**آکورد نهم** (انگلیسی: Ninth chord)، در تئوری موسیقی آکوردی است که دارای یک فاصلهٔ نهم از پایه آکورد در بخش باس با بالاترین نتِ آکورد است.

> امروزه آکورد نهم و معکوس‌های آن وجود دارد یا حداقل می‌تواند وجود داشته باشد. هنرجو به راحتی می‌تواند نمونه‌هایی از آن را در ادبیات موسیقی پیدا کند (مانند شب دگرگون و اپرای «سالومه» اثر: اشتراوس). برای حل آکوردِ نهم نیاز به قوانین ویژه نیست و اگر کسی بخواهد مراعات کند باید تابع همان قوانین حل آکورد هفت باشد. به این معنی که نت نامطبوع نهم به یک نت پایین‌تر از خود حل شود و بخش باس یک پرش چهارم به بالا داشته باشد)
> 
> — آرنولد شونبرگ (۱۹۴۸)

نمونه‌هایی از حل آکورد نهم (**V**9) از آرنولد شونبرگ: حالت پایگی، دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعاتمعکوس اول، دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعاتمعکوس دوم، دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات
 معکوس سوم، دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات حل آکورد درجه یک گام (**I**9) به چهار (**IV**) دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات

نهم نمایان
----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| حل آکورد نهم نمایان، درجهٔ پنج به یک، از گام (دو ماژور) در دوران قواعد مشترک. دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات | آکورد هفت نمایان در «هارمونی چهار بخشی». دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات | نهم نمایان (**C**9) با حضور هفتم آکورد و در مقابل، «آکورد با نت اضافه» با حذف هفتم آکورد. (**C**add9) دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات |

بین «آکورد نهم بزرگ» و «آکورد نهم نمایان» تفاوت وجود دارد. آکورد نهم نمایان متشکل از یک آکورد نمایان، هفتم کوچک و یک نهم بزرگ است. آکورد نهم بزرگ با نماد (**C**maj9) از نت‌های (دو، می، سل، سی، ر) است دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات. هنگامی که نماد («**major**» یا «**maj**») در کنار نام آکورد قرار گیرد، آکورد نهم بزرگ است. در غیر این صورت وقتی که فقط عدد (**9**) قرار دارد (**C**9)، آکورد نهم نمایان است که از نت‌های (دو، می، سل، سی بمل، ر) تشکیل شده‌است. 

* این مثال در درجهٔ پنج گام است و انتظار می‌رود که روی درجهٔ یک گام اصلی (فا ماژور) حل شود: دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات.

در بعضی مواقع فاصلهٔ نهم با تغییرات نیم پردهٔ کروماتیک همراه است و با آلترهٔ نهم آکورد، بر تنش و نامطبوعی آکورد افزوده می‌شود.

در دوران قواعد مشترک پایه آکورد، سوم، هفتم و نهم، رایج‌ترین اجزا آکورد نهم نمایان (**V**9) را تشکیل می‌دادند و پنجم آکورد معمولاً حذف می‌شود. حل آکورد نهم به‌طور طبیعی از طریق حرکت به پایینِ فواصل هفتم و نهمِ درجهٔ پنج (**V**9)، به سوم و پنجمِ درجهٔ یک (**I**) است. 

* نمونه‌ای از آکورد نهم نمایان در شروع قطعهٔ «والس منوئه» اثر فردریک شوپن:

والس شوپن در ر بمل ماژور، اپوس. ۶۴، شماره ۱. دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات یا بشنوید در یوتیوب
* سونات ویولن در لا ماژور اثر سزار فرانک با یک آکورد نهم نمایان (**E**9) در بخش پیانو آغاز می‌شود و ویولن از میزان پنجم، ملودی را به صورت آرپژ در قالبِ آکورد نهم بیان می‌کند.

سزار فرانک، سونات ویولن در لا ماژور، شروع میزان‌ها. دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات یا بشنوید در یوتیوب
* کلود دبوسی در دومین قطعه از کتابِ اولِ «تصاویر برای پیانو سولو» با نام «تکریم رامو»، به صورت قدرتمند، گسترده و متنوع از آکورد نهم نمایان، هم به عنوان آکورد و هم به عنوان آرپژ استفاده کرده‌است:

دربارهٔ این پرونده بشنوید راهنما·اطلاعات یا بشنوید در یوتیوب

نهم کوچک نمایان
---------------

<c' e' g' bes' des''>2
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
(آکورد نهم کوچک نمایان روی نُتِ دو)
این آکورد از ترکیب یک آکورد هفت نمایان و یک فاصلهٔ نهم کوچک ساخته می‌شود. در موسیقی جاز و پاپ از نماد (**C**7♭9) استفاده می‌شود. آکورد نهم کوچک نمایان، صدایی ناخوشایند دارد و برای فضای دراماتیک، وحشت‌زده و تهدیدآمیز مؤثر است.

نهم کوچک
--------

<c' es' g' bes' d''>2
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
(آکورد نهم کوچک روی نت دو)
آکورد نهم کوچک از ترکیب یک فاصلهٔ سوم کوچک، پنجم درست، هفتم کوچک و نهم بزرگ تشکیل می‌شود. این آکورد دارای نماد (**Cm**9) است، صدای «بلوز»تری دارد و دارای تناسب خیلی زیادی با «آکورد نهم نمایان» است.

نهم بزرگ
--------

<c' e' g' b' d''>2
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
(آکورد نهم بزرگ روی نت دو)
آکورد نهم بزرگ از ترکیب یک فاصلهٔ سوم بزرگ، پنجم درست، هفتم بزرگ و نهم بزرگ تشکیل شده‌است و نماد آن (**C**maj9) است.

آکورد 6/9
---------

<c' e' g' a' d''>2
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.
(آکورد 6/9 روی نت دو)
آکورد 6/9 یک آکورد پنج‌صدایی است که تشکیل شده از یک «سه‌صدایی» ماژور، به همراه یک ششم بزرگ و یک نهم بزرگ نسبت به نت پایه، که به بالا امتداد دارد و هفتم آکورد حذف می‌شود. نماد این آکورد روی نت دو (**C**6/9) است و عبارتند از: (دو، می، سل، لا، ر). این آکورد در موسیقی جاز پرتنش محسوب نمی‌شود که نیاز به حل داشته باشد و جایگزینی برای تونیک به حساب می‌آید.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ninth chord». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ نوامبر ۲۰۱۹.

| * ن
* ب
* و
آکوردها |
| --- |
| فرم آکورد | 

|  |  |
| --- | --- |
| سه‌صدایی | 
* آکورد ماژور
* آکورد مینور
* آکورد افزوده
* آکورد کاسته
* آکورد معلق

 |
| آکورد هفت | 
* محسوس
* بزرگ
* کوچک
* نمایان
* هفت نمایان پنجم کاسته
* کاسته
* نیم‌کاسته
* Diminished major
* کوچک - بزرگ
* Augmented major
* Augmented minor
* آکورد آلتره
* Nondominant
* هفت هارمونیک

 |
| گسترده | 
* نهم
* یازدهم
* سیزدهم
* Upper structure
* Dominant 7♯9
* پلی‌کورد
* آکورد خوشه‌ای

 |
| اضافه شده / حذف شده | 
* آکورد شش
* شش افزوده
* لیدین
* هفت شش

 |
| ویژه | 
* Alpha
* Bridge
* Complexe sonore
* Dream
* Elektra
* Farben
* Grandmother
* Magic
* µ
* Mystic
* Northern lights
* Petrushka
* Psalms
* So What
* Tristan
* Viennese trichord

 |
| عمومی | 
* فاصله ترکیبی
* سکوندال
* تیرس
* کوارتال
* آکورد مصنوعی

 |

 | P8-M7-m7-M6-m6-P5-TT-P4-M3-m3-M2-m2 |
| نقش آکورد | 

|  |  |
| --- | --- |
| دیاتونیک | 
* پایه
* نمایان
* زیرنمایان
* روپایه
* میانی
* رونمایان
* محسوس / زیرپایه

 |
| آکورد آلتره | 
* Approach
* Borrowed
* Chromatic mediant
* Neapolitan
* Passing

 |
| آکورد فرعی | 
* نمایان فرعی
* هفتم‌ کاسته فرعی
* روپایه فرعی

 |
| غیره | 
* مشترک
* Contrast
* Primary triad
* Subsidiary
* Substitute

 |

 |
| تکنیک‌ها | 
* Barre
* بسته
* Chordioid
* Chord-scale system
* گیتار
* باز
* پاور کورد
* بریده

 |
| غیره | 
* آرپژ
* فهرست آکوردها
* اجزا آکورد

 |