**سلول تُخمَک** یا **اُووم** (به انگلیسی: Egg cell یا Ovum)، سلولی است که پس از ترکیب با زامه (sperm) هستهٔ نخستین جنین (سلول تخم یا زاگ یا Zygote) را تشکیل می‌دهد

در جانوران تولید مثل جنسی به وسیلهٔ یاخته‌های ویژه‌ای صورت می‌گیرد که نشانهٔ دو جنس گوناگونند. این یاخته‌ها گامت نام دارند و توسط اندامهای ویژه یا غده‌های تناسلی به وجود می‌آیند و از یکی شدن و ترکیب دو گامت نر و ماده (لقاح اسپرم و تخمک)، فرد جدیدی که تمام ویژگی‌های حیات را دربردارد، پدید می‌آید. جانداری که سازندهٔ اسپرم است، جاندار نر و سازندهٔ تخمک را جاندار ماده می‌گویند.

تخمک انسان، سلول نسبتاً بزرگی به‌شمار می‌آید و به دلیل داشتن انباشته شدن مواد غذایی فراوان در آن، حدود ۰/۱ میلی‌متر قطر دارد و به همین دلیل، می‌توان آن را با چشم برهنه دید. در سطح تخمک هر نوع جانور، پادگن‌های ویژه‌ای وجود دارد که معمولاً فقط با اسپرم همان گونهٔ جانور توانایی آمیزش دارد. استثنائات جالبی پیرامون این موضوع وجود دارند که از جمله آنها، می‌توان به لقاح گامت‌های خر و اسب و ایجاد جاندار نازایی به نام قاطر اشاره کرد.

در طول یک دورهٔ ماهیانه، یک بار تخمک گذاری رخ می‌دهد و ۴ تا ۵ روز احتمال بارداری برای زن وجود دارد.

هنگامی که دختری زاده می‌شود، تخمک فرزندی را که در آینده قرار است بزاید در تخمدان خود دارد.

باروری
------

سلول اسپرم به تخمک.
تخمک‌گذاری بخشی از چرخهٔ قاعدگی ماهانهٔ یک زن سالم است و معمولاً در میانه‌های این چرخه، عادت ماهانه رخ می‌دهد. تخمک‌گذاری به آزاد شدن اووسیت ثانویه و در دسترس قرار گرفتن آن برای بارورسازی گفته می‌شود. هنگامی که یک دختر زاییده می‌شود، تخمدانهایش دارای میلیون‌ها تخمک نابالغ است. به‌طور معمول در هر ماه تنها یک تخمک، بالغ و رها می‌شود.

به محض اتصال یک اسپرم به تخمک، دیگر تخمک در واقع بارور شده و زن آبستن می‌شود و در این مرحله ساز و کاری را اجرا می‌کند که باعث می‌شود دیگر هیچ زامه ای توانایی نفوذ به تخمک را پیدا نکند.
به این صورت که با آغاز آبستنی تخمک بارورشده، یک مادهٔ خلطی‌شکل را به نام زونا پلوسیدا (به انگلیسی:Zona pellucida)، که بسیار هم محکم است، پیرامون خود تولید می‌کند و به این طریق از ورود دیگر اسپرم‌ها به درون تخمک جلوگیری می‌نماید. البته در صورت ورود موفقیت‌آمیز دست کم یک اسپرم دیگر به سلول تخم موردنظر، اختلال پلی اسپرمی پدید می‌آید.

در این هنگام است که تخمک وارد رحم شده و آغاز به رشد می‌کند. البته گاهی هم به دلیل چسبندگی لولهٔ رحمی تخمک وارد رحم نمی‌شود و همان‌جا آغاز به رشد می‌کند که در این صورت وضعیت خطرناکی را پیش می‌آورد.

سلولی که از پیوند تخمک و اسپرم پدید می‌آید، تخم نام دارد. در عرض ۲ روز پس از بارداری، تخم سفر خود را از طریق لولهٔ حمل تخمک به سمت رحم آغاز می‌کند که این امر با فعالیت ماهیچه‌های دیوارهٔ لوله میسر می‌شود. در همین زمان، تخم خود را چندین بار تقسیم می‌کند تا گروهی از سلول‌ها به نام مورولا حاصل شود. پس از ۵ تا ۷ روز، این مجموعهٔ سلول به رحم می‌رسد. این مجموعه خود را به صورت امنی در سطح داخلی رحم جای می‌دهد و به رشد خود ادامه می‌دهد.

جستارهای وابسته
---------------

* سلول تخم

منابع
-----

* کتاب زیست‌شناسی سال سوم دبیرستان

1. ↑  جانورشناسی عمومی تألیف مصطفی فاطمی ص۲۷: در: لغت‌نامه دهخدا، سرواژهٔ تخمک.
2. ↑  انتخاب جنسیت فرزند قبل از حاملگی بایگانی‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.
3. ↑  when your mother ... all-that-is-interesting.com
4. ↑  تبیان: تغذیه و سلامت.، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.
5. ↑  کیانی، کاظم، زناشویی و تقویت نیروی جنسی با داروهای گیاهی، انتشارات زرقلم، ۱۳۸۱. شابک:۷-۲۴-۶۹۵۳-۹۶۴
6. ↑  سایت پزشکان بدون مرز بایگانی‌شده در ۵ ژوئیه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine، ژانویه ۲۰۱۰.

| * ن
* ب
* و
فیزیولوژی تولیدمثل جنسی در انسان |
| --- |
| چرخه قاعدگی | 
* منارک
* قاعدگی
* فاز فولیکولر
* تخمک‌گذاری
* فاز لوتئال

 |
| گامتوژنز | 
* اسپرماتوژنز
	+ اسپرماتوگونی
	+ اسپرماتوسیت
	+ اسپرماتید
	+ اسپرم
* اووژنز
	+ اووگونی
	+ اووسیت
	+ اووتید
	+ تخمک
* سلول زایا
	+ گونوسیت
	+ گامت

 |
| آمیزش جنسیدر انسان | 
* برانگیختگی جنسی
* آمیزش جنسی
* خودارضایی
* نعوظ
* ارگاسم
* انزال
* لقاح / باروری
* لانه‌گزینی
* بارداری
* پسازایمان
* سازوکار جنسی

 |
| رشد دستگاهتناسلی | 
* تمایز جنسیتی
	+ دودیسی جنسی
	+ Feminization
	+ Virilization
* بلوغ
	+ Gonadarche
	+ مقیاس تانر
	+ Pubarche
	+ منارک
	+ Spermarche
	+ Adrenarche
* سن مادری/ سن پدری
* یائسگی

 |
| تخم | 
* تخمک
* تخم‌گذاری
* تخم‌گذاری
* تخم‌زنده‌زایی
* زنده‌زایی

 |
| درون‌ریزشناسیو ناباروری | 
* Hypothalamic–pituitary–gonadal axis
* Hypothalamic–pituitary–prolactin axis
* پزشکی مردان
* هورمون

 |
| پستان | 
* Thelarche
* Development
* Lactation
* شیردهی

 |
| دستگاه تولیدمثلانسان | 
* مردان
* زنان

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |

| * ن
* ب
* و
تخم |
| --- |
| List of egg topics |
| انواع | 
* Bird
* تخم (زیست‌شناسی)
* تک‌سوراخ‌سانان

 |  |
| Fossil record | 
* Cephalopod
* Fish
* Reptile (dinosaur)
* Pathology

 |
| زیست‌شناسی | 
* Allergy
* تخمک
* رویان
* ماهی‌دروایان
* Oogamy
* اووژنز
* Ootheca
* تخمدان
* Oviduct
* تخم‌گذاری
* تخم‌زنده‌زایی
* تخمک‌گذاری
* Spawn
* دندان تخم‌شکن
* یاخته تخم

 |
| بخش‌های تخم | 
* زرده تخم‌مرغ
* سفیده تخم‌مرغ
* Shell
* membrane

 |
| تخم‌مرغ | 
* List of egg dishes
* Balut
* Benedict
* آب‌پز
* تخم مرغ صدساله
* Coddled
* Custard desserts
* شکم‌پر
* اگ‌ناگ
* نیمرو
* Iron
* مرنگ
* املت
* Onsen tamago
* تنگاب‌پز
* پودر تخم‌مرغ
* ترشی
* اشپل
* اسکاتلندی
* هم‌زده
* Shirred
* دودی
* سوفله
* Tea
* Trophic

 |
|  | 
* Balancing
* Carton
* تخم‌مرغ رنگی
* تخم‌مرغ عید پاک
* Egg-and-spoon race
* Egg drop competition
* Egging
* تخم مرغ فابرژه
* Free range
* هامپتی دامپتی
* Hunt
* تخم‌شناسی
* Oomancy
* Organic
* Organizations
* Ovo vegetarianism
* Rolling
* Tapping
* Tossing

 |
| 
* 

**\*** Commons
 |