در شیمی، **میان‌لایِش** (به انگلیسی: Intercalation) عبارت است از گنجاندن یا جای‌گذاری برگشت‌پذیر یک مولکول (یا یون) در مواد لایه‌ای با ساختارهای لایه‌ای. نمونه‌هایی در گرافیت و دی کالکوژنیدهای فلزات واسطه یافت می‌شود.

 مدل میان‌لایش پتاسیم در گرافیت

مثال‌ها
-------

### گرافیت

یکی از میزبان‌های میان‌لایش معروف، گرافیت است که پتاسیم را به‌عنوان مهمان در هم می‌گیرد.

 نمودار میان‌لایش Li به یک کاتد تیتانیوم دی‌سولفید. یکی از محورهای کریستال TiS2 بادکرده (به انگلیسی: swell) می‌شود و بار از Li به Ti منتقل می‌شود.
### دی‌کالکوژنیدهای فلزی

یکی دیگر از خانواده‌های شناخته شده میزبان‌های میان‌لایش، دی‌کالکوژنیدهای فلزی لایه‌ای مانند تیتانیوم دی‌سولفید هستند. به روشی مشخص، از آنجایی که فاصله بین صفحات افزایش می‌یابد، و با رسانندگی الکتریکی، چون که انتقال بار تعداد حامل‌های بار را تغییر می‌دهد، میان‌لایش با پراش پرتوِ-ایکس تحلیل می‌شود.

پوسته‌پوسته‌شدن
---------------

یک مورد شدید از میان‌لایش، جداسازی کامل لایه‌های ماده است. این فرایند پوسته‌پوسته‌شدن (به انگلیسی: exfoliation) نامیده می‌شود. به‌طور معمول شرایط خورنده شامل حلال‌های بسیار قطبی و شناساگرهای خورنده مورد نیاز است.

مواد مرتبط
----------

در بیوشیمی، میان‌لایش قرار دادن مولکول‌ها بین بازهای DNA است. این فرایند به عنوان روشی برای تجزیه و تحلیل DNA و همچنین اساس انواع خاصی از مسمومیت‌ها استفاده می‌شود.

کلاترات‌ها مواد شیمیایی متشکل از مشبکه هستند که مولکول‌ها را دربرگرفته یا به تله‌ می‌اندازند. معمولاً ترکیبات کلاترات پلیمری هستند و به‌طور کامل مولکول مهمان را در بر می‌گیرند. ترکیبات درونگیر اغلب مولکول هستند، در حالی که کلاترات‌ها معمولاً پلیمری هستند. بر خلاف ترکیبات کلاترات ترکیبات میان‌لایش سه-بعدی نیستند. طبق آیوپاک، کلاترات‌ها «ترکیبات درونگیری هستند که در آن مولکول مهمان در قفسی است که توسط مولکول میزبان یا شبکه‌ای از مولکول‌های میزبان تشکیل شده‌است».

جستارهای وابسته
---------------

* ترکیب کلاترات: جایی که یک مولکول در یک شبکه قرار می‌گیرد
* ترکیب میان‌لایش گرافیت
* میان‌لایش (بیوشیمی)
* پشته‌سازی (شیمی)

یادداشت
-------

1. ↑  Stanley M Whittingham (2 December 2012). *INTERCALATION CHEMISTRY*. Elsevier. ISBN 978-0-323-14040-9. Retrieved 18 May 2016.
2. ↑  W. Müller-Warmuth; R. Schöllhorn (6 December 2012). *Progress in Intercalation Research*. Physics and Chemistry of Materials with Low-Dimensional Structures 17. Springer Science & Business Media. ISBN 978-94-011-0890-4. Retrieved 18 May 2016.
3. ↑  Wiberg, E.; Holleman, A.F.; Wiberg, N.; Eagleson, M.; Brewer, W.; Aylett, B.J. (2001). *Inorganic Chemistry*. Academic Press. p. 794. ISBN 978-0-12-352651-9. Retrieved 12 March 2021.
4. ↑  Kikkawa, S.; Kanamaru, F.; Koizumi, M. (1983). "Layered Intercalation Compounds". *Inorganic Syntheses*. Vol. Volume 22. p. 86. doi:10.1002/9780470132531.ch17. ISBN 0-471-88887-7. `{{cite book}}`: `|volume=` has extra text (help)
5. ↑  Nicolosi, V.; et al. (2013). "Liquid Exfoliation of Layered Materials". *Science*. **340** (6139). doi:10.1126/science.1226419. `{{cite journal}}`: `|hdl-access=` requires `|hdl=` (help)
6. ↑  Atwood, J. L. (2012). "Inclusion Compounds". *Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry*. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a14\_119.
7. ↑  IUPAC, *Compendium of Chemical Terminology*, 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version:  (2006–) "clathrates".