**جان دالتون** (به انگلیسی: John Dalton) شیمی‌دان و فیزیک‌دان بریتانیایی بود. معروفیت او بیشتر به خاطر پیشگامی او در نظریه اتمی است. دالتون همچنین نخستین مقالات علمی با موضوع کوررنگی را که حقایق بسیار مهمی در رابطه با تمایز رنگ‌ها را در بر می‌گرفت در سال ۱۷۹۸ ارائه کرد. به دلیل خدمات دالتون در این زمینه، این بیماری دالتونیسم هم نامیده می‌شود. پس از مرگ دالتون، چشمان وی برداشته و به مجمع ادبی و فلسفی منچستر منتقل گردید. در سال ۱۹۹۵ محققان با استفاده از تجزیه و تحلیل دی‌ان‌ای نمونه کوچکی از بازماندهٔ چشم دالتون به بررسی مجدد کوررنگی او پرداختند.

زندگی‌نامه
----------

جان دالتون ۱۰ سال پیش از ثبت و اعلان استقلال آمریکا در سال ۱۷۶۶، در انگلستان زاده شد. خانواده او در یک کلبه کوچک گلی در روستایی زندگی می‌کردند. در کودکی، جان به همراه برادرش در یک مزرعه کار می‌کرد و در مغازه پدر در بافتن لباس او را یاری می‌دادند. با وجود فراهم بودن اندکی از لوازم اولیه زندگی آن‌ها خانواده فقیری بودند، بسیاری از پسران فقیر در آن زمان از داشتن تحصیلات محروم بودند، اما جان توانست با خوش‌شانسی در مدرسه‌ای در همان نزدیک زادگاهش مشغول تحصیل شود.
او به یادگیری علاقه زیادی نشان می‌داد. آموزگاران نیز او را به یادگیری تشویق می‌کردند. در ۱۲ سالگی، او اولین مدرسه خود را در شهری نزدیک محل اقامتش باز کرد اما به خاطر کمبود پول مجبور به بستن آنجا و کار کردن در مزرعه عمه‌اش شد.

۳ سال بعد، به همراه برادر بزرگ‌تر و یکی از دوستانش مدرسه‌ای را در کندال انگلیس باز کرد. به تدریس انگلیسی. لاتین، یونانی، فرانسوی و ۲۱ موضوع علمی و ریاضی پرداخت. جان به یادگیری طبیعت و هوای اطراف خود می‌پرداخت. او پروانه‌ها، حلزون، و.. . را جمع‌آوری می‌کرد. جان دالتون پی برد که دچار کوررنگی ست و به یادگیری آن روی آورد. در ۱۷۹۳، جان به عنوان معلم خصوصی به منچستر رفت و در کالج جدید مشغول به تدریس شد؛ و در آنجا به مشاهده رفتار گازها پرداخت.

او به عناصر و اجزاء مختلف و چگونگی درست شدن آن‌ها اندیشید. جان نظریه‌ای داشت که بر طبق آن، هر عنصری از اتمهای مجزا تشکیل شده و تمام عناصر با یکدیگر متفاوت هستند زیرا اتم‌های سازنده هر کدام از آنها، با دیگری متفاوت است.

او فکر می‌کرد که هر عنصری وزن مخصوص می‌دارد، زیرا از اتم‌های متفاوتی تشکیل شده. در سال ۱۸۰۸، جان دالتون کتابی با مضمون، *نظامی نوین در فلسفه شیمی* منتشر کرد که در آن وزن بسیاری از اتم‌های شناخته شده را جمع‌آوری و لیست کرده بود. مقدار عددی وزن‌هایی که او محاسبه کرده کاملاً دقیق نبودند، اما مبنایی بودند برای جدول تناوبی پیشرفته، اگرچه بسیاری نظریه دالتون در مورد ساختار اتم را نپذیرفتند، اما وی بر تحقیقات خود برای دفاع از نظریه‌اش ادامه می‌داد.

جان دالتون در سال ۱۸۴۴ درگذشت، او با افتخار در انگلستان به خاک سپرده شد. بیش از ۴۰۰٬۰۰۰ نفر بدن بی‌جان او را هنگام قرار گرفتن در تابوت مشایعت کردند. آخرین تجربه و آزمایش مربوط به او بررسی چشم نگهداری شده او در سال ۱۹۹۵ بود تا دلیل کوررنگی او را معلوم کنند. ثابت شد که کوررنگی او از نوع نادری است که به دوتروآنوپیا معروف است. دالتون حتی پس از مرگ نیز به گسترش دانش کمک کرد.

امروز، دانشمندان در هر جا، نظریه دالتون دربارهٔ ساختار اتم را مورد قبول می‌دانند. یک پسر ساده روستایی روش جدیدی برای اندیشیدن و نگاه کردن به عالم هستی و چگونگی کارکرد آن را به مردم و اهل دانش نشان داد.

پانویس
------

دالتون یکی از پیشگامان نظریهٔ اتمی بود. بر طبق این نظریه تمام مواد از ذرات ریزی تشکیل شده‌اند که غیرقابل تقسیم‌اند. او اولین ذرات را اتم نامید، و شکل آن‌ها را کروی تصور می‌کرد. همچنین شرح داد که اتم هر عنصر خاص، وزن و مشخصات به‌خصوص همان عنصر را دارد. دالتون که از کوررنگی رنج می‌برد (دربارهٔ این بیماری تحقیق کرد و نخستین مقالهٔ علمی دربارهٔ این بیماری را که بعداً دالتونیسم نام گرفت) منتشر کرد.

نظریه
-----

1. تمام مواد از اتم ساخته شده‌اند.
2. اتم تجزیه ناپذیر است.
3. اتم‌ها کروی هستند.
4. تفاوت مواد مختلف به خاطر اندازه و جرم متفاوت اتم‌های آن‌ها است.
5. نمی‌توان اتم یک عنصر را به اتم عنصرهای دیگر تبدیل کرد.
6. اتم ها به هم می پیوندند و ترکیب را به وجود می آورند.
7. بین اتم ها فاصله و ربایش وجود دارد و همه ی اتم ها در حال حرکت هستند.

منابع
-----

1. ↑  Dalton J (1798). "Extraordinary facts relating to the vision of colours: with observations". *Memoirs of the Literary and Philosophical Society of Manchester*. **5**: 28–45. OCLC 9879327.
2. ↑  David M. Hunt. "The Chemistry of John Daltons Color Blindness" (PDF). *Reptiles*. / emergency response.
3. ↑  Kendall

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جان دالتون موجود است. |

| * ن
* ب
* و
مدل‌های اتمی |
| --- |
| تک اتم ها | 
* مدل دالتون (مدل توپ بیلیارد)
* مدل تامسون (مدل کیک کشمشی)
* مدل لوییس (مدل اتم مکعبی)
* Nagaoka model (Saturnian Model)
* مدل اتمی رادرفورد (مدل منظومه خورشیدی)
* مدل بور (مدل بور-رادرفورد)
* Bohr–Sommerfeld model (Refined Bohr Model)
* Gryziński model (Free-fall Model)
* مدل شرودینگر (مدل کوانتومی الکترون)

 |
| اتم های جامدات | 
* مدل دروده
* مدل الکترون آزاد
* مدل الکترونی تقریباً آزاد
* نظریه نوارها
* نظریه تابعی چگالی
* مدل تنگ‌بست

 |
| اتم های مایعات | 
* هلیم مایع

 |
| اتم های گازها | 
* گاز نجیب
* Nascent hydrogen

 |
| دانشمندان | 
* فلیکس بلوخ
* نیلز بور
* جان دالتون
* پائول درود
* ایروینگ لانگمویر
* گیلبرت لوویس
* Hantaro Nagaoka
* ارنست رادرفورد
* اروین شرودینگر
* آرنولد زومرفلد
* جوزف جان تامسون

 |
| 
* **کتاب:مدل های اتمی**
* **رده:اتم ها**
* **درگاه:فیزیک / شیمی**

 |

| * ن
* ب
* و
دانشمندانی که نام آن‌ها در واحدهای غیر اس آی به کار رفته‌است |
| --- |
| واحدهای غیر اس آی | 
* آندرش یوناس انگستروم
* الکساندر گراهام بل
* انریکو فرمی
* ماری کوری
* پیر کوری
* جان دالتون
* پیتر دبای
* لوراند اتووش
* گابریل دانیل فارنهایت
* گالیلئو گالیله
* کارل فریدریش گاوس
* ویلیام گیلبرت
* هاینریش کایزر
* یوهان هاینریش لمبرت
* ساموئل پیرپونت لانگلی
* جیمز کلرک ماکسول
* جان نپر
* هانس کریستین اورستد
* ژان لئونارد ماری پوازی
* ویلیام جان مک‌کورن رانکین
* رنه آنتوان فرشول دو رئومور
* ویلهلم رونتگن
* سر جرج گابریل استوکس، بارونت اول
* جان ویلیام استرات، سومین بارون ریلی
* جوزف جان تامسون
* اوانجلیستا توریچلی

 |
| جستارهای وابسته | 
* دانشمندانی که نام آن‌ها در واحدهای اس‌آی به کار رفته‌است
* افرادی که نامشان در نام عنصرهای شیمیایی به کار رفته‌است
* دانشمندانی که نامشان در ثابت‌های فیزیکی به کار رفته‌است

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* کره
* هلند
* لهستان
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* فهرست نام‌های بین‌المللی گیاهان
* ساینی (ژاپن)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |