزه گذاشته بود و خوانین محلی را به امید سرپرستی طوایف خداکرم خان را تحریک میکردند.در این زمان سلطانعلی خان حاکم قلعه دیشموک که قسمتی از ایل بهمئی را در اختیار داشت به جمع آوری قشون برای جنگ با خداکرم خان پرداخت. آنان در منطقه ترایی با همدیگر جنگیدند و عده‌ای از دو طرف کشته شدند و سرانجام سلطانعلی خان شکست خورده و عقب نشینی کرد. اما خداکرم خان دیگر این منطقه ای که صعب‌العبور هم بود را امن نمی‌دانست و تصمیم میگیرد به طرف ابوالفارس برود.

**جنگ دوگچه ابوالفارس**

وقتی خداکرم خان وارد ابوالفارس شد زمانی بود که بسیاری از نیروهایش کشته و یاهم متواری شده بودند و فقط تعداد صد نفر با او بودند که در این میان هم بعضی زنان بودند که پا به پای مردان می‌جنگیدند و نمونه آن بی‌بی خانم همسر خانطلا بود