**اَملَش** شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان املش  در استان گیلان و مرکز شهرستان املش است.
شهرستان املش با مساحت تقریبی ۴۰۷ کیلومتر مربع در فاصله ۷۵ کیلومتری شهرستان رشت و در ۱۶ کیلومتری شهرستان رودسر و شهرستان لنگرود قرار دارد.

قدمت این شهر به دوران سلطنت شاه عباس صفوی بر می‌گردد. در این دوران امرایی به نام‌های ولی سلطان صوفی و بهرام علی صوفی به امر شاه عباس به حکومت رانکوه و دیلمان منصوب و در املش سکنی گزیدند. از خانواده‌های قدرتمند و قدیمی املش می‌توان به خاندان صوفی اشاره کرد.

کشف آثاری از قرون گذشته در این منطقه، حاکی از این است که املش سابقه کهن تاریخی پیش از اسلام را دارد.

۱۴۷ اثر از آثار تاریخی املش ثبت ملی شده است که از نظر تعداد آثار تاریخی بعد از فومن در جایگاه دوم استان گیلان قرار دارد.

دو روستای بویه و امام در ییلاقات این شهرستان جز چهار روستای تاریخی استان گیلان معرفی شده اند.

این شهرستان یکی از دو معدن بزرگ میکای سیاه و دولومیت ایران را در قلب خود جای داده‌است.

املش با ۳۲ درصد تولید چای ، بزرگترین تولیدکننده چای و دومین تولیدکننده فندق کشور ایران محسوب می گردد.پایین املش

جمعیت و مردم
------------

براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت املش برابر با ۱۵۴۴۴ نفر بوده‌ است. مردم املش از قوم گیلک هستند

نام املش
--------

درباره اینکه چرا به آن املش گفته میشود فرضیه های مختلفی وجود دارند، برخی معتقدند که اسمی است مرکب از دو واژه «ام» و «لش» که «لش» به معنی راکد، ایستاده، و «ام» به رود و رودخانه گفته می‌شود؛ بنابراین املش به معنی رود تنبل و راکد از جریان ایستاده می‌باشد.
شهر املش مجاور رودخانه شلمان‌رود واقع شده و به علت «مند آب» بودن رودخانه در سابق، این شهر بنام «آبلش» نامیده شد. این رودخانه باعث شد که املش به دو قسمت غربی و شرقی به ترتیب به نام‌های «سولوش» و «آبلش» موسوم و بعدها به مرور زمان املش نامیده شد در صورتی که رودخانه املش بسیار پر جنب و جوش بوده و بدلیل کوهپایه ای و شیب دار بودن منطقه امکان «مند آب» در هیچ کجا از این شهرستان وجود نداشته است. اما فرضیه دیگری نیز وجود دارد که بدین گونه است 
در برخی از شهرها و مناطق مسکونی اروپایی که دارای منابع طبیعی و آب و هوایی مشابه با شهرستان املش هستند (داشتن رودخانه و جنگل و سرسبزی ) پسوند آملش ، آم لاش ، (am lesh) داده شده است مانند شهر (لاندسبرگ آم لش) شهری در ایالت بایرن در کشور آلمان و (وایسنباخ آملش) نام یک منطقه مسکونی در اتریش که در منطقه رویت واقع شده است احتمالا در زمان های دور نام این شهر را آملش یا آم لاش گذاشته باشند و به مرور زمان دستخوش تغییرات شده و به املش تغییر نام پیدا کرده .

مشاهیر املش
-----------

از چهره‌های صاحب نام این شهر می‌توان به حاج میرزا حبیب‌الله املشی معروف به میرزای رشتی از مجتهدین صاحب نام عصر ناصری و از مشاهیر مراجع و مدرسین جهان اسلام در قرن ۱۳ و اوایل قرن ۱۴ و شیخ بهاءالدین املشی صاحب کتاب گوشه‌هایی از تاریخ گیلان که یاور میرزا کوچک خان و عضو هیئت اتحاد اسلام در جنبش جنگل نیز بوده اشاره کرد.

محمد مهدی ربانی املشی عضو خبرگان قانون اساسی، خبرگان رهبری، شورای نگهبان و دادستان کل کشور نیز از علما برجسته این شهر است.

مراکز خرید
----------

سه شنبه بازار: در این روز (همانند سایر شهرهای گیلان) مردم کالاهای خود را برای خرید و فروش به خیابان اصلی شهر می‌آورند.

پوشش گیاهی و جانوری
-------------------

املش از لحاظ پوشش گیاهی با توجه به آب و هوایی مطلوب و معتدل آن و همچنین واقع شدن در جلگه گیلان از شرایط بسیار مساعدی برخوردار می‌باشد، گرچه با توجه به گسترش شهرنشینی و افزایش فعالیت‌های صنعتی اکو سیستم این منطقه در حال تهدید است. پوشش گیاهی املش متشکل از درختان توسکا، افرا، انار ترش، انجیر، ازگیل (کنوس)، زالزالک سیاه جنگلی (می ارخ)، فندق، گردو، راش، شرم، ماضی (بلوط) ، ممرز، توت، ون و آزاد می‌باشد. همچنین گیاهان دارویی از قبیل گل بنفشه و ختمی، گل گاوزبان و آویشن و کوت کوتو در اکثر نقاط املش می‌رویند.

پرندگان و جانوران پراکنده در این شهرستان عمدتاً روباه، شغال، گرگ، سمور، خرگوش ، کبک ، سار ، عقاب و انواع گونه‌های پرندگان جلگه‌ای و کوهستانی است.

تمدن تاریخی املش
----------------

نمایی از میل روستای تاریخی سومه سرا املش
از لحاظ جغرافیایی – تاریخی، املش ناحیه‌ای مستعد است که کشف آثاری از سده‌های پیشین، حکایت از پیشینه کهن تاریخی پیش از اسلام آن دارد. در املش آثار باستانی مهمی همچون کوزه‌های زرین و گلی از اشکال حیوانات، مجسمه و سلاح‌های انسانی به دست آمده‌است، که از جنس برنز، نقره و طلا ساخته شده‌اند. این اشیای باستانی گاهی در جریان حفاری‌های غیرمجاز یا توسط باستان شناسان از گورستان‌ها به دست آمده‌است. قدمت برخی از این آثار به اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره قبل از میلاد مسیح برمی گردد.

قدیمی‌ترین حلقه ازدواج مربوط به تمدن املش
از لحاظ هنری، بخش املش از ویژگی هنری خاصی برخوردار است و از نظر پیکر تراشی و پیکرسازی و کوزه‌گری دارای ابتکارات بدیعی است و آثار بدست آمده متعلق به قرون نهم و هشتم پیش از میلاد گویای این مدعاست و بخشی از این آثار هم‌اکنون در موزه «لور» فرانسه و موزه «نادر» مشهد موجود بوده و به ثبت رسیده‌است.

در مقایسه با تپه مارلیک، تمدن املش از لحاظ شیوه و زمینه دارای تفاوت‌هایی است، اما در استفاده از اشکال حیوانات مشترکند. با نمایش سفالینه‌ها و اشیای فلزی املش به سال ۱۹۶۴م/۱۳۴۳ش در موزه نوشاتل سوئیس، هنر و تمدن املش شناخته شد.

به گفتهٔ ادموندز، جهانگرد بریتانیایی که در اواخر دورة قاجار به املش سفر کرده‌است، شمار خانه‌های این دهکده ۱۰۰ باب بوده‌است که ۲۰۰ خانوار از خاندان صوفی در آن‌ها زندگی می‌کرده‌اند. او املش را به لحاظ برخورداری از مناظر طبیعی و مسکونی زیبا با مناظر طبیعی بریتانیا مقایسه می‌کند.

گاو کوهان دار، املش، موزه هنر شهرستان لس آنجلس

جاذبه‌های گردشگری
-----------------

* تالاب زربیجار با پوشش گیاهی مردابی زیستگاه پرندگان مهاجر
* پارک‌های جنگلی و مناطق نمونه گردشگری هالیدشت (هلودشت) و خصیل دشت (خصیب دشت)
* بناهای تاریخی از دوران فئودالی و مربوط به خاندان صوفی در مرکز شهر املش
* منطقه گردن لنگه و چالاکش
* باغات و کوهپایه های پوشیده از بوته های چای در جنوب شهر
* پارک ساحلی گلستان املش و پارک کودک میرزاکوچک خان واقع در مرکز شهر
* مسیر و جاده تابستان نشین (بام املش) با داشتن مناظری زیبا از شهر املش
* میل سومه سرا قلعه ای تاریخی واقع در روستای مخروبه سومه سرا .

نگارخانه
--------

جستارهای وابسته
---------------

* تمدن املش

منابع
-----

1. ↑  «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
2. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ مارس ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۹ مارس ۲۰۲۱.
3. ↑  درگاه ملی آمار ایران
4. ↑  املش(استان گیلان)
5. ↑
6. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ اكتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۲۰. تاریخ وارد شده در `|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)
7. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ اكتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۲۰. تاریخ وارد شده در `|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)
8. ↑  «پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور - پارکهای جنگلی استان گیلان». *gilan.frw.ir*. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۲۰.

* مختصات و ارتفاع

| * ن
* ب
* و
استان گیلان |
| --- |
| مرکز | 
* رشت

 | موقعیت استان گیلان در ایران.موقعیت استان گیلان در ایران.رشت.بندر انزلی.
ماسوله.
 |
| شهرستان‌هاو شهرها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرستان املش | 
* املش
* رانکوه

 |
| شهرستان آستانه اشرفیه | 
* آستانه اشرفیه
* کیاشهر

 |
| شهرستان آستارا | 
* آستارا
* لوندویل

 |
| شهرستان بندر انزلی | 
* بندر انزلی

 |
| شهرستان فومن | 
* فومن
* ماسوله، ماکلوان

 |
| شهرستان لاهیجان | 
* لاهیجان
* رودبنه

 |
| شهرستان لنگرود | 
* لنگرود
* چاف و چمخاله
* کومله
* اطاقور
* شلمان

 |
| شهرستان ماسال | 
* ماسال
* بازارجمعه

 |
| شهرستان رشت | 
* رشت
* خمام
* خشکبیجار
* کوچصفهان
* لشت نشا
* سنگر

 |
| شهرستان رضوانشهر | 
* رضوانشهر
* پره‌سر

 |
| شهرستان رودبار | 
* رودبار
* بره‌سر
* جیرنده
* لوشان
* منجیل
* رستم‌آباد
* توتکابن

 |
| شهرستان رودسر | 
* رودسر
* چابکسر
* کلاچای
* رحیم‌آباد
* واجارگاه

 |
| شهرستان شفت | 
* شفت
* احمدسرگوراب

 |
| شهرستان سیاهکل | 
* سیاهکل
* دیلمان

 |
| شهرستان صومعه‌سرا | 
* صومعه‌سرا
* گوراب زرمیخ
* مرجغل

 |
| شهرستان تالش | 
* هشتپر
* اسالم
* چوبر
* حویق
* لیسار

 |

 |
| دیدنی‌ها | 
* آبشار لاتون
* آبشار لونک
* اسپیه مزگت
* بازار رشت
* باغ محتشم
* بام سبز لاهیجان
* بقعه شیخ زاهد گیلانی
* پارک جنگلی بی‌بی یانلو
* پل انزلی
* پل غازیان
* پناهگاه حیات وحش لوندویل
* تالاب انزلی
* تالاب استیل
* تالاب عینک
* تپه مارلیک
* تله‌کابین حیران
* تله‌کابین لاهیجان
* خلشکوه
* خلوپشت
* روستای داماش
* ساحل رامدشت
* سلانسر
* شیطان‌کوه
* فومن
* قروق
* قلعه بندبن
* قلعه رودخان
* کاخ میان‌پشته
* ماکلوان
* گردنه حیران
* گیسوم
* ماسوله
* مریان
* مناره انزلی
* موج‌شکن انزلی
* موج‌شکن غازیان
* موزه رشت
* موزه میراث روستایی گیلان

 |
| مرتبط | 
* آثار تاریخی
* آموزش عالی
* ادراک عامیانه و ادبی از هویت مردم گیلان
* ارمنی‌های گیلان
* اقتصاد
* پوشش منطقه خزر
* تاریخ
* تقسیمات سیاسی
* جغرافیا
* جمعیت‌شناسی
* روابط بین جنسیت‌ها در گیلان
* زبان گیلکی
* صدا و سیما
* طبیعت
* فولکلور
* گروه‌های قومی
* مذهب دیلمیان
* معماری روستایی
* موزه‌ها
* نسبت‌های خانوادگی و ازدواج در گیلان
* نوروزبل
* هنر
* ورزش

 |

| * ن
* ب
* و
 شهرستان املش |
| --- |
| **مرکز شهرستان** | 
* املش

 |
| **بخش** | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* املش

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| املش جنوبی | 
* عباس گوابر
* آفتابخورتاب
* باغ محله نرکه
* بالامحله نرکه
* بیلی لنگه
* درتموش
* درزیگوابر
* دعوای لات
* گودی گوابر
* گودین گوابر
* حاجی‌آباد
* هردواب
* جورکاسر
* کلانسرا
* کشکلایه
* للیم
* میانسرا
* نارنج بن
* پایین محله نرکه
* پرامسرا
* پیلدره
* پیلام پستانک
* پیلجه
* شبخوس پهلو
* شندربالنگه
* شلیشه
* شیردره
* شی شارستان
* سیاه مرزگوابر
* تابستان نشین
* طهماسگوابر
* تازه‌آبادنرکه
* توشه میان
* یاعلی گوابر
* یوسف‌آباد

 |
| املش شمالی | 
* اشکرمیدان
* چهارده
* چلارس
* چماقستان
* اشکیت
* حسین‌آباد
* کرفمحله
* کرفستان
* کارخانه رییسیان
* خرشتم
* خمیرمحله
* کیا کلایه
* کهنه گوراب
* لکموج
* مشکله
* نجم‌آباد
* استادکلایه
* پیله باغ
* پیش بیجار
* سفیداربن
* شکرکش محله
* شکرپس
* شیخ‌آباد
* سورکوه
* تازه آبادچماقستان

 |

 |

 |
| رانکوه | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* رانکوه

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| کجید | 
* النکنگه
* باباجان دره
* دیماجانکش
* استخرسر
* گرمایسر
* هلوچاک
* خصیل دشت
* کجید
* ملجادشت
* مطلاکوه
* رودبارده سر
* سرتربت
* شهرسمام
* شوله
* طارش
* تماجان

 |
| شبخوس‌لات | 
* علی‌آباد
* اسیابسران
* آزاربن علیا
* آزاربن سفلی
* بالاهلوسرا
* بزگویه
* بهشت‌آباد
* اسماعیل گوابر
* گرکرود
* گرمای سرا
* گشکور
* گوشتپزان
* حرمسرا
* جیرگوابر
* جورگوابر
* کهنه گویه بالا
* کهنه گویه پایین
* لرداسر
* لاتسرا
* لاتک
* لیلیج گوابر
* پایین هلوسرا
* پروین لنگه
* پشتدره لنگه
* رمشایه
* رودگوابر
* سرکله
* شبخوس‌سرا
* سیویر
* سپردان
* سوخته‌کیش
* سورشفیع لات
* طارمسرا
* ورکوره
* یوسف‌آباد

 |
| سمام | 
* آسک
* بویه
* امام
* گورج
* کاغذی
* کاکرود
* کلامرود
* کشمش (املش)
* لرود
* ملکوت (روستا)
* مربو
* موسی کلایه
* شیرچاک
* شیه
* سیاه استخر
* سیاه خولک
* سیاهکوه
* زهون بره

 |

 |

 |

 |