**دختر سروان** (به روسی: Капитанская дочка) رمانی تاریخی از الکساندر پوشکین نویسنده روس است که نخستین بار در سال ۱۸۳۶ در مجله ادبی *ساورمنیک* منتشر شد. این رمان در قالب خاطرات یک افسر اشراف‌زاده امپراتوری روسیه به نام *پتر آندرویچ* و با زاویه دید اول شخص نوشته شده‌است.

دختر سروان داستانی رمانتیک و زندگی‌نامه‌ای است که در متن شورش پوگاچف در سال‌های ۴-۱۷۷۳ در دوران سلطنت ملکه کاترین دوم جریان دارد. پوشکین در آن دوران در خزانه اسناد دولتی در شهر سن پترزبورگ مشغول به کار بود و به همین مناسبت این داستان را به رشته تحریر در آورد، وی هرچند در این داستان نظری منفی نسبت به خشونت و کشتار و چپاول این قیام دارد اما در عین حال یملیان پوگاچف رهبر این قیام دهقانی را به عنوان شخصیتی استثنایی و تحسین‌برانگیز به تصویر کشیده است.

دختر سروان آخرین اثر پوشکین است. وی یک سال بعد از انتشار این داستان در سن ۳۸ سالگی و در یک دوئل جان باخت. جالب اینکه پتر آندرویچ قهرمان داستان دختر سروان نیز همچون پوشکین با رقیب عشقی خود به دوئل دست می‌زند.

بلنیسکی منتقد ادبی روس معتقد است که دختر سروان داستانی است که بیشترین تاثیر را بر نسل نویسندگان رئالیست روسی بر جای گذاشته است. چندین فیلم سینمایی بر اساس این داستان ساخته شده و سزار کوئی آهنگساز روس هم اپرایی به همین نام ساخته و برای نگارش متن آن از این داستان اقتباس کرده‌است.

دو ترجمه فارسی از این کتاب یکی توسط پرویز ناتل خانلری و دیگری از شیوا رویگریان موجود است. ناتل خانلری این کتاب را در چاپ اول، در ۱۳۱۰، با عنوان دختر سلطان منتشر کرد ولی در چاپهای بعدی عنوان دختر سروان برای آن انتخاب شد.

خلاصه داستان
------------

داستان دختر سروان در مورد پتر آندرویچ جوانی اشراف زاده در اواخر قرن هجدهم میلادی است. او به سن سربازی رسیده است و پدرش بر خلاف نظر مادرش او را به خدمت نظام می فرستد و از روابط خود استفاده می کند تا پسرش را به منطقه ای دورافتاده در شرق رود ولگا و کنار دشت‌های قزاقستان اعزام کنند. در راه مرد کُزَک ناشناس راهنمای او می‌شود. پتر آندرویچ در قلعه‌ای نزدیک به شهر ارنبورگ مشغول خدمت می‌شود. وی عاشق ماریا دختر سروان محل خدمتش می شود. چندی بعد کُزکی که به‌طور اتفاقی راهنمای او شده بود یعنی یملیان پوگاچف علیه حکومت روسیه قیام کرده و به قلعه آن‌ها حمله‌ور می‌شود و پتر آندرویچ رودرروی او قرار می‌گیرد. پوگاچف به پاس پوستینی که پتر آندریوج به او بخشیده جان او را نجات داده و از وی حمایت می‌کند با این حال آندرویچ قبول نمی‌کند که به سپاه پوگاچف بپیوندد. از طرف دیگر آندرویچ برای حمایت از دختر مورد علاقه خود حوادث دور از ذهنی را باید از سر بگذراند و در این بین رقیبی عشقی از همه بیشتر برای او دردسر ساز می شود...

منابع
-----

1. ↑  الکساندر پوشکین، دختر سروان، شیوا رویگریان، انتشارات میلاد، ۱۳۶۳، یادداشت مترجم
2. ↑  تاریخ ترجمه ادبی از فرانسه به فارسی/ محمدجواد کمالی، انتشارات سخن‌گستر و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ۱۳۹۲، ص ۳۰۹

* متن روسی کتاب

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت (از طریق ویاف)

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
الکساندر پوشکین |
| --- |
| روایت‌های شعری | 
* *روسلان و لودمیلا* (۱۸۲۰)
* *زندانی قفقاز* (۱۸۲۰–۱۸۲۲)
* *گابریلیاد* (۱۸۲۱)
* *فواره باغچه‌سرای* (۱۸۲۳)
* *کولی‌ها* (۱۸۲۷)
* *پولتاوا* (۱۸۲۹)
* *سوارکار برنزی* (۱۸۳۳)

 |  |
| شعرهای کوتاه | 
* "دوستت دارم" (۱۸۳۰)
* "به دروغگوهای روسیه" (۱۸۳۱)

 |
| داستان‌های افسانه‌ای | 
* *داستان یک کشیش و کارگرش بالدا* (۱۸۳۰)
* *داستان سلطان تزار* (۱۸۳۱)
* *داستان ماهی و ماهیگیر* (۱۸۳۳)
* *داستان پرنسس مرده و هفت شوالیه* (۱۸۳۳)
* *داستان مرغ طلایی* (۱۸۳۴)

 |
| رمان‌های نثر | 
* *یوگنی آنگین* (۱۸۳۳)

 |
| نثر | 
* *داستان‌های بالکان* (۱۸۳۰)
	+ "ضربه اتشین"
	+ "طوفان"
* *غلام پطر کبیر (غلام پست)* (۱۸۲۷)
* *دوبروفسکی* (۱۸۳۳)
* *بی‌بی پیک* (۱۸۳۴)
* *سفری به ارزروم* (۱۸۳۵–۱۸۳۶)
* *دختر سروان* (۱۸۳۶)

 |
| نقش‌ها | 
* *بوریس گودونوف* (۱۸۲۵)
* *تراژدی‌های کوچک*
	+ *جشن به وقت طاعون* (۱۸۳۰)
	+ *موزارت و سالیری* (۱۸۳۰)
	+ *مهمان سنگ* (۱۸۳۰)

 |
| افراد | 
* آنتون دلویگ
* آبراهام پتروویچ گانیبال (پدر پدربزرگ)
* جرج-چارلز دی هکرن دانته
* آنا پترونا کرن
* پیتر پلتنیوف
* واسیلی پوشکین (عمو)
* ناتالیا پوشکین (همسر)
* پیتر ویازمسکی

 |
| مقالات مرتبط | 
* سخنرانی داستایفسکی
* روزنامه ادبی
* موزه اختصاصی میخایلوفسکی
* خانه پوشکین
* *پوشکین همه چیز ماست*
* موزه پوشکین
* جایزه پوشکین
* مطالعات پوشکین
* میدان پوشکین
* معاصر

 |