سد در ۲۲ کیلومتری غرب شهر مراوه تپه، استان گلستان، ایران
**سد کارواندر،** یک سد بتنی غلتکی بر روی رودخانه کارواندر است که در 70 کیلومتری جنوب غرب شهرستان خاش در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.

سد کارواندر با ۶۰ متر ارتفاع دارای ۳ مخزن است که ظرفیت ذخیره سازی ۵۸ میلیون متر مکعب را دارد. با توجه به آورد آب سالانه رودخانه کارواندر و تخصیص آب برای استفاده انسانی، سد كارواندر سالانه به صورت متوسط می‌تواند 17 میلیون متر مكعب آب شرب و آب كشاورزی مردم منطقه را تامین می شود.

اهداف اصلی از ساخت سد کارواندر تامین آب شرب مورد نیاز مردم منطقه در دراز مدت، كنترل سیلاب، بهبود اراضی كشاورزی، جلوگیری از فرسایش خاک سر شاخه رود و جلوگیری از انتقال رسوب به پایین دست بوده است.

سد كارواندر با ارتفاع 60 متر و حجم ذخيره آب 58 ميليون متر مكعب به صورت سه مخزن ساخته مي شود.

انتقال آب سد به خاش
-------------------

یکی از اهداف ساخت سد کارواندر، تامین آب شهرستان خاش بوده است. کمبود آب در شبکه آبرسانی شهر خاش ۱۲۰ لیتر در ثانیه و برای شبکه آبرسانی ۸۳ روستای منطقه ۱۰۰ لیتر در ثانیه کمبود آب وجود دارد و همچنین با از دست رفتن منابع آب زیرزمینی موجود، انتقال آب از سد کارواندر برای شهر خاش و تعدادی از روستاهای بخش مرکزی در نظر گرفته شده است.خط انتقال آب سد کارواندر به خاش شامل ساخت یک آبگیر، خط انتقال به طول ۷۹ کیلومتر با لوله فولادی به ظرفیت حداکثر ۴۵۰ لیتر در ثانیه، یک تصفیه‌خانه به ظرفیت ۴۳۷ لیتر در ثانیه، سه باب ایستگاه پمپاژ و پنج مخزن ذخیره آب به ظرفیت ۲۱ هزار مترمکعب را تشکیل می دهد.

تاخیر چند ساله در اجرای خط انتقال آب سد کارواندر به خاش که موجب ایجاد مشکل فشار آب در این شهر شده بود اعتراض بزرگان محلی را در پی داشت. مولوی قلندرزهی، امام جمعه خاش در سال ۱۳۹۶ بیان کرد که مسئولان در مسئله آبرسانی از سد كارواندر به شهرستان خاش كوتاهي كردند.

در بهمن سال ۱۴۰۰ ساخت خط انتقال آب شروع شد.

### مخالفت‌ها با انتقال آب

از زمان قبل از ساخت سد کارواندر فعالان محیط زیست و مسئولان شهرستان‌های جنوب استان سیستان و بلوچستان، به خصوص نمایندگان شهرستان ایرانشهر، با انتقال آب رودخانه کارواندر و بمپور به شهر خاش و شرق استان مخالفت کرده اند. برای مخالفت با این موضوع چندین کارزان مردمی شکل گرفته است. در یکی از آن‌ها در شهریور سال ۱۴۰۱ با این ادعا که این طرح انتقال آب به خاش علاوه بر از بین بردن سفره‌های آب زیرزمینی، مشکلات محیط زیستی و اجتماعی زیادی را به دنبال خواهد داشت، از جانب مردم جنوب استان سیستان و بلوچستان درخواست توقف فوری پروژه انتقال آب کارواندر (سرچشمه رود بمپور) به شهرستان خاش شده بود در درخواست اینترنتی دیگری ادعا شده بود که در صورت اجرای انتقال آب سد کارواندر به خاش و مناطق اطراف، فاجعه زیست‌محیطی کل منطقه را در بر می‌گیرد و خشکسالی ایجاد شده در نتیجه انتقال آب از منطقه تیغ آب در ایرانشهر گرفته و تا جنوب کرمان و مهم‌ترین تالاب منطقه یعنی جازموریان را درگیر کرده و در معرض نابودی قرار خواهد داد.

### توقف ساخت

عبدالناصر درخشان، نماینده مردم ایرانشهر در مجلس از نشستی با حضور ایشان و معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا و مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران در خصوص مشکلات ناشی از انتقال آب از کارواندر به خاش گفت و بیان کرد که تصمیم گرفته شده است که تا زمان اعلام نظر کارشناسان (درباره اشکالات انتقال آب) اجرای پروژه متوقف شود.

در اردیبهشت سال ۱۴۰۲ دوباره کار ساخت تصفیه خانه و خط لوله انتقال آب سد به خاش از سر گرفته شد.

منابع
-----



1. ↑  «از 130ميليارد متر مكعب روان‌آب 52 ميليارد آن قابل كنترل است». *ایسنا*. ۲۰۱۰-۰۶-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۲.
2. 1 2  «با ساخت سد كارواندر، ۱۷ ميليون متر مكعب آب شرب و آب كشاورزی خاش تأمين می‌شود». *ایسنا*. ۲۰۱۰-۰۷-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۱.
3. ↑  «عملیات اجرایی پروژه خط انتقال آب از کارواندر به شهر خاش آغاز شد». *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۱.
4. ↑  «عملیاتی شدن پروژه خط انتقال آب از کارواندر به خاش». *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۱.
5. ↑  Behnegarsoft.com (۲۰۱۷-۰۶-۲۶). «تفتان ما - مسئولان در مسئله آبرساني سد كارواندر به شهرستان خاش كوتاهي كردند». *پایگاه خبری تحلیلی تفتان ما | شهرستان خاش*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۱.
6. ↑  «پایان انتظار چند 10ساله مردم خاش/ عملیات اجرایی انتقال آب "کارواندر به خاش" آغاز شد - تسنیم». *خبرگزاری تسنیم | Tasnim*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۲.
7. ↑   (۱۴۰۱-۰۵-۰۸). «ضرورت توقف فوری پروژه انتقال آب کارواندر به شهرستان خاش | کرونا نیوز». دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۲.
8. ↑  [-karzar.net/53839 «کارزار: مخالفت با انتقال آب کارواندر به عنوان تأمین‌کننده آب حوزه آبریز ایرانشهر و انتقال آن به شهرستان خاش»] مقدار `|نشانی=` را بررسی کنید (کمک). *www.karzar.net*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۲.
9. ↑  [-karzar.net/46219 «کارزار: نه به انتقال آب به بالادست رودخانه کارواندر یا دامن ایرانشهر»] مقدار `|نشانی=` را بررسی کنید (کمک). *www.karzar.net*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۲.
10. ↑   (۱۴۰۱-۰۷-۱۰). «اجرای پروژه انتقال آب از کارواندر به خاش تا حصول نظر کارشناسان متوقف شد | کرونا نیوز». دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۲.
11. ↑  «آغاز کار لوله‌گذاری در پروژه انتقال آب کارواندر به خاش | عصر هامون». *www.asrehamoon.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۱.