**آیدین آغداشلو** (زادهٔ ۸ آبان ۱۳۱۹) نقاش، گرافیست، نویسنده و منتقد فیلم ایرانی است. سبک آغداشلو روش ریزه‌کاری و «استادکاری» در نقاشی کلاسیک را پیگیری کرد. او در مراسمی که سال ۱۳۹۴ در سفارت فرانسه در ایران برگزار شد، نشان هنر و ادب شوالیه فرانسه را دریافت کرد.

او مدتی از مدیران موزه هنرهای معاصر تهران و موزه رضا عباسی بود. آغداشلو تاکنون تنها دو بار در ایران نمایشگاه فردی برگزار کرده‌است؛ نخستین آن در سال ۱۳۵۴ در انجمن ایران و آمریکا در تهران بود و دومین بار در آبان ۱۳۹۳ در گالری اثر. او همچنین نوشته‌هایی در نقد هنری و سینمایی، پژوهش‌های تاریخ هنر، و سفرنامه انجام داده‌است. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران آغداشلو برای مدتی بیکار بود ولی سال ۱۳۵۸ به کار گرافیک روی آورد و بعداً در سال‌های آغازین دهه ۱۳۶۰، برای دو فیلم تاریخچه خط و کارگاه‌های سنتی برای صدا و سیمای جمهوری اسلامی تحقیق کرد و فیلمنامه نوشت و کلاس‌های نقاشی راه انداخت. در ۱۳۶۲، وی در ساختن مجموعه «به سوی سیمرغ» دربارهٔ تاریخ نقاشی ایران از آغاز تا سده چهاردهم قمری با صدا و سیما همکاری داشت.

آغداشلو در تابستان ۱۳۹۹ حین جنبش ایرانی من هم به سو استفادهٔ جنسی از چندین شخص متهم شده‌است. او این اتهامات را رد کرده‌است.

زندگی
-----

آیدین آغداشلو، فرزند محمد بیک آغداشلو (حاجی اوف) و ناهید نخجوان، در سال ۱۳۱۹ خورشیدی در محلهٔ آفخرای شهر رشت به دنیا آمد. پدرش از مهاجران قفقازی ( جمهوری آذربایجان) و عضو حزب مساوات آذربایجان بود و خاندان وی نیز نام خانوادگی خود را از نام شهر کوچک آغداش گرفته‌اند. مادرش نوه بهمن میرزا پسر عباس میرزا بود. پدر آغداشلو با دیدن استعداد وی در نقاشی او را برای نخستین بار پیش حبیب محمدی، نقاش اهل رشت و معلم نقاشی برد. وی ۱۱ ساله بود که پدرش را از دست داد، پس از آن به همراه مادرش به تهران رفت و در سال ۱۳۳۲ وارد دبیرستان جم در محله قلهک شد. در آنجا در کلاس‌های نقاشی موسیو بازیل نام نوشت. در شانزده سالگی به کار و فراگیری طراحی گرافیک در مؤسسه تبلیغاتی «آشنا» با حقوق ماهی سیصد تومان پرداخت و چندی بعد در بخش تبلیغاتی روزنامه اطلاعات مشغول به کار شد.

آغداشلو در ۱۹ سالگی پس از شرکت در کنکور به دانشکده هنرهای زیبا در دانشگاه تهران رفت؛ اما در سال ۱۳۴۶، از ادامه تحصیل بازماند. چندی پس از آن نخستین نقد هنریش را در مجله اندیشه و هنر – به سردبیری ناصر وثوقی – منتشر کرد. او همچنین با نام مستعار «فرامرز خبیری» شعر شاعران معاصری چون احمدرضا احمدی، احمد شاملو، اخوان ثالث و محمدعلی سپانلو را نقد می‌کرد.

آغداشلو در سال ۱۳۵۴ خورشیدی نخستین نمایشگاه خود را در انجمن ایران و آمریکا در تهران برگزار کرد. نقاشی‌های به نمایش درآمده اغلب از اشیای معلق، آدمک‌ها، و چند اثر مربوط به رنسانس بود. از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷، او در هنرستان هنرهای زیبای پسران و دانشکده هنرهای تزئینی تهران تدریس می‌کرد. او سپس مجموعه‌ای از کتاب‌ها و نسخه‌های خطی خود را – که شامل ۱۴۰ کتاب و قطعه از سده‌های چهارم تا چهاردهم هجری می‌شدند – در موزه نگارستان به نمایش گذاشت و همه مجموعه خود را به آن موزه فروخت.

آغداشلو برای مدت کوتاهی نخستین رئیس موزه هنرهای معاصر تهران در آغاز گشایش آن بود.
در سال ۱۳۵۱، او به عنوان شریک در شرکت تبلیغاتی «گام» مشغول به کار شد. دو سال بعد و در سال ۱۳۵۳، آغداشلو برنامه تلویزیونی «شیوه‌های دیدن» را در رادیو تلویزیون ملی ایران در زمینه هنرهای تجسمی تهیه و اجرا کرد که تا سال ۱۳۵۵ ادامه داشت. در سال ۱۳۵۶، آغداشلو به عنوان «مدیر امور فرهنگی و هنری دفتر مخصوص شهبانو فرح پهلوی» منصوب شد. و برای مدت ۲ سال، مشاور خرید آثار هنری از سوی آن دفتر بود. او در سال‌های ۵۷–۱۳۵۵ با گشایش موزه‌های رضا عباسی، آبگینه و سفالینه و هنرهای معاصر در تهران، و موزه‌های کرمان و خرم‌آباد همکاری داشت.

### ازدواج

آغداشلو سال ۱۳۵۱ با شهره وزیری‌تبار – هنرپیشه تئاتر و سینما که با نام هنری شهره آغداشلو شناخته شده – ازدواج کرد. ازدواج آن‌ها تا سال ۱۳۵۹ پایید، تا آن که از هم جدا شدند و شهره از ایران رفت. آیدین دوباره در سال ۱۳۶۰ با فیروزه اطهاری (دانش‌آموخته معماری) که از دانشجویان خودش بود، ازدواج کرد و صاحب یک پسر و یک دختر به نام‌های تکین (۱۳۶۱) و تارا (۱۳۶۶) شد.

### پس از انقلاب ۱۳۵۷

پس از انقلاب اسلامی ایران آغداشلو برای مدتی بیکار بود ولی سال ۱۳۵۸ به کار گرافیک روی آورد و در سال ۱۳۵۹ او از همسر نخستین خود، شهره آغداشلو، بازیگر سینما جدا شد. در همان سال، به تدریس در دانشکده هنر در دانشگاه الزهرای تهران آغاز کرد اما پس از انقلاب فرهنگی کار خود را از دست داد. او در سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰، در شرایط دشوار مالی نقاشی می‌کرد. و در کلاس‌های نقاشی خصوصی تدریس می‌کرد.

در سال‌های آغازین دهه ۱۳۶۰، وی برای دو فیلم تاریخچه خط و کارگاه‌های سنتی برای صدا و سیمای جمهوری اسلامی تحقیق کرد و فیلمنامه نوشت و کلاس‌های نقاشی کارگاه آزاد «هنرکده زنگار» را راه‌اندازی کرد و در آن تدریس کرد. در ۱۳۶۲، وی در ساختن مجموعه «به سوی سیمرغ» دربارهٔ تاریخ نقاشی ایران از آغاز تا سده چهاردهم قمری با صدا و سیما همکاری داشت.

او از سال ۱۳۶۲ به عنوان نویسنده و طراح جلد با ماهنامه فیلم همکاری داشته است. دوستی او با مسعود مهرابی به قبل از انقلاب باز می‌گردد. او در شماره ۶۰۰ ماهنامه درباره همکاریش با مجله فیلم می‌نویسد: بخش عمده‌ای از شهرتم در میان جوان‌ها - به عنوان نویسنده- را به مسعود مهرابی و به مجله فیلم و خواننده‌های نکته سنجش مدیونم. هنوز و برای همیشه.
بهمن ماه که می‌شد مهرابی زنگ می‌زد و سفارش مقاله‌ی «بهاریه» برای شماره نوروز را می‌داد که وقت‌هایی می‌نوشتم و وقت‌هایی نمی‌نوشتم. چند سال گذشته را که منزوی شدم، ننوشتم و حیف شد که ننوشتم چون اوقاتش را تلخ می‌کردم، که حق نبود، اما هیچ وقت هم گمان نمی‌کردم که این «بهاریه» را -که «خزانیه» ایست- در یاد و ستایشش بنویسم. اما آرام می‌کنم خودم را که رسم روزگار همین است... تا بهاریه‌ی مرا که بنویسد.

آغداشلو در این سال‌ها به برگزاری نمایشگاه‌های هنری مانند نمایشگاه «هنر ایران، از گذشته تا امروز» در چین، «هنر گذشته ایران» در ژاپن، و نقاشی‌های معاصر ایران با زمینه سنتی که به بولونیای ایتالیا فرستاده شد یاری می‌داد.

تابلوی خاطرات امید، اثر آیدین آغداشلو، در سیزدهمین حراجی تهران دوازده و نیم میلیارد تومان به فروش رسید. این تابلو، رکوردِ فروش تمام ادوارِ حراجی تهران را شکست.

اتهامات آزار جنسی
-----------------

همچنین ببینید: جنبش من هم (ایران)
در تابستان ۱۳۹۹، سارا امت‌علی، خبرنگار حوزه نقاشی که سابقه انتشار گفتگویی با آغداشلو در ماهنامه *بخارا* را دارد، در موج افشای آزار و تجاوز جنسی در ایران، آغداشلو را به تعرض جنسی متهم کرد. آغداشلو اتهام تعرض را تکذیب کرد و نوشت:

> «در زندگی شخصی و اجتماعی‌ام هرگز خواسته‌ای را به کسی تحمیل نکرده‌ام، چون جزئی از رفتار و روشم نبوده‌است. باید تأکید کنم که هر نوع تحمیل جنسی را اکیداً محکوم می‌کنم». 
> 
> 

فهیمه خضر حیدری، تهیه‌کننده و مجری برنامه‌های رادیویی با دفاع از «سارا امت‌علی» او را از اخلاقی‌ترین و بی‌حاشیه‌ترین آدم‌های روزگار خواند و نوشت: «ده‌ها مورد مشابه از رفتارهای جنسی آقای آغداشلو شنیده‌است.»

در واکنش به این موضوع لاله صبوری گفت:

> «دوسال شاگرد آغداشلو بودم سال هفتاد، و متأسفانه باید بگم تجاوز وصله ایست که به استاد می‌چسبد.»
> 
> 

به دنبال این مسئله، باربد گلشیری فرزند هوشنگ گلشیری اعلام کرد که در چاپ جدید کتاب *شازده احتجاب* نقاشی آیدین آغداشلو از جلد کتاب حذف شده‌است. در ۱ آبان ۱۳۹۹، فرناز فصیحی، نتایج دو ماه تحقیقات خود را در مورد اتهامات آزار جنسی علیه آغداشلو در نشریهٔ *نیویورک تایمز* به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر کرد. در این مقاله، «فصیحـی» با سیزده زن که آغداشلو را به سوءاستفادهٔ جنسی متهم کرده‌اند، مصاحبه کرده‌است. یک نفر از این زنان در زمان آزار جنسی مورد اتهام به سن قانونی مورد نظر برای رضایت جنسی نرسیده بوده‌است. در این گزارش آمده‌است که برخی زنان مورد تعرض، آغداشلو را هاروی واینستین ایران خوانده‌اند.

آغداشلو در بیانه‌ای کتبی در پاسخ به *نیویورک تایمز*، اتهامات را دارای اشتباهات فاحش، اظهارات نادرست و ساختگی دانست و همچنین وکیل او از شکایت از یکی از مدعیان خبر داد.

سبک
---

*پرتره مردی با مدال کوزیموی مهتر* اثر ساندرو بوتیچلی نقاش ایتالیایی دورهٔ رنسانس الهام‌بخش آغداشلو در آفرینش *هویت: در ستایش ساندرو بوتیچلی* بوده‌است. کارهای بوتیچلی الهام‌بخش بسیاری از آثار آغداشلو بوده‌اند.
سبک آغداشلو روش ریزه‌کاری و «استادکاری» در نقاشی کلاسیک را پیگیری کرد. و با تأثیرپذیری از کارهای سالوادور دالی، نقاش فراواقع‌گرای اسپانیایی، با فرمی آزاد نقاشی می‌کرد. این همان شیوه‌ای بود که او در جوانی با تصویرگری کتاب‌های درسی تاریخ نوشتهٔ باستانی پاریزی در آن مهارت یافته بود.

آغداشلو با وارد کردن فضاهای سورئال در کارهای خود و نقاشی کردن اشیای معلق که سایه‌شان بر زمین می‌افتاد از شیوهٔ ساندرو بوتیچلی پیروی می‌کرد. او سپس به فضای سورئالیستی جورجو دکیریکو روی آورد و در مجموعه *سال‌های آتش و برف* آدمک‌هایی کشید که صورت نداشتند تا بتواند بدین‌گونه ناخودآگاه مرموز و وهم‌آمیز آن‌ها را تصویر کند. آثار او در دوره پیش از انقلاب ۱۳۵۷، تقلیدی از شیوه‌های رنسانس و مکتب فلاندری بود. اما پس از انقلاب، هنر ایرانی – همچون طراحی، نگارگری و خوشنویسی – جای هنر ایتالیایی را در کارهای او گرفت.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ۸ ساله، بیشتر کارهای آغداشلو با تأثیر از از ویرانی‌های جنگ در نماد کلبه‌ها و مناظر متروک، پنجره‌های پوسیده چوبی سبز رنگ با شیشه‌های شکسته، درهای کهنه با قفل‌های زنگاربسته، و تصویر تیغه‌های مرگبار که نشانی از موشک‌های فرودآمده بر شهرها بود پدیدار شد. او کارهای دوران جنگ خود را *تک‌چهره‌نقاش در ۴۸ سالگی* و *شفاعت فرشتگان* نامید که بیانگر افسردگی و ناآرامی‌های ناشی از ویرانی جنگ و اعتراض بود.

مینیاتورهای وی، بازسازی‌های دقیقی از مینیاتورهای نامدار ایرانی در سده‌های پیشین هستند.

آغداشلو اغلب نقاشی‌های خود را با گواش بر روی بوم می‌کشد.

سنجش کارها
----------

نقاشی آغداشلو مورد انتقاد قرار گرفته‌است که گرته‌برداری‌های او از آثار نقاشان نامدار پیشین نتوانسته‌است ارتباط بیننده با اثر اصلی را بازسازی کند؛ آثاری که خود در فضای منحصر به خود کشیده شده‌اند و آغداشلو تنها فرم بیرونی آن‌ها را به تصویر کشیده‌است. برای نمونه، نقاش سرهای بی‌هویت انسان‌ها در نقاشی‌های دکریکو را به دفعات بازسازی کرده‌است و وی اندیشهٔ شرقی انهدام و نابودی تدریجی خود را در اثر پایانی با گذاشتن خط‌خطی‌ها و خراش‌های تعمدی وارد کرده‌است، اما خود سرهای بی‌تصویر اصلی دکریکو در فضای غربی و با اندیشهٔ ویژهٔ خود به تصویر کشیده شده‌اند و بازنمایششان در نقاشی‌های آغداشلو نتوانسته‌است مفهوم خود اثر اصلی را منتقل کند.

بهرام بیضایی در بخشی از مقاله‌اش می‌نویسد: 

> «چرا گستاخی نکنم و نگویم که اگر در ماننده‌کشی ارزشی باشد، الگوهای بزرگان گذشتهٔ نقاشی و نگارگری در دسترس ما نیستند، تا چون معیار سنجش، به میزان توفیق آن استادان در ماننده‌کشی گواهی دهند؛ ولی آثار ایشان که آیدین دوباره‌سازی کرده هست تا گواه مهارت آیدین در ماننده‌کشی باشد. پیداست که ماننده‌کشی همهٔ هنر آنان نبود، همچنان که همهٔ هنر آیدین نیست. تخیّل و اندیشهٔ زمان‌نگر و مرگ‌آگاه آیدین است که سازندهٔ نهایی اثر اوست. تَرَک‌هایی که زمان در نقش‌ها انداخته، و ستمی که روزگار – یا دستِ بشر – در حق آن‌ها روا داشته. در دوباره‌کشی‌های آیدین، ستایش این استادان با دریغ بر فناپذیری خود و آثارشان همراه است.»
> 
>

جوایز و افتخارات
----------------

آیدین آغداشلو، در مراسمی که روز سه شنبه ۲۲ دی ماه ۱۳۹۴ در سفارت فرانسه در ایران برگزار شد نشان هنر و ادب شوالیه فرانسه را دریافت کرد.

آثار
----

### نقاشی

آغداشلو در آبان ماه ۱۳۹۳ در گالری اثر در تهران دومین نمایشگاه تکی خود را پس از نمایشگاهش در انجمن فرهنگی ایران و آمریکا در ۱۳۵۴ برپا کرد.

مجموعه نقّاشی‌های آغداشلو که عمده کارهایش در یکی از این مجموعه‌ها جای می‌گیرد از این قرارند:

* *خاطرات انهدام*
* *سال‌های آتش و برف*
* *فاجعه آخرالزمان*
* *معما*
* *شفاعت فرشتگان*
* *یادداشت‌های باغ ملک*

نقّاشی‌های آغداشلو در موزه هنرهای معاصر تهران و در برخی مجموعه‌های خصوصی نگاهداری می‌شوند.

او چند نقّاشی نیز برای چند جلد کتاب از بهرام بیضایی مانند *عیّارنامه*، *دیباچهٔ نوین شاهنامه* و *طومار شیخ شرزین*. کشیده‌است.

### گرافیک

پوسترهای گرافیکی آغداشلو برای نمایشگاه‌ها، کتاب‌ها، و فیلم‌هادر برگیر موارد زیر است:

* *شبانه* (۱۳۸۳)؛ به کارگردانی امید بنکدار و کیوان علیمحمدی – طراحی صحنه و لباس
* *هبوط* (۱۳۷۲)؛ به کارگردانی احمدرضا معتمدی – طراحی پوستر
* *کفش‌های میرزا نوروز* (۱۳۶۴)؛ به کارگردانی محمد متوسلانی و نویسندگی داریوش فرهنگ – طراحی پوستر
* *حاجی واشینگتن* (۱۳۶۱)؛ به کارگردانی علی حاتمی – طراحی پوستر

### نوشته‌ها

نوشته‌های آغداشلو دربارهٔ هنرهای تجسمی معاصر و گذشته ایران و جهان در زمینه‌هایی مانند هنر کهن ایرانی، مینیاتور، نقاشی، سفالگری، کاشیکاری، و نقد فیلم بوده‌اند. او از جمله هواداران هنر ایرانی–اسلامی و خوشنویسی است. او تلاش کرده‌است تا هنرمندان قدیمی مانند میرزا رضا کلهر، آقا لطفعلی شیرازی، و خوشنویسان و نگارگران سدهای ۱۲ و ۱۳ قمری را به دیگر بار بشناساند

آغداشلو همچنین سفرنامه‌هایی از مسافرتهایش به سوئیس و نیویورک در آمریکا، نوشته‌است.

#### کتاب‌شناسی

از جمله کتاب‌های آغداشلو می‌توان این‌ها را نام برد:

* *از خوشی‌ها و حسرت‌ها*- برگزیده مقاله‌ها ۱۳۵۳–۱۳۷۰، انتشارات کتاب آبان
* *آقا لطفعلی صورتگر شیرازی* — دربارهٔ لطفعلی شیرازی، نقاش دوران قاجار.
* *سال‌های آتش و برف* — کارهای مربوط به مجموعه‌ای با همین نام، انتشارات کتاب آبان
* *از پیدا و پنهان* — گفتگویی بلند با اصغر عبداللهی و محمد عبدی
* *گفتارها و گفتگوهای دیگر* برگزیده مقاله‌ها و گفتگوها، ۱۳۷۸–۱۳۸۱، انتشارات کتاب آبان
* *آسمانی و زمینی*- نگاهی به خوشنویسی ایرانی از آغاز تاکنون، گفتگوی بلند با قاسم هاشمی‌نژاد، انتشارات کتاب آبان
* *این دو حرف* — مجموعه مقالات وی در زمینه‌ها و زمان‌های گوناگون در مجله‌ها و روزنامه‌ها.
* *از دور و نزدیک*- ۴۵ مقاله و گفتگو دربارهٔ سینما، ۱۳۵۳–۱۳۹۰، انتشارات کتاب آبان
* *نیمه دیگر* — مجموعه کارهای سنتی و مرمت‌گری آغداشلو شامل نمونه‌هایی از کارهای وی در موزه رضا عباسی.
* *حرف آخر*- مجموعه مقالات از ۱۳۵۳ تا ۱۳۹۳، انتشارات کتاب آبان

جستارهای وابسته
---------------

* انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران
* موزه گرافیک

پانویس
------

1. ↑  «‮فرهنگ و هنر‬ - ‮از دور و نزدیک؛ نگاهی به نوشته‌های سینمایی آیدین آغداشلو‬». *‭BBC ‮فارسی‬‬*. ۲۰۱۲-۱۱-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۷-۲۶.
2. ↑  بیضایی، «دربارهٔ آیدین آغداشلو».
3. ↑  مسکوب، «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو».
4. ↑  حقیران و  کریمیان، «گفتگو با آیدین آغداشلو»، ۲۳۴.
5. ↑  "گفتگو با آیدین آغداشلو" (به انگلیسی). آرته: تاریخ شفاهی فرهنگ و هنر معاصر ایران. Archived from the original on 19 November 2018. Retrieved 19 November 2018.
6. ↑  «زندگینامه: آیدین آغداشلو».
7. ↑  «روایت ۶۰ سال رفاقت کیارستمی و آغداشلو».
8. ↑  مسکوب، «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو».
9. ↑  حقیران و  کریمیان، «گفتگو با آیدین آغداشلو»، ۱۸۵.
10. ↑  مهرداد ابوالقاسمی (۳ دسامبر ۲۰۱۴). «آیدین آغداشلو ایران را ترک می‌کند». دویچه‌وله پارسی.
11. ↑  مسکوب، «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو».
12. ↑  مسکوب، «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو».
13. ↑  نام=Grigor107|Grigor, *Contemporary Iranian Art*, 107.
14. ↑  حقیران و  کریمیان، «گفتگو با آیدین آغداشلو»، ۲۳۱.
15. ↑  مسکوب، «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو».
16. ↑  مسکوب، «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو».
17. ↑  نام=|سقراطی، «آتلیه آیدین آغداشلو».
18. ↑  "Shohreh Aghdashloo" (به انگلیسی). Virtual Embassy of the United States of America: Tehran. Archived from the original on 3 February 2015. Retrieved 2 February 2015.
19. ↑  آغداشلو، «نقد و معرفی: دیباچه مجموعه نقاشی‌ها»، ۴۸.
20. ↑  مسکوب، «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو».
21. ↑  حقیران و  کریمیان، «گفتگو با آیدین آغداشلو»، ۲۲۳.
22. ↑  «تابلوی آیدین آغداشلو با ۱۲٫۵ میلیارد، رکورد هنر ایران را شکست».
23. ↑  دومین یادواره پیرزن نقاش روستای دریکنده، سارا امت علی، 24 آبان 1386, BBC
24. ↑  گفتگو با آیدین آغداشلو سولماز نراقی، سارا امت علی دو ماهنامه بخارا، سال ششم شماره 6 (پیاپی 36، خرداد و تیر 1383)، ص 200
25. ↑  «موج افشای آزار و تجاوز جنسی؛ از آیدین آغداشلو تا کیوان امام‌وردی». *ایران اینترنشنال*. ۲۰۲۰-۰۸-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۲۸.
26. ↑  Recouvreur, Benjamin (2020-08-27). "En Iran, des femmes dénoncent viols et agressions sexuelles sur les réseaux sociaux". *France Inter* (به فرانسوی). Retrieved 2020-08-28.
27. ↑  «در سایه قوانین مردمحور؛ افشاگری گسترده روزنامه‌نگاران از آزارهای جنسی». *IranWire | خانه*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۲۸.
28. ↑  «نوک کوه یخ آزارهای جنسی زنان در ایران، جنبش «من‌هم» به ایران رسید». *ایندیپندنت فارسی*. ۲۰۲۰-۰۸-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۲۸.
29. ↑  "Iranian women are staging an offensive against sexual abuse. It's long overdue". *Washington Post* (به انگلیسی). 26 Aug 2020.
30. ↑  مانیا شوبیری (۲۰۲۰-۰۸-۲۴). «قربانی تجاوز، گناهکار نیست!». *مردم سالاری آنلاین*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۲۸.
31. ↑  «تابستان داغ متهمان به تجاوز». *روزنامه اقتصاد سرآمد*. ۵ شهریور ۱۳۹۹.
32. ↑  «آیدین آغداشلو: اتهاماتِ کذبِ تحمیلِ جنسی علیه خود را قویا رد می‌کنم». *ار. اف. ای - RFI*. ۲۰۲۰-۰۸-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۲۸.
33. ↑  فرنوش امیرشاهی (۲۸ اوت ۲۰۲۰). «آیدین آغداشلو: اتهام آزار جنسی را قبول ندارم». *بی‌بی‌سی فارسی*.
34. ↑  «آیدین آغداشلو اتهام «تحمیل جنسی» را تکذیب کرد: در صورت نیاز از راه‌های قانونی با نشر اکاذیب برخورد خواهم کرد». *کیهان لندن*. ۲۰۲۰-۰۸-۲۸.
35. ↑  مریم میرزا (۲۸ اوت ۲۰۲۰). «وقتی قربانیان تجاوز در ایران به توییتر پناه می‌آورند». *دویچه وله*.
36. ↑  ایران وایر، پویان خوشحال، 25 اوت 2020
37. ↑  «لاله صبوری، آیدین آغداشلو را به آزار جنسی متهم کرد!». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۵ اكتبر ۲۰۲۰. تاریخ وارد شده در `|بازبینی=` را بررسی کنید (کمک)
38. ↑  چهره ها/ واکنش لاله صبوری به اتهامات علیه نقاش معروف
39. ↑  همشهری آنلاین هشت شهریور 1399
40. ↑  «ماجرای حذف نقاشی آغداشلو از «شازده احتجاب» و توضیح باربد گلشیری». روزنامه آسیا. ۸ شهریور ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۰ شهریور ۱۳۹۹.
41. ↑  Fassihi، Farnaz (۲۰۲۰-۱۰-۲۲). «موج اتهامات سوءرفتار جنسی علیه آیدین آغداشلو». The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۳.
42. ↑  «CBS News/New York Times October Politics Survey, October 15-17, 1991». *ICPSR Data Holdings*. ۱۹۹۲-۱۰-۳۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۳.
43. ↑  Fassihi، Farnaz (۲۰۲۰-۱۰-۲۲). «موج اتهامات سوءرفتار جنسی علیه آیدین آغداشلو». The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۶.
44. ↑  نام=موریزی‌نژاد۵
45. ↑  نام=موریزی‌نژاد۵
46. ↑  موریزی‌نژاد، «هنرمندان معاصر ایران: آیدین آغداشلو»، ۶.
47. ↑  صائبی، «جان شیفته».
48. ↑  موریزی‌نژاد، «هنرمندان معاصر ایران: آیدین آغداشلو»، ۶.
49. ↑  موریزی‌نژاد، «هنرمندان معاصر ایران: آیدین آغداشلو»، ۶.
50. ↑  صائبی، «جان شیفته».
51. ↑  حسینی‌راد، «ساحت شرقی آغداشلو و رؤیای غربی».
52. ↑  بیضایی، «دربارهٔ آیدین آغداشلو».
53. ↑  «آیدین آغداشلو، نقاش ایرانی، نشان شوالیه فرانسه را دریافت کرد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳ ژانویه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۳ ژانویه ۲۰۱۶.
54. ↑  کیانوش فرید (۲۳ آبان ۱۳۹۳). «آیدین آغداشلو؛ اینک پس از چهل سال». بی‌بی‌سی فارسی.
55. ↑  حسینی و  بیات، «نقاش محبوب دولت‌ها نبودم، نقاش مردمم».
56. ↑  بیضایی، بهرام. *طومار شیخ شرزین*. تهران: روشنگران. چاپ هشتم ۱۳۸۹. شناسنامه کتاب.
57. ↑  بیضایی، بهرام. *عیّارنامه*. تهران: روشنگران. چاپ دوّم ناشر (چاپ چهارم کتاب)، ۱۳۸۶.
58. ↑  بیضایی، «دربارهٔ آیدین آغداشلو».
59. ↑  حقیران و  کریمیان، «گفتگو با آیدین آغداشلو»، ۲۰۹.
60. ↑  تقی‌زاده، «کوچه اسکو، پلاک ۳۲».
61. ↑  تقی‌زاده، «کوچه اسکو، پلاک ۳۲».
62. ↑  "Aydin Aghdashloo: Books" (به انگلیسی). Painter's official website. Retrieved 26 April 2015.

منابع
-----

* آغداشلو، آیدین (۱۳۸۱). «نقد و معرفی: دیباچه مجموعه نقاشی‌ها». *رشد آموزش هنر* (۲): ۴۴–۴۹. شاپا ۴۸۴۶–۱۷۳۵مقدار `|issn=` را بررسی کنید (کمک).
* احمدی، احمدرضا (۱۳۸۷). «نقاش ما آیدین آغداشلو». *بخارا* (۶۷): ۳۴۰.
* بیات، محمد (۱۳۹۱). «حاتمی همان حاجی واشینگتن بود: آیدین آغداشلو دربارهٔ ۳۰ سالگی حاجی واشینگتن». *اعتماد* (۲۵۱۸): ۸.
* بیضایی، بهرام (۱۳۸۷). «دربارهٔ آیدین آغداشلو و هنر او». *بخارا* (۶۷): ۳۲۲–۳۳۱.
* تقی‌زاده، ژینوس (۱۳۸۶). «کوچه اسکو، پلاک ۳۲». *تندیس* (۱۱۵): ۱۴–۱۵.
* جواهری گیلانی، محمدتقی (۱۳۷۷). *تاریخ تحلیلی شعر نو* (ویراست ۲). تهران: نشر مرکز. شابک ۹۶۴-۳۰۵-۳۷۴-۱.
* حسینی، فرزام؛ بیات، محمد (۱۳۹۳). «نقاش محبوب دولت‌ها نبودم، نقاش مردمم: گفتگو با آیدین آغداشلو». *اعتماد* (۳۱۰۶).
* حسینی‌راد، عبدالمجید (۱۳۷۳). «ساحت شرقی آغداشلو و رؤیای غربی». *هنرهای تجسمی (هنر معاصر)* (۵ و ۶). شاپا 2228-6039.
* حقیران، احمد؛ کریمیان، رامبد (۱۳۷۲). «گفتگو با آیدین آغداشلو». *کلک* (۳۸): ۱۸۰–۲۴۶.
* سقراطی، امیر (۱۳۹۱). «آتلیه آیدین آغداشلو». *تندیس* (۲۳۱): ۶–۷.
* شایگان، داریوش (۱۳۹۲). *در جستجوی فضاهای گمشده*. فرزان. شابک ۹۷۸-۹۶۴۳۲۱۳۸۱۷.
* صائبی، مرجان (۱۳۹۱). «جان شیفته: گفتگو با آیدین آغداشلو به مناسبت ۷۲ سالگی‌اش». *تجربه* (۱۷).
* مسکوب، ترانه (۱۳۸۷). «سالشمار زندگی آیدین آغداشلو». *بخارا* (۶۷): ۳۱۶–۳۱۸.
* موریزی‌نژاد، حسن (۱۳۸۵). «هنرمندان معاصر ایران: آیدین آغداشلو». *تندیس* (۹۵): ۴–۷.

* Grigor, Talinn (2014). *Contemporary Iranian Art: From Street to the Studio* (به انگلیسی). Reaktion Books.
* Saadi-Nejad, Manya (2009). "Mythological Themes in Iranian Culture and Art: Traditional and Contemporary Perspectives". *Iranian Studies* (به انگلیسی). **۴۲** (۲). doi:10.1080/00210860902764946. ISSN ۰۰۲۱–۰۸۶۲. `{{cite journal}}`: Check `|issn=` value (help)

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ***آیدین آغداشلو*** موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***آیدین آغداشلو*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* وبگاه رسمی آیدین آغداشلو
* آثار آیدین آغداشلو در *پرتال جامع علوم انسانی*
* دریافت گذشته و دیدار امروز!

| * ن
* ب
* و
آثارِ آیدین آغداشلو |
| --- |
| نقّاشی‌ها | 
* *خاطرات انهدام*
* *سال‌های آتش و برف*
* *هویت: در ستایش ساندرو بوتیچلی*

 |
| آثار گرافیک | 

|  |  |
| --- | --- |
| پوسترها | 
* *حاجی واشنگتن (فیلم)*

 |
| طراحی جلد کتاب | 
* *وقت دیگر، شاید. . .*
* *دیباچه نوین شاهنامه*
* *عیارنامه*
* *بیا کنار پنجره*

 |
| تصویرگری | 
* *شازده احتجاب*
* *طومار شیخ شرزین*

 |

 |
| کتاب‌ها | 
* *آسمانی و زمینی*
* *از دور و نزدیک*
* *از خوشی‌ها و حسرت‌ها*
* *سال‌های آتش و برف*
* *از پیدا و پنهان*
* *این دو حرف*
* *گفتارها و گفت‌وگوهای دیگر*
* *حرف آخر*

 |
| دیگر | 
* شهره آغداشلو
* تارا آغداشلو

 |
| 
* رده
* ویکی‌گفتاورد

 |

| * ن
* ب
* و
نقاشی در ایران |
| --- |
| نقاشان اهل ایران • نقاشی‌های ایرانی • نقاشی‌های غیرایرانی در ایران |
| هنر نقاشی ایران | 
* هنر در ایران
* هنر نوگرا و معاصر ایران
* نگارگری ایرانی
* طراحی ایرانی
* مینیاتور
* نقاشیخط
* مرقع گلشن
* نقاشی قهوه‌خانه‌ای
* مکتب سقاخانه
* گرفت‌وگیر
* هنر دوره صفوی
* تأثیر باغ ایرانی بر سایر هنرها

 |
| مکتب‌های نگارگری | 
* شیراز اول
* شیراز دوم
* تبریز اول
* تبریز دوم
* اصفهان
* قزوین
* بخارا
* هرات
* بغداد
* جلایری
* سلجوقی
* قاجار
* تشعیر

 |
| نگارخانه و موزه | 
* موزه هنرهای معاصر تهران
* موزه نقاشی پشت شیشه
* نگارخانه خاوران
* نگارخانه خیابانی شهر
* گالری سیحون
* گالری قندریز
* گالری اثر
* گالری گلستان

 |
| کاریکاتور | 
* خانه کاریکاتور ایران
* نمایشگاه دوسالانه کاریکاتور تهران
* موزه کاریکاتور

 |
| مرتبط با ایران | 
* بشقاب نوازندگان
* بشقاب شکار قوچ
* کوزه بانوی رقصان

 |
| جستارهای وابسته | 
* پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران
* خانه هنرمندان ایران
* آرامگاه کمال‌الملک
* کمال‌الملک (فیلم)

 |
|  رده  الگو  درگاه |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان

 |