**دَرّوس** از محله‌های قدیمی و اعیان نشین شهر تهران واقع در شهرستان شمیرانات است. این محله در منطقه ۳ شهرداری تهران واقع شده‌است. مرز جنوبی این منطقه بلوار شهرزاد (شیدائی) و مرز شمالی آن کمی بالاتر از خیابان دولت (کلاهدوز) می‌باشد. درّوس از شرق به خیابان پاسداران و از غرب به خیابان شریعتی (جاده شمیران) منتهی می‌شود.

خیابان‌بندی منظم و رعایت اصول شهرسازی در خیابان‌های درّوس از ویژگی‌های این محله است، که آن را به‌یکی از گرا‌ن‌ترین محله‌های شهر تهران تبدیل کرده‌است.
مقبره مهدیقلی هدایت ملقب به مخبرالسلطنه سومین نخست‌وزیر رضا شاه (دوران پهلوی) و نویسنده کتاب خاطرات و خطرات در محله دروس خیابان بهداد نبش کوچه مسجد واقع است.

نام درّوس
---------

ظاهراً نام محلۀ درّوس مرکب از دو کلمه دره و روس می‌باشد؛ زیرا روس‌ها در آنجا اقامت تابستانی داشتند و مهمانی‌ها و جلسه‌های اداری خود را این محله برگزار می‌کردند.

پیشینه
------

درّوس محله‌ای بسیار قدیمی است که در زمان‌های دور دهکده‌ای ارمنی‌نشین در بخش شمال شرقی آن قرار داشت و مردم در زمین‌های اطراف آن به کشاورزی و دامداری مشغول بودند و ساکنانش در قلعه‌ای به نام قلعه ارمنی‌ها که در آن حدود قرار داشت، زندگی می‌کردند.

تا پیش از کشف تمدن قیطریه و هم چنین کشف آثاری در تپه‌های عباس‌آباد، گمان می‌رفت پیشینهٔ تاریخی شهر تهران به همان آثار یافت‌شده در حوالی شهر ری محدود می‌شود، ولی اکتشافات باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و درّوس، نشان داد تمام آبادی‌های ناحیهٔ تاریخی قصران (شمیران)، دوره‌ای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلاقیت‌های فرهنگی را پشت سر گذارده‌اند.

در این ده، دو رشته قنات جاری بود که آب مصرفی و کشاورزی مردم ده دروس از آن تأمین می‌شد. یکی قنات نصرت در محل چهارراه قنات فعلی و دیگری در خاور دروس به نام قنات شیبانی که هردو هنوز هم جاری هستند.

Map

دوران قاجار
-----------

در دوران قاجار، مالکیت روستا در اختیار مخبرالسلطنه مهدی‌قلی هدایت از رجال دربار قرار گرفت که هم‌اکنون نیز مقبرۀ خانوادگی او در آنجا قرار دارد. مخبرالسلطنه بیمارستانی نیز با نام خود در درّوس دایر کرد. 

محلۀ درّوس به دلیل تقسیم اراضی ملی بین خوانین و خاندان‌های وابستۀ سلطنتی در دوره قاجار، عمدتاً شامل سه، دو دانگ بود که ۲ دانگ مخبرالسلطنه هدایت ۲، دانگ خاندان شیبانی و ۲ دانگ احتشام السلطنه می‌شد؛ که در حال حاضر فقط موقوفه مخبرالسلطنه بدون تغییر باقی مانده‌است. … پس از تغییر و تحولات این املاک پای خاندان‌های دیگر به درّوس بازگردید و زمین‌ها تقسیم گردید. []

«موقوفه خاندان هدایت» شامل دبستان هدایت، بیمارستان هدایت، مسجد هدایت، حمام عمومی و تعدادی زمین و دکان.
در ضمن درمانگاه شیبانی و دبیرستان نیز توسط خاندان شیبانی وقف گردید. []

اماکن قدیمی
-----------

* **بیمارستان هدایت** که در ابتدای دهۀ ۱۳۹۰ تخریب و نوسازی کامل آن تا سال ۱۴۰۱ به درازا کشید.

* **درمانگاه درّوس** (موقوفۀ همدم نفیسی)

* **مسجد تهرانی**

* **مسجد هدایت**

* دو گرمابۀ قدیمی

خیابان‌های اصلی و معابر
-----------------------

خیابان‌های اصلی درّوس، از غرب به شرق (شریعتی به پاسداران) و از شمال به جنوب (دولت - شهرزاد) به ترتیب عبارتند از: خیابان «کِی‌نژاد - شیدایی»، خیابان وارسته، خیابان هدایت، خیابان «بهداد - باقری کماسایی» (نام قبلی دکتر لقمان ادهم)، خیابان یارمحمدی (نام قبلی شیبانی)، خیابان راستوان (احتشامیه سابق)، خیابان صالح حسینی (نام قبلی جلیلی، جلیل الملک نواده صفوی و منصور) که منزل حسنعلی منصور در آن قرار داشت، خیابان محسنیان و خیابان «هاتف اصفهانی - رام».

سه خیابان متصل کنندهٔ خیابان‌های اصلی: خیابان میربلوکی (نام قبلی سیروس) (شرق به غرب)، خیابان حجت سوری (نیستان هفتم) (غرب به شرق)، و خیابان چیذری (غرب به شرق - شرق به غرب) هستند. کوچهٔ حمام و کوچهٔ مسجد نیز از کوچه‌های معروف محله و خیابان یخچال نیز مشترک بین قلهک و دروس می‌باشند. خیابان فرعی فکوریان که از میان یخچال شروع و به دولت منتهی می‌شود، از مرزهای بین قلهک و دروس است.

خیابان‌های یخچال، پابرجا و پورمشکانی (کودکان غزه کنونی) مداخل ورودی به محلهٔ درّوس از خیابان شریعتی و از نیستان سوم تا بهستان‌ دهم، خیابان‌های ورودی به درّوس از خیابان پاسداران هستند.

بوستان‌ها
---------

بوستان زمرد (پایداری)، بوستان شهرزاد، بوستان رام، بوستان مُحصل، بوستان خیام از پارک‌های این محله هستند.

مشاهیر درّوس
------------

به جز مخبرالسلطنه هدایت، حسنعلی منصور و امیرعباس هویدا از نخست وزیران دوره پهلوی اول و دوم، دوستعلی‌خان معیرالممالک نویسندۀ کتاب وقایع‌الزمان و از رجال خزانه‌دار در دورۀ ناصرالدین‌شاه و عبدالحسین‌خان ناصرالسلطنه در این محله زندگی می‌کردند.

ابراهیم گلستان، فروغ فرخزاد، صادق چوبک، بهمن فرمان‌آرا و عزت‌الله انتظامی از هنرمندانی هستند که در این منطقه سکنی گزیدند. بیژن جلالی شاعر معاصر و خواهرزادهٔ صادق هدایت نیز تا پایان عمر در این محله می‌زیست. علی نصیریان، لیلی گلستان، بهروز افخمی و غلامعلی حداد عادل نیز ساکن این محله هستند.

حوادث تاریخی
------------

از جمله حوادث تاریخی مربوط به درّوس، بمباران شدن آن به‌وسیلۀ هواپیماهای روسی در ابتدای جنگ جهانی دوم به سبب نزدیکی این منطقه با کارخانۀ اسلحه‌سازی سلطنت آباد و پادگان ۰۶ نیروی زمینی، به قتل رساندن شیخ خزعل والی جدایی‌طلب خرمشهر و هم‌دست انگلیسی‌ها در خانه‌ای در درّوس و برخی وقایع سیاسی در سال ۱۳۲۱ خورشیدی است.

اماکن دیپلماتیک
---------------

درّوس یکی از مناطق پایتخت است که تعداد متعددی از سفارت‌خانه‌های خارجی را در خود جای داده‌است. مقرهای دیپلماتیکی که در درّوس واقع شده‌اند، عبارتند از: دفتر سازمان ملل متحد در ایران، سفارت‌خانۀ کشورهای مجارستان، آرژانتین، پرتغال، آذربایجان، بنگلادش، قزاقستان، اسپانیا، استرالیا (منزل سفیر)، یونان (منزل سفیر)، پاکستان (منزل سفیر) و دفتر نمایندگی یونیسف در ایران.

خطوط حمل و نقل عمومی
--------------------

در محدودۀ محله هیچ خط تاکسیرانی یا واحد فعال نیست.

اما در بیرون از محدوده از ضلع شمالی درّوس خط اتوبوس ۲۲۵ میدان قدس (تجریش) به پایانه شهید دستواره (معصومی) در شمال میدان نوبنیاد از خیابان شهید کلاهدوز (دولت) و از ضلع شرقی محله یعنی خیابان پاسداران خط ۲۱۵ سوهانک به سه راه ضرابخانه (تقاطع خیابان شریعتی و پاسداران در تلاقی بزرگراه همت و زین الدین) مسافران را جابه‌جا می‌نماید. در حال حاضر علاوه بر این دو خط از ضلع شمال شرقی محله در چهارراه پاسداران دسترسی به پایانه مغان امکان‌پذیر است. ایستگاه‌های دکتر علی شریعتی و قلهک از غرب و ایستگاه شهیدزین‌الدین در شرق نزدیک‌ترین ایستگاه‌های مترو به این محله هستند.

جستارهای وابسته
---------------

* تاریخ تهران
* قلهک
* چالهرز

پانویس
------

1. 1 2 3  روزنامه ایران، مقاله/ تهران قدیم؛ دروس، ۱۳۹۰/۲/۲۱.
2. ↑  «سفرا در خانه شاهزاده‌های قجری».
3. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۰.

منابع
-----

* روزنامه ایران، مقاله/ تهران قدیم؛ درّوس، ۲۱/۲/۱۳۹۰.
* راه خودرو، نقشهٔ ویژهٔ ترافیکی تهران (مخصوص خودرو)، گروه طلایی کیش، تهران: ۱۳۸۳، نقشهٔ ۱۱. بر پایه نقشه‌های ۴۶–۶۳ و ۸۹ اطلس کامل تهران-۸۵، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، نوروز ۱۳۸۵.

| * ن
* ب
* و
محله‌ها و محدودهٔ کلان‌شهر تهران |
| --- |
| 

| تهران قدیم |
| --- |
| 
* ارگ
* بازار
* پاچنار
* پاقاپق (اعدام)
* پامنار
* چاله‌حصار
* چاله‌میدان
* خانی‌آباد
* درخونگاه
* دروازه قزوین
* دروازه دولت
* دروازه شمیران
* سرپولک
* سنگلج
* صابون‌پزخانه
* عودلاجان
* قلعه شهر نو
* قنات‌آباد
* گار ماشین
* گود زنبورک‌خانه
* گود عرب‌ها
* لاله‌زار
* پاخط
* چاله خرکشی
* بهارستان
* سبزه میدان
* امام خمینی
* مسگرآباد
* دروازه غار
* میدان مشق

 |

 |
| 

| تهران امروزی |
| --- |
| شمال | 
* آبک
* آجودانیه
* احتشامیه
* اختیاریه
* اُزگُل
* اسدآباد
* اسلام‌آباد
* اقدسیه
* الهیه
* امام‌زاده قاسم
* امانیه
* امیرآباد
* اوین
* باغ شاطر
* باغ صبا
* باغ فردوس
* بهجت‌آباد
* پاسداران
* پل رومی
* پونک
* تپهٔ اکبری
* تجریش
* جلالیه
* جماران
* جمال‌آباد
* جمشیدیه
* چالهرز
* چیذر
* خوردین
* دارآباد
* دربند
* درکه
* دروس
* دزاشیب
* ده ونک
* رحمان‌آباد
* رستم‌آباد
* زرگنده
* زعفرانیه
* سامیان
* سربند
* سعدآباد
* سوهانک
* سهروردی
* سید خندان
* صاحبقرانیه
* عباس‌آباد
* فرحزاد
* فرمانیه
* فیشرآباد
* قزل‌قلعه
* قلعه ارامنه
* قلهک
* قیطریه
* کاشانک
* کامرانیه
* کاوسیه
* کوی نصر (گیشا)
* گلاب‌دره
* محمودیه
* منظریه
* مهران
* میرداماد (داودیه)
* نیاوران
* ولنجک
* ولی عصر
* ونک
* یوسف‌آباد

 |
| شرق | 
* احتسابیه
* اراج
* اصفهانک
* افسریه
* تهران‌پارس
* تهران‌نو
* جوادیه
* چهارصددستگاه
* حدادیه
* حسین‌آباد
* حشمتیه
* حکیمیه
* خاک‌سفید
* خاوران
* دوشان‌تپه
* دولاب
* دولت‌آباد (شهرک امام خمینی)
* سُرخه‌حصار
* سلیمانیه
* شادآباد
* شمس‌آباد
* شمیران‌نو
* شیان
* صددستگاه
* عباسیه
* غربت
* فرح‌آباد
* قاسم‌آباد
* قصر فیروزه
* قنات کوثر
* کاروان
* کاظم‌آباد
* کالاد
* کوهک
* کیان‌شهر
* لارک
* لویزان
* مبارک‌آباد
* مجیدآباد
* مجیدیه
* مسگرآباد
* مشیریه
* نارمک
* نظام‌آباد
* نیروی هوایی
* وحیدیه
* هاشم‌آباد

 |
| مرکزی | 
* امیرآباد
* انقلاب
* بازار تهران
* پارک شهر
* تخت طاووس
* امام خمینی
* جمهوری
* حسن‌آباد
* سهروردی
* طالقانی
* عباس‌آباد
* لاله زار
* بهارستان
* هفت‌تیر
* یوسف آباد

 |
| جنوب | 

|  |
| --- |
| 
* احمدیه
* اسفندیاری
* اسماعیل‌آباد
* امیریه
* باروت‌کوبی
* باغ آذری
* بریانک
* تپه سیف
* ترک‌آباد
* تیردوقلو
* جوادیه
* جوانمرد قصاب
* چشمه‌علی
* حسن‌آباد
* خانی‌آباد
* خانی‌آباد نو
* خزانه بخارایی
* خلازیل (خورآذین)
* دولت‌خواه
* زهتابی
* زورآباد
* شوش
* صالح‌آباد شرقی
* صالح‌آباد غربی
* عبدالله‌آباد (شهرک رسالت)
* عبدل‌آباد
* فهیم‌آباد
* قلعه‌مرغی
* کریم‌آباد
* گلشهر
* محمودآباد
* ملک‌آباد
* منصورآباد
* منیریه
* نازی‌آباد
* نعمت‌آباد
* وصفنارد
* یاخچی‌آباد

 |
| شهر ری | 
* اقدسیه
* تقی‌آباد
* دولت‌آباد قیصریه
* دیلمان
* سرتخت
* ظهیرآباد
* میدان
* نفرآباد
* ولی‌آباد

 |

 |
| غرب | 
* آریاشهر (صادقیه)
* آزادشهر
* ازگیل‌دره
* اکباتان
* کوی بیمه
* اکبرآباد
* اندیشه شمالی
* باغ فیض
* پونک
* پیکان‌شهر
* ترک‌آباد
* تهرانسر
* تهران‌ویلا
* جنت‌آباد
* جاویدآباد
* ایرانپارس
* جی
* حسن‌آباد
* حصارک
* خلیج
* دریان‌نو
* دهکده المپیک
* زیبادشت بالا
* زیبادشتک
* سرآسیاب مهرآباد
* سردارجنگل
* سعادت‌آباد
* سعیدآباد
* سنگ‌چشمه
* شادآباد
* شهاب‌شهر
* شهر زیبا
* شهرآرا
* شهران
* شهرک غرب
* ضرابخانه
* طرشت
* عرب‌آباد
* کَن
* کهک
* گلستان
* مرادآباد
* مهرآباد
* نوروزآباد
* وردآورد
* وسک
* ویلاشهر
* یافت‌آباد
* نواب

 |

 |
| 

| شهرک‌ها |
| --- |
| 
* ۲۲ بهمن
* ابوذر
* آپادانا
* احمد خمینی
* آزادی
* آزمایش
* استاد مطهری
* استقلال
* آسمان
* اکباتان
* البرز
* المهدی
* امام خمینی
* امید
* شهرک امیرالمؤمنین
* امیرکبیر
* انصار
* انقلاب
* بستان
* بعثت
* بوعلی
* بهرود
* بهمن
* پارس
* پاس
* پاسداران
* پرواز
* تأمین اجتماعی
* تختی
* جوادالائمه
* چشمه
* چیتگر شمالی
* خرمنکوب
* خودروسازان
* دانش
* دانشگاه تهران
* دریا
* دژبان
* راه‌آهن
* ژاندارمری
* سئول
* ساحل
* سجاد
* سجادیه
* سرتیپ رسولی
* سعیدیه و حمیدیه
* سلیمانیه
* سینمایی غزالی
* سینمایی پیامبر اعظم
* شاهد
* شاهین
* شریعتی
* شریف‌آباد
* شهرداری
* شهید باقری
* شهید باهنر
* شهید بهشتی
* شهرک شهید چمران
* شهید کمالی
* شیردم
* حکیمیه
* صاحب‌الزمان
* صدرا
* صنایع چوب
* طالقانی
* شهرک غرب
* فاطمیه
* فجر
* فرهنگیان
* فرهنگیان غرب
* فلزات
* قائم
* کارمندان
* کارمندان دولت
* کاظمیه
* کلاهدوز
* کیان‌شهر
* گلستان
* گلشهر
* گل‌ها
* لاله
* مبعث
* محلاتی
* مسلمین
* مسیح‌آبادی
* مطهری
* میلاد
* نفت
* نور
* نیروی هوایی
* والفجر (منطقه ۶)
* والفجر (منطقه ۱۵)
* وصال
* ولی عصر
* هما
* هواپیمایی کشور

 |

 |
| 

| کوی‌ها |
| --- |
| 
* ۱۷ شهریور
* ارم
* ارمکان
* آزادی
* افسریه
* الهام
* بانک سپه
* بیمه
* دانشگاه
* دانشگاه امام حسین
* زینبیه
* سازمان برنامه
* سیزده آبان
* سینا
* فراز
* فردوس
* کیهان
* گیشا
* مهرآباد
* مهران
* مکانیر
* نویسندگان
* نور

 |

 |
| 

| کوچه‌های معروف |
| --- |
| 
* برلن
* خدابنده‌لو
* لولاگر
* مروی

 |

 |
| 

| حومه تهران |
| --- |
| جزء شهر تهران | 
* شمیران
* شهرری
* کن
* وردآورد

 |
| شهرهای پرتراکم و پرمهاجر | 
* اسلام شهر
* قرچک
* ورامین
* پاکدشت
* شهریار
* شهر قدس
* ملارد
* رباط‌کریم

 |
| توابع | 
* بهارستان
* گلستان
* باغستان
* نسیم‌شهر
* نصیرشهر
* باقرشهر
* خاورشهر
* شاهدشهر
* زیباشهر
* صباشهر
* صفادشت
* ماهدشت
* مشکین‌دشت
* قیام‌دشت
* چهاردانگه
* وحیدیه
* صالحیه
* فردوسیه
* فرون‌آباد
* باقرآباد
* خیرآباد
* واوان
* کهریزک

 |
| شهرهای جدید | 
* اندیشه
* پردیس
* پرند
* لتیان

 |
| شهرهای کم‌تراکم و کم‌مهاجر | 
* پیشوا
* فیروزکوه
* دماوند
* رودهن
* لواسان
* آبسرد

 |

 |