**کانیه اومری وست** (انگلیسی: Kanye Omari West، زادهٔ ۸ ژوئن ۱۹۷۷؛ با نام قانونی **یه** انگلیسی: Ye) رپر، ترانه‌سرا، تهیه‌کننده موسیقی و طراح مد آمریکایی است. او یکی از پرفروش‌ترین هنرمندان دنیا با ۱۶۰ میلیون فروش است و با بردن ۲۴ گرمی به ده نفر از بیشترین برندگان گرمی پیوست و به عنوان یک هنرمند هیپ هاپ بیشترین جوایز را در کنار جی-زی برده‌است. دیگر افتخارات او شامل جایزه دستاورد هنرمند بیلبورد، رکورد سه جایزهٔ بریت برای بهترین هنرمند مرد تکنفره بین‌المللی و جایزه پیشتاز ویدئوی مایکل جکسون است.

شش آلبوم اول تکنفره وست - انصراف از کالج (۲۰۰۴)، ثبت نام دیروقت (۲۰۰۵)، فارغ‌التحصیلی (۲۰۰۷)، ۸۰۸ و دل‌شکستگی (۲۰۰۸)، فانتزی پیچیده زیبای من (۲۰۱۰) و ییزس (۲۰۱۳) در ۵۰۰ آلبوم برتر تاریخ ۲۰۲۰ مجله رولینگ استون حضور داشتند و همچنین وست در صد ترانه‌سرای برتر تاریخ همین جمله حضور داشت. او همچنین آلبوم‌های مشترک تاج و تخت را بنگر (همراه با جی-زی) و بچه‌ها روح می‌بینند (همراه با کید کادی) را منتشر کرد. وست رکورد بیشترین تعداد آلبوم‌های برتر (۴ تا) نظرسنجی نقاد pazz & Jop را همراه با باب دیلن دارد. مجله تایم او را یکی از صد نفر از تاثیرگذارترین افراد سال در ۲۰۰۵ و ۲۰۱۵ قرار داد. به عنوان یک طراح مد، او با نایکی، لویی ویتون، گپ اینکورپوریتد و A.P.C. در زمینه لباس و کفش مشارکت کرده که به همکاری کفش ییزی با آدیداس منجر شد.

وست در شیکاگو، ایلینوی بزرگ شد و نخستین بار با آهنگسازی برای ناشری به نام راک-آ-فلا و برای هنرمندانی مانند جی-زی و آلیشا کیز، در اوایل دهه ۲۰۰۰ شناخته شد. با هدف ادامهٔ فعالیت به عنوان خوانندهٔ تک، اولین آلبوم خود را به نام «انصراف از کالج» در ۲۰۰۴ منتشر کرد. این آلبوم با تحسین منتقدین و موفقیت در فروش همراه بود و به خاطر آن جایزهٔ بهترین آلبوم رپ سال را در ۴۷مین دوره جوایز گرمی برنده شد. او در آلبوم‌های بعدی‌اش یعنی ثبت‌نام دیروقت (۲۰۰۵)، «فارغ‌التحصیلی» (۲۰۰۷) و «۸۰۸ و دل‌شکستگی» (۲۰۰۸) قالب‌های مختلفی از موسیقی را امتحان کرد و برای دو آلبوم اول جایزهٔ گرمی برای بهترین آلبوم رپ را برنده شد. در سال ۲۰۱۰ پنجمین آلبوم تحسین‌شدهٔ منتقدین خود را با نام «فانتزی پیچیدهٔ تیرهٔ زیبای من» منتشر کرد. این آلبوم برای او چهارمین جایزهٔ بهترین آلبوم رپ سال را در ۵۴مین دوره جوایز گرمی به دنبال داشت. سال بعد (۲۰۱۱) او به همراه جی-زی آلبوم «تاج و تخت را بنگر» منتشر کردند. وست ششمین آلبوم خود را با نام ییزس در سال ۲۰۱۳ منتشر کرد که آن هم تحسین منتقدین را در پی داشت. هفتمین آلبوم کانیه وست با نام «زندگی پابلو» در سال ۲۰۱۶ منتشر شد. وست در سال ۲۰۱۸ آلبوم هشتم خود با نام «یه» و آلبومی به نام «بچه‌ها ارواح را می‌بینند» با همراهی کید کادی منتشر کرد.

دیدگاه‌های صریح و زندگی خارج از موسیقی وست، توجهات زیادی را به خود جلب کرده‌است. رفتار و گفتار او در مراسم‌های اهدای جوایز موسیقی یا شبکه‌های اجتماعی، به دفعات موجب بحث و جدل و جنجال بوده‌است. به عنوان مثال سخنان جنجالی او دربارهٔ جرج بوش در برنامه ای تلویزیونی دربارهٔ طوفان کاترینا (۲۰۰۵) و اختلال در اهدای جایزه به تیلور سوییفت در مراسم جایزهٔ موزیک ویدئوی ام‌تی‌وی ۲۰۰۹. ازدواج او با مدلی به نام کیم کارداشیان در سال ۲۰۱۴ نیز به‌طور گسترده توسط رسانه‌ها پوشش داده شد. حمایت وی از دونالد ترامپ در ۲۰۱۸ و مواضع سیاسیش نیز منجر به بحث‌های زیادی شد. کانیه وست در انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده آمریکا (۲۰۲۰) به‌صورت کاندیدای مستقل شرکت کرد ولی تعداد آراء که برای او در صندوق رای‌گیری ریخته شد کمتر ۶۰٬۰۰۰ در تمامی ایالت می‌باشد، او همچنین برای انتخابات ۲۰۲۴ ریاست جمهوری ایالات‌متحده اعلام آمادگی کرد.

وست یکی از تحسین‌شده‌ترین خواننده رپ قرن بیست و یک است
و با فروش بیش از ۳۲ میلیون آلبوم و ۱۰۰ میلیون دانلود دیجیتال، یکی از پرفروش‌ترین هنرمندان تاریخ است.
او موفق به دریافت ۲۴ جایزه گرمی شده‌است و یکی از ده هنرمندانی است که بیشترین جایزه گرمی را دریافت کرده‌اند.

حواشی
-----

دیدگاه‌های صریح وست پوشش رسانه ای قابل توجهی دریافت کرده‌اند. او به دلیل رفتارش در رسانه‌های اجتماعی و مراسم‌های جوایز و محیط اجتماعی، علاوه بر نظراتش دربارهٔ موسیقی، صنعت مد، سیاست‌های ایالات متحده آمریکا، نژاد و بردگی مورد مناظره‌های فراوانی بوده‌است. دین مسیحی و ازدواج خبرساز او با کیم کارداشیان و سلامتی فکری او هم موضوعات مورد توجه رسانه‌ها بوده‌است. در ۲۰۲۰، وست یک کمپین ناموفق برای ریاست جمهوری مستقل راه اندازی کرد که از یک اخلاق سازگار زندگی حمایت می‌کرد. در اکتبر ۲۰۲۲، او پس از بیان یک سری اظهارات یهودی‌ستیزانه، از جمله تمجید از آدولف هیتلر و انکار هولوکاست به‌طور گسترده محکوم شد و بسیاری از حامیان مالی و مشارکت‌هایش - از جمله همکاری‌هایش با آدیداس، گپ و بالنسیاگا - را از دست داد.

دیسکوگرافی
----------

**آلبوم‌های استودیویی**

* *دانشجوی انصرافی کالج* (۲۰۰۴)
* *ثبت‌نام دیروقت* (۲۰۰۵)
* *فارغ‌التحصیلی* (۲۰۰۷)
* *۸۰۸ و دلشکستگی* (۲۰۰۸)
* *فانتزی پیچیده تیره زیبای من* (۲۰۱۰)
* *ییزس* (۲۰۱۳)
* *زندگی پابلو* (۲۰۱۶)
* *یه* (۲۰۱۸)
* *عیسی پادشاه است* (۲۰۱۹)
* *داندا* (۲۰۲۱)

**آلبوم‌های همکاری**

* *تاج و تخت را بنگر* (۲۰۱۱) (با جی-زی)
* *تابستان ظالم* (۲۰۱۲) (با گود میوزیک)
* *بچه‌ها ارواح را می‌بینند* (۲۰۱۸) (با کید کادی)
* کرکس‌های ۱ (۲۰۲۴) (با تای دولا ساین)
* کرکس‌های ۲ (۲۰۲۴) (با تای دولا ساین)

منابع
-----

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kanye West». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۳ اوت ۲۰۱۵.

1. ↑  "Who Will Survive in America? Kanye West's Hybridization of Hip-Hop". Retrieved June 2, 2020.
2. ↑  Tapp, Tom; Tapp, Tom (2021-10-18). "Kanye West Officially Changes His Name To "Ye," With Judge's Approval Today". *Deadline* (به انگلیسی). Retrieved 2021-10-18.
3. ↑  کیورو، تیمو؛ چرا باید عاشق کانیه وست باشید اگر از او متنفرید؛ هافینگتون پست.
4. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۶.
5. ↑

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کانیه وست موجود است. |

* کانیه وست در توییتر
* کانیه وست در آل‌میوزیک
* کانیه وست در IMDb
* ترانه‌شناسی کانیه وست در موزیک‌برینز ویرایش در ویکی‌داده
* حضور در سی-سپن

| جایزه‌های کانیه وست |
| --- |
| 

| * ن
* ب
* و
جوایز مرد سال *گلامور* |
| --- |
| 
* دیوید شویمر (۲۰۰۴)
* آشر (۲۰۵)
* پل بتانی (۲۰۰۶)
* اریک میبیس (۲۰۰۷)
* مارک رانسون (۲۰۰۸)
* کانیه وست (۲۰۰۹)
* آرون تایلر-جانسون (۲۰۱۰)
* گرت هدلند (۲۰۱۱)
* تام هیدلستون (۲۰۱۲)
* دنیل ردکلیف (۲۰۱۳)
* سم کلفلین (۲۰۱۴)
* کالوین هریس (۲۰۱۵)
* جیمز نورتون (۲۰۱۶)
* جیمز کوردن (۲۰۱۷)

 |

| * ن
* ب
* و
جایزه پیشگام ویدئو مایکل جکسون |
| --- |
| 
* بیتلز و ریچارد لستر (۱۹۸۴)
* دیوید بویی (۱۹۸۴)
* دیوید برن (۱۹۸۵)
* راسل مالکهی (۱۹۸۵)
* Godley & Creme (۱۹۸۵)
* مدونا (۱۹۸۶)
* زبیگنیف ریپچینسکی (۱۹۸۶)
* پیتر گابریل (۱۹۸۷)
* جولین تمپل (۱۹۸۷)
* مایکل جکسون (۱۹۸۸)
* جرج مایکل (۱۹۸۹)
* جنت جکسون (۱۹۹۰)
* بون جووی و وین ایشام (۱۹۹۱)
* گانز ان روزز (۱۹۹۲)
* رولینگ استونز (۱۹۹۴)
* تام پتی (۱۹۹۴)
* آر.ئی.ام. (۱۹۹۵)
* ال ال کول جی (۱۹۹۷)
* مارک رومنک (۱۹۹۷)
* بیستی بویز (۱۹۹۸)
* رد هات چیلی پپرز (۲۰۰۰)
* یوتو (۲۰۰۱)
* دورن دورن (۲۰۰۳)
* هایپ ویلیامز (۲۰۰۶)
* بریتنی اسپیرز (۲۰۱۱)
* جاستین تیمبرلیک (۲۰۱۳)
* بیانسه (۲۰۱۴)
* کانیه وست (۲۰۱۵)
* ریانا (۲۰۱۶)
* پینک (۲۰۱۷)
* جنیفر لوپز (۲۰۱۸)
* میسی الیوت (۲۰۱۹)

 |

| * ن
* ب
* و
جایزه موسیقی ام‌تی‌وی اروپا برای بهترین همکاری |
| --- |
| 
* بیانسه و شکیرا (۲۰۰۷)
* لیدی گاگا و بیانسه (۲۰۱۰)
* کیتی پری و کانیه وست (۲۰۱۱)
* پینک (خواننده) و نیت روس (۲۰۱۳)
* بیانسه و جی-زی (۲۰۱۴)
* تیلور سوئیفت و کندریک لامار (۲۰۱۵)
* فیفت هارمونی و تای دولا ساین (۲۰۱۶)
* زین ملک و تیلور سوئیفت (۲۰۱۷)
* جنیفر لوپز، دی‌جی خالد and کاردی بی (۲۰۱۸)
* شان مندز و کامیلا کبیو (۲۰۱۹)
* لیدی گاگا و آریانا گرانده (۲۰۲۰)

 |

| * ن
* ب
* و
جایزه موسیقی ویدئویی ام‌تی‌وی برای بهترین ویدیو با پیام اجتماعی |
| --- |
| دههٔ ۲۰۱۰ | 
* «این‌گونه زاده شده‌ام» از لیدی گاگا (۲۰۱۱)
* «آسمان‌خراش» از دمی لواتو (۲۰۱۲)\* "عشق یکسان" از Macklemore & Ryan Lewis با حضور مری لمبرت (۲۰۱۳)
* «دردناک است» از بیانسه (۲۰۱۴)
* "One Man Can Change the World" از بیگ شان با حضور کانیه وست و جان لجند (۲۰۱۵)
* بدون جایزه (۲۰۱۶)
* "Scars to Your Beautiful" از آلیسیا کارا / "نور" از بیگ شان با حضور جریمای / "Surefire" از جان لجند / "Immigrants (We Get the Job Done)" از کینان، اسنو دا پروداکت، ریز احمد و Residente (۲۰۱۷)
* "این آمریکاست" از دونالد گلاور (۲۰۱۸)
* "تو باید آرام باشی" از تیلور سوئیفت (۲۰۱۹)

 |
| دههٔ ۲۰۲۰ | 
* «نمی‌توانم نفس بکشم» از هر (۲۰۲۰)
* «قدرت تو» از بیلی آیلیش (۲۰۲۱)
* «درباره زمان لعنتی» از لیزو (۲۰۲۲)

 |

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* هلند
* لهستان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* هنرمند موزیک‌برینز
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |