**سید محمد حسن الهی طباطبایی** (متولد ۱۲۸۵ش تبریز – درگذشته ۱۳۴۷ش) از عرفای معاصر و فقیه و ریاضی دان و فیلسوف شیعه بود. او برادر کوچکتر سید محمدحسین طباطبایی بود.
همچنین او شاگرد سید علی قاضی طباطبایی و مرتضی طالقانی بوده‌است.

خانواده
-------

وی از نوادگان عبدالوهاب تبریزی که نسب وی هم به حسن مثنی ابن حسن مجتبی می‌رسد.

### جد

محمد تقی قاضی طباطبایی (متوفی ۱۲۲۰ یا ۱۲۲۲ قمری) جد سوم محمد حسن الهی است. میرزا علی آقا قاضی و سید محمدعلی قاضی طباطبایی در این شخص با نامبرده و برادرش علامه طباطبایی اشتراک نسب دارد.

### پدر

محمد قاضی طباطبایی (پدر محمد حسن الهی) خود از روحانیان شهر تبریز بوده که با خانواده یحیوی تبریز وصلت کرد و اولین ثمره این پیوند محمد حسین طباطبایی نامیده می‌شود.

### همسر

سید محمدحسن در سنین جوانی با دختر سید محمدباقر قاضی خواهر سید محمدعلی قاضی طباطبایی ازدواج کرد که ثمره این پیوند یک فرزند پسر به نام سید محمد الهی و سه دختر است.
یکی از دخترانش در سن ۱۸ سالگی به دلیل بیماری درگذشت که سید محمدحسن را بسیار متأثر ساخت. اما او در این مصیبت صبر پیشه ساخت و کوچکترین حالت گله و شکایت از خویش نشان نداد.
دختر دیگر ایشان با آقای سلماسی (از بازرگانان تبریز) ازدواج کرد و دختر کوچکتر ایشان نیز همسر آقای دکتر عبدالحمید شهیدی می‌باشد.

تولد تا کودکی
-------------

محمد حسن الهی در سال ۱۲۸۵ خورشیدی در تبریز متولد شد. ۱۸ ماهه بود که مادرش و ۴ ساله بود که پدرش را از دست داد. سرپرستی و نظارت بر اموال و زندگی او و برادرش در منزل پدری واقع در خیابان مسجد کبود تبریز به یکی از محترمین خانواده پدری سپرده شد.[*پیوند مرده*] او دوازده ساله بود که درس و کتاب را شروع کرد و به همراه برادر به مکتب رفت.

استادان
-------

از استادان محمدحسن الهی سید ابوالحسن اصفهانی، محمدحسین نائینی، سید حسین بادکوبه‌ای را می‌توان نام برد. او همچنین از شاگردان سید علی قاضی طباطبایی و مرتضی طالقانی بوده‌است.

شاگردان
-------

محمدعلی ارتقایی و میرزا موسی تبریزی از شاگردان وی بودند که نقل‌های زیادی از روابط ایشان در کتاب‌های متعدد وجود دارد.[]

حسن حسن‌زاده آملی از دیگر شاگردان اوست که در مورد استادش چنین می‌نویسد:

 «نکته‌ای بلند از استادم شادروان جناب علامه آقا سید محمد حسن الهی طباطبایی تبریزی به یادگار دارم، روزی در مزار شیخان قم به حضور مبارکش افتخار تشرف داشتم و هیچ‌گاه در محضر فرخنده اش یک کلمه از دنیا گله و شکوه‌ای و حرف کم و زیاد مادی نشنیدم. فرمود: آقا! انسان‌ها همچون معادن هستند باید آن‌ها را استخراج نمود. غرض آن جناب اینکه همچنان که کوه‌ها دارای معادن طلا، نقره، الماس، فیروزه و غیره هستند، انسان‌ها دارای معادن گوناگون حقایق و معارفند. باید هر کسی کوه وجودش را بشکافد و آن معادن را استخراج کند. یعنی در روانشناسی بکوشد تا آب زندگی از او بجوشد، البته این سخن را عمق دیگر است.»

درگذشت
------

محمدحسن الهی در روز دوشنبه ۲۰ خرداد ۱۳۴۷ درگذشت و در مقبره‌ای معروف به "«ابو حسین»" در شهر قم به خاک سپرده شد.

منابع
-----

1. ↑  مهر تابان، محمدحسین حسینی تهرانی، صفحهٔ ۲۱
2. ↑  نگهبان مرزهای فضیلت[*پیوند مرده*]، مجله پاسدار اسلام، بهمن ۱۳۷۵، شماره ۱۸۲
3. 1 2  «علامه الهی طباطبایی». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۲ اکتبر ۲۰۱۹.
4. ↑  معرفت نفس، نوشته حسن حسن‌زاده آملی، جلد دوم، صفحه ۲۴۲، درس ۸۱
5. ↑  زندگینامه و حالات آیت‌الله محمد حسن الهی(ره) بایگانی‌شده در ۳۰ اوت ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine مؤسسه فرهنگی عرفات

* سایت خانواده سبز

پیوند به بیرون
--------------

پرتال جامع اینترنتی متقین

| * ن
* ب
* و
سید محمدحسین طباطبایی (۱۲۸۱ - ۱۳۶۰) |
| --- |
| فهرست آثار |
| آثار | 
* *تفسیر المیزان*
* *اصول فلسفه و روش رئالیسم*
* *بدایةالحکمة*
* *نهایةالحکمة*
* *شیعه در اسلام*

 |
| دیگر | 
* سید محمدحسن الهی طباطبایی (برادر)
* رضا روزبه (برادرزن)
* کیش مهر
* جایزه ملی علامه طباطبایی
* دانشگاه علامه طباطبایی

 |