مقبره عزیز کُکه
**میرزا عزیز کُکَه** (ح. ۱۵۴۲ – ح. ۱۶۲۴) که با نام **کوکَلتاش** نیز شناخته می شد و لقب **خان اعظم** داشت، یکی از برادران رضاعی اکبر کبیر بود که از بزرگان برجسته دربار امپراتوری گورکانی در عصر سلطنت اکبر و جهانگیر به حساب می‌آمد.  او همچنین صوبه‌دار صوبۀ گجرات بود.

زندگینامه
---------

### اوایل زندگی

او پسر شمس الدین آتاگا خان ، نخست وزیر اکبر، و دایه اکبر، جیجی آنگا، بود. از این رو لقب او «کُکَه» به معنی «برادر رضاعی» است (معادل کاکو یا کاک در برخی گویش‌های ایران).  آتاگا خان توسط ادهم خان ، پسر حسود ماهم آنگه ، یکی دیگر از دایه‌های اکبر، در سال 1562 به قتل رسید. پس از آن، عزیز ککه آرامگاه پدرش را در کنار نظام الدین اولیا در دهلی در سال های 1566-1567 ساخت. لیکن ادهم خان به دستور اکبر اعدام شد. 

پس از این که اکبر گجرات را فتح کرد، عزیز کُکا را فرماندار صوبه جدید کرد. در سال 1573، گجراتی‌ها شورش کردند و عزیز را در احمدآباد محاصره کردند. اما او از شهر دفاع کرد تا این که لشکر اکبر به کمک او شتافت. در سال 1579، او به فرمانداری بیهار منصوب شد و دستور سرکوب شورش در بنگال به او صادر شد. با این حال، او تا سال بعد که شورشیان شروع به تصرف بیهار کردند، اقدامی نکرد. هنگامی که در سال 1586 میلادی هم شاه به او دستور داد به دکن حمله کند، مجدداً تمایلی نداشت.

اکبر نسبت به عزیز، برادر رضاعی و همبازی دوران کودکیش، بسیار مهربان بود. با وجود این، عزیز به آسانی از اکبر شاه اطاعت نمی‌کرد. او به ویژه با قانون اکبر مبنی بر علامت گذاری همه اسب ها مخالف بود و نمی‌خواست بنا بر آیین جدید درباری اکبر سجده کند. هنگامی که عزیز در سال 1592 به دربار احضار شد، به جای آن به زیارت مکه رفت. در آنجا به مدت یک سال و نیم در امور حج ماند تا این که اکبر او را بخشید و به مناصب خود بازگرداند. 

### پس از آن

اما در دوران حکومت جهانگیر مناصب بسیاری را از دست داد، زیرا او به همراه راجا من سینگ اول از شورش پسر ارشد شاهزاده سلیم، خسرو میرزا، که منتخب اکبر برای جانشینیش بود و درجات او بالاتر از پدرش بود، حمایت کرد. شورش خسرو در سال 1606 سرکوب شد. او ابتدا نابینا شد و سپس به زندان افتاد. جهانگیر در اقدامی تلافی جویانه، بسیاری از اختیارات متحدان خسرو را گرفت و در *جهانگیرنامه* آنها را سرزنش کرد. عزیز ککه به قدری خواهان حکومت خسرو بود که پس از آن هم کوتاه نیامد و از کردار خود دفاع می‌کرد.

بعدها عزیز ککه موقعیت خود را بازیافت، اما هرگز نتوانست مانند قبل از حمایت سلطنت برخوردار شود. 

یک دختر او با خسرو میرزا ازدواج کرد. یکی دیگر از دختران او، حبیبه بانو بیگم، در سال 1587 با چهارمین پسر اکبر، شاهزاده مغول سلطان مراد میرزا ازدواج کرد. و دارای دو پسر به نام های رستم میرزا (متولد 1588) و علم میرزا (متولد 1590) بود.[  ]

او آرامگاه خود را به نام Chausath Khamba ، به معنای واقعی کلمه 64 ستون، در طول سال های 1623-1624، در نزدیکی مجموعه زیارتگاه نظام الدین درگاه در دهلی ساخت.

پانویس
------

1. ↑  Lefèvre, Corinne. "ʿAzīz Koka, Mirzā ." Encyclopaedia of Islam, THREE. Edited by: Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson. Brill Online, 2013. Reference. 14 August 2013.
2. ↑  Burton-Page, J.. "Mīrzā ʿAzīz "Kōka"." *Encyclopaedia of Islam*, Second Edition. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online, 2013. Reference. 16 August 2013.
3. ↑  Nawwāb Ṣamṣāmuddaula Shāh Nawāz Khān and ‘Abdul Ḥayy: *The Maāthir ul-Umarā*, translated into English by H. Beveridge, revised, annotated and completed by Baini Prashad, Kolkata: Asiatic Society, 1941, rep. 2003, p. 319-334.
4. ↑  Faruqui, p. 227
5. ↑  "Mirza 'Aziz Kotaltash Tomb". ArchNet Digital Library. Archived from the original on 2012-12-10. Retrieved 2013-08-15.