بیابان خاران.
**بیابان خاران** (به اردو: خاران صحرا) یک بیابان شن و ماسه‌ای واقع در استان بلوچستان پاکستان است.

این بیابان پستی‌بلندی‌های شدید و اختلاف دماهای مفرطی دارد. سطح این بیابان از تپه‌های شنی روان تشکیل شده که لایه‌ای از ریگزار در زیر آن قرار دارد. ارتفاع این تپه‌های روان به ۱۵ تا ۳۰ متر می‌رسد.

محدوده‌های بین تپه‌های روان به هنگام خشکی به صورت زمینی سفت و سخت و به هنگام بارش به صورت یک حوضچه گل‌آلود در می‌آیند.

ارتفاع سطح بیابان از حدود ۱۰۰۰ متر در شمال به حدود ۲۵۰ متر در جنوب غرب کاهش می‌یابد. میانگین بارش سالانه در سراسر این بیابان‌ها کمتر از ۱۰۰ میلی‌متر است. بیابان شامل حوزه‌های زهکشی داخلی و دریاچه‌های خشک معروف به هامون است. این منطقه به ویژه به خاطر سراب‌های دائمی‌اش و توفان‌های شدید و ناگهانی شن که در آن پدید می‌آید معروف است.

در سال ۱۹۹۸ آزمایش‌های هسته‌ای پاکستان در راس‌کوه و در صحرای خاران، هر دو در شمال غربی بلوچستان انجام شد. آزمایش هسته‌ای در خاران که در ۳۰ مه ۱۹۹۸ انجام شد دومین آزمایش هسته‌ای پاکستان و اسم رمز آن چاغی-۲ بود.

ویژگی‌ها
--------

نوشیروانی‌ها، ایل حاکم در خاران، خود را از اصل ایرانی می‌دانند. ایل‌های مهم دیگر منطقه عبارت‌اند از: رخشانی، محمدحسنی، ساسُلی، سَمَلاری (دو ایل اخیر به زبان براهویی تکلم می‌کنند)

در دوره انگلیسیان، خاران امیرنشینی مجزا بود که زیر نظر کلات قرار داشت؛ پیش از آن زیر نظر قندهار بود؛ بیشتر محدوده این امیرنشین، کویر و مشتمل بر ناحیه وسیعی از تلماسه‌ها در قسمت جنوبی آن است. حد شمالی آن راس‌کوه است که آن را از چاغَی جدا می‌کند، و در جنوب به رشته‌کوه‌های سیاهان محدود است که آن را از پنجگور و مکران جدا می‌سازد. در دو سوی قسمت سفلای رودی که زمانی سدی بر آن بسته شده و با آب آن کشاورزی در همه فصول سال ممکن است، پس از مرکز امیرنشین (خاران ـ کلات) جنگل انبوهی از درختان گز وجود دارد.

در قسمت غربی هامونِ ماشکید، در ناحیه وسیعی، درختان خرما با کیفیتی نازل وجود دارد که در بومشناسی برخی از ایل‌های سرحدّ ـ که در غرب آن در ایران زندگی می‌کنند ـ نقش مهمی داشته‌است. تعدادی سد که با قطعه سنگ‌های بزرگ ساخته شده و امروزه در نوشته‌های باستان‌شناسان به «گَبَربَند» معروف‌اند ظاهراً در گذشته کشاورزی در زمین‌های پلّکانی تپه‌های مشرف بر فروبار اصلی را ممکن می‌ساخته‌است.

این نوع مهندسی هنوز هم در مقیاسی محدود در سراسر بلوچستان (و دیگر قسمتهای افغانستان و ایران و پاکستان) معمول است، ولی احتمالاً در دوره‌های آغازین اهمیت بیشتری داشته‌است.

منابع
-----

* Wikipedia contributors, "Kharan Desert," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed June 4, 2012).
* دانشنامه جهان اسلام: مدخل بلوچ و بلوچستان.

| * ن
* ب
* و
بیابان‌های جهان |
| --- |
| آفریقا | 
بیوضه ·  تنره ·  جوراب ·  چلبی ·  دناکِل ·  ریخترس‌فلد ·  صحرای الجزایر ·  صحرای بزرگ آفریقا ·  صحرای شرقی ·  صحرای لیبی  ·  فرافره ·  فریو ·  کالاهاری ·  موسامدس ·  نامیب ·  نوبیه ·  نییری
 |
| آسیا | 

|  |  |
| --- | --- |
| آسیای میانه | آرال قره‌قوم ·  آرال‌قوم ·  اوست‌یورت  ·  بدبخت‌دالا · ساری‌اسیک-آتیراو ·  قربان‌تونغوت ·  قره‌قوم ·  قزل‌قوم ·  مویون‌قوم |
| شمال چین | اردوس ·  باداین جاران · تکله‌مکان  ·  تنگر ·  چایدام · گُبی ·  لوپ ·  هامی |
| فلات ایران | خاران ·  دشت خاش · دشت کویر ·  دشت لیلی ·  دشت مارگو ·  دشت ناامید ·  ریگستان ·  کویر پُلوند ·  کویر لوت ·  کویر مرنجاب |
| شبه‌جزیره عربستان و شام | بیابان شام ·  تهامه ·  دَهنا ·  ربع‌الخالی ·  رمله السبعتین ·  صحرای عرب ·  نفود ·  نگب ·  وهیبه ·  یهودیه |
| شبه‌جزیره هند | آکشی · بیابان دره سند ·  تار ·  تهل ·  چولستان |

 |
| اروپا | 
آکونا · 
باردناس رئالس · 
بلدوف · 
تابرناس · 
دلیبلاتسکا پشچارا · 
رین · 
کابو دگاتا-نیخار · 
هالِندی
 |
| آمریکای شمالی | 
آلورد ·  امرگوسا ·  باخا کالیفرنیا ·  بلک راک ·  کارکراس ·  اسکبلندز ·  چی‌واوا ·  اسکالانته ·  فورتی مایل ·  حوضه بزرگ ·  گریت سالت لیک ·  های دزرت ·  هورنادا دل موئرتو ·  کائو ·  لچوگیلا ·  موهاوی ·  شمالگان آمریکای شمالی ·  آویهی ·  پینتد دزرت ·  بیابان سرخ ·  سویر ·  اسموک کریک ·  سونورا ·  یوها ·  یوما
 |
| آمریکای جنوبی | 
آتاکاما ·  لاگوآخیرا ·  لوس مدانوس دکورو ·  مونته ·  پاتاگونیا ·  سچورا ·  تاتاکوئا
 |
| استرالیا | 
گیبسون ·  شنزار بزرگ ·  ویکتوریای بزرگ ·  لیتل سندی ·  دشت نولاربور ·  پینتد ·  پدیرکا ·  سیمپسون ·  استرزلچکی ·  بیابان سنگی استرت ·  تانامی ·  تیراری
 |
| سرزمین‌های قطبی | 
شمالگان ·  جنوبگان ·  گرینلند ·  شمالگان آمریکای شمالی ·  شمالگان روسیه

 |
| رده ·  ویکی‌انبار |