**جیت کان دو** (به چینی: 截拳道) یکی از سبک‌های مدرن هنرهای رزمی است که توسط بروس‌لی، رزمی‌کار و بازیگر معروف سینما پایه‌گذاری شد. این سبک یکی از سبک‌های چینی مدرن و ترکیبی مختص دفاع شخصی است که تمامی فنون آن کابردی است و از فنون نمایشی و مسابقاتی پرهیز کرده است.

بروس‌لی و استادش ییپ
پایهٔ تکنیک‌های *جیت کان دو* براساس سبک وینگ‌چون طراحی شده‌است، چرا که بروس‌لی تمرینات کلاسیک رزمی خود را از نوجوانی در هنگ کنگ زیر نظر استاد ییپ من استاد بزرگ این سبک انجام داده بود.

فنون وینگ‌چون در *جیت کان دو* به شکلی تغییر یافته‌اند که کاربردی‌تر باشند. این رشته توسط شاگردان بروسلی بعد از مرگ او به دو زیرشاخهٔ "جیت کان دوی واقعی (اورجینال)" و "جیت کان دوی کانسپت (کلی)" تقسیم شد. در جیت کان دوی کانسپت استفاده از سلاح‌های سرد از جمله نانچیکو، چوب های کوتاه و بلند، چاقو و... نیز در آن بسیار گسترده‌تر است. همچنین بسیاری از ضربات و حرکات سایر هنرهای رزمی از جمله تای چی ووشو، شائولین کونگ‌فو، بوکس، کشتی، شمشیربازی، ساواته، تکواندو، پنچاک سیلات، کالی اسکریما، جودو، جوجیتسو، کاراته، آیکیدو، هاپکیدو و موی تای به جیت کان دو افزوده شده است. در واقع جیت کاندو ی کانسپت توسط برخی شاگردان بروسلی «دان اینوسانتو» ابداع شد و بیشتر تمرکزش بر روی گفته ها و نوشته های بروسلی بود تا چیزی که خودش تدریس میکرد.

این در حالی است که جیت کان دوی اورجینال بیشتر به چیزی که خود بروسلی تدریس میکرد نزدیک است و هیچ چیز اضافه ای را شامل نمیشود. تمرکز اصلی این زیرشاخه بر اصولی همانند خود کونگ فوی چینی، شمشیر بازی، بوکس غربی، و همینطور ترکیبی از تکنیک های ساده و در عین حال کاربردی تر دارد. برخی معتقدند که جیت کان دو همان "جان فان کونگ‌فو" هست. اما لازم به ذکر است که جیت کاندو پس از جان فان کونگ فو توسط بروسلی برای حذف و اضافه کردن برخی مباحث و اصول رزمی ابداع شد و درواقع جیت کان دو نسخه ی اصلاح شده و پیشرفته تر جان فان کونگ فو است.او بیشتر وینگچون را یاد گرفت و جیت کاندو را از طریق وینگچون‌ ابداع کرد

احترام در جیت کان دو
--------------------

در *جیت کان دو*، قبل از هر کاری باید احترام و آداب و رسوم آن را آموخت زیرا به نظر بروس لی احترام به یک دیگر، مهم‌تر از خود *جیت کان دو* است همان‌طور که او بارها در کتاب تائوی *جیت کان دو* یاد آورد شده‌است که **قبل از یادگرفتن *جیت‌ کان‌ دو* احترام را یاد بگیرید** و ***هم‌ زمان با یادگیری جیت کان دو درون خود را بشناسید***. از این رو در *جیت کان دو* اهمیت زیادی به احترام داده می‌شود.

مراحل آموزش جیت کان دو
----------------------

  

* فنون مشت، لگد، آرنج، زانو
* فنون حیوانات
* 
* 
* 
* 
* 
* ضربات سر
* ضربات پرشی
* ضربات تکل و قیچی
* زیرگیری، کمرگیری
* نبرد در خاک
* فنون قفل گردن

* قفل مفاصل و رهایی
* دستان چسپناک
* 
* 
* 
* 
* 
* انواع سلاح سرد
*

تفاوت‌های جیت کان دو و وینگ‌چون
-------------------------------

یکی از تغییرهای اساسی که بروس لی در سیستم چی سائو وینگ‌چون انجام داد، شکل ایستادن هنگام انجام چی سائو بود. در وینگ‌ نچون سنتی پاها روبروی هم و به اندازه عرض شانه‌ها از هم جدا می‌باشند، پاشنه‌ها به طرف بیرون و زانوها به طرف داخل قرار می‌گیرند. به نظر بروس لی این ایستادن باعث کندی و سنگینی حرکت بدن بود و قسمت زیادی از بدن در معرض ضربه حریف قرار داشت، برای همین در *جیت کان دو*، چی سائو با پای راست یا چپ جلو ایستاده و پاشنه پای عقب بالا انجام می‌شود.

دیگر تغییر بروس لی روی فوک سائو بود که برخلاف وینگ چون سنتی، تکنیک‌های دست را با پشت دست، ساعد یا بند انگشتان که آن‌ها را غیرطبیعی و موجب زخمی شدن فرد می‌دانست، انجام نمی‌داد و ضربات دست را به سبک بوکسورها اجرا می‌کرد.

ابداع سبک جیت کان دو
--------------------

پس از سفر بروس لی از هنگ کنگ و عدم دسترسی به استاد ییپ من، او به فکر ایجاد روشی رزمی افتاد.
ایده *جیت کان دو* در سال ۱۹۶۵ در ذهن بروس‌لی متولد شد. مبارزه با وان جک مان تأثیر بسزایی بر فلسفه مبارزه بروس‌لی گذاشت. با آن که بروس حریفش را به طرز فجیعی شکست داد، اما معتقد بود که آن مبارزه بیشتر از حد معمول طول کشیده و او نتوانسته‌است آن طور که انتظار دارد از تکنیک‌های وینگ چون استفاده کند، به علاوه او دیگر نمی‌توانست به یادگیری و تکمیل هنر رزمی وینگ‌چون بپردازد چون فرسنگ‌ها از استادش دور بود.

او به سیستمی احتیاج داشت تا به شکوفایی هرچه بیشتر داشته‌هایش بپردازد. به همین خاطر با تأکید بر «کاربردی بودن، انعطاف‌پذیری، سرعت و کارآمدی» به توسعهٔ سیستم جدیدی پرداخت. او شروع به استفاده از روش‌های آموزشی متفاوتی کرد: بدنسازی برای افزایش قدرت، دویدن برای افزایش استقامت، تمرینات کششی برای انعطاف‌پذیری و بسیاری از روش‌های دیگر که او دائماً در حال منطبق کردن با سیستمش بود.

لی بر آنچه که «روش بی روشی» می‌نامید بسیار تأکید داشت. ایده‌ای که بیان‌گر رهایی از روش‌های فرمالیته -همان سبک‌های سنتی- بود. بروس لی احساس می‌کرد سیستمی که او «جان فان ووشو» (آموخته‌های بروس لی از هنرهای رزمی) نامیده‌است، محدودکننده‌است و به همین خاطر آن را به آنچه که با نام *جیت کان دو* توصیفش کرد، تغییر شکل داد. نامی که بعدها از مطرح کردن آن اظهار پشیمانی کرد چون از نام *جیت کان دو* نیز ویژگی‌های خاصی برداشت می‌شد که هر سبکی به نوبه خود ادعا می‌کند، درحالی که ایدهٔ هنر رزمی او خروج از هر گونه عوامل محدودکننده بود.

منابع
-----

* توکل شعار، حمیدرضا، **ورزش‌های رزمی و بنیان‌گذاران بزرگ آن**، تهران، انتشارات مهر، ۱۳۹۴.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Jeet Kune Do». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ ژوئن ۲۰۲۱.

| * ن
* ب
* و
هنرهای رزمی |
| --- |
| کشور | هنرهای رزمی چینی •  هنرهای رزمی ژاپنی •  هنرهای رزمی اوکیناوا •  هنرهای رزمی کره‌ای •  هنرهای رزمی هندی •  هنرهای رزمی فیلیپینی •  هنرهای رزمی اندونزی/مالزی •  هنرهای رزمی اروپایی •  هنرهای رزمی تایلندی |
| بی اسلحه | مشت •  ضربه پا •  سرشاخ •  قفل‌کردن(رزمی) •  درو •  تندر(رزمی) •  زیرگیری •  قفل مفصل •  گردن‌گیری(رزمی) •  فشار عضله •  خاک شدن |
| با اسلحه | تیراندازی با کمان •  تیراندازی •  اسکریما •  مبارزه با خنجر •  مبارزه با چوب •  شمشیرزنی •  سلاح سرد |
| آمادگی رزمی | بدون سبک •  رندوری •  کاتا •  فشاردست(تویی‌شو) •  کیسه‌بوکس •  سلاح تمرینی |
| گلاویزی | جوجیتسو برزیلی •  کشتی کچ •  کشتی محلی •  کشتی آزاد •  کشتی فرنگی •  کشتی پهلوانی •  جودو •  جوجیتسو •  سامبو •  کشتی پرتابی • یونگ‌مودو |
| تقویت روحی(رزمی) | باگوآژانگ •  تای چی چوان •  ژینگویکوان •  وینگ‌چون |
| ضربه | بوکس •  کاپوئرا •  کاراته •  کیک‌بوکسینگ •  موای تای •  تکواندو •  ووشو |
| فول‌کنتاکت و مسابقه‌های مبارزه‌دار | بوکس بدون دستکش •  بوکس حرفه‌ای •  کاراته فول‌کنتاکت •  هنرهای رزمی ترکیبی •  سان‌دا |
| دفاع شخصی/جنگ تن به تن | آیکیدو •  هاپکیدو •  بارتیتسو •  کراو ماگا •  هنرهای رزمی تفنگداران دریایی(MCMAP) •  سیستما •  جیت کان دو |
| نمایشی | کشتی کج •  ووشیا •  تقلید مبارزه •  رقص رزمی •  سینما •  تخیلی  •  بدنسازی |
| سبک‌ها •  تاریخچه •  تاریخچه •  هنرهای رزمی نرم و سخت |

| * ن
* ب
* و
بروس لی |
| --- |
| سبک | *جیت کان دو* •  *وینگ چون* •  *کونگ فو* |
| فیلم | *مارلو* •  *رئیس بزرگ* •  *خشم اژدها* •  *راه اژدها* •  *اژدها وارد می‌شود* •  *بازی مرگ* •  *بازی مرگ ۲* |
| تلویزیون | *زنبور سبز* •  *بتمن* •  *آیرونساید* •  *لانگ استریت* •  *گروه شکست خورده* |
| کتاب | *کونگ‌فوی چینی: هنر فلسفی دفاع از خود* •  *تائوی کونگ فو* •  *تائوی جیت کان دو* •  *جیت کان دو: شیوه رزمی بروس لی* •  *کتابخانه بروس لی* |
| بازی ویدیویی | بروس لی *•* بروس لی زنده است *•* اژدها: داستان بروس لی *•* بروس لی: در جستجوی اژدها *•* بروس لی: بازگشت افسانه *•* بروس لی: مشت آهنین |
| افراد مرتبط | لیندا لی کدول *•* براندون لی *•* شانون لی *•* رابرت لی *•* ییپ من *•* دان اینوسانتو *•* تد وونگ
 *•* استیو مک کوئین *•* جیمز کابرن *•* کریم عبدالجبار *•* ون ویلیامز *•* نورا میائو *•* آنجلا مائو *•* جیمز تین *•* دانی ین |
| آثار مرتبط | *بروس لی: مردی که فقط من شناختم* •  *روح بروس لی* •  *روح اژدها* •  *بروس لی: نفرین اژدها* •  *اژدها: داستان بروس لی* •  *بروس لی: سرگذشت یک جنگ‌جو* •  *چگونه بروس لی دنیا را تغییر داد* •  *افسانه بروس لی* •  *بروس لی، برادرم* •  *من بروس لی هستم* •  *همچو آب: در ستایش جیت کان دو و خالقش بروس لی* |
| شخصیت فیلم | *کاتو* •  *چن زن* |
| متقلدین در سینما | *دنی چان* |
| متقلدین در ویدیوگیم | *لیو کانگ* •  *مارشال لا* •  *فورست لا* |
| یادبود | *تمبر بروس لی* •  *تندیس بروس لی در هنگ کنگ* |