***تِرِمین*** (به روسی: *Терменво́кс*، به انگلیسی: *Theremin*) یک ساز الکترونیکی است که در سال ۱۹۱۹ توسط لئون ترمین فیزیکدان روسی اختراع شد. امروزه این ساز منحصر به فرد بسیار مورد توجه هنرمندان قرار گرفته‌است.

ترمین نه تنها شبیه هیچ‌سازی نیست، بلکه شیوه نواختن آن هم منحصر به فرد است. به این ترتیب که این ساز بدون لمس شدن نواخته می‌شود. صدا توسط دو نوسان ساز به وجود می‌آید که با هم به ارتعاش در می‌آیند. یکی از نوسان سازها در فرکانسی با طیفی بالاتر از حد شنوایی انسان عمل می‌کند و فرکانس‌های نوسان ساز دیگر با ورود دست به میدان مغناطیسی تغییر می‌کند. ضرباهنگ فرکانس که تفاوت میان فرکانس‌های دو نوسان ساز است، صدایی است که می‌شنویم.

زمانی که ترمین روشن می‌شود، یک میدان مغناطیسی اطراف ساز را فرا می‌گیرد و زمانی که دست نوازنده به این میدان وارد می‌شود، تغییراتی در فرکانس و حجم صدا ایجاد می‌شود. دو آنتن از بدنه ترمین خارج شده‌اند که یکی کنترل‌کننده فرکانس صدا (pitch) و دیگری کنترل‌کننده حجم و مقدار آن است. زمانی که دست نوازنده به سمت آنتن عمودی حرکت می‌کند، صدا زیرتر و ریزتر می‌شود و نزدیک کردن دست به آنتن افقی سبب کم شدن بلندی صدای ساز می‌شود. از آنجایی که هیچ تماس فیزیکی بین ساز و نوازنده وجود ندارد، نواختن ترمین به مهارت بالا و گوش موسیقی عالی نیاز دارد.

تاریخچه
-------

ساز ترمین اولیه محصول پژوهش‌های با پشتوانهٔ دولتی کشور روسیه پیرامون حسگرهای مجاورتی است. این ساز توسط فیزیک‌دان روس‌تبار به نام لو سرگیویوچ ترمن (که در غرب با نام لئون ترمین شناخته می‌شود) در ماه اکتبر سال ۱۹۲۰ میلادی و پس از درگرفتن جنگ‌داخلی روسیه اختراع شد. او پس از اجراهای متعدد در اروپا، که در خلال آن‌ها اختراع خود را در اجراهای مملو از بیننده ارائه نمود، به ایالات متحده نقل‌مکان نمود، جایی که اختراع خود را در سال ۱۹۲۸ به ثبت رساند. او متعاقباً نائل به تولید انبوه این ساز توسط شرکت آمریکائی آرسی‌ای (به انگلیسی: RCA) شد.

ترمین در ابتدا ساز خود را **آتروفون** (به انگلیسی: Aetherphone) نامگذاری نموده بود که به معنای «موسیقی اثیری» است. در ۱۹۲۸ لئون ترمین به آمریکا رفت تا اختراع خود را معرفی کند. در آنجا استودیویی برای کار در اختیار او قرار دادند و ترمین نواختن سازش را به چند موسیقی دان آموزش داد تا بتوانند در معرفی ترمین به او کمک کنند. ترمین علاقه‌مندان بسیاری در آمریکا پیدا کرد و یکی از مهمانان دائمی او آلبرت اینشتین بود که بیش از هرچیز به مسائل تکنیکی پدیده ترمین علاقه‌مند بود تا نواختن آن. کمپانی مشهور ضبط صفحه RCA Victor دست به تولید ترمین زد و حتی ارکستری در کارنگی هال (به انگلیسی: Carnegie Hall) برنامه‌ای اجرا کردند که ساز آن تنها ترمین بود. اما از آنجایی که ترمین سازی بود که به سادگی تولید صدا می‌کرد و نواختن آن به همان اندازه مشکل بود، از طرف نوازندگان و موسیقی دانان با استقبال انبوه مواجه نشد و تعداد اندکی نوازندگان بسیار عالی ترمین وجود دارند. کلارا راکمور (به انگلیسی: Clara Rockmore) برجسته‌ترین شاگرد ترمین بود که هم به اجرای سولو و هم همراه با ارکستر سمفونیک می‌پرداخت.

سپس در سال ۱۹۳۸، لئون ترمین را علی‌رغم میل خودش به روسیه برگرداندند و او مجبور به ترک استودیو، کار، دوستان و حتی همسرش شد و نتوانست تا ۵۱ سال بعد از شوروی خارج شود. گفته شده‌است که او پس از گذراندن دوران محکومیت خود در زندان، مجبور به کار برای کاگ‌بKGB شد و برای آن‌ها دستگاه استراق سمع "bug" را ساخت و همچنین شیوه‌هایی برای پاک کردن صداهای مزاحم نوارهای صوتی ابداع کرد. او حتی موفق به ساختن یکی از اولین تلویزیونها شد. بالاخره در سال ۱۹۸۹ و در سن ۹۳ سالگی، ترمین توانست از روسیه خارج شود.

لیدیا کاوینا، نوازنده ترمین

کاربرد در زمینهٔ موسیقی فیلم
----------------------------

صدای ترمین در سینمای علمی تخیلی سالهای ۵۰، طرفداران بسیاری داشت و با تأثیرات وهم‌آور صوتی خود، تبدیل به یکی از شاخصه‌های سینمای وحشت آن دوره شده‌است. فیلم *طلسم شده* ساخته آلفرد هیچکاک و *تعطیلات از دست رفته* از فیلم‌های مشهوری هستند که موسیقی آن‌ها با ترمین نواخته شده‌است. کلارا راکمور هرگز راضی نشد برای موسیقی فیلم ترمین بنوازد زیرا از نظر او این ساز یک «ساز جدی کلاسیک» بود و این کار موجب کم شدن ارزش آن می‌شد. در این میان لئون ترمین چنان از بقیه جهان دور بود که از هیچ‌یک از موفقیت‌ها و بحث و جدل‌هایی که به سازش مربوط می‌شد اطلاع نداشت.

امروز هم از ترمین در ساختن موسیقی فیلم استفاده می‌شود و تعدادی از نوازندگان به آن پرداخته‌اند. همچنین استفاده از آن توسط گروه‌هایی چون (لد زپلین (به انگلیسی: Led Zeppelin) و ریدیوهد (به انگلیسی: Radiohead) موجب تجدید حیات این ساز شد. خانم لیدیا کاوینا (به انگلیسی: Lydia Kavina) آخرین شاگرد ترمین و یکی از خواهرزاده‌های او است و در حال حاضر یک نوازنده ترمین کلاسیک بسیار مشهور است.

جستارهای وابسته
---------------

* اره موزیکال

منابع
-----

1. 1 2  هارفورد، تیم (۲۰۱۹-۱۲-۲۷). «فناوری جاسوسی جنگ سرد که همه ما از آن استفاده می‌کنیم». BBC Farsi. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۷.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ***Theremin*** موجود است. |

| * ن
* ب
* و
فناوری موسیقی |
| --- |
| ضبط و نشر آواها | 
* میکروفون
* Microphone preamplifier
* اکوالایزر (صوت)
* Outboard gear
* کانال صوتی
* دستگاه صداآمیزی
* Binaural recording
* ضبط مولتی‌ترک
* تهیه‌کننده موسیقی
* ترتیب‌سنج موسیقی

 |
| ضبط رسانه | 
* صفحه گرامافون
* نوار مغناطیسی
* نوار کاست
* لوح فشرده
* دات
* دیسک سخت
* MiniDisc
* ام‌پی‌تری

 |
| ضبط آنالوگ | 
* 8-track cartridge
* تقویت‌کننده الکترونیکی
* Cassette deck
* Comparison of analog and digital recording
* Experimental musical instrument
* بلندگو
* گرامافون
* پیانولا
* Reel-to-reel audio tape recording
* ضبط صوت

 |
| صدای دیجیتال | 
* ضبط دیجیتال
* پردازش سیگنال دیجیتال

 |
| کنسرت موسیقی | 
* Bass instrument amplification
* واحد افکت
* تقویت‌کننده گیتار
* Keyboard amplifier
* سیستم صوتی عمومی
* رادیو
* Reverberation
* سیستم تقویت صدا

 |
| موسیقی الکترونیک | 
* چیپ تیون
* Circuit bending
* ماشین درام
* ساز الکترونیک
* میدی
* Music workstation
* Sampler
* Sequencer
* Sound module
* سینث‌سایزر
* ترمین

 |
| نرم‌افزار | 
* ویرایشگر صدای دیجیتال
* محیط کار صوتی دیجیتال
* Scorewriter
* Software effect processor
* Software sampler
* Software synthesizer

 |
| مردم و سازمان‌ها | 
* Audio Engineering Society
* Goji Electronics
* Lejaren Hiller
* مؤسسه پژوهش و هماهنگی صوت‌شناسی و موسیقی
* Max Mathews
* رابرت موگ
* SMPTE
* STEIM

 |
| موضوعات مرتبط | 
* شباهت زیاد به اصل
* Home audio
* سینمای خانگی
* NIME
* سیستم صوتی خودرو

 |

| * ن
* ب
* و
موسیقی الکترونیک و الکتروآکوستیک |
| --- |
| افراد | 
* میلتون بابیت
* بیبی و لوئیس بارون
* ایستلی بلکوود جونیور
* کنراد بومر
* جان کیج
* وندی کارلوس
* نیکلاس کالینز
* ماریو داویدووسکی
* هربرت آیمرت
* حلیم الضبع
* برایان اینو
* یوهانس فریش
* کارل گویوارتس
* پی‌یر آنری
* برنارد هرمن
* ریوجی ایکه‌دا
* موریسیو کاگل
* گوتفرید میشائل کوینیش
* کرافت‌ورک
* اتو لوئنینگ
* هیو لو کین
* برونو مادرنا
* مسیاس مایگواسکا
* جان مک‌گوایر
* رابرت موگ
* ورنر مایار-اپلار
* لوئیجی نونو
* برنار پارمه‌جانی
* آنری پوسر
* استیو رایش
* تری رایلی
* پی‌یر شفر
* کارل هاینز اشتوکهاوزن
* مورتون سباتنیک
* جوزف تال
* ولادیمیر اوساچفسکی
* ادگار وارز
* یانیس زناکیس
* لامونته یانگ

 | Magnetic tape. |
| آثار | 
* *Artikulation*
* *Cosmic Pulses*
* *Déserts*
* *سیاره ممنوعه*
* *Freitag aus Licht*
* *Gesang der Jünglinge*
* *Hymnen*
* *Klang*
* *Konkrete Etüde*
* *Kontakte*
* *Kraanerg*
* *Mikrophonie I & II*
* *Mixtur*
* *Nummer 5*
* *Oktophonie*
* *Philomel*
* *Poème électronique*
* *Scambi*
* *سیب‌های سیمین ماه*
* *Sirius*
* *Strahlen*
* *Studie I*
* *Studie II*
* *باخ روزآمد*
* *Symphonie pour un homme seul*
* *Telemusik*
* *Time's Encomium*
* *Twelve Microtonal Etudes for Electronic Music Media*
* *Unsichtbare Chöre*
* *Williams Mix*

 |
| تکنیک‌ها | 
* Circuit bending
* موسیقی رایانه‌ای
* موسیقی تجربی
* Hyperinstrument
* Loop
* Tape loop
* Microsound
* موسیقی کانکریت
* موسیقی نویز
* Octophonic sound

 |
| سازها | 
* ARP synthesizer
* Buchla Electronic Musical Instruments
* Electronic Music Studios
* ارگ هموند
* Laser harp
* کرگ
* Modular synthesizer
* سینث‌سایزر موگ
* Oberheim Electronics
* Ondes Martenot
* RCA Mark II
* رولند
* Sequential Circuits
* تل‌هارمونیوم
* ترمین
* Trautonium
* Yamaha

 |
| سازمان‌های غیرفعال | 
* BBC Radiophonic Workshop
* Philips Natuurkundig Laboratorium
* ان‌اچ‌کی
* San Francisco Tape Music Center
* Studio d'Essai
* Studio for Electronic Music (WDR, Cologne)
* Studio di fonologia musicale di Radio Milano

 |
| سازمان‌های فعال | 
* مرکز موسیقی رایانه‌ای
* Electronic Music Foundation
* موسیقی کانکریت
* Institute of Sonology
* مؤسسه پژوهش و هماهنگی صوت‌شناسی و موسیقی
* SEAMUS
* STEIM
* Toonzaal Studio
* WORM studio

 |