**قانون حداقل دستمزد** (به انگلیسی: Minimum wage law) قانونی است که کارفرمایان را از استخدام کارمندان یا کارگران دستمزد کمتر از حداقل ساعتی، روزانه یا ماهانه منع می‌کند. بیش از ۹۰٪ از کل کشورها دارای نوعی قانون حداقل دستمزد هستند. این قانون در مقاوله نامه ۱۳۱ درج شده، طبق معادات دفتر بین‌المللی کار در سال ۱۹۷۰ مصوب شده است.

مفهوم
-----

حداقل دستمزد از سوی سازمان بین‌المللی کار بدین گونه می‌باشد: «حداقل دستمزد مبلغی است که در ازای انجام خدمت یا کار در مدت معین به کارگر پرداخت می‌شود و هیچ فرد و قرارداد جمعی نمی‌تواند آن را کاهش دهد و پرداخت آن به وسیله قانون تضمین شده‌است و کفاف معاش کارگر و خانواده‌اش را با توجه به شرایط اقتصادی آن کشور می‌دهد.» این بدین معناست که میزان حداقل دستمزد به عواملی مثل بهره‌وری نیروی کار، قدرت چانه‌زنی اتحادیه‌ها و اصناف، میزان تقاضا و مذاکرات دسته جمعی تنها به شرایط معیشتی کارگر است. همین‌طور باید توجه داشت که در رعایت شرایط معشیتی جنبه‌های اجتماعی و اخلاقی مورد توجه است و تمرکز اهداف اجتماعی دولت بر حفظ و ارتقای رفاه کارگران است.  
عناصری که در تعیین سطح حداقل دستمزدها مورد توجه قرار می‌گیرد، حتی‌الامکان مناسب با رویکردهای ملی است شامل:

الف) نیازهای کارگران و خانواده‌های آنها با در نظر گرفتن سطح عمومی دستمزدها در کشور، هزینه زندگی، مزایای تأمین اجتماعی و استانداردهای زندگی نسبی سایر گروه‌های اجتماعی  
ب) عوامل اقتصادی، از جمله الزامات توسعه اقتصادی، میزان بهره‌وری و مطلوبیت در دستیابی و حفظ سطح اشتغال

تاریخچه
-------

تا همین اواخر ، قوانین حداقل دستمزد معمولاً بسیار جدی دنبال می‌شدند. به عنوان مثال درایالات متحده و انگلیس، فقط بر زنان و کودکان اعمال می شدند. تنها پس از رکود بزرگ، در بخش اقتصاد صنعتی بر روی نیروی کار عمومی اعمال شد حتی در آن زمان، قوانین اغلب مخصوص صنایع خاص بودند. به عنوان مثال ، در فرانسه ، قانون های موجود محصور در اتحادیه‌های کارگری بود. در ایالات متحده محدودیت‌های مربوط به دستمزد خاص در صنعت، غیرقانونی به نظر می‌رسید. قانون استاندارد کار عادلانه کشور در سال ۱۹۳۸، حداقل دستمزد یکنواخت ملی را برای کارگران غیررسی و بدون نظارت ایجاد کرد. بعداً نیروهای کار تحت پوشش قرار گرفتند.

* در سال ۱۸۹۴، نیوزلند با چندین هیئت داوری توافقات صنعتی و عملکرد قانونی راتأسیس کرد.
* در سال ۱۸۹۶، استرالیا هیئت‌های مشابهی را تأسیس کرد.
* در سال ۱۹۰۹ قانون هیئت‌های تجاری در انگلستان به تصویب رسید.
* در سال ۱۹۱۲ ایالت ماساچوست، ایالات متحده، حداقل دستمزدها را برای زنان و کودکان تعیین کرد.
* در ایالات متحده، حداقل دستمزدهای قانونی برای اولین بار در سال ۱۹۳۸ در سطح ملی تصویب شد.

چه کسانی می‌توانند حداقل دستمزد را تعیین کنند؟
----------------------------------------------

سازوکارهای اساسی در تعیین حداقل دستمزد
  
۱) بصورت قانونی و توسط دولت  
۲)بصورت توافق‌های بین اتحادیه‌های کارگری و کارفرمایی  
۳)توافقات جمعی و سه جانبه گرایی  
دولت‌ها باید در تعیین حداقل دستمزدهای مصوب قانونی، مشاوره همه‌جانبه را تضمین کند و در تشکیل و اجرای سیستمی حداقل دستمزد مشارکت مستقیم و دوجانبه ای رانیز بین طرفین شغلی و کاری تدوین کند. متداول‌ترین روش در سیستم‌های قانون گذاری برای تضمین مشورت و مشارکت طرفین کاری از طریق موسسه‌هایی مثل کمیسیون های سه جانبه تعیین‌کننده دستمزد، هیأت های تعیین‌کننده آن و یا سایرنهادهای دارای صلاحیت عمومی برای تأمین منافع اقتصادی و اجتماعی است.

چه کسانی می‌توانند حداقل دستمزد را دریافت کنند؟
-----------------------------------------------

سازمان جهانی کار می‌نویسد: «قانون حداقل دستمزد علی‌رغم توافقات قرارداد شده بین کارگر و کارفرما باید به منظور بیشترین بهره وری و کارآیی در یک رابطه کاری، توانایی حمایت یکسان و برابر از همه کارگران از جمله زنان، جوانان و کارگران مهاجر را داشته باشد.»

مشاغلی که بطور معمول از سیستم‌های حداقل دستمزد حذف می شودعبارتند از :مشاغل خانگی یا کشاورزی ، کارگران دارای معلولیت، کارورزان ، کارآموزان و غیره ... اما واجدین شرایط دریافت حداقل دستمزد :  
گروه اول:مشاغل خانگی  
گروه دوم: کارگران با مشاغل غیر استاندارد  
گروه سوم: مشاغل غیررسمی  
گروه چهارم :مشاغل دولتی

حداقل دستمزد در ایران
---------------------

براساس ماده ۴۱و ۴۲ قانون کار، شورای عالی کار موظف به تعیین حداقل مزد برای نقاط مختلف کشور و صنایع براساس درصد تورمی که بانک مرکزی در همان سال اعلام می‌کند، می‌باشد و میزان آن باید بدون توجه به مشخصات روحی و جسمی کارگران و ویژگی‌های کار محول شده، معاش یک خانواده را تأمین کند. حداقل مزد باید بصورت نقدی پرداخت شود و پرداخت‌های غیر نقدی به عنوان مازاد بر حداقل تلقی می‌شود.  
باوجود آنکه در ایران یک نوع حداقل مزد تعیین می‌گردد امابرای کارگاه‌های با بیش از پنجاه نفر کارگر طرح طبقه‌بندی مشاغل وجود دارد و کارگران دارای جدول مزدی می‌باشند و باید توجه داشت نرخ‌های این جدول از میزان سالانهٔ حداقل دستمزد بالاتر است.

اثرات قانون حداقل دستمزد
------------------------

همان‌طور که اشتغال مورد بحث ترین موضوع در بررسی اثربخشی حداقل دستمزد است نمی‌توان از تأثیر میزان حداقل دستمزد بر ساعات کارو تعداد کارمندان چشم پوشی کرد.درست همانطورکه بلمن و ولفسان بیان کرده‌اند «اساس حمایت از حداقل دستمزد بر تأثیر آن در بهبود زندگی کسانی است که بیشترین آسیب پذیری را در بازار کار دارند. اگر حداقل دستمزد منجر شود افراد زیادی کار خود را ازدست بدهند، سؤالات جدی در مورد به مزایا و هزینه‌های مرتبط با آن پیش می‌آید».

جستارهای وابسته
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| * برده‌داری مزدی
* حداقل دستمزد
* فهرست حداقل دستمزد کشورهای مختلف جهان
 |   |

منابع
-----

1. ↑  Minimum wages policy (PDF). *International Labour Office* (Report). Archived from the original (PDF) on 28 October 2006.
2. ↑
3. ↑  |تعین حداقل دستمزد، سال 1393
|اکرم جعفری
|url=
4. ↑   |C131 - Minimum Wage Fixing Convention, 1970
5. ↑  Eatwell, John, Ed.; Murray Milgate; Peter Newman (1987). *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*. London: The Macmillan Press Limited. pp. 476–478. ISBN 0-333-37235-2.
6. ↑  Sanjiv Sachdev (2003). "Raising the rate: An evaluation of the uprating mechanism for the minimum wage". Employee Relations. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (help)
7. ↑  url=
8. ↑
9. ↑
10. ↑  ILO : کارگران خانگی سرتاسر دنیا: آمار جهانی و محلی و گسترش حمایت قانونی )ژنو، 2013 ( ، صفحات 76 - 75
11. ↑  ILO : نتایج نشست متخصصین در مورد اشکال غیر استاندارد اشتغال، بدنهی حکومتی، 323 امین جلسه، ژنو، 27 - 12 مارس 2015 )ژنو،
2015 (. همچنین ILO : اشتغال غیر استاندارد در سراسر جهان: شناخت چالشها، تعیین چشماندازها )ژنو، 2016
12. ↑
13. ↑  قانون کار جمهوری اسلامی ایران|تاریخ تصویب : 29/8/1369
14. ↑  |تعین حداقل دستمزد، سال 1393
|اکرم جعفری
|url=
15. ↑  دی.بلمن و پی. ولفسان: حداقل دستمزد چه کاری انجام میدهد؟ )مؤسسه تحقیقات اشتغال دبلیو. ای. آپجان، کالامازو، ام آی، 2014 ،)
صفحه 21

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ قانون حداقل دستمزد موجود است. |

 بایگانی‌شده در ۴ نوامبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine

| * ن
* ب
* و
حقوق |
| --- |
| موضوعات اصلی | 
* حقوق اداری
* حقوق اساسی
* قرارداد
* حقوق کیفری
* سند
* انصاف
* ادله
* حقوق بین‌الملل
* تکفل
* دادرسی
	+ مدنی
	+ کیفری
* قانون مالکیت
* حقوق عمومی
* Restitution
* Statutory law
* شبه جرم

 | Scales of justice |
| سایر موضوعات | 
* حقوق کشاورزی
* حقوق هوایی
* حقوق بانکی
* ورشکستگی
* حقوق تجارت
* قانون رقابت
* حقوق بین‌الملل خصوصی
* حقوق ساخت‌وساز
* حمایت از مصرف‌کننده
* قانون شراکت
* قانون فناوری اطلاعات
* قانون انتخابات
* حقوق انرژی
* حقوق سرگرمی
* قانون محیط زیست
* حقوق خانواده
* مقررات مالی
* حقوق سلامت
* قانون مهاجرت
* مالکیت فکری
* قانون جنایی بین‌المللی
* قانون بین‌المللی حقوق بشر
* International slavery laws
* قانون کار
* حقوق جنگ
* Legal archaeology
* Legal fiction
* حقوق دریایی
* حقوق رسانه
* قوانین نظامی
* Probate
	+ املاک
	+ وصیت‌نامه
* Product liability
* حقوق بین‌الملل
* حقوق فضایی
* حقوق ورزشی
* حقوق مالیاتی
* حقوق ترابری
* تراست
* حقوق زنان

 |
| خاستگاه حقوق | 
* منشور
* قانون اساسی
* حقوق عرفی
* حق الهی
* حقوق بشر
* حقوق طبیعی
* قانون پرونده‌ای
	+ رویه قضایی

 |
| وضع قانون | 
* همه‌پرسی
* Codification
* حکم شرعی
	+ Edict
	+ Executive order
	+ Proclamation
* قانون
	+ Delegated legislation
	+ Regulation
	+ Rulemaking
* اعلامیه
* نسخ
* معاهده
* Statutory law
	+ قانون
	+ مصوبه مجلس
	+ Act of Congress (US)

 |
| نظام‌های حقوقی | 
* حقوق مدنی
* کامن لا
* حقوق چینی
* کثرت‌گرایی حقوقی
* احکام دینی
	+ قانون کلیسایی
	+ حقوق هندو
	+ حقوق جین
	+ قانون یهودیان
	+ احکام اسلام
* حقوق روم
* حقوق جامعه‌گرا
* Statutory law
* Xeer
* یاسا

 |
| نظریه‌های حقوقی | 
* مطالعات انتقادی حقوق
* حقوق تطبیقی
* Feminist
* حقوق و اقتصاد
* صورت‌گرایی حقوقی
* تاریخ
* قانون طبیعی
* International legal theory
* Principle of legality
* حاکمیت قانون
* جامعه‌شناسی

 |
| نظریه‌پردازی حقوق | 
* Adjudication
* Administration of justice
* عدالت کیفری
* دادگاه نظامی
* حل اختلاف
* فقه
* دعوی قضایی
* نظر حقوقی
* Legal remedy
* قاضی
	+ Justice of the peace
	+ Magistrate
* قضاوت
* بررسی قضایی
* حوزه قضایی
* هیئت منصفه
* عدالت
* Practice of law
	+ Attorney
	+ Barrister
	+ مشاوره حقوقی
	+ وکیل
	+ نمایندگی حقوقی
	+ دادستان
	+ سلیسیتر
* Question of fact
* Question of law
* محاکمه
* Trial advocacy
* Trier of fact
* Verdict

 |
| نهادهای قانونی | 
* دیوان‌سالاری
* The bar
* The bench
* جامعه مدنی
* دادگاه
* هیئت انتخابات
* قوه مجریه
* قوه قضائیه
* اجرای قانون
* آموزش حقوقی
	+ دانشکده حقوق
* قوه مقننه
* نیروی نظامی
* پلیس
* حزب
* دیوان (حقوق)

 |
| 
* **رده**
* **فهرست**
* **رئوس مطالب**
* **درگاه**

 |