امانوئل کانت از فیلسوفان عقل‌محور و نویسندهٔ کتب سه‌گانهٔ نقد عقل - او تباری آلمانی داشت.
**معقولیت** (انگلیسی: Intelligibility)، معقولیت صفت معقول است. اصل معقولیت کلی در اصطلاح فوّیه (A .Fouillee) عبارت است از ایمان به معقولیت همه چیز.

عقل‏
----

معنی معقولیت این است که هر چه موجود است می‌توان آن را به قوانین اساسی عقل بازگرداند، خواه مقصود عقل انسانی باشد و خواه عقلی برتر از عقل انسانی. به طوری که اگر فیلسوف در مورد یکی از اشیاء عینی شک کند، در مورد معقولیت آن در درون خود، شک نمی‌کند. بلکه در مورد قدرت و توانائی خود در درک و شناخت اشیاء شک می‌کند.

اگر گفته شود شیء دارای معقولیت است، مقصود این است که شیء دارای یک صورت عقلی است که می‌توان بر اساس آن، شیء را تفسیر کرد.

معقولیت کل
----------

اصل معقولیت کل، شبیه اصل سبب کافی است که مورد اعتقاد لایب نیتس بوده‌است و عبارت است از قول به اینکه: هر چیزی دارای یک سبب کافی است که وجود آن متوقف بر آن سبب است. به این معنی که وجود حقیقی، وجود معقول است یعنی می‌توان آن را به قوانین عقل ارجاع کرد. فرقی نیست بین اینکه بگوییم وجود معقول است، یا معقول موجود است؛ زیرا در نظریه معقولیت عام، معقول و موجود یک چیز است.

علت و معلول
-----------

ابن سینا گوید: «معلول هر چیزی است که وجود آن از غیر خود باشد، و وجود آن غیر، از او نباشد. و اینکه می‌گوییم از او نباشد غیر از این است که بگوییم با او نباشد»

معلول به معنی اثر و نتیجه است و چیزی است که از علت معینی به وجود آید و یکی از طرفین رابطه علیت است. «معلول پایانی معلولی است که علت هیچ شیئی نباشد».

جان کیکس
--------

بنابر نظریه متعارف، تطابق با منطق شرط لازم و ضروری هرگونه باور معقولی است.

در نظر «جان کیکس (ککس)» (John Kekes) منطق بدان‌گونه که ادعا می‌شود معیار معقولیت نیست. و معتقد است باورهای معقولی وجود دارند که قواعد اساسی منطق را نقض می‌کنند.

منظور کیکس از منطق، همین منطق معمول و متعارف، یعنی آن چیزی است که در ارغنون ارسطو و اصول ریاضیات برتراند راسل و آلفرد نورث وایتهد گنجانده شده‌است. سازگاری با منطق نیازمند آگاهی از قواعد منطقی نیست، بلکه نیازمند مراعات این قواعد است.

وی فهم‌پذیری «intelligibility» را بعنوان علامت و نشانه‌ای برای معقولیت در نظر می‌گیرد. در نظر او، یک باور در صورتی معقول است که بتوان آن را درک کرد و علاوه بر آن، قابل تبیین باشد.

داوری و حکم به معقولیت و فهم‌پذیری سلبا و ایجابا باید با هم باشند.

جستارهای وابسته
---------------

* اتحاد عقل و عاقل و معقول

منابع
-----

1. ↑  جمیل صلیبا- منوچهر صانعی دره بیدی، *فرهنگ فلسفی*، انتشارات حکمت - تهران، چاپ: اول، ۱۳۶۶ ه‍. ش
2. ↑  منطق و معقولیت، جان کیکس، یارعلی کرد فیروز جایی، معرفت ۱۳۸۴ شماره ۸۸

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فلسفه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |


| * ن
* ب
* و
فلسفه ذهن |
| --- |
| فیلسوفان ذهن | 
* الیزابت انسکوم
* جان لانگشاو آستین
* توماس آکویناس
* Bain
* آنری برگسون
* Bhattacharya
* Block
* فرانتس برنتانو
* Broad
* تایلر برج
* دیوید چالمرز
* پاتریشا چرچلند
* دنیل دنت
* دارماکرتی
* دونالد دیویدسن
* رنه دکارت
* آلوین گولدمن
* مارتین هایدگر
* ادموند هوسرل
* پاول فایرابند
* جری فودر
* ویلیام جیمز
* سورن کی‌یرکگور
* گوتفرید لایبنیتس
* دیوید لوئیس (فیلسوف)
* جان مکداول
* موریس مرلو-پونتی
* ماروین مینسکی
* جرج ادوارد مور
* تامس نیگل
* درک پارفیت
* هیلاری پاتنم
* کارل پوپر
* ریچارد رورتی
* گیلبرت رایل
* جان سرل
* باروخ اسپینوزا
* آلن تورینگ
* واسوباندو
* لودویگ ویتگنشتاین
* چوانگتسی
* *more...*

 |
| نظریات | 
* رفتارگرایی
* طبیعت‌گرایی زیست‌شناختی
* دوگانه‌انگاری ذهن و بدن
* ماده‌باوری حذف‌گرا
* متریالیسم ظهورگرا
* همایندگرایی
* کارکردگرایی (فلسفه ذهن)
* ایدئالیسم
* تعامل‌گرایی (فلسفه ذهن)
* ماده‌باوری
* یگانه‌انگاری
* واقع‌گرایی خام
	+ Neurophenomenology
* یگانه‌انگاری خنثی
* مقارنه‌گرایی
* دوگانه‌انگاری موازی
* پدیده‌گرایی
* پدیدارشناسی (فلسفه)
* فیزیکالیسم
	+ نظریه این‌همانی ذهن
* دوگانه‌انگاری ویژگی‌ها
* بازنمایی ذهنی
* خودتنهاانگاری
* دوگانه‌انگاری ذهن و بدن

 |
| مفاهیم | 
* انتزاعی و انضمامی
* هوش مصنوعی
* اتاق چینی
* شناخت
* Cognitive closure
* مفهوم
* Concept and object
* خودآگاهی
* مسئله دشوار خودآگاهی
* Hypostatic abstraction
* ایده
* این‌همانی
* خلاقیت
* هوش
* قصدمندی
* درون‌نگری
* شهود
* Language of thought
* ماده‌باوری
* رویداد ذهنی
* تصویر ذهنی
* شناخت
* Mental property
* بازنمایی ذهنی
* ذهن
* مسئله ذهن و جسم
* New mysterianism
* درد (فلسفه)
* Problem of other minds
* گرایش‌های گزاره‌ای
* کیفیات ذهنی
* تابولا رازا
* فهم
* زامبی فلسفی
* *more...*

 |
| موضوعات مرتبط | 
* متافیزیک
* فلسفه هوش مصنوعی / فلسفه اطلاعات / فلسفه ادراک / فلسفه‌ی خود

 |
| 
* درگاه
* فلسفه ذهن
* فیلسوفان ذهن
* ویکی‌پروژه فلسفه

 |