**ریژآو**، شهری در بخش مرکزی شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه ایران است.

این شهر در تاریخ ۳۰ **مرداد** ۱۳۹۰ با ادغام روستاهای **ریجاب**، **بان مزاران**، **دارابی**، **باباجانی عبدالمحمد**، **باباجانی شاهمراد** و **شالان** ارتقا یافت.

منطقه ریژآو با وسعت ۱۲۰ کیلومتر مربع در غرب استان کرمانشاه واقع شده‌است که از نظر تقسیمات سیاسی، جزء شهرستان دالاهو می‌باشد. این منطقه از سمت شمال به شهرستان ثلاث باباجانی، از شرق به شهر کرندغرب، از جنوب و غرب به شهرستان سرپل ذهاب محدود می‌شود. ریجاب در عرض‌های جغرافیایی ۳۴ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۴۰ دقیقه شمالی و طول‌های جغرافیایی ۴۵ درجه و ۲۵ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۳۰ دقیقه شرقی قرار گرفته‌است.

ریژآو یکی از ۵۰ منطقه نمونه گردشگردی استان کرمانشاه است.

زبان اغلب اهالی آن کردی (جافی) می‌باشد. البته در قدیم زبان بیشتر اهالی ریژآو هورامی بوده‌است و هنوز هم افراد مسن با این زبان صحبت می‌کنند، اما به تدریج و دراثر کوچ تیره‌های جاف به منطقه ریژآو و ازدواج و پیوندهای فامیلی میان اهالی، زبان سورانی با لهجه جافی زبان غالب اهالی ریژآو می‌باشد.
مردم ریژآو مسلمان و اهل سنت (شافعی) می‌باشند. مردمان این شهر سخت کوش، مهربان و مهمان نواز هستند. به همهٔ گردشگران با هر آیین و مسلکی احترام می‌گذارند.

وجه تسمیه
---------

واژه ریجاب در واقع عربی شده واژه «ریژاو» است که در زبان گورانی سه معنا برای آن متصور است که مناسبترین آن «ریژاو به معنی محل ریزش آب» می‌باشد. وجه تسمیه ریجاب، وجود رود خروشان الوند و آبشارهای زیبای آن است که از دامنه کوه دالاهو سرچشمه می‌گیرد.

ریجاب در لغتنامه دهخدا
----------------------

ریجاب. (اِخ) دهی از بخش کرند شهرستان شاه آباد (اسلام آبادغرب). دارای ۵۵۰ تن سکنه. محصول عمدهٔ آنجا میوه و غلات و حبوب و توتون و لبنیات و انجیر و انار و گردوی آن به فراوانی و خوبی معروف است. زیارتگاه ابودجانه در آن مورد توجه اهل تسنن است. سه آبادی ریجاب، یاران و زرده به نام دهستان ریجاب خوانده می‌شود. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5).

جمعیت
-----

براساس سرشماری مرکز آمار ایران [[سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)|، جمعیت شهر ریجاب ۳۹۰۴ نفربوده‌است.

پیشینه تاریخی
-------------

مظاهر و میراث‌های باشکوه و درخشان تاریخی هم چون دیوار دفاعی یزدگرد سوم آخرین پادشاهان ساسان، آتشگاه ریجاب، مجموعه قلعه یزدگرد سوم و غیره همگی گویای تاریخی درخشان در ریجاب می‌باشد.
قرار گرفتن ریجاب در حاشیه جاده شاهی و گردنه پاتاق (دروازه غربی فلات ایران) مزید بر موقعیت مطلوب و مناسب طبیعی ریجاب که اهمیت استراتژیکی ریجاب را دو چندان کرده‌است چنانچه از تواریخ کهن هم چون تاریخ ایران باستان از حسن پیرنیا بر می‌آید، شاهان ساسانی در سفرهای شاهی و سیاسی خود بین پایتخت‌ها، چند وقتی را در ریجاب اتراق می‌کرده‌اند. من‌حیث‌المجموع آثار و ابنیه کهن و باستانی در ریجاب حاکی از قدمت مسکونی و تاریخی ریجاب از همان ادوار باستان تا به امروز می‌باشد. در دوران اسلامی نیز با بنای مسجد عبدالله بن عمر در زمان دومین خلیفه راشدین تا دوران میانه و معاصر، روند رو به پیشرفتی را در ریجاب می‌توان نظاره کرد.

زبان و گویش مردم
----------------

مردم منطقه ریجاب در گذشته به زبان گورانی اورامی صحبت می‌کردند چنانچه امروز بسیاری از زنان و مردان مسن ریجابی و مردم روستای زرده به این گویش تکلم می‌کنند ولی امروزه به دلیل همجوار بودن با دیگر مناطق، در زبان گورانی (اورامی) تغییراتی شکل گرفته و اکثر مردم به زبان هورامی صحبت می‌کنند.

جاذبه‌های طبیعی
---------------

۱-رودخانه الون (حلوان) تنها رودخانه ریجاب است. رودخانه از ارتفاعات سیاوانه (سیاهانه) واقع در کوه‌های دالاهو سرچشمه می‌گیرد و پس از طی مسیر پر پیچ و خم باغ‌های گردو، وارد شهرهای مرزی سرپل زهاب و قصرشیرین و سپس وارد کشور همسایه، عراق می‌شود.

**۲- آبشارها** 

آبشار ریجاب یکی از بلندترین آبشارهای ایران است
آبشار ریجاب در قسمت شمال غرب شهرک ریجاب و در روستای ژالکه واقع شده و یکی از جمله بلندترین آبشارهای ایران محسوب می‌شود. در قسمت بالای این آبشار روستایی با نام ژالکه و در قسمت پایین این آبشار با عبور از دره هونه به روستای پیران منتهی می‌شود. روبروی همین آبشار، آبشار زیبای دیگری قرار دارد.

**۳- چشمه‌ها**
چشمه‌های متعددی در منطقه ریجاب وجود دارد که تعداد آن‌ها به بیش از بیست چشمه می‌رسد اما از عمده‌ترین آن‌ها از نظر آبدهی چشمه‌هایی با نام‌های حشانه و کولیتان می‌باشد که قسمت اعظم آب رودخانه را تأمین می‌کند. چشمه غصلان که در بابایادگار واقع شده و از آن به عنوان آب شفابخش یاد می‌کنند.

**۴- دره‌ها**
یکی از جلوه‌های زیبای طبیعت ریجاب، ساختار توپوگرافیک آن است. به‌طور کلی عمده‌ترین دره‌های جنگلی و کوهستانی ریجاب عبارتند از: دره لرز، دره تاویان، دره مران، انجیر کلان، دره صالحان، قمه قوله، دره هونان، دره تاریکه، دره چنار، مری بول، دره علارو و دره هونه.
دره‌های جنگلی ریجاب عمدتاً در امتداد رودخانه الوند کشیده شده‌اند و پیرامون آن را انبوهی از جنگل‌های گیاهی متنوع فرا گرفته‌است. دره‌های کوهستانی هم عمدتاً در میان قله‌های مرتفع قرار گرفته و جولانگاه رودخانه دایمی و خروشان الوند هستند.

**۵- پوشش جنگلی و گیاهی**
برخی از درختان و درخچه‌های جنگلی منطقه ریجاب عبارتند از: بلوط، پسته کوهی، زالزالک، آلبالوی وحشی، تمشک وحشی، بید، انجیر، گردو، انار، چنار، انگور، هلو، و زیتون.
گیاهان داروئی که در ریجاب به وفور یافت می‌شوند عبارتند از: چینور، گنور و ریواس، سماق، اسپن یا اسپند، زو، کنگر، سیرونه، پیچک و کول، قارچ، تولکه، ترشکه، گیلاخه، چاوبازه، شن، سیاکوز، و غیره.

جاذبه‌های تاریخی
----------------

جاذبه‌های تاریخی منطقه ریجاب بالغ بر ۲۵ اثر باستانی و ۴ اثر اسلامی می‌باشد که در اینجا به معرفی آن‌ها می‌پردازیم:

**۱- بانمزاران:**
در مقابل راهی که برای رفتند به بابایادگار از آن عبور می‌کنند تپه بزرگی قرار دارد که بقایای قلعه عظیمی در آن دیده می‌شود. متأسفانه به عبت تصرفی که در اراضی قلعه شده‌است قسمت اعظم قلعه با خاک یکسان شده‌است. ابعاد تقریبی این قلعه حدود ۱۰۰\*۱۵۰ متر است.

**۲- قلعه گه (قلعه کوچک):**
از راهی که بانمزاران را به سرآب کُنار می‌پیوندد در محلی که قبلاً ابتدای باغ‌های ریجاب است، بقایای قلعه کوچکی دیده می‌شود که اهالی محل به نام مالک آن قلعه را «قلعه گه جیران» می‌نامند. این قلعه در روزگار آبادانی دو طبقه بوده که فعلاً چند اتاق از طبقه تحتانی و پی قلعه فوقانی باقی مانده‌است.

**۳- قبر سلطان سی قلی مه (سلطان صد خزانه دار):**
در ابتدای روستای شالان در جهت غربی قبرستان کهنه بر روی تپه آتشگاهی دیده می‌شود که از آتشگاه گنبد کلایی کوچکتر بود، ولی از آن سالمتر باقی مانده‌است. این آتشگاه به ابعاد ۳٫۶\*۳٫۷ متر است و شش متر هم ارتفاع دارد. قسمتی از گنبد این آتشگاه در طول زمان آسیب دیده و ریخته‌است.

**۴- قلعه و برج خاموشی:**
در باغی که امروز به حاج حبیب قادری تعلق دارد بقایای قلعه و برجی دیده می‌شود که دارای دو طبقه است. چند اتاق از طبقه تحتانی قلعه سالم باقی مانده‌است. جنب دیوار غربی قلعه برجی شبیه به مناره‌های اسلامی ایرانی وجود دارد با این تفاوت که هرقدر از پایین به بالا بنگریم می‌بینیم که برج رفته رفته باریک‌تر می‌شود. در داخل این برج پلکان مارپیچی تا بالای برج ادامه دارد و در آن جا به سکویی مستطیلی شکل که رو به مشرق قرار گرفته، ختم می‌شود.

**۵-زندان دوناب:**
پانصد متر بالاتر از برج خاموشی در ساحل چپ رودخانه النود تپه‌ای که درخت‌های گردو و گلابی وحشی آن را پوشانده‌است قرار دارد. بر این تپه بقایای قلعه‌ای که از روزگار ساسانیان برجاست وجود دارد.

**۶- پل دروازه:**
در مسیر راه ساسانی به معبری می‌رسیم که راه رودخانه الوند از وسط آن می‌گذرد. این معبر به صورت دو دیوار سنگی درآمده و مثل آن است که دست تصرف کار بشر در طبیعت دخالت کرده و کوه‌ها را به دو نیمه ساخته و از وسط آن راه و رودخانه را عبور داده‌است. این معبر، کوه «تلاش» را از کوه «یویا» متمایز می‌کند. این معبر را اهالی پل دروازه می‌خوانند.

**۷- قلعه ویرانه:**
درست در بالای خط الراس کوه تلاش در حیطی که مسلط بر پل دروازه می‌باشد بقایای قلعه‌ای موجود است که می‌توان چهار اتاق مستطیل شکل در آن تشخیص داد.

**۸- بهشت و دوزخ:**
اگر مسیر راه ساسانی را از پل دروازه به طرف سراب کُنار ادامه دهیم نزدیک به آسیاب خراب قدیمی پنج نقطه تراشیده شده در سنگ را می‌بینیم که اهالی محل به آن‌ها بهشت و دوزخ می‌گویند. این صفحه‌های تراشیده شده طوری قرار دارند که چهار عدد از آن‌ها در داخل هم حجاری شده و یکی در زیر آن‌ها قرار گرفته‌است. صفحات تراشیده شده مستطیل شکل بوده و چهار عدد آن‌ها با تاقی جناقی زینت شده‌اند. تنها یکی از آن‌ها تاق گهواره‌ای شکل دارد.

**۹- گمهٔ ملک (گنبد ملک):**
در فاصله صد متری از مسجد عبدالله به عمر ریجاب، آتشگاهی دیده می‌شود به ابعاد ۴٫۵\*۴٫۳ متر که ضلع جنوبی آن بر جا مانده ولی از دیوارهای دیگر قسمت‌هایی باقی مانده‌است.

**۱۰- قلعه تاش خزی:**
در جایی که اهالی به آن تاش خزی می‌گویند بقایای برج مستطیل شکلی که به وسیلهٔ یک تیغه به دو قسمت تقسیم شده به چشم می‌خورد. این برج در راه ساسانی و جوگوری (نهر گبری) مسلط می‌باشد.

**۱۱- قلعه سرآب کُنار:**
بر روی کوهی که اهالی محل آن‌ها «برویت» می‌گویند در جنوب سرآب کُنار که از سطح رودخانه قریب ۱۵۰ متر فاصله دارد، بقایای سرج ساسانی دیده می‌شود. این بقایا عبارتند از ضلع جنوبی برج که مشرف بر قریه ریجاب قدیم (ریجاب بالا) است. دو طرف این برج دو آتشدان قرار گرفته‌اند، اولی با قطر ۲۲ و عمق ۱۶ سانتی‌متر و دومی با قطر ۲۲ و عمق ۱۴ سانتی‌متر.

**۱۲- برج ریجاب:**
در ابتدای منطقه ریجاب و در ساحل چپ رودخانه الوند، باغی احداث شده‌است که قبلاً به نام مالک آن «مرحوم درویش احمد زالی» معروف بود. در این باغ بقایای برج مستطیل شکلی دیده می‌شود. این برج به دو اتاق تقسیم شده‌است. مصالح این برج از قلوه سنگ و ملاط معمول ساسانی است. برج ریجاب تنها اثر باستانی است که از مسیر جاده معروف ساسانی خارج شده و تقریباً ۴۰۰ متر با جاده فاصله دارد.

**۱۳- قلعه بان زرده:**
در باغ بزرگی که در وسط قریه زرده قرار گرفته‌است بقایای یک قلعه عظیم به شکل مستطیل به ابعاد تقریبی ۱۵۰\*۱۰۰ متر قرار دارد که در روزگار آبادانی چهار برح مدور در چهار زاویهٔ قلعه بوده‌اند و امروز قسمتی از دو برج قلعه بر جا مانده‌است.

**۱۴- قلعه یزدگرد سوم ساسانی**
در مشرق بان زرده بر فراز یکی از قلل مرتفع کوه «دالاهو» بقایای یک قلعه بزرگ و مستحکم نظامی به چشم می‌خورد که اهالی محل آن را «قلعه یزدگردی» می‌نامند. بنای این قلعه در اصل دو طبقه بوده و هم‌اکنون قسمت اعظم از این بنای معظم بر جا باقی مانده‌است. اتاق‌های این قلعه اکثراً وسیع و به شکل مستطیل و با تاقی گهواره‌ای است.
در وقفنامه‌ای که در اوایل قرن دهم یعنی در حدود سال ۹۳۲، یکی از امرای ذهاب برای بقعه بابایادگار تنظیم کرده، اینجا را «سرای زرد یزدگردی» یادداشت کرده‌است.
در سال ۹۱ این اثر در فهرست موقت میراث جهانی قرار گرفت.

**۱۵- گچ گنبد:**
در نزدیکی روستای بان زرده در محلی که به «گچ گنبد» معروف است اخیراً توسط هیئت باستان شناسان خاکبرداری و گمانه زنی شده‌است. در عمق نزدیک سطح زمین دیوارهای آجری با ملاط کشف گردید و سپس طبقه اول ساختمانی دیده شد که با گچ بری‌ها زینت یافته بودند. قطعاتی از این گچ بری‌های ظریف به علت ریزش طبقهٔ فوقانی ساختمان در میان آوار و خاک باقی مانده‌است.
در این گچ بری‌ها نقش‌های برجسته‌ای از تصویر انسان و حیوان و برخی نقوش تزئینی موجود است که از نظر سبک کار دورهٔ سلوکی‌ها و اشکانیان را به خاطر می‌آورد.

**۱۶- آشپزخانه:**
در ابتدای زمین‌های مربوط به روستانی بان زرده، بقایای برج بزرگ مدوری به چشم می‌خورد. این برج که در افواه اهالی به آشپزخانه شهرت یافته در طرف چپ دیگر مسیل قریه که آب رو باران‌های بهاره است قرار گرفته‌است و درست مقابل آن در طرف دیگر مسیل برجی کوچکتر تشخیص داده می‌شود. وجود این دو برج در کنار یکدیگر این احتمال را ایجاب می‌کند که شاید اینجا دروازه اصلی ورود به قلعه یزدگرد و تأسیسات بان زرده باشد.

**۱۷- دیوار دفاعی**
این دیوار که از ارتفاعات ریجاب شروع می‌شود پس از رسیدن به برج آشپزخانه وضع ساختمانی خود را تغییر می‌دهد. به این معنی که از ریجاب تا آشپزخانه در داخل دیوار آب روی قرار دارد که آب جو گوری (نهر گبری) را از ریجاب تا برج می‌آورده‌است. وضع جغرافیایی محل و ساختمان مجری این مطلب را تأیید می‌کنند.
این دیوار از برجی که مقابل برج آشپزخانه قرار دارد تا خط الرأس کوه «شاه نشین» و سپس ذهاب ادامه دارد ولی در این فاصله فاقد مجرای سابق‌الذکر است. مصالح کلیه این آثار از قلوه سنگ و ملاط بوده و ساختمان‌ها معرف کامل معماری عصر ساسانی می‌باشد.

**۱۸- مقبره ابودجانه:**
ابودجانه یکی از صحابه پیامبر بود که در جنگ‌های بدر و احد حضور داشته‌است. مقبره ابودجانه مربوط به صدر اسلام است این اثر در تاریخ ۶ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

**۱۹- مقبره بابایادگار:**
یکی از بقاع متبرک پیروان اهل حق محسوب می‌شود که در روستای بان زرده واقع است. قدمت این اثر به قرن ۱۶ میلادی می‌رسد. از نظر معماری این بنا به صورت فضای مربع شکل کوچکی است و بر روی آن گنبد مخروطی شکلی قرار گرفته‌است. سطوح داخلی و خارجی این بنا به وسیله ملاط گچ اندود شده‌است. این مقبره، یکی از زیارتگاه‌های مهم اهل حق به‌شمار می‌رود. بیشتر از این مشایخ در اوایل حکومت صفویان زندگی می‌کردند و در نوار مرزی ایران و عثمانی به ترویج مذهب اهل حق اشتغال داشتند. به اعتقاد اهل حق بابایادگار تجلی روح حسین بن علی است.

**۲۰- مقبره شیخ بایزی بستانی:**
در حدود پانصد متر بالاتر از آتشگاه گمهٔ ملک، آتشگاه دیگری قرار دارد. دیوار شمالی این آتشگاه و گنبد آن تقریباً سالم مانده‌اند ولی دولچکی شمال شرقی و غربی و قسمتی از دیوار آن فرو ریخته‌است. در داخل این آتشگاه دو قبر اسلامی در کنار هم دیده می‌شوند که اهالی محل یکی از آن‌ها را قبر شیخ بایزی معرفی می‌کنند.

**۲۱- مسجد عبدالله بن عمر:**

مسجد عبدالله بن عمر، از نخستین مساجد ساخته شده در ایران - ریجاب - کرمانشاه - ایران
در وسط روستای ریجاب قدیم (ریجاب بالا) مسجدی مستطیل شکل که از قلوه سنگ و ملاط ساخته شده، قرار گرفته‌است. این بنا از ابنیه‌های قبل از اسلام بوده که در روزگار اسلامی به مسجد تبدیل شده‌است. محققین بنای این مسجد را به عبدالله بن عمر فرزند خلیفه دوم نسبت می‌دهند. محراب مسجد بر خلاف تمام مساجد اسلامی از دیوار جنوبی بیرون نیامده است بلکه به وسیله گچ بری به دیوار مسجد اضافه شده و کاملاً از دیوار متمایز است.
مناره مسجد مدت‌ها بعد از بنای مسجد ساخته شده‌است. آن را بر روی بام مسجد در زاویهٔ جنوب غربی ساخته‌اند. سبک معماری مناره شباهتی به برج‌های خاموشی عموماً و به خصوص به برج خاموشی ریجاب دارد.
منبر مسجد پشت به محراب ساخته شده و از سنگ و گچ بنا گردیده‌است و دارای ۵ پله می‌باشد. ظاهراً این مسجد اگر از مسجد «تاریخانه» دامغان که قدیمی‌ترین مسجد ایران است، قدیمی تر نباشد بعید نیست مقارن با بنای آن ساخته شده باشد.
این مسجد به مرور زمان ۹۰ درصد تخریب و غیرقابل استفاده شده بود که توسط میراث فرهنگی در سال ۱۳۷۰ بازسازی شد.

دیگر آثار تاریخی منطقه عبارتند از: گنبد کلایی (ساسانی)، باباشیخ، (ساسانی)، نهر گبری (جوگوری)، نقاره خانه، آشیابا و چند کتیبه حجاری شده در دره هونه و پل دروازه مربوط به دوره ساساتی. در

نگارخانه
--------

* نمایی از منطقه ریجابنمایی از منطقه ریجاب
* دره هونه که برخی از اهالی آن را دره اژدها نیز می‌نامنددره هونه که برخی از اهالی آن را دره اژدها نیز می‌نامند
* نمایی از رودخانه الوندنمایی از رودخانه الوند
* نمایی از طبیعت داخل دره هونهنمایی از طبیعت داخل دره هونه
* مقبره بابایادگار در روستای زردهمقبره بابایادگار در روستای زرده
* مقبره ابودجانه یکی از یاران پیامبر اسلاممقبره ابودجانه یکی از یاران پیامبر اسلام
* نمایی از رودخانه خروشان الوندنمایی از رودخانه خروشان الوند

منابع
-----

1. ↑  خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) (۲۰۲۳-۱۱-۱۷). «نام شهر ریجاب از توابع شهرستان دالاهو استان کرمانشاه در جلسه کمیسیون نامگذاری استان به «ریژآو» تغییر یافت». *Irna.ir*.
2. ↑  سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران (۲۰۲۳-۱۱-۱۷). «شناخته شدن روستای ریجاب از توابع شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه پس از تجمیع با تعدادی روستا به عنوان شهر ریجاب مصوب ۱۳۹۰/۰۵/۳۰». *Qavanin.ir*.
3. ↑  «تحلیل و ارزیابی پتانسیل‌ها و راهبردهای توسعه اکوتوریسم در منطقه ریجاب (استان کرمانشاه)».
4. ↑  «منطقه نمونه گردشگری ریجاب».
5. ↑  «برگی زیبا از طبیعت در ریجاب کرمانشاه».
6. ↑  «ریژاو نیوز».[*پیوند مرده*]
7. ↑  «لغتنامه دهخدا)». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۴.
8. 1 2  «چشم‌انداز گردشگری منطقهٔ ریجاب)». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴.
9. ↑  «نگاهی به چشم‌اندازهای گردشگری منطقه ریجاب استان کرمانشاه)». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴.
10. ↑  «قلعه یزدگرد ریژاو در فهرست موقت میراث جهانی قرار می‌گیرد)». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴.
11. ↑  «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۶ اکتبر ۲۰۱۹.
12. ↑    مقدار `|نشانی=` را بررسی کنید (کمک). پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)[*پیوند مرده*]
13. ↑  . بایگانی‌شده از اصلی مقدار `|نشانی=` را بررسی کنید (کمک) در ۲۹ دسامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴. پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)

پیوند به بیرون
--------------

* پویش بلوط ریجاب
* برگی زیبا از طبیعت در ریجاب کرمانشاه - ایسنا
* پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری ریجاب
* ریجاب بهشت گردشگری استان کرمانشاه - باشگاه خبرنگاران

دیگر پروژه‌ها
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای 
ریژآو ***دارد.*** |

| * ن
* ب
* و
استان کرمانشاه |
| --- |
| مرکز | 
* کرمانشاه

 | موقعیت استان کرمانشاه در ایرانموقعیت استان کرمانشاه در ایران
کرمانشاه، طاق‌بستانکرمانشاه، طاق‌بستان
آبشار پیرانآبشار پیران |
| شهرستان‌ها | 
* اسلام‌آباد غرب
* پاوه
* ثلاث باباجانی
* جوانرود
* دالاهو
* روانسر
* سرپل ذهاب
* سنقر
* صحنه
* قصر شیرین
* کرمانشاه
* کنگاور
* گیلانغرب
* هرسین

 |
| شهرها | 
* ازگله
* اسلام‌آباد غرب
* بانه‌وره
* باینگان
* بیستون
* پاوه
* تازه‌آباد
* جوانرود
* حمیل
* رباط
* روانسر
* ریجاب
* سرپل ذهاب
* سرمست
* سطر
* سنقر
* سومار
* شاهو
* شروینه
* صحنه
* قصر شیرین
* قلعه
* کرمانشاه
* کرند غرب
* کنگاور
* کوزران
* گهواره
* گودین
* گیلانغرب
* میان‌راهان
* میرآباد
* نودشه
* نوسود
* هرسین
* هلشی

 |
| جاذبه‌های گردشگری | 

|  |  |
| --- | --- |
| جاذبه‌های تاریخی | 
* آتشکده پلنگ‌گرد
* آتشکده شیان
* آتشکده میل‌میلگه
* آرامگاه مالک
* آرامگاه ویس
* بازار کرمانشاه
* بانک شاهی
* بان‌قلعه
* برد عاشقان
* بیمارستان مسیح
* پل بیستون
* پل چهر
* پل خسرو
* پل دوآب
* پل کوچه
* پل کهنه
* پل قوزیوند
* پل ماهیدشت
* پل میان‌راهان
* پل نوژی‌وران
* تپه چیاجانی
* تپه گنج‌دره
* تخت شیرین
* تکیه بیگلربیگی
* تکیه معاون‌الملک
* تندیس هرکول
* چله‌خانه هجیج
* چهارقاپی
* حمام بزرگ
* حمام توکل
* حمام میدان
* حوض‌خانه هجیج
* خانه خواجه باروخ
* خانه صارم‌الدوله
* خانه معتضدالدوله
* دکان داوود
* دیوار گوری
* زیج منیژه
* ساختمان گمرک
* سان رستم
* سنگ‌نگاره آنوبانی‌نی
* شکارگاه خسرو پرویز
* طاق‌بستان
* طاق فرهاد
* طاق گرا
* غار سنگی حسین کوهکن
* غار شکارچیان
* فرهادتراش
* قلعه سرخه‌دیزه
* قلعه سرماج
* قلعه مریم
* قلعه یزدگرد
* کاخ بیستون
* کاخ خسرو
* کاروانسرای شاه‌عباسی بیستون
* کاروانسرای قصر شیرین
* کاروانسرای ماهیدشت
* کتیبه بیستون
* کتیبه گودرز
* کوشک فرهاد
* گنبد صوفی
* گودین‌تپه
* گوردخمه اسحاق‌وند
* گوردخمه سرخ‌ده
* دخمه مادها
* مسجد جامع شافعی
* مسجد جامع کرمانشاه
* مسجد جلیلی
* مسجد شاهزاده
* مسجد عبدالله بن عمر
* مسجد عمادالدوله
* مسجد هاشمی
* معبد آناهیتا
* چشم‌انداز فرهنگی هورامان
* نقش‌برجستهٔ گودرز شاه

 |
| جاذبه‌های طبیعی | 
* آبشار پیران
* پناهگاه حیات‌وحش بیستون
* تالاب هشیلان
* تفرجگاه شیان
* تفرجگاه گلال سیه
* چشمهٔ بل
* چشمهٔ ریزه
* درخت شیرین و فرهاد
* کوه آتشکده
* کوه شاهو
* کوه ماکوان
* رود زمکان
* رود سیروان
* رود لیله
* ریجاب
* سرآب بیستون
* سرآب خضر الیاس
* سرآب روانسر
* سرآب طاق‌بستان
* سرآب قره‌بلاغ
* سرآب کاشنبه
* سرآب کرند
* سرآب گرم
* سرآب مامیشان
* سرآب مورت
* سرآب نجوبران
* سرآب نیلوفر
* سرآب هرسم
* غار پراو
* غار جوجار
* غار دواشکفت
* غار قوری‌قلعه
* غار قیژه‌لان
* غار کاوات
* غار ورواسی
* روستای شمشیر
* گردنه قلاجه
* منطقهٔ جنگلی قلاجه
* منطقهٔ گردشگری میگوره
* «مناطقِ حفاظت‌شدهٔ بوزین و مرخیل، قلاجه، امروله و دالاخانی، کوسالان و شاهو و ملوسان)»
* ناوتنگ منصوری

 |

 |
| نوشتارهای وابسته | 
* تاریخ کرمانشاه
* گاهشمار تاریخ استان
* فهرست شهرستان‌ها
* فهرست شهرها
* فهرست آثار تاریخی
* فهرست جاذبه‌های گردشگری
* حیات‌وحش کرمانشاه

 |
| رده |

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان دالاهو |
| --- |
| پایتخت | 
* کرند غرب

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهر | 
* کرند غرب

 |
| دهستان و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان بان‌زرده | 
* باباجانی عبدالمحمد
* باباجانی شاهمراد
* بان مزاران
* داراب
* دارابی
* بابایادگار
* پیر داود
* کوشکری
* قلقله
* سیدمحمد
* شهرک ریجاب
* شالان
* یاران
* زرده
* ژالکه حسین

 |
| دهستان بیونیج | 
* آسیاب تنوره
* بیامه (بیونیج)
* چقامیرگه
* چالاب یارقلی
* ده‌کهنه
* ده جامی
* ده لطیفه
* کنه هر
* مزرعه رستم علی
* مزرعه رضاعلی
* مزرعه گرگه چقا
* مملی کلاشی
* اجاق‌قلی
* پادگان امام خمینی
* قوشچی‌باشی
* ریسانی
* سرتنگ
* سید باقر
* شیخ‌حسن
* ویله (بیونیج)

 |
| دهستان حومه کرند | 
* علی‌آباد کرند
* چشمه سفید
* گاوسور
* گاودانه خور
* هلته
* حریر (روستا)
* حصیل‌قنبره
* هوکانی علیا
* هوکانی سفلی
* خسروآباد
* میان‌تنگ
* سرچقا
* سرمیل
* شهرک هلته
* شیره‌چقا
* سلیمان‌آباد
* سرخه‌دیزه
* طلسم (روستا)
* ورگنبد

 |

 |

 |
| گهواره | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهر | 
* گهواره

 |
| دهستان و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان گورانی | 
* علیکه
* باباشاه احمد
* بان نخود
* بان زلان بالا
* بان‌زلان سفلی
* بانیاران امیرحقمراد
* بانیاران عزیزمراد
* بریه‌خانی
* بیموش
* چشمه‌سفید سفلی
* چشمه سیدیعقوب
* چغابور کاکی
* چغابور رحمان
* چقابور دارابی
* چقاچوبین
* درگه
* گل انجیر
* گوراجوب باباکرم
* گوراجوب مرادبیگ
* گوراجوب قشلاق
* گوراجوب زیدعلی
* هیورود
* جاماسب
* کچکبل علیا
* کچکبل سفلی
* کنه رشیدالله فقید
* کنه رشید عرب
* کنه رشید باباخان
* کنه رشید گل‌مراد
* کلینه پایدار
* خلیفه‌ها
* خله‌کفش علیا
* خله‌کفش سفلی
* مله‌کبود (بخش گهواره)
* نرژی
* نیلک
* پشت‌تپه
* قلعه‌قاضی علیا
* قلعه‌قاضی سفلی
* روکوان
* صفرشاه
* سرآسیاب
* سرتختگاه
* شاه‌مار بابامراد
* شاه‌مار میرزامراد
* تختگاه حسین سلطان
* تختگاه جهانبخش
* تختگاه صفیار سلطان
* تختگاه صورت خانم
* ترکه سفلی
* توکان
* توت‌شامی
* ویله
* زوله

 |
| دهستان قلخانی | 
* علی بارانی
* ازمه میران
* باباکوسه علیا
* باباکوسه سفلی
* بان‌شیروان
* بانی‌بید
* بان‌سولاب حاتم
* بان‌سولاب کلب‌علی
* بان‌سولاب نام‌خاص
* بان‌سولاب شیرمحمد
* بان‌سولاب شیرزاد
* بانیاران میرزا حسین
* بانیاران تیمور
* بروند علیا
* بروند سفلی
* بریشاه بیگ‌مراد
* بریشاه خوبیار
* بویان
* بی‌نهر علیا
* بی‌نهر سفلی
* بیامه علیا
* بیامه سفلی
* بیله‌هو علیا
* بیله‌هو سفلی
* بیراق‌وند
* چالاب قتکه بارس
* دنگه خدایار
* داره‌رش محمدسلطان
* درمران علیا
* درمران سفلی
* دره‌نیجه
* درویت
* دشت مورت علیا
* دشت مورت سفلی
* دوشمیان
* گزن
* گردکان‌کوره
* گورگاورز
* کامران‌بیگ رضا
* کامران رحمان
* خیل‌سبزه
* مله یعقوب
* میر هواریاری
* موالی نجف چالاوه
* قلعه دومی زر
* قلعه‌زنجیر علیا
* قلعه‌زنجیر سفلی
* شویل‌صادق‌خان
* تازه‌آباد مجید
* تازه‌آباد مولائی
* زاغه بزرگ قلعه رنجبر
* زاوله علیا
* زاوله سفلی

 |

 |

 |

 |