**شارل ششم** (به فرانسوی: Charles VI de France) ملقب به **شارل دوست‌داشتنی** (به فرانسوی: Charles le Bien-aimé) و **شارل دیوانه** (به فرانسوی: Charles L’insensé) (زادهٔ ۳ دسامبر ۱۳۶۸ — درگذشتهٔ ۲۱ اکتبر ۱۴۲۲) پادشاه فرانسه از ۱۳۸۰ تا ۱۴۲۲ بود. او در خردسالی به پادشاهی فرانسه رسید و در ۱۳۹۲ به جنون ادواری دچار شد و همین عاملی بود تا او در بیشتر دوران حکومت طولانی‌مدتش، بیشتر یک دست‌نشانده باقی بماند تا فرمانروایی مستقل. حملهٔ انگلستان به فرانسه و پیروزی آنان در نبرد آزینکورت در ۱۴۱۵ منجر به امضای اجباری معاهده تروا توسط شارل ششم در ۱۴۲۰ شد که به موجب آن، دختر شارل به همسری هنری پنجم، پادشاه انگلستان درآمد و بدون توجه به ولیعهدی دوفَن شارل هفتم، هنری پنجم نایب‌السلطنهٔ شارل ششم و وارث تاج و تخت فرانسه گردید.

زندگی‌نامه
----------

### سال‌های نخستین پادشاهی

شارل ششم در ۱۳۶۸ در پاریس زاده شد. ۱۱ ساله بود که پدرش شارل پنجم، پادشاه وقت فرانسه در سپتامبر ۱۳۸۰ درگذشت و او در ۲۵ اکتبر همان سال به‌عنوان پادشاه جدید کشور در کلیسای جامع رنس تاجگذاری کرد. از آنجا که او هنوز خردسال بود تحت قیمومیت عموهایش ژان، دوک بری، فیلیپ جسور، دوک بورگوندی و لوئی یکم، دوک آنژو قرار گرفت که بر سر قدرت بایکدیگر در رقابت و درگیر بودند و در این بین بیشترین نفوذ را فیلیپ جسور، دوک بورگوندی داشت که سیاست‌هایش نه تنها خزانهٔ سلطنتی را تهی ساخت بلکه باعث بروز شورش‌هایی مردمی در فرانسه و فلاندرز شد.

فیلیپ در ۱۷ ژوئیهٔ ۱۳۸۵ ترتیب ازدواج شارل با ایزابلای باواریا را داد زیرا او در آن زمان به مقامِ کُنتی فلاندرز رسیده بود و به متحدانی آلمانی برای خنثی‌سازی مداخلهٔ انگلیسی‌ها در آنجا نیاز داشت. فیلیپ همچنین در اوت ۱۳۸۸ شارل را مجاب نمود تا علیه ویلیام، دوک خلدرلاند لشکرکشی کند، اما شارل به‌سرعت با ویلیام صلح نمود و به فرانسه بازگشت.

### حکومت به‌طور مستقل

شارل ششم سرانجام در ۲ نوامبر ۱۳۸۸ خود را از زیر نفوذ عموهایش رهانید و خود به‌تنهایی ادارهٔ امور را بر عهده گرفت. او برادرش لوئی یکم، دوک اورلئان را به عنوان مشاور خود انتخاب کرد و وزرای دوران پدرش را بار دیگر به سر پست‌های خود بازگرداند. اصلاحات و دوباره سازماندهی‌های دولتی در این زمان آغاز شد و یک‌سری از فرمان‌ها در اوایل سال ۱۳۸۹ میلادی انتشار یافت. شارل در زمستان سال بعد با آنتی‌پاپ کلمنت هفتم در آوینیون فرانسه دیدار نمود و آنها بر سر راه‌های به پاپی رساندن کلمنت در رم که باعث افزایش قدرت فرانسه در ایتالیا می‌شد گفتگو کردند.

فرانسه از ۱۳۳۷ تا آن زمان درگیر جنگ صدساله با انگلستان بود و پخش شدن خبر این دیدار و گفتگوها باعث از سرگیری مذاکرات با انگلیسی‌ها شد به‌ویژه که ریچارد دوم، شاه انگلستان طرفدار پاپ رمی، بونیفاس نهم بود.

### ابتلا به جنون و بروز درگیری‌های داخلی

در ماه آوریل۱۳۹۲ شارل در پیشاپیش شوالیه‌هایش اسب می‌راند که ناگهان نیزه‌ای از دست یکی از خدمتگزاران شاه به زمین افتاد. شارل که دیوانه شده بود شمشیر کشید و چهار نفر از شوالیه‌هایش را در جا کشت. از آن روز به بعد شارل رسماً دیوانه شده بود. او مدتی بعد باور داشت که او جورج است و پادشاه هم نیست. او با گریه از این اتاق به آن اتاق می‌دوید و داد می‌زد که دشمن تعقیبش می‌کند. اثاث کاخ را می‌شکست. او مدتی بعد تصور می‌کرد که از جنس شیشه است و اگر کسی به او دست بزند می‌شکند. او میله‌های بلند آهنی در شلوارش فرومی‌کرد تا جلوی شکستن پاهایش را بگیرند. دست از اصلاح و شست‌وشو و عوض کردن لباس‌هایش برداشت به طوری که شپش در بدنش موج می‌زد.
در ۱۳۹۲ تلاش‌هایی برای برقراری صلح بین انگلیس و فرانسه در جریان بود که شارل ناگهان به تب و تشنج مبتلا گردید و در بستر بیماری افتاد. این تشنج‌ها نخستین حمله از ۴۴ حملهٔ جنونی شارل تا پایان عمرش بود که بین ۳ تا ۹ ماه ادامه می‌یافت و در این بین به‌طور پراکنده در فواصل ۳ تا ۵ ماهه شارل به حالت عادی بازمی‌گشت. با این حال این موضوع تا مدتی تأثیر مخربی در روابط خارجی فرانسه نداشت زیرا در این زمان انگلستان و فرانسه در یکی از دوران‌های آتش‌بس خود در جنگ صدساله به سر می‌بردند و این صلح موقت با ازدواج ایزابل، دختر شارل ششم با ریچارد دوم انگلستان در ۱۳۹۶ ادامه یافت. پس از آن نیز انگلستان به دلیل بروز درگیری‌های داخلی که پس از برکناری ریچارد دوم به دست هنری چهارم در ۱۳۹۹ روی داده بود تا مدتی تضعیف شد.

اما بیماری شارل بر اوضاع داخلی فرانسه تأثیری فوری داشت. از آنجا که پادشاه دیگر نمی‌توانست به‌طور مرتب در امور حکومتی شرکت کند بار دیگر فیلیپ جسور، دوک بورگوندی قدرت را در دست گرفت. اما لوئی، دوک اورلئان حکومت او را به چالش کشید. فیلیپ در ۱۴۰۴ درگذشت و پسرش ژان بی‌باک به جانشینی او رسید و رهبری بورگوندی‌ها علیه دوک اورلئان را ادامه داد. با قتل دوک اورلئان در ۱۴۰۷ عنوان او به پسرش شارل رسید و پارتیزان‌های اورلئانی که رهبریشان اینک بر عهدهٔ پدر زن دوک مقتول، برنارد هفتم، دوک آرمانیاک قرار گرفته بود از آن به‌بعد به آرمانیاک‌ها شهرت یافتند. مجموعه‌ای از قتل‌ها و اختلافات در فاصلهٔ ۱۴۰۷ تا ۱۴۱۰ اتفاق افتاد که سبب شد تا هر دو طرف در نهایت از انگلستان درخواست یاری نمایند.

### امضای عهدنامهٔ تروآ با هنری پنجم انگلستان

با حملهٔ انگلستان به فرانسه در ۱۴۱۵ و پیروزی آنها در نبرد آزینکورت، بورگوندی‌ها با هنری پنجم، پادشاه وقت انگلستان متحد شدند و آرمانیاک‌ها نیز حزبی ملی‌گرا را تشکیل دادند.

در ۱۴۱۸ شارل هفتم، دوفن و جانشین شارل ششم خود را نایب‌السلطنه پدرش خواند اما شارل ششم تحت نفوذ همسرش ایزابلا در مه ۱۴۲۰ معاهده تروا را با انگلیسی‌ها به امضا رساند که بر اساس آن دخترش کاترین والوا را باید به همسری هنری پنجم درمی‌آورد. بدین ترتیب هنری پنجم نایب‌السلطنه و جانشین شارل ششم نام گرفت و شارل هفتم از پادشاهی فرانسه محروم شد.

### مرگ

شارل ششم در ۲۱ اکتبر ۱۴۲۲ درگذشت. پس از مرگ او فرانسه کشوری بود که تا شمال لوار در کنترل انگلیسی‌ها قرار داشت و جنوب آن، به استثنای آکیتن که آن را نیز انگلیسی‌ها در اختیار خود داشتند هنوز به شارل هفتم وفادار بودند. فرانسه در این زمان دچار بحران و نفاق بود و علی‌رغم تاجگذاری شارل هفتم در ۱۴۲۹، ستیزه‌ها همچنان تا ۱۴۵۳ که فرانسویان موفق به بیرون راندن انگلیسی‌ها از کشورشان شدند و جنگ صدساله پایان یافت ادامه داشت.

نگارخانه
--------

* نامهٔ تیمور به شارل ششم فرانسه. این نامه به زبان فارسی و دربارهٔ مسائل بازرگانی است و به سال ۸۰۴ قمری نگاشته شده‌است.نامهٔ تیمور به شارل ششم فرانسه. این نامه به زبان فارسی و دربارهٔ مسائل بازرگانی است و به سال ۸۰۴ قمری نگاشته شده‌است.

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  "Charles VI." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, 2011. Web. 15 Apr. 2011. <>.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Charles VI." Gale Encyclopedia of Biography.. Gale Encyclopedia of Biography. The Gale Group, Inc. , 2006. Answers.com 15 Apr. 2011.
3. 1 2 3 4  "Charles VI." The Columbia Electronic Encyclopedia, Sixth Edition. Columbia University Press. , 2011. Answers.com 15 Apr. 2011.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
	+ 2
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* هلند
* لهستان
* سوئد
* واتیکان

 |
| نهادهای پژوهش هنری | 
* نام هنرمندان (گتی)

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
پادشاهان فرانسه |
| --- |
| فرانک خاوری (۸۴۳–۹۱۸) | 
* فاراموند (۴۱۰–۴۲۶)
* شلودیو (۴۲۶–۴۴۷)
* مرووش (۴۴۷–۴۵۸)
* شیلدریک یکم (۴۵۸–۴۸۱)
* کلوویس یکم (۴۸۱–۵۱۱)
* داگوبرت یکم (۶۲۹–۶۳۹)
* شیلپریک آکیتانی (۶۳۲)
* داگوبرت یکم (۶۲۳–۶۲۹)
* کلوویس دوم (۶۳۹–۶۵۸)
* کلوتار سوم (۶۵۸–۶۷۳)
* تئودریک سوم (۶۷۳)
* شیلدریک دوم (۶۷۳–۶۷۵)
* تئودریک سوم (۶۷۵–۶۹۱)
* زیگبرت سوم (۶۳۴–۶۵۶)
* شیلدبرت تعمیدی (۶۵۶–۶۶۱)
* شیلدریک دوم (۶۶۷–۶۷۵)
* کلوویس سوم (۶۷۵–۶۷۶)
* داگوبرت دوم (۶۷۶–۶۷۹)
* تئودریک سوم (۶۹۱–۶۷۹)
* کلوویس چهارم (۶۹۱–۶۹۵)
* شیلدبرت سوم (۶۹۵–۷۱۱)
* داگوبرت سوم (۷۱۵–۷۱۱)
* شیلپریک دوم (۷۲۰–۷۱۵)
* کلوتار چهارم (۷۱۸–۷۱۷)
* تئودریک چهارم (۷۳۷–۷۲۰)
* *دوره فترت* (۷۴۳–۷۳۷)
* شیلدریک سوم (۷۵۱–۷۴۳)

 | Flag of Germany |
| کارولنژی (۹۶۲–۱۸۰۶) | 
* پپن کهتر
* کارلمان یکم
* شارلمانی (شارل یکم فرانسه)
* لوئی یکم
* شارل دوم
* لوئی دوم
* لوئی سوم
* کارلمان دوم
* شارل سوم
* اودو
* روبر یکم
* رودولف
* لوئی چهارم
* لوتار
* لوئی پنجم

 |
| کاپت (۱۳۲۸–۹۸۷) | 
* هوگو کاپه (۹۹۶–۹۸۷)
* روبر دوم (۱۰۳۱–۹۹۶)
* هانری یکم (۱۰۶۰–۱۰۳۱)
* فیلیپ یکم (۱۱۰۸–۱۰۶۰)
* لوئی ششم (۱۱۳۷–۱۱۰۸)
* لوئی هفتم (۱۱۸۰–۱۱۳۷)
* فیلیپ دوم (۱۲۲۳–۱۱۸۰)
* لوئی هشتم (۱۲۲۶–۱۲۲۳)
* لوئی نهم (۱۲۷۰–۱۲۲۶)
* فیلیپ سوم (۱۲۸۵–۱۲۷۹)
* فیلیپ چهارم (۱۳۱۴–۱۲۸۵)
* لوئی دهم (۱۳۱۶–۱۳۱۴)
* ژان یکم (۱۳۱۶–۱۳۱۶)
* فیلیپ پنجم (۱۳۲۲–۱۳۱۶)
* شارل چهارم (۱۳۲۸–۱۳۲۲)

 |
| دودمان والوآ (–۱۳۲۸) | 
* فیلیپ ششم (۱۳۵۰–۱۳۲۸)
* ژان دوم (۱۳۶۴–۱۳۵۰)
* شارل پنجم (۱۳۸۰–۱۳۶۴)
* شارل ششم (۱۴۲۲–۱۳۸۰)
* شارل هفتم (۱۴۶۱–۱۴۲۲)
* لوئی یازدهم (۱۴۸۳–۱۴۶۱)
* شارل هشتم (۱۴۹۸–۱۴۸۳)

 |
| دودمان والوآ-اورلئان (۱۵۱۵–۱۴۹۸) | 
* لوئی دوازدهم (۱۵۱۵–۱۴۹۸)

 |
| دودمان والوآ-آنگولم- (۱۵۸۹–۱۵۱۵) | 
* فرانسوای یکم (۱۵۴۷–۱۵۱۵)
* هانری دوم (۱۵۵۹–۱۵۴۷)
* فرانسوای دوم (۱۵۶۰–۱۵۵۹)
* کاترین دو مدیچی (۱۵۶۳–۱۵۶۰)
* شارل نهم (۱۵۷۴–۱۵۶۰)
* هانری سوم (۱۵۸۹–۱۵۷۴)

 |
| دودمان بوربون (۱۷۹۲–۱۵۸۹) | 
* هانری چهارم (۱۶۱۰–۱۵۸۹)
* لوئی سیزدهم (۱۶۴۳–۱۶۱۰)
* لوئی چهاردهم (۱۷۱۵–۱۶۴۳)
* لوئی پانزدهم (۱۷۷۴–۱۷۱۵)
* لوئی شانزدهم (۱۷۹۲–۱۷۷۴)

 |
| دودمان بناپارت (۱۸۱۴–۱۸۰۴) | 
* ناپلئون بناپارت (۱۸۱۴–۱۸۰۴)

 |
| دودمان بوربون (۱۸۱۵–۱۸۱۴) | 
* لوئی هجدهم (۱۸۱۵–۱۸۱۴)

 |
| دودمان بناپارت (۱۸۱۵) | 
* ناپلئون بناپارت (۱۸۱۵)
* ناپلئون دوم (۱۸۱۵)

 |
| دودمان بوربون (–۱۸۱۵) | 
* لوئی هجدهم (۱۸۲۴–۱۸۱۵)
* شارل دهم (۱۸۳۰–۱۸۲۴)

 |
| خاندان اورلئان (۱۸۴۸–۱۸۳۰) | 
* لوئی فیلیپ (۱۸۴۸–۱۸۳۰)

 |
| دودمان بناپارت (۱۸۷۰–۱۸۵۲) | 
* ناپلئون سوم (۱۸۷۰–۱۸۵۲)

 |