ایسوس سری پی۸ اچ۶۱
یک مادربرد از شرکت intel
**بُردِ مادر** یا **مادر برد** یا **برد اصلی** یا **برد سیستم** یا **برد سامانه** (به انگلیسی: Mainboard or Motherboard or system board) یا **موبو** (به انگلیسی: mobo) برد مدار چاپی است که بخش‌های گوناگون رایانه مانند واحد پردازنده مرکزی و ریزپردازنده، حافظه دسترسی تصادفی(RAM) و… بر روی آن سوار می‌شوند و قطعه‌های بسیار کاربردی و مهم دیجیتالی نظیر بایوس (BIOS) در آن قرار گرفته‌اند. در کامپیوترهای اپل آن را برد منطقی می‌نامند.

مادربرد اصلی‌ترین بخش یک رایانه است و سپس بعد از آن CPU اصلی‌ترین بخش یک رایانه است. مادر برد اصلی‌ترین بخش یک رایانه است و کار آن کنترل کردن پردازشگر مرکزی و ارتباط دادن آن با قسمت‌های دیگر است. خود پردازشگر با هیج کدام از ابزار آلات بیرونی ارتباط مستقیم ندارد و همان‌طور که از نامش پیداست تنها یک پردازنده‌است. ارتباط پردازشگر با ابزار خارجی (به جز در موارد معدود) توسط بایوس (BIOS) انجام می‌گیرد و در حقیقت بین پردازشگر و ورودی/خروجی‌ها همواره یک مدار واسط وجود دارد. مادربورد، بورد مادر و اصلی کامپیوتر است که درون کیس قرار دارد و کار آن ارتباط دادن بعضی از اجزاء کامپیوتر به یکدیگر و کنترل عمل کامپیوتری و منطقی اجزاء مختلف کامپیوتر می باشد. در یک دسته بندی جدید مادربوردها را می توان به سه دسته زیر تقسیم کرد: 1) مادربورد عملکرد منطقی داخلی 2) مادربورد عملکرد منطقی خارجی 3) مادربورد عملکرد بورد منطقی داخل کیس.

اجزا
----

ساختار ظاهری مادربورد شامل مجموعهٔ از قطعات الکترونیکی مانند خازن، ترانزیستور، مقاومت، دیود، آی‌سی و ورودی‌هایی است که روی یک برد الکترونیکی بزرگ چند لایه از جنس سیلیسیم و درصد کمی از چوب قرار می‌گیرند. روی صفحه مادربورد چندین خط به رنگ‌های متفاوت دیده می‌شود که همه قطعات را به هم متصل می‌سازد و به آنها اصطلاحاً باس می‌گویند.

برای کل کامپیوتر، مادربورد، زیربنای اطلاعات و قدرت است. شکل و اندازه مادربورد در طرحهای ان‌ال‌ایکس و آ تی‌ایکس می‌باشد که دومی بیشتر رایج‌تر است. یکی از تراشه‌های مادربورد، سوپر آی/اُ است که دیسک‌های کمکی، صفحه کلید، ماوس و قسمت‌های سریال و چاپگر را کنترل می‌کند. به تراشهٔ سوپر آی/اُ به‌علاوهٔ دو تراشهٔ دیگر به نام‌های پل شمالی و پل جنوبی، چیپ ست مادربرد گویند که مبنای بسیار خوبی جهت مقایسه مادربردها می‌باشد. از چیپست‌های معروف به کار رفته در مادربردهای امروزی می‌توان اینتل (Intel) و ای‌ام‌دی (AMD) را نام برد.

روی مادر برد، یک باتری به نام سیماس باتری (CMOS battery) وجود دارد. وظیفه این باتری تغذیه مادربورد برای نگهداری و محاسبه زمان و تاریخ سیستم، در مدتی که سیستم خاموش است می‌باشد. در مادربورد حافظه‌ای محدود و فقط خواندنی به نام سیماس (CMOS) وجود دارد که اطلاعات فنی اجزای سخت‌افزاری و الکترونیکی کامپیوتر را در خود نگه می‌دارد. در هنگام راه‌اندازی سیستم، این حافظه اطلاعات حیاتی و تکنیکی لازم را دربارهٔ کامپیوتر به سیستم می‌دهد تا تمامی اجزای سخت‌افزاری به درستی شناخته و هماهنگ شوند.

چیپ ست مادربردها
----------------

هر مادربردی دارای یک چیپ ست است. چیپ ست نوع پردازنده قابل قبول توسط مادربرد، نوع و ظرفیت رم و دستگاه‌های بیرونی و درونی قابل پشتیبانی توسط کامپیوتر را مشخص می‌کند. چیپست‌ها از نظر امکانات، بازدهی و پایداری بسیار متفاوت اند و بنابراین گزینه ای بسیار حیاتی در انتخاب مادربرد به حساب می‌آیند. متخصصان خوب، شناخت خوبی از چیپست‌ها دارند.

چون چیپست ارتباط بین پردازنده و دیگر دستگاه‌های روی سیستم را ساده‌تر می‌کند، چیپ‌های درون آن تقریباً در وسط مادربرد قرار می‌گیرند. بسیاری از چیپست‌های امروزی به صورت دو چیپ اصلی با نام‌ها پل شمالی و پل جنوبی (Southbridge و Northbridge) ساخته می‌شوند.

چیپ پل شمالی (Northbridg) روی مادربردها بر اساس اینتل به پردازنده کمک می‌کند تا با رم کار کند. روی مادربردهای بر اساس AMD ارتباط کارت تصویر را فراهم می‌کند چون کنترل گر حافظه درون CPU قرار دارد. چیپ‌های فعلی پل شمالی کارهای زیادی انجام می‌دهند و بسیار گرم می‌شوند و باید هیت‌سینک و فن خاص خود را داشته باشند.

از طرف دیگر چیپ پل جنوبی (Southbridge) برخی از دستگاه‌های توسعه و درایوهای ذخیره‌سازی حجیم مانند هارد درایوها را پشتیبانی می‌کند. بسیاری از چیپ‌های پل جنوبی نیازی به خنک‌کنندگی اضافی ندارند و این چیپ‌ها می‌توانند فقط توسط هیت سینک خنک شوند. بدین ترتیب چیپ پل جنوبی محلی مناسب برای دیدن سازنده چیپست است.

نکته بسیار مهم که باید در نظر داشته باشید همخوانی چیپست مادربرد با سوکت سی پی یو است. سوکت بخشی از مادربرد است که CPU را در جای خود نگه می دارد و اتصالات مکانیکی و الکتریکی بین CPU و مادربرد را فراهم می کند. سوکت ها انواع مختلف دارند که مهمترین آنها تفاوت در شرکت سازنده است و مورد دیگر تفاوت در نسل است. به این معنی که نسل های مختلف از یک پردازنده نیاز به یک مادربرد مخصوص دارند. سازگاری مادربرد با پردازنده هم از مهمترین اصول در انتخاب مادربرد صحیح است.

فرم فاکتور
----------

مقالهٔ اصلی: فرم فاکتور (طراحی)  FlexATX (۲۲۹ × ۱۹۱ میلیمتر)  microATX (۲۴۴ × ۲۴۴ میلیمتر)  Mini ATX (۲۸۴ × ۲۰۸ میلیمتر)  Standard ATX (۳۰۵ × ۲۴۴ میلیمتر)  Extended ATX (EATX) (۳۰۵ × ۳۳۰ میلیمتر)  WTX (۳۵۶ × ۴۲۵ میلیمتر)در بردهای اصلی مدل XT، پردازنده‌ها به برد لحیم می‌شدند. اما پس از مدتی از ورود AT به بازار در بردهای اصلی، یک سوکت خاص متناسب با نوع پردازنده‌های قابل نصب، روی برد اصلی قرار گرفت و نصب پردازنده به وسیلهٔ کاربر نیز امکانپذیر شد.

### کارت‌های توسعه

مقالهٔ اصلی: کارت توسعه
کارت‌های توسعه دارای متصل کننده اج (Edge connector) هستند. ای‌جی‌پی (AGP) استاندارد برای ساکت (socket) کارت‌های توسعه کارت گرافیک بود. این استاندارد بین سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۷ بود و جای خود را به PCI داده‌است. پی‌سی‌آی اکس‌پرس (PCI-E) جدیدترین نوع PCI است.

سازندگان اصلی مادربورد
----------------------

* اینتل (Intel)
* ای ام دی (AMD)
* دل (Dell)
* اچ پی (HP)
* ایسوس (ASUS)
* گیگابایت تکنولوژی (Gigabyte)
* ام‌اس‌آی(MSI)
* ایسر (Acer)
* ای‌سی‌اس (سیستم‌های رایانه‌ای اِلایت‌گروپ) (ECS)
* اِی‌اِس‌راک (ASRock)
* فاکس‌کان (Foxconn)
* زوتاک (Zotac)
* ای‌وی‌جی‌اِی (eVGA)
* بایو استار (BioStar)
* دی‌اف‌آی (DFI)
* جت‌وی (JETWAY)
* سوپرمایکرو (Supermicro)
* ایکس‌اف‌ایکس (XFX)
* ابیت (Abit)
* سویو (SOYO)
* اپاکس (Epox)
* آلباترون (ALBATRON)
* سولتک (Soltek)
* چِین‌تک (Chainteck)
* ای‌اوپن (AOpen)
* فاطر (شرکت ایرانی)

جستارهای وابسته
---------------

* سوپر ای/او
* منبع تغذیه رایانه
* سی پی یو
* هارد درایو
* پاتا
* ساتا
* درگاه
* گذرگاه

پانویس
------

1. ↑  سخت‌افزار در رایانه‌ها، محمد جلالی امین آبادی، تهران، نشر نوین رایا، چاپ سوم۱۳۸۴، فصل دوم:مادربرد
2. ↑  آشنایی با سخت‌افزار، انتشارات مدرسه، تهران، ۱۳۸۰
3. ↑  کاملترین معرفی اجزای مادربرد. «مادربورد چیست». *Motherboard*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۰۹.
4. ↑  شناخت و رفع عیوب سخت‌افزاری رایانه، مهندس رضا اسعدی، نشر گلستان نو، تهران، چاپ پنجم۱۳۸۶
5. ↑  «باتری Cmos یا بایوس (باتری مادربرد) چیست؟». *www.alldriver.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۱۵.
6. ↑  فرهنگ کاربردی رایانه، مهندس جعفرنژاد قمی، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی تهران، ۱۳۸۵
7. ↑  ماهنامه کامپوتر جوان، شماره سوم سال ۱۳۸۴، خردادماه، ص ۲۵، همه چیز دربارهٔ مادربوردها
8. ↑  «قیمت خرید و مشخصات انواع مادربرد | فاطر داده پردازی راحیل». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۲۲.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مادربورد موجود است. |

| * ن
* ب
* و
رایانه |
| --- |
| سخت‌افزار | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| واحدسیستم | 

|  |  |
| --- | --- |
| واحد پردازش مرکزی | واحد کنترل •  واحد محاسبه و منطق •  واحد مدیریت حافظه |
| حافظهٔ اصلی | حافظه دسترسی تصادفی (RAM) •  حافظه غیرفرار بایوس (BIOS memory) |
| کارت‌های توسعه | کارت گرافیک •  کارت صدا •  کارت شبکه •  کارت فاکس مودم •  کارت‌های توسعه |
| گذرگاه و درگاه | 

|  |  |
| --- | --- |
| گذرگاه | ورودی/خروجی حافظه‌ای •  گذرگاه ۳۲بیتی •  گذرگاه ۶۴بیتی |
| درگاه | درگاه سریال  •  PS/2  •  درگاه موازی  •  USB |

 |

 |
| وسایلورودی / خروجی | 

|  |  |
| --- | --- |
| ورودی | صفحه‌کلید •  موشواره •  تاچ‌پد •  پویشگر •  وب‌کم •  میکروفون •  قلم نوری |
| خروجی | نمایشگر (CRT - LCD - LED - OLED) •  چاپگر (جوهرافشان و لیزری) •  رسام •  بلندگو (و گوشی) |

 |
| حافظه‌هایجانبی | 

|  |  |
| --- | --- |
| حافظه مغناطیسی | دیسک نرم •  دیسک سخت •  نوار مغناطیسی |
| دیسک‌های نوری | لوح فشرده (CD) •  دی‌وی‌دی (DVD) •  دیسک بلو-ری |
| حافظه‌های فلش | درایو حالت جامد (SSD)  •  حافظه فلش (USB Flash disk) |

 |

 |
| نرم‌افزار | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نرم‌افزارهایسیستم | 

|  |  |
| --- | --- |
| سیستم عامل | یونیکس •  لینوکس •  ویندوز •  مک‌ اواس •  اواس/۲ •  ام‌اس-داس •  سیستم‌عامل‎های موبایل •  بیشتر... |
| راه‎انداز ابزار | راه‎انداز ابزار (Device Driver) |
| نرم‌افزار سودمند | پارتیشن‌بندی •  یکپارچه‌سازی دیسک سخت •  ضدویروس •  فشرده‌سازی داده‌ها •  سامانه مدیریت بسته •  مدیر پرونده •  محافظ صفحه نمایش |

 |
| نرم‌افزارهایکاربردی | 

|  |  |
| --- | --- |
| برنامه‌هایکاربردی عمومی | برنامه‌های واژه‌پرداز •  برنامه‌های صفحه‌گسترده •  برنامه‌های مدیریت بانک‌های اطلاعاتی •  برنامه‌های ارائهٔ گرافیکی مطالب •  برنامه‌های مرورگر وب |
| برنامه‌های کاربردی تخصصی | برنامه‌های گرافیکی •  برنامه‌های ایجاد صفحات وب •  برنامه‌های ایجاد واقعیت مجازی •  برنامه‌های مدیریت پروژه |
| برنامه‌هایکاربردیسرگرم‌کننده | خالی |
| برنامه‌های کاربردیآموزشی و مرجع | خالی |
| برنامه‌های کاربردی سفارشی | خالی |

 |

 |


| * ن
* ب
* و
اجزای اصلی رایانه |
| --- |
| وسایل ورودی | 
* صفحه‌کلید
* اسکنر
* میکروفون
* ابزارهای اشاره‌گر
	+ تبلت گرافیکی
	+ کنترل‌کننده بازی
	+ قلم نوری
	+ موشی
		- نوری
	+ اهرم اشاره
	+ تاچ‌پد
	+ صفحه لمسی
	+ توپک
* کارت صدا
* کارت گرافیک
	+ GPU
* وب‌کم

 |
| وسایل خروجی | 
* نمایشگر رایانه
	+ نمایشگر مونوکروم
	+ صفحه نمایش بریل
* چاپگر
* بلندگو
* رسام

 |
| رسانه‌های جداشدنی | 
* لوح نوری
	+ لوح فشرده (CD)
	+ دی‌وی‌دی
	+ دیسک بلو-ری
* فلاپی‌دیسک
* کارت حافظه
* یواس‌بی فلش درایو

 |
| جعبه رایانه | 
* مادربورد
* واحد پردازش مرکزی (CPU)
* حافظه دسترسی تصادفی (RAM)
* دیسک سخت (Hard disk) / درایو حالت جامد (SSD)
* دیسک‌گردان نوری
* کارت شبکه
* کارت صدا
* کارت گرافیک
* کارت‌های توسعه
* منبع تغذیه رایانه

 |
| درگاه رایانه | 
* اترنت
* فایروایر (IEEE 1394)
* درگاه موازی
* درگاه سریال
* درگاه پی‌اس/۲ (PS/2)
* یواس‌بی (USB)
* تاندربولت / دیسپلی‌پورت / اچ‌دی‌ام‌آی / رابط دیجیتالی بصری / رابط وی‌جی‌ای
* رابط تی‌آراس

 |

| * ن
* ب
* و
مادر |
| --- |
| اجتماعی | 
* روز مادر
* روز مادری و زیبایی
* مادران صلح
* مادرسالاری
* مادران مخالف رانندگی در حالت مستی

 |  |
| مذهبی | 
* مادر ترزا
* مادر مؤمنان

 |
| سیاست | 
* ملکه مادر
* مادران میدان مایو
* مادران خاوران
* مادران دادخواه

 |
| ادبیات | 
* شب مادر
* داستان یک مادر
* مادر و من و مادر
* مادران و دختران
* مادر (رمان پرل باک)
* مادر (رمان گورکی)
* مادر گناهکار
* مادران و دختران

 |
| فیلم | 
* آشنایی با مادر
* میم مثل مادر
* مادرانه
* مادر!
* مادری
* مادر من
* مسیر مادر
* مادر هند
* مادر خونین
* مادر فداکار
* مادر پاییزی
* مادر خوب
* مادر دوم
* مادر و فرزند
* مادر و پسر
* بوسه مادر
* گناه مادر
* شب مادر
* گهواره‌ای برای مادر
* به یاد می‌آورم مادر
* مادرزن جوان
* من مادر هستم، ۲۰۱۹
* مادر (فیلم ۱۳۳۰)، ۱۳۶۸، ۱۹۲۶، ۱۹۸۵، ۲۰۱۳)
* روز مادر (فیلم ۱۹۸۰)، ۱۹۸۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۶)
* مادر (مجموعه تلویزیونی)

 |
| موسیقی | 
* مادر قلب‌اتمی
* مادر (ترانه پینک فلوید)
* مادر (ترانه حبیب)
* مادران زمین
* بمان مادر
* دختر مادر

 |
| نقاشی | 
* مادر ویسلر
* مادر و کودک

 |
| علوم پزشکی | 
* سلامت مادران
* شیر مادر
* مرگ مادر
* مادران مخالف دکپنتاپلجیک

 |
| مطالب مرتبط | 
* الهه مادر
* واژه مادر
* میدان مادر
* کشتی مادر
* مادرچاه
* مادربورد

 |
| 
* رده  الگو  درگاه

 |