برای دیگر کاربردها، رابینسون کروزوئه (ابهام‌زدایی) را ببینید.
صفحات نخست اولین چاپ کتاب *رابینسون کروزوئه* (۱۷۱۹)
***رابینسون کروزوئه*** یا ***رابینسون کروسو*** (به انگلیسی: Robinson Crusoe) (منتشر شده در سال ۱۷۱۹) مشهورترین رمان نویسنده انگلیسی دانیل دِفو است. این کتاب یک خودزندگینامه منحصربه‌فرد روحانی و خیالی است که لقب «پدر رمان انگلیسی» را برای خالقش به ارمغان آورد. قهرمان داستان، که نام او بر این رمان نهاده شده، زندگی مرفه خود در بریتانیا را برای مسافرت در دریاها رها می‌کند. پس از اینکه از یک کشتی شکستگی جان سالم به در می‌برد، ۲۸ سال را در یک جزیره و اغلب به تنهایی به گذران زندگی می‌پردازد تا آنکه زندگی یک بومی وحشی آن جزیره را نجات داده و نام «جمعه» بر وی می‌نهد. این دو مرد سرانجام آن جزیره را به مقصد بریتانیا ترک می‌کنند. دفو شاید بخشی از کتابش را بر اساس تجارب واقعی یک ملوان اسکاتلندی به نام الکساندر سِلکرک نگاشته باشد که به سال ۱۷۰۴ پس از ستیز با ناخدای کشتی، وی را به درخواست خودش در ساحل جزیره‌ای خالی از سکنه (جزیرهٔ رابینسون کروزوئه در نزدیکی شیلی) رها کردند.

بسیاری از مورخان رابینسون کروزوئه را که از دوران نگارش خود در قرن هجدهم میلادی تاکنون، از پرخواننده‌ترین و بحث‌انگیزترین کتاب‌های عالم بوده، سرآغاز «رمان بورژوایی» یا «رمان مدرن» می‌دانند و با توجه به ادامه شاخصه‌های ساختاری، سبکی و محتوایی این کتاب در رمان بعدی اروپای غربی، نظریه مورخانی را که *دن کیشوت*، اثر سروانتس را سرآغاز رمان می‌دانند، رد می‌کنند.

بسیاری از نویسندگان و متفکران بزرگ دنیا از جنبه‌های مختلف به تحلیل این اثر پرداخته‌اند. ژان ژاک روسو، فیلسوف فرانسوی با تحسین این رمان در کتاب خود «امیل»، آرزو می‌کند که رابینسون کروزوئه را «همه جوانان بخوانند تا زندگی در آزادگی و سادگی و سازندگی را بیاموزند».

کارل مارکس، جزیره رابینسون کروزوئه را چون «مدل اقتصاد مدرن فردگرای جامعه بورژوازی» تحلیل می‌کند و معتقد است قهرمان کتاب، را «نماد بورژوازی» در نخستین دوره سرمایه‌داری و نماد استعمارگرانی است که در جستجوی مواد اولیه، بازار و نیروی کار ارزان، بخشی مهمی از جهان را فتح کرده‌اند و با صدور مناسبات اقتصادی اجتماعی خود، این مناطق را به مستعمره خود تبدیل می‌کنند. در رمان مشاهده می‌شود که رابینسون کروزوئه جزیره را به سبک استعمارگران بریتانیایی فتح کرده و به تملک خود درمی‌آورد. در آن خانه و قلعه و سلاح می‌سازد، یکی از بومیان را نجات می‌دهد، او را نامگذاری می‌کند، مفهوم پول و مبادله را به او یاد می‌دهد، او را به خدمت می‌گیرد و بر او فرمان می‌راند. به این ترتیب رابینسون کروزوئه طبیعت را به ابزار و کالا و آدمیان را به نیروی کار بدل می‌کند.

جیمز جویس، نویسنده ایرلندی هم که بسیار به این کتاب علاقه داشت به ستایش ارزش‌های ادبی کتاب پرداخته اما با این ایده موافق است که قهرمان داستان نمونه تیپیک استعمارگران کلاسیک به‌شمار می‌رود.

ادوارد سعید، متفکر فلسطینی‌الاصل هم رابینسون کروزوئه را از نخستین نمونه‌های «ادبیات استعماری» توصیف کرده و معتقد است که دوفو در این اثر ذهنیت استعمارگران انگلیسی دوران خود را به خوبی به تصویر کشیده‌است.

انتشار این رمان مربوط به دورانی می‌شود که با وقوع انقلاب صنعتی، آغاز دوران سرمایه‌داری و پیدایش طبقه متوسط شهری، جامعه اروپای غربی در حال تحول فرهنگی مهمی بود و همین موضوع بازار رمان‌هایی را داغ کرده بود که قهرمانان آن‌ها به قصد کشف ناشناخته‌ها به فتح جهان می‌رفتند. خلق شخصیت‌های جاندار، دیالوگ‌های پربار، فضاهای زنده، پیرنگ‌های جذاب و گره‌افکنی‌های پرکشش، از خصوصیات رمان آن دوران بود و رابینسون کروزوئه از بهترین نمونه‌های این ژانر بود.

این کتاب به نثر انگلیسی قرن هجدهم نگاشته شده و دقت و فضاسازی‌های رئالیستی و شخصیت پردازی‌های استادانه مرسوم در رمان‌های مدرن آن روزگار با ضرباهنگ پرشتاب و درون کاوی در رمان‌های ماجراجویانه اسپانیائی آن دوران ترکیب شده‌است.

این رمان با موفقیت بسیاری در انگلستان و دیگر کشورهای اروپایی روبرو شد و دفو در رمان دیگری ادامه ماجراهای کروزوئه را نگاشت. اجراها و فیلمهای سینمایی بسیاری تا به امروز بر اساس این کتاب ساخته و کتابهای بسیاری به پیروی از آن نوشته شده‌است، که از آن جمله کتاب *خانواده سوئیسی رابینسون* به قلم یوهان ویس می‌باشد.

منابع
-----

1. ↑  "The Primitive Crusoe, 1719–1780". Picturing the First Castaway: the Illustrations of Robinson Crusoe - Paul Wilson and Michael Eck. Archived from the original on 28 March 2013. Retrieved 25 June 2012.

* فرج سرکوهی، رابینسون کروزوئه، فاتح بازار کتاب قرن هجدهم و حکایت دشمنی کلیسا»، بی‌بی‌سی فارسی، ۱۲ دی ۱۳۹۰
* Robinson Crusoe. (2009). Britannica Student Library. *Ultimate Reference Suite*. Chicago: Encyclopædia Britannica.
* Defoe, Daniel. (2009). Britannica Student Library. *Ultimate Reference Suite*. Chicago: Encyclopædia Britannica.

پیوند به بیرون
--------------

* متن انگلیسی رابینسون کروزوئه در پروژه گوتنبرگ
* نسخه‌ای کامل از رابینسون کروزوئه برای نوجوانان در وبگاه کتابهای گوگل
* متن کامل انگلیسی رابینسون کروزوئه در قالب اچ‌تی‌ام‌ال به همراه عکس
* Daniel Defoe's "Robinson Crusoe" & the Robinsonades، (بیش از دویست نسخه گوناگون رابینسون کروزوئه به صورت مصور و رایگان)

| * ن
* ب
* و
آثار دانیل دفو |
| --- |
| رمان‌ها | 
* *رابینسون کروزوئه* (۱۷۱۹)
* *The Farther Adventures of Robinson Crusoe* (۱۷۱۹)
* *زندگی کاپیتان سینگلتون دزد دریایی* (۱۷۲۰)
* *خاطرات یک سوارکار* (خاطرات یک شوالیه) (۱۷۲۰)
* *کامیابی‌ها و شکست‌های مل فلانرز معروف* (۱۷۲۲)
* *کلنل جک* (۱۷۲۲)
* *یادداشت‌های سال طاعون* (۱۷۲۲)
* *رکسانا: The Fortunate Mistress* (۱۷۲۴)

 |  |
| سایر داستان‌ها | 
* *The Consolidator or, Memoirs of Sundry Transactions from the World in the Moon* (۱۷۰۵)
* *Atlantis Major* (۱۷۱۱)
* *The King of Pirates* (۱۷۱۹)
* *The Pirate Gow*, an account of John Gow

 |
| غیر داستانی | 
* *The Storm* (۱۷۰۴)
* *The Family Instructor* (۱۷۱۵)
* *Serious Reflections of Robinson Crusoe* (۱۷۲۰)
* *تاریخ عمومی دزدان دریایی* (۱۷۲۴, disputed)
* *سیری در سراسر جزیره بریتانیای کبیر* (۱۷۲۴–۲۷)
* *The Complete English Tradesman*
* *تاریخ سیاسی شیطان (۱۷۲۶)*
* *Mere Nature Delineated* (۱۷۲۶)
* *Conjugal Lewdness* (۱۷۲۷)

 |
| مقاله‌ها | 
* *کوتاه‌ترین راه برای پایان غائله ناسازگاران* (۱۷۰۲)
* *An Essay Upon Literature* (۱۷۲۶)
* *Conjugal Lewdness* (۱۷۲۷)
* *تاجر کامل انگلیسی* (۱۷۲۸)
* *An Essay Upon Projects*

 |
| اشعار | 
* *مرد انگلیسی اصیل* (۱۷۰۱)
* *Hymn to the Pillory* (۱۷۰۳)

 |
| گفتاوردها • ویکی‌انبار |


| * ن
* ب
* و
رابینسون کروزوئه |
| --- |
| شخصیت‌ها | 
* جمعه

 |
| داستان‌های تکمیلی | 
* *ماجراهای پیش‌تر رابینسون کروزوئه*

 |
| فیلم‌ها | 
* *رابینسون کروزوئه (فیلم ۱۹۰۲)* (۱۹۰۲)
* *ماجراهای رابینسون کروزوئه* (۱۹۲۲)
* *رابینسون کروزوئه (فیلم ۱۹۲۷)* (۱۹۲۷)
* *رابینسون کروزوئه* (۱۹۴۷)
* *رابینسون کروزوئه (فیلم ۱۹۵۴)* (۱۹۵۴)
* *رابینسون کروزوئه* (۱۹۷۴)
* *کروزوئه* (۱۹۸۹)
* *رابینسون کروزوئه (فیلم ۱۹۹۷)* (۱۹۹۷)

 |
| تغییرات فیلم‌ها | 
* *خانم رابینسون کروزوئه* (۱۹۵۴)
* *رابینسون کروزوئه در مریخ* (۱۹۶۴)
* *سرهنگ رابینسون کروزوئه* (۱۹۶۶)
* *مرد روز جمعه* (۱۹۷۵)
* *آقای رابینسون* (۱۹۷۶)
* *کشتی شکسته* (۱۹۹۰)
* *زندگی وحش* (۲۰۱۶)

 |
| تلویزیون | 
* *ماجراهای رابینسون کروزوئه* (۱۹۶۴)
* *ماجراهای رابینسون کروزوئه ملوانی از یورک* (۱۹۸۲)
* *رابینسون کروزوئه* (۱۹۹۴)
* *کروزوئه* (۲۰۰۸)

 |
| ادبیات | 
* *جمعه یا سایر جزایر*
* *کروزوئه کانادایی*
* *دشمن*

 |
| سایر | 
* الکساندر سلکرک
* جزیره رابینسون کروزوئه
* رابینسوناید
* *رابینسون کروزوئه*
* اقتصاد رابینسون کروزوئه
* رابینسون کروزهٔ ورشو

 |