**شهرستان چوار** یکی از شهرستان‌های استان ایلام است. مرکز این شهرستان، شهر چوار است. این شهرستان در تاریخ ۱۱ آبان ۹۹ از شهرستان ایلام جدا شد و مستقل گردید.

موقعیت جغرافیایی
----------------

**شهرستان چوار** از **شمال** تا **شرق** با شهرستان ایوان، از **شمال غربی** با شهرستان قصرشیرین استان کرمانشاه، از **جنوب غربی** با مرز عراق، از **جنوب** تا **شرق** با شهرستان ایلام همسایه است.
شهرستان چوار در استان ایلام و در محدودهٔ غرب ایران واقع شده‌است. این شهر با شهرهای زرنه، حمیل، اسلام‌آباد غرب، ایلام، سرابله، ایوان و سرمست مجاورت دارد.

تقسیمات کشوری
-------------

**شهرستان چوار** دارای **۲** بخش، **۴** دهستان و **۱** شهر به شرح زیر است:

### شهرستان چوار

| بخش | مرکز بخش | جمعیت بخش ۱۳۹۵ | نام دهستان | مرکز دهستان | جمعیت دهستان ۱۳۹۵ | شهر | جمعیت شهر ۱۳۹۵ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | چوار | ۹٬۵۳۳ نفر | ارکوازی | مورت | ۲٬۳۵۹ نفر | چوار | ۵٬۸۳۱ نفر |
| حاجی‌بختیار | چگا | ۱٬۳۴۳ نفر |
| بولی | گنجوان | ۱٬۰۲۱ نفر | بولی | چمن سیدمحمد | ۷۰۰ نفر | \*\*\*\*\*\*\*\*\*\*\*\*\*\*\*\* |
| چکر | پاقلعه | ۳۲۱ نفر |

جمعیت
-----

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت **شهرستان چوار** برابر با **۱۰٬۵۵۴** نفر بوده‌است.

ایلات و عشایر شهرستان چوار
--------------------------

شهرستان چوار فقط از یک ایل بزرگ کُرد با نام ایل هزاره(ایل ارکوازی و بولی) تشکیل شده‌است و از نظر نژاد و اصالت یکدست می‌باشد. همچنین بیشتر جمعیت آن را ارکوازی‌ها تشکیل می‌دهند و از ۶۳روستا (ارکوازی ۴۶و بولی ۱۷) تشکیل شده‌است.[]

مذهب
----

مردم شهرستان چوار شیعه اثنی عشری هستند.

زبان
----

مردم شهرستان چوار به زبان کردی با لهجه کردی ارکوازی سخن می‌گویند.

پیشینه
------

چه وار یا چٖوار پیشینه ای این اسم به وجود چهار سر چشمه یا به روایت دیگر بر چهار راه اصلی شهر استراتژیک چوار دلالت دارد. در این شهرستان آثاری از هزاره قبل میلاد مسیح و دژهای ساسانی دبده می‌شود که نشان می‌دهد که ۳هزار پیش این محدوده جغرافیایی دارای سکنه بوده‌است.
چوار در اصل نام طایفه ای از ایل قدیمی و بزرگ ارکوازی است. اهالی اصلی این طایفه در زمان شورش‌های ایلات پشتکوه در ۳صده اخیر علیه والیان منطقه به نور آباد لرستان کوچ دائم کرده و محدوده جغرافیایی ملک‌های آنان به دو طایفهٔ ملشونی و قرشونی (ایل ارکوازی) واگذار شده‌است. و بعدها در سال ۱۳۰۸ هجری شمسی، چوار به عنوان دومین نقطه پشتکوه بعد از ایلام به شهر تبدیل می‌شود.این شهرستان در گذشته (۱۳۱۶)بخشی از استان پنجم کشور بود.

```
در کتاب جغرافیای ایران سال۱۳۴۴ چنین نوشته شده‌است:
یکی از بخش‌های ده‌گانه شهرستان ایلام حدود آن بشرح زیر است: از طرف شمال به ارتفاعات کوه شرازول و بخش ایوان از طرف خاور به ارتفاعات کوه بانگول و دهستان خزل بخش شیروان چرادول از جنوب به بخش صالح آباد و سیاه کوه از باختر به مرز عراق. منطقه ای است کوهستانی. هوای قریه‌هایی که در دامنه ارتفاعات قرار دارند، سردسیر و قریه‌های دشت و تپه ماهور گرمسیر است. کوه شرازول و کوه بانگول و کوه سیاه در شمال و خاور بخش واقع شده‌است. رودخانه‌های این بخش عبارتند از: رودخانه گلال که از کوه شرازول سرچشمه گرفته پس از آبیاری کردن قریه‌های پلکانه، چشمه سرخ، پلک در قریه بوالحسن با رودخانه مورت یکی شده از مرز ایران خارج می‌شود. ۲- رودخانه قیران که از دامنه‌های کوه مانشت سرچشمه گرفته از هزارگزی جنوب خاور مرکز بخش عبور نموده داخل رودخانه مورت می‌شود. این بخش از ۴۳ آبادی بزرگ و کوچک تشکیل شده. جمعیت آن در حدود ۴۷۰۰ تن است. محصولات عمده اش گندم، جو، حبوبات، برنج و لبنیات است. مردمش بزراعت و گله داری اشتغال دارند. در آنجا صنایع دستی زنان از قبیل قالیچه، گلیم، چادرسیاه بافی رواج دارد. راه شوسه شاه آباد به ایلام از خاور بخش می‌گذرد. بقیه راه‌های بخش مالرو است. ساکنین بخش از ایل ارکوازی هستند.
```

منابع
-----

1. ↑  سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران (۲۰۲۰-۰۵-۲۶). «تصویب‌نامه در خصوص تقسیمات کشوری در شهرستان ایلام استان ایلام مصوب ۱۳۹۹/۰۸/۱۱». *Qavanin.ir*.
2. ↑
3. ↑  «درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395». *www.amar.org.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
4. ↑  همان، ج 56، ص 38؛ نیز رجوع کنید به مرکز آمار ایران، 1378ش، ص 35)
5. ↑  (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5)

| * ن
* ب
* و
استان ایلام |
| --- |
| مرکز | 
* ایلام

 | موقعیت استان ایلام در ایرانموقعیت استان ایلام در ایران
کاخ فلاحتیکاخ فلاحتی
کوه قلاقیرانکوه قلاقیران |
| شهرستان‌ها | 
* آبدانان
* ایلام
* ایوان
* بدره
* چرداول
* چوار
* دره‌شهر
* دهلران
* سیروان
* ملکشاهی
* مهران
* هلیلان

 |
| شهرها | 
* آبدانان
* آسمان‌آباد
* ارکواز
* ایلام
* ایوان
* بدره
* بلاوه
* پهله
* توحید
* جعفرآباد
* چشمه شیرین
* چوار
* دره‌شهر
* دشت عباس
* دلگشا
* دهلران
* زرنه
* سرابله
* سراب‌باغ
* شباب
* صالح‌آباد
* لومار
* ماژین
* مورموری
* موسیان
* مهر
* مهران
* میمه

 |
| جاذبه‌های گردشگری | 
* آتشکده سیاهگل
* امامزاده سید صلاح‌الدین محمد
* محوطه گم‌گم
* امامزاده پیرحمزه
* چریور آسمان‌آباد
* آسیاب آبی گریان
* پشت‌قلعه آبدانان
* پشت قلعه چوار
* پل گاومیشان
* پناهگاه سنگی قوچعلی
* تپه چکاتیکاشان هفت چشمه
* تپه‌های لارت
* تنگ بهرام چوبین
* تاق شیرین و فرهاد
* دریاچه دوقلو سیاه گاو
* سنگ‌نوشته تخت خان
* سنگ‌نوشته غلامرضا خان والی
* شهر باستانی سیروان
* طاق شیرین و فرهاد
* غار طلسم‌خان
* قلعه کلم
* قلعه قلا قیران
* قلعه والی
* کاخ فلاحتی
* کوه قلاقیران
* گردنه قلاجه
* گورستان بردبل
* گورستان کان گنبد
* گورستان ورکبود
* مجموعه آثار تنگه دربند
* میشخاص
* موزه تاریخ طبیعی ایلام
* نقش‌برجسته گل گل ملکشاهی

 |

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان چوار |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* چوار

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* چوار

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| ارکوازی | 
* مورت
* راه سفید
* لاشکن
* سلطان‌آباد
* گله‌جار
* هرکبود گلزار
* شهرک صنعتی ایلام
* گلزار حداد

 |
| حاجی‌بختیار | 
* چگا
* اواره (بهارستان)
* انارک
* اوه‌زا
* بان امرود
* بان سرو
* بان کل‌ولی
* بان ویزه
* برجعلی
* بگ‌بگ بان خشگ
* پارده
* پلک گردل
* پلک لک
* چم‌ژیه
* چقاکبود
* چنان
* حاجی بختیار
* طاق تاوی
* شهرک شهید رجایی
* چشمه شیرعلی

 |

 |

 |
| بولی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | - |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| بولی | 
* گنجوان
* چمن سیدمحمد (چمن)
* پاچم دهارون (پاچم)
* ریزه وند
* سرچم دهارون
* سرچم لو
* شهرک سرتنگ بیجار
* ورهال چشمه رمضان (چشمه رمضان)
* سرپیتک

 |
| چکر | 
* پاقلعه
* دارتوت
* قبله
* گره چقا
* میرمکان

 |

 |

 |

 |