**آویشن شیرازی** (نام علمی: *Zataria multiflora*)، **ازکند**، تنها گونهٔ سرده **Zataria** در خانواده نعناعیان است که در جنوب ایران، افغانستان و پاکستان می‌روید و خواص دارویی و خوراکی دارد. آویشن (نام علمی: Thymes) سرده دیگری از نعناعیان است.

ویژگی
-----

آویشن شیرازی سرده‌ای است از نعنائیان شامل گیاهانی بوته‌ای با ساقه‌های منشعب و شاخه‌های متعدد نازک و برگ‌های کوچک تقریباً دایره‌ای و با حاشیهٔ صاف و بی‌دُم‌برگ و پوشیده از شمار فراوانی غدهٔ ترشحی و گل‌آذین متشکل از چرخه‌های متعدد بیضوی یا کروی گل‌های کوچک و سفید و چهار عدد پرچم و فندقچهٔ تخم‌مرغی با سطح صاف است.

آویشن‌های شیرازی شاخه‌های کوچک پوست سفید دارند و کرک‌دار هستند. برگ‌های کوچک دایره‌ای یا بیضوی با قاعده گرد و به‌ندرت قلبی‌شکل و تقریباً نوک‌دار، برگ‌های جوان کُرک‌های کوتاه سفید و برگ‌های مسن‌تر بدون کرک هستند. چرخه‌های گل دسته‌ای و گروهی انبوه یا سنبله‌ای شکل دارند. گل‌های آن بسیار کوچک، به طول دو میلی‌متر، تخم‌مرغی درازچین و کرک‌دار هستند.

رویشگاه
-------

این درختچه تنها گونه آویشن بومی ایران است[] و در اصفهان (ده کیلومتری شمال نجف‌آباد، ۲۷ کیلومتری جنوب اصفهان، کلاه‌قاضی جنوب اصفهان، شاه‌کوه)، لرستان (شهبازان، چم سنگر: مرگ سر)، خوزستان (۶۰ کیلومتری شمال شرق دزفول، بهبهان: بابا احمدی)، فارس (فیروزآباد، کوه سیوند، ارتفاعات مشرف به دریاچه مهارلو، بخش خبریز ارسنجان و کوههای مشرف به دریاچه بختگان،میان جنگل، بین جهرم و منصورآباد، نزدیک طارم داراب)، بوشهر (ارتفاعات شرقی شامل جم و ریز، دشتی، دشتستان)، کرمان (بین کرمان و زرند، علی‌آباد به طرف اسفندقه)، هرمزگان (۲۰–۳۰ کیلومتری شرق حاجی‌آباد، گهره، کوه‌های گنو، کوه هماگ از فارغان و تیدر، آبگرم گنو)، بلوچستان (ده کیلومتری خاش به طرف ایرانشهر، شمال بزمان، شمال ایرانشهر، تنگ سرحه، دره رودخانه کاجو شمال قصر قند، اطراف نیک‌شهر)، خراسان (گردو ۷۰ کیلومتری جنوب ازبگو، ازبگو) و یزد (۱۵ کیلومتری غرب چاه‌ملک به طرف چوپانان، مهریز: خورمیز، بین جندق و یزد، بافق: قطروم، بین اشنیز و ندوشن) می‌روید.

خواص
----

استفاده دمنوش آویشن شیرازی باعث رقیق شدن خون می شود و بخشی از عفونت های ریه را از بین می برد. دمکرده آویشن همچنین ضد درد مفاصل ، ضد سکسکه و ضد نفخ شکم است.

\*\*(برای از بین بردن نفخ شکم می توان مقداری پودر آویشن همراه غذا میل کرد یا نصف قاشق چایخوری در آب داغ یا در نبات داغ حل شود و نوشیده شود ؛ بخور ملایم آویشن خلط آور است و التهاب شش ها را می کاهد همینجور التهاب سینوزها را کم می کند و در بهبود سردرد موءثر است ، بهتر است کم کم پودر آویشن در آب درحال جوش ريخته شود زیر شعله باید کم باشد تا باعث اذیت نشود و بخار حاوی عصاره آویشن شیرازی کم کم استنشاق شود )\*\* 

تنفس بخور آویشن شیرازی به مدت ۵ دقیقه و باعث تقویت بینایی می شود و برای سینوزیت مفید می باشد.

پانویس
------

1. ↑  «*آویشن شیرازی*» [*گیاهان دارویی*] هم‌ارزِ «*Zataria*»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. *دفتر سیزدهم*. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (ذیل سرواژهٔ *آویشن شیرازی*)
2. ↑  ویکی انگلیسی
3. 1 2  ولی‌الله مظفریان، درختان و درختچه‌های ایران، صفحهٔ ۳۲۸.
4. ↑   دانشنامه گیاهان دارویی و میوه ها. تالیف مهندس رضا محمدی جاویدی 

	* + استاد : مرتضی خوشمهر

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آویشن شیرازی موجود است. |

* مظفریان، ولی‌الله (چاپ سوم ۱۳۸۹). *درختان و درختچه‌های ایران*. تهران: فرهنگ معاصر. شابک ۹۶۴-۸۶۳۷-۰۳-۲. تاریخ وارد شده در `|سال=` را بررسی کنید (کمک)

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد مرتبط با گیاه‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |