**لیراوی** یکی از ایلات سرشناس لر بزرگ است و به دو بخش لیراوی دشت و لیراوی کوه تقسیم میشود.

مردم لیراوی جز ساکنان اصلی سه استان بوشهر، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد میباشند. محدوده سکونت لیراوی ها از سواحل خلیج فارس از گناوه تا رشته کوه های زاگرس در خوزستان و کهگیلویه است.

محل سکونت بعضی از مردمان لیراوی ایل بزرگ لر در شهرستان کنگان میباشد که به دلایل خاصی از جمله شغل، تحصیل و…! که از شهرستان های اطراف به کنگان مهاجرت کردند و الان در این شهر ساکنند .

مؤلف فارسنامه ناصری به اشتباه جاکی یکی دیگر از طوایف ۲۸ گانه لربزرگ را سر منشأ ایل مستقل لیراوی دانسته‌است. در حالی که حمدالله مستوفی لیراوی و جاکی را دو طایفه جداگانه دانسته‌است.

تقسیمات ایلی
------------

لیراوی نیز به دو دسته لیراوی **کوه** و لیراوی **دشت** منقسم گردد. لیراوی کوه دارای تقسیماتی چون: ایل بهمئی، طیبی، یوسفی، شیرعالی و خدری می باشد.
لیراوی همچنین نام بلوکی در کنار خلیج فارس است که ۱۳۷۴ به چهار دهستان لیراوی شمالی و لیراوی میانی، لیراوی جنوبی و حومه در شهرستان دیلم (استان بوشهر. خدری‌های استان بوشهرکه طوایف خدری و خدرسرخ ایل زراسوند بختیاری منشعب از این ایل کهن) تقسیم شده‌است. برای کسب اطلاع از تاریخ این ناحیه از ایران زمین و مناطق تاریخی و تحولات آن می‌توانید به کتاب "هفت شهر لیراوی و بندر دیلم "نوشته علیرضا خلیفه زاده مراجعه نمایید.

  

●**لیراویِ کوه:**شامل ایلات زیر می باشد**.**

۱ ایل بهمئی

۲ طیبی

۳ شیرعالی

۴ یوسفی

۵ خدری

● لیراویِ دشت :شامل ایلات زیر می باشد. 

۱ لیراوی نژاد حسینی

۲ بابوئی(باوی)

۳ آقاجری

۵ خضری

۶ باباحسنی

۷ خواجه گیری

۸ اکبرغالبی

۹ چاه تلخی،

۱۰ کاوی

۱۱ احمدحسینی

۱۲ بوالفتحی

۱۳ بویراتی

۱۴ گرّه ای

۱۵ کنارکوهی

۱۶ مظفری

پیشینه
------

به گفته شهاب الدین العمری طوایفی از لرها در سوریه و مصر زندگی می‌کردند اما صلاح الدین ایوبی از چالاکی و زبردستی آن‌ها در بالا رفتن از صخره‌های سرسخت به وحشت افتاد و دستور قتل‌عام آن‌ها را صادر کرد. این روایت شاید علل برگشت این طوایف لر را به لرستان تا حدی روشن کند. سکندر امان الهی نیز ضمن تأیید نظر مینورسکی دلایل دیگری را نیز برای اشتباه بودن گفته حمدالله مستوفی از طایفه لیراوی به عنوان اولین ایلات لر یاد کرده‌است. به گفته او زمان مهاجرتی که حمدالله مستوفی ذکر کرده با تاریخی که شهاب الدین العمری برای قتل‌عام لرها در سوریه و مصر آورده یکی است و طوایف مهاجر از سوریه ا همان لرهایی هستند که صلاح الدین ایوبی آنان را وادار به برگشت به لر بزرگ کرد.

تاریخ
-----

لیراوی نام یک طایفه و ناحیه در کنارهٔ خلیج فارس با بیش از ۷۰۰ سال تاریخ روشن می‌باشد و بلوک لیراوی به‌طور کامل در شهرستان دیلم (استان بوشهر) واقع شده‌است. لیراوی در قرن هشتم هجری از طوایف مشهور لر بزرگ و دارای دوبخش لیراوی بالابند و دشت لیراوی بوده. نخستین شخصیت تاریخی آن شیخ محمود لیراوی در اواخر سال ۷۹۲ توسط شاه منصور آل مظفر حکومت قلعه گل و گلاب - زیدان و بندر مهروبان را به دست گرفت (مثلثی که حدود جغرافیایی دشت لیراوی را تعیین می‌کند).

لیراوی‌ها در طول ۷۰۰–۸۰۰ سال اخیر نقش برجسته ای در تاریخ ایران زمین داشته‌اند مانند امیر جلال الدین مسعودشاه لیراوی [۸۶۷تا ۸۹۶] سرخیلی لشکر قراقوینلوها و امارت دیوان اغوزی آق قویونلوها را برعهده داشت و در شمار «امرای کبار» فارس بود.

ده ها سال هست که از روز ۲۰ دی ماه هر سال به عنوان روز لیراوی یاد میشود که در این روز مردمان لیراوی اعم از دست و کوه در کنار هم گرد می‌آیند و این روز را گرامی می‌دارند.

پراکندگی
--------

استان بوشهر؛ علاوه بر دهستان‌های لیراوی در شهرستان دیلم در شهرستان گناوه، شهرستان بوشهر بلوک انگالی (هفت جوش و حیدری) دشتستان: شبانکاره، نظرآقا، سمیه، عطیبه، در تنگستان (خضری تنگستانی مشهور به خذرو) چاه پیر.

استان فارس بخش بالاده جره کازرون روستاهای سیف آباد شهرستان کازرون، روستای گوریگاه و روستای بورکی در بخش خشت.

استان چهارمحال و بختیاری روستای لیرابی (لیراوی) در شهرستان اردل. طوایف لیراوی شهرستان کیار و منطقه حفاظت شده لیراوی (لیرابی) در بخش پشت کوه خانمیرزا کنار بازفت.

استان خوزستان شهرستان‌های بهبهان و روستاهای اطراف (طیبی‌ها) باغملک و رامهرمز (بهمئی‌ها). شوشتر (با نام خانوادگی لیرابی و محرابی)

استان کوه گیلویه و بویر احمد شهرستانهای لنده (طیبی)، بهمئی، گچساران و دهدشت.

جستارهای وابسته
---------------

* اتابکان لرستان
* بختیاری

منابع
-----

1. ↑  khabardena.ir (۱۳۹۹/۰۹/۱۲ - ۲۲:۵۰). «تاریخ پر شکوه طایفه لیراوی». *fa*. دریافت‌شده در 2023-07-07. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)[*پیوند مرده*]
2. ↑  «لیراوی دانشکده جهان اسلام».
3. ↑  Team، Mandegarweb com Design. «درباره نویسنده». *لیراوی 7 | هفت شهر لیراوی و بندر دیلم*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۰۷.
4. ↑  مینورسکی، ولادمیر (۱۳۶۲). *رساله لرها و لرستان*. ترجمهٔ سکندر امان‌اللهی بهاروند و لیلی بختیاری. تهران. ص. صفحه ۲۳.
5. ↑  امان الهی بهاروند، سکندر (۱۳۷۰). *قوم لر*. تهران: انتشارات آگاه. ص. صفحه ۳۵.
6. ↑  *هفت شهر لیراوی و بندر دیلم*.

* تاریخ گزیده حمدالله مستوفی
* اتابکان لرستان در لغت‌نامه دهخدا
* اتابکان لر بزرگ در لغت‌نامه دهخدا
* اتابکان لر کوچک در لغت‌نامه دهخدا
* لیراوی از لغت‌نامه دهخدا

✓•∆•در مناطق زیدان (زیدون) در شهرستان سردشت زیدون و روستا ی داربهاره•∆•✓