recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**بوئینگ دریم‌لیفتر** (انگلیسی: Boeing Dreamlifter) که اختصار به LCF معروف بوده، یک هواپیمای پهن پیکر حمل ویژه می‌باشد. کالا به وسیلهٔ طویل‌ترین بارکننده (لودر) در دنیا ، در این هواپیما قرار می‌گیرد. این هواپیما در اصل یک بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ با اصلاحات وسیع بوده و منحصراً برای حمل قطعات هواپیمای ۷۸۷، به پایگاه مونتاژ بوئینگ، از تأمین کنندگان در سراسر جهان استفاده می‌شود.

تحقیق و توسعه
-------------

در ۱۳ اکتبر سال ۲۰۰۳ هواپیماهای تجاری بوئینگ اعلام کرد که، با توجه به زمان طولانی حمل قطعات توسط وسایل حمل زمینی و دریایی ،روش اصلی حمل و نقل قطعات بوئینگ ۷۸۷ (که به عنوان ۷E۷ شناخته می‌شود) ، حمل و نقل هوایی خواهد بود. در ابتدا، از سه هواپیمای مسافری بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ به منظور اصلاح پیکربندی، جهت حمل ویژه قطعات از شرکت‌های زیرمجموعه بوئینگ در ژاپن و ایتالیا به شمال چارلستون، کارولینای جنوبی، و سپس به ایالت واشنگتن برای مونتاژ نهایی، استفاده شد اما هواپیمای چهارم نیز متعاقباً به برنامه اضافه شد. حمل کننده‌های بار حجیم، بدنه‌ای ساخته شده شبیه هواپیمای سوپر گوپی و ایرباس بلوگا داشته که معمولاً برای حمل و نقل بال و بدنه هواپیما استفاده می‌شوند. ۶۵،۰۰۰ فوت مکعب (۱۸۴۰ متر مکعب) محفظه بار، بزرگترین محفظه حمل کالا در جهان است و می‌توان آن را معادل سه برابر حجم باری ۴۰۰-۷۴۷ دانست.

تصویر گسترده دریم لیفتر

جستارهای وابسته
---------------

* ایرباس بلوگا
* آنتونوف-۲۲۵

منابع
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ مارس ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۰۸.
4. ↑

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Boeing Dreamlifter». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بوئینگ دریم‌لیفتر موجود است. |
**بمب‌گذاری ۲۰۰۴ ورزشگاه گروزنی** (انگلیسی: 2004 Grozny stadium bombing) در ۹ می سال ۲۰۰۴، انفجار یک بمب در استادیوم دینامو در پایتخت چچن، گروزنی، منجر به مرگ ۱۰ نفر از جمله رئیس‌جمهور احمد قدیروف شد و ۱۰۰ نفر دیگر زخمی شدند. انتخابات ریاست جمهوری قدیروف توسط بسیاری از افراد به عنوان یک انتخابات تقلبی در نظر گرفته شده بود. این انفجار با یک بمب کار گذاشته شده در زیر زمین بتونی جایگاه نشستن شخصیتهای مهم ایجاد شد و در ساعت ۱۰: ۳۵ صبح در طی یک رژه و کنسرت در گروزنی که جشن پنجاه و نهمین سالگرد شکست آلمان در جنگ جهانی دوم برگزار می‌شد رخ داد. این انفجار حفره بزرگی در بخشی که برای جایگاه مقامات عالی‌رتبه تعیین شده‌بود ایجاد کرد. مشخص نیست که آیا این انفجار بویژه قدیروف را هدف قرار داده بود یا اینکه بدون توجه به حضور او رخ داده‌است، چرا که او رسماً اعلام نکرده بود که در این رویداد حضور خواهد داشت. حسین عیسی یف رئیس شورای دولتی ریاست جمهوری و عدلان حسنوف یک خبرنگار رویترز نیز در این انفجار کشته شدند. سرهنگ والری بارانوف فرمانده هنگ نظامی روسیه در شمال قفقاز به شدت مجروح شد. حداقل ده نفر کشته و ۵۰ تن دیگر زخمی شدند. این ارقام شامل بسیاری از شهروندان غیرنظامی و سرباز نیز می‌شود که در این مراسم شرکت داشتند.

جستارهای وابسته
---------------

* کامیون انفجاری ۲۰۰۲ گروزنی

منابع
-----

1. ↑  "Stadium bomb kills Chechen president Suspicion falls on separatists". *Lubbock Avalanche - Journal*. Retrieved 14 January 2017.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «2004 Grozny stadium bombing». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۱۸.
**بوسه دزدکی** یا **بوسه پنهانی** (انگلیسی: The Stolen Kiss) یک نقاشی از ژان اونوره فراگونار نقاش فرانسوی سبک روکوکو می‌باشد که به سال ۱۷۸۶ طرح گردید.

نقاشی به تصویر می‌کشد یک صحنهٔ عاشقانه و رمانتیک را در حالی که یک مرد به شکل خودسرانه و دزدکی از زنی بوسه‌ای بر می‌گیرد، این پرترهٔ فراگونار در اختیار مجموعهٔ هرمیتگ سنت پترزبورگ می‌باشد، نقاشی مربوط به دورهٔ عجیب و غریب یا همان روکوکو می‌باشد و بسیار مورد علاقهٔ ثروتمندان هنردوست بود.

جزئیات نقاشی
------------

فراگونار در این نقاشی به تصویر می‌کشد یک بوسهٔ پرشور میان دو معشوقه را، یک خانم جوان در لباس کِرِم رنگ ابریشمی شب‌نشینی که یک جلسه را مخفیانه و به خاطر دیدن یک مرد (معشوقه‌اش) ترک کرده، ترکیبات این نقاشی مورب است که بر اساس محور تقارن خم شدن فیگورها شکل گرفته و طراحی شده،

شال گردن و درب بالکنی که از بیرون گشوده شده از جمله عناصر متمایز در این نقاشی است و عنصر تکمیلی پایانی، میزی است که شال گردن بر روی آن رها شده، این نقاشی ارائه‌گر مجموعه‌ای از ترکیب و تضاد بین رنگ‌ها و سایه‌ها است که در تقاطع فضایی پیچیده هستند.

این نوع از نقاشی فراگونار نمایش‌دهندهٔ نوع تمایلات جنسی و شهوانی و همین‌طور میل آتشین برای حماقت‌های عاشقانه است که قبل از انقلاب فرانسه در میان طبقات اشراف بسیار محبوب و متداول بود، فراگونار معمولاً صحنه‌های شهوت‌انگیز را در بیشتر آثارش به کار گرفته و در این نقاشی به تصویر می‌کشد یک بوسهٔ به سرقت رفته در محیط اطراف اشراف را، جزئیات همگی لوکس هستند که در میان آنها می‌توان به ابریشم و توری، فرش با الگوی گل‌ها، پارچهٔ ابریشم، شال نفیس و بانوان زیبایی که از در دیگر که باز است قابل مشاهده هستند اشاره داشت.

پانویس
------

1. 1 2 3  "Jean Honore Fragonard, Stolen-Kiss". www.arthermitage.org. Archived from the original on 8 اكتبر 2016. Retrieved March 2015. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` و `|archive-date=` (help)
2. 1 2  Jones, Jonathan (9 December 2000). "Portrait of the Week: Young Woman, Jean-Honore Fragonard (c 1769)". *The Guardian*. Retrieved March 2015. `{{cite news}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)
3. 1 2  Rosenberg, Pierre (1988). *Fragonard*. Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-0-87099-516-3.
4. 1 2  "The Age of Watteau, Chardin, and Fragonard: Masterpieces of French Genre Painting". National Gallery of Art. Retrieved March 2015. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «The Stolen Kiss (Fragonard)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۱۶.

پیوند به بیرون
--------------

* درگاه هنر
* درگاه هنرهای تجسمی
**بمب‌گذاری ۱۹۹۲ منچستر** (انگلیسی: 1992 Manchester bombing) بمب گذاری توسط ارتش موقت جمهوریخواه ایرلند در دسامبر ۱۹۹۲ صورت گرفت. طی این حمله دو بمب منفجر شد. ۶۵ نفر زخمی شدند و ساختمان‌های بسیاری در شهر منچستر تخریب شد.

بمب گذاری
---------

اولین انفجار بمب در داخل خودرویی بود که در پارسونگ باغ در منطقه تجاری این شهر پارک شده بود. خودروی بمب گذاری شده پشت یک خانه در موقعیت (۵۳٫۴۸۲۶۹ ° N 2.248658 ° W) در ساعت ۸:۴۰ منفجر شد. ۶ نفر در این بمبگذاری زخمی شدند.
بمب دوم در ۱۰:۵۵ صبح در خیابان کاتتون بین بازار و کلیسای جامع منچستر (۵۳٫۴۸۴۵۴ درجه شرقی N 2.244714 درجه شرقی) منفجر شد و ۵۸ نفر را زخمی کرد. بسیاری از ساختمان‌ها در این بمب گذاری‌ها آسیب دیده‌اند. تعداد کل زخمی‌ها در انفجارها ۶۵ نفر بود.

مجرمان
------

ارتش موقت جمهوریخواه ایرلند مسئولیت بمبگذاری را بر عهده گرفت.

جستارهای وابسته
---------------

* بمب‌گذاری منچستر ۱۹۹۶
* بمب‌گذاری ۲۰۱۷ منچستر آرنا
* ارتش موقت جمهوریخواه ایرلند

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «1992 Manchester bombing». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۷.
Place
**تونک** (Tonk) شهری است در ایالت راجستان هند. این شهر در ۹۵ کیلومتری جایپور، مرکز راجستان و در نزدیکی کرانه راست رود باناس واقع شده‌است. شهر تونک مرکز شهرستان تونک است.

تونک از سال ۱۸۱۷ تا ۱۹۴۷ پایتخت یک شاهزاده‌نشین در دوران هند بریتانیا بود.

جمعیت شهر تونک ۱۳۵ هزار نفر و میزان باسوادی در آن ۵۳ درصد است.
آرامگاه معروف سید جلال‌الدین حیدر در تونک قرار دارد.

پیشینه
------

شهر تونک راجستان از شهرهای قدیمی و دارای حکومت اسلامی بود که نوّاب آن زمان آن را اداره می‌کردند. خانواده‌های بسیاری که پس از سال ۱۸۵۷ م. از دهلی و لکنهو آواره شدند به این شهر روی آوردند. در میان دانشوران و سخنوران بسیاری وجود داشت.

این شهر تحت سرپرستی نوّاب محمد امیر خان کانون علم و حکمت گردید و کتابخانه‌های فرهنگی و مدارس علمیّه و مکتبهای فکری در آن بر پا شد. بازار تصانیف و تألیفات این شهر بر اثر حرکت فرهنگی که در آن به وجود آمد رونق گرفت و سبب شد تا حالت مرکزیّت پیدا کرده و تألیفات و کتابهای زیادی از شهرهای سمرقند و بخارا و بلخ، و نیز از ایران و افغانستان و مصر و ممالک و شهرهای معروف دیگر در آن جمع شود.

مؤسسه تحقیقاتی عربی و فارسی راجستان هند
---------------------------------------



| ادیان در تونک |
| --- |
| دین |  | درصد |
| هندو |   | ۶۲٪ |
| مسلمان |   | ۳۵٪ |
| جین‌ها |   | ۲٫۷٪ |
| بقیه |   | ۰٫۳٪ |

در سال ۱۸۶۴ م. مولوی محمد علی خان سومین حاکم تونک بر مسند حکومت نشست و مؤسسه تحقیقاتی عربی و فارسی راجستان هند را بنا نهاد.

محمد علی خان در حفظ میراث‌های فرهنگی، نمایندگان فرهنگی بسیاری را جهت جمع‌آوری کتب معروف بسیج نمود. در دادن انعامات به سخندانان و دانشورانی که شعر می‌سرودند یا تألیفی می‌کردند، دریغی نداشت.

بعد از درگذشت محمد علی خان، وارثان او این مؤسسه را به بخش دولتی، به منظور حفظ منابع فرهنگی آن، انتقال دادند. از طرف دولت نیز شخصی به نام صاحب‌زاده شوکت علی خان که از خانوادهٔ عالی نوّاب می‌باشد مأموریت یافت که بر فعالیت‌های این مؤسسه نظارت کند.

شوکت علی خان در راه احیای زبان‌های عربی و فارسی فعالیت‌های بسیار نمود و چندی بعد مدیر این مؤسسه در ایالت راجستان گردید. پس از انتصاب به این مقام به دستور او تمامی کتابها و نسخه‌های خطی راجستان برای سهولت کار پژوهندگان در این مؤسسه جمع‌آوری گردید.
جمع‌آوری نسخ خطی و غیرخطی زبان‌های عربی و فارسی از کتابخانه‌های مختلف راجستان و انتقال آنها به کتابخانهٔ تونک از مؤثرترین و مهم‌ترین کارهای این مدیر بود.

منابع
-----

* جمیل احمد: مؤسسه تحقیقاتی عربی و فارسی راجستان هند. در نشریه «تحقیقات اسلامی». پاییز و زمستان ۱۳۶۶ - شماره ۵ و ۶. (از صفحه ۱۵۰ تا ۱۵۴)
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
**ترشگیبان** در سمت جنوب شش کیلومتری جادهٔ گیلان غرب به قصرشیرین و در دهستان حومه قرار دارد. فاصلهٔ روستا از جادهٔ اصلی کمتر از یک کیلومتر راه آسفالته و تا مرکز شهر حدود شش کیلومتر است. نام روستا از دو جز ترشگی و بان تشکیل شده‌است. از جمله آثار باستانی روستا می‌توان به وجود تپه ی چیاولگه که مربوط به دوره‌ی اشکانیان و در یک کیلومتری شرق روستا وجود دارد اشاره کرد. این اثر تاریخی نزدیک‌ به جاده ی ارتباطی گیلانغرب به قصرشیرین قرار گرفته است.

نام
---

ترشگیبان به معنای محل رویش گیاه ترشگ است. ترشگی یا ترشگ نوعی گیاه خوش‌خوراک مخصوص تعلیف دام‌ها است. عشایر سابق از آن برای علوفه دادن بره‌ها و بزغاله استفاده می‌کردند. در سابق که زمین‌های بایر بیشتر بوده، بوته‌های انبوه ترشگ سطح گسترده‌ای را پوشانده بودند که اکنون سطح آن بسیار کاهش یافته‌است.

زبان و طوایف
------------

تکلم در روستا به گویش کوردی کلهری بوده و ساکنین آن از ایل کلهر و طوایف سیدیل، قمر، علیرضاوندی گیلانی، قلی وند و بعضی تیره‌های دیگر می‌باشند.

جستارهای وابسته
---------------

* گیلان غرب
* کلهر
* کرمانشاه
* فهرست روستاهای ایران
*

پانویس
------

Map

  

  

  

علیزاده، علی اکبر (تابستان ۱۳۹۰). تاریخ و جغرافیای تاریخی گیلان غرب. باغ نی کرمانشاه.

ص. ۳۴۹. شابک ۵-۵۷-۲۶۹۹-۹۶۴-۹۷۸

منابع
-----

1. ↑  خبرگزاری باشگاه خبرنگاران (۲۰۱۸-۰۴-۳۰). «باران، رودخانه فصلی ترشگیبان را پرآب کرد + فیلم». *خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۱۷.‏
2. ↑  «تپه ی چیاولگه در یک کیلومتری شرق روستای ترشگیبان».

1. ↑  «شرکت تعاونی آب روستای ترشگیبان».
۴. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵» درگاه ملی آمار ایران.

۵. 

مهار آتش سوزی در مراتع دهستان حومه گیلانغرب | خبرگزاری صدا و سیما

آتش سوزی در مراتع روستای ترشگیبان
**ترویان بلیزاریو** (انگلیسی: Troian Bellisario؛ زادهٔ ۲۸ اکتبر ۱۹۸۵) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است.ترویان در سال ۲۰۱۰ موفق به کسب جایزه بهترین بازیگر زن شد. و در سال ۲۰۰۹ برای نقش اسپنسر هیستینگز در سریال دروغگویان کوچک زیبا انتخاب شد. وی از سال ۱۹۸۸ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
ترویان بلیزاریو (Troian Bellisario) بازیگر، نویسنده و تهیه‌کنندهٔ آمریکایی در سال ۱۹۸۵ در کالیفرنیا به دنیا آمد. ترویان فرزند دو تهیه‌کننده ( Donald P. Bellisario و Deborah Pratt ) است. او بازیگری را در سن سه سالگی در یکی از فیلم‌های پدرش آغاز کردو پس از آن بازیگری را در کارهای تلویزیونی پدرش ادامه داد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Troian Bellisario». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۵.
* «Troian\_Bellisario». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ترویان بلیزاریو موجود است. |

* ترویان بلیزاریو در IMDb
* ترویان بلیزاریو در توییتر

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد بازیگر است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**بوریس مارتینویچ شلکوونیکوف** (ارمنی: Բեհբուտ Մարտիրոսի (Բորիս Մարտինովիչ) Շելկովնիկով (Շելկովնիկյան, Մետաքսյան); روسی: Борис Мартынович Шелковников؛ زاده ۱۸۳۷ – درگذشته ۱۰ فوریه ۱۸۷۸ (۴۰−۴۱ ساله)) ژنرال روس ارتش امپراتوری بود.

زندگی‌نامه
----------

وی در خانواده سرشناس و قدیمی ارمنی در نوخا (شکی، جمهوری آذربایجان کنونی) به دنیا آمد. وی در جنگ کریمه شرکت نمود. در سال ۱۸۶۵ در قفقاز شمالی و در سال ۱۸۷۶ به عنوان فرمانده منطقه دریای سیاه منصوب شد. در جریان جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷–۱۸۷۸)، بوریس شلکوونیکوف قوای ترک در هنگام تهاجمشان به سوچی متوقف نمود و در یک نبرد در نزدیکی آلادژی پس از شکست دادن قوای احمد مختار پاشا، آبخاز را گرفت. در روز ۲۷ اکتبر ۱۸۷۷ نشان درجه سوم سنت جرج به خاطر پیروزیش در آلادژی به وی اعطا گردید. دیویزون شلکوونیکوف پس از دیدار با هوهانس لازاریان توانستند پس از حرکت به سوی خطوط ارتش ترکیه در روز ۲ اکتبر استان ارزروم را بگیرند. وی فرماندار منطقه ارزروم پس از اشتغال آن توسط قوای روس بود. اما به زودی به بیماری تیفوس مبتلا گشت و در ۱۰ فوریه ۱۸۷۸ درگذشت.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست سیاستمداران ارمنی‌تبار

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Boris Shelkovnikov». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۹.

|  |  |
| --- | --- |
| Flag of ارمنستانSoldier icon | این یک مقالهٔ خرد زندگی‌نامه‌ای مرتبط به یک نظامی ارمنی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |


|  |  |
| --- | --- |
|  ⛭   لغتنامه‌ها و دایره المعارف‌ها | Բրոքհաուսի և Եփրոնի · Ռուսական կենսագրական |
**توماس هیکی** (درگذشته ۲۸ ژوئن ۱۷۷۶) یک سرباز ارتش قاره‌ای در جنگ انقلابی آمریکا بود و اولین کسی است که توسط ارتش قاره‌ای به دلیل «شورش، فتنه و خیانت» اعدام شد.

در ایرلند متولد شد و در قامت سرباز نیروی نظامی بریتانیا به آمریکا آمد و به عنوان دستیار شخصی سرلشکر ویلیام جانسون در جنگ‌های هفت‌ساله مبارزه کرد. اما بعداً پس از وقوع انقلاب آمریکا به جنبش وطن‌پرستان پیوست. او به عضویت یگان زندگی درآمد که قرار بود از جورج واشینگتن، کارمندانش و حقوق و دستمزد ارتش قاره‌ای محافظت کند ولی به دلیل استفاده از پول جعلی، به زندان افتاد. وی بعداً به جرم شورش و فتنه محاکمه شد وبه اعدام محکوم گشت. حدس زده می‌شود که او در نقشه‌ای برای ترور جورج واشینگتن در ۱۷۷۶ دست داشته باشد.

واشینگتن پس از مرگش یک بیانیه منتشر کرد: 

>  امید است سرنوشت ناخوشایند توماس هیکی، که امروز به جرم خیانت، دسیسه و شورش اعدام شد، برای هر سرباز ارتش زنگ خطری باشد که از این دست جنایات دوری کند چون این نمایش‌دهندهٔ شخصیتی منزجرکننده از سرباز است و همچنین برای کشوری که به او پول و نان می‌دهد، مضر است. برای جلوگیری از این جنایات، مطمئن‌ترین روش، دور ماندن از وسوسه‌های آن‌ها، و به ویژه اجتناب از زنان هرزه است. این مجرم بیچاره در حال مرگ اعتراف کرد، که زندگی‌اش بیهوده تمام شده و مرگ با رسوایی او را در آغوش گرفت. 
> 
>

در فرهنگ عامه
-------------

* هیکی در کتاب **فیبی جاسوس** نوشتهٔ جودیت بری که برای بچه‌ها نوشته شده‌است، به عنوان یک آدم شرور حضور دارد.
* هیکی به دلیل تلاش برای کشتن واشینگتن به دار آویخته شده‌است و در رمان تاریخی **زنجیرها** نوشتهٔ لوری هالز اندرسون به او اشاره می‌شود.
* هیکی در بازی ویدیویی اساسینز کرید ۳ به عنوان یک آنتاگونیست ظاهر می‌شود. در این بازی، او قصد ترور واشینگتن را دارد تا چارلز لی به سمت فرماندهٔ کل قوا شود اما توسط شخصیت بازی، کانر کشته می‌شود. نقش او توسط آلن لیچ صداگذاری شده‌است.

منابع
-----

1. ↑  Washington's general order, June 28, 1776 in Morris, Lawrence J. (2010). *Military Justice: A Guide to the Issues*. ABC-CLIO. p. 15.
**تقویت‌کننده بافر** (به انگلیسی: Buffer amplifier) نام قطعه یا مداری است که از آن معمولاً برای تطبیق یک طبقه دارای امپدانس خروجی زیاد یا منبع سیگنال با مقاومت داخلی بزرگ، به یک مقاومت بار کوچک یا یک طبقه با امپدانس ورودی کوچک استفاده می‌شود. برای انتقال حداکثر توان بین دو طبقه لازم است امپدانس آن دو طبقه با هم تطبیق داده شود. چنانچه یک منبع با ولتاژ مدار باز V و مقاومت داخلی Rs مستقیماً به یک بار کوچک R وصل کنیم، به علت افت ولتاژ زیاد مقاومت Rs، بخش ناچیزی از ولتاژ منبع روی مقاومت بار ظاهر می‌شود. در صورتی که برای تطبیق از مدار بافر با بهره‌ی ولتاژ Av=۱ و مقاومت ورودی بی‌نهایت و مقاومت خروجی صفر استفاده شود ولتاژ خروجی دقیقاً برابر V خواهد شد. زیرا به دلیل امپدانس ورودی بزرگ مدار بافر، جریان ورودی I برابر صفر شده و ولتاژ ورودی بافر مساوی V است. از طرف دیگر چون Av=۱ است ولتاژ خروجی مدار بافر مساوی ولتاژ ورودی آن و برابر V می‌شود.

در عمل، مدار بافر با مشخصات ایده‌آل مذکور در دسترس نیست. مداری که اکثراً به عنوان بافر به کار می‌رود، مدار امیتر پیرو (کلکتور مشترک) است. این مدار دارای مقاومت ورودی زیاد، مقاومت خروجی کم و بهره ولتاژ نزدیک به یک است؛ بنابراین کاربرد آن به صورت بافر یا مبدل امپدانس، مفید است.

ساخت بافر به کمک آپ‌امپ
-----------------------

بافر
در این حالت بهره ولتاژ برابر یک است. مقاومت ورودی این مدار با توجه به صفر بودن جریان ورودی، برابر بی‌نهایت است.
این تقویت‌کننده همه شرایط یک بافر را داراست (بهره ولتاژ یک، مقاومت ورودی بی‌نهایت و مقاومت خروجی صفر). به همین دلیل در بسیاری از کاربردها به عنوان یک مدار بافر تقریباً ایده‌آل مورد استفاده قرار می‌گیرد. این مدار را ولتاژ پیرو نیز می‌نامند، زیرا ولتاژ خروجی آن همواره ولتاژ ورودی را دنبال می‌کند.

منابع
-----

* مبانی الکترونیک، نویسنده: دکتر سید علی میر عشقی، نشر شیخ بهایی

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تقویت‌کننده بافر موجود است. |
**توگان گوکباکار** (ترکی استانبولی: Togan Gökbakar‎؛ زادهٔ ۲۹ مهٔ ۱۹۸۴) کارگردان فیلم اهل ترکیه و برادر کوچکتر شاهان گوکباکار است. توگان اولین فیلم خود را به نام "ژن" در سال ۲۰۰۶ کارگردانی کرد که در ژانر وحشت بود و چندان مورد استقبال واقع نشد. پس از آن به کمک برادر بزرگترش، شاهان گوکباکار، به نوشتن و ساختن فیلم‌های طنز روی آورد که هم در ترکیه و هم در اکثر کشورها مورد استقبال زیاد واقع شدند.

معروف‌ترین این آثار، سری فیلم‌های رجب ایودیک هستند که تا به امروز و به دلیل استقبال گسترده، هفت قسمت از آن ساخته شده است. 

این دو برادر معمولا به صورت مشترک به نوشتن فیلمنامه و تهیه‌کنندگی فیلم‌های خود نیز مشغول هستند. آن دو علاوه بر شخصیت طنز رجب، شخصیت‌های طنز دیگری نیز به وجود آورده‌اند، که همه با هم فرق دارند، از جمله جلال (در فیلم جلال و جران)، کیهان (در فیلم کیهان) و عثمان (در فیلم بازاریابی عثمان). بازیگر تمامی این شخصیت‌ها شاهان گوکباکار بوده است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Togan Gökbakar». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۸.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد کارگردان فیلم است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
Village in 23x15px|border |alt=|link= لهستان
**بوخوتنیتسا** (به لاتین: Bochotnica) یک روستا در لهستان است که در ناحیه اداری گمینا کازیمیرز دولنی در شرق لهستان قرار دارد. این روستا در استان تاریخی لهستان کوچک (مالوپولسکا) قرار دارد. این روستا ۱۰۰۰ نفر جمعیت دارد و در ساحل غربی رود ویستولا قرار دارد. خرابه‌های یک قلعه از قرن چهاردهم میلادی در نزدیکی روستا قرار دارد.
روستای بوخوتنیتسا از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌ها در استان مالوپولسکا است. در نخستین سال‌های امپراتوری لهستان، این روستا نقطه مهمی بود که در سر راه تجاری کیوان روس به مرکز لهستان قرار داشت. امروزه این روستا یک مقصد گردشگری است. این روستا دارای ایستگاه قطار نبوده و نزدیک‌ترین ایستگاه قطار به آن در پولاوی قرار دارد.
هرچند شواهد کافی در این زمینه وجود ندارد، اما به نظر می‌رسد که بوخوتنیتسا در قرن ششم میلادی یک منطقه با استحکامات دفاعی بوده‌است. در سال ۱۹۹۳ میلادی ابزار آلاتی از طلا و آهن و برنز، از جمله یک شمشیر با قدمت ۱۰۰۰ سال کشف شدند که بر این نظریه صحه گذاشتند. در سال ۱۳۱۷ میلادی، شاه ولادیسلاو لوکیتک منطقه بوخوتنیتسا و روستاهای نزدیک آن را به برادران استاسزکو و دزیرزکو تحویل داد. قلعه دفاعی بوخوتنیتسا احتمالاً در حوالی ۱۳۴۰ میلادی برپا شد. در قرن پانزدهم میلادی این قلعه به خانواده کوروسکی تعلق داشت. بعدها نام این قلعه به بوخوتنیتسکی تغییر یافت.

بعد از جنگ جهانی دوم این منطقه تبدیل به مرکز فعالیت‌های ضدکمونیستی شد. در ۲۴ ماه مه ۱۹۴۵ میلادی یک درگیری بین نیروهای باقی‌مانده ارتش ملی لهستان و کمونیست‌های تحت هدایت شوروی در این منطقه در گرفت که طی آن ۱۶ مامور شوروی و ۱۰ کمونیست لهستانی کشته شدند.

خصوصیات
-------

**بوخوتنیتسا** ۱٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست شهرهای لهستان

منابع
-----



| * ن
* ب
* و
گمینا کاژمیژ دولنه |
| --- |
| **مرکز** | 
* کازیمیرز دالنی

 |  |
| **روستاها** | 
* بوخوتنیتسا
* Parchatka
* Rzeczyca
* Rzeczyca-Kolonia
* Skowieszynek
* Wierzchoniów
* Witoszyn
* Zbędowice

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد لهستان است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
{{Infobox settlement
|name=بوبروویتسه (شهرستان کروسنو اودژانگسکیه)
|settlement\_type=روستا
|total\_type=
|image\_skyline=
|image\_caption=
|image\_flag=
|image\_shield=POL gmina Bobrowice Lubuskie COA.svg
|image\_map=
|subdivision\_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision\_name= لهستان
|subdivision\_type1=استان
|subdivision\_name1=لوبوسکی
|subdivision\_type2=شهرستان
|subdivision\_name2=کروسنو اودژانگسکیه
|subdivision\_type3=گمینا
|subdivision\_name3=بوبروویتسه
|coordinates=۵۱°۵۷′۱۳″ شمالی ۱۵°۵′۵″ شرقی﻿ / ﻿۵۱٫۹۵۳۶۱°شمالی ۱۵٫۰۸۴۷۲°شرقی﻿ / 51.95361; 15.08472|pushpin\_map=Poland
|pushpin\_label\_position=right
|elevation\_m=۶۵
|population\_total=۸۸۴
|website=}}
**بوبروویتسه (شهرستان کروسنو اودژانگسکیه)** (به لهستانی: Bobrowice}} یک روستا در لهستان است که در گمینا بوبروویتسه واقع شده‌است. بوبروویتسه ۸۸۴ نفر جمعیت دارد و ۶۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست شهرهای لهستان

منابع
-----

1. ↑  مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bobrowice, Krosno Odrzańskie County». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بوبروویتسه (شهرستان کروسنو اودژانگسکیه) موجود است. |

|  |
| --- |
| این یک مقالهٔ خرد موقعیت شهرستان کروسنو اودژانگسکیه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
در تئوری تصمیم‌گیری یک تصمیم بهینه، آن تصمیمی است که تصمیمات قابل دسترس به جز آن به نتیجه بهتری منجر نشود. برای مقایسه نتایج مختلف، معمولاً مطلوبیت‌های نسبی را به هریک از آن‌ها منتسب می‌کند. اگر نتیجه همراه با نااطمینانی باشد، تصمیم بهینه، مطلوبیت (متوسط) انتظاری را حداکثر می‌کند.

گاه، مسئله هم‌ارز حداقل‌سازی زیان را در نظر می‌گیرند، به‌ویژه در موقعیت‌های مالی، که در آن مطلوبیت، به‌عنوان نفع اقتصادی تعریف می‌شود.

مطلوبیت تنها یک اصطلاح دلخواه برای کمی کردن میزان مطلوب‌بودن نتیجه یک تصمیم خاص است و لزوماً به سودمندی آن مربوط نمی‌شود. در مواردی که نتیجه همراه با نااطمینانی باشد، تصمیم بهینه مطلوبیت انتظاری را حداکثر می‌کند.

مسئله یافتن تصمیم بهبنه، یک مسئله بهینه‌سازی ریاضی است. در عمل، افراد معدودی، بهینه‌بودن تصمیمات خود را بررسی می‌کنند، درعوض از رهیافت‌های شهودی‌تر برای یافتن تصمیماتی که «به اندازه کافی خوب» هستند، استفاده می‌کنند.

دلایل نوعی، برای یک رهیافت صوری‌تر زمانی پدیدار می‌شود که تصمیم چنان مهم است که زمانی برای تحلیل آن صرف شود، و در عین حال با رهیافت‌های شهودی ساده، حل آن پیچیده خواهد شد.

صورت ریاضی
----------

هر تصمیم d از مجموعه گزینه‌های تصمیم در دسترس D منجر به برآمد ({\displaystyle o=f(d} خواهد شد. همه برآمدهای ممکن از مجموعه O است. به هر برآمد، مطلوبیت ({\displaystyle U\_{O}(o} نسبت داده می‌شود، پس می‌توان برای هر تصمیم خاص d مطلوبیت را به شکل زیر تعریف کرد

{\displaystyle U\_{D}(d)\ =\ U\_{O}(f(d))\,}
می‌توان تصمیم بهینه {\displaystyle d\_{\mathrm {opt} }}را اینگونه تعریف کرد که ({\displaystyle U\_{D}(d}را حداکثر می‌کند.

{\displaystyle d\_{\mathrm {opt} }=\arg \max \limits \_{d\in D}U\_{D}(d)\,}
حل مسئله می‌تواند به سه گام تقسیم شود:

1. پیش‌بینی برآمد {\displaystyle o} از هر تصمیم d
2. نسبت دادن مطلوبیت ({\displaystyle U\_{O}(o} به هر برآمد {\displaystyle o}
3. یافتن تصمیم d که ({\displaystyle U\_{D}(d} را ماکزیمم می‌کند

برآمد همراه نااطمینانی
----------------------

در این حالت، پیش‌بینی قطعی برآمد تصمیمی خاص ممکن نیست، رهیافت احتمالی لازم است. شکل عمومی آن را به این شرح می‌توان بیان کرد:
برای تصمیم مفروض d، توزیع احتمال برآمدهای ممکن با چگالی احتمال شرطی ({\displaystyle p(o|d} داده می‌شود، و بنابراین می‌توان مطلوبیت انتظاری تصمیم d را به شکل زیر محاسبه کرد:

{\displaystyle U\_{D}(d)=\int {p(o|d)U(o)do}\,}   
که انتگرال بر کل مجموعه O گرفته شده است.
در این صورت تصمیم بهینه {\displaystyle d\_{\mathrm {opt} }} آنست که ({\displaystyle U\_{D}(d} این تعریف را حداکثر کند.

{\displaystyle d\_{\mathrm {opt} }=\arg \max \limits \_{d\in D}U\_{D}(d)\,}

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Optimal decision». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ دی ۱۳۹۰.
* Morris DeGroot *Optimal Statistical Decisions*. McGraw-Hill. New York. 1970. ISBN 0-07-016242-5.
* James O. Berger *Statistical Decision Theory and Bayesian Analysis*. Second Edition. 1980. Springer Series in Statistics. ISBN 0-387-96098-8.
جیچیرو ماتسوموتو (۱۸۸۷-۱۹۶۶)، یک سیاستمدار و از رهبران شناخته‌شدهٔ اتحاد نجات بوراکو بود که در خانواده‌ای بوراکومین در استان فوکوئوکا زاده شد. او را به عنوان پدر «آزادسازی بوراکو» می‌شناسند.
**بوراکومین** (به ژاپنی: 部落民)، گروهی از مردمان مطرود و رانده‌شده در کشور ژاپن هستند که در پایین‌ترین طبقات اجتماعی ژاپن قرار می‌گیرند و در طول تاریخ همیشه مورد تبعیض قرار گرفته‌اند. این افراد معمولاً از گروه‌هایی هستند که در دورهٔ فئودالی ژاپن مورد غضب قرار گرفته و از جامعه طرد شده‌اند و در طول تاریخ به مشاغلی که پست شمرده می‌شوند مشغول بوده‌اند. (همچون جلاد، مسئول کفن و دفن مردگان، کارگران کشتارگاه، قصابی و دباغی) این افراد در محلات مجزا و فقیرنشین زندگی می‌کنند.

ریشه واژه
---------

واژه بوراکو (部落) به معنی گروه‌های حاشیه‌نشین کوچک است. در مناطقی از ژاپن که امروزه این مردمان مطرود شده در آنها وجود ندارد از واژه بوراکو برای نامیدن روستاها استفاده می‌شود و لزوماً کلمهٔ تحقیرآمیزی نیست. 

| روماجی | کانجی | معنی | توضیحات |
| --- | --- | --- | --- |
| هیسابتسو بوراکو | 被差別部落 | مردمان مطرود/مورد تبعیض | اصطلاحی سیاسی که برای نامیدن این گروه‌ها به کار می‌رود. |
| بوراکومین | 部落民 | مردمان گتو/دهکده | برای نامیدن مردمان دهکده یا مردمان مطرودشده به کار می‌رود. |
| میکایهو-بوراکو | 未解放部落 | جوامع بدون آزادی | گروه‌های حقوق بشر گاهی از این عبارت برای نامیدن آنها استفاده می‌کنند که تا حدی بار سیاسی دارد. |
| توکوشو بوراکو | 特殊部落 | دهکده‌های ویژه | در اوایل سدهٔ بیستم میلادی از آن استفاده می‌شد اما امروزه بکارگیری آن نامناسب است. |

جستارهای وابسته
---------------

* اتحاد نجات بوراکو - یکی از گروه‌های مدنی که برای بازپس‌گیری حقوق مردمان بوراکومین در ژاپن فعالیت می‌کند.
* کاست - نوعی نظام اجتماعی که در آن مزایای اجتماعی بر اساس نقش‌های انتسابی توزیع می‌شود و افراد عضو در رتبه‌های مختلف، حق گذر به رتبه‌های دیگر را ندارند.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Burakumin». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ شهریور ۱۳۹۳.

پیوند به بیرون
--------------

* تارنمای اتحاد نجات بوراکو
**تمهیدات** یا **تماهید** از آثار عرفانی قرن ششم و به زبان فارسی است. نویسنده تمهیدات، عین‌القضات همدانی میانجی است که این اثر را به فارسی در حدود سال ۵۲۱ قمری نوشته‌است.

محتوای کتاب
-----------

کتاب تمهیدات یکی از گنجینه‌های ادب فارسی در زمینه عرفان اسلامی است که علاوه بر مباحث عمیق عرفانی اطلاعات مفیدی دربارهٔ بسیاری از صوفیان در اختیار ما قرار می‌دهد که اگر این کتاب نبود نام و اقوال آنان ناشناخته می‌ماند. از این حیث یکی از آثار مهم عرفان اسلامی و ایرانی به‌شمار می‌رود که بیش از هشتصد سال مورد مطالعه اهل تصوف در ایران، هند و دیگر نواحی جنوب آسیا قرار گرفته‌است. عین القضات در این اثر مطالب پیچیده و مشکل عرفانی را مطرح نموده و از آیات، احادیث، اشعار فارسی و عربی و تشبیهات و تمثیلات بسیاری استفاده کرده‌است.

عناوین کتاب
-----------

* فرقِ علم مکتسب با علم لدنی
* شرط‌های سالک در راه خدا
* آدمیان بر سه گونه فطرت آفریده شده‌اند
* خود را بشناس تا خدا را بشناسی
* شرح ارکان پنج گانهٔ اسلام
* حقیقت و حالات عشق
* حقیقت روح و دل
* اسرار قرآن و حکمت خلقت انسان
* بیان حقیقت ایمان و کفر

اصل و حقیقت آسمان و زمین نور محمد و ابلیس آمد

از مضامین اصلی و مهم تمهیدات، عشق است. مؤلف با جسارت و خلاقیت این مضمون را با قرآن و حدیث و نوشته‌های صوفیان متقدم خاصه احمد غزالی در سوانح العشاق آمیخته‌است. کتاب انشایی مقرون به غلبهٔ شوق دارد و از این روی بسیار گیرا و دلپذیر است.

چاپ کتاب
--------

تمهیدات به زبان ترکی هم ترجمه شده و اصل اثر به زبان فارسی همراه با شرح سید محمد گیسودراز در سال ۱۳۲۴ق در حیدرآباد دکن هند و سپس در سال ۱۳۴۲ق در شیراز چاپ شده‌است. هر چند بهترین چاپ آن را عفیف عسیران انجام داده که تا کنون دانشگاه تهران، کتابخانه منوچهری، انتشارات اساطیر و مولی آن را منتشر ساخته‌اند.
به تازگی نسخه جدیدی بر اساس نسخه عفیف عسیران به همراه ترجمه آیات، احادیث و عبارات عربی متن کتاب به اهتمام زهرا عسلی توسط انتشارات لوح فکر منتشر گردیده که برای سهولت در خواندن بر اساس رسم‌الخط امروزی حروف چینی شده‌است.

جستارهای وابسته
---------------

* شکوی الغریب عن الاوطان الی علماء البلدان

منابع
-----



|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***تماهید*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

مقدمه تمهیدات، چاپ تهران، عفیف عسیران، چ۳، ۱۳۷۰

* مجالس العشاق، طبسی، ص۶۲
* الذریعه، آقابزرگ تهرانی، ج۴، ذیل تمهیدات
* سبک‌شناسی بهار
* تاریخ ادبیات در ایران، ذبیح‌الله صفا

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد کتاب است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**تمایز T–V** استفاده از ضمایر متفاوت بسته به موقعیت برای نشان دادن رسمیت یا صمیمیت در برخی زبان‌هاست. مثلاً در زبان فارسی حین صحبت با پدر یا مادر یا کلاً هر شخص بزرگ‌تر یا غریبه‌ای برای نشان دادن احترام از ضمیر دوم شخص جمع یعنی *شما* به‌جای دوم شخص مفرد یعنی *تو* استفاده می‌کنند، حتی وقتی که مخاطب فقط یک نفر است. نام این تمایز از ضمایر tu و vos در زبان لاتین گرفته شده است. این تمایز در زبان‌های مختلف به شکل‌های متفاوتی دیده می‌شود و انتخاب ضمیر به عواملی چون میزان احترام، آشنایی، ادب، سن، و حتی توهین به مخاطب بستگی دارد. زبان‌شناسی اجتماعی به مطالعهٔ این پدیده می‌پردازد.

دو شکل رایج تمایز T–V این‌هایند:

* مخاطب قرار دادن یک فرد با ضمیر دوم شخص جمع به‌جای دوم شخص مفرد (مثلاً در فارسی، ترکی، و فرانسوی)
* مخاطب قرار دادن افراد با ضمیری دیگر با صَرف مخصوص به خود (مثلاً در اسپانیایی)

بسیاری از زبان‌ها مثلاً انگلیسی فاقد این تمایزند. زبان انگلیسی از لحاظ تاریخی ضمیر دوم شخص مفرد thou را داشته و ضمیر you فقط برای دوم شخص جمع به کار می‌رفته ولی امروزه thou عملاً منسوخ شده است. همچنین عوام بریتانیایی در گذشته حین صحبت با اعیان و اشراف از ضمیر سوم شخص به‌جای دوم شخص استفاده می‌کرده‌اند ولی این رویه نیز منسوخ شده است. امروزه در زبان انگلیسی برای نشان دادن احترام یا رسمیت بخشیدن به کلام به‌جای استفاده از نام کوچک از نام خانوادگی استفاده می‌کنند یا القابی چون sir یا ma'am را پیش از اسم می‌آورند.

منابع
-----

* Wikipedia contributors, "T–V distinction," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed July 11, 2022).
در ریاضیات و علوم رایانه، یک **تابع مرتبهٔ بالاتر** (به انگلیسی: Higher-order function)، تابعی است که حداقل یکی از شروط زیر را داشته باشد:

* یک یا چند تابع را به عنوان ورودی بگیرد.
* یک تابع به عنوان خروجی خود برگرداند.

سایر توابع، *توابع مرتبهٔ اول* (به انگلیسی: First-order function) هستند. در ریاضیات توابع مرتبهٔ بالاتر با نام عملگرها یا تابعی‌ها نیز شناخته می‌شوند. عملگر دیفرانسیلی در حسابان که نگاشتی از یک تابع به مشتق آن تابع (که خود تابعی دیگر است) برقرار می‌کند، نمونه‌ای متداول از این گونه توابع است.

در حساب لامبدای بی‌نوع، هر تابعی به شکل مرتبهٔ بالاتر است. در حساب لامبدای نوع‌دار که بر اساس آن عمدهٔ زبان‌های برنامه‌نویسی تابعی تکامل یافته‌اند، توابع مرتبهٔ بالاتری که یک تابع به عنوان ورودی خود می‌گیرند، مقدارهایی با نوعی به شکل {\displaystyle (\tau \_{1}\to \tau \_{2})\to \tau \_{3}} هستند.

نمونه‌های کلی
-------------

* تابع *نگاشت* (به انگلیسی: map) که در بسیاری از زبان‌های برنامه‌نویسی تابعی وجود دارد، یکی از مثال‌های متداول تابع مرتبهٔ بالاتر است. این تابع، تابع *f* و مجموعه‌ای از داده‌ها را به عنوان ورودی خود می‌گیرد و به عنوان نتیجهٔ خروجی، مجموعه‌ای جدید می‌دهد که حاصل اعمال تابع *f* روی هر یک از عناصر مجموعهٔ ورودی است.
* توابع مرتب‌سازی که برای پارامتر ورودی خود، یک تابع را به عنوان معیار مقایسه می‌گیرند.
* فیلتر

جستارهای وابسته
---------------

* توابع کلاس اول
* برنامه‌نویسی تابعی
* الگوی استراتژی

منابع
-----

مشارکت‌کنندگان مقالهٔ Higher-order function در ویکی‌پدیای انگلیسی
**تلویزیون باختر** یکی از تلویزیون‌های افغانستان است که از شهر کابل پخش می‌شود.

این تلویزیون توسط تاجری بنام عبدالمنان و با کمک کابل بانک تأسیس شد. پس از یک دوره پخش آزمایشی که از اسفند ۱۳۸۷ شروع شد این تلویزیون در خرداد (جوزا) سال ۱۳۸۸ رسماً آغاز به کار کرد. این شبکه هم‌اکنون فقط در شهر کابل پخش می‌شود. این تلویزیون تصمیم دارد بزودی پخش خود را از طریق ماهواره در چهار منطقه افغانستان آغاز کند. برنامه‌های این شبکه بیشتر خبری و تفریحی است.

افغانستان بانک در جلسه ای که به تاریخ ۳۱ سنبله سال روان با مجمع عمومی سهمداران کابل بانک داشت به این نتیجه رسید که تلویزیون (باختر) باید هر چه عاجلتر با حضور نماینده گان افغانستان بانک و با نشر اعلان از طریق رسانه‌ها به فروش برسد و پول آن به حساب کابل بانک انتقال یابد. در جلسه تأکید جدی صورت گرفت که پروسهٔ فروش تلویزیون (باختر) باید هر چه زودتر آغاز یابد. باید گفت که کابل بانک از چندی به این طرف با مشکلاتی که عمدتاً از برخورد سلیقه ای سهمداران آن ناشی می‌شود مواجه بوده و در حال حاضر بانک مرکزی ادارهٔ این بانک خصوصی را در دست گرفته‌است.

جستارهای وابسته
---------------

* کابل بانک
* فهرست شبکه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان

| * ن
* ب
* و
 شبکه‌های تلویزیونی افغانستان |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| تلویزیون ملی | تلویزیون تعلیمی | آریانا | آینه | طلوع | لمر | امروز | تمدن |

 |

 |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ساقی | آرزو | باختر | راه فردا | نورین | ورزش ۳ | کوثر |

 |

 |
**بنی‌خُزاعَه** از قبایل عربستان بود.

در زمان محمد این قبیله بت پرست بود. محمد پیمان صلحی با آنها به مدت زمان نامحدود (تا زمانی که میثاق شکسته نشود) امضا کرده بود. بنی‌خزاعه روابط دوستانه‌ای با محمد داشت در حالی که دشمنش قبیله بنی‌بکر با اهالی مکه اتحاد داشت. پس از عقد صلح حدیبیه میان محمد و اهالی مکه، خاندانی از بنی‌بکر شبانه به بنی‌خزاعه یورش برده و تعدادی از آن‌ها را می‌کشند. اهل مکه متحدانشان (بنی‌بکر) را با فراهم کردن اسلحه کمک کرده بودند، و طبق برخی از منابع تعداد کمی از اهل مکه هم در جنگ شرکت کرده بودند. پس از این واقعه، محمد پیغامی به مکه فرستاد تا اهل مکه خون‌بهای کسانی که از قبیله بنی‌خزاعه کشته شده‌اند را بدهد یا اتحادشان با بنی‌بکر را برهم بزنند یا پیمان حدیبیه را منسوخ اعلام کنند. عدم پذیرش هیچکدام از این شرط‌ها منجر به نسخ پیمان حدیبیه شد.

جستارهای وابسته
---------------

* خزعلیه
* خزعل آباد
* خاندان خزائی
* خزایی سفلی
* خزایی علیا
* شیخ خزعل
* ایل خزل
* ابوالقاسم خزعلی
* مردم کرد
* ایل میلان
* ایل منگور
* ایل ملکشاهی
* ایل پازوکی

پانویس
------

1. ↑   Rizwi Faizer, *Expeditions and Battles*, Encyclopedia of the Qur'an, Brill, Vol 2, p.151
2. 1 2 3  Khan (1998), p. 274
3. 1 2  Lings (1987), p. 291
4. ↑  Khan (1998), pp. 274–5.
در **تفنگ های فیلامان تنگستنی** (به انگلیسی: Tungsten Hairpin Electron Gun) ، کاتد تولید کننده الکترون یک سیم تنگستنی است که به صورت سنجاق سر خم شده و سر V شکلی دارد و شعاع نوک آن حدود ۱۰۰ میکرومتر است. در این تفنگ ها فیلامان با عبور جریان، گرم شده و پرتوی الکترونی تولید می کند. دمای کاری تنگستن، در هنگام انتشار الکترون، حدود ۲۷۰۰ درجه کلوین است. در این شرایط با استفاده از قانون ریچاردسون-داچمن، چگالی جریان پرتو منتشر شده ۱٫۷۵ آمپر بر سانتی متر مربع است. عمر یک فیلامان تنگستن در شرایطی که به آن شوک حرارتی وارد نشود، وابسته به نرخ تبخیر رشته تنگستن است. اگر با صرف نظر از کاهش عمر فیلامان، دمای کاری آن به ۲۹۰۰ درجه کلوین افزایش یابد، اکثر الکترون ها انرژی معادل ۰٫۲۵ الکترون ولت خواهند داشت. البته محدوده تغییرات انرژی آن ها در بازه صفر تا ۲ الکترون ولت قرار می گیرد.

الکترون های به دست آمده از فیلامان (کاتد)، با استفاده از اختلاف پتانسیلی معادل ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ ولت، به سمت آند شتاب داده می شوند. قسمت در برگیرنده یا همان نگهدارنده فیلامان به صورت یک کلاهک شبکه ای یا به صورت استوانه فلزی است که به آن اصطلاحا وهلنت (Wehnelt) می گویند. این نگهدارنده، دارای یک روزنه مرکزی است که دقیقا مقابل نوک فیلمان قرار می گیرد. وهلنت نسبت به کاتد (فیلامان) در یک ولتاژ منفی نگهداشته می شود، تا الکترون های ایجاد شده در فیلمان را به خارج از محفظه نگهدارنده، دفع کند. ولتاژ منفی مذکور به صورت بایاس (متغیر بر حسب شرایط) و در مقادیر صفر تا ۵۰۰ ولت اعمال می گردد. شرایط الکتریکی فیلامان، وهلنت و آند باعث ایجاد یک میدان الکترواستاتیکی می شود. نتیجه این شرایط همگرا شدن پرتو الکترونی و ایجاد یک نقطه همگرایی برای پرتوی الکترونی است.

ارتباط چگالی جریان پرتوی الکترونی و روشنایی
-------------------------------------------

با افزایش چگالی (دانسیته) جریان در نقطه همگرایی T می توان روشنایی را افزایش داد. افزایش روشنایی از دو طریق امکان پذیر است:

1. افزایش جریان انتشار در یک قطر پرتوی الکترونی ثابت
2. کاهش قطر پرتوی الکترونی در یک جریان انتشار ثابت

این تغییرات، منجر به افزایش حساسیت (به انگلیسی: sensivity) و تفکیک پذیری (به انگلیسی: resolution)، در عملکرد میکروسکوپ های الکترونی می شود.

تغییرات ولتاژ تفنگ الکترونی، محدود است، بنابراین تنها راه عملی برای افزایش روشنایی افزایش دمای فیلامان و در نتیجه آن افزایش جریان انتشار و روشنایی است. به طور مثال: اگر دما از ۲۷۰۰ درجه کلوین به ۳۰۰۰ درجه کلوین افزایش یابد، روشنایی حدود ۵ برابر می شود. اما اینجا هم محدودیت دیگری وجود دارد، زیرا با هفت برابر کردن روشنایی یک فیلامان، ممکن است عمر کاری آن یک هشتادم تا یک چهلم مقدار معمول شود، یعنی حتی به یک ساعت تقلیل یابد.

جستارهای وابسته
---------------

* تفنگ الکترونی گسیل میدانی

منابع
-----

* ویکی پی جی
**بورتریک** (به انگلیسی: Beorhtric) شاه ساکسون غربی (وسکس) از ۷۸۶ تا هنگام مرگش در ۸۰۲ بود که پس از کینولف، جانشین او شد.

زندگینامه
---------

بورتریک از نسل سردیک، بنبانگذار وسکس بود اما اطلاعی دربارهٔ والدین او وجود ندارد. در زمان او نخستین حملات دانمارکی‌ها به انگلستان آغاز شد و آنها وارد دورست شدند. از سوی دیگر حکومت او از سوی رقیبش اگبرت به چالش کشیده شده بود. تلاش بورتریک در کشتن اگبرت ناکام ماند اما توانست او را با کمک پدر زنش اوفا، شاه مرسیا به تبعید بفرستد. 

بنا بر روایات، بورتریک در ۸۰۲ و بر اثر خوردن اشباهی سمی که همسرش ادبرگ، برای نابود کردن دشمنانش تهیه کرده بود درگذشت.

منابع
-----


* "Beorhtric" (به انگلیسی). Universitat de València / Encyclopedia Britannica. 1995. Retrieved 18 December 2010.


| * ن
* ب
* و
فرمانروایان *وسکس* |
| --- |
| سردیک • سینریک • سیولین • سیول • سئولولف • کینجیلز • سویکلم • سنواله • پندای مرسیا • سنواله (اعاده حکومت) • سیکسبره • اسکوین • سنتواین • کدوالا • اینه • اتلهرد • کوترد • سیگبرت • کینولف • بورتریک • اگبرت • اتلولف • اتلبالد • اتلبرت • اتلرد • آلفرد • ادوارد پدر • الفورد |
تاج آند.
**تاج آند** (*La Corona de los Andes*) تاجی نذرشده است که در اصل برای مجسمه مریم باکره، که بزرگ‌تر از اندازه انسانی است و در کلیسای جامع پوپایان کلمبیا قرار دارد، ساخته شده‌است. قدیمی‌ترین بخش تاج، قسمت کروی و صلیب بالای تاج است که متعلق به سده ۱۶ میلادی است. سربند تاج در حدود ۱۶۶۰ ساخته شده و قوس‌های آن در حدود ۱۷۷۰ میلادی به تاج افزوده شده‌اند. تاج با ۴۵۰ زمرد تزئین شده که بزرگ‌ترین آن‌ها «زمرد آتاهوالپا» است که احتمالاً متعلق به امپراتور اینکایی آتاهوالپا (۱۵۳۳–۱۴۹۷) است که هنگام دستگیری او در ۱۵۳۲ به دست فرانسیسکو پیزارو، فاتح اسپانیایی، از او گرفته شد. در سال ۱۹۳۶ مالک تاج آن را به تاجری آمریکایی فروخت و از آن زمان در آمریکاست. از دسامبر ۲۰۱۵، این تاج به موزه متروپولیتن نیویورک تعلق دارد.

داستان های مختلفی در مورد ساخت و منشأ *تاج آند وجود دارد که مشهور ترین آنها این است که این تاج* در دهه 1590 برای قدردانی از شهر پوپایان پس از در امان ماندن از شیوع آبله که منطقه را ویران کرده بود، ساخته شد.

کریستوفر هارتوپ یک متخصص جواهرات است که در طی یک فروش پیشنهادی در کریستیز در نیویورک در سال 1995، تاج را بررسی و عنوان کرد که این تاج یک قطعه ترکیبی است. او قدمت صلیب کوچک در بالا را به قرن شانزدهم تخمین زد و عنوان کرد که نیمه پایین آن در قرن هفدهم تکمیل شده و طاق های متقاطع مربوط به قرن 18 است.

شرح
---

ارتفاع تاج 34 سانتی متر (13 اینچ) با قطر بدن 33.4 سانتی متر (13.1 اینچ) و وزن آن 2.17 کیلوگرم (4.8 پوند) است. از طلای 18 تا 22 عیار ساخته شده است. 450 زمرد روی آن وجود دارد: بزرگترین آنها که به نام "زمرد آتاهوالپا" شناخته می شود، سنگی مستطیل شکل با ابعاد 15.8 میلی متر (0.62 اینچ) در 16.14 میلی متر (0.635 اینچ) است.

جستارهای وابسته
---------------

* هنر در کلمبیا

منابع
-----

1. ↑  "Crown of the Virgin of the Immaculate Conception, known as the Crown of the Andes". Metropolitan Museum of Art. Retrieved 13 March 2017.
2. ↑  *Jewel: A Celebration of Earth's Treasures*. Dorling Kindersley Ltd. 2016. p. 231.
3. ↑  Frank W. Thackeray; John E. Findling (2012). *Events That Formed the Modern World*. ABC-CLIO,. p. 236.`{{cite book}}`: نگهداری CS1: نقطه‌گذاری اضافه (link)
4. ↑  Metropolitan Museum of Art website

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Crown of the Andes». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۸.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تاج آند موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فلزکاری است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
یک بوم دیزلی در بندر کنگ
**بوم** از بزرگ‌ترین انواع کشتی‌های رایج در خلیج‌فارس و دریای عمان است. بوم اصلاً کشتی بادبانی است و در پنجاه سال اخیر بجای بادبان از موتور دیزل برای حرکت آن استفاده می‌شود از این نظر نوعی لنج به شمار می‌رود.

دریانوردان ایرانی و عرب برای تجارت و حمل بار با بوم تا سواحل آفریقا و هندوستان مسافرت می‌کنند.

تاریخ
-----

به گفته اهالی بندرهای خلیج فارس نخستین بوم‌ها در شهر کویت ساخته می‌شد. بعدها در بندرعباس و هرمز و بندر کنگ و بندر بوشهر و جزیره قشم نیز بوم‌سازی رایج شد که هنوز نیز در این نقاط بوم ساخته می‌شود.

بخش‌های بوم
-----------

بوم بادبانی از دو بخش اصلی «بدنه» و «سامان» تشکیل می‌شود. بدنه آن از تخته‌های چوب ساج ساخته می‌شود. سامان شامل تمام اجزایی است که به بادبان‌های بوم مربوط می‌شود.

به جلوی بدنه «سینه» و به انتهای آن «دوم» (دُم) گفته می‌شود. طرف راست آن «بُرد راست» و طرف چپ آن «بُرد چپ» نام دارد. قطعه چوپ پهن و بلندی در سینه قرار دارد که «ساطور» نامیده می‌شود.بخش میان بردهای چپ و راست تا سینه را «عالیه» می‌نامند. تیر حمال اصلی بدنه که در تمام طول کف بدنه امتداد دارد «بیس» نام دارد.

دکل اصلی «دول» نام دارد و تیر بلندی بر آن سوار می‌شود که «پروند» خوانده می‌شود. بادبان بزرگ اصلی که «گپ» خوانده می‌شود به پروند آویزان می‌شود. برخی بوم‌ها دول کوچک‌تری در عقب دول اصلی دارند که با پروند کوچک‌تری بادبان کوچک تر «قلمی» را نگه می‌دارد.

* اصطلاحات دریانوردی در خلیج فارس

منابع
-----

* نوربخش، حسین، *بندر کنگ*، تاشر مولف، تهران ۱۳۵۹

| * ن
* ب
* و
گونه‌های شناورها |
| --- |
| قایق‌ها | 
* بلم
* توتن
* کرجی (زورق)
* فلوکه
* قایق‌های آتش‌نشانی
* بادبانی
* بادی
* باله‌دار
* بازویی
* پاروئی
* تفریحی
* تک‌درختی
* تندرو
* ته‌پهن
* جلوران
* دوبدنه
* دینگی
* راهنما
* زنبیلی
* سنبوق
* سه‌بادبانه
* شکار نهنگ
* ماهیگیری
* موتوری
* یخ
* کانو
* کلک
* گوندولا
* لنج مسافربر
* لنج
* هوری

 |
| کشتی‌ها | 
* اقیانوس‌پیما
* الواربَر
* آموزشی
* باری
* بُراده‌بَر
* بسته‌بر
* بوم
* بیمارستانی
* پژوهشی شیلات
* پژوهشی و آموزشی
* پشتیبانی کنارساحلی
* پولادین‌بر
* تخلیه سنگ
* تدارکات
* ثبت آب و هوا
* جُنگ
* خودروبر
* دام‌بر
* دریارو
* دوبه
* دوبه‌بر
* ذغال‌سنگ
* رو-رو
* سریع
* سفر دریایی
* سکوی نفتی
* سنجش‌های زیست‌محیطی
* سیمان‌بر
* شن و ماسه
* شناوه
* علمی
* غلات
* فله خشک
* فله‌بر
* کابل‌گذار
* کارخانه
* کاری
* کالا و مسافر
* کالابر گرم و سرد
* کالای سنگین
* کانتینربر
* کانی‌بر
* کمکی
* گردشی
* گشت‌زنی
* لوله‌گذاری
* مسافربری
* نجات
* نیروی دریائی
* یخ‌شکن
* یدک‌کش
* یک‌دکله

 |
| حامل مایعات | 
* نفت‌کش
* کشتی حمل گاز
* کشتی حمل مواد شیمیایی
* کشتی حمل گاز مایع طبیعی
* شناور اف‌پی‌اس‌او

 |
| ناوهای جنگی | 
* ناو هواپیمابر
* رزم‌ناو
* زیردریایی
* ناو
* ناوچهٔ آب‌خاکی
* ناوچهٔ سبک
* ناومحافظ
* ناوشکن
* نبردناو
* قایق توپ‌دار

 |
| متفرقه | 
* بارانداز شناور
* پل شناور
* جت‌اسکی
* کشتی محافظ
* جرثقیل شناور
* شناور ساختاری
* هواناو

 |
این مقاله دربارهٔ تل باستانی در استان فارس ایران است. برای روستایی در استان بوشهر ایران تل‌برج را ببینید.
**تل برج** در شهرستان ممسنی، روستای دهنو مرکزی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۲۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

روستای دیگری با همین نام در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهرستان گناوه در مسیر جاده گناوه به گچساران وجود دارد که دارای اثر باستانی مشهوری به نام تل‌گوری است. وجود این دو اسم مشابه در یک منطقه جغرافیایی بیانگر وجود برج‌های نظامی یا مدنی در مسیر مواصلاتی کاروان‌های نظامی، تجاری و یا هر دو در پیش از اسلام بوده و بیانگر اهمیت منطقه به لحاظ سوق‌الجیشی (لشکرکشی و یا استراتژیک) در گذشته بوده است.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

منابع
-----

1. ↑  «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یکی از آثار باستانی ایران است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
کتاب **به سوی اصفهان** (به فرانسوی: Vers Ispahan) نوشته «پییر لوتی» (Pierre Loti) نویسنده و جهانگرد نامدار فرانسوی است، که در سال ۱۹۰۴ (میلادی) به رشته نگارش درآورده است. این کتاب توسط بدرالدین کتابی، به فارسی ترجمه شده‌است.

لوتی در اواخر سده نوزدهم از سوی وزارت برون مرزی فرانسه مأمور شده بود که به هند سفر کند تا مراتب دوستی فرانسه را به آگاهی مهاراجه هند برساند. وی آنگاه از هند به ایران وارد می‌شود و از اصفهان دیدار می‌کند. این کتاب که به صورت یک دفتر خاطرات نوشته شده، ماجرای این سفر را بیان می‌کند.

نویسنده در کتاب به سوی اصفهان، با قلمی شیوا فقط به شرح سفر پنجاه روزهٔ خود به ایران و توصیف مناظر سر راهش و ثبت مشاهدات و رخدادهای روزمره اکتفا کرده و از پرداختن به مسایل جدی تاریخی، سیاسی و مانند آن پرهیز نموده‌است. این کتاب بر خلافِ بیشتر دیگر آثارش، به معنای واقعی یک سفرنامه است، زیرا فاقد دسیسه و شخصیتهای داستانی است. سفر کوتاه او که در دورهٔ سلطنت مظفرالدین شاه صورت گرفت، در ۱۷ آوریل ۱۹۰۱ با ورود به بندر بوشهر آغاز شد و در ۷ ژوئن با خروج از بندر انزلی به پایان رسید.

منابع
-----

1. ↑  تأثیر زندگی شخصی و حرفه‌ای پیر لوتی در شکل‌گیری مضامین و شخصیت‌های داستانی او/ بایگانی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine

* سفرنامهٔ به سوی اصفهان؛ نویسده پیر لوتی (۱۸۵۰–۱۹۲۳)؛ مترجم بدرالدین کتابی (۱۲۹۱–۱۳۴۴)؛ مقدمه محمد مهریار؛ تهران: اقبال، ۱۳۷۲ خ.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد کتاب است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**بون و پیش بون** (بام و پیش بام) اصطلاحی محلی در معماری سنتی بندر بوشهر می‌باشد.

بون
---

بام(بون) محلی مناسب برای خوابیدن در شبهای تابستان بوده‌است. بدین منظور گاهی اتاقی کوچک جهت قرار دادن وسایل به نام سرپله داشته‌است. در برخی خانه های اعیانی دسشویی نیز در بام تعبیه شده‌است.

انواع حصارها
------------

بام دارای دو حصار خارجی و داخلی به نام معجر است.

انواع حصارهای خارجی
-------------------

حصارهای خارجی در اشکال متنوع زیر ساخته شده اند:
حصارهای کاملاً بسته ی سنگی با اندود گچ
حصارهایی با مصالح سنگی و اندود گچ با شبکه‌های کوچک
حصارهایی با ستونهایی سنگی و اندود گچی و نرده‌های ساده فلزی یا چوبی بین آنها
حصارهایی با ستونهای سنگی و اندود گچ و کرکری‌هایی بین آن‌ها

شیب بندی
--------

شیب بندی سطح بام به نحوی بوده که آب باران به وسیلۀ شیفه (ناودانهای چهار گوش چوبی) به آب انبارها هدایت می شده‌است.

پیش بون
-------

**پیش بون**، به بام فضاهایی که دارای ارتفاع کمتری از بخشهای دیگر خانه بوده گفته می شده‌است. پیش بون نیز کاربردی شبیه به بام داشته‌است.

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5  آشنایی با معماری مسکونی ایرانی ، گونه‌شناسی درونگرا / معماریان.غلامحسین
چرای بیزون در علفزار، مونتانا
**بوم‌شناسی کوه‌های راکی** به دلیل تأثیر عوامل محیطی گوناگون متنوع است. کوه‌های راکی، رشته‌کوههای اصلی در غرب آمریکای شمالی هستند که از شمال دور بریتیش کلمبیا در کانادا تا نیومکزیکو در جنوب غربی ایالات متحده امتداد دارند و از دشت‌های بزرگ در ۱٬۸۰۰ فوت (۵۵۰ متر) یا کمتر از آن تا قله‌های بیش از ۱۴٬۰۰۰ فوت (۴٬۳۰۰ متر) بالا می‌روند. دما و بارندگی نیز بسیار متفاوت است و بنابراین رشته کوه‌های راکی، آمیخته‌ای از زیستگاه‌ها از جمله زیستگاه‌های آلپی، زیرآلپی و مناطق شمالی کوه‌های راکی شمالی در بریتیش کلمبیا و آلبرتا، جنگلهای مخروطی مونتانا و آیداهو، تالاب‌ها و دشتها هستند. صخره‌ها با دشت‌ها، ترکیبی متفاوت از مخروطی‌ها در فلات یلوستون در وایومینگ و راکی‌های مرتفع کلرادو و نیومکزیکو، و در نهایت توندرای آلپی با بالاترین ارتفاعات، دیده می‌شوند.

 یک شاخ‌چنگالی در مونتانا
 قوچ بزرگ‌شاخ در نزدیکی جاسپر، آلبرتا
 گوسفندان Bighorn (مانند این بره) از زمان استقرار اروپایی-آمریکایی در کوه‌های راکی به‌طور چشمگیری کاهش یافته‌است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ecology of the Rocky Mountains». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ مرداد ۱۴۰۱.
**تاریخ طبیعی و دوران باستان سلبورن** (انگلیسی: The Natural History and Antiquities of Selborne) نام کتابی است نوشته طبیعی‌دان و پرنده‌شناس انگلیسی، گیلبرت وایت.

این کتاب که نخستین بار در ۱۷۸۹ به چاپ رسید و برخی آن را منبع الهام دانشمندانی چون چارلز داروین می‌دانند، در دنیای کتاب‌های انگلیسی‌زبان پس از کتاب مقدس، آثار ویلیام شکسپیر و «سیر و سلوک زائر» جان بانیان در رده چهارم پرچاپ‌ترین‌ها قرار دارد. این کتاب تا امروز بیش از ۳۰۰ بار در ویرایش‌ها مختلف به انتشار رسیده و نسخه مکتوب آن هرگز از کتابفروشی‌ها بیرون نرفته‌است.

برخی کارشناسان وایت را نخستین بوم‌شناس بریتانیا می‌دانند که برای اولین بار جانوران و پرندگان زنده را در محل زندگی آنها در سلبورن مورد مطالعه و بررسی قرار داد. این برخلاف روش دیگر باورمندان به فلسفه طبیعی بود که عمدتاً جسم بی‌جان جانداران را در شرایط آزمایشگاهی مطالعه می‌کردند. عده‌ای از چهره‌های جوان عرصه طبیعت‌شناسی از جمله داروین با خواندن «تاریخ طبیعی» وایت به منطقه سلبورن مهاجرت کردند و آنجا به مطالعه مشغول شدند.

دست‌نویس برخط
-------------

این کتاب ۲۲۹ سال پس از چاپ اول در قالب نسخه آنلاین در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. نسخه دستنویس «تاریخ طبیعی سلبورن» در تمام این سال‌ها در منزل مسکونی وایت نگهداری می‌شد. خانه نویسنده قرن هجدهمی انگلیس با صرف هزینه سه میلیون پوندی بازسازی شده و برخط کردن «تاریخ طبیعی» سلبورن هدیه‌ای است که مدیران این میراث باستانی بریتانیا برای بازگشایی آن به علاقه‌مندان داده‌اند.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «The Natural History and Antiquities of Selborne». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۴ مه ۲۰۱۸.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |