**نبرد نخست خارکوف** نبردی در طی جنگ جهانی دوم بود که در تاریخ ۲۰ تا ۲۴ اکتبر سال ۱۹۴۱ میان ورماخت و ارتش سرخ بر سر شهر خارکوف رخ داد و در نهایت با پیروزی ورماخت و شکست نسبتاً سنگین ارتش سرخ به پایان رسید.

در این نبرد که در مرحله نهایی عملیات بارباروسا صورت پذیرفت، ارتش ششم از گروه ارتش جنوب ورماخت مأموریت داشت با تصرف خارکوف، شکاف ایجاد شده بین این ارتش و ارتش هفدهم را پر کند. از این رو، نیروی‌های آلمانی در ۲۰ اکتبر سال ۱۹۴۱ خود را به حومه غربی شهر رساندند و نهایتاً چهار روز بعد کار تصرف شهر در ۲۴ اکتبر توسط لشکر پنجاه و هفتم پیاده‌نظام به پایان رسید. البته پیش از سیطره دشمن بر شهر، بیشتر ادوات صنعتی شهر یا به شرق منتقل گشته یا بلا استفاده شده بودند.

اهمیت خارکوف
------------

### خطوط راه‌آهن

در پاییز سال ۱۹۴۱ خارکوف یکی از مهم‌ترین نقاط راهبردی برای ترابری ریلی و هوایی شوروی به حساب می‌آمد. این شهر علاوه بر این که شمال اوکراین را به جنوب و شرق این جمهوری را به غرب آن متصل می‌کرد، محل اتصال بسیاری از مناطق مرکزی اتحاد شوری شامل کریمه، قفقاز، دنباس و دنیپر به یکدیگر نیز بود. تولیدات نظامی این کارخانجات همچنین شامل مهمات، خمپاره‌انداز، کشنده توپ، تسلیحات سبک و سایر تجهیزات می‌گردید.

### اهمیت نظامی

در آن زمان خارکوف یکی از بزرگترین مراکز صنعتی شوروی تلقی می‌شد. تانک تی-۳۴ که در آینده به پر تولیدترین تانک در سرتاسر جهان بدل و به شکل گسترده‌ای در ارتش سرخ به کاربرده شد، در کارخانه تراکتور خارکوف طراحی گردیده بود. این کارخانه را قدرتمندترین تولیدکننده تانک در شوروی دانسته‌اند. مراکز صنعتی دیگری همچون کارخانجات تولید توربین و هواپیما نیز در این شهر وجود داشت.

هدف اصلی آلمانی‌ها تصرف این خطوط آهن و کارخانجات بود. به همین جهت سعی داشتند در هنگام اجرای عملیات آسیب چندانی به آن‌ها وارد نشود. اهمیت این کارخانجات به قدری بالا بود که حتی شخص آدولف هیتلر، پیشوا آلمان چنین عنوان کرده بود که اگر مناطق جنوب شوروی از جمله خارکوف از سلطه آن‌ها خارج شود، با توجه به وابستگی به آن، اقتصاد روس‌ها از هم خواهد پاشید.

### جمعیت خارکوف

شهر خارکوف در جریان جنگ جهانی دوم یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای شوروی به حساب می‌آمد. جمعیت این شهر در ماه مه سال ۱۹۴۱ قریب به ۹۰۰ هزار نفر برآورد شده بود. این شمار با آغاز جنگ و انتقال ساکنین سایر شهرها به خارکوف، در سپتامبر همان سال به نزدیک ۱٫۵ میلیون نفر رسید. پس از آغاز درگیری‌ها و تحمل تلفات، جمعیت خارکوف به شدت کاهش یافت به گونه ای هنگام آزادسازی نهایی آن از اشغال آلمانی‌ها، در ماه اوت سال ۱۹۴۳ تنها ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار نفر در آن حضور داشتند.

پیش از نبرد
-----------

### پیامد نبرد کیف

پس از نبرد کیف، گروه ارتش مرکز ورماخت دستور یافت نیروهای خود را جهت تهاجم به مسکو، پایتخت شوروی به کار گیرد. در نتیجه ارتش دوم زرهی با چرخش به جانب شمال، به سمت بریانسک و کورسک پیشروی کرد. در پی این مسئله گروه ارتش جنوب به خصوص ارتش ششم و هفدهم در مواضع پیشین نیروهای زرهی مستقر شدند. در همین هنگام با صدور دستور شماره ۳۵ پیشوا، ارتش یکم زرهی از گروه ارتش جنوب به جانب جنوب و شهر روستوف-اون-دون و میدان‌ها نفت قفقاز گسیل شد. درحالیکه ارتش یکم زرهی به دنبال محقق کردن فرامین محوله بود، وظیفه سازماندهی قریب به ۶۰۰ هزار اسیر ارتش سرخ که در نبرد کیف تسلیم نیروهای آلمانی شده بودند، برعهده ارتش ششم و هفدهم قرار گرفت. به همین سبب این دو ارتش سه هفته بعدی را صرف سازماندهی مجدد کردند.

استافکا، فرماندهی عالی شوروی برای ثبات بخشی به جبهه جنوبی، با کاستن از نیروی‌های جبهه مسکو، نیروی‌های کمکی به مناطق بین کورسک و روستوف اعزام نمود. جبهه جنوب شرقی ارتش سرخ که در نبرد کیف به‌طور کامل منهدم شده بودند، این بار با فرماندهی سیمون تیموشنکو بازسازی شد. ارتش‌های ششم، بیست و یکم، شی و ششم و چهلم این قوا تقریباً از ابتدا ایجاد گردیدند.

### پیشروی به سمت خارکوف

درحالیکه نبرد بر سر مسکو در حال پیگیری بود، آلمانی‌ها می‌بایست از جناحین خود محافظت می‌کردند. ششم اکتبر ارتش ششم ورماخت فرماندهی والتر فون رایشناو پیشروی خود را از طریق سومی و اوختیرکا به سمت بلگورود و خارکوف از سرگرفت. همان روز ارتش هفدهم تهاجم خود را از مسیر پولتاوا به سمت لوزووا و ایزیوم برای پوشش جناحین ارتش یکم زرهی آغاز کرد. ارتش ششم و سی و هشتم ارتش سرخ نتوانست در مقابل این تحرکات اقدام تدافعی مؤثری انجام دهند و هر دو واحد عقب رانده شدند. پیش از این و پیش از آغاز نبرد مسکو، ارتش سرخ شوروی متحمل شکست سختی در ویازما و بریانسک شده و هفتصد هزار نفر از نیروهای خود را از دست داده بود. نیروهای ذخیره باقیمانده نیز در دفاع از مسکو مورد نیاز بودند و نمی‌توانستند به جبهه جنوب غربی منتقل شوند. با توجه به عدم دریافت نیروی کمکی برای پوشش شکاف ایجاد شده، استافکا برای جلوگیری از انهدام کامل نیروی‌های جبهه جنوبی دستور به عقب‌نشینی به طرف ورونژ را صادر کرد.

با این حال که هدف اصلی نیروهای آلمانی پیش از رسیدن زمستان تصرف لنینگراد و مسکو و حرکت به سمت قفقاز بود، به هر حال دستیابی به خارکوف هدف ثانویه مهمی به‌شمار می‌آمد. اهمیت خارکوف علاوه بر محافظت از جناحین سرنیزه‌های موتوریزه (نیروهای خط شکن با سرعت زیاد)، طبق نظر ستاد عالی فرماندهی ارتش آلمان در مراکز صنعتی و زیرساخت‌های ریلی آن بود. تصرف این شهر ارتش سرخ را مجبور می‌ساخت به سمت ورونژ و استالینگراد پس بنشیند.

از هفته دوم اکتبر با فرارسیدن فصل بارندگی موسوم به راسپوتیتسا و گلی شدن تمامی راه‌ها و با توجه به مشکلات خط تدارکاتی بین دنیپر و خط مقدم حمله آلمانی‌ها موقتاً متوقف شد. با دستور هیتلر برخی منابع ارتش هفدهم به ارتش ششم منتقل شد. این امر موجب تضعیف ارتش هفدهم که وظیفه حمایت از جناحین ارتش یکم زرهی را داشت شد و ارتش یکم زرهی را مجبور ساخت برای جلوگیری از به محاصره درآمدن از روستوف عقب‌نشینی کند.

پس از هفدهم اکتبر و با کاهش دما و یخ زدن گل‌ها شرایط برای پیشروی آلمانی‌ها بهبود یافت اما پدیداری بوران و برف آلمانی‌هایی را که آمادگی مؤثری برای عملیات زمستانی نداشتند (چرا که می‌پنداشتند جنگ پیش از آغاز زمستان به پایان خواهد رسید)، با مشکل جدی مواجه کرد.

نبرد اصلی
---------

### آماده‌سازی برای تسلط بر شهر

وظیفه آغاز تهاجم به شهر خارکوف به سپاه پنجاه و پنجم ورماخت به فرماندهی سپهبد اروین ویروو سپرده شد. در این هنگام، این سپاه لشکر صد و یکم پیاده‌نظام سبک به فرماندهی سپهبد جوزف فون هایدرینگن، لشکر پنجاه و هفتم پیاده‌نظام به فرماندهی سرلشکر آنتون داستلر و لشکر صدم پیاده‌نظام سبک به فرماندهی سپهبد ورنر سانه را در اختیار داشت. لشکر هفدهم توپخانه نیز برای پشتیبانی از عملیات دو واحد توپخانه خود را به لشکر پنجاه و هفتم پیاده‌نظام ملحق کرده بود.

در جانب مدافعان شهر خارکوف لشکر دویست و شانزدهم تفنگدار که در نبرد کیف به کلی منهدم شده بود، به عنوان بخشی از ارتش سی و هشتم مجدداً ایجاد شده بود اما هیچ حمایتی از جانب سایر لشکرها یا واحدهای بالادستی دریافت نمی‌کرد چرا که ارتش سی و هشتم ارتش سرخ در موقعیت عقب‌نشینی بود و دفاع از خارکوف تنها تا زمان انتقال کامل تجهیزات صنعتی اهمیت داشت.

### نبرد در حومه غربی شهر (۲۰ تا ۲۳ اکتبر)

تا بیست و یکم ماه اکتبر لشکر صد و یکم پیاده‌نظام سبک ورماخت خود را به شش کیلومتری جانب غربی خارکوف رسانده بود. تیپ دویست و بیست و هشتم این لشکر طلایه داری این واحد را بر عهده داشت و گردان‌های اول و سوم این تیپ در مواضع تدافعی خط مقدم مستقر شده بودند و گردان سوم نیز نیروی ذخیره به حساب می‌آمد. بیست و دوم ماه اکتبر برای برآورد توان دشمن این تیپ فرمان انجام عملیات شناسایی را دریافت کرد. عصر همان روز این تیپ توسط گردانی از نیروهای طرف مقابل که از حمایت تانک‌ها برخوردار بودند مورد حمله قرار گرفت. این حمله با موفقیت دفع و دو تانک دشمن از کار افتاده شد. همان شب اطلاعات جمع‌آوری شده از عملیات شناسایی توسط پیغام رادیویی به مقر فرماندهی لشکر مخابره گشت.

لشکر دویست و شانزده تفنگدار ارتش سرخ در جانب غربی شهر مستقر شده و میدان‌ها مین، جایگاه‌های مسلسل و خمپاره انداز ایجاد نموده بود.

برای آغاز تهاجم گردان سوم در جناح راست تیپ با دو توپ، یک توپ ۸۸ میلی‌متری ضدهوایی، یک گروهان مهندسی و هنگ هشتاد و پنجم توپخانه تقویت شد. گردان دوم نیز همین نیروها را بدون توپ ضدهوایی دریافت کرد. در این زمان گردان اول در موقعیت ذخیره قرار گرفت. گردان اول تیپ سبک دویست و بیست و هشتم، می‌بایست از جناح چپ تیپ دویست و بیست و هشتم محافظت می‌کرد. در ابتدا قرار بود حمله در ظهر روز بیست و سوم آغاز شود اما عدم آمادگی توپخانه موجب به تعویق افتادن آن شد. همزمان گردان توپ‌های ضد تانک که در پشت جبهه در راه‌های گل آلود گیر کرده بود، نهایتاً خود را به شهر رساند و موظف شد هر یک از گردان‌های خط مقدم را به یک توپ ۳۷ میلی‌متری ضدتانک مجهز کند. توپخانه در ساعت چهار ده و بیست و پنج دقیقه آمادگی را لازم را کسب کرد و زمان آغاز حمله راس ساعت پانزده تعیین گردید.

### تهاجم به شهر

تخلیه تجهیزات صنعتی از شهر خارکوف تا بیستم اکتبر پیش از آن که آلمانی‌ها موفق به آغاز حمله بشوند، به اتمام رسیده بود. بدین منظور ۲۳۰ قطار تجهیزات ۷۰ کارخانه عمده را از منطقه خارج کردند. تصرف شهر در بیست و چهارم اکتبر توسط ارتش ششم ورماخت تکمیل گردید.

منابع
-----



| * ن
* ب
* و
عملیات بارباروسا |
| --- |
| مرحله اول | 
* بالتیک
	+ راسینیای
* بیاویستوک–مینسک
	+ برست
* لویو
* برودی
* بسارابی

 |
| مرحله دوم | 
* استونی
	+ *بئوولف*
* سولتسی
* لنینگراد
* اسمولنسک
	+ موگیلف
	+ روسلافل-نووزیبکف
	+ یلنیا
* اودسا
* اومان
* کی‌یف
* پتریکووکا
* کریمه
	+ سواستوپول
* دریای آزوف
* خارکوف
* روستوف

 |
| مرحله سوم | 
* مسکو
	+ ویازما–بریانسک

 |

| * ن
* ب
* و
جنگ جهانی دوم |
| --- |
| 
* نمای کلی
* درگیری های نظامی
	+ نبردها
	+ عملیات ها
* رهبران
	+ متفقین
	+ نیروهای محور
	+ فرماندهان جنگی
* تلفات
* کنفرانس ها

 |
| عمومی | 

|  |  |
| --- | --- |
| موضوعات | 
* جنگ هوایی در جنگ جهانی دوم
	+ در اروپا
* بلیتس‌کریگ
* درجات نظامی
* رمزنگاری
* اعلان جنگ ها
* دیپلماسی
* دولت های در تبعید
* جبهه خانگی
	+ استرالیا
	+ بریتانیا
	+ ایالات متحده
* قانون وام و اجاره
* پروژه منهتن
	+ مشارکت بریتانیا
* نشان های نظامی
* تجهیزات نظامی
* تولیدات نامی
* نیروی دریایی
* غارتگری نازی
* مخالفت ها
* فناوری
	+ همکاری های متفقین
	+ بندرگاه مالبری
* جنگ تمام‌عیار
* بمباران راهبردی
* دولت‌های دست‌نشانده
* زنان
* هنر

 |
| جبهه‌ها | 
* جبهه آسیایی- اقیانوس آرام
	+ جنگ دوم چین و ژاپن
	+ جبهه جنوب شرقی آسیا
	+ جنگ اقیانوس آرام
	+ جبهه اقیانوس آرام
	+ جبهه جنوب غربی اقیانوس آرام
	+ اقیانوس آرام
* جبهه اروپایی
	+ جبهه غربی
	+ جبهه شرقی
* جبهه‌های مدیترانه، خاورمیانه و آفریقا
	+ شمال آفریقا
	+ شرق آفریقا
	+ کارزار ایتالیا
* غرب آفریقا
* اقیانوس اطلس
	+ گاهشمار
* جبهه آمریکا

 |
| پیامدها | 
* جنگ داخلی چین
* جنگ سرد
* استعمارزدایی
* تقسیم کره
* جنگ اول هندوچین
* فرار و اخراج آلمانی‌ها (۵۰-۱۹۴۵)
* جنگ داخلی یونان
* انقلاب ملی اندونزی
* *کیلهال*
* طرح مارشال
* اشغال آلمان
* اشغال ژاپن
* عملیات اوساویکهیم
* عملیات گیره کاغذ
* اشغال توسط شوروی
	+ کشورهای بالتیک
	+ مجارستان
	+ لهستان
	+ رومانی
* مرز اودر-نایسه
* عهدنامه سکونت نهایی با نظر به آلمان
* سازمان ملل متحد

 |
| جنایت جنگی | 
* جنایات جنگی متفقین
	+ شوروی
	+ بریتانیا
	+ آمریکا
* جنایات جنگی آلمان
	+ کار اجباری
	+ توسط ورماخت
	+ هولوکاست
		- پیامدها
		- واکنش ها
	+ دادگاه نورنبرگ
* جنایات جنگی ایتالیا
* جنایات جنگی ژاپن
	+ واحد ۷۳۱
	+ دادگاه توکیو
* اوستاشه
	+ نسل‌کشی صرب‌ها در کرواسی
	+ هولوکاست در کرواسی
* جنایات جنگی رومانی
* خشونت جنسی
	+ روسپی‌خانه‌های نظامی آلمان
	+ روسپی‌خانه‌ها در اردوگاه
	+ تجاوز جنسی در طی اشغال ژاپن
	+ قتل‌عام سوکچینگ
	+ زنان آسایشگر
	+ قتل‌عام نانجینگ
	+ قتل‌عام مانیل
	+ Marocchinate
	+ تجاوز جنسی طی اشغال آلمان
	+ تجاوز جنسی طی آزادسازی فرانسه
	+ تجاوز جنسی در جریان اشغال لهستان توسط شوروی

 |

 |
| جنگ جهانی دوم بر پایه کشور | 

|  |  |
| --- | --- |
| متفقین | 
* استرالیا
* بلژیک
* برزیل
* بلغارستان (کودتای ۱۹۴۴ بلغارستان)
* Canada
* جنگ دوم چین و ژاپن
* Cuba
* اشغال چکسلواکی
* دانمارک
* حمله ایتالیا به اتیوپی
* Eswatini (سوازیلند)
* Finland (نبرد لاپلند)
* France
* فرانسه آزاد
* Greece
* هند
* Italy (جنگ داخلی ایتالیا)
* Luxembourg
* Mexico
* تاریخ نظامی هلند
* Newfoundland
* New Zealand
* نبرد نروژ
* Philippines
* Poland
* Romania (کودتای ۱۹۴۴ رومانی)
* Sierra Leone
* South Africa
* Southern Rhodesia
* اتحاد جماهیر شوروی
* Tuva
* United Kingdom
	+ امپراتوری بریتانیا
* United States
	+ Puerto Rico
* یوگسلاوی

 |
| نیروهای محور | 
* آلبانی تحت‌الحمایه ایتالیا (۱۹۴۳-۱۹۳۹)
* بلغارستان (تا سپتامبر ۱۹۴۴)
* رژیم وانگ جینگ وی
* دولت مستقل کرواسی
* فنلاند (تا سپتامبر ۱۹۴۴)
* آلمان نازی
* مجارستان
* ارتش ملی هند
* جنگ عراق و انگلستان
* ایتالیا (تا سپتامبر ۱۹۴۳)
	+ جمهوری اجتماعی ایتالیا
* امپراتوری ژاپن
* مانچوکوئو
* جمهوری دوم فیلیپین
* رومانی (تا اوت ۱۹۴۴)
* جمهوری اسلواکی (۱۹۳۹-۱۹۴۵)
* تایلند
* فرانسه ویشی

 |
| جنبش‌های مقاومت | 
* مقاومت آلبانی
* Austria
* مقاومت بلژیک
* Bulgaria
* مقاومت در چکسلواکی در برابر آلمان
* جنبش مقاومت دانمارک
* تصرف هند شرقی هلند توسط ژاپن
* Estonia
* اتیوپی
* مقاومت فرانسه
* مقاومت آلمان
* مقاومت یونان
* تصرف هنگ کنگ توسط ژاپن
* جنبش مقاومت ایتالیا
* دگراندیشی ژاپنی در امپراتوری ژاپن قرن بیستم
* مقاومت یهودی در اروپای تحت اشغال آلمان
* ارتش آزادیبخش کره
* Latvia
* Lithuania
* Luxembourg
* ارتش ضد ژاپنی مردم مالایا
* مقاومت هلند
* ارتش متحد ضد ژاپنی شمال شرقی
* جنبش مقاومت نروژ
* Philippines
* جنبش مقاومت لهستان
* Romania
* جنبش آزادی تایلندی
* پارتیزان‌های شوروی
* Slovakia
* ارتش شورشی اوکراین
* ویت مین
* پارتیزان‌های یوگسلاوی

 |
| اسیر | 
* Finnish prisoners in the Soviet Union
* اسرای آلمانی
	+ اسرای جنگی آلمانی در اتحاد جماهیر شوروی
		- Azerbaijan
	+ United States
	+ United Kingdom
* Italian prisoners in the Soviet Union
* اسیران جنگی ژاپنی
	+ Soviet Union
* اسرای شوروی
	+ Finland
	+ بدرفتاری آلمان با اسرای جنگی شوروی
* Polish prisoners in the Soviet Union
* Romanian prisoners in the Soviet Union

 |

 |
| جدول زمانی | 

|  |  |
| --- | --- |
| علل جنگ جهانی دوم | 
* بحران حبشه
* Asia
* Europe

 |
| جدول زمانی (۱۹۳۹) | 
* تهاجم آلمان به لهستان
* جنگ تصنعی
* جنگ زمستان
* نبرد اقیانوس اطلس (۱۹۳۹–۱۹۴۵)
* نبرد چانگشا (۱۹۳۹)
* حمله زمستانه ۴۰-۱۹۳۹

 |
| جدول زمانی (۱۹۴۰) | 
* عملیات وزرئوبونگ
* نبرد هلند
* نبرد بلژیک
* نبرد فرانسه
	+ پیمان آتش‌بس ۲۲ ژوئن ۱۹۴۰
* نبرد بریتانیا
* کارزار صحرای غربی
* West Africa
* اشغال سومالی بریتانیا توسط ایتالیا
* صد هنگ متجاوز
* اشغال کشورهای حوزه دریای بالتیک توسط شوروی
* اشغال بیسارابیا و بوکوفینای شمالی توسط شوروی
* حمله ژاپن به هندوچین فرانسه
* جنگ یونان و ایتالیا
* عملیات *کومپس*

 |
| جدول زمانی (۱۹۴۱) | 
* عملیات آفریقای شرقی
* تهاجم به یوگسلاوی
* نبرد شانگو
* نبرد یونان
* نبرد کرت
* جنگ عراق و انگلستان
* عملیات بارباروسا
* جنگ پس‌آیند (عملیات *سیلبرفوکس*)
* قیام ژوئن
* لشکرکشی سوری لبنانی
* نبرد اسمولنسک
* نبرد نخست کی‌یف
* اشغال ایران
* محاصره لنینگراد
* حملات هوایی به مسکو
* کارزار کریمه
	+ نبرد سواستوپول (۱۹۴۲–۱۹۴۱)
* نبرد مسکو
* حمله به پرل هاربر
* نبرد هنگ کنگ
* لشکرکشی فیلیپین (۴۲–۱۹۴۱)
* نبرد چانگشا (۱۹۴۱)
* نبرد مالایا
* نبرد بورنئو (۴۲-۱۹۴۱)
* Greek famine of 1941–1944

 |
| جدول زمانی (۱۹۴۲) | 
* کارزار کریمه
	+ نبرد سواستوپول (۱۹۴۲–۱۹۴۱)
* حمله ژاپن به برمه
* نبرد چانگشا (۱۹۴۲)
* نبرد دریای جاوه
* نبرد دریای مرجان
* نبرد غزاله
* نبرد بندر هلند
* تصرف آتو توسط ژاپن
* تصرف کیشکا توسط ژاپن
* لشکرکشی چجیانگ-جیانگشی
* نبرد میدوی
* نبرد رژف
* مورد آبی
* نبرد استالینگراد
* نبرد سنگاپور
* St Nazaire
* دیپ راید
* نبرد دوم العلمین
* کارزار گوادال‌کانال
* عملیات *تورچ*
* Chinese famine of 1942–1943

 |
| جدول زمانی (۱۹۴۳) | 
* نبرد تونس
* نبرد کورسک
* Smolensk
* Gorky
* لشکرکشی جزایر سلیمان
* نبرد آتو
* تهاجم متفقین به سیسیل
* نبرد کیشکا
* نبرد دنیپر
* حمله متفقین به ایتالیا
	+ آتش‌بس کاسیبیله
* لشکرکشی جزایر گیلبرت و مارشال
* نبرد برمه
* نبرد شمال برمه و غرب یون‌نان
* نبرد چانگدی
* قحطی ۱۹۴۳ بنگال

 |
| جدول زمانی (۱۹۴۴) | 
* نبرد مونته کاسینو / نبرد آنزیو
* نبرد ناروا
* نبرد کورسون–چرکاسی
* عملیات تندباد
* عملیات ایچی-گو
* عملیات اورلرد
* پیاده‌سازی در نرماندی
* لشکرکشی جزایر پالائو و ماریانا
* عملیات باگراتیون
* حمله لویو-ساندومیژ
* Tannenberg Line
* قیام ورشو
* دومین تهاجم یاش-کیشیناو
* عملیات بلگراد
* آزادسازی پاریس
* عملیات دراگون
* Gothic Line
* عملیات مارکت گاردن
* Estonia
* *Crossbow*
* *Pointblank*
* نبرد لاپلند
* حمله بوداپست
* نبرد خلیج لیته
* نبرد آردن
	+ *بودن‌پلاته*
* لشکرکشی فیلیپین (۴۵–۱۹۴۲)
* برمه (۱۹۴۵-۱۹۴۴)
* Dutch famine of 1944–1945

 |
| جدول زمانی (۱۹۹۱-۱۹۴۵) | 
* Vistula–Oder
* نبرد ایوو جیما
* تهاجم متفقین به آلمان
* نبرد اوکیناوا
* نبرد بهار ۱۹۴۵ در ایتالیا
* لشکرکشی بورنئو (۱۹۴۵)
* Syrmian Front
* نبرد برلین
* Czechoslovakia
* محاصره بوداپست
* نبرد غرب هونان
* دومین لشکرکشی گوانگشی
* پایان جنگ جهانی دوم در اروپا
	+ قرارداد تسلیم آلمان
* Project Hula
* تهاجم شوروی به منچوری
* نبرد مانیل (۱۹۴۵)
* Taipei
* Naval bombardment of Japan
* بمباران اتمی هیروشیما و ناگاساکی
	+ Debate
* South Sakhalin
* Kuril Islands
	+ Shumshu
* Vietnamese famine of 1945
* تسلیم ژاپن
	+ document
	+ پایان جنگ جهانی دوم در آسیا

 |

 |
| 
* Bibliography
* درگاه:جنگ جهانی دوم

 |