برای دیگر کاربردها، مهستی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**افتخار دَدِه‌بالا** (۲۵ آبان ۱۳۲۵ – ۴ تیر ۱۳۸۶) که با نام هنری **مهستی** شناخته می‌شد، خوانندهٔ موسیقی سنتی و پاپ ایرانی بود. او در طول بیش از چهار دهه فعالیت بیش از ۲۰۰ ترانه اجرا کرد. مهستی دارای گسترهٔ صوتی متزوسوپرانو بود.[] او ابتدا توسط اکبر گلپایگانی کشف شد و در ۱۸ سالگی نیز با پرویز یاحقی آشنا شد و در سن ۲۰ سالگی اولین اجرای خود به نام «آنکه دلم را برده خدایا» (گل‌های رنگارنگ شماره ۴۲۰) را منتشر کرد که در مقام شوشتری اجرا شده بود.

وی کمی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ از ایران خارج شد. ابتدا به لندن و سپس برای همیشه به ایالات متحده آمریکا رفت و تا زمان درگذشت در شهر سانتاروزا زندگی می‌کرد. بیشتر آثاری که او پس از انقلاب اجرا کرد در قالب ترانه‌های پاپ، سنتی و مردمی هستند. مهستی خواهر کوچک‌تر هایده، خوانندهٔ ایرانی بود.

زندگی‌نامه
----------

تصویر مهستی و هایده. در روز چهارشنبه‌سوری بر جلد مجلهٔ *اطلاعات هفتگی*
مهستی در ۲۵ آبان ۱۳۲۵ در تهران، خیابان ایران (خیابان عین‌الدوله)، زاده شد. پدر وی محمد دده‌بالا که متولد روستای دده‌بالا از توابع شهر تبریز بود و خانواده ی مادری اش از ثروتمندان آذربایجانی بودند. او خواهر هایده، یکی از خوانندگان سرشناس ایرانی بود. پرویز یاحقی استعداد خوانندگی او را در نوجوانی کشف کرد. یاحقی صدای او را در یکی از نشست‌ها به‌طور اتفاقی می‌شنود و بسیار به صدایش علاقه‌مند می‌شود و وی را به خوانندگی و موسیقی تشویق می‌کند. اکبر گلپایگانی در مصاحبه‌ای عنوان می‌کند که هایده و مهستی را او آموزش داده و سپس به آهنگسازان معرفی کرده‌است. هایده از مهستی بزرگ‌تر بود اما مهستی به‌علت تجرد، زودتر از خواهر خود پا در وادی هنر گذاشت. وی نام هنری خود را از مهستی گنجوی شاعر معروف ایرانی برگرفت.

شروع کار مهستی در سن ۱۹ سالگی در برنامهٔ گل‌ها شمارهٔ ۴۲۰ و با خواندن ترانه‌ای به نام *آن که دلم را برده خدایا* ساختهٔ بیژن ترقی در سبک موسیقی سنتی ایرانی بود اما پس از طی زمان و همراه با گرایش عمومی برای موسیقی پاپ به‌خصوص در دوران پس از انقلاب ۱۳۵۷، آهنگ‌هایی نیز در این سبک اجرا نمود. نخستین کار وی در این زمینه ترانهٔ *بچه نشو ای دل* ساختهٔ جهانبخش پازوکی بود.

پیش از انقلاب، همسر نخست مهستی پس از مدتی زندگی با او، عاشق فیروزه خوانندهٔ کوچه‌بازاری شد و از مهستی جدا شد. مهستی علاقهٔ زیادی به همسرش داشت و با این رخداد بسیار غمگین شد و ترانه‌های *بیا خونه*، *بازیچه* و سرانجام *دلقک* را خطاب به کورس ناظمیان، همسر نخست خود خواند ولی پس از مدتی با همسر دومش ازدواج کرد.[]
مهستی دو بار ازدواج کرد و سرانجام هر دو ازدواج، جدایی بود. بعد از این دو جدایی تصمیم گرفت که تنها زندگی کند و با مادر خود در فرمانیهٔ تهران زندگی کرد. وی از ازدواج نخست با کورس ناظمیان صاحب دختری به نام سحر ناظمیان شد. ازدواج دوم او با بهرام سنندجی صاحب کارخانهٔ کفش بود.[] مهستی از تنها دختر خود یعنی سحر دو نوهٔ دختری به نام‌های ناتاشا و ناتالی داشت.

در سال ۲۰۰۵ میلادی، آکادمی جهانی هنر، ادبیات و رسانه از وی برای بیش از ۴۰ سال فعالیت در زمینهٔ موسیقی سنتی ایرانی و مردمی و پاپ ایرانی تقدیر به عمل آورد و به وی نشان شیر طلایی اهدا گردید.

از او با احتساب گل‌های رنگارنگ حدود چهل آلبوم برجای مانده‌است. مردمی بودن و شرکت در بسیاری از کارهای عام‌المنفعه و همچنین برخورد صمیمانهٔ وی با مردم در کنسرت‌ها باعث علاقهٔ زیاد مردم به وی بود که باعث شد نسل‌هایی که بعد از مرگ وی به‌دنیا آمده بودند تا به امروز، وی و ترانه‌های او را به‌خوبی بشناسند و از آن‌ها استقبال کنند.

### دوران بیماری

مهستی تا حدود چهارسال بیماری خود را از اطلاع عموم مردم پنهان نگاه داشت؛ اگرچه تحت شیمی‌درمانی خفیف قرار گرفته بود. پزشکان به او هشدار داده بودند که در صورت مداوا با دوز بالاتر که مورد نیاز شرایط اوست، امکان ایجاد مشکل در صدایش وجود خواهد داشت. با این وجود، در نوروز ۱۳۸۶ بعد از چندین روز اجرای برنامه در کنسرتی که به‌همراه ستار و گلپا قرار بود در دبی انجام دهد به‌علت ظهور مجدد علائم بیماری و وخامت حال عمومی از اجرای کنسرت بازماند. وی به سرعت به لس آنجلس بازگشت و در برنامه‌ای تلویزیونی با اجرای نادره سالارپور (برادرزادهٔ خود)، به‌همراه دختر و نوه‌های خود و پزشک خانوادگی شرکت کرد و اعلام کرد که به بیماری سرطان مبتلا است و باید پرتودرمانی شود. به همین دلیل پس از انجام مداوا به‌همراه دخترش به شمال کالیفرنیا رفت و در مجهزترین بیمارستان سانتا روزا که متعلق به همسر سحر بود بستری گردید.

### مرگ

آرامگاه مهستی، گورستان وست‌وود در لس آنجلس
مهستی پس از انتشار آلبوم موفق *از خدا خواسته* در حالی که مشغول تهیهٔ آلبوم دیگری با همکاری شادمهر عقیلی بود، پس از چهارسال بیماری سرطان رودهٔ بزرگ در سانتا روزا، کالیفرنیا در ساعت ۷:۵۲ صبح ۴ تیر ۱۳۸۶ در سن ۶۰ سالگی در حالت کما درگذشت.

پیکر مهستی پس از انتقال از شمال کالیفرنیا، در ساعت ۱۲:۳۰ روز جمعه، ۸ تیر ۱۳۸۶ در گورستان وست‌وود در لس آنجلس به خاک سپرده شد. هزاران نفر از جمله خوانندگان و بازیگران برجستهٔ ایرانی مقیم خارج از کشور و همچنین جمشید دلشاد، نخستین شهردار ایرانی در ایالت کالیفرنیا و بیژن پاکزاد از طراحان معروف ایرانی مقیم آمریکا در مراسم خاکسپاری مهستی شرکت کردند.[]

بعد از فوت وی، ۴ خوانندهٔ خانم ایرانی، لیلا فروهر، سپیده، هنگامه و هلن به درخواست شبکهٔ تپش، آهنگی برای یادبود مهستی به نام «به‌یاد مهستی» را اجرا کردند. این ترانه ابتدا قرار بود به عنوان هدیه‌ای به مهستی تقدیم شود اما پس از درگذشت او منتشر شد.

آلبوم‌شناسی
-----------

در کنار عماد رام، روی جلد صفحه گرامافون «دوتا چشمون» و «رسوایی»
مقالهٔ اصلی: ترانه‌شناسی مهستی
مهستی با تعداد بسیاری از آهنگسازان ایرانی در سبک‌های گوناگون، از پرویز یاحقی و اسدالله ملک گرفته تا انوشیروان روحانی، صادق نوجوکی، محمد حیدری، حسن شماعی‌زاده، منوچهر چشم‌آذر و مهرداد آسمانی، شادمهر عقیلی و با ترانه‌سرایانی چون بیژن ترقی، تورج نگهبان، لیلا کسری، هما میرافشار، همایون هوشیارنژاد، ژاکلین، شهیار قنبری و اردلان سرفراز همکاری داشت. بیشتر کارهای او (در حدود ۶۰ اثر) از جهانبخش پازوکی است.

در اواخر عمر و در آلبوم آخرش *از خدا خواسته*، با شادمهر عقیلی (آهنگساز و تنظیم‌کننده) و مریم حیدرزاده (ترانه‌سرا) همکاری کرد.

مهستی در بسیاری از فیلم‌های ایرانی پیش از انقلاب به‌جای هنرپیشهٔ نقش اول فیلم‌ها خوانده‌است. از جملهٔ این ترانه‌ها و فیلم‌ها می‌توان به ترانه‌های چرا در فیلم ببر مازندران، جمجمک و چشمان آهو در فیلم شیرین و فرهاد، بر آسمان نوشته و نخستین عشق در فیلم شکوه قهرمان، یاد او و بی‌تو چه کنم در فیلم نسل شجاعان، پشیمان به‌همراه ایرج در فیلم شهر هرت، خدایا چه کردم در فیلم قاتلین هم می‌گریند، یادم میاد در فیلم مرغ تخم‌طلا و ژانویه در فیلم ماجرای شب ژانویه اشاره کرد.

شادمهر عقیلی در سال ۱۴۰۲ ترانهٔ‌ای را به‌نام تماشا با صدا و آهنگسازی خود منتشر کرد و اینگونه عنوان کرد که این ترانه از کارهایی بوده که برای مهستی ساخته بوده‌است، اما به‌دلیل بیماری و فوت زود هنگام او به مرحله ضبط نرسید، کمی بعد از انتشار این ترانه به‌وسیله استفاده از فناوری هوش مصنوعی این ترانه با صدای مهستی پخش شد.

در فهرست زیر نام آلبوم‌های مهستی به ترتیب حروف الفبا آمده‌است:

* *آشفته* (۱۳۷۲)
* *آوازک* (۱۳۷۸)
* *اسیر* (۱۳۷۱)
* *اوج صدا* (با همراهی هایده)
* *از خدا خواسته* (۱۳۸۴)
* *بزم* (آواز دلدادگان)
* *بزم بهار* (با همراهی ستار)
* *بیگانه* (۱۳۷۳)
* *بی‌نوا دل*
* *ترانهٔ سال* (با همراهی معین و هایده)
* *تقدیر* (۱۳۷۶) (با همراهی گلپا)
* *تو بزن تا من برقصم* (۱۳۵۶)
* *حقیقت* (با همراهی ستار)
* *دلداده* (۱۳۸۰)
* *سراب عشق* (۱۳۵۷)
* *سپیده‌دم* (۱۳۶۰)
* *ضیافت* (۱۳۷۰) (با همراهی ستار و فرامرز آصف)
* *قسم* (۱۳۷۸)
* *گل گندم* (۱۳۷۴) (با همراهی ستار)
* *گل امید* (۱۳۷۲)
* *گل‌های رنگارنگ*
* *همیشه عاشق* (۱۳۷۸)
* *همیشه سبز* (۱۳۸۲)
* *هوای یار*
* *هوای عاشقی* (۱۳۷۷)
* *لبخند* (با همراهی شهرام صولتی)
* *مستی* (۱۳۷۱)
* *مهمان* (با همراهی هایده)
* *موج* (۱۳۷۲)
* *مسافر* (۱۳۷۰)
* *نامه* (۱۳۷۳)

نگارخانه
--------

* «تصویر مهستی بر جلد مجلهٔ «اطلاعات هفتگی» شمارهٔ ۱۶۹۹ مرداد ۱۳۵۳»«تصویر مهستی بر جلد مجلهٔ «اطلاعات هفتگی» شمارهٔ ۱۶۹۹ مرداد ۱۳۵۳»
* «چهرهٔ مهستی بر جلد مجلهٔ تپش؛ عکس از «سعید نوشین‌فر»، حدود دو ماه پیش از مرگ مهستی: «شاه‌ماهی به دیدار بانوی آواز می‌رود…»«چهرهٔ مهستی بر جلد مجلهٔ تپش؛ عکس از «سعید نوشین‌فر»، حدود دو ماه پیش از مرگ مهستی: «شاه‌ماهی به دیدار بانوی آواز می‌رود…»

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست خوانندگان ایرانی

یادداشت
-------

1. 1 2  نام اصلی او در منابعی خدیجه و در برخی دیگر افتخار نوشته شده‌است.

منابع
-----

1. 1 2 3 4  «مهستی هنرمند پرآوازه ایران درگذشت». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۷.
2. ↑  «مهستی، خواننده ایرانی، درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۵ ژوئن ۲۰۰۷.
3. ↑  «آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز • مهستی». دویچه وله فارسی. ۲۸ ژوئن ۲۰۱۸.
4. ↑  «رادیو زمانه». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۷.
5. ↑  امرایی، حسن (۸ تیر ۱۴۰۰). «مهستی؛ صدایی روان چون جویباری در صحاری شب». *ایندیپندنت فارسی*. دریافت‌شده در ۷ اردیبهشت ۱۴۰۱.
6. ↑  «مصاحبه خانم مهستی با علیرضا امیرقاسمی در برنامه آنکات شبکه تپش. دقیقه پانزد».
7. ↑  «صدای ماندگار». *توانا*.
8. ↑  «اکبر گلپایگانی در گفتگویی صریح بیان داشت⇐معصومه و خدیجه دده‌بالا (هایده و مهستی) با چادرهایی گل‌گلی به کلاس ما آمدند». *cinemajournal.ir*.
9. ↑  «روزنامه شرق-سال‌شمار زندگی استاد پرویز یاحقی- پنجشنبه، ۲ تیر ۱۳۹۰». *old.sharghdaily.ir*. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۶.
10. ↑  [مصاحبه نادر رفیعی در میدنایت شو با مهستی ۱۹۸۷]
11. 1 2  «مهستی؛ از ارکستر گل‌ها تا موسیقی پاپ». *رادیو فردا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۱۶.
12. ↑  خبرگزاری بی‌بی‌سی مهستی در کالیفرنیا درگذشت
13. ↑  «خبرگزاری انتخاب». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۷.
14. ↑  [۲۶مصاحبه تلویزیون امید ایران با کیوان پسر هایده و سحر دختر مهستی June 2007]
15. ↑  *Beh Yaad Mahasti - Leila Forouhar, Helen, Hengameh and Sepideh*, retrieved 2019-10-22
16. ↑  *Leila Forouhar, Helen, Hengameh, & Sepideh - Memories (Mahasti Tribute)*, retrieved 2019-10-22

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مهستی موجود است. |

* مهستی در IMDb
* مهستی در بانک جامع اطلاعات سينماى ايران

| * ن
* ب
* و
موسیقی ایران در دوران پهلوی |
| --- |
| ترانه‌سرایان | 
* اردلان سرفراز
* اسماعیل نواب صفا
* ایرج جنتی عطایی
* ایرج رزمجو
* بهادر یگانه
* بیژن ترقی
* بیژن سمندر
* یاور همدانی
* پرویز وکیلی
* تورج نگهبان
* رحیم معینی کرمانشاهی
* رهی معیری
* سعید دبیری
* شهین حنانه
* فرید زلاند
* کریم فکور
* لیلا کسری
* محمد صالح‌علا
* مسعود امینی
* مسعود فردمنش
* نوذر پرنگ
* هما میرافشار

 |
| آهنگسازان | 
* آندرانیک آساطوریان
* احمد پژمان
* اسدالله ملک
* اسفندیار منفردزاده
* اکبر محسنی
* امیر آرام
* انوشیروان روحانی
* بابک افشار
* بابک بیات
* پرویز اتابکی
* پرویز مقصدی
* پرویز یاحقی
* جمشید شیبانی
* جهانبخش پازوکی
* جواد لشکری
* حبیب‌الله بدیعی
* حسن شماعی‌زاده
* حسین دهلوی
* حسین واثقی
* حسین یاحقی
* روح‌الله خالقی
* ژاکلین
* سیاوش قمیشی
* صادق نوجوکی
* عباس مهرپویا
* عطاءالله خرم
* علی تجویدی
* فریبرز لاچینی
* فرید زلاند
* کامبیز روشن‌روان
* کورش یغمایی
* مارتیک
* مجید وفادار
* محمد اوشال
* محمدتقی مسعودیه
* محمد حیدری
* محمود قراملکی
* منوچهر چشم‌آذر
* ناصر چشم‌آذر
* همایون خرم
* واروژان

 |
| موسیقی‌دانان | 
* ابوالحسن صبا
* جلیل شهناز
* جهانگیر ملک
* جواد معروفی
* حبیب سماعی
* حبیب‌الله بدیعی
* حسین تهرانی
* داریوش صفوت
* درویش‌خان
* رحمت‌الله بدیعی
* عبدالله جهان‌پناه
* علی‌اصغر بهاری
* فرامرز پایور
* فضل‌الله توکل
* مجتبی میرزاده
* محمد اسماعیلی
* مرتضی محجوبی
* مرتضی نی‌داوود
* مهدی خالدی
* نصرالله زرین‌پنجه
* همایون خرم

 |
| خوانندگان | 

|  |  |
| --- | --- |
| مرد | 
* آرتوش
* ابوالحسن اقبال‌آذر
* ابی
* اسماعیل ادیب خوانساری
* افشین مقدم
* اکبر گلپایگانی
* امیر آرام
* امین‌الله رشیدی
* اندی
* اونیک
* ایرج
* ایرج مهدیان
* بهرام سیر
* تاج اصفهانی
* جمال وفایی
* جواد بدیع‌زاده
* جواد یساری
* حبیب
* حسن شماعی‌زاده
* داریوش
* داریوش رفیعی
* داوود مقامی
* ستار
* سیاوش قمیشی
* سید جواد ذبیحی
* سید علی‌اصغر کردستانی
* شاهرخ
* شهرام شب‌پره
* شهرام صولتی
* ضیا آتابای
* عارف
* عباس قادری
* عبدالعلی وزیری
* عبدالوهاب شهیدی
* عماد رام
* غلامحسین بنان
* روانبخش
* فرامرز آصف
* فرامرز اصلانی
* فرهاد
* فریدون فرخزاد
* فریدون فروغی
* قاسم جبلی
* کورس سرهنگ‌زاده
* کورش یغمایی
* مارتیک
* مازیار
* مجید فرهنگ
* محمدرضا شجریان
* محمود خوانساری
* مرتضی
* معین
* منوچهر سخایی
* نادر گلچین
* ناصر مسعودی
* نعمت‌الله آغاسی
* هوشمند عقیلی
* ویگن

 |
| زن | 
* آفت
* افسر شهیدی
* الهه
* بتی
* پروین
* پوران
* حمیرا
* خاطره پروانه
* دلکش
* رامش
* روح‌انگیز
* ژاکلین
* سوسن
* سیما بینا
* سیما مافیها
* سیمین غانم
* شهپر
* شهره
* عزت روح‌بخش
* عهدیه
* فتانه
* فرشته
* فهیمه اکبر
* قمرالملوک وزیری
* گوگوش
* گیتا
* لیلا فروهر
* مرجان
* مرضیه
* مریم روح‌پرور
* مهستی
* مهوش
* نسرین
* نلی
* نوش‌آفرین
* هایده
* هلن
* هنگامه اخوان

 |

 |
| تصنیف‌ها | 
* خزان عشق
* بهار دلنشین
* سرگشته
* الهه ناز
* مرغ سحر
* رسوای زمانه
* راز دل
* غوغای ستارگان
* موسم گل
* آتش کاروان
* به‌سوی تو
* طاقتم ده
* سوغاتی
* امشب شب مهتابه
* ای ایران

 |
| جستارهای وابسته | 
* گل‌ها (برنامه رادیویی)
* هنرستان موسیقی ملی
* هنرستان عالی موسیقی
* موسیقی در ایران
* موسیقی سنتی ایرانی
* موسیقی لس‌آنجلسی
* ارکستر اپرای تهران
* مرکز موسیقی بتهوون
* مرکز حفظ و اشاعه موسیقی
* بیات تهران

 |
|  رده  الگو  درگاه |

| * ن
* ب
* و
موسیقی عامه‌پسند ایرانی |
| --- |
| پایه‌های موسیقایی | 
* موسیقی کوچه‌بازاری
* بیات تهران

 |
| خوانندگان | 

|  |  |
| --- | --- |
| مرد | 
* احمد آزاد
* امان‌الله تاجیک
* ایرج مهدیان
* جلال همتی
* جمال وفایی
* جواد بدیع‌زاده
* جواد یساری
* حسن شجاعی
* حسین موفق
* داوود مقامی
* عباس قادری
* عبدالعلی همایون
* قاسم جبلی
* مجید فرهنگ
* مرتضی احمدی
* نعمت‌الله آغاسی
* علی نظری
* سعید مهناویان

 |
| زن | 
* آفت
* سوسن
* شهپر
* گیتا
* مریم روح‌پرور
* مهستی
* مهوش

 |

 |
| ترانه‌ها | 
* سپیده‌دم
* بابا کرم

 |
|  رده  الگو  درگاه |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* هنرمند موزیک‌برینز

 |