|  |
| --- |
| از سلسله مباحث |
| مَزدَیَسنا |
|  |
| مباحث اولیهاهورامزدا. زرتشت. اشه. وهومنه. ایران. فروهر. زبان اوستایی |
| ایزدان و دیوانامشاسپندان. ایزد. اهوراها. دیو. اهریمن |
| کتاب و عبادتاوستا. گاتاها. یسنه. وندیداد. ویسپرد. یشت. خرده‌اوستا. Revayats. آبزور**نیایش‌ها**Yenghe hatam. آتشکده. اشم وهو. یتا اهو. Airyaman ishya. ۱۰۱ نام خدا. آذر برزین‌مهر. آذرگشسپ. آذرفرنبغ. سرو کشمر |
| روایت فلسفی و دینیدینکرد. بندهشن. ارداویراف‌نامه. جاماسپی. قصه سنجان. پل چینود. فرشگرد |
| تاریخ و فرهنگآیین زروانی. آیین مزدک. خرم‌دینان. آیین مانیگاه‌شماری اوستایی نو. جشن‌های زرتشتی. سدره‌پوشی (کشتی. سدره). ازدواج. برج خاموشان |
| پیروانزرتشتیان هندوستان. زرتشتیان ایران. زرتشتیان آمریکاپارسیان. ایرانی‌های هند. آزار زرتشتیان |
| مطالب مرتبطنقد آیین زرتشت |
| نشان درگاه درگاه مزدیسنا |
| * ن
* ب
* و
 |

**آپام نپات** یا **اَپام نپات** (آوانویسی: apām napāt) که به نام **بُرز ایزد** نیز خوانده شده‌است، از ایزدان کهن در اساطیر مردمان هندواروپایی از جمله مردمان آریایی است. آپام نبات در وداها به معنای *خدای آب ها* آمده و در اوستا با عنوان *فرزند آب ها* یا *نوه آب‌ها* از وی یاد شده‌است. او ایزد آب‌های زمینی٬ رودها٬ دریاچه‌ها٬ دریاها و چاه‌هاست. او آب‌ها را پخش می‌کند ، نیرومند و بلندبالاست و دارندهٔ اسب تندروست.

آپام نبات یکی از سه خدای بزرگی است که لقب اهوره داشته و این خود گویای مقام اوست.

معرفی
-----

آپام نبات را ایزد آب‌ها خوانده‌اند و او را به عنوان سرچشمه آب‌های زمین ستایش کرده‌اند. یکی از القاب معروف این ایزد، همان برز ایزد است که در اوستا به شکل *بِرِزانت* به معنای بلندبالا آمده‌است.

با وجود اهمیت فراوان این ایزد در اعصار کهن، نقش او در گذر زمان، در برابر اردوی سور آناهیتا کمرنگ و کمرنگ تر می‌شود و نقش او کم کم به این ایزدبانو واگذار می‌شود.

درباره این ایزد
---------------

در مورد این ایزد، در یشت ۸، بند ۳۴ می‌خوانیم که:

> ای اسپنتمان زردشت! اپم نبات به همراهی باد چالاک و فر در آب آرام گزیده تا فروهر‌های پاکان را به هریک از مکان‌ها در جهان مادّی، حصه یی معین از آب تقسیم کند.
> 
> 

همچنین در زامیادیشت، اپام نبات چون ایزدی بلندبالا و دادرس دادخواهان یاد شده و به او صفت *تیز اسب* داده شده‌است. این اسب بر آن است که به فرّه یی که به دریای فراخ‌کرت گریخته، دست یابد. در بندهای ۵۱ و ۵۲ زامیادیشت می‌خوانیم:

> فر به دریای فراخکرت جَست، آنگاه اپم نپات تیز اسب بی‌درنگ آن را دریافت. اپم نبات تیز اسب آرزوی داشتن آن نمود: این فرّ دست نیافتنی را من خواهم گرفت، از ته دریای ژرف.
> 
> [پس] سرور بزرگوار، شهریار شیدور، اپم نبات تیز اسپ را می‌ستائیم، آن دلیر اجابت‌کنندهٔ استغاثه را. و آن کسی را که بشر را بیافرید، که بشر را ساخت و آن ایزد آب، اپام نپات را، که نیکو بشنود هر آن گاه که او را بستایند.
> 
>

جستارهای وابسته
---------------

* آناهیتا٬ ایزدبانوی آب‌ها
* تیشتر٬ ایزد باران
* فهرست ایزدان ایرانی
* برز (ایزد)

منابع
-----

* جان.راسل.هینیلز (۱۳۸۵)، *شناخت اساطیر ایران*، ترجمهٔ باجلان فرّخی، تهران: انتشارات اساطیر، شابک ۹۶۴-۳۳۱-۲۶۴-X

| * ن
* ب
* و
ایزدان اساطیری ایران |
| --- |
| امشاسپندان |  وهومن •  اشه وهیشته •  شهریور •  سپنته آرمیتی •  خرداد •  امرداد  |
| ایزدان نرینه |  میترا •  مهر •  اپام نپات •  تیشتر •  رپیتون •  بهرام •  وای •  رشنو •  سروش •  نریوسنگ •  آریامن •  رام |
| ایزدبانوان |  آناهیتا •  ایزد دین •  چیستا •  اشتاد •  اشی/اهریشونگ •  مارسپند  |
| متون و منابع |  اوستا •  بندهشن •  دین‌کرد •  گزیده‌های زادسپرم  |
| ایزدان مانوی |  امهرسپندان •  مهر •  نریسه ایزد •  واپسین ایزد •  دوست روشنان •  ستون روشنی  |
| مفاهیم مرتبط |  دیو •  کماله‌دیوان  |
|  اساطیر ایران •  فهرست ایزدان ایرانی •  یشت‌ها  |