**منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی ایران** یا به‌اختصار **منشور مهسا** روز جمعه ۱۹ اسفند ۱۴۰۱ با امضای شش فعال سیاسی و مدنی منتشر شد. این منشور در سایت جمعی از چهره‌های سیاسی-اجتماعی که تشکل خود را «همبستگی برای دموکراسی و آزادی در ایران» نام نهاده‌اند منتشر شد. ایدهٔ انتشار این منشور روز جمعه ۲۱ بهمن در نشستی با عنوان «آینده جنبش دموکراسی ایران» در دانشگاه جورج‌تاون شهر واشینگتن مطرح شد. هدف این منشور سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی در فرآیندی خشونت‌پرهیز و رسیدن به حکومتی سکولار و دموکراتیک بیان شده‌است.

شکل‌گیری
--------

عکس پوریا افخمی از حامد اسماعیلیون از اعضای امضا کننده منشور مهسا امینیحامد اسماعیلیون از اعضای امضا کننده منشور مهسا امینی
بابک یزدی از اعضای حزب کمونیست کارگری ایران در نامه‌ای عمومی در ماه اردیبهشت اشاره می‌کند که حامد اسماعیلیون برای سومین سالگرد سرنگونی هواپیمای اوکراینی حدود بیست نفر ازجمله او مسیح علی‌نژاد، عبدالله مهتدی، رضا مریدی، عطا هودشتیان، نازنین بنیادی، نازنین افشین جم، افشین افشین جم و … را به دو جلسه دعوت می‌کند. آنگونه که یزدی اشاره می‌کند، در این جلسات اسماعیلیون و علی‌نژاد هر کدام منشورهای خود را داشته‌اند که در نهایت تصمیم گرفته می‌شود منشور حامد اسماعیلیون مورد پذیرش قرار بگیرد. همچنین یکی از موارد حول این بوده که این جمع رضا پهلوی را به عنوان یکی از اعضا و همکار این منشور مورد نظر اسماعیلیون وارد کند یا نه. یزدی اشاره می‌کند که بر اساس گفته اسماعیلیون و مسیح علی‌نژاد «حامیان منشور باید بیشتر از داخل ایران باشند و مشخصا از افرادی چون اسماعیل بخشی و سپیده قلیان درخواست حمایت از منشور بشود، وگرنه محکوم به شکست است. مسیح مطرح کرد که از آنجا که آن افراد گرایش‌ها چپ و سوسیالیستی دارند، بهتر است من، بابک یزدی، دنبال تماس و مطرح کردن این ایده با آنها باشم.» یزدی می‌گوید که منشور جدید منتشر شده گروه شش نفره تفاوت‌هایی با منشور گروه بیست نفره داشته‌است.

اهداف
-----

در انتشار این منشور تأکید شد که: «در این مسیر دست همه آنانی را که برای ایجاد همدلی و برای پیروزی انقلاب «زن زندگی آزادی» کمک می‌کنند، به گرمی می‌فشاریم. ما ایرانیان با کمک هم جمهوری اسلامی را سرنگون می‌کنیم و ایرانی آزاد و دموکراتیک می‌سازیم.»

محتوا
-----

در مقدمه منشور آمده‌است: «همهٔ ما که زخمی از جمهوری اسلامی بر جان و تن خود داریم، راه رسیدن به ایرانی آزاد و دموکراتیک را گذار از جمهوری اسلامی می‌دانیم. رسیدن به این هدفِ نهایی نیازمند سه عامل همبستگی، سازماندهی و مبارزهٔ مستمر است.»

این منشور بر چند اصل شامل:

* ایجاد فشار بین‌المللی بر جمهوری اسلامی برای لغو حکم اعدام و آزاد کردن بی قید و شرط و فوری تمام زندانیان سیاسی
* رایزنی با دولت‌های دموکراتیک برای اخراج سفرای جمهوری اسلامی و اخراج وابستگانِ جمهوری اسلامی در کشورهای متبوع خود

و همچنین حمایت از این منشور و ایجاد راه‌هایی برای یاری‌رسانی به مردم ایران تأکید کرده‌است. تدوین‌کنندگان این منشور تأکید کرده‌اند که این منشور ابتدا بر فعالیت‌های خارج از کشور تکیه می‌کند که می‌تواند زمینه را برای مشارکت فعالانهٔ کنش‌گران داخل کشور فراهم کند.

عنوان‌ها
--------

این منشور در ۱۷ بند و تحت شش عنوان شامل «حکمرانی دموکراتیک»، «حقوق بشر و کرامت انسانی»، «عدالت، صلح و امنیت»، «پایداری محیط زیستی» و «شفافیت اقتصادی و رفاه» تدوین شده‌است.

### حکمرانی دموکراتیک

تعیین نوع حکومت از طریق همه‌پرسی و استقرار یک نظام دموکراتیک سکولار، حفظ یکپارچگی سرزمینی ایران با پذیرش گوناگونیِ زبانی، قومی، مذهبی و فرهنگیِ آن، تمرکززدایی از قدرت با سپردن اختیارات به نهادهای منتخب استانی، شهری و ناحیه‌ای، تشکیل نهاد مستقل نظارت بر انتخابات و برگزاری انتخابات دموکراتیک برای تشکیل مجلس مؤسسان و تدوین قانون اساسی جدید در فرآیندی شفاف و مشارکتی از بندهای این بخش از منشور هستند.

### حقوق بشر و کرامت انسانی

پذیرش تکثر و تنوع در جامعه ایران، تلاش برای رفع تبعیض‌های تاریخی و کنونی و پذیرش جایگاه زبان‌های مادری بر اساس قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی از بندهای این بخش هستند.

### عدالت، صلح و امنیت

تشکیل دستگاه قضایی مستقل بر طبق استانداردهای جهانی و دادخواهی برای تمامی قربانیانِ جمهوری اسلامی توسط کمیته‌های حقیقت‌یاب، انحلال سپاه پاسداران و ادغام نیروهای آن در نیروهای نظامی دیگر همچون ارتش، یکپارچگی سرزمینی ایران توسط ارتش و پیوستن ایران به کنوانسیون ایمنی و امنیت هسته‌ای از جمله‌بندهای این بخش از منشور هستند.

### پایداری محیط زیستی

التزام به اصول پایه توسعه پایدار و حقوق محیط زیستی بشر و پیوستن و عمل به قطعنامه‌های سازمان ملل در ارتباط با مدیریت محیط زیست ایران آورده شده‌است.

### شفافیت اقتصادی و رفاه

در این بخش از بین بردن انحصارات اقتصادی، رعایت استانداردهای بین‌المللی بانکی و مبادلات پولی و همچنین تسهیل مبادلات تجاری و جذب سرمایه‌گذاران بین‌المللی عنوان شده‌است.

نقدها
-----

در نشست «آینده جنبش دموکراسی ایران» که در دانشگاه جورج تاون برگزار شد، گلشیفته فراهانی و علی کریمی نیز با پیام‌های ویدیویی حضور داشتند ولی در فهرست امضاکنندگان نام آنها وجود ندارد.

تعداد زیادی از ملی‌گرایان ایرانی از این منشور انتقاد کردند. در این منشور نه تنها نامی از ملت ایران و زبان ملّی ایرانیان یعنی فارسی به میان آورده نشده بلکه ایران کشوری چند ملیتی معرفی شده، از طرفی این موضوع که این منشور سخنی از تمامیت ارضی و یکپارچگی ملت ایران به میان نیاورده است و در مقابل از حقوق اقلیت‌ها و ظلم تاریخی گفته شده‌است؛ آنها مفاد این منشور را تضعیف کننده هویت ملّی، یکپارچگی ایران و زمینه‌ساز درگیری‌ها و اختلافات قومی و قبیله‌ای دانستند.

در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۴۰۱، مسعود رجوی در قسمتی از پیام خود با عنوان «درماندگی بچهٔ شاه از «سلطنت انتخابی» تا «فراسوی» سلطنت و جمهوری»، به انتقاد از این منشور پرداخت.
بخشی از پیام او:

> ... ما دانش‌آموزان در زنگ انشای «منشور همبستگی و سازماندهی» خوب فهمیدیم که کلمات بی‌خطر «گذار» و «ادغام» و «یکپارچگی سرزمینی» و «کنشگران داخل کشور» با موزیک متن «خشونت‌پرهیزی» بی‌حساب و کتاب نیست. مضافاً بر آن همه «رایزنی با دولت‌ها» (یحتمل برای اخذ پول‌های بلوکه شده ایران) و «ابتدا بر فعالیت‌های خارج کشور تکیه‌زدن»، همراه با طفره‌رفتن از راهکار مشخص برای انتقال قدرت، که فقط گریز از نقد و اکتفا کردن به نسیه است. گویا بیشتر چشم به «جذب سرمایه‌گذاران بین‌المللی» دوخته‌است.
> ماحصل، بین دو گزینه تاب می‌خورد. یکی حمله خارجی و بر تخت و مسند نشاندن بچهٔ شاه که سرابی بیش نیست. دیگری طرح استحاله و همبستگی با جناح‌هایی از همین رژیم. در مجموع منشورش پنبه‌دانه‌ای است. عاقلان را اشارتی کافیست…
> 
> 

هوشنگ امیراحمدی تحلیلگر سیاسی و مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه در آمریکا از این منشور انتقاد کرد و چنین گفت:

> این منشور، منشور تجزیه ایرانه. در این منشور اسمی از تمامیت ارضی ایران برده نمی‌شه و اسمی هم از اینکه این سرزمین یکپارچه زبانش چیه معلوم نیست، همه زبون‌ها توش هستن! زبان ملی که مهم‌ترین اصل وحدته مهم نیست؟...
> 
>

امضا کنندگان
------------

این منشور با امضای حامد اسماعیلیون، نازنین بنیادی، رضا پهلوی، شیرین عبادی، مسیح علی‌نژاد و عبدالله مهتدی در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ منتشر شد.

در روز سه‌شنبه ۱۵ فروردین ۱۴۰۲، رضا پهلوی در توییتی از پیشنهاد خود مبنی بر ارائه اسامی جدید برای پیوستن به منشور همبستگی خبر داد. او نوشته بود: «پس از شنیدن نقدها و نظرات کسانی که احساس می‌کردند صدای‌شان در منشور و گروه همبستگی بازتاب نیافته، هفته گذشته، نامه و نام‌های پیشنهادی آنها را به گروه منتقل کردم.» دوشنبه ۲۱ فروردین، رضا پهلوی، یکی از امضاکنندگان «منشور همبستگی»، از عدم اجماع میان دیگر امضاکنندگان آن بر سر پیوستن کاندیداهای پیشنهادی خود به منشور خبر داد و گفت که فعالیت خود را «به همکاری با یک گروه محدود نمی‌کند».

حامد اسماعیلیون، در ۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ با انتشار بیانیه‌ای در توییتر از «فشار بیرونی» بر اعضای «گروه جورج تاون» سخن گفت و کناره‌گیری خود از این ائتلاف را رسماً اعلام کرد. او در مصاحبه‌ای با شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» اختلاف خود با نظرات پهلوی را علنی کرد. ۶ اردیبهشت چهار عضو دیگر ائتلاف یعنی نازنین بنیادی، شیرین عبادی، مسیح علی‌نژاد و عبدالله مهتدی با انتشار پیامی بر «ادامه اتحاد» خود تأکید کردند؛ نام رضا پهلوی دیگر عضو این ائتلاف در پای این پیام دیده نمی‌شود. ۱۸ اردیبهشت، نازنین بنیادی نیز از «منشور مهسا» کناره‌گیری کرد.

منابع
-----

1. 1 2 3  رادیوفردا (۲۰۲۳-۰۳-۱۰). «انتشار منشور «همبستگی و سازماندهی برای آزادی ایران»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
2. ↑  فردا، رادیو (۲۰۲۳-۰۲-۱۱). «نشست «آینده جنبش دموکراسی ایران»؛ «منشور همبستگی و سازماندهی» تدوین می‌شود». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
3. 1 2 3 4  «"منشورِ همبستگی و سازماندهی برای آزادی (مهسا)" منتشر شد – DW – ۱۴۰۱/۱۲/۱۹». *dw.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
4. 1 2  «انتشار منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی (مهسا)؛ ۱۷ بند برای رسیدن به ایران دموکراتیک و آزاد». *ار. اف. ای - RFI*. ۲۰۲۳-۰۳-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
5. ↑  «انتشار یک منشور دیگر به نام منشورِ همبستگی و سازماندهی برای آزادی (مهسا)». *www.radiozamaneh.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
6. ↑  «منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی ایران، «مهسا» منتشر شد». *IranWire*. ۲۰۲۳-۰۳-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.‏
7. ↑  «حذف «ملت ایران» در دو اطلاعیه اپوزیسیون». *شرق*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
8. 1 2  توکلی، امیر (۲۰۲۳-۰۴-۲۳). «نامه ای سرگشاده به حامد اسماعیلیون- بابک یزدی». *روزنه rowzane*. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۲۰.
9. 1 2  «شش چهره اپوزیسیون خارج منشور همبستگی و سازماندهی منتشر کردند». *BBC News فارسی*. ۲۰۲۳-۰۳-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
10. ↑  «چهره‌های مخالف جمهوری اسلامی منشور «همبستگی و سازماندهی برای آزادی» (مهسا) را منتشر کردند». *ایران اینترنشنال*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
11. ↑  «منشور «همبستگی و سازماندهی» توسط شش نفر از مخالفان سرشناس جمهوری اسلامی منتشر شد». *صدای آمریکا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
12. ↑  Behnegarsoft.com (۲۰۲۳-۰۳-۱۵). «منشور همبستگی بدون باور به یکپارچگی!». *مردم سالاری آنلاین*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۲۷.
13. ↑  لندن، کیهان. «نقد جمعی از ملی‌گرایان و میهن‌دوستان ایرانی بر منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی (مهسا)». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۲۷.
14. ↑  مسعود رجوی: درماندگی بچه شاه از «سلطنت انتخابی» تا «فراسوی» سلطنت و جمهوری
15. ↑  / مسعود رجوی: درماندگی بچه شاه از «سلطنت انتخابی» تا «فراسوی» سلطنت و جمهوری
16. ↑  «انتقاد تند مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه از منشور "همبستگی"». *dana.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۰۹.
17. ↑  لندن، کیهان. «نگاهی به منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی (مهسا)». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۱۵.
18. ↑  رادیوفردا (۲۰۲۳-۰۴-۱۱). «رضا پهلوی از عدم اجماع بر سر کاندیداهای خود برای پیوستن به «منشور همبستگی» خبر داد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۲۰.
19. ↑  «چهار چهره منشور مهسا: شرایط پیش‌آمده همبستگی را سخت کرده اما ادامه می‌دهیم». بی‌بی‌سی فارسی. ۶ اردیبهشت ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۲۳.
20. ↑  «تأکید چهار عضو ائتلاف «همبستگی» بر «تداوم اتحاد» در سایه کناره‌گیری حامد اسماعیلیون و غیبت شاهزاده رضا پهلوی». رادیو فردا. ۶ اردیبهشت ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۲۳.
21. ↑  «نازنین بنیادی از «منشور مهسا» کناره‌گیری کرد». رادیو فردا. ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۸ مه ۲۰۲۳.

پیوند به بیرون
--------------

* وبگاه رسمی
* نقدی مختصر بر «منشور همبستگی» – مشروطه

| * ن
* ب
* و
خیزش ۱۴۰۱ ایران |
| --- |
| پیش‌زمینه‌ها | 
* حجاب اجباری در ایران
* کشته‌شدن مهسا امینی
	+ مهسا امینی
	+ واکنش‌ها
* #مهسا\_امینی

 |
| گاه‌شمار و گستره | 
* گاه‌شمار
	+ شهریور
	+ مهر
	+ آبان
	+ آذر
	+ دی
* روزشمار اعتراضات دانشجویان
	+ شهریور و مهر
	+ آبان
* گستره جغرافیایی

 |
| روش‌ها | 
* اعتراضات
	+ دانشجویان
	+ دانش‌آموزان
	+ معلمان
	+ ایرانیان مقیم خارج
		- برلین
		- تورنتو
	+ استادان دانشگاه
	+ جامعه پزشکی
* اعتصابات
	+ کسبه و بازاریان
		- استان‌های کردنشین
	+ کارگری
		- نفت، گاز و پتروشیمی
	+ کامیون‌داران
	+ اعتصابات سه روزه آذر
* آیین خاکسپاری
* روسری‌سوزان
* گیسوبران
* عمامه‌پرانی
* تحریم خرید
* هنر اعتراضی
	+ «سرود زن»
	+ «بیا به میدان»
	+ «دوباره»
	+ «آواز لیلاها»
	+ «به نام سرخ آزادی»
	+ این یکیم واسه

 |
| پیامدها | 

|  |  |
| --- | --- |
| رویدادها | 
* خاکسپاری مهسا امینی
* حمله به دانشگاه صنعتی شریف
* حمله به دبیرستان شاهد اردبیل
* حمله به هنرستان صدر تهران
* حملات سپاه به اقلیم کردستان
* شورش زندان لاکان رشت
* بیلبوردِ زنانِ سرزمینِ من
* آتش‌سوزی زندان اوین
* کارزار اخراج سفیران
* مراسم چهلم مهسا امینی
* حمله به بازار ایذه
* سالگرد آبان خونین
* هک خبرگزاری فارس
* شادی معترضان بعد از حذف تیم فوتبال از جام جهانی
* تعطیلی گشت ارشاد
* شورش زندان کرج
* رکوردشکنی نرخ دلار در ایران
* سومین سالگرد سقوط هواپیمای اوکراینی
* منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی
* چهارشنبه‌سوری ۱۴۰۱
* مسمومیت زنجیره‌ای در مدارس دخترانه ایران

 |
| درگیری‌ها | 
* زاهدان
* کرج
* خاش
* ایذه
* شهرهای کردنشین
	+ سنندج
	+ سقز
	+ مهاباد
	+ مریوان
	+ جوانرود
	+ پیرانشهر
	+ بوکان
* سمیرم
* خانه اصفهان

 |
| سرکوب | 
* بازداشت معترضان
	+ دانشجویان
	+ روزنامه‌نگاران
	+ هنرمندان
* کشتن معترضان
	+ کودکان
	+ فعالان سیاسی و اجتماعی بازداشت‌شده
	+ نویسندگان و شاعران بازداشت‌شده
	+ استادان دانشگاه و فرهنگیان بازداشت‌شده
	+ وکیلان و حقوق‌دانان بازداشت‌شده
	+ ورزشکاران بازداشت‌شده
	+ پرونده‌سازی حکومت ایران
	+ ربودن پیکرها
	+ پروژه کشته‌سازی
	+ احکام اعدام
* شهرهای کردنشین ایران
* یگان‌ها
	+ نخسا
	+ یگان زینبی
	+ یگان ویژه فاتحین
	+ گشت رضویون
* آزار جنسی معترضان
* خودکشی بازداشت‌شدگان
* ممنوع‌الورودی دانشجویان
* اختلال گسترده اینترنت

 |
| واکنش‌ها | 
* حمایت چهره‌ها
	+ ورزشکاران
	+ نخواندن سرود ملی
	+ کفالت سیاسی
* حمایت گروه‌های هکری
* برداشتن حجاب اجباری
* قطعنامه S35/L1 شورای حقوق بشر
	+ کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل
* اخراج ایران از کمیسیون مقام زن ملل متحد
* قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل
* مسابقه آخوند برو گمشو
* شعارها
	+ «زن، زندگی، آزادی»
	+ مرگ بر خامنه‌ای
	+ مرگ بر دیکتاتور

 |

 |
| نمادها | 
* «زن، زندگی، آزادی»
* روسری‌سوزان
* گیسوبران
* «برای…»
* نیکا
* سارینا
* به نام خدای رنگین‌کمان

 |
| مرتبط | 
* شیوه
* هشتگ‌های داغ‌شده در توییتر فارسی
* جنبش آزادی‌خواهی مردم ایران
* شورای انقلابی دادخواهان
* من وکالت می‌دهم
* «بلا چاو»
* آغوش رایگان
* وسط‌باز
* جنبش دانش‌آموزی ۱۴۰۱ ایران

 |
| همراهی‌کنندگان | 
* جوانان محلات تهران
* شورای صنفی دانشجویان
* شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت
* انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز پی‌اس ۷۵۲
* شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران
* مرکز خیزش مردم انقلابی کردستان
* مرکز همکاری احزاب کردستان ایران
* گروه‌های هکری
	+ انانیموس
	+ بلک ریوارد
	+ عدالت علی
* ۱۵۰۰ تصویر

 |
| 
* **رده‌ها**
	+ اعتراضات
	+ مهسا امینی
* **ویکی‌انبار**
	+ اعتراضات
	+ مهسا امینی

 |