**روشنگری** «درک کامل یک موقعیت» است. این اصطلاح معمولاً برای نشان دادن عصر روشنگری به کار می‌رود،  اما در فرهنگ‌های غربی در یک زمینه مذهبی نیز استفاده می‌شود. این چندین اصطلاح و مفهوم بودایی را ترجمه می‌کند، به ویژه برجسته *بودی*،  *کنشو* و *ساتوری*. اصطلاحات مرتبط با مذاهب آسیایی عبارتند از *موکا* (رهایی) در آیین هندو، *کوالا جانانا* در جینیسم و *اوستا* در آیین زرتشت.

در مسیحیت، به جز اشاره به عصر روشنگری و تأثیر آن بر مسیحیت، به ندرت از کلمه «روشنگری» استفاده می‌شود. اصطلاحات تقریباً معادل آن در مسیحیت ممکن است اشراق، کنوز، متانویا، وحی، نجات و تبدیل باشد.

چند ساله‌ها و جهانیان روشنگری و عرفان را عباراتی معادل برای بینش دینی یا معنوی می‌دانند.

لرد ماهاویرا در حال دستیابی به روشنگری.

فرهنگ‌ها و آیین‌های آسیایی
--------------------------

### بودا

اصطلاح انگلیسی *enlightenment* ترجمه غربی اسم انتزاعی *بودی*، دانش یا خرد، یا عقل بیدار یک بودا است. ریشه کلامی *بود-* به معنای «بیدار کردن» است و معنای واقعی آن به «بیدار کردن» نزدیکتر است. اگرچه بیشترین کاربرد آن در متن بودیسم است، اما اصطلاح *بودی* در دیگر فلسفه‌ها و سنت‌های هند نیز به کار رفته‌است. اصطلاح «روشنگری» از طریق ترجمه‌های ماکس مولر در قرن نوزدهم در جهان غربی رواج یافت. این مفهوم غربی یک بینش ناگهانی نسبت به یک حقیقت یا واقعیت استعلایی دارد.

آنچه دقیقاً بیداری بودا را تشکیل داده ناشناخته است. احتمالاً ممکن است این دانش را دربرداشته باشد که آزادی با ترکیبی از ذهن آگاهی و *دینی حاصل شده‌است*، که برای درک ولع و *توقع* ولع مصرف به کار می‌رود. رابطه بین *ذیانا* و بینش یک مشکل اساسی در مطالعه بودیسم است، و یکی از مبانی عمل بودایی است.

### هندوئیسم

در ادیان هند *موکشا* (سانسکریت: मोक्ष **mokṣa**؛ رهایی) یا *موکتی* (سانسکریت: मुक्ति؛ رهاسازی - هر دو از ریشه **muc** "برای شل کردن، رها کردن") آخرین *اخراج* روح یا شعور (*پوروشا*) از *سامسارا* و پایان دادن به تمام رنجهایی است که در معرض چرخه مرگ مکرر است و تولد دوباره (زندگی‌های متوالی).

#### آدویتا ودانتا

*آدوایتا ودانتا* (IAST **Advaita Vedānta**؛ سانسکریت: अद्वैत[ɐdʋaitɐ ʋe:da:ntɐ]) مفهوم فلسفی است که در آن پیروان به دنبال آزادی/رهایی با شناخت هویت خود (آتمن) و مجموع (برهمن) از طریق آماده‌سازی و آموزش طولانی، معمولاً تحت هدایت یک گورو، است که شامل تلاشهایی مانند کسب دانش کتاب مقدس، انصراف از فعالیتهای دنیوی و تحریک تجارب مستقیم هویت است. آدوایتا ودانتا که پیش از سال ۷۸۸ میلادی در هندوستان سرچشمه می‌گرفت، به‌طور گسترده‌ای تحت تأثیرترین  و غالب‌ترین  زیر مدرسه ود ونتا (به معنای واقعی کلمه، *پایان یا هدف وداها*، سانسکریت) مکتب هندو است. فلسفه  دیگر عمده زیر مدارس ودانتا هستند **ویشیشتادوایتا** و *دوایتا*؛ در حالی که موارد جزئی شامل سوددوایتا، دویتادوایتا و آچینتیا بهابابده است.

#### نظام فلسفی

شانکارا آثار فیلسوفان پیشین را نظام مند می‌کند.  سیستم ویدانتا روش تفسیر دانشمندان دربارهٔ متافیزیک پذیرفته شده اوپانیشادها را معرفی کرد. این سبک توسط همه مدارس بعدی ودانتا پذیرفته شد.[]

#### یوگا

معنی اصلی رسیدن به موکشا از طریق تمرین یوگا است (سانسکریت، پالی योग / ˈjəʊɡə / **yoga**) که اصطلاح عمومی است که برای رشته‌های جسمی، روحی و معنوی شناخته می‌شود و از هند باستان سرچشمه گرفته‌است.   به‌طور مشخص، یوگا یکی از شش *مکتب استیکا* ("ارتدوکس") فلسفه هندو است. سنت‌های مختلف یوگا در آیین هندو، بودیسم، جینیسم و سیک وجود دارد.   

گمانه زنی‌های پیش از فلسفه و شیوه‌های زاهدانه متنوع هزاره اول قبل از میلاد در یک *یوگا سوترا از پاتنجالی* در یک فلسفه رسمی در قرن‌های اولیه میلادی منظم شد.  با شروع هزاره اول، یوگای هاتا به عنوان یک سنت برجسته یوگا متمایز از *یوگای سوترا* پاتانجالی ظهور کرد. در حالی که *یوگا سوتراها* بر نظم و انضباط ذهن تمرکز دارند، یوگای هاتا بر سلامتی و خلوص بدن متمرکز است. 

راهبان هندو، با شروع Swami Vivekananda، در اواخر قرن نوزدهم یوگا را به غرب آوردند. در دهه ۱۹۸۰، یوگا به عنوان یک سیستم فیزیکی از تمرینات سلامتی در سراسر دنیای غرب محبوب شد. در بسیاری از مطالعات سعی شده‌است که اثر یوگا به عنوان یک مداخله مکمل برای بیماران سرطانی، اسکیزوفرنی، آسم و قلب تعیین شود. در یک نظرسنجی ملی، تمرین کنندگان طولانی مدت یوگا در ایالات متحده گزارش کردند که از نظر سلامت عضلانی، اسکلتی و روانی بهبود یافته‌اند.

جستارهای وابسته
---------------

* Ego death
* Falun Gong
* Fana (Sufism)
* Henosis
* Light (theology)
* Light of Christ
* Merit (Buddhism)
* Nous
* Osho
* Salvation
* Self-realization
* *Siddhartha (novel)* by Hermann Hesse
* Tree of Knowledge of Good and Evil

یادداشت
-------

1. ↑  "Mankind's final coming of age, the emancipation of the human consciousness from an immature state of ignorance and error."
2. ↑  When referring to the Enlightenment of the Buddha (*samma-sambodhi*) and thus to the goal of the Buddhist path, the word *enlightenment* is normally translating the Pali and Sanskrit word *bodhi*
3. ↑  Tattvarthasutra [6.1]

منابع
-----

1. ↑  Porter 2001, p. 1.
2. ↑  Indich 1995.
3. ↑  Zelliot 1980.
4. ↑  Deutsch 1988.
5. ↑  Nakamura 2004.
6. ↑  Baptiste 2011.
7. ↑  Yogani 2011.
8. ↑  Lardner Carmody & Carmody 1996.
9. ↑  Sarbacker 2005.
10. ↑  Doshi 2007.
11. ↑  Whicher 1998.
12. ↑  Larson 2008.
13. ↑  Birdee 2008.



1. ↑  "enlightenment - Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary". Merriam-webster.com. 2007-04-25. Retrieved 2009-11-13.
2. ↑  Lauri Glenn (2018). "What is bodhi?". Bodhi Therapeutics. Retrieved 2020-05-21.
3. ↑  *Gandhi And Mahayana Buddhism*, Journal of Oriental Studies 35:2 (1996), pp. 84-105 (accessdate=2011-06-10)