**عباس قره‌باغی** (۱۰ آبان ۱۲۹۷ – ۲۲ مهر ۱۳۷۹) ارتشبد نیروی زمینی شاهنشاهی ایران و آخرین رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران از ۱۴ دی تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ در دوران محمدرضا پهلوی بود. او از امضا کنندگان اعلامیه بی‌طرفی ارتش در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ بود.

زندگی
-----

عباس قره‌باغی در سال ۱۲۹۷ در محله یکه‌دکان تبریز متولد شد. پدرش میرزا کریم‌خان شغل تجارت داشت و از مهاجر زادگانی بود که اجداد او پس از جنگ‌های ایران و روسیه به ایران مهاجرت کردند و در تبریز اقامت کردند. عباس پس از انجام تحصیلات ابتدائی، وارد دبیرستان رشدیه شد و تا کلاس چهارم در این دبیرستان بود و از سال پنجم وارد دبیرستان نظام تبریز گردید و در سال ۱۳۱۵ دیپلم نظام گرفت و وارد دانشکده افسری شد.

وی در مهر ۱۳۱۵ وارد دانشکدهٔ افسری شد که با دورهٔ ولیعهدی محمدرضا پهلوی هم‌زمان بود. وی در این دوران به‌سمت منشی ولیعهد منصوب شد.

قره‌باغی برای طی دوره عالی رسته پیاده، عازم کشور فرانسه شد و هم‌زمان در دانشگاه پاریس دوره دکترای حقوق را در سال ۱۳۳۳ به پایان رسانید. او پس از بازگشت به ایران در دایره عملیات رکن سوم ستاد ارتش به خدمت مشغول شد. قره باغی در ۱۳۳۴ مجدداً به فرانسه رفت تا در دانشگاه جنگ فرانسه دوره عالی را طی کند. از اینرو در سال ۱۳۳۵ دوره نهم ستاد دانشگاه جنگ، در ۱۳۳۹ دوره عالی نیروهای مشترک و در ۱۳۴۰ دیپلم عالی دانشگاه جنگ فرانسه را به پایان رسانید.

در اسفند ۱۳۴۱ به‌سمت فرماندهی دانشگاه نظامی منصوب شد. او با حفظ سمت در سال ۱۳۴۲ فرماندهی درجه‌داران دورهٔ سپاه دانش، فرماندهی خط سیر مسافرت پادشاه دانمارک به ایران و فرماندهی خط سیر مسافرت رئیس‌جمهور هند به ایران را بر عهده داشت. همچنین در سال ۱۳۴۲ به‌ریاست دادگاه تجدیدنظر ویژهٔ دادرسی ارتش منصوب گردید. این دادگاه جهت تجدیدنظر پروندهٔ سید محمود طالقانی، مهندس بازرگان، یدالله سحابی و عده‌ای از اعضای نهضت آزادی تشکیل شده بود و در نهایت رأی دادگاه اولیه در محکومیت این افراد تأیید شد.

قره‌باغی در مرداد ۱۳۴۳ به‌فرماندهی لشکر پیادهٔ گرگان و در شهریور ۱۳۴۶ به‌فرماندهی لشکر یکم گارد منصوب شد. در مهر ۱۳۴۷ به‌ریاست ستاد نیروی زمینی رسید و تا اردیبهشت ۱۳۵۱ عهده‌دار این مسئولیت بود. وی در ۲۰ اسفند همان سال به‌درجهٔ سپهبدی ارتقاء یافت. قره‌باغی از اردیبهشت ۱۳۵۱ تا مهر ۱۳۵۲ جانشینی فرمانده نیروی زمینی را عهده‌دار گردید ولی به دلیل اختلاف بین او و تیمسار اویسی که در آن زمان فرمانده نیروی زمینی بود از سمت خود عزل شد و به‌فرماندهی سپاه غرب در کرمانشاه منصوب شد.

قره‌باغی در۱۴ اردیبهشت ۱۳۵۳ به‌سمت فرماندهی ژاندارمری کل کشور منصوب شد. در این ایام به‌دلیل دیدارهای زیاد وی با شاه بسیار به او نزدیک شده بود. در جریان بازی‌های آسیایی تهران در سال ۱۳۵۳، وی نقش عمده‌ای در تأمین امنیت این بازی‌ها داشت و به‌همین دلیل پس از پایان بازی‌ها مورد تفقد شاه قرار گرفت. در شهریور ۱۳۵۴ وی به‌درجهٔ ارتشبدی رسید. وی از ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۳ تا ۱۴ شهریور ۱۳۵۷ در سمت فرماندهی ژاندارمری بود و در این دوران کوشش زیادی برای استخدام و آموزش افراد برای تشکیل «نیروی پایداری مقاومت» انجام داد که عدهٔ زیادی از جمله امیرعباس هویدا که در آن زمان زمان نخست‌وزیر بود و تعدادی از وزرا به‌عضویت افتخاری این نیرو درآمدند. این نیرو در زمان شدت گرفتن مخالفت‌ها بر ضد حکومت پهلوی برای یاری یگان‌های ژاندارمری اعزام شدند. همچنین وی در این مدت به‌تشکیل دوره‌های آموزشی مقدماتی و عالی رستهٔ پیادهٔ ژاندارمری، فرماندهی و ستاد بود که به فرمان شاه در مهر ۱۳۵۴ آغاز شد. این اقدامات وی سبب شد تا شاه نشان درجه یک عدالت را در ۲۱ مهر ۱۳۵۵ و نشان درجه یک همایون را در ۴ آبان ۱۳۵۵ به‌وی اهدا کند.

در جریان حوادث انقلاب ایران
---------------------------

ارتشبد قره‌باغی و همسرش.
در شهریور ۱۳۵۷ قره‌باغی در کابینه شریف امامی به‌سمت وزیر کشور منصوب شد. قره‌باغی در مورد حادثهٔ ۱۷ شهریور میدان ژاله که در زمان دولت شریف امامی رخ داد، ارتشبد اویسی، فرماندار نظامی وقت، را مسئول می‌دانست. در کابینه ارتشبد ازهاری نیز وی مدتی وزیر کشور و مدتی نیز سرپرست وزارت اقتصاد و دارایی بود. پس از روی کار آمدن کابینه شاپور بختیار، در ۱۴ دی ۱۳۵۷، ارتشبد قره‌باغی به‌سمت ریاست ستاد بزرگ‌ارتشتاران منصوب شد. وی همچنین در ۲۳ دی ۱۳۵۷ به‌عضویت شورای سلطنت برگزیده شد. قره‌باغی در فاصله ۱۴ تا ۲۶ دی ۱۳۵۷ هر روز و گاهی روزی دو بار به‌ملاقات محمدرضا پهلوی در کاخ نیاوران می‌رفت. در روز خروج محمدرضاشاه، بختیار و قره‌باغی از کسانی بودند که برای آخرین بار به‌داخل هواپیمای شاه رفته و با او گفتگو کردند. قره‌باغی پس از خروج شاه از کشور طی مصاحبه‌ای حمایت خود را از دولت بختیار اعلام کرد و وجود هرگونه برنامه‌ای برای کودتا را رد کرد. پس از ورود روح‌الله خمینی به ایران، قره‌باغی بارها حمایت خود را از دولت بختیار اعلام کرد.

اعلامیه بی‌طرفی ارتش
--------------------

پرونده:تصویر اعلامیه بی طرفی ارتش.png
جلسه شورای فرماندهان ارتش در ساعت ده و نیم روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ به دستور و درخواست قره‌باغی ریاست ستاد بزرگ ارتشتاران جلسه ای با حضور امرا و اعضای ارشد ارتش و مسئولین سازمان‌های نیروهای مسلح شاهنشاهی تشکیل شد. بیانیه ارتش در ساعت ۲ بعدازظهر از رادیو پخش شد بی‌طرفی خود را اعلام کرد و از کلیه یگان‌های نظامی خواسته شد تا به پادگان‌ها بازگردند. وی بعدها در خاطرات خود اعلام بی‌طرفی ارتش را یک راه‌حل منطقی برای اجرای دستورهای شاه در حفظ وحدت و تمامیت ارتش می‌دانست؛ ولی از سوی شاه و بختیار متهم به خیانت و فروپاشی نظام شاهنشاهی گردید.
گفته می‌شود که ارتشبد عباس قره‌باغی و ارتشبد فردوست نقش مهمی در این اعلام بی‌طرفی داشته‌اند.

قره‌باغی در خاطراتش می‌گوید که در روز قبل او در جلسه شورای امنیت ملی مطمئن بوده که مقدار زیادی اسلحه در دست مخالفین بوده و شورش‌هایی در مدرسه‌های نظامی رخ داده‌است و ارتش توان سرکوبی و دستگیری مخالفان را ندارد. همچنین سیستم اطلاعاتی درون ارتش به دلیل نفوذ انقلابیون توانایی خود را از دست داده و امکان استفاده مؤثر را ندارد.

خروج از ایران
-------------

پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، قره‌باغی در روز ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ در منزل یکی از دوستانش مخفی شد و پس از ۱۴ ماه اختفا و تغییر محل خود، در نهایت از فرودگاه مهرآباد با گذرنامه جعلی خارج شد. وی در ۲۲ مهر ۱۳۷۹ در پی ابتلا به بیماری سرطان، در سن ۸۱ سالگی در بیمارستانی در پاریس درگذشت.

نقش تاکتیکی و بررسی عملکرد
--------------------------

قره‌باغی پس از خروج شاه در یک اقدام بی‌سابقه، یک بیانیه سیاسی صادر نمود. در حالی‌که تا آن روز یک مقام نظامی بیانیه سیاسی صادر نمی‌کرد. وی در این بیانیه پس از هماهنگی با بختیار طی مصاحبه‌ای، ضمن تکذیب شایعه کودتای ارتش علیه دولت بختیار، اعلام نمود برابر قوانین و آئین‌نامه‌های موجود ارتش هرگونه تمرد و عمل خودسرانه به شدت سرکوب خواهد شد و اعلام داشت که ارتش از دولت قانونی حمایت خواهد کرد.

علاوه بر این بنا به پیشنهاد بختیار در اعلام پشتیبانی از دولت، قره‌باغی در ۲ بهمن طی مصاحبه‌ای اعلام کرد ارتش با تمام قدرت از دولت قانونی حمایت می‌کند و مجدداً تأکید کرد که هیچ گونه برنامه‌ای در ارتش برای کودتا وجود ندارد. اما وی به منظور شدت عمل بخشیدن به سرکوب انقلابیون در ۶ بهمن ۵۷ با ارسال دستورالعملی به کلیهٔ فرمانداری‌های نظامی دستور داد از هرگونه تظاهرات بدون کسب مجوز ممانعت کنند و به منظور اجرای صحیح قانون حکومت نظامی، کلیهٔ مفاد قانون مزبور را از طریق رسانه‌ها یا آگهی‌های چاپی به اطلاع مردم برسانند. او در روز ۶ بهمن ۵۷ از فرمانداری‌های نظامی خواست تا با قاطعیت از هرگونه تجمعات و حرکت دسته‌ها جلوگیری شود و هرگونه حملهٔ انقلابیون به نقاط حساس شهر را به‌سرعت سرکوب نمایند. پس از ورود خمینی به ایران و اعلام او مبنی بر تشکیل دولت جدید این موضوع در جلسهٔ کمیته بحران مطرح شد.

قره‌باغی پس از خروج از ایران بعد از مدتی سکوت در ۱۲ خرداد ۱۳۵۹ طی بیانیه‌ای اعلام کرد که «در سقوط شاه و تغییر رژیم هیچ‌گونه نقشی نداشته‌است» با وجود این‌که اغلب مهره‌های رژیم پهلوی پس از خروج از ایران اقدام به فعالیت سیاسی علیه جمهوری اسلامی می‌کردند، قره‌باغی تا مدت‌ها ساکت بود و خود را از جریانات سیاسی دور نگه می‌داشت. تا این‌که در ۱۲ مهر ۱۳۶۱ وی طی ملاقاتی با رضا پهلوی در مراکش اعلام کرد که حاضر است با هر گروه سیاسی با هر ایدئولوژی که داشته باشند ملاقات و گفتگو نمایند تا بر سر تعیین یک پلاتفرم تازهٔ سیاسی به توافق برسند.

وی از سوی سلطنت‌طلبان و شاپور بختیار متهم به خیانت و عامل فروپاشی دولت بختیار شد.

مصاحبه با احمد احرار
--------------------

قبر عباس قره‌باغی در گورستان پر-لاشز
ارتشبد قره‌باغی در مصاحبه با احمد احرار می‌گوید:

"یک بار آقای دکتر سعید رئیس مجلس شورای ملی به من تلفن کرد، پرسید اوضاع را چه می‌بینید؟ گفتم ما منتظر اقدامات آقای نخست‌وزیر هستیم. قرار شد درخواست تشکیل جلسه شورای سلطنت را بکنیم و از نخست‌وزیر بپرسیم که طرح و برنامه ایشان چیست. جلسه تشکیل شد. آقای بختیار گفت آقای سیدجلال تهرانی رئیس شورای سلطنت رفته‌است به پاریس برای ملاقات آقای خمینی و آقای خمینی گفته‌است اول استعفا بدهید و بعد بیایید. با من هم تلفنی صحبت کرد، گفتم اشکال ندارد. حالا ایشان می‌رود صحبت می‌کند و قضایا تمام خواهد شد. آقای سیدجلال با آقای خمینی صحبت می‌کند، من هم این‌جا با مخالفین مشغول مذاکره هستم.

آقای بختیار خیلی محکم صحبت می‌کرد و می‌گفت چنین و چنان می‌کنیم و ما هم باورمان بود و می‌گفتیم ارتش در اختیار اوست و قطعاً به موقع از آن استفاده خواهد کرد تا این‌که دیدیم خیر، به‌طور جدی صحبت از آمدن خمینی است. من می‌دانستم، یعنی همه می‌دانستند که اگر خمینی به ایران بیاید دیگر کاری نمی‌توان کرد. این بود که پیش خودم گفتم بهتر است استعفا کنم و خود را کنار بکشم. آقای بختیار قول داد که خمینی نخواهد آمد و مرا منصرف کرد. بعد هم فرودگاه را بست ولی بعد از چند روز دوباره باز کرد. توضیح خواستم. گفت اوضاع سیاسی به‌کلی عوض شده‌است، سفیر انگلیس و سفیر آمریکا به من قول دادند که ایشان می‌آید و یک‌راست می‌رود به قم و در امور سیاسی مداخله نخواهد کرد. خیالتان راحت باشد. بدین ترتیب ما در مقابل امر انجام‌شده قرار گرفتیم. مقصود این‌که قبل از آمدن خمینی اگر دولت با حمایت ارتش اقدام قاطع می‌کرد، امکان داشت کاری انجام شود، اما بعد از آمدن خمینی دیگر هیچ کاری از کسی ساخته نبود و جوی خون راه می‌افتاد، بدون نتیجه."

جستارهای وابسته
---------------

* اعلامیه بی‌طرفی ارتش
* انقلاب ایران

منابع
-----

1. ↑
2. ↑  مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
3. 1 2
4. ↑
5. ↑  کیهان 22بهمن 1357 -یکشنبه شماره 10635
6. ↑  شمارهٔ یازدهم ماهنامه حافظ، مورخ بهمن 1383، تیمسار سرلشکر ناصر فربد
7. ↑  فصلنامه ژرفا پژوه-زمستان 1394 و بهار 1395 - رویکرد ارتشبد عباس قره باغی در اعلام بی‌طرفی ارتش در 57 بهمن 22 -بهشتی سرشت
8. ↑  «ارتشبد قره‌باغی و انقلاب اسلامی». وبگاه تبیان.
9. ↑  «ارتشبد علامعلی اویسی». وبگاه آفتاب.
10. ↑  «عباس قره‌باغی». پژوهشکده باقرالعلوم.
11. ↑  The General's Widow The Iranian, 21 February 2001
12. ↑  اطلاعات، ۲۵/۱۰/۵۷، ش۱۵۷۶۰. ص ۲
13. ↑  اطلاعات، ۲/۱۱/۵۷، ش ۱۵۷۶۶، ص ۲
14. ↑  آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی، کد ۵۱۵۸
15. ↑  هایزر، مأموریت مخفی هایزر در تهران: خاطرات ژنرال هایزر، ترجمه محمدحسین عادلی، تهران ، انتشارات رسا، ۱۳۶۵. ص ۴۲۳
16. ↑  ایران پست لندن، ۱۷ مرداد ۱۳۵۹
17. ↑  آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی، کد ۵۱۹۶
18. ↑  «مرکز اسناد انقلاب اسلامی به نقل از ماهنامه زمانه - سال چهارم، مهر ۱۳۸۴ - شماره ۳۷». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲ اکتبر ۲۰۱۴.
19. ↑  کتاب «چه شد که چنان شد» (صص ۱۴۱–۱۴۰)
20. ↑  کتاب «چه شد که چنان شد» (صص ۱۴۲–۱۴۱)

پیوند به بیرون
--------------

* بیوگرافی ارتشبد قره‌باغی (به زبان خودش)

| * ن
* ب
* و
وزیران امور اقتصادی و دارایی |
| --- |
| دوران پهلوی | 
* هوشنگ انصاری (۱۳۵۶–۱۳۵۳)
* محمد یگانه (۱۳۵۷–۱۳۵۶)
* عباس قره‌باغی\* (۱۳۵۷)
* حسنعلی مهران (۱۳۵۷)
* رستم پیراسته (۱۳۵۷)

 |
| دوران جمهوری اسلامی | 
* علی اردلان (۱۳۵۸–۱۳۵۷)
* سید ابوالحسن بنی‌صدر (۱۳۵۸)
* رضا سلیمی\* (۱۳۵۹–۱۳۵۸)
* سید محسن نوربخش\* (۱۳۵۹)
* حسین نمازی (۱۳۶۴–۱۳۵۹)
* محمدناصر شرافت\* (۱۳۶۴)
* محمدجواد ایروانی (۱۳۶۸–۱۳۶۴)
* سید محسن نوربخش (۱۳۷۲–۱۳۶۸)
* عبدالحسین وهاجی\* (۱۳۷۲)
* مرتضی محمدخان (۱۳۷۶–۱۳۷۲)
* حسین نمازی (۱۳۸۰–۱۳۷۶)
* طهماسب مظاهری (۱۳۸۳–۱۳۸۰)
* سید صفدر حسینی (۱۳۸۴–۱۳۸۳)
* داود دانش‌جعفری (۱۳۸۷–۱۳۸۴)
* حسین صمصامی\* (۱۳۸۷)
* سید شمس‌الدین حسینی (۱۳۹۲–۱۳۸۷)
* علی طیب‌نیا (۱۳۹۶–۱۳۹۲)
* مسعود کرباسیان (۱۳۹۷–۱۳۹۶)
* سید رحمت‌الله اکرمی\* (۱۳۹۷)
* فرهاد دژپسند (۱۴۰۰–۱۳۹۷)
* سید احسان خاندوزی (اکنون–۱۴۰۰)

 |
| \* سرپرست |


| * ن
* ب
* و
هیئت دولت جعفر شریف‌امامی نخست‌وزیر ایران (۱۳۵۷) |
| --- |
| 

| هیئت وزیران |
| --- |
| وزیر آموزش و پرورش | 
* منوچهر گنجی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر اطلاعات و جهانگردی | 
* محمدرضا عاملی تهرانی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر امور اقتصادی و دارایی | 
* محمد یگانه (۱۳۵۷)

 |
| وزیر امور خارجه | 
* امیرخسرو افشار قاسملو (۱۳۵۷)

 |
| وزیر بازرگانی | 
* محمدرضی ویشکایی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر بهداری و بهزیستی | 
* نصرالله مقتدر مژدهی (۱۳۵۷)
* محمدحسین مرشد (۱۳۵۷)

 |
| وزیر پست، تلگراف و تلفن | 
* کریم معتمدی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر جنگ | 
* رضا عظیمی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر دادگستری | 
* محمد باهری (۱۳۵۷)
* حسین نجفی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر راه و ترابری | 
* حسین شالچیان (۱۳۵۷)

 |
| وزیر صنایع و معادن | 
* محمدرضا امین (۱۳۵۷)

 |
| وزیر علوم و آموزش عالی | 
* هوشنگ نهاوندی (۱۳۵۷)
* سید ابوالفضل قاضی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر فرهنگ و هنر | 
* محسن فروغی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر کار و امور اجتماعی | 
* کاظم ودیعی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر کشاورزی و عمران روستایی | 
* امیرحسین امیرپرویز (۱۳۵۷)

 |
| وزیر کشور | 
* عباس قره‌باغی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر مسکن و شهرسازی | 
* پرویز آوینی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر نیرو | 
* جهانگیر مهدمینا (۱۳۵۷)

 |
| وزیر مشاور در امور اجرایی | 
* منوچهر آزمون (۱۳۵۷)
* مصطفی پایدار (۱۳۵۷)

 |
| وزیر مشاور در امور پارلمانی | 
* عزت‌الله یزدان‌پناه (۱۳۵۷)

 |
| وزیر مشاور و رئیس سازمان اوقاف | 
* علینقی کنی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه | 
* حسنعلی مهران (۱۳۵۷)

 |

 |
| 

| معاونان نخست‌وزیر |
| --- |
| معاون نخست‌وزیر | 
* علی فرداد (۱۳۵۷)

 |
| دبیرکل سازمان امور اداری و استخدامی کشور | 
* امین عالیمرد (۱۳۵۷)

 |
| رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور | 
* ناصر مقدم (۱۳۵۷)

 |
| رئیس سازمان انرژی اتمی ایران | 
* اکبر اعتماد (۱۳۵۷)

 |
| رئیس سازمان تربیت بدنی | 
* نادر جهانبانی (۱۳۵۷)

 |
| رئیس سازمان حفاظت محیط زیست | 
* منوچهر فیلی (۱۳۵۷)

 |

 |


| * ن
* ب
* و
رؤسای ستاد مشترک ارتش ایران |
| --- |
| شاهنشاهی (۱۳۵۷–۱۳۰۰) | 
* امان‌الله جهانبانی (؟۱۳۰۵–۱۳۰۰)
* حبیب‌الله شیبانی (۱۳۰۶–۱۳۰۵)
* محمد نخجوان\* (۱۳۱۳–۱۳۰۶)
* عزیزالله ضرغامی (۱۳۲۰–۱۳۱۳)
* مرتضی یزدان‌پناه (۱۳۲۱–۱۳۲۰)
* ؟ (۱۳۲۲–۱۳۲۱)
* حاجعلی رزم‌آرا (۱۳۲۲)
* علی ریاضی (۱۳۲۳–۱۳۲۲)
* حاجعلی رزم‌آرا (۱۳۲۳)
* حسن ارفع (۱۳۲۴–۱۳۲۳)
* فرج‌الله آق‌اولی (۱۳۲۵–۱۳۲۴)
* حاجعلی رزم‌آرا (۱۳۲۹–۱۳۲۵)
* عباس گرزن (۱۳۳۱–۱۳۲۹)
* مرتضی یزدان‌پناه (۱۳۳۱)
* محمود بهارمست (۱۳۳۱)
* محمدتقی ریاحی (۱۳۳۲–۱۳۳۱)
* نادر باتمانقلیچ (۱۳۳۴–۱۳۳۲)
* عبدالله هدایت (۱۳۳۹–۱۳۳۴)
* عبدالحسین حجازی (۱۳۴۴–۱۳۳۹)
* بهرام آریانا (۱۳۴۸–۱۳۴۴)
* فریدون جم (۱۳۵۰–۱۳۴۸)
* غلامرضا ازهاری (۱۳۵۷–۱۳۵۰)
* عباس قره‌باغی (۱۳۵۷)

 |
| جمهوری اسلامی (اکنون–۱۳۵۷) | 
* سید محمدولی قرنی (۱۳۵۸–۱۳۵۷)
* ناصر فربد (۱۳۵۸)
* محمدحسین شاکر (۱۳۵۸)
* محمدهادی شادمهر (۱۳۵۹–۱۳۵۸)
* ولی‌الله فلاحی\* (۱۳۶۰–۱۳۵۹)
* قاسمعلی ظهیرنژاد (۱۳۶۳–۱۳۶۰)
* اسماعیل سهرابی (۱۳۶۷–۱۳۶۳)
* علی شهبازی (۱۳۷۷–۱۳۶۷)
* مصطفی ترابی‌پور (۱۳۷۹–۱۳۷۷)
* شهرام رستمی (۱۳۷۹)
* عبدالعلی پورشاسب (۱۳۸۴–۱۳۷۹)
* سید عبدالرحیم موسوی (۱۳۸۷–۱۳۸۴)

 |
| \* سرپرست |


| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* هلند

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |