**مجموعه قزاقخانه** مربوط به دوره قاجار و دوره پهلوی است و در تهران، شمال میدان مشق سابق (باغ ملی) جای گرفته است. این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۶۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پیشینه
------

همچنین ببینید: قوای قزاق
میدان مشق در تهران در دورهٔ فتحعلی‌شاه قاجار بنا نهاده شد و مساحت آن بیش از ۱۶۰ هزار مترمربع بود. این میدان یکی از نخستین و بزرگ‌ترین میدان‌های نظامی تهران بود. پادگان نظامی دودمان قاجار در این میدان پا گرفت و نیروهای نظامی در آن تمرین رژه و مشق نظام می‌کردند. ناصرالدین‌شاه قاجار که در سفر دوم خود به اروپا ترتیبات و انضباط و قابلیت‌های واحدهای کازاک روس را پسندیده بود در بازگشت تصمیم به ایجاد واحدهایی مشابه در ایران گرفت. به درخواست او گروهی از افسران قزاق به ریاست سرهنگ دومونتویچ به ایران آمدند و دولت ایران عده‌ای از سواران قفقازی‌تبار مهاجر را برای آموزش به آنان سپرد و بدین ترتیب نخستین شالوده تشکیل قوای قزاق پایه ریزی شد. در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار بود که ساختمان جدید ساخته شد که آن را عمارت «قزاقخانه» نامیدند. در زمان مظفرالدین‌شاه و رضاشاه پهلوی دگرگونی‌های بیشتر دیگری در ساختمان پدید آمد.

Mapساختمان قزاقخانه، نخستین ساختمان در مجموعه میدان مشق است که در همان دوران فتحعلی‌شاه قاجار بنیادگذاری شد. پس از آن رفته رفته در زمین روبروی این ساختمان ساختمان‌های دولتی دیگری چون کاخ شهربانی، وزارت خارجه، موزه ایران باستان و چند بنای دیگر ساخته شد.

قزاقخانه تا دهه گذشته از املاک ارتش به شمار می‌رفت و در این مدت دگرگونی‌های بسیاری در بنا و نمای درونی و برونی آن پدیدار شد. برای نمونه بر روی دیوار بیرونی این عمارت کاشی‌ها و آجرهای عصر قاجار از بین رفته و با گچ سفید پوشانده شده است.

در سالهای نخستین دهه هشتاد خورشیدی دانشگاه هنر تهران مجموعه قزاقخانه را از ارتش خریداری کرد و برنامه داشت تا پس از بازسازی و بهسازی آن، کاربری آن را به دانشگاه تغییر دهد. اما از آن زمان تا کنون تنها یکی از ساختمان‌های این مجموعه (بخش باختری) را با موفقیت بازسازی کرده است.

معماری
------

بازسازی
-------

در دیدار رئیس شورای شهر تهران قرار شد با یاری نهادهای چون شهرداری تهران، شورای شهر تهران، وزارت علوم و سازمان میراث فرهنگی این ساختمان بازسازی شود و دانشگاه هنر مدیریت مرمت و بازسازی آن را انجام دهد. همچنین قرار است تفاهم‌نامه‌ای برای انتقال کتابخانه تخصصی موزه ایران باستان به زیرزمین بخشی از این ساختمان امضا شود. هزینه بازسازی و مرمت این ساختمان ۲۰ تا ۳۰ میلیارد تومان برآورده شده است.

نگارخانه
--------

* بریگاد قزاق در میدان مشقبریگاد قزاق در میدان مشق
* ساختمان قزاق‌خانه (وزارت جنگ)ساختمان قزاق‌خانه (وزارت جنگ)
* ساختمان کناری قزاقخانهساختمان کناری قزاقخانه
* ساختمان قدیمی قزاقخانهساختمان قدیمی قزاقخانه
* نمای ساختمان قزاقخانه از میدان مشقنمای ساختمان قزاقخانه از میدان مشق
* ساختمان قزاق‌خانه پیشین (دانشگاه هنر کنونی)ساختمان قزاق‌خانه پیشین (دانشگاه هنر کنونی)
* ساختمان قزاق‌خانهساختمان قزاق‌خانه
* جزئیات نمای ساختمان قزاق‌خانهجزئیات نمای ساختمان قزاق‌خانه
* جزئیات نمای ساختمان قزاق‌خانهجزئیات نمای ساختمان قزاق‌خانه
* ساختمان قزاقخانهساختمان قزاقخانه

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
* میدان مشق

منابع
-----

1. ↑  «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
2. 1 2 3 4  ««قزاقخانه» لُخت است!». خبرگزاری ایسنا. ۲۹ دی ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲ بهمن ۱۳۹۲.
3. 1 2  «ساختمان قزاقخانه بخشی از شناسنامه هنر معماری ایرانی است». همشهری آنلاین. ۲۸ دی ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲ بهمن ۱۳۹۲.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ***مجموعه قزاقخانه*** موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یکی از آثار باستانی ایران است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |