**پیروز سیار** (زادهٔ ۱۳۳۹)، پژوهشگر و مترجم آثار تاریخی و ادبی و هنری است. وی فارغ‌التحصیل رشتهٔ کارگردانی سینما از کشور فرانسه است.. او جدیدترین ترجمهٔ *عهد جدید و عهد عنیق* را در پنج مجلد (۵۶۰۰ صفحه) به فارسی انجام داده‌است. کتاب‌هایی از عهد عتیق که مجموعه کتاب‌های قانونی ثانی عهد عتیق است از دیگر ترجمه‌های او است. او نخستین مترجم آثار کریستیان بوبن به فارسی است و با برگردان کتاب «رفیق اعلی» این نویسنده بزرگ فرانسوی را برای اولین بار به خوانندگان فارسی‌زبان شناساند. سیار با ترجمهٔ کتاب *شادی در آسمان* اثر شارل فردینان رامو، این نویسنده سویسی را نیز در ایران معرفی کرد. همچنین حاصل گفتگوهای طولانی خود با احمد آرام را در قالب کتابی با عنوان *گوهر عمر* انتشار داد که در آن زندگی و سوابق فرهنگی این استاد فرهیخته به صورت تفصیلی بیان شده‌است.

زندگینامه
---------

پیروز سیار، مترجم و پژوهشگر ایرانیست که نام او با ترجمه آثار هنری و نیز آثار مربوط به ادبیات عرفانی با نویسندگانی چون کریستیان بوبن عجین شده‌است. اما بیش از همه با ترجمه کتاب مقدس است که او را می‌شناسیم.

پیروز سیار در رشته کارگردانی سینما از کشور فرانسه فارغ‌التحصیل شد و پس از بازگشت به ایران، به ترجمه آثار هنری در زمینه‌های سینما، هنرهای تجسمی، عکاسی و موسیقی پرداخت. اما از آنجا که به ادبیات نیز علاقه‌مند بود، پس از مدتی به سمت ترجمه ادبیات عرفانی و کتاب مقدس سوق یافت. کریستیان بوبن که دارای جوایز ادبی دینی از قبیل دوماگو، ادبیات کاتولیک و چشم‌انداز معنویت است، با قلم سیار به ایران شناسانده شد. او در همین مسیر به پیش رفت و در طول یک دهه فعالیت ترجمه، چندین اثر بوبن را منتشر کرد. سپس دامنه فعالیت‌های او فراتر رفت و به سمت کتاب مقدس سوق یافت.

او در میان صحبت‌های خود به ترجمه‌های فارسی پیشین کتاب مقدس توسط مترجمان غیرایرانی – ویلیام گلن و هنری مارتین، رابرت بروس و همکاران او- اشاره کرده و عدم تسلط آنان بر زبان فارسی را از دلایل مشکل ساز بودن و نیز ناکامل بودن این ترجمه‌ها می‌داند. از این رو پیروز سیار نه تنها به ترجمه کامل کتاب مقدس، بلکه به ترجمه ملحقات و حواشی، عهد عتیق و جدید و نیز رسالات پولس، به همراه یک فعالیت پیچیده و دقیق پژوهشی به منظور ارائه ترجمه‌ای تفسیری – نه ترجمه آزاد، بلکه ترجمه بسیار دقیق و به دور از گرایش تحت اللفظی- همت گماشت، چرا که بر این باور است که متون مقدس، مرجع اعتقادی میلیون‌ها انسان هستند و نمی‌توان به آسانی از کنار مسائل ترجمه آن‌ها گذشت؛ بنابراین در این مسیر به مطالعه ده‌ها ترجمه انجام شده به فارسی و زبان‌های دیگر مراجعه کرد تا هریک زاویه‌ای را برای او روشن سازند. او سال‌ها از زندگی خود را بر سر ترجمه کاملی از کتاب مقدس گذاشت – برای نمونه شش سال برای ترجمه و انتشار عهد جدید-، زیرا جای چنین کتابی را در زبان فارسی خالی می‌دید و نیز اعتقاد داشت شناخت ادبیات غرب بدون شناخت کتاب مقدس ممکن نیست. سیار اصولاً انتخاب‌های خود را با توجه به «نیاز جامعه فرهنگی» انجام می‌دهد تا به این ترتیب هم به برآورده کردن بخشی از این نیاز در حد توان خود پرداخته باشد و هم به ترجمه‌های تکراری روی نیاورد.

همان‌طور که از مطالب فوق پیداست عمده فعالیت آقای سیار بر پژوهش‌های دینی به خصوص در مورد کتاب‌های مقدس متمرکز می‌شود. او خشنودی خود را از حجم بالای این فعالیت‌ها در ایران ابراز کرده و البته مترجمان و پژوهشگران ما را نیز به ارائه ترجمه‌ای از قرآن فرا می‌خواند که حداقل مورد پذیرش شیعه و سنی باشد، چرا که بزرگان شاخه‌های سه شاخه عمده مسیحیت، یعنی کاتولیک، پروتستان و ارتدوکس به ارائه ترجمه جامعی از کتاب مقدس خود دست یازیده و البته در آن موفق نیز بوده‌اند.

باید توجه داشت مسئله رعایت امانت در ترجمه آثار دینی به خصوص کتاب‌های مقدس، اهمیتی صدچندان به خود می‌گیرد، زیرا به شدت در برابر تفسیر قرار می‌گیرد. علت عمده مخالفت اهالی کلیسا با ترجمه کتاب مقدس در طول چندین قرن نیز همین بود، چرا که از نظر بزرگان دینی، کتاب‌های مقدس قابل ترجمه نیستند و در جریان روند ترجمه، بخشی از معنا و حال و هوای معنوی آن‌ها از دست می‌رود. در این امر شکی نیست، اما این مسئله همیشگیِ ترجمه در اینجا به گونه‌ای پررنگ‌تر رخ می‌نماید که آیا باید به بخش منتقل شده دلخوش بود و از طریق آن نسبت به اشاعه و درک پیام‌های الهی همت گماشت، یا آنکه ترجمه از حرمت این دست کتاب‌ها می‌کاهد و بنابراین برای حفظ قداست آن‌ها باید همواره و در هرجا تنها به قرائت آن‌ها به همان زبان اصلیشان اکتفا کرد؟

در طول تاریخ، بزرگان ادیان گوناگون نسبت به این موضوع، واکنش‌های مختلفی داشته‌اند. به این ترتیب، ترجمه کتاب مقدس در اروپا به قرون اخیر بازمی‌گردد. البته مترجمان بسیار زیادی بر روی آن‌ها کار کرده‌اند که بسیاری از آنان متخصص دین بوده‌اند. اما با توجه به سابقه کتابت متون مقدس که به «یازده قرن پیش از میلاد» بازمی‌گردد، نسخه‌های دست‌نویس و ترجمه‌های گوناگونی به زبان‌های مختلف از یونانی و عبری گرفته تا فرانسه و انگلیسی و فارسی از آن‌ها موجود است که با لحاظ کردن بزرگی مترجمان و کاتبان این متون، به راحتی می‌توان دریافت، هریک از این نسخه‌ها آنقدر اهمیت دارند که شروع یک ترجمه جدید، مستلزم مطالعه دست کم ده‌ها نسخه از آن‌ها پیش از ترجمه باشد.

پیروز سیار نیز به گفته خود بیست سال پیش از آغاز ترجمه، مطالعه دراین باره را شروع کرده‌است. چرا که به مدد مطالعه آثار مختلف، زوایای مختلفی از متون روشن می‌شود و به دنبال آن، حیطه مفهومی روشن‌تر می‌گردد. اما نباید فراموش کرد با افزایش زوایای مفهومی، دامنه انتخاب واژگان نیز گسترده‌تر شده و طبیعتاً انتخاب از میان آن‌ها دشوارتر می‌شود، به قول آقای سیار، مترجم باید «هر لغت را وزن کند» تا بتواند مناسب‌ترین معادل از نظر دینی و ادبی را در متن بنشاند. چرا که به خصوص در ترجمه متون مقدس، هم «جنبه درونی» – که همان پیچیدگی متون است- و هم «جنبه بیرونی» – که قضاوت‌ها و نقدهاست- تأکید بیشتری به خود می‌گیرد. وجود ترجمه‌های مختلف بر پیچیدگی کار می‌افزاید و نقدها نیز منگنه مسئولیت پذیری مترجم را تنگ‌تر می‌سازد. در این میان برخی مترجمان تاکنون ترجیح داده‌اند به ترجمه‌های تفسیری – معناگرایی وگاه آداپتاسیون با فرهنگ خود- روی آورند تا متن برای طیف بیشتری از خوانندگان روشن گردد که البته این امر، قطعاً این متون را «زمینی» تر می‌سازد، اما برخی دیگر – و از آن می‌ان، پیروز سیار- انجام ترجمه‌های وفادارتر به متن اصلی را ترجیح می‌دهند و برای دریافت بیشتر معنا، مطالعه ترجمه‌های تفسیری را توصیه می‌کنند، تفسیرهایی که نه «ظرایف و نکات باریک»، بلکه «فضا» ی متون را به دست می‌دهند.

پیروز سیار سالها قبل زندگینامه خودنگاشت شاعر معروف معاصر سهراب سپهری با عنوان «اتاق آبی» را تصحیح کرده و به همراه مجموعه نفیسی از طرحها و نقاشیهای این شاعر و نقاش پرآوازه به چاپ رسانده‌است. همچنین کتاب «ردیف سازی موسیقی سنتی ایران» اثر موسیقی‌شناس فرانسوی ژان دورینگ را به فارسی ترجمه کرد و به همراه نت نویسی کامل دستگاه‌ها و آوازهای ایرانی منتشر کرد. پیروز سیار با ترجمه کتاب شادی در آسمان اثر شارل فردینان رامو، نویسنده بزرگ سوییسی، راهی برای معرفی ادبیات این کشور در ایران گشود.

منابع
-----

1. ↑  «نقش آگوستین در ورود فلسفه به عالم مسیحیت/ عدم وجود شهر خدا در این دنیا». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۲.
2. ↑  روزنامه اعتماد، ۱۳/۶/۸۶
3. ↑  مجله مترجم، شماره ۴۸
4. ↑  مجله بخارا، شماره ۷۰

* مترجمان ایرانی | پیروز سیار
* زندگینامه: پیروز سیّار (۱۳۳۹-)
* هفتمین چاپ «عکاسان بزرگ جهان» با ویرایش جدید
* چاپ پانزدهم کتاب «ترکیب بندی در عکاسی» اثر هارالد مانته با ترجمه پیروز سیار از سوی انتشارات سروش منتشر و وارد بازار نشر شد.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***پیروز سیار*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* مقالات پیروز سیار (دانلود)

کتاب‌شناسی
----------

Caption text| عنوان کتاب | نویسنده | ناشر فارسی |
| --- | --- | --- |
| *عهد جدید* | براساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی |
| *عهد عتیق: جلد اول (کتاب‌های شریعت یا تورات)* | بر اساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی و هرمس |
| *عهد عتیق: جلد دوم (کتاب‌های تاریخ)* | بر اساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی و هرمس |
| *عهد عتیق: جلد سوم (کتاب‌های حکمت)* | بر اساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی و هرمس |
| *عهد عتیق: جلد چهارم (کتاب‌های پیامبران)* | بر اساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی و هرمس |
| *کتاب‌هایی از عهد عتیق (کتاب‌های قانونی ثانی)* | بر اساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی |
| *حکمت بن سیرا* | بر اساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی |
| *حکمت سلیمان* | براساس کتاب مقدس اورشلیم | نشر نی |
| *رفیق اعلی: روزنه ای به زندگی فرانچسکوی قدیس* | کریستیان بوبن | نشر نو |
| *کتاب بیهوده* | کریستیان بوبن | کارنامه |
| *فرسودگی* | کریستیان بوبن | کارنامه |
| *نور جهان: کلام‌های بیدار و چیده شده به دست لیدی داتاس* | کریستیان بوبن | کارنامه |
| *شادی در آسمان* | شارل فردینان رامو | نشر نو |
| *یادگار عمر: گفت وگوی پیروز سیار با استاد احمد آرام* |  | کارنامه |
| *اتاق آبی* | سهراب سپهری، تصحیح پیروز سیار | سروش |
| *آلبوم طرحها و نقاشیهای سهراب سپهری* |  | سروش |
| *ردیف سازی موسیقی سنتی ایران* | ژان دورینگ | سروش |
| *عکاسان بزرگ جهان* | گروه نویسندگان | نشر نی |
| *صافی‌ها در عکاسی سیاه و سفید رنگی* (به انضمام فرهنگ اصطلاحات عکاسی) | ژان لاموره | سروش |
| *ترکیب بندی در عکاسی* | هارالد مانته | سروش |
| *رنگ در عکاسی* | هارالد مانته | سروش |
| *نقاشی متحرک و متحرک سازی* | سرژ دومارشی و روژه آمیو | سروش |
| *به سوی آموزش شنیداری - دیداری* | لویی پورشه | سروش |
| *طرح و شکل: کلاس مقدماتی من در باوهاوس* | یوهانس ایتن | سروش |
| *دوربین عکاسی* | آنسل آدامز | سروش |
| *باغ افسانه‌ها*، گلچینی از زیباترین افسانه‌های مردمی چک | بوژنا نیمتسوا و کارل یارومیر اربن | نشر نی (زیر چاپ) |
|