| زمین‌سنجی |
| --- |
|  |
| 
پایه |
| * زمین‌سنجی
* زمین‌پویایی‌شناسی
* ژئوماتیک
* نقشه‌برداری
* نقشه‌نگاری
* تاریخچه ژئودزی
 |
| 
مفهوم‌ها |
| * مبنا
* فاصله جغرافیایی
* زمین‌واره
* شکل زمین
* سامانه ژئودزی
* دستگاه مختصات جغرافیایی
* نمایش وضعیت افقی
* طول و عرض جغرافیایی
* سیستم تصویر
* بیضوی مرجع
* سیستم مختصات ژئودتیک
* زمین‌سنجی ماهواره‌ای
* سامانه مرجع مکانی
 |
| 
فناوری‌ها |
| سامانه ماهواره‌ای ناوبری جهانی (GNSS) 
تقویت سامانه ماهواره‌ای ناوبری جهانی 
سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) 
گلوناس (GLONASS)
گالیلئو (Galileo)
سامانه ناوبری بیدو (BDS)
سامانه ماهواره‌ای ناوبری منطقه‌ای هند (IRNSS) |
| 
استانداردها |
| * ED50
* ETRS89
* GRS80
* NAD83
* NAVD88
* SAD69
* سامانه مرجع مکانی
* UTM
* WGS84
 |
| 
تاریخچه |
| * NAVD29
 |
| * ن
* ب
* و
 |

|  |
| --- |
| بخشی از مجموعه مقالات دربارهٔ |
| پرواز فضایی |
|  |
| تاریخچه |
| * رقابت فضایی
* گاه‌شمار پرواز فضایی
* کاوشگرهای فضایی
* مأموریت‌های ماه
 |
| ممارست‌ها |
| * ماهواره‌های دیدبانی زمین
* ماهواره‌های شناسایی
* ماهواره‌های مخابراتی
* ماهواره‌های نظامی
* ناوبری ماهواره‌ای
* رصدخانه‌های فضایی
* اکتشاف فضایی
* گردشگری فضایی
* مستعمره‌سازی فضایی
 |
| فضاپیماها |
| * فضاپیماهای رباتیک
	+ ماهواره
	+ کاوشگر فضایی
	+ فضاپیمای پشتیبانی
* پروازهای فضایی انسانی
	+ کپسول فضایی
	+ ماه‌نشین آپولو
	+ شاتل فضایی
	+ ایستگاه فضایی
	+ هواپیمای فضایی
 |
| پرتاب فضایی |
| * پایگاه فضایی
* سکوی پرتاب
* پرتابگرهای یک‌بارمصرف و بازکاربردپذیر
* سرعت گریز
* پرتاب فضایی بدون راکت
 |
| انواع پرواز فضایی |
| * زیر مداری
* مداری
* میان سیاره‌ای
* میان‌ستاره‌ای
* میان‌کهکشانی
 |
| فهرست سازمان‌های فضایی |
| * آژانس‌های فضایی
* نیروهای فضایی
* شرکت‌ها
 |
| * ن
* ب
* و
 |

**سامانه ماهواره‌ای ناوبری جهانی** (GNSS یا Global Navigation Satellite System یا به اختصار **سمنج**) سیستم‌هایی هستند که به گیرنده‌های کوچک اجازه می‌دهند تا موقعیت خود را (طول، عرض و ارتفاع جغرافیایی) با خطای چند متری مشخص کنند. این قابلیت از طریق انتقال امواج رادیویی بین دستگاه و ماهواره صورت می‌گیرد. ایستگاه‌های ثابت زمینی می‌توانند برای محاسبه بسیار دقیق زمان برای آزمایش‌های علمی استفاده شوند.

در حال حاضر، سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) تمام فعال متعلق به آمریکاست که NAVSTAR نام دارد و در حال تقویت است. سامانهٔ گلوناس (GLONASS)متعلق به روسیه در حال تقویت است تا به اهداف نظامی و تجاری خود دست یابد. کشور چین اعلام کرده تا سال ۲۰۱۵ سیستم موقعیت‌یاب محلی Beidou را با سیستم ناوبری جهانی خود یعنی COMPASS ترکیب می‌کند. سیستم ناوبری اتحادیه اروپا با نام گالیلئو (Galileo) در مرحله توسعه‌است و اکنون فعال است.

یک سیستم ناوبری ماهواره ای با پوشش جهانی ممکن است یک سیستم ماهواره ای ناوبری جهانی (سمنج یا GNSS) نامیده شود. از سپتامبر ۲۰۲۰، سیستم موقعیت‌یابی جهانی ایالات متحده (GPS)، سیستم ماهواره ناوبری جهانی روسیه (GLONASS)، سیستم ماهواره ای ناوبری BeiDou چین و گالیله اتحادیه اروپا سمنج‌های کاملاً عملیاتی هستند. سیستم ماهواره Quasi-Zenith ژاپن یک سیستم تقویت ماهواره ای مبتنی بر GPS (ایالات متحده) برای افزایش دقت GPS است و ناوبری ماهواره ای مستقل از GPS برای سال ۲۰۲۳ برنامه‌ریزی شده‌است. سیستم ماهواره ای ناوبری منطقه ای هند (IRNSS) قصد دارد در طولانی مدت به یک نسخه جهانی گسترش یابد. ادغام سیستم موقعیت‌یابی جهانی ایالات متحده (GPS) و سیستم ماهواره ناوبری جهانی روسیه (GLONASS) اولین بار توسط جواد اشجعی انجام گرفت.

دسته‌بندی
---------

ماهواره انتقالگر.
GNSSها بر اساس میزان دقتی که دارند همچنین قابلیت نظارت آن‌ها برای استفاده عموم به رده‌های زیر تقسیم می‌شوند:

* GNSS-۱: نسل اول سیستم و ترکیبی است از ماهواره‌های ناوبری موجود (GPS یا GLONASS) با ایستگاههای تقویت ماهواره‌ای (SBAS - Satellite Based Augmentation Systems) یا زمینی (GBAS - Ground Based Augmentation Systems). در آمریکا بخش ماهواره‌ای سیستم، یک سیستم تقویت گسترده (WAAS - Wide Area Augmentation System) است. در اروپا، سرویس ایستگاههای ناوبری سراسری اروپایی (EGNOS - European Geostationary Navigation Overlay Service)، در ژاپن سیستم تقویت ماهواره‌ای چندکاره (MASAS - Multi-Functional Satellite Augmentation System). ایستگاههای تقویت زمینی معمولاً از سامانه تقویت محلی (LAAS - Local Area Augmentation System) تشکیل شده‌اند.
* GNSS-۲: نسل دوم سیستم‌های ناوبری هستند که به‌طور مستقل کاربرد غیرنظامی سیستم را فراهم می‌کنند (مانند گالیلئو اروپا) این سیستم‌ها دقت و کارایی مورد نیاز کاربردهای غیرنظامی سیستم را در اختیار قرار می‌دهند. این سامانه‌ها از بسامدهای L۱ و L۲ برای کاربرد غیرنظامی و بسامد L۵ برای همگرایی استفاده می‌شود.
* Core Satellite:ماهواره‌های اصلی سیستم ناوبری. در حال حاضر GPS، Galileo و GLONASS
* SBAS: سیستم‌های تقویت سراسری ماهواره‌ای مانند Omnistar و StarFire
* SBASهای محلی: WAAS آمریکا، EGNOS اروپا، MSAS ژاپن و GAGAN هندوستان
* SNSهای محلی: یا سیستم‌های ناوبری ماهواره‌ای محلی مانند QZSS ژاپن، IRNSS هندوستان و Beidou چین
* GBAS قاره‌ای: مانند GRAS استرالیا DGPS آمریکا(مربوط به سازمان حمل و نقل)
* GBAS محلی: مانند شبکه‌های CORS
* GBAS محلی نمونه‌گیری شده از یک ایستگاه اصلاح زمان واقعی جنبش‌ها (RTK) متعلق به GPS

تاریخچه
-------

نیازهای سیستم‌های فعلی، DECCA، LORAN و Omega بودند که از ایستگاههای فرستنده رادیویی موج بلند زمینی به جای ماهواره استفاده می‌کردند. این سیستم‌های ناوبری، یک پالس رادیویی از ایستگاه مادر سپس سایر ایستگاههای تابع ارسال می‌کردند. اختلاف بین ارسال و دریافت در ایستگاههای تابع با دقت کنترل می‌شدند که به گیرنده‌ها امکان می‌دادند تا اختلاف بین دریافتها و ارسالها را تشخیص دهند. از این طریق فاصله تا هر ایستگاه و در نتیجه موقعیت گیرنده مشخص می‌شد.

اولین سیستم ناوبری ماهواره‌ای Transit نام داشت که در دهه ۱۹۶۰ میلادی توسط ارتش ایالات متحده ساخته شد. نحوه کار این سیستم بر اساس اثر داپلر (Doppler effect) استوار بود. به این صورت که ماهواره‌هایی که در یک مدار مشخص در حرکت بودند سیگنال‌هایی را در فرکانسهای معین ارسال می‌کردند. فرکانس دریافتی به صورت واضحی با فرکانس ارسالی تفاوت دارد که آنهم به‌دلیل حرکت مشخص ماهواره بود. با بررسی این فرکانسها در یک زمان بسیار کوتاه موقعیت تقریبی گیرنده مشخص می‌شد که بعدها شیوه‌های اندازه‌گیری با دخیل کردن چندین پارامتر از جمله حرکت مداری ماهواره دقیقتر شد.

قسمتی از اطلاعات ارسالی مربوط به اطلاعات مداری دقیق است. برای اطمینان از دقت بالا، رصدخانه نیروی دریایی آمریکا (USNO) دائماً مسیر حرکت این ماهواره‌ها را زیرنظر دارد. اگر ماهواره‌ای کمی از مدار منحرف شد، این سازمان اطلاعات لازم را برای اصلاح مسیر ارسال می‌کند.
سیستم‌های امروزی بسیار دقیقتر و کارآمدتر هستند. ماهواره سیگنال‌هایی ارسال می‌کند که اطلاعات موقعیت ماهواره و زمان دقیق ارسال سیگنال را دارد. موقعیت ماهواره در قالب پیامهای داده‌ای ارسال می‌شود که حاوی کدی است که به عنوان مرجع زمانبندی استفاده می‌شود. ماهواره‌ها از ساعت‌های اتمی برای هم‌زمان‌سازی بین همدیگر استفاده می‌کنند. گیرنده زمان ارسالی ماهواره را با زمان داخلی خود مقایسه کرده و فاصله ماهواره تا خود را اندازه می‌گیرد. این مقایسه با ماهواره‌های دیگر در ارتباط با این گیرنده انجام می‌شود و سپس محل دقیق گیرنده مشخص می‌شود.

هر اندازه‌گیری مسافتی، موقعیت گیرنده تا فرستنده را روی یک کره مشخص می‌کند. در مورد گیرنده‌هایی که با سرعت بالا حرکت می‌کنند، موقعیت امواج ارسالی آن‌ها تغییر می‌کند. همچنین اطلاعات دریافتی از ماهواره‌ها نیز متفاوت است. ضمناً سرعت امواج رادیویی در برخی لایه‌های جو از جمله یونوسفر کمتر است که بستگی به زاویه ماهواره به گیرنده دارد. آسانترین راه حل اینست که در هر لحظه ۴ ماهواره در معرض دید گیرنده باشند. در حالت بهتر ترکیب ماهواره‌ها با ایستگاه‌ها و استفاده از تکنیکهایی چون غربال کالمن (Kalman filtering) برای انجام محاسبات دقیقتر در شرایط سخت تر و پیچیده تر، بهترین جواب را خواهد داد.

کاربردهای نظامی و غیرنظامی
--------------------------

GNSS در اصل برای کاربردهای نظامی طراحی شده‌اند. ناوبری ماهواره‌ای به ارتشها این امکان را می‌دهد تا سلاح یا موشک خود را با دقتی فوق العاده به هدف بزنند که این امر تأثیر سلاح را چند برابر می‌کند. همچنین اشتباهات ناشی از هدایت غیرصحیح موشک را کاهش می‌دهد (مانند بمبهای هوشمند). ناوبری ماهواره‌ای به نیروها جهت حرکت و شناسایی موقعیت فعلی خود و سایر همرزمان حتی در شرایط سخت محیطی کمک می‌کند.

این نوع ناوبری می‌تواند به عنوان نیروی کمکی در جنگ باشد. در حقیقت این نیرو در جهت کاهش حوادث ناخواسته در جنگ و افزایش ارتباطات نیروهای خودی در میدان نبرد کاربرد فراوانی دارد. به همین جهت، سیستم ناوبری ماهواره‌ای می‌تواند به عنوان یک ابزار قدرتمند در هر ارتشی باشد.

در امور غیرنظامی کاربردهای فراوانی برای GNSS تعریف شده‌است:

* ناوبری یا هدایت (از دستگاه‌های کوچک دستی تا ماشین‌ها، کشتیها و هواپیماها)
* تنظیم زمان
* سرویهای محلی مانند enhanced۹۱۱
* عملیات نجات
* وارد کردن اطلاعات در نقشه‌های جغرافیایی
* علوم ژئوفیزیک
* رهگیری اشیاء

و....

نکته مهم اینست که مالکان سیستم‌های ناوبری می‌توانند استفاده از امکانات خود را محدود کنند. مثلاً کل سرویس خود را در یک منطقه غیرفعال کنند.

سامانه‌های ناوبری فعال
----------------------

### GPS

مقالهٔ اصلی: سامانه موقعیت‌یاب جهانی
Global Positioning System: سیستم ناوبری آمریکا که از سال ۲۰۰۷ تنها سیستم تمام فعال است که در تمام دنیا قابل استفاده‌است. این سیستم بر پایه بیش از ۳۲ ماهواره استوار است که در مدارهای میانی زمین در حرکتند (این عدد شامل ماهواره‌های قدیم و جایگزین شده هم هست). این سیستم از سال ۱۹۷۸ فعال شده و از سال ۱۹۹۴ در تمام جهان در دسترس است. این سیستم در حال حاضر کاربردی‌ترین سیستم ناوبری جهان است.

### GLONASS

مقالهٔ اصلی: گلوناس
GLObal'naya NAvigatsionnaya Sputnikovaya Sistema: محصول شوروی سابق و روسیه امروزی که پیشتر در حالت تمام فعال بود اما با فروپاشی شوروی این سیستم با مشکلات فراوانی روبرو شد. روسیه وعده داده این سیستم تا سال ۲۰۱۰ مجدداً به حالت تمام فعال برگردد. اکنون این سامانه تمام فعال است و تا سال ۲۰۱۹ برای ۱۵ سال فعال خواهد ماند. هم اکنون ماهواره جدیدی برای پشتیبانی ماهواره قبلی و جانشینی ، جایگزین شده است.

### سامانه ناوبری بیدو

مقالهٔ اصلی: سامانه ناوبری بیدو
بیدو به عنوان بیدو-۱ که اکنون از کار افتاده‌است، یک شبکه محلی آسیا-اقیانوسیه در مدارهای ثابت زمین بود. نسل دوم سیستم بیدو-۲ در دسامبر ۲۰۱۱ در چین عملیاتی شد.

سامانه‌های در حال آماده‌سازی
----------------------------

* Compass:

چین اعلام کرده که سیستم ناوبری محلی خود با نام Beidou یا دب اکبر را به یک سیستم سراسری تبدیل خواهد کرد. به گزارش خبرگزاری رسمی چین این برنامه Compass نام گرفته و از ۳۰ مدارگرد (که در مدارات میانی در حرکتند) و ۵ ماهواره ثابت تشکیل شده‌است. همچنین چین مایل به مشارکت کشورهای دیگر برای توسعه سیستم است که با توجه به مشارکت چین در سیستم ناوبری اروپا (Galileo) ابهاماتی در این زمینه وجود دارد.

* Galileo:

در سال ۲۰۰۲ اتحادیه اروپا و آژانس فضایی اروپا در مورد جانشین GPS یعنی Galileo positioning system به توافق رسیدند. با بودجه اختصاصی ۲٫۴ میلیارد پوندی طبق برنامه این سیستم در سال ۲۰۱۲ آغاز به کار کرد. اولین ماهواره آزمایشی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۵ پرتاب شد. پیش‌بینی می‌شود این سیستم با GPS ارتقا یافته موجود هماهنگی داشته و گیرنده‌ها بتوانند از هر دوی این فناوری‌ها استفاده کنند.

سامانه‌های دیگر
---------------

* Beidou:

سیستم ناوبری محلی چین که بزودی به سیستم جهانی Compass ارتقا میابد.

* DORIS:

Doppler Orbitography and Radio-positioning Integrated by Satellite - سیستم داپلر مداری و تعیین موقعیت رادیویی ماهواره‌ای که در حقیقت یک سیستم تصحیح مسیر مشابه سیستم‌های ناوبری می‌باشد و متعلق به کشور فرانسه‌است.

* IRNSS:

Indian Regional Navigational Satellite System - سیستم ناوبری ماهواره‌ای محلی هند که یک سیستم ناوبری محلی مستقل است و زیرنظر سازمان تحقیقات فضایی هند وابسته به دولت هندوستان فعالیت می‌کند. دولت هند این پروژه را در ماه مه۲۰۰۶ به اجرا درآمد و در سال ۲۰۱۲ پیاده‌سازی آن به اتمام رسید. این سیستم از ۷ ماهواره مستقر در مدار ثابت تشکیل شده که دقتی نزدیک ۲۰ متر دارد و تا شعاع ۲۰۰۰ کیلومتری اطراف هند را هم پوشش می‌دهد.

* QZSS:

Quasi-Zenith Satellite System - متشکل از ۳ ماهواره‌است که یک سیستم همسان‌سازی زمانی و توسعه‌ای بر GPS آمریکاست و کشور ژاپن را پوشش می‌دهد. طبق برنامه اولین ماهواره این سیستم در سال ۲۰۰۹ پرتاب شد و فعال است.

تقویت GNSS
----------

سامانه‌ای که با دریافت اطلاعات خارجی، دقت و قابلیت اعتماد سیستم ناوبری ماهواره‌ای را افزایش می‌دهد. هم‌اکنون حسگرهای زیادی روی زمین وجود دارند که اطلاعات GNSS را دریافت و پردازش می‌کنند. بعضی از این سنسورها، اطلاعات اضافه تری در مورد منشا خطاها اعلام می‌کنند و نحوه اندازه‌گیری موقعیت را هم مشخص می‌کنند. نمونه‌های این ایستگاه‌ها در بالا معرفی شده‌اند.

جستارهای وابسته
---------------

* اختراع‌ها در ایالات متحده (۱۹۴۶–۱۹۹۱)

منابع
-----

1. ↑  "China's GPS rival Beidou is now fully operational after final satellite launched". cnn.com. Retrieved 2020-06-26.
2. ↑  "Galileo Initial Services". *gsa.europa.eu*. Retrieved 25 September 2020.
3. ↑  Kriening, Torsten (23 January 2019). "Japan Prepares for GPS Failure with Quasi-Zenith Satellites". *SpaceWatch.Global*. Retrieved 10 August 2019.
4. ↑  "Global Indian Navigation system on cards". *The Hindu Business Line* (به انگلیسی). 2010-05-14. Retrieved 2019-10-13.
5. ↑  Lev Rapoport, Ivan Barabanov, Alexander Khvalkov,Alexey Kutuzov, Javad Ashjaee,Javad Positioning Systems (ژانویه ۱۹۹۹). «OCTOPUS Multi antennae GPSGLONASS RTK System». *Researchgate.net*.نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده)
6. ↑  Billings، Shawn؛ LS04.30.2009 (۲۰۰۹-۰۴-۳۰). «Equipment Review: JAVAD GNSS Triumph-1». *LIDAR Magazine* (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۲-۰۳.

* Wikpedia

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ سامانه ماهواره‌ای ناوبری جهانی موجود است. |

| * ن
* ب
* و
پرواز فضایی |
| --- |
| کلیات | 
* مکانیک مداری
* تاریخچه
	+ گاه‌شمار
	+ رخدادها و حوادث
	+ رکوردها
	+ رقابت فضایی
* پرتاب فضایی
* سیاست فضایی
	+ چین
	+ آژانس فضایی اروپا
	+ اتحادیه اروپا
	+ هند
	+ ژاپن
	+ روسیه
	+ شوروی
	+ ایالات متحده
* حقوق فضایی
	+ پیمان ماورای جو
	+ پیمان نجات فضانوردان
	+ پیمان پذیرش مسئولیت
	+ پیمان ثبت جزئیات
	+ پیمان ماه
* جنگ فضایی
	+ فرماندهی فضایی
	+ نیروی فضایی
	+ نظامی‌سازی فضا
* سفر فضایی خصوصی

 |  |
| کاربردها | 
* رصدخانه فضایی
* ماهواره دیدبانی زمین
	+ باستان‌شناسی
	+ تصویربرداری و نقشه‌کشی
	+ شناسایی
	+ هواشناسی
* ماهواره مخابراتی
	+ اینترنت
	+ رادیو
	+ تلفن
	+ تلویزیون
* ناوبری ماهواره‌ای
* استفاده تجاری از فضا
* رقابت در بازار پرتاب به فضا
* معماری در فضا
* کاوش فضایی
* تحقیق فضایی
* فناوری فضایی
* هواشناسی فضایی
* ماهواره دیدبانی زمین
	+ ماهواره جاسوسی
* باستان‌شناسی فضا
* مستعمره‌سازی فضا
* فضانوردی
* فضاپزشکی
* پرستاری فضا
* گردشگری فضایی

 |
| پروازهای فضایی انسان | 

|  |  |
| --- | --- |
| کلیات | 
* فضانورد
	+ تجاری
* سامانه پشتیبان حیات
	+ راهپیمایی فضایی
	+ جانوران در فضا
	+ زیست‌فضانوردی
	+ لباس فضانوردی
* راه‌پیمایی فضایی
* Overview effect
* بی‌وزنی
* توالت فضایی
* گردشگری فضایی
* مستعمره‌سازی فضا
* پرش فضایی

 |
| خطرها | 
* اثر پرواز فضایی بر بدن انسان
	+ سندرم سازگاری با فضا
* خطرات پرتوهای کیهانی بر سلامتی
* روان‌شناسی فضایی
	+ Psychological and sociological effects
* فضا و بقا
* فضاپزشکی
* پرستاری فضا
* رفتارشناسی جنسی در فضا

 |
| پروژه‌های مهم | 
* وستوک
* مرکوری
* وسخود
* جمینای
* سایوز
* آپولو
	+ اسکای‌لب
	+ آپولو-سایوز
* شاتل فضایی
* میر
	+ شاتل-میر
* ایستگاه فضایی بین‌المللی
* شنژو
* تیان گونگ
* نیوشپرد
* آرتمیس

 |

 |
| فضاپیما | 
* پرتابگر
* راکت
* کپسول فضایی
	+ ماژول مداری
	+ کپسول ورود به جو
	+ ماژول خدمات
* هواپیمای فضایی
* فضاپیمای بدون سرنشین
	+ ماهواره
	+ کاوشگر فضایی
	+ سطح‌نشین
	+ سطح‌نورد
	+ فضاپیمای خودهمتاساز
	+ رصدخانه فضایی
* پیشرانش فضایی
	+ موتور راکت
	+ پیشرانه الکتریکی فضاپیما
	+ بادبان خورشیدی
	+ کمک گرانشی

 |
| مقصدها | 
* پرواز زیر مداری
* پرواز مداری
	+ مدار زمین‌مرکزی
	+ مدار زمین‌آهنگ
* پرواز از نزدیک (پرواز فضایی)
* سفر میان سیاره‌ای
* سفر میان‌ستاره‌ای
* سفر میان‌کهکشانی

 |
| پرتاب فضایی | 
* صعود مستقیم
* سرعت گریز
* سامانه یک بار مصرف پرتاب و سامانه پرتاب با قابلیت استفاده مجدد
* سکوی پرتاب
* Non-rocket spacelaunch
* پایگاه فضایی

 |
| سازمان‌های فضایی | 
* مرکز ملی مطالعات فضایی
* سازمان ملی فضایی چین
* سازمان فضایی اروپا
* سازمان پژوهش‌های فضایی هند
* آژانس کاوش‌های هوافضای ژاپن
* ناسا
* سازمان فضایی فدرال روسیه

 |
| بخش زمینی | 
* Flight controller
* ایستگاه زمینی
* گذر
* مرکز کنترل مأموریت

 |
|  **رده**  ·   **درگاه**  ·   **ویکی‌پروژه** |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک

 |