این مقاله به تاریخ **ال‌جی‌بی‌تی** در ایران می‌پردازد.

قبل از اسلام
------------

در دوره ساسانی لواط یکی از گناهان تلقی می‌شد. اصطلاحاتی چون kun-marzih, waran ī abārōn (شهوت غیرطبیعی)، marzišnīh ī abārōn (جماع گناه‌آلود) برای توصیف این عمل به کار رفته‌است. قوانین و مواردی که به آنها اشاره شده نشانگر این بوده که این عمل در جامعه رخ می‌داده‌است. کتاب مینوی خِرَد می‌گوید موجودات اهریمنی به شیوه زیر آفریده شده‌اند: «و اهریمنِ بدکار، دیوان و دروغان، دیگر فرزندان اهریمنی را از عمل لواط با خود به وجود آوردند.» بنابراین نخستین نکته این است که لواط وسیله‌ای بود تا اهریمن بتواند موجودات اهریمنی دیگر و بیشتری به جهان بیاورد، و دوم آنکه اهریمن موجودی لواط‌کار پنداشته می‌شد. در کتاب وی **دیوداد** گفته می‌شود اگر مردان ناخواسته در لواط فاعل یا مفعول واقع شوند، مجازات آنها شلاق و اگر خواسته این کار را بکنند، مجازاتشان اعدام است. در کتاب هشتم **دینْ‌کَرد**، فصل ۳۴ آن که دربارهٔ احکام علیه تجاوز به عنف و سایر موارد موجود در «هوسپارم نسک» اوستاست، می‌گوید چنین قوانینی دربارهٔ امیال غیراخلاقی و هرزه wiftag (لواط مفعول) و wiftīnag (لواط فاعل)، «شهوت ستمگرانه، کردار فاسد، و آوازه تبار و تنهای تباه و آلوده ایشان» وجود داشته‌است. در کتاب **اَرداویراف‌نامه**، که داستان معراج به بهشت و جهنم است، به مجازات‌های همجنس‌بازان و لواط‌کاران اشاره شده‌است. *ویراف* در سفر خود به دوزخ، مردی را می‌بیند که کیفرش این بود که مارهایی به مخرج او وارد و از دهانش خارج می‌شوند. فرشتگان دربارهٔ علتش می‌گویند: «این روح مرد پستی است که در گیتی مرتکب لواط شده‌است.» در فصل دیگری دربارهٔ مجازات لواط با زنان سخن گفته شده که سبک‌تر بوده‌است. لازم به گفتن نیست که حکم «سزاوار مرگ» (مرگ ارزان) بی‌درنگ در مورد این گونه افراد اجرا می‌شد.

بعد از اسلام
------------

### نخستین سده‌های اسلامی

### دوران غزنوی تا خوارزمشاهی

ایاز نشسته بر زانو در مقابل سلطان محمود غزنوی. نقاشی مینیاتور از یک نسخه خطی اشعار عطار نیشابوری. ایران. ۱۴۷۲ میلادی. محل نگهداری کتابخانه بریتانیا، لندن
مشهورترین سند از این دوران، عشق سلطان محمود غزنوی به غلام تُرکش ابوالنّجم اَیاز بن اویماق (قرن چهارم هجری) است، که ایاز بعدها رتبهٔ امیری یافت.

### اسماعیلیان

حکومت اسماعیلیهٔ الموت که به‌دست حسن صباح در عصر سلجوقیان تأسیس شده‌بود، به‌دست مغولان برچیده شد. برخی از رؤسا و داعیان این حکومت مذهبی در روابط جنسیِ همجنس‌گرایانه، چیزی از شاهان سلجوقی کم نداشتند. جوینی در تاریخ جهانگشا در ذکر سلطنت علاءالدین محمدبن جلال‌الدین حسن در قرن ششم، در مورد حسن مازندرانی که *اخصّ الخواص علاءالدین* بود و توطئه‌ای ترتیب داده‌بود تا علاءالدین به‌دست پسرش رکن‌الدین خورشاه کشته‌شود، می‌نویسد:

> 
> "حسن مازندرانی را در وقت کودکی لشکر مغول از مازندران برده بودند و در عراق از میان لشکر گریخته بوده‌است و به ملک علاءالدین رفته، امردی ملیح بوده‌است. علاءالدین چون اورا بدیده است دوست داشته‌است و به‌خود نزدیک گردانیده پیش او محل اعتماد تمام شده‌بود و بغایت اورا عزیز داشتی… مع‌هذا از جنون و بدخوئی، اورا رنجانیدی و می‌زدی ضرب‌های عنیف. دندان‌های او بیشتر شکسته بود و آلت مذکوریت او پاره‌ای بریده، چون ملتحی شد و تا آخر که سپیدی اندک در موی او اثر کرده‌بود هنوز منظور و محبوب ا بود و اورا به‌جای امردان و معشوقان داشتی و یکی از زیر دستان خودرا که محبوبهٔ او بود، به زنی حُسن داده‌بود و با دوسه فرزند که حسن از آن داشت زهره نداشتی که بی‌اجازت علاءالدین در خانهٔ خود رفتی یا با زن بخفتی و علاءالدین در مقاربت و مباشرت با زن حسن از او تحاشی نکردی"
> 
> 
> 

### دوران مغول تا تیموری

پسربارگی و همجنس‌گرایی مردانه در روزگار مغولان چندان رواج یافته‌بود که جغتای می‌خواست آن را ممنوع کند. اما گیخاتو (حک ۷۱۲ تا ۷۱۶) چندان شیفته پسران بود که این‌کار موجب ریزش محبوبیت او در نزد مغولان و سرنگونی‌اش شد.

* در سال ۸۰۶ *شاه‌احمد*، حاکم بغداد چنان واله و شیدای پسر مغولی زیبایی شد که به قاضی بغداد برخورد و شکایت به *توخمتش‌خان* (مرگ ۸۲۷) برد که همان روزها تبریز را فتح کرده‌بود، و او نیز به امیران فرمان داد که حاکم را دستگیر کنند.
* *حاجی‌شاه*، حاکم یزد که از اتابکان یزد بود، چندان دل‌باخته پسرکی بود که بر اثر این رفتارهای ننگینش، اتابکان یزد را ازدست داد.
* *مَدرَک علی شیبانی*، شاعر و معلم، عاشق پسرکی عیسَوی شد که دست رد به سینه او زد و به مکتب نرفت. *مَدرَک* به چنان اندوهی دچار شد که از درس دادن بازماند و دیوانه شد. از دوستانی که به دیدارش می‌آمدند خواهش می‌کرد او را بیابند تا مگر دردش دوا شود. دوستان آن شاگرد را پیدا کردند و به آنرا به منزل *مَدرَک* آوردند، دستش را گرفت و از احوالش باخبر شد. *مَدرَک* برای او چندشعر عاشقانه برای او سرود و در پایان فریادی سرداد و درگذشت.

در روزگار تیموریان، وضعیت اجتماعی کمی عوض شد و کون‌مرزی از لوازم عیش و نوش باقی‌ماند. بابُرنامه نمونه‌های فراوانی از محیط همجنس‌دوستانهٔ دوره تیموری به‌دست می‌دهد: «حصاریان [در درّه‌ی فراغه] و خاصهٔ پیروان خسروشاه همواره به فسق و شراب‌خواری مشغول بودند. … چیز دیگر اینکه پسرکان مردم شهر و دکّان‌داران هم! حتی از ترکان و قشون نمی‌توانستند از خانه به‌در شوند از ترس این‌که به لواط ببرندشان.»
البته تنها آنان نبودند. \* در بابرنامه آمده که محمود میرزا، پسر سوم ابوسعید میرزا:
«پیوسته شراب می‌نوشید. چندین مغعول نگه می‌داشت و در قلمروی خود هرکجا جوان نکوروی و بی‌ریش می‌بود، او به هر طریقی شده وی را مغعول گردانیدی. او پسرانِ بِیگ خود و بیگ پسرانش را و برادران شیری‌اش را گردانیدی. درطول زندگی‌اش این فساد دامنه‌ای یافت که دیگر کسی پیدا نمی‌شد که مفعولی نداشتی. داشتن ایشان مزیّتی به‌شمار بود و نداشتن‌شان نقصی… به گِرد او لوده‌ها و دلقکان که کارهای زشت و ناپسند می‌کردند، آن‌هم در پیش چشم مردم.

* بایسَنقُر میرزا پسر شاهرخ از شاهزدگان تیموری بوده که بِیگ محبوبی داشته به‌اسم *عبدالله بارلاس*.
* *محمد ولی بیگ*، حاکم هرات، خدمت‌کاری قدیمی داشت به‌اسم *خواجه محند چنار* که او را چون پسر خود دوست می‌داشته و داروغگی شهر را به وی داده. خواجه از انجام هیچ شرارتی فروگذار نمی‌کرد، و مردم چندان از او چشم می‌زدند که اگر پسران خوش‌چهره‌ای داشتند، اجازه نمی‌دادند پا از خانه بیرون بگذارند، ولی کسی جرئت نداشت از کردار داروغه، نزد حاکم چیزی بگوید. برای همین جامی، در هشدار به پسران جوان بی‌ریش بیتی سرود:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| تا نشود برقع موی روی |  | پامنه از خانه به بازار و کوی |

* حتی خودِ ظهیرالدین محمد بابُر که همجنس‌گرایی را عملی زشت و نامشروع می‌شمرد، برای اولین بار عاشق شده‌بود و در کمال تعجب دید که این عشق به پسری است.

 ظهیرالدین محمد بابر مؤسس امپراتوری مغولی هند بود که آخرین امپراتوری از دوران طلایی اسلامی به‌شمار می‌آید. نویسنده بابرنامه
### اشعار حافظ

اگرچه شاهدبازی با ورود ترکان (غزنویان، سلجوقیان و…) در ایران مرسوم شد، اما در دوره مغولان تشدید شد.
عبدالحسین زرین‌کوب در توصیف فضای عصر حافظ در اشاره به همجنس‌گرایی می‌نویسد:

>  همجنس‌گرایی رسم رایجی بود چنان‌که حتی گوشهٔ خانقاه و خلوت مدرسه هم ممکن بود صحنهٔ آن باشد. ترکان که پادشاهان و امراء عصر از آنها بودند در این ایام نامشان با این رسم همجنس‌گرایی همه‌جا همراه بود. در همین دوره‌های نزدیک بود که اتابک یزد «حاجی شاه» (حاجی شاه ابن یوسف شاه آخرین اتابک از اتابکان یزد که بساط او در سال ۷۱۸ به دست امیر مبارزالدین که مؤسس حکومت آل مظفر در عصر مغولان بود، برچیده شد) برای خاطر پسری خوبروی که همراه برادر شاه‌شیخ ابواسحاق اینجو (ممدوح حافظ)، کیخسرو و اینجو به آنجا رفته بود چنان رسوایی به بار آورد که حکومت او اتابکان یزد بر سر آن رفت
> 
> 

معشوق غزلیات حافظ، هم مانند دیگر شاعران قدیم، مذکر است و این سنّت شعری در زمان او به حدّی قوی بوده‌است که او توانسته از شاهان آل مظفر در غزل به مانند معشوقی سخن گوید، می‌گویند که معشوق شعر او گاهی ممدوح است و گاهی معبود آسمانی و گاهی معشوق آسمانی. حافظ گاهی به‌صراحت از معشوق مذکر سخن می‌گفت؛ مثلاً در مدح *فرخ* که ظاهراً غلامی بوده:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *دل من در هوای روی **فرخ'*** |  | بود آشفته همچون موی فرخ |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *به‌جز هندوی زلفش هیچ‌کس نیست* |  | *که برخوردار شد از روی فرخ* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *سیاهی نیک‌بخت است آن که دائم* |  | *بود هم‌راز و هم‌زانوی فرخ* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *شود چون بید لرزان سرو آزاد* |  | *اگر بیند قد دلجوی فرخ* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *بده ساقی شراب ارغوانی* |  | *به یاد نرگس جادوی فرخ* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *دوتا شد قامتم همچون کمانی* |  | *زغم پیوسته چون ابروی فرخ* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *نسیم مشک تاتاری خجل کرد* |  | *شمیم زلف عنبر بوی فرخ* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *اگر میل دل هرکس به جایی‌است* |  | *بود میل دل من سوی فرخ* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *غلام همّت آنم که باشد* |  | *چو حافظ بنده و هندوی فرخ* |

یا در غزل شمارهٔ ۲۷۹، خوشا شیراز:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *خوشا شیراز و وضع بی‌مثالش*  |  | *خداوندا نگه‌دار از زوالش* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *به‌شیراز آی و فیض روح قدسی* |  | *بجوی از مردم صاحب کمالش* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *که نام قند مصری برد آنجا* |  | *که شیرینان ندارند انفعالش* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *صبا ز آن لولی شنگول سرمست*  |  | *چه‌داری آگهی چون است حالش؟* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *مکن از خواب بیدارم خدارا*  |  | *که دارم خلوتی خوش با خیالش* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *گر آن شیرین‌پسر خونم بریزد*  |  | *دلا چون شیر مادر کن حلالش* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *چرا حافظ چو می‌ترسی از هجر؟*  |  | *نکردی شکر ایام وصالش…* |

در اینجا حافظ اشاره‌ای به «*ریش معشوق* یا «*همان خط عذار*» و «*خط سبز*» می‌کند:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *خط عذار یار که بگرفت ماه از او* |  | *خوش‌حلقه‌ای است لیک بدر نیست راه ازو* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *هرکه را با خط سبزت سر سودا باشد* |  | *پای از این دایره بیرون ننهد تا باشد* |

در جای دیگر حافظ، خودرا رند و نظرباز می‌خواند و گفته‌است *بد یا خوب، من همینم که هستم و چه بپسندید و چه نپسندید نظر از خوبرویان برنمی‌گیرم*:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *می‌خواره و سرگشته و رندیم و نظرباز* |  | *وآن‌کس که چون مانیست در این شهر کدام است؟* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *عاشق و رند و نظربازم و می‌گویم فاش* |  | *تا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *صوفیان جمله حریفند و نظرباز ولی*  |  | *زین میان حافظ دل‌سوخته بدنام افتاد* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *دوستان عیب نظربازی حافظ نکنید*  |  | *که من او را ز محبّان خدا می‌بینم* |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *سر و چشمی چنین دلکش، توگویی چشم از او برگیر؟!* |  | *برو که این وعظ بی‌معنی، مرا در سر نمی‌گیرد* |

### حکایات عبید زاکانی

عبید زاکانی شاعر معاصر حافظ بود و ممدوحان (ستایش‌شوندگان) او همان ممدوحان بودند.
در اخلاق‌الاشراف روایت می‌کند که چگونه نام‌آوران و نیک‌نامان جامعه و به‌اصطلاح رجال آن روزگار، تسلیم مغولان شدند:

* «از نوخاستهٔ اصفهانی روایت کنند که در بیابانی، مغولی به او رسید. به او حمله کرد. نوخاسته [جوان] از کمال کیاست تضرّع‌کنان گفت: ای آقا خدای را بم‌گا مم‌کش، یعنی بُکُن مرا و مکُش مرا!. مغول بر او رحم آورد و بر قول او کارکرد… جوان به یُمن این تدبیر از قتل او خلاص یافت. گویند بعد از آن سی‌سال دیگر عمر در نیک‌نامی به‌سر برد. زهی جوان نیک‌بخت. گویا این مثل در باب او گفته‌اند:

جوانان دانا و دانش‌پذیر

سزد گر نشینند بالای پیر

ای یاران، معاش و سنّت این بزرگان غنیمت دانید. مسکین پدران ما که عمری در ضلالت به‌سر بردند و فهم ایشان بدین معانی منتقل نشد.»

در رسالهٔ صدپند، یکی از این پندها این است:

* «مردام مست را چون خفته دریابید تا بیدار نشوند [تا بیدار نشده‌اند] فرصت را غنیمت دانید» که ظاهراً اشاره به عرفی در آن دوران بوده‌است که درمورد مستان یا شراب‌خوران در حالت مستی، فرصت را از دست نمی‌دادند.

### در دوران صفوی

یک مینیاتور از یک فرد پیر و یک نوجوان ساقی*شاه عباس و غلام بچه* اثر رضا عباسی (مینیاتور موجود در موزه لوور). اروپاییانی که از ایران دوران شاه عباس دیدن کرده‌اند از تمایل شدید او به غلام‌بچه‌های دلربا و ساقیان صحبت نموده‌اند.
در ایران پس از اسلام با همجنس‌گرایی و روابط همجنس‌گرایانه در مکان‌های زیادی همچون دیرها، کاروان‌سراها، حمام‌ها و پادگان‌های نظامی برخوردی صورت نمی‌گرفته و مجاز بوده‌است. رفتارهای همجنسگرایانه در دوران صفویان به رسمیت شناخته می‌شد چنان‌که حتی در بین برخی شاهان صفوی و نیز بسیاری از امرای مملوکی چنین علاقه‌مندی مشاهده شده‌است. رابطهٔ آنان در حدی بود که یار همجنس آنان همیشه در کنارشان حضور داشته و اطرافیان او را به این امر می‌شناختند. این شاهان و امیران همزمان به اقامهٔ نماز جمعه و ادای واجبات دین اسلام و مسائل سیاسی می‌پرداختند. همچنین در این دوره اماکنی تحت عنوان امرد خانه برای فعالیت روسپیان مذکر وجود داشته‌است. رسمیت این اماکن به حدی بوده که دولت نه تنها مانع فعالیت آن‌ها نمی‌شده بلکه از آن‌ها مالیات هم دریافت می‌کرده‌است. یکی از اماکن اسکان روسپیان مرد قهوه‌خانه‌ها بوده‌است. در این باره در سفرنامهٔ شاردان چنین آمده: «من در تبریز و ایروان قهوه‌خانه‌های بزرگی دیدم که پر از پسرانی بود که خویشتن را به‌مانند زنان روسپی عرضه می‌داشتند و حتی شاه عباس دوم طفلی زیبا را به قهوه‌چی سپرد و پسر بر اثر تجاوزی که باو شد به قهوه‌چی حمله برد و او را زخمی کرد ولی شاه بجای تنبیه متجاوز قهوه‌چی، دستور داد شکم بچه را پاره کردند.»

دو مرد، اثر محمدعلی، محفوظ در موزهٔ رضا عباسی
### در ادبیات فارسی

در کتب قبل از اسلام در ایران عشق مرد به مرد دیده‌نشده‌است، به همین دلیل در قرون نخستین تاریخ بعد از اسلام مثلاً در آثار دورهٔ سامانیان و پیش از آنان از قبیل رودکی و شهید بلخی و ابوشکور بلخی و شاهنامهٔ فردوسی مطلب صریحی در این خصوص نیست. اگرچه عده‌ای معتقدند که دقیقی به دست امردی کشته شده‌باشد.

برخلاف ادبیات فارسی در قرن بیستم میلادی، ادبیات قدیم فارسی روابط جنسی مردان را مختص به دگرجنس‌گرایی فرض نمی‌کرد. در برخی کتاب‌های ادبی، همچون *قابوس‌نامه*، چنان به فرزندآوری پرداخته‌اند که گویی دلیل دیگری برای ازدواج وجود نداشته است.
برخی شاعران ایرانی همچون سعدی و جامی اشعاری با «مضامین همجنس‌خواهانه» دارند. علاوه بر این در ادبیات ایران داستان‌هایی حول محور عشق دو همجنس به یکدیگر نیز وجود دارد. ناظر و منظور منظومه‌ای عاشقانه‌ اثر وحشی بافقی است که در آن پسر وزیر که ناظر نام دارد عاشق پسر پادشاه، منظور، می‌شود. مهر و مشتری منظومه‌ای عاشقانه دیگری به زبان فارسی و در قالب مثنوی نوشتۀ محمد عصار تبریزی است که در سال ۷۷۸ هجری قمری در وزن خسرو و شیرین سروده شده‌است.

در ایران و بیشتر جهان اسلام به‌خصوص در مورد مردان، تا زمانی که مردان روابط جنسی با همسران و وظایف زناشویی خود را ایفا می‌نمودند جامعه اعتنایی در قبال سایر روابط جنسی آن‌ها نداشت. این روابط به صورت‌های مختلف مانند روابط با «امرد» (پسر جوان که خط سبیلش پرپشت نشده باشد)، «آدم داری» (نگه داشتن مردان جوانتر در خانه به عنوان مونس) از فرم‌های اینگونه روابط با جنس موافق بود. در ادبیات دوران صفوی تا ایران قاجاری اواخر قرن نوزدهم میلادی هنگام صحبت از تمایلات افراد نسبت به جنس موافق است لحن نویسنده عاری از لحنی قضاوت آمیز بوده‌است؛ مثلاً در رستم الحکما در مورد شاه تهماسب دوم می‌نویسد «یک صورت یوسف‌گونه را به هزاران زلیخا، لیلی و شیرین ترجیح می‌داد» یا فتحعلی خان صبا شاعر دربار قاجار، فتحعلی شاه را برای دوست داشتن زنان و مردان جوان ستوده‌است یا عضد الدوله نه تنها زنان بسیار فتحعلی شاه، بلکه نظربازی‌های گسترده او با مردان جوان زیبا را ثبت کرده‌است. هرچند از اواخر قرن نوزدهم در نوشته‌های نویسندگان چنین روابطی تقبیح می‌شد. افسانه نجم‌آبادی تأثیر فرهنگی اروپا بر جامعه ایران را در این چرخش رفتاری مؤثر می‌داند. به‌طور کلی در دوران قاجار با وجود منع شرعی روابط جنسی با همجنس و احکام مخالفی که توسط شاهان و روحانیت صادر می‌شد صور مختلف روابط جنسی با همجنس در زندگی روزمره اتفاق می‌افتاد.

### در دوران قاجار

### در دوران پهلوی

در دوره رضا شاه پهلوی، احمد کسروی و عده‌ای دیگر مانند ایرج میرزا با همجنس‌گرایی مخالفت کرده و نهضت مخالفت با همجنس‌گرایی را به راه انداختند. در دوران محمد رضا پهلوی، واپسین شاه ایران، طبقات بالای اجتماعی جامعه نسبت به مسئله همجنس‌گرایی از خود انعطاف نشان می‌دادند؛ حتی بعضی از اخبار نیز ازدواج همجنس‌گرایان را پوشش خبری می‌دادند. در این دوران برخی از افراد پیشنهاد پیدایش جنبش‌های مدنی همجنس‌گرایان را همانند جنبش‌های غربی نیز دادند. علاوه بر این، در برخی از کلوب‌های شبانه دوران پهلوی رفتارهای همجنس‌خواهانه تحمل می‌گشت. هرچند در دوران پهلوی همجنس‌گرایی همچنان یک نوع تابو به حساب می‌آمد و هیچ مرکزی برای مشاوره به جوانانی که در مورد گرایش جنسی خود دچار سردرگمی شده بودند، وجود نداشت.
ارنست پرون سوئیسی، یکی از نزدیک‌ترین و صمیمی‌ترین دوستان محمدرضا پهلوی که در در سوئیس با او آشنا شد و به مدت ۲۰ سال نزدیکترین دوست او بود، همجنسگرا بود. رضا شاه که تمایل داشت ولیعهد تربیت مردانه پیدا کند و شدیداً مراقب هر گونه رفتار او بود از بازگشت او به ایران به همراه یک همجنسگرا خشمگین شد.
در بین معماران و طراحانی که به شهبانو در تزیین کاخ کمک می‌کردند، بیژن صفاری و کیوان خسروانی علناً همجنس‌گرا بودند و با این وجود پای ثابت همراهان محبوب خانواده سلطنتی بودند که نشان دهنده میزان حساسیت شاه و همسرش فرح دیبا است.

### بعد از انقلاب اسلامی

مقالهٔ اصلی: نقض حقوق دگرباشان جنسی در جمهوری اسلامی ایران
همچنین ببینید: نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران و نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
برخی از زنان همجنسگرا ایرانیشاپی خرسندیشادی امینالهام ملک‌پورهمجنسگرایی در ایران بعد از انقلاب سال ۵۷ هیچگاه به رسمیت شناخته نشده و به دلیل آموزه‌های اسلام، همواره با آن، مقابله شده‌است؛ به گونه‌ای که حتی سیاستمداران ایرانی هم از به کار بردن لفظ همجنس‌گرایی، خودداری کرده و با واژهٔ توهین‌آمیز همجنسبازی از آن، یاد کرده‌اند. برای نمونه، محمود احمدی‌نژاد در طی سفری که به سازمان ملل داشت، دربارهٔ همجنسگرایی گفت: «درایران، همجنس‌بازنداریم»؛ این سخن که وی ابتدا آن را در دانشگاه کلمبیا مطرح کرده بود با واکنش شدید حضار، مواجه شد. همچنین وی اظهار داشت که پیامبران نیز با این مقوله، مخالفت جدی داشتند.

در سال ۲۰۱۰ برای نخستین بار در آلمان، گردهمایی زنان همجنس‌گرای ایرانی در شهر فرانکفورت با حضور ۱۷ تن از لزبین‌های ایرانی مقیم اروپا و ایران برگزار شد. هدف از این نشست مقابله با هوموفوبیا و افزایش تعامل و همکاری بین همجنسگرایان ایرانی اعلام گشت.

نگارخانه
--------

* زوج عاشق، نقاشی قاجاری محفوظ در موزهٔ آرمیتاژزوج عاشق، نقاشی قاجاری محفوظ در موزهٔ آرمیتاژ
* همجنس‌گرایی مردانه با آمیزش جنسی مقعدی در دودمان صفویان سال ۱۶۶۰همجنس‌گرایی مردانه با آمیزش جنسی مقعدی در دودمان صفویان سال ۱۶۶۰
* همجنس‌گرایی مردانه با آمیزش جنسی مقعدی در دودمان صفویان سال ۱۷۲۰همجنس‌گرایی مردانه با آمیزش جنسی مقعدی در دودمان صفویان سال ۱۷۲۰
* دو عاشق، اثر فربد مرشدزاده*دو عاشق*، اثر فربد مرشدزاده

جستارهای وابسته
---------------

* سازمان دگرباشان جنسی ایرانی
* حقوق ال‌جی‌بی‌تی در ایران
* روز افتخار ایران
* حقوق افراد ترنس در ایران
* شاهدبازی

کتاب‌شناسی
----------

* شاهدبازی در ادبیات فارسی، سیروس شمیسا.

منابع
-----

1. ↑  دریایی (۱۳۸۳). *شاهنشاهی ساسانی*. ص. ۱۷۵-۱۷۷.
2. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۳۹*.
3. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۹۳*.
4. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۹۳*.
5. ↑  جوینی. *تاریخ جهان‌گشای جوینی، جلد سوم، ص ۲۵۶*.
6. ↑  فلور، ویلِم. *تاریخ اجتماعیِ روابط سکسی در ایران، برگردان فارسی: محسن مینوخرد ص۲۷۵*.
7. ↑  فلور، ویلِم. *تاریخ اجتماعیِ روابط سکسی در ایران، برگردان فارسی: محسن مینوخرد ص۲۷۵*.
8. ↑  فلور، ویلِم. *تاریخ اجتماعیِ روابط سکسی در ایران، برگردان فارسی: محسن مینوخرد ص۲۷۵*.
9. ↑  *بابرنامه*.
10. ↑  فلور، ویلِم. *تاریخ اجتماعیِ روابط سکسی در ایران، برگردان فارسی: محسن مینوخرد ص۲۷۸*.
11. ↑  *بابرنامه*.
12. ↑  فلور، ویلِم. *تاریخ اجتماعیِ روابط سکسی در ایران، برگردان فارسی: محسن مینوخرد ص۲۷۹*.
13. ↑  *بابرنامه*.
14. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۱۶۷*.
15. ↑  *از کوچه رندان رندان، ص ۵۸*.
16. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۱۶۵*.
17. ↑  شمیسا، سیروس. *شاهدبازی در ادبیات فارسی، ص ۱۶۶*.
18. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۱۷۱*.
19. ↑  *کلیات عبید، چاپ اتابکی، ص ۱۹۵*.
20. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۱۷۲*.
21. ↑  *کلیات عبید، چاپ اتابکی، ص ۲۰۷*.
22. ↑  *شاهدبازی در ادبیات فارسی، تألیف دکتر شمیسا، سال ۱۳۸۸، ص ۱۷۲*.
23. ↑  Francis, Richard. "Shah Abbas I" (به انگلیسی). Louvre. Retrieved 24 May 2012.
24. ↑  «امردخانه در عهد صفوی (سیروس شمیسا)». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۵.
25. ↑  «چرا به یک قرائت دینی سازگار با همجنس‌گرایی نیازمندیم؟». بی‌بی‌سی فارسی.
26. ↑  «همجنس‌گرایی در عهد امپراطوری عثمانی (صفویه)».
27. ↑  سیروس شمیسا، «فصل کتاب»، *شاهد بازی در ادبیات فارسی*، تهران: فردوس، ص. ۱۹۶–۱۹۷
28. 1 2  سیروس شمیسا، «فصل کتاب»، *شاهد بازی در ادبیات فارسی*، تهران: فردوس، ص. ۱۴–۱۵
29. ↑  Najmabadi, Afsaneh. *Women with mustaches and men without beards: gender and sexual anxieties of Iranian modernity* (به انگلیسی). University of California Press. p. 159. `{{cite book}}`: `|access-date=` requires `|url=` (help)
30. ↑  "Islam and homosexuality Straight but narrow" (به انگلیسی). The Economist. Feb 4th 2012. Retrieved 4 April 2012. `{{cite web}}`: Check date values in: `|تاریخ=` (help)
31. ↑  شمیسا، سیروس. *شاهدبازی در ادبیات فارسی.*  تهران: فردوس، ۱۳۸۱، ص ۲۲۲
32. ↑  Najmabadi, Afsaneh. *Women with mustaches and men without beards: gender and sexual anxieties of Iranian modernity* (به انگلیسی). University of California Press. p. ۲۰–۲۵. `{{cite book}}`: `|access-date=` requires `|url=` (help)
33. ↑  آفاری، ژانت (۱۴ مارس ۲۰۱۲). «روشنفکران و هنجارهای جدید جنسی». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۲.
34. ↑  «۱». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۰.
35. ↑  Milani (2011). *The Shah* (به انگلیسی). p. 49-48.
36. ↑  Milani (2011). *The Shah* (به انگلیسی). p. 344.
37. ↑  «نظر احمدی‌نژاد دربارهٔ همجنس بازی در ایران». الف.
38. ↑  ««نقش پررنگ» زنان تونسی در انقلاب یاس». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۰.

| * ن
* ب
* و
ال‌جی‌بی‌تی |
| --- |
| 

| 
* فهرست رشته‌های دانشگاهی
* گفتمان

 |
| --- |
| 
* آموزش و جامعه دگرباشان
* مطالعات جنسیت
* زبان‌شناسی لاوندر
* لزبین فمینیسم
* ادبیات دگرباشان
* مطالعات دگرباشی
* نظریه فراهنجار
* ترنس‌فمینیسم

 |

 |
| 

| 
* جامعه
* فرهنگ

 |
| --- |
| 
* سرودها
* جامعه دوجنسگرایان
* بار
* آشکارسازی
* درگ کینگ
* زن‌پوش
* همجنس‌گرادوست
* افراد شاخص
* آرمان‌شهر لزبین
* ادبیات
* موسیقی
* دهکده همجنس‌گرایان
* سازمان‌ها
* نشریات
* غرور
* رژه دگرباشان جنسی
* گروه‌های مذهبی
* رابطه همجنس‌گرایانه
* اصطلاحات عامیانه
	+ فهرست اصطلاحات عامیانه
* شعارها
* نمادهای دگرباشان
* گردشگری

*رده:فرهنگ دگرباشی جنسی*
 |

 |
| 

| 
* هویت جنسیتی
* هویت جنسی
* تنوع جنسی

 |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| هویت | 
* نر
* ماده
* آندروجینی
* دوجنسیتی
* بوی
* هم‌سوجنسی
* مبدل‌پوشی
* تظاهر به جنسیت متضاد
* خنثایی جنسیت
* جنسیت کوییر
* چندجنسیتی
* ترامرد
* ترازن
* تراجنسیتی
* تراجنسی

 |
| جنسیت سوم / جنس سوم | 
* آکاوائین
* خواجه
* فاآفافینه
* فاکالئیتی
* فمینیلّو
* هجرا
* کتو ای
* خنیث
* ماهو
* مخنثون
* موشه‌آ
* بیسو
* بانجی
* دو روح
* هرمافرودیت

 |
| گرایش جنسی | 

|  |  |
| --- | --- |
| گرایش جنسی | 
* بی‌جنس‌گرایی
* دوجنس‌گرایی
* دگرجنس‌گرایی
* همجنس‌گرایی

 |
| 
* جنبش همجنس‌گرایان سابق
* سابقاً هم‌جنس‌گرای سابق
* همه‌جنس‌گرایی
* چنددلبری
* همجنس‌گرایی مردانه
* همجنس‌گرایی زنانه
* نظریه کوئیر
* علاقه به هم جنسیت
* غیر دگرجنسخواه
* کنش تمایلات جنسی
* پرسشگر

 |

 |
| مربوط | 
* نقش جنسیتی
* جنسینگی انسان مذکر
* جنسینگی انسان مؤنث
* تشخیص جنس و جنسیت در فرهنگ‌ها

 |

 |

 |
| 

| تاریخچه |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| تاریخ دگرباشی جنسی | 
* جدول زمانی تاریخ دگرباشی
* تاریخچه همجنس‌گرایی زنانه
* جنبش‌های اجتماعی
* مسیحیت و دگرباشی جنسی
* تاریخچه اتحادهای همجنس‌گرایانه
* شاهدبازی
* *رده:تاریخ همجنس‌گرایان*

 | LGBT pride flag |
| دوران باستان | 
* Adelphopoiesis
* همجنس‌گرایی در یونان باستان
* همجنس‌گرایی در روم باستان
* همجنس‌گرایی در مصر باستان
* همجنس‌گرایی در پرو
* همجنس‌گرایی در قرون وسطا در اروپا

 |
| قرن‌های ۱۶ تا ۱۹ | 
* Mollies
* Urnings

 |
| قرن ۲۰ | 
* رهایی همجنس‌گرایان
* همجنس‌گرایی در آلمان نازی و هولوکاست
* Inversion
* Sea queens
* شورش‌های استون‌وال
* Festival of Light action
* شورش‌های شب سفید

 |
| قرن ۲۱ | 
* ازدواج همجنس‌گرایان
* نظریه فراهنجار

 |

 |

 |
| 

| 
* حقوق ال‌جی‌بی‌تی در کشورهای گوناگون

 |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| حقوق دگرباشان در کشورهای گوناگون | 
* حقوق دگرباشان در کشورهای گوناگون
* آسیا
* آفریقا
* آمریکا
* اروپا
* اقیانوسیه
* فهرست حقوق دگرباشان جنسی بر اساس مذهب

 |
| مباحث مربوط به دگرباشان | 
* سرپرستی فرزند توسط همجنس‌گرایان
* اتحاد مدنی
* جرم نفرت
* مبانی حقوقی تراجنسی
* خدمت سربازی
* فرزندآوری دگرباشان جنسی
* ازدواج همجنس‌گرایان
* (وضعیت ازدواج با همجنس
* Timeline)
* سوسیالیسم
* United Nations/Yogyakarta Principles

 |
| جنبش‌های حقوق دگرباشان | 
* رهایی همجنس‌گرایان
* LGBT rights groups
* LGBT rights activists

 |

 |

 |
| 

| گرایش جنسی – پزشکی، دانش و سکسولوژی |
| --- |
| 
* زیست‌شناسی
* ترتیب تولد
* جمعیت‌شناسی
* محیط
* طیف هم‌جنس‌گرا-دگرجنس‌گرا
* روان‌شناسی
* مقیاس کینزی
* شبکه کلین
* علوم اعصاب
* هورمون پیش از تولد
* تلاش‌های تغییر گرایش جنسی
* هویت جنسی
* جدول زمانی پزشکی و گرایش جنسی

 |

 |
| 

| 
* رویکردهای اجتماعی
* تعصب
* خشونت

 |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| رویکردهای اجتماعی | 
* شعارهای ضد دگرباشی
* دگرجنس‌گراهنجاری
* دگرجنس‌پدرسالاری
* هم‌جنس‌ملی‌گرایی
* صورتی‌نمایی
* مقابله با حقوق دگرباشان
* کلیشه
* دین و همجنس‌گرایی
* تراجنسیتی و دین

 |
| تعصب و تبعیض | 
* تبعیض علیه مبتلایان به ایذر
* دوجنس‌گراهراسی
* جنسیت‌محوری
* دگرجنس‌گراسالاری
* همجنس‌گراهراسی
* هم‌جنس‌گراهراسی درونی‌شده
* لزبین‌هراسی
* تبعیض علیه افراد غیرقطبی
* مقیاس ریدل
* ترازن‌ستیزی
* تراجنس‌هراسی

 |
| خشونت | 
* تجاوز اصلاحی
* مجازات مرگ برای هم‌جنس‌گرایان
* قلدری علیه هم‌جنس‌گرایان
* قلدری علیه تراجنسیتی‌ها
* تیراندازی اولندو
* خودکشی‌های دگرباشان

 |

 |

 |
| 
* رده
* درگاه

 |

| * ن
* ب
* و
 ال‌جی‌بی‌تی در ایران |
| --- |
| تاریخ | 
* تاریخ دگرباشی در ایران
* شاهدبازی
* مزدیسنا و گرایش جنسی

 | Iran |
| حقوق | 
* حقوق ال‌جی‌بی‌تی در ایران
* حقوق افراد ترنس در ایران
* روز افتخار ایران
* سازمان دگرباشان جنسی ایرانی

 |
| مرتبط | 
* *مهر و مشتری*
* *ناظر و منظور*
* عشاق حسنلو
* بوستان دانشجو

 |
| 
* رده
* تصاویر و سایر پرونده‌های رسانه‌ای

 |