الفبای گیلکی دارای ۳۳ حرف است که مجموعه‌ای از تلفیق و آمیزش آنچه پاینده لنگرودی در کتاب *فرهنگ گیل و دیلم* خود آورد و بعد از آن، تأثیر بسیار زیادی که مجله گیله‌وا بر آثار مکتوب گیلکی گذاشت و در نهایت خط پیشنهادی گیلکی که به صورت منسجم و کامل اولین بار در سایت ورگ منتشر شد.
سامانهٔ نوشتاری این خط همچون کردی و فارسی و… به خط عربی است.

آوای هر کدام از حروف به شرح زیر است:

(( ٚ )):صدای شوای انگلیسی/ə/ را می دهد یعنی حرفی صدادار بین ( آ ) و ( اَ )؛ همچنین بسیار پر کاربرد است؛ همانند واژگان وٚرگ:گرگ، گٚمٚج:کوزه ی سفالی و گلی و…. البته همانند فتحه،کسره و ضمه این حرف معمولا نوشته نمی شود.

(( آ )):دقیقا صدای آ فارسی/ɒ/ را می دهد.

(( أ )):صدایی شبیه به فتحه ولی با دهان بسته تر دارد/ä/ .مانند کلمه ی زأی به معنای بچه.

(( ا )): می تواند صدای فتحه/a/،کسره/e/ /e/ و آ /ɒ/ را بدهد مانند اسب و انتقام.

(( ب )):مانند ب /b/ در فارسی است.مانند بارام:پرچم.

(( پ )): صدایی کاملا شبیه به پ /p/ در فارسی دارد که مثالش واژه ی پيچا، که یعنی گربه.

(( ت،ط )): صدای ت و ط /t/ را در فارسی دارند مانند کلمه ی تي که به معنای مال تو،برای تو است.

(( ث،س،ص )): مثل حروف ث،س و ص /s/ در ثریا،سبز و صدا که با معادل فارسی شان یکسان هستند.

(( ج )): مثل حرف اشافه ی گیلکی ( جه ) که نقش دستوری ای همانند ( از ) در فارسی دارد./dʒ/

(( چ )): مثل چي در فارس و گیلکی./tʃ/

  

(( ح،ه )): صدایی مانند ح و ه /h/ در فارسی دارند.البته مانند الفبای عربی و فارسی حرف ( ه ) می تواند صدای کسره /e/ را هم بدهد.مانند ستاره.

(( خ )): صدایی مثل خ /x/ در فارسی دارد.

(( د )): مثال دال در فارسی /d/ است. 

((ذ،ز،ض،ظ )): آوایی دقیقا مشابه معادل هایشان در فارسی دارند /z/.

(( ر )): مانند معادل فارسی اش صدای /ɾ/ دارد که با حرف ( Rr ) در انگلیسی متفاوت اند.

(( ژ )): مانند ژ در فارسی آوای /ʒ/ را نمايش می دهند.

(( ش )): مانند لغت ش در واژه ی شیر، صدای /ʃ/ را دارد.

(( ع )): صدایی مانند عین در فارسی دارد که با عین در عربی متفاوت اند زیرا این حرف در گیلکی و فارسی تنها یک توقف حلقی است /'/ ولی عربی آن یک حرف بی صدا یا مصوت با آوای /ʔ/ است.

(( غ،ق )): نسبت به قاف و غین در فارسی /q/ نرم تر تلفظ می شوند./q~ʁ/

(( ف )): مانند حرف ف در فارسی صدای /f/ دارد.

(( ک )) صدایی نرم تر از کاف در فارسی دارد.

(( گ )): همانند کاف و قاف نرم تر از معادل فارسی اش ادا می شود.

(( ل )): مانند لام در واژه ی لامسه صدای /l/ دارد.

(( م )): مانند لغت مار که به معنای مادر است نشان دهنده ی حرف /m/ است.

(( ن )): صدای /n/ را نشان می دهد.

(( و )): صدای واو دا در لغت ولرم دارد /v/.

(( ۊ )): صدای واو را در واژه ی مورچه دارد/u/.البته صدایی دیگر دارد که آوایی بین /i/ و /u/ دارد. /ü/

(( ؤ )): صدای حرف واو را در واژه ی نوک دارد./o/

⸨ ی )): صدای حرف ی در لغت یال دارد./j/

⸨ ي )): صدای ای در لغت ایران دارد./i/

⸨ ئ )): برخلاف معادل فارسی اش که یک مصوت است یک صامت را نشان می دهد.این حرف صدا دار مانند صدای کسره ای است که دهان بسته تر است./ɛ/

  

  

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **الفبای گیلکی** |
| ˇ | آ | أ | ا | ب | پ |
| ت | ‌ ث | ج | چ | ح | خ |
| د | ‌ ز | ر | ‌ ز | ژ | س |
| ش | ص | ض | ط | ظ | ع |
| غ | ف | ق | ک | گ | ل |
| م | ن | و | ۊ | ؤ | ي |
| ى | ئ | ه |

 |


| ردیف | نام حرف | حرف |
| --- | --- | --- |
| ۱ | کۊجی هفت | ˇ |
| ۲ | ألیف | آ، أ، ا |
| ۳ | بي | ب |
| ۴ | پي | پ |
| ۵ | تي | ت |
| ۶ | ثي | ث |
| ۷ | جام | ج |
| ۸ | چي | چ |
| ۹ | حي | ح |
| ۱۰ | خي | خ |
| ۱۱ | دال | د |
| ۱۲ | ذال | ذ |
| ۱۳ | ري | ر |
| ۱۴ | زي | ز |
| ۱۵ | ژي | ژ |
| ۱۶ | سین | س |
| ۱۷ | شین | ش |
| ۱۸ | صات | ص |
| ۱۹ | ضات | ض |
| ۲۰ | طأی | ط |
| ۲۱ | ظأی | ظ |
| ۲۲ | عین | ع |
| ۲۳ | غین | غ |
| ۲۴ | فی | ف |
| ۲۵ | قاف | ق |
| ۲۶ | کاف | ک |
| ۲۷ | گاف | گ |
| ۲۸ | لام | ل |
| ۲۹ | میم | م |
| ۳۰ | نۊن | ن |
| ۳۱ | وؤ | و، ۊ، ؤ |
| ۳۲ | یه | ی، ی، ئ |
| ۳۳ | هيٚ گرد | ه |

پانویس
------

1. ↑  محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.
2. ↑

منابع
-----

* توضیحات خط استاندارد گیلکی  (آرشیو)

| * ن
* ب
* و
دبیره‌های عربی (هم تاریخی و هم در حال استفاده) |
| --- |
| اروپا | 
* ارابیتسای بلاروسی
* عربیتسای بوسنیایی
* آلبانیایی
* آلجامیادو
* تاتاری کریمه
* تاتاری ولگا (ایسکی املاء و یانگا املاء)
* ترکی آذربایجانی
* ترکی عثمانی
* قزاقی

 |
| آسیا | 
* اردو
* بوری ولیو (زبان ولیو،‌ بوتون، اندونزی)
* اروی (تامیلی)
* ازبکی
* اویغوری
* بلوچی
* پشتو
* پگون (اندونزیایی، جاوه‌ای، سوندایی، مادورایی)
* ترکمنی
* ترکی آذربایجانی
* ترکی عثمانی
* جاوی (مالایی، آچه‌ای، غیره)
* روهینگیا
* سرائیکی
* سندی
* شاه مکهی (پنجابی)
* شیائو جینگ (چینی)
* عربی
* فارسی
* قرقیزی
* قزاقی
* کردی
* کهواری
* ‌ گیلکی
* مالایالم

 |
| آفریقا | 
* آفریکانس
* آمازیغ
* الفبای عجمی سرر
* سواحلی
* سورابه (مالاگاسی)
* سومالیایی
* عجمی (هوسه)
* الفبای ولوفال

 |