**شهرستان سردشت** یکی از شهرستان‌های مرزی و کردنشین استان آذربایجان غربی است که در جنوب غربی این استان و امتداد جنوبی ارومیه قرار دارد و با شمال کشور عراق و اقلیم کردستان عراق همسایه است. مرکز این شهرستان، شهر سردشت بوده و مردم این شهرستان کردزبان می‌باشند و با گویش سورانی و لهجە مکریانی صحبت می‌کنند.

راه بانه به پیرانشهر و راه مهاباد به سردشت، همراه با شبکه‌‌ای از راه‌های روستایی، راه‌های ارتباطی این شهرستان را تشکیل می‌دهند.

موقعیت جغرافیایی
----------------

سردشت از شمال با شهرستان میرآباد، شمال شرق با پیرانشهر و مهاباد، از شرق با بوکان و از جنوب شرق با بانه در استان کردستان همسایه است. سردشت از غرب با شهرهای رانیه و قلعه دیزه و استان اربیل و از جنوب با شهر سلیمانیه و شهر شارباژیر و ماوت در استان سلیمانیه همسایه است. همچنین سردشت دارای ۱۰۰ کیلومتر مرز با کردستان عراق
است.

جمعیت
-----

جمعیت این شهرستان براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۰۴۱۴۶ نفر بوده‌است که از این تعداد ۵۲۴۹۴ نفر آنان مرد و ۵۱۶۵۲ نفر آنان زن بوده‌اند.

نامگذاری سردشت
--------------

برخی بر این باورند که سردشت (زَردَشت) از آنجا که این نام را در کُردی «زرتشت» و «زرادشتر» می‌خوانند. عقیده دارند که سردشت از نام زرتشت گرفته شده باشد که بعد از حمله اعراب به ایران به سردشت تغییر نام پیدا کرده باشد. همچنین سردشت می‌تواند از دو قسمت (سر) و (دشت) باشد که در زبان کردی به معنای دشتی است که تا رودخانه زاب ادامه دارد.[]

بمباران شیمیایی
---------------

ساعت ۴:۳۰ بعد از ظهر هفتم تیرماه سال ۱۳۶۶این شهر مورد حمله شیمیایی جنگنده‌های عراقی قرار گرفت، هفت بمب شیمیایی به این شهر اصابت کرد که چهار عدد از آن‌ها به مرکز شهر و سه بمب دیگر در یک دره نزدیک روستاهای سردشت فرود آمد.

در این بمباران [*پیوند مرده*] ۱۰۹ نفر از ساکنان شهر کشته شدند. همان سال وزارت امورخارجه در نامه‌ای به سازمان ملل تعداد کشته، مجروح و بازماندگان بمباران را چهار هزار و ۶۰۰ نفر اعلام کرد.

ویژگی‌های گردشگری، تجاری و صنعتی
--------------------------------

ناحیه سردشت به دلیل وجود جاذبه‌های طبیعی – محیطی و مناظر بکر و فوق‌العاده و همچنین آداب و رسوم و ویژگی‌های ناحیه در استان و حتی کشور یک محدوده جغرافیایی استثنائی است. جاذبه‌های طبیعی – محیطی از جمله (آبشار شلماش در فاصله ۸ کیلومتری شهر، گردنه زمزیران بین سردشت و مهاباد، آبشار رزگه در منطقه آلان، آبشار چکوو تفرجگاه خدرآباد و پردانان و دره گرژال در جاده سردشت به پیرانشهر، دشت وزنه در دامنه کوهستان‌های قندیل، دشت باژار، تفرجگاه و مصیف زوران، تفرجگاه بیوران و باساوه، کانی گراوان در کیلومتر ۱۵ جاده مهاباد، و وجود ۹۰٬۰۰۰ هکتار جنگل در سطح ناحیه و چشمه سارهای متعدد، جاذبه‌های فرهنگی (آداب و رسوم خاص)، آثار تاریخی و باستانی ناحیه (از جمله قلعه باستانی ربط در ۱۵ کیلومتری شهر مربوط به هزاره قبل از میلاد، شهر موساسیر مربوط به دوران مادها، مربوط به دوره اشکانیان در فاصله ۲ و ۳ کیلومتری شمال شهر، محوطه تاریخی ساوان در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر، پل قلاتاسیان مربوط به دوره سامانیان، حمام قدیمی در داخل شهر مربوط به دوره عزیزخان موکری وزیر کرد که مربوط به دوران قاجاری است و محوطه‌های تاریخی متعدد که هنوز در سطح ناحیه شناسایی و کشف نشده‌اند[]، را می‌توان به عنوان بستر و زمینه‌ساز رشد و شکوفایی ناحیه در زمینه‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی و توریستی دانست؛ با ذکر این اوصاف باید گفت که سردشت قابلیت تبدیل به منطقه نمونه گردشگری را دارد.

شهرستان سردشت دارای سه بازارچه فعال مرزی کیله در منطقه روستای بیوران و بیژوه و قاسم رش در منطقه آلان است؛ که از طریق گمرک قضایی و بازارچه کیله در سال ۱۳۸۹ ۵۷ میلیون دلار کالا صادر شده‌است.
سردشت مبدأ صدور کالاهای خارجی به بازارچه‌ها و پاساژهای شهرهایی چون بانه، مهاباد و پیرانشهر و حتی ارومیه، می‌باشد. چالب توجه این‌که این در شهرهای مذکور کالاها با قیمت‌های گذاف تر فروخته می‌شوند ولی در شهر سردشت با قیمت نازل می‌توان آن‌ها را خرید.

شهرستان سردشت بهترین و نزدیکترین شهر آذربایجان غربی به شهرهای اقلیم کردستان، عراق، و حوزه مدیترانه می‌باشد. در آینده‌ای نزدیک مرز بین‌المللی کیلا در سردشت افتتاح خواهد شد که نزدیکترین مسیر از تهران و مرکز کشور به شهرهای هولیر (اربیل) و دهوک و سلیمانیه خواهد بود.

همچنین سردشت دارای گمرک و مرز زمینی کیله با کردستان عراق می‌باشد که در حال تبدیل شدن به مرز بین‌المللی است. فاصله سردشت از طریق راه آسفالته با مرز ۱۴ کیلومتر و فاصله هوایی سردشت با نقطه صفر مرزی کیله ۸ کیلومتر می‌باشد، و فاصله سردشت با قلادزه (قلعه دیزه) ۳۵ کیلومتر و با رانیه ۶۵ کیلومتر و با هولیر (اربیل) ۲۰۰ کیلومتر می‌باشد. با افتتاح مرز بین‌المللی کیله، سردشت به دروازه ترانزیت ایران در شمال غرب به کردستان عراق، ترکیه، سوریه و حوزه مدیترانه تبدیل می‌شود.

تقسیمات کشوری
-------------

تقسیمات کشوری این شهرستان، بنابر آن چه در نتایج آمارگیری سرشماری سال ۱۳۸۵ کل کشور و نیز آخرین مصوبات هیئت وزیران  آمده‌است، بر حسب بخش، شهر، دهستان و روستا به شرح زیر است:

### بخش‌ها

* مرکزی
* ربط

### شهرها

* سردشت
* ربط
* نلاس

### دهستان‌ها

**دهستان‌های بخش مرکزی**

* آلان
* بریاجی

**دهستان‌های بخش ربط**

* باسک کولسه
* گورک سردشت

منابع
-----

1. 1 2 3  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
2. 1 2 3  «شهرداری سردشت». پورتال شورای اسلامی شهر و شهرداری سردشت. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ ژوئیه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۱۰.
3. ↑  استانداری آذربایجان غربی
4. ↑  آنالیز ساختار عرضه و تقاضای مسکن و ارائه راهبرد بهینه برای آن در شهر سردشت، استان آذربایجان غربی، محسن رشیدی ایل گورک: پایان‌نامه کارشناسی ارشد مهندسی شهرسازی (گرایش طراحی و برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای)، دانشکده هنر ومعماری؛ دانشگاه آزاد واحد مرکزی تهران.
5. ↑  مرکز پژوهشهای مجلس. «ابلاغیه تأسیس بخش ربط».. پیوند خارجی در `|وبگاه=` وجود دارد (کمک); پارامتر `|پیوند=` ناموجود یا خالی (کمک)

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان سردشت |
| --- |
| **مرکز شهرستان** | 
* سردشت

 |
| **بخش** | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* سردشت

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| آلان | 
* المان
* اشکان علیا
* اشکان سفلی
* بالتان
* بناوه
* بردان
* بیطوش
* بشکه
* دگه
* دیناران
* دول‌الان
* دوله
* دولکان
* دول‌میر
* اسلام‌آباد
* گرماب علیا
* گوادبادوزله
* گلاسپید
* هرزنه
* کاکوسان
* کاوژان
* خواره‌میر
* مرگان
* مرگاسه
* ماوندا
* مزن‌آباد
* مزرعه
* رجاکه
* رشکان علیا
* رشکان سفلی
* رازگاه
* سنجوه
* شیخه‌سور
* شیرانی
* تیت علیا
* تیت سفلی
* زرده‌کانی علیا

 |
| بریاجی | 
* عباس‌آباد
* اسب میرزا
* بنوخلف
* بانوی
* برده‌سپیان
* بری اشی
* باسکه‌روت
* باوه
* بران
* بیوران علیا
* بیوران سفلی
* چاکی
* چپر
* دولی خانوان
* دوله بی
* دوله گرم
* ابراهیم بور
* فقرخدریان
* فقیرسلیمان
* گلینه بزرگ
* گلینه کوچک
* گردمرشک
* گل‌کانک
* گولان علیا
* گولان سفلی
* هوارسلیمان
* کنه مشکه
* کانی رش
* کانی سیو
* کانی زرد
* خره آغلان
* خره چاکی
* کیفارآباد
* کهنه‌زوران
* کولاکون
* کولکه‌رش علیا
* کولکه‌رش سفلی
* کوربناو
* مامه‌وت
* مراغان
* میرشیخ حیدر
* ملاشیخ
* مراد
* نشگولان
* نونمام
* نوکان
* قلعه‌رش
* قازان
* قوله سویر
* رشه‌هرمه
* سلکتان
* سندولان
* سرچاوه
* سرچاوه
* سه‌وتال
* شله‌سیو
* شمه‌شیخه
* شیبانه
* سوره‌چوم
* ترشیان
* توه
* ورده
* واشمزین
* ژاژوکه
* زوران

 |

 |

 |
| ربط | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* ربط
* نلاس

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| باسک کولسه | 
* باغ
* بانه‌زیر
* باسکدو
* بصره
* بناویله بزرگ
* بناویله کوچک
* بریسو
* دارمرجان
* دارنشان
* دارساوین
* دشته
* گندکه
* کانی بی
* خانه‌خل علیا
* خانه‌خل سفلی
* کولسه علیا
* کولسه سفلی
* میکل‌آباد
* نیسک‌آباد
* نوکردار
* قولته
* شلماش
* شره‌خور
* شیواشان
* سوتوان
* ورچک
* یاسین‌آباد
* یوسف گل
* زلاوان
* زره‌مرگ

 |
| گورک سردشت | 
* بالان
* بلاو
* بناویله حاجی مینه
* باریکایی
* بروه
* دول‌شریخه
* گرگ‌آباد
* گوله
* همران
* هندآباد
* هرمزآباد
* کاله‌دره
* کنه‌ورچه
* کانی گوز
* کوتان
* لیلانه
* مرانه
* ماولو
* میونه
* نستان
* قلعه سمور
* قامیشه
* سارتکه
* شالگه
* شموله
* شندره
* شیخ‌عیسی
* سی‌سر
* سویرو
* وتمان‌آباد

 |

 |

 |

 |

| * ن
* ب
* و
استان آذربایجان غربی |
| --- |
| مرکز | 
* ارومیه

 | موقعیت استان آذربایجان غربی در ایرانموقعیت استان آذربایجان غربی در ایرانخوی.خوی.بوکان.بوکان. |
| شهرستان‌ها | 
* ارومیه
* اشنویه
* بوکان
* باروق
* پلدشت
* پیرانشهر
* تکاب
* چالدران
* چایپاره
* چهاربرج
* خوی
* سردشت
* سلماس
* شاهین‌دژ
* شوط
* ماکو
* مهاباد
* میاندوآب
* میرآباد
* نقده

 |
| شهرها | 
* آواجیق
* ارومیه
* اشنویه
* ایواوغلی
* باروق
* بازرگان
* بکتاش
* بوکان
* پلدشت
* پیرانشهر
* تازه‌شهر
* تخت سلیمان
* تکاب
* چهاربرج
* خلیفان
* خوی
* حاجیلار
* دیزج دیز
* ربط
* زرآباد
* سردشت
* سرو
* سلماس
* سیلوانه
* سیمینه
* سیه‌چشمه
* شاهین‌دژ
* شوط
* فیرورق
* قره‌ضیاءالدین
* قطور
* قوشچی
* کشاورز
* لاجان
* گوک‌تپه
* ماکو
* محمدیار
* محمودآباد
* مرگنلر
* مهاباد
* میاندوآب
* میرآباد
* نازک علیا
* نالوس
* نقده
* نلاس
* نوشین‌شهر
* یولاگلدی

 |
| جاذبه‌های گردشگری | 
* آبشار شلماش
* آبشار سوله دوکل
* آرامگاه شمس تبریزی
* بازار بوکان
* بازار خوی
* بازار مهاباد
* پل قطور
* پیست اسکی خوشاکو
* تپه خلیل آبادشوط
* آبگرم معدنی شوط
* غار چهل پله خضرلوشوط
* آرامگاه سرداران مکری
* تپه قلایچی بوکان
* تپه حسنلو
* تخت سلیمان
* دخمه سنگی فرهاد
* دره قاسملو
* دریاچه ارومیه
* دریاچه مارمیشو
* دژ بسطام
* سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی
* غار سهولان
* فقرگاه
* کلیسای تادئوس مقدس
* کلیسای ننه‌مریم
* کاخ و موزه باغچه‌جوق
* موزه ارومیه
* موزه مفاخر بوکان
* موزه مفاخر مهاباد
* هفت چشمه

 |
| موضوعات مرتبط | 
* آشوریان و آذربایجان غربی در جنگ جهانی اول
* یهودیان آذربایجان
* شهرهای آذربایجان غربی
* روابط بین جنسیت‌ها در آذربایجان غربی
* مشاهیر آذربایجان غربی
* اقتصاد آذربایجان غربی
* تاریخ آذربایجان غربی
* دریاچه ارومیه
* گروه‌های قومی آذربایجان غربی
* تقسیمات سیاسی آذربایجان غربی
* طبیعت آذربایجان غربی
* زبان ترکی آذربایجانی
* زبان مسیحی
* ورزش در آذربایجان غربی
* صدا و سیمای مرکز آذربایجان غربی

 |
|  |