**قرارداد اجتماعی** نام یکی از کتاب‌های ژان ژاک روسو است.

خلاصه کتاب
----------

روسو در کتاب «قرارداد اجتماعی» از منافع ویژه‌ای که تضاد با آنها تشکیل جامعه را واجب کرده انتقاد می‌کند. او در این کتاب، مسئله اخلاق را براساس ساختارهای اجتماعی شرح می‌دهد. استدلال روسو جهت برقراری قراردادی بنیادین با جایگزین کردن اخلاق برابری و قانونی به قرارداد و حقوقی‌ست که طبیعت با نابرابری جسمی بین انسان‌ها موجب شده است. در این مقاله، نگاه انتقادی در وهله نخست متوجه موقعیت کنونی جهان و در مرحله بعد یادآوری اهمیت واحد اخلاقی است که جامعه را به عنوان مجموعه‌ای واحد تشکیل می‌دهد و در آن قانون افراد را به یکدیگر مرتبط می‌کند.

### استدلال‌های روسو در کتاب

روسو برای دفاع از این نظر از استدلالهای مختلفی بهره می‌گیرد. استدلال‌های روسو که در چند زمینه از جمله طبیعت انسانی، مذهب، اخلاق و قانون است پیرامون یک ایده اصلی ست بین منافع مختلفی که ارتباط اجتماعی را شکل می‌دهند وجه مشترک وجود دارد و اگر موردی نبود که همه منافع به آن مربوط شوند، هیچ جامعه‌ای وجود نداشت. بر همین نفع مشترک است که جامعه باید اداره شود و قرارداد اجتماعی اثراتی دارد که بدون آنها غیرممکن است که جامعه به حیاتش ادامه دهد.
استدلال روسو با شروع از قدیمی‌ترین جوامع و تنها شکل طبیعی آن یعنی خانواده مسیری منطقی می‌پیماید. روسو سعی در نشان دادن این دارد که با اتمام نیاز بچه‌ها به پدرشان ارتباط طبیعی تغییر می‌کند و اعضای خانواده همگی به طور یکسان مستقل می‌شوند. برای رسیدن به این حد، روسو نتیجه می‌گیرد که اگر اعضای خانواده به ماندن در کنار هم ادامه دهند، به صورت طبیعی نیست بلکه اختیاری ست و خانواده فقط با قرارداد حفظ می‌شود. این آزادی مشترک نتیجه طبیعت انسانی ست. طبق نظر روسو، خانواده نخستین مدل جامعه است حاکم نقش پدر و مردم نقش بچه‌ها را دارند و همگی به طور آزاد و برابر به دنیا می‌آیند.
طبق نظر روسو، ارتباط معامله‌ای که نه تنها شهروندان ویژه را شامل می‌شود بلکه مربوط به ایجاد ارتباط بین طبقات جامعه است، به عنوان اصل اجتماعی تعریف شده که عبارت است از یک بنیان واقعی برای ارتباطات اجتماعی که از قرارداد اجتماعی روسو گسترش می‌یابد و مرجع دادن به معیار سودمندی به ویژگی اخلاقی دیگری از قرارداد اجتماعی مربوط می‌شود که از این پس برپایه تعادل منافع بین طبقات است. به جای اخلاق سودمندی مشترک برپایه قربانی کردن، توافق مادی اشتراک منافع برپایه گسترش منافع ویژه بین خودشان مد نظر است. این اخلاق اجتماعی و سیاسی بر مبنای تقدم منافع ویژه می‌باشد.

### اتحاد اعضای اجتماع

موضوع دیگری که اهمیت دارد اتحاد اعضای اجتماع است. طبق نظر روسو، اگر دولت مثل شخصی ست که زندگی اش به اتحاد بین اعضای اجتماع وابسته است و اگر مهم‌ترین آنها بقای خود اوست، برایش نیرویی عمومی لازم است تا بتواند هر گروه را متناسب با دیگران به حرکت درآورد. چون طبیعت به هر انسان، قدرت مطلق بر همه اعضایش را می‌دهد، قرارداد اجتماعی به پیکره سیاسی قدرتی مطلق بر همه گروه‌ها را می‌دهد؛ بنابراین با پذیرفتن جامعه به عنوان ساختاری طبیعی، جامعه توانمند خواهد بود. روسو مفهوم حقوق را در نظر می‌گیرد. او سه نوع حقوق قایل است: حقوق شهروندان، حقوق حاکم و نیز حقوق طبیعی که باید برمبنای ویژگیهای انسانی باشد.
روسو استدلال می‌کند که همه مجرمینی که به حقوق اجتماعی حمله می‌کنند به عنوان آشوبگر و خائن هستند، با تجاوز به قوانین از عضو اجتماع بودن در می‌آیند و حتی با آن مقابله می‌کنند. روسو نتیجه می‌گیرد که چنین دشمن نمی‌تواند فردی اخلاقی باشد. برای روسو مجازات کردن یک مجرم قراداد ویژه‌ای ست. روسو این مجازات را قانونی طبیعی می‌داند که بدون آن جامعه نمی‌تواند ادامه حیات یابد؛ بنابراین اخلاق برای داشتن جامعه‌ای که در آن افراد به حقوق یکدیگر احترام می‌گذارند لازم است. بعد از این‌ استدلال، روسو این نظر را مطرح می‌کند که برقراری یک جامعه نیازمند تغییر اعضای آن است؛ بنابراین باید موجودیت جزئی هر انسان را به موجودیتی که هر کدام از ما از طبیعت دریافت کرده‌ایم تغییر داد. این تغییر توضیحی برای تشکیل جامعه است.

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***قرارداد اجتماعی (کتاب)*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |


* 
* J. J. Rousseau, "Du Contrat Social" - ۱۷۶۲


| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت (از طریق ویاف)

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |

| * ن
* ب
* و
مال |
| --- |
| انواع | 
* اموال عمومی
* زمین مشاع
* Community
* Croft
* Intangible
* مالکیت فکری
	+ indigenous
* اموال منقول
* مالکیت خصوصی
* Public
* مالکیت دولتی
	+ تاج‌وتخت بریتانیا
	+ Crown land
* Tangible
	+ اموال غیرمنقول
	+ املاک و مستغلات

 |
| عمومی | 
* اموال عمومی
* Digital
* Global
* Information
* انبازه دانش
* Communal land

 |
| نظریه | 
* Bundle of rights
* کمدی منابع مشترک
* خیر عمومی
	+ economics term
* Excludability
* First possession
	+ appropriation
	+ homestead principle
* معضل مفت‌سواری
* نظریه بازی‌ها
* Georgism
* Gift economy
* Labor theory of property
* Law of rent
	+ rent-seeking
* Legal plunder
* حقوق طبیعی
* مالکیت
	+ مالکیت اشتراکی
	+ customary
	+ خویش فرمانی
	+ مالکیت دولتی
* Property rights
	+ حق اولویت نخستین فرزند
	+ حق انتفاع
	+ women's
* حق مالکیت
* Rivalry
* تراژدی منابع مشترک
	+ anticommons

 |
| برنامه‌ها | 

|  |
| --- |
| 
* *Acequia* (watercourse)
* *Ejido* (agrarian land)
* Forest types
* ارث
* Land tenure
* دسترسی آزاد
* حقوق مالکیت
	+ alienation
	+ easement
	+ restraint on alienation
	+ املاک و مستغلات
	+ title

 |
| حقوق | 
* Air
* منطقه انحصاری اقتصادی
* Forest-dwelling (India)
* حق دسترسی به طبیعت
* Grazing
	+ pannage
* شکار
* Land
	+ aboriginal
	+ indigenous
	+ squatting
* Littoral
* Mineral
	+ *Bergregal*
* Right of way
* حق آب
	+ prior-appropriation
	+ riparian

 |

 |
| توزیع مجدد/توزیع مجدد | 
* زیست‌دزدی
* Collectivization
* تملک اجباری
* Enclosure
* Eviction
* Expropriation
* *فرهود (عراق)*
* مهاجرت اجباری
	+ population transfer
* Illegal fishing
* Illegal logging
* Land reform
* Legal plunder
* دزد دریایی
* شکار غیرقانونی
* انباشت اولیه سرمایه
* خصوصی‌سازی
* Regulatory taking
* برده‌داری
	+ bride-buying
	+ قاچاق انسان
	+ برده‌داری مزدی
	+ wife selling
* مالیات
	+ مالیات بر ارث
	+ poll
	+ مالیات پیش‌رونده
	+ مالیات بر دارایی
* دزدی

 |
| دانشمندان(*اثر اصلی*) | 
* فردریک باستیا
* رونالد کوز
* هنری جرج
* گارت هاردین
* دیوید هاروی
* جان لاک
	+ *دو رساله درباره حکومت*
* کارل مارکس
* مارسل موس
	+ *The Gift*
* جان استوارت‌میل
* الینور اوستروم
* کارل پولانی
	+ *The Great Transformation*
* پی‌یر-ژوزف پرودون
	+ *مالکیت چیست؟*
* دیوید ریکاردو
* ژان-ژاک روسو
	+ *قرارداد اجتماعی (کتاب)*
* آدام اسمیت
	+ *ثروت ملل*

 |
| 
* Categories: Property
* Property law
	+ by country

 |

| * ن
* ب
* و
ژان-ژاک روسو |
| --- |
| مأثورات | 
* Discourse on the Arts and Sciences
* Le devin du village
* Discourse on Inequality
* Letter to M. D'Alembert on Spectacles
* هلوئیز جدید
* امیل
* قرارداد اجتماعی
* Constitutional Project for Corsica
* Pygmalion
* اعترافات
* Considerations on the Government of Poland
* Letters on the Elements of Botany
* Essay on the Origin of Languages
* Dialogues: Rousseau, Judge of Jean-Jacques
* Reveries of a Solitary Walker

 |
| مفاهیم | 
* *Amour de soi*
* *Amour-propre*
* اراده همگانی

 |