**ابو القاسم مَسلمه بن احمد مَجریطی (مادریدی)** معروف به **حکیم مجریطی** (زادهٔ ۹۵۰ – مرگ ۱۰۰۷ میلادی)، مترجم، منجم، فیلسوف، شیمی‌دان، اقتصاددان و ریاضی‌دان مسلمان در قرن چهارم هجری (قرن نهم میلادی) بود. عمدهٔ شهرت وی به دلیل نوشته‌های هرمسی و آثاری است که در علوم غریبه از خود به‌جای گذاشته‌است.از جمله آثار وی می توان به غایه الحکیم یا پیکاتریکس اشاره نمود.

تخصص
----

تخصص مجریطی در علم ریاضی، فلسفه، کیمیا (شیمی)، نجوم و هیئت، حساب، هندسه، افلاک و رصد کواکب و منطق بوده‌است. مهارت عمده وی در ریاضیات بوده‌است به طوری که او را امام الریاضیین فی الاندلس یعنی رهبر ریاضی دانان اسپانیا نام نهاده‌اند. وی علم کیمیا را از خرافات زدود و همچنین در زمینه اکسید جیوه نیز ابداعاتی داشت.همچنین اطلاعات نجومی خود از بسیاری از دانشمندان آن زمان بیش تر بوده و در کتاب پیکاتریکس در مورد نجوم مواردی جدید را بیان کرده است.

آثار
----

از وی چندین تألیف تا زمان ما باقی‌مانده‌است. همچون غایة الحکیم که ان را در فاصله سال‌های ۲۴۳ ق شروع کرده و در سال ۲۴۸ ق به اتمام رسانده‌است. وی رتبه الحکیم را قبل از غایه الحکیم نوشته‌است و هلموت ریتر آن را تصحیح کرده‌است. غایة الحکیم توسط پادشاه اسپانیا و آراگون، آلفونسو در سال ۱۲۵۲ م تحت عنوان Picatrix به لاتین ترجمه شد. رساله‌ای در اسطرلاب، ثمارالعدد در حساب، «اختصار تعدیل الکواکب من زیج التبانی»، «کتاب الاحجار» و شرح بر تسطیح‌الاٴُکر بطلمیوس (که توسط هرمان دالماسیایی چاپ شده) از دیگر آثار وی است.

درگذشت
------

حکیم مجریطی به سال ۳۹۷ ق/۱۰۰۷ میلادی در سن بیش از هفتاد سالگی در قرطبه (کوردوبا) دار فانی را وداع گفت.

بازماندگان
----------

از حکیم مجریطی طبق برخی منابع تاریخی، فرزندی به نام فاطمه بر جای مانده‌است.

مذهب
----

اگر چه آثار مجریطی در زمینه عقاید دینی نیست و نیز جو و زمانه اندلس طرفدار اهل سنت و اموی منش‌ها بوده و دانشمندان شیعی ان دیار مجبور به تقیه بوده‌اند ولی از لابلای کتب باقی‌مانده مجریطی به راحتی تشیع وی اثبات می‌شود. و برخی از اهل فن مانند آقابزرگ تهرانی نیز در نوابغ الروات خود وی را شیعه شمرده‌است.[]

از نگاه دیگران
--------------

هولمیارد در کتابش «سازندگان کیمیا» می‌نویسد؛ «إن أبا القاسم المجریطی یکفیه فخرا أنه انتبه إلی قانون بقاء المادة آلتی لم ینتبه إلیها أحد قط من الکیمیائیین السابقین له» یعنی همین برای افتخار مجریطی کافی است که او قانون بقای ماده و پایستگی جرم را برای اولین بار کشف کرد و بدان التفات حاصل نمود.

متن کتب
-------

* متن جلد اول کتاب غایه الحکیم:

noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/18390

جستارهای وابسته
---------------

* جیوه (II) اکسید
* پایستگی جرم

منابع
-----

1. ↑  نصر، سید حسین (10 فروردين 1392). «علم نجوم در تمدن اسلامی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اكتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۴. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=،|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)

* 
* 

| * ن
* ب
* و
کیمیاگری و شیمی در اسلام قرون وسطی |
| --- |
| کیمیاگران | 

|  |  |
| --- | --- |
| هفتم میلای | 
* خالد بن یزید

 |
| سده هشتم میلای | 
* Harbi al-Himyari
* جعفر صادق

 |
| سده نهم میلای | 
* جابر بن حیان
* عباس بن فرناس
* احمدبن یحیی بلاذری
* زریاب

 |
| سده دهم میلای | 
* ابن وحشیه
* Muhammed ibn Umail al-Tamimi
* زکریای رازی
* فارابی
* ابن ندیم
* حکیم مجریطی
* ابو منصور موفق هروی

 |
| سده یازدهم میلای | 
* ابن وافد
* ابوریحان بیرونی
* ابن سینا
* کاثی
* ابوعلی مسکویه
* المعز بن بادیس‎
* احمد بن عماد الدین

 |
| سده دوازدهم میلای | 
* خازنی
* الحافظ
* طغرایی
* Al-Nabarawi
* ابن ارفع رأسه
* ابی الصلت

 |
| سده سیزدهم میلای | 
* ابن بیطار
* ابن رومیه
* نجم الدین القزوینی الکاتبی
* عطار نیشابوری
* سماوی
* حسن رماح
* Mansur al-Kamili

 |
| سده چهاردهم میلای | 
* ابن رسام
* ایدمر جلدکی
* ابوالاشبه بن تمام

 |

 |
| مفاهیم | 
* تکوین‎
* سنگ جادو
* اکسیر حیات
* انبیق
* Athanor

 |
| آثار | 
* *کتاب الکیمیاء*
* *Kitab al-Sab'een*

 |