برای دیگر کاربردها، دهلران (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**دِهلُران** شهری در مرکز شهرستان دهلران در جنوب استان ایلام ایران است. این شهر در استان از نظر جمعیت رتبهٔ سوم را داراست و از نظر مساحت اولین شهرستان استان است. دهلران نسبت به دیگر شهرستان‌های استان ایلام، مرز مشترک بیشتری با کشور عراق دارد.
در سال ۱۳۹۳ خورشیدی، مساحت حریم قانونی شهر ۵۴/۱۰۴ کیلومترمربع و مساحت محدوده خدماتی شهر ۳۶/۴ کیلومتر مربع بوده است.

جغرافیا
-------

این شهر در فاصله ۲۳۰ کیلومتری شهر ایلام و در قسمت جنوب شرقی این استان قرار گرفته است. حدود چهارگانه شهر عبارتنداز: شمال به شهرستان ابدانان، از جنوب به کشور عراق از شرق به خوزستان و از غرب به شهرستان مهران محدود می‌شود.

جمعیت
-----

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳۲٬۹۴۱ نفر (۹٬۲۰۴خانوار) بوده است.

زبان
----

ساکنان شهر دهلران اکثراً به زبان‌های کردی و لری سخن می‌گویند. اندکی از مردم نیز به زبان‌های لکی و عربی سخن می‌گویند.

حوزه انتخاباتی
--------------

حوزه انتخاباتی این شهر، حوزه انتخاباتی دهلران و دره‌شهر و آبدانان است و هم‌اکنون نماینده این حوزه، بهزاد علیزاده است.

پیشینهٔ تاریخی
--------------

به نظر می‌رسد که بین ۵٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ سال پیش دشت دهلران برای سکونت گروه‌های انسانی در دوران پیش از تاریخ مناسب بوده است و از مهم‌ترین محل‌های باستانی این دشت می‌توان تپه‌های علی‌کش و چغاسفید را نام برد. در این مناطق اشیایی مانند تیغه‌های مخصوص بریدن ساقه‌های حبوبات متعلق به دوره نو سنگی یافت شده‌اند و و می‌توان گفت که این تپه‌ها باقی‌مانده‌های قدیمی‌ترین و شاید جزء اولین دهکده‌های دائمی‌باشند که در تاریخ بشر به وجود آمده‌اند.[*نیازمند منبع مستقل*].  
 شیخ رضا ملک‌میرزایی از ایل کرد فرزند کدخدا ملک‌میرزا، بنیانگذار شهر جدید دهلران می‌باشد و با همکاری مشاورش، سروان شاملوک (شاملو) اولین ساختمان را به شیوه جدید در سال ۱۳۱۲ خورشیدی در دهلران بنا نهاد. مصالح این ساختمان به وسیله چهارپایان از عماره عراق حمل شده‌بود.

منابع طبیعی و آثار ملی
----------------------

اثر طبیعی [*مبهم*] در شهرستان دهلران بین ۲۰/۴۷ الی ۱۷/۳۷ طول شرقی و ۴۳/۳۲ الی ۴۱/۳۲ عرض شمالی واقع شده است. مساحت آن در حدود ۱۴۸۳ هکتار است. اثر طبیعی ملی دهلران به دلیل خصوصیات ویژه و منحصربه‌فرد چشمه قیر، آب گرم، غار خفاش، تپه‌های باستانی موسیان، قلعه شیاق و سنگ نوشته میمه) و همچنین زیست‌گاه منحصربه‌فرد گونهٔ حمایت شدهٔ خفاش مورد حفاظت و کنترل اداره کل حفاظت محیط زیست ایلام قرار گرفته است.[]

مکان‌های دیدنی
--------------

### سیاه کوه دهلران

سیاه‌کوه، با ارتفاع ۱۴۰۸ متر، در ۱۶ کیلومتری شمال شرقی دهلران قرار دارد. این کوه از شمال غربی به دینار کوه و از شرق به کوه خرگهی منتهی می‌گردد. رودخانه‌های آب گل‌گل، دره‌شور، و ماشاب از سیاه‌کوه سرچشمه می‌گیرند. در دامنهٔ جنوبی آن، چشمه‌های آب معدنی وجود دارند.

### غار خفاش

این غار در ۳ کیلومتری شمال شرقی شهر دهلران در دامنه کوه مشرف به دره و چشمه‌های آب گرم قرار دارد که یکی از جاهای دیدنی دهلران به‌شمار می‌آید. این غار محل زندگی میلیون‌ها خفاش می‌باشد و به همین دلیل به غار خفاش معروف شده است. خفاش‌هایی که در این غار زندگی می‌کنند از نوع دمدار و بزرگ هستند. این غاردهلیزهای وسیعی دارد که عمق بعضی از قسمت‌های آن به ۴۰۰ متر می‌رسد.

### قلعه تاریخی شیاخ

یکی از جاهای دیدنی دهلران قلعه تاریخی شیاخ می‌باشد. قلعه یا شهر باستانی شیاخ بر فراز تپه‌ای بین دو رودخانه در تنگ معروف به وویله و در دامنه کوه‌های تخت پیران در شمال غربی و تخت نیله در شمال شرقی بخش زرین‌آباد شهرستان دهلران و در نزدیکی روستای بردی، واقع شده است. این قلعه با توجه به مصالح به کار رفته در ساختمان آن که سنگ و ملاط ساروج‌اند به دوره ساسانی تعلق دارد و چون در نزدیکی بین‌النهرین قرار داشته به عنوان انبار آذوقه نیز مورد استفاده قرار می‌گرفته است. مصالح دیوارهای باقی مانده قلعه، هر یک به طول هزار متر و ارتفاعی بین ۷ تا ۱۰ متر و ضخامتی حدود ۲ متر کلاً از سنگ می‌باشد.

### تپه علی کش

تپه علی کش از تپه‌های قدیمی شهرستان دهلران استان ایلام است که قدمت آن به هزاره ۸ قبل از میلاد می‌رسد. تپه علی کش در جنوب غربی استان ایلام در شش کیلومتری بخش موسیان شهرستان دهلران در میان ارضی کشاورزی و درنزدیکی رود میمه قرار گرفته است. تپه علی کش بین سالهای ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ توسط فرانک هول و هیئت همراه کاوش گردید. بر اساس شواهد به دست آمده به وسیله باستان شناسان و هم چنین آزمایش‌های فراوان (هول و کنت دی فلانری) در سال ۱۹۶۱ بر روی تپه‌های موسیان (تپه باستانی علی کش با وسعتی به قطر حدود ۱۳۵ متر که ضخامت لایه‌های باستانی آن به حدود هفت می‌رسد) و چغا سفید و دیگر مناطق باستانی این منطقه انجام گرفته، نشان گر این حقیقت است که انسان در فاصله میان ۵۵۰۰ تا ۷۵۰۰ قبل از میلاد در این منطقه به اهلی کردن گاو و کشت دانه‌های گیاهی مانند عدس و ماش و کتان دست یافته است.. این اثر در تاریخ ۳ آبان ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در حدود ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد وجود مدارک و شواهد از گسترش روستاها، زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در محدوده کوه‌های زاگرس و مناطقی مثل سراب، تپه گوران و تپه علی کش ثابت شده است.

### چشمهٔ قیر

چشمه‌ها در شهرستان دهلران استان ایلام قرار دارد و از جاذبه‌های طبیعی و ملی این استان به‌شمار می‌رود. این چشمه در ۷ کیلومتری شهرستان دهلران قرار دارد، حوضچه ای با قیر روان که دمای آب آن ۳۵ درجه سانتی گراد است و مواد نفتی از میدان‌های نفتی زیرزمینی منطقه دهلران با آن ترکیب شده و قیر مذاب به وجود می‌آید.

چشمه قیر دهلران از پدیده‌های کمیاب طبیعی استان ایلام است و در آن آبی که به همراه قیر به بیرون تراوش می‌کند دمای زیاد دارد به همین دلیل قیر به صورت روان به بیرون تراواش می‌کند و حوضچه ای به وجود آمده که ۹ متر قطر و ۵۰ سانتی‌متر عمق دارد. این چشمه تنها چشمه قیر ایران است که به صورت یک حوضچه طبیعی با قیر روان است که سفره زیرزمینی آن ۷۰ هکتار تخمین زده شده است.

دهانه این چشمه ۹ متر است و برای رسیدن به آن باید از شهر دهلران راهی بوستان جنگلی آبگرم شوید. این چشمه که یکی از مهم‌ترین آثار توریستی استان ایلام است در ۷ کیلومتری شهرستان دهلران قرار دارد و گردشگران زیادی را به خصوص در ایام تعطیلات عید نوروز به خود جذب می‌کند. این چشمه قدمتی به بلندای تاریخ ایلام دارد و از آثار ملی ایران است.

نفت و گاز
---------

میدان نفتی دهلران یکی از میادین نفتی ایران است، که در ۲۲ کیلومتری جنوب غربی دهلران در استان ایلام قرار دارد. میزان نفت خام این میدان ۴٬۲۱۲ میلیون بشکه برآورد می‌شود. از این مقدار ۶۳۵ میلیون بشکه آن قابل استحصال می‌باشد. این میدان دارای کلاهک گازی می‌باشد. این میدان در سال ۱۳۵۱ و توسط شرکت نفت ایران و انگلیس کشف شد و اولین چاه آن، در عمق ۶۷۵ حفاری شد. یک سال بعد دومین چاه، در فاصله ۱۰ کیلومتری مرز ایران و عراق تا عمق ۴٬۳۰۰ متر حفاری شد. تا پاییز ۱۳۸۸ مجموعاً ۳ حلقه چاه بر روی این میدان زده شده است.[]

در طول جنگ ایران و عراق این میدان مورد حمله قرار گرفت و آسیب دید که موجب قطع تولید نفت آن شد. امتداد میدان نفتی دهلران در خاک عراق با نام میدان ابوغریب شناخته می‌شود.

در سال ۱۳۹۰روزانه ۱۵۰٬۰۰۰ بشکه نفت خام از طریق ۲۲ چاه فعال این میدان، استخراج می‌شد. نفت خام دهلران دارای ۴۳٫۳ درصد آ.پی. آی و ۷٫۲ درصد وزنی گوگرد است.[]

زیارتگاه‌ها
-----------

سید فخرالدین  

سید ناصرالدین  

سید ابراهیم  

سید اکبرپهله دهلران  

سیدحسنی  

سید اکبردهلران  

ابراهیم قتال  

عباس  

سید حبیب  

شهرمیر  

سیدیوسف  

سید شایع نجات

پیوند به بیرون
--------------

سایت شهرداری دهلران

منابع
-----

1. ↑  «پایگاه جستجوی نامهای جغرافیایی». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۱۱-۰۹.
2. ↑  «شهردار جدید دهلران مشخص شد». مهر. ۱۴ مهر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۳.
3. ↑  «موقعیت جغرافیایی شهر دهلران». *dehlorancity.ir*. شهرداری دهلران. دریافت‌شده در ۲۱ خرداد ۱۳۹۹.
4. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
5. ↑  «معرفی دهلران».
6. ↑  1424 (۲۰۲۰-۰۹-۱۱). «بهزاد علیزاده از حوزه جنوب ایلام به مجلس راه یافت». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۲.
7. ↑  «بهزاد علیزاده از حوزه انتخابیه دهلران به مجلس راه یافت». *ایسنا*. ۲۰۲۰-۰۹-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۲.
8. ↑  «پیشینه تاریخی». شهرداری دهلران. ۱۸ آبان ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۹ نوامبر ۲۰۱۴.
9. ↑  علیرضایی، کرم (۱۳۸۰). *تاریخ و فرهنگ کهن سرزمین: بررسی پیشینه تاریخی، اجتماعی و فرهنگی ده‌هزار ساله دهلران و استان ایلام*. مهران شهر. ص. ۲۰۸. شابک ۹۷۸۹۶۴۵۸۵۳۳۱۸.
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑

| * ن
* ب
* و
استان ایلام |
| --- |
| مرکز | 
* ایلام

 | موقعیت استان ایلام در ایرانموقعیت استان ایلام در ایران
کاخ فلاحتیکاخ فلاحتی
کوه قلاقیرانکوه قلاقیران |
| شهرستان‌ها | 
* آبدانان
* ایلام
* ایوان
* بدره
* چرداول
* چوار
* دره‌شهر
* دهلران
* سیروان
* ملکشاهی
* مهران
* هلیلان

 |
| شهرها | 
* آبدانان
* آسمان‌آباد
* ارکواز
* ایلام
* ایوان
* بدره
* بلاوه
* پهله
* توحید
* جعفرآباد
* چشمه شیرین
* چوار
* دره‌شهر
* دشت عباس
* دلگشا
* دهلران
* زرنه
* سرابله
* سراب‌باغ
* شباب
* صالح‌آباد
* لومار
* ماژین
* مورموری
* موسیان
* مهر
* مهران
* میمه

 |
| جاذبه‌های گردشگری | 
* آتشکده سیاهگل
* امامزاده سید صلاح‌الدین محمد
* محوطه گم‌گم
* امامزاده پیرحمزه
* چریور آسمان‌آباد
* آسیاب آبی گریان
* پشت‌قلعه آبدانان
* پشت قلعه چوار
* پل گاومیشان
* پناهگاه سنگی قوچعلی
* تپه چکاتیکاشان هفت چشمه
* تپه‌های لارت
* تنگ بهرام چوبین
* تاق شیرین و فرهاد
* دریاچه دوقلو سیاه گاو
* سنگ‌نوشته تخت خان
* سنگ‌نوشته غلامرضا خان والی
* شهر باستانی سیروان
* طاق شیرین و فرهاد
* غار طلسم‌خان
* قلعه کلم
* قلعه قلا قیران
* قلعه والی
* کاخ فلاحتی
* کوه قلاقیران
* گردنه قلاجه
* گورستان بردبل
* گورستان کان گنبد
* گورستان ورکبود
* مجموعه آثار تنگه دربند
* میشخاص
* موزه تاریخ طبیعی ایلام
* نقش‌برجسته گل گل ملکشاهی

 |

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان دهلران |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* دهلران

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* دهلران

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| اناران | 
* بیشه دراز
* تم تم آب
* حاضرمیل
* دول منیری
* سنگرنادر
* گلسیری
* فرخ‌آباد
* هاویان
* شهرک وحدت
* مازعبدعلی پایین
* مازعبدلی بالا
* شهرک کاور توه طاق (شهرک کاور)
* شورماهی
* فرخ‌آباد پایین

 |

 |

 |
| دشت عباس | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* دشت عباس

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دشت عباس | 
* برم پایین
* بلتا
* خیبر
* شهرک فجر
* شهرک حمزه
* شهرک ذوالفقاری
* شهرک فتح
* عین خوش
* عین صوله
* ثارالله
* شهرک نصر ۱
* شهرک استقلال
* شهرک سپتون
* شهرک بدر
* شهرک ولی عصر
* بیت فزیه
* شهرک مطارفه
* سادات دانشگر
* شهرک مملح
* امامزاده عباس
* ابوقریب
* سلمان‌آباد
* شهرک نصر ۲

 |
| ابوغویر | 
* ابوغویر
* چم هندی
* سادات
* سمانه
* فکه

 |

 |

 |
| موسیان | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* موسیان

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| نهرعنبر | 
* بره بیجه
* بیات غران
* پتک دیناروند
* پتک اعراب
* دشت اکبر
* نهرعنبر
* مرزداران

 |
| دالپری | 
* جلیزی بالا
* جلیزی پایین
* سادات دالپری
* علی نعیر

 |

 |

 |
| زرین‌آباد | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* پهله

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| سید ناصرالدین | 
* زراب
* هفتکده
* احمدآباد
* گلوزه
* زیتون تیمه
* علی‌آباد بزرگ
* علی‌آباد کوچک

 |
| سید ابراهیم | 
* بردی
* چمسرخ
* بانه موله
* بوستانه
* خربزان بالا
* خربزان پایین
* سرکمر

 |

 |

 |
| سراب میمه | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* میمه

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| گوراب | 
* گوراب بالا
* گوراب پایین
* فرخ‌آباد

 |
| تختان | 
* تختان
* آگره بید

 |

 |

 |

 |