میوه فروشی در ورودی غربی بازار تجریش
میوه‌ها در بازار لا بوکوئریا در بارسلون
گلچینی از میوه‌های مختلف تابستانی
در گیاه‌شناسی به نهنج و تخمدان رسیده یک گیاه گلدار، **میوه** یا **بَر** می‌گویند. میوه‌ها خود معمولاً تخم گونه خود را نیز در دل دارند.

هنگامی که در آشپزی بحث از میوه و سبزیجات به‌عنوان غذا می‌شود، این واژه معمولاً فقط به میوه گیاهانی گفته می‌شود که شیرین و گوشت دار هستند مانند آلو، سیب، پرتقال و… درحالیکه گروه بسیار زیادی از سبزیجات معمولی، مغزها و غلات، میوه گیاهان خود محسوب می‌شوند. میوه‌هایی که معمولاً در آشپزی و خوراکی جزو میوه‌ها به حساب نمی‌آیند عبارت‌اند از کدوها (مثل کدو و کدو حلوایی)، ذرت، گوجه فرنگی و فلفل سبز. اینها از نظر یک گیاه‌شناس میوه هستند، اما عموماً در آشپزی جزو سبزیجات در نظر گرفته می‌شوند. گاهی نیز میوه‌های مربوط به آشپزی، از نظر گیاه‌شناسی جزو میوه‌ها به‌شمار نمی‌آیند؛ مانند ریواس که در آن فقط برگ شیرین دمبرگ قابل خوردن است. همچنین بعضی از ادویه‌ها مانند فلفل شیرین و جوز هندی، میوه هستند.

گاهی اصطلاح «میوه کاذب» در مورد یک میوه مثل انجیر یا یک ساختار گیاهی که شبیه میوه‌است، اما از یک گل یا تعدادی گل حاصل نمی‌شود بکار می‌رود. بعضی از بازدانگان از قبیل گیاه سرخدار دارای آریلهای گوشتدار شبیه میوه هستند و تعدادی از ارسها، مخروطهای گوشتداری شبیه گیلاس دارند.

میوه درخت کنار، بهبهانمیوه درخت کنار، بهبهان
در بیشتر میوه‌ها، گرده‌افشانی بخش مهمی از پرورش میوه‌است و عدم دانش کافی در مورد گرده سازها و گرده افشان‌ها می‌تواند به تولید محصولات ضعیف یا نامرغوب منجر شود. در تعداد کمی از گونه‌ها فرایندی به نام بکر میوه‌دهی (parthenocarpy) وجود دارد که در آن احتمال تولید میوه در غیاب گرده سازها / گرده افشان‌ها وجود دارد؛ این‌گونه میوه‌ها بدون دانه هستند.

در دوره‌های بسیار قدیمِ کره زمین گیاهان میوه‌دار وجود نداشتند. در جریان تکامل گیاهان، برخی از گیاهان برای افزودن به شانس بقای نسل خود به مرور به دور دانه‌های خود موادی خوشمزه و جذاب برای جانوران ترشح کردند تا از این طریق جانوران را تشویق به خوردن دانه‌ها و دفع آن‌ها در نقاط دیگر بکنند. این امر به گسترش جغرافیایی گیاه و بقای آن کمک زیادی می‌کند. مواد جذابی که به دور دانه‌های مختلف گیاهان ترشح شدند به مرور تشکیل انواع میوه‌های امروزی را دادند.

میوه فروشی در تهران از زمانی که در ایران خشکسالی شد روی قیمت میوه ها اثر گذاشت و به همین علت میوه گران قیمت شد.

رشد و نمو میوه
--------------

 میوه فروشی در آنتالیا ترکیه
بازار میوهٔ تسوکوجی در توکیو
انگور زنجان
بعد از باروری تخمک دراثر فرایندی به نام «گرده افشانی»، تخمدان شروع به رشد می‌کند. گلبرگها می‌افتند و تخمک درون دانه رشد می‌کند. سرانجام تخمدان (در بیشتر موارد به همراه سایر قسمت‌های گل) ساختاری را حول دانه یا دانه‌ها به وجود می‌آورد که میوه نامیده می‌شود. رشد میوه تا زمان بلوغ دانه‌ها ادامه می‌یابد. در برخی از میوه‌های چند دانه‌ای، مقدار رشد گوشت میوه متناسب با تعداد تخمک‌های بارور شده‌است.

هرکدام از دایره‌های سرخ‌رنگ نشان‌دهنده ۱۰۰ گرم میوه تازه هستند. در محورافقی میزان روزانه لازم از ویتامین سی و در محور عمودی میزان میلی‌گرم از پتاسیم نشان داده شده‌است. اندازه دایره با معیاری که در سمت چپ و بالای نمودار مشخص شده، میزان فیبر موجود در ۱۰۰ گرم را نشان می‌دهد. پرتقال و موز بیشترین میزان فیبر را دارا هستند و بیشترین فاصله را از خط صفر دارند که نشان می‌دهد ارزش تغذیه‌ای آن‌ها بالاتر است. هندوانه که تقریباً نه فیبر دارد و نه ویتامین سی و نه پتاسیم در پایینترین جایگاه تغذیه‌ای قرار گرفته‌است .
دیواره میوه که از دیواره تخمدان گل به وجود آمده پیرابر نامیده می‌شود. پیرابر اغلب به صورت دو یا سه لایه مجزا به نام‌های برون بر (لایه خارجی)، میان بر (لایه میانی) و درون بر (لایه داخلی) جدایش یافته‌است. در بعضی از میوه‌ها به ویژه میوه‌های یکپارچه که از یک تخمدان همبند حاصل شده‌اند، سایر قسمت‌های گل (از قبیل آوند گل که شامل گلبرگها، کاسبرگ‌ها و پرچم‌ها است) با تخمدان درآمیخته شده و با آن رشد می‌کنند. اگر بخش‌های دیگر گل که به آن‌ها اشاره شد قسمت مهمی در میوه باشند به آن میوه ثانوی می‌گویند. چون ممکن است سایر قسمت‌های گل در ساختار میوه مؤثر باشند لذا برای فهم چگونگی شکل‌گیری یک میوه خاص، بررسی ساختار گل آن بسیار مهم است.

سیب‌ها از نظر رشد و نمو و شکل بسیار متنوع هستند و همین مسئله ایجاد یک نظام طبقه‌بندی که دربرگیرنده تمامی میوه‌های شناخته باشد را مشکل می‌سازد. به‌علاوه به نظر می‌رسد که بسیاری از اصطلاحات در رابطه با دانه‌ها و میوه به درستی بکار نرفته‌است و این واقعیتی است که درک واژگان را مشکل ساخته نموده. دانه‌ها، تخمک‌های رسیده هستند؛ میوه‌ها، تخمدان‌ها یا برچه‌های محتوی دانه هستند. این توضیح را می‌توان به این دو تعریف افزود که در واژه‌شناسی مربوط به علم گیاه‌شناسی یک مغز نوعی میوه‌است و واژه دیگری برای دانه نیست.

سه گروه کلی برای میوه‌ها وجود دارد:

1. میوه‌های یکپارچه
2. میوه‌های فراهم
3. میوه‌های چند بخشی

### میوه‌های یکپارچه

میوه‌های یکپارچه می‌توانند خشک یا گوشتدار بوده و حاصل رشد یک تخمدان ساده یا مرکب ولی با یک مادگی باشند. میوه‌های خشک ممکن است شکوفا (دارای دهانه برای بیرون فرستادن دانه‌ها) ویا ناشکوفا (فاقد دهانه برای خارج کرده دانه‌ها) باشند. انواع میوه‌های خشک و یکپارچه عبارت‌اند از (با مثال):

تخم برهه- (آلاله) پوشینه - جوز برزیل گندمه – گندم) شفت لیف‌دار- نارگیل فولیکول – (شیر گیاه) بنشن – (نخود، لوبیا، بادام زمینی)
بنشن تک‌دانه‌ای میوه مغزدار- گردو و فندق، راش، بلوط رخنده بر- هویج نیام خورجینی گوشک

میوه‌هایی که در آن‌ها بخشی یا تمام پیرابر (دیواره میوه) هنگام بلوغ گوشتداراست را میوه‌های گوشتدار یکپارچه می‌نامند. انواع میوه‌های یکپارچه گوشتدار عبارت‌اند از (با مثال):

توت - گوجه فرنگی، آوکادو شفت - آلو، گیلاس، هلو، زیتون توت کاذب - میوه‌های ثانوی موز، زغال‌اخته سیب گونه – میوه‌های ثانوی سیب، گلابی موز

### میوه‌های فراهم

میوه فراهم از یک گل با تعداد زیادی مادگی به وجود می‌آید. نمونه آن تمشک است که میوه‌های یکپارچه اش را شفتک می‌نامند چون هر کدام از آن‌ها شبیه یک شفت کوچکی است که به نهنج متصل می‌باشد. در برخی از میوه‌های خاردار (از قبیل سیاه سته) نهنج باریک و دراز بوده و بخشی از میوه رسیده‌است و سیاه سته را به میوه‌ای ثانوی – فراهمی تبدیل می‌کند. توت فرنگی هم میوه‌ای ثانوی – فراهمی محسوب می‌شود که تنها درآن، دانه‌ها درون تخم‌های برهنه‌ای (یک تخمه) قرار دارند. در تمامی این نمونه‌ها، میوه از یک گل مجزا با تعداد زیادی مادگی به وجود می‌آیند.

در بعضی از گیاهان مانند noni، گل‌ها به صورت منظم سرتاسر ساقه تولید می‌شوند و امکان اینکه باهم نمونه‌هایی از گل آوری، رویش میوه و رسیدن آن را ببینیم وجود دارد.

### میوه‌های چندبخشی

میوه چند بخشی به میوه‌ای گفته می‌شود که از یک خوشه گل به وجود آمده باشد (به نام گل آذین). هر گل یک میوه تولید می‌کند اما آن‌ها به صورت یک مجموعه بالغ می‌شوند. مانند آناناس، انجیر خوراکی، توت، پرتقال اوسیج و درخت نان.

مراحل گل آوری و رشد میوه در noni یا توت هندی (Morinda citrifolia) را می‌توانید بر روی شاخه‌ای مجزا مشاهده کنید. ابتدا شکوفایی گل‌های سفید به نام سنبله به وجود می‌آید. بعد از باروری، هر گل به یک شفت تبدیل می‌گردد و هنگامیکه شفتها رشد کردند به صورت یک میوه گوشتدار چند بخشی به نام میوه‌پیوسته در هم ادغام می‌شوند.

انتشار دانه
-----------

میوه‌ها سازه‌های گیاهی هستند که ظاهراً تغییراتشان به میزان زیادی با انتشار دانه‌هایشان (پراکندگی نامیده می‌شود) در ارتباط است.

بعضی میوه‌ها دارای لایه‌های بیرونی هستند که با خوشه‌ها یا خارگویهایی پوشیده شده که مانع از خورده شدنشان توسط حیوانات شده ویا برای چسبیده به موی حیوانات و استفاده از آن‌ها به‌عنوان عامل انتشار کاربرد دارند.

سایر میوه‌ها دراز و پهن می‌شوند بنابراین شبیه بال هواپیما یا ملخ بالگرد باریک می‌گردند. این همچنین یک سازوکار تکاملی برای افزایش دامنه انتشار به حساب می‌آید.

نگارخانه
--------

* آلبالوآلبالو
* انگورانگور
* هندوانههندوانه
* نارنگینارنگی
* موزموز
* سیبسیب
* انجیرانجیر
* توت قرمزتوت قرمز
* میوه درخت کنار، بهبهانکنار

جستارهای وابسته
---------------

* گیاه‌شناسی
* کشاورزی
* فهرست میوه‌ها
* آبمیوه‌گیری
* مارمالاد
* مربا
* کمپوت
* پوست میوه
* فروگانیسم

منابع
-----

دانشنامه رشد.
اصول باغبانی انتشارات آستان قدس رضوی

1. ↑  Saleminejad, Hossein. "معنی بر | فرهنگ فارسی عمید". *www.vajehyab.com* (به انگلیسی). Retrieved 2018-07-28.
2. ↑  Saleminejad, Hossein. "معنی بر | فرهنگ فارسی معین". *www.vajehyab.com* (به انگلیسی). Retrieved 2018-07-28.
3. ↑  Fruit, Seeds and Evolutionary Biology، بازدید: فوریه ۲۰۱۲.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ میوه موجود است. |

| * ن
* ب
* و
گیاه‌شناسی |
| --- |
| تاریخچه گیاه‌شناسی |
| زیررشته‌ها | 
* Plant systematics
* مردم‌گیاه‌شناسی
* دیرین‌گیاه‌شناسی
* کالبدشناسی گیاه
* بوم‌شناسی گیاهی
* جغرافیای گیاهی
	+ کاوش زمین‌گیاه‌شناسی
	+ گیاگان
* فیتوشیمی
* گیاه‌پزشکی
* خزه‌شناسی
* جلبک‌شناسی
* Floristics
* درخت‌شناسی

 |
| گروه‌های گیاه | 
* جلبک
* باستان‌گیاهیان
* خزه‌تباران
* گیاهان بدون-آوند
* آوندداران
* پیدازادان
* سرخس‌تباران
* بازدانگان
* نهان‌دانگان
	+ گندمیان

 |
| ریخت‌شناسی گیاهی(واژه‌نامه) | 

|  |  |
| --- | --- |
| یاخته‌های گیاهی | 
* دیواره یاخته
* Phragmoplast
* دیسه
* پلاسمودسم
* واکوئل

 |
| بافت | 
* مریستم
* بافت آوندی
	+ دسته‌های آوندی
* بافت زمینه
	+ برگ
* چوب‌پنبه
* چوب
* اندام ذخیره‌سازی

 |
| رویشی | 
* ریشه
* ریزوئید
* پیاز
* زمین‌ساقه
* جوانه
	+ ساقه
	+ برگ
		- دمبرگ
		- Cataphyll
	+ غنچه
	+ بی‌ساقه

 |
| ساختار زایشی گیاه(گل) | 
* Flower development
* گل‌آذین
	+ گل‌آذین چتری
	+ گل‌آذین خوشه‌ای
	+ برگک
	+ پایک
* گل
	+ پیچ
	+ تقارن گل
	+ گل‌نگاره
	+ فرمول گل
* نهنج
* گل‌بنه
* گل‌پوش
	+ سرگل (گیاه‌شناسی)
	+ گلبرگ
	+ کاسبرگ
* هاگ‌برگ
* مادگی
	+ تخمدان
		- تخمک
	+ کلاله
* مامه‌دان
* پرچم
	+ پرچم
	+ Staminode
	+ گرده
	+ Tapetum
* Gynandrium
* گامتوفیت
* اسپوروفیت
* رویان
* میوه
	+ کالبدشناسی میوه
	+ سته
	+ کپسول
	+ بذر
		- انتشار دانه
		- درون‌دانه

 |
| ساختارهای بیرونی | 
* Epicuticular wax
* کوتیکول گیاهی
* روپوست
* روزنه هوایی
* شهد
* کرک (گیاهی)
* خار

 |

 |
| * فیزیولوژی گیاهی
* مواد
 | 
* تغذیه
* فتوسنتز
	+ سبزینه
* هورمون گیاهی
* ترادمش
* آماسیدگی
* Bulk flow
* Aleurone
* فیتوملانین
* شکر
* شیره گیاهی
* نشاسته
* سلولز

 |
| رشد گیاه و شیوه رشد | 
* رشد ثانویه
* گیاهان چوبی
* گیاهان علفی
* عادت
	+ ویره
		- گیاهان بالارونده
	+ درختچه‌ها‌
	+ درختان
	+ گیاهان آب‌دار

 |
| زادآوری * سیر فرگشت
* بوم‌شناسی
 | 
* تناوب نسل
* هاگدان
	+ هاگ
	+ Microsporangia
		- کوچک‌هاگ
	+ هاگدان
		- بزرگ‌هاگ
* گرده‌افشانی
	+ گرده‌افشان
	+ لوله گرده
* باروری دوتایی
* جوانه زدن
* Evolutionary development
* تاریخ فرگشتی گیاهان
	+ timeline
* منطقه مقاومت

 |
| آرایه‌شناسی گیاهی | 
* History of plant systematics
* مجموعه گیاهان خشک شده
* آرایه‌شناسی
* Botanical nomenclature
	+ نام گیاه‌شناسی
	+ نام صحیح
	+ یادکرد مؤلف
	+ قوانین جهانی نام‌گذاری برای جلبک‌ها، قارچ‌ها و گیاهان
	+ - for Cultivated Plants (ICNCP)|
* طبقه آرایه‌شناختی
* International Association for Plant Taxonomy (IAPT)|
* Plant taxonomy systems
* Cultivated plant taxonomy
	+ Citrus taxonomy
	+ cultigen
		- رقم
		- Group
		- grex

 |
| کاربردها | 
* برزشناسی
* گل‌کاری
* جنگل‌داری
* باغبانی علمی

 |
| * فهرست‌ها
* مطالب مرتبط
 | 
* Botanical terms
* Botanists
	+ by author abbreviation
* Botanical expedition

 |
| 
* **گیاه‌شناسی**
* **انبار**
* **گیاه‌شناسی**
* **ویکی‌پروژه گیاهان**

 |

| * ن
* ب
* و
آشپزی‌ها |
| --- |
| منطقه‌ای | 
* آفریقایی
	+ شمال
	+ غرب
	+ فهرست
* آمریکایی
	+ شمال
	+ جنوب
	+ فهرست
* آسیایی
	+ آسیای میانه
	+ شبه‌قاره هند
	+ فهرست
* کارائیبی
* قفقازی
* اروپایی
	+ مرکزی
	+ شرقی
	+ فهرست
* جهانی
* آمریکای لاتین
* مدیترانه‌ای
* خاورمیانه
	+ شاماتی
* اقیانوسیه‌ای

 |
| ملی | 
* آفریقای جنوبی
* آلبانیایی
* الجزایری
* آمریکایی
	+ کالیفرنیایی
	+ هاوایی
	+ آمریکایی نوین
	+ نیوانگلندی
	+ پورتوریکویی
	+ سول فود
* آرژانتینی
* آذربایجانی
* آنگولایی
* اتریشی
* ارمنی
* اسپانیایی
	+ اندلوسی
	+ آستوری
	+ بالئاری
	+ باسکی
	+ قناری
	+ کانتابری
	+ کاتالانی
	+ اکسترمادوری
	+ گالیسایی
	+ مانچگانی
	+ والنسیایی
* استرالیایی
* اسرائیلی
* اسلواکی
* اسلوونیایی
* اسواتینی
* افغانستانی
	+ هزارگی
* ایتالیایی
	+ ابروتزویی
	+ لومباردی
	+ ناپُلی
	+ رُمی
	+ ساردینیایی
	+ سیسیلی
	+ ونیزی
* ایرانی
	+ آذربایجانی
	+ بلوچی
	+ ترکمنی
	+ کُردی
	+ گیلکی
	+ لُری
	+ مازندرانی
	+ سیستانی
* ایرلندی
* بحرینی
* بنگلادشی
	+ سیلهتی
* باربادوسی
* بلاروسی
* بلژیکی
* بلیزی
* بنینی
* بوتانی
* بولیویایی
* بوسنی و هرزگوینی
* بوتسوانایی
* برزیلی
* بریتانیایی
	+ کورنی
	+ انگلستانی
	+ ایرلند شمالی
	+ اسکاتلندی
	+ ولزی
* برونئیایی
* بلغاری
* بورکینافاسویی
* برمه‌ای
* بروندیایی
* کامبوجی
* کامرونی
* کانادایی
	+ کبکی
* آفریقای مرکزی
* چادی
* شیلیایی
* چینی
	+ کانتونی
	+ اسلامی چین
	+ هنگ کنگی
	+ ماکائویی
* کلمبیایی
* کنگویی
* کروات
* کوبایی
* قبرسی
* چکی
* دانمارکی
	+ فارویی
	+ گرینلندی
* جیبوتیایی
* دومنیکایی
* دومنیکنی
* هلندی
* تیمور شرقی
* اکوادوری
* مصری
* اماراتی
* گینه استوایی
* اریتره‌ای
* استونیایی
* اتیوپیایی
* فیجیایی
* فیلیپینی
* فنلاندی
* فرانسوی
	+ اوکسیتانی
* گابونی
* گامبیایی
* گرجی
* آلمانی
* غنایی
* یونانی
	+ یونانی-مقدونی
	+ کرتی
	+ اپیروسی
	+ جزایر ایونی
* گواتمالایی
* گویانی
* گینه-بیسائویی
* گینه‌ای
* هائیتیایی
* هندوراسی
* مجارستانی
* ایسلندی
* هندی
	+ آروناچالی
	+ آسامی
	+ بیهاری
	+ گوایی
	+ گجراتی
	+ هیمچال پرادشی
	+ کشمیری
	+ جارکندی
	+ کارناتایی
	+ کرالایی
	+ مهاراشتایی
	+ مانیپوری
	+ مگالایایی
	+ میزویی
	+ ناگایی
	+ اودیسایی
	+ راجستانی
	+ سیکی
	+ تامیلی
	+ تلوگو
* اندونزایی
	+ آچه‌ای
	+ عربی-اندونزیایی
	+ بالی
	+ بانجاری
	+ باتاکی
	+ بتاویایی
	+ چینی-اندونزیایی
	+ هندی-اندونزیایی
	+ هندو
	+ جاوه‌ای
	+ مادوری
	+ ماکاساری
	+ میناهاسایی
	+ مینانگکابو
	+ پالمبانگی
	+ سوندانی
* عراقی
	+ کُردی
* جامائیکایی
* ژاپنی
* اردنی
* قزاقی
* کنیایی
* کره‌ای
	+ کره شمالی
* کوزوویی
* کویتی
* قرقیزی
* لائوسی
* لتونیایی
* لبنانی
* لسوتویی
* لیبریایی
* لیبیایی
* لیختن‌اشتاینی
* لیتوانیایی
* لوکزامبورگی
* مقدونی
* ماداگاسکاری
* مالاویایی
* مالزیایی
	+ مالزیایی-چینی
	+ اوراسیایی
	+ مالزیایی-هندی
	+ صباحی
	+ ساراواکی
* مالدیوی
* مالیایی
* مالتی
* موریتانیایی
* موریسی
* مکزیکی
* مولداویایی
* مونگاسکی
* مغولی
* مونته‌نگرویی
* مراکشی
* موزامبیکی
* ماکیبیایی
* نائورویی
* نپالی
* نیوزیلندی
* نیجری
* نیجریه‌ای
* نیوویایی
* نروژی
* عمانی
* پاکستانی
	+ سندی
	+ بلوچی
* فلسطینی
* پانامایی
* پرویی
	+ چینی
* لهستانی
* پرتغالی
* قطری
* رومانیایی
* روسی
* رواندایی
* سنت هلنی
* سنت لوسیایی
* سالوادوری
* سان مارینویی
* سائو تومه و پرنسیپی
* عربستانی
* سنگالی
* صربی
* سیشلی
* سیرالئونی
* سنگاپوری
* ساحل عاجی
* سریلانکایی
* سودانی
* سوئدی
* سوئیسی
* سوری
	+ کُردی
	+ آشوری
* سومالیایی
* تایوانی
* تاجیکی
* تانزانیایی
	+ زنگباری
* آشپزی تایلندی
* توگویی
* تونسی
* ترکمنی
* ترکیه‌ای
	+ کُردی
* ترینیداد و توباگویی
* اوگاندایی
* اوکراینی
* اوروگوئه‌ای
* ازبکی
* ونزوئلایی
* ویتنامی
* صحرای غربی
* یمنی
* زامبیایی
* زیمبابوه‌ای

 |
| قومی ومذهبی | 
* آینو
* آمریکایی چینی
* انگلیسی-هندی
* عربی
	+ خلیجی
* آشوری
* بنگالی
* بربری
* بودایی
* کانادایی-چینی
* کاجویی
* چچنی
* مسیحی
* چرکسی
* تاتار کریمه
* کاتولیک گوا
* یونانی-آمریکایی
* هندو
* اینویتی
* اسلامی
* ایتالیایی-آمریکایی
* جینی
* یهودی
	+ آمریکایی
	+ اشکنازی
	+ بخارایی
	+ اتیوپیایی
	+ میزراهی
	+ سفاردی
	+ سوری
* کُردی
* کومی
* لیونی
* کرئول لوئیزیانا
* مالایی
* منونی
* موردووی
* بومیان آمریکا
* اوکیناوی
* پارسی
* پشتون
* هلندی پنسیلوانیا
* پاراناکا
* پنجابی
* سامی
* سیکی
* تاتاری
* تبتی
* اودمورتی
* یامالی
* یوپی

 |
| تاریخی | 
* مصر باستان
* یونان باستان
* اسرائیل باستان
* روم باستان
* آزتک
* بیزانسی
* اروپایی نوین نخستین
* چین باستان
* هند باستان
* تاریخ غذای دریایی
* تاریخ گیاه‌خواری
* اینکا
* مایا
* قرون وسطی
* عثمانی
* دهقانی
* شوروی
* مستعمرات سیزده‌گانه

 |
| سبک‌ها | 
* کلاسیک
* فست‌فود
* ادغامی
* هائوتی
* گوارش مولکولی
* یادداشت به یادداشت
* اخباری

 |
| فهرست‌ها | 
* فهرست آشپزی‌ها
* فهرست غذاهای آماده

 |
| 
* نشان درگاه درگاه غذا
* نشان درگاه درگاه نوشیدنی
* رده
* ویکی‌انبار
* کتاب آشپزی
* ویکی‌پروژه
* طرح کلی

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* اسپانیا
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک

 |