حضور سیدعلی خامنه‌ای، حسن روحانی، علی لاریجانی، ابراهیم رئیسی، حسین سلامی، اسماعیل قاآنی، صادق لاریجانی، اسماعیل هنیه و دیگر مقامات ایرانی در مراسم تشییع جنازهٔ قاسم سلیمانی و همراهان‌اش و خواندن نماز میت
تصاویر هوایی از حضور مردم تهران در تشییع پیکر سلیمانی و همراهان
مراسم تشییع قاسم سلیمانی در میدان انقلاب تهران (۱۶ دی ۱۳۹۸)
تشییع جنازه و خاکسپاری قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، طی روزهای شنبه ۱۴ تا چهارشنبه ۱۸ دی ۱۳۹۸ در شهرهای کاظمین، بغداد، نجف، کربلا، اهواز، مشهد، تهران و قم انجام شد و نهایتاً وی در نیمه شب ۱۸ دی در کرمان دفن شد. نماز میت در دانشگاه تهران توسط علی خامنه‌ای، با حضور مردم برگزار شد.

تخمین‌ها از حضور جمعیت در تهران از چند ده هزار نفر تا جمعیتی میلیونی بوده‌است.

در کرمان دست کم ۵۶ نفر به علت ازدحام جمعیت تشییع‌کنندگان جنازه قاسم سلیمانی کشته شدند. ادارهٔ ثبت احوال کرمان ابتدا علت مرگ این افراد را «واکنش‌های حیوانی و غیرعمدی انسانی» اعلام کرد اما پس از اعتراض تعدادی از خانواده‌ها، مسئولان ثبت احوال با مراجعه به خانه‌های آنان گواهی‌های قبلی را گرفته و گواهی فوت جدید صادر کردند که در آنها علت مرگ «خفگی یا ازدحام جمعیت» اعلام شده‌است.

واکنش‌های مردمی
---------------

ساعاتی پس از انتشار خبر مرگ قاسم سلیمانی، گروهی از شهروندان عراقی در خیابان‌های بغداد و اپوزیسیون و مردم سوریه در ادلب به شادمانی و پخش شیرینی پرداختند. همچنین شماری از مردم ایران نیز پس از مرگ سلیمانی، به شادمانی پرداختند.

روز شمار مراسم
--------------

در ۱۴ دی ۱۳۹۸، اجساد قاسم سلیمانی، ابومهدی المهندس و سایر کشته شدگان عملیات آذرخش کبود در بغداد و کاظمین تشییع شد و مردم عراق در این مراسم حضور یافتند.

در ۱۵ دی ۱۳۹۸، اجساد قاسم سلیمانی، ابومهدی المهندس و سایر کشته شدگان ایرانی عملیات آذرخش کبود در شهرهای اهواز و مشهد تشییع شد. در این مراسم جمعیت چند صد هزار نفری شرکت کردند.به گزارش نیویورک تایمز جمعیت تشییع کنندگان در این دو شهر میلیون‌ها نفر بود که «خواستار انتقام از ایالات متحده» بودند.

در ۱۶ دی ۱۳۹۸، اجساد قاسم سلیمانی، ابومهدی المهندس و سایر کشته شدگان ایرانی عملیات آذرخش کبود در شهرهای تهران و قم تشییع شد. مراسم نماز میت به امامت سید علی خامنه‌ای در دانشگاه تهران برگزار شد. خامنه‌ای بر جنازه سلیمانی و سایر کشته شدگان عملیات آذرخش کبود نماز خواند. در جریان برگزاری مراسم تشییع در تهران، ۶۲ نفر مصدوم شدند.

مراسم خاکسپاری قاسم سلیمانی صبح روز سه‌شنبه ۱۷ دی ۱۳۹۸ در کرمان آغاز شد.

در نهایت شامگاه سه‌شنبه جنازه قاسم سلیمانی وارد گلزار شهدای کرمان شد و در بامداد ۱۸ دی ۱۳۹۸ دفن شد.

کشته‌شدنِ تشییع‌کنندگان
-----------------------

در ۱۷ دی ۱۳۹۸، ۵۶ تن از افراد تشییع کننده قاسم سلیمانی در کرمان، شامل ۳۵ مرد و ۲۱ زن جان خود را از دست دادند و ۲۱۳ نفر نیز مصدوم شدند. فشردگی جمجمه، شکستن استخوان‌ها و خفگی از عوامل مرگ جان‌باختگان به دلیل ازدحام جمعیت عنوان شده‌است. در روزهای بعد، عباس آمیان، مدیرکل پزشکی قانونی استان کرمان، آخرین تعداد کشته شدگان مراسم را ۶۲ نفر اعلام کرد.

روزنامه شهروند روز یکشنبه ۲۰ بهمن در گزارشی از شکایت ۲۰ خانواده قربانیان مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی در کرمان به قوه قضائیه خبر داد. به نوشته این روزنامه خانواده قربانیان از جمله خانواده «الهام پی‌پر»، «زهرا تیرگر»، «مهناز رضایی حقیقی»، «متین مشارقی»، «کرم‌علی قریه میرزایی»، «ابوالفضل پورمحمدی»، «ادریس میدانی»، «فاطمه کرمانی»، «سکینه و فاطمه مقصودی» روز شنبه ۱۹ بهمن از کرمان به تهران آمده و شکایت خود را از افراد و نهادهای مقصر در مرگ وابستگانشان ثبت کرده‌اند. هنوز هیچ نهادی به‌طور رسمی مسئولیت این حادثه را نپذیرفته‌است. رضا تیرگر همسر الهام پی‌پر و پدر زهرا تیرگر «دختر ۶ ساله» به شهروند گفت نامه‌ای با امضای نزدیک به ۶۱ نفر از خانواده‌ها را به بیت علی خامنه‌ای، رهبر ایران تحویل داده‌است.

یکی از مصدومان حادثه که جوانی ۲۶ ساله بود و خود را حمید معرفی کرد، دربارهٔ علت حادثه به خبرنگار ایرنا گفت: «در میدان آزادی و ابتدای خیابان بهشتی ایستاده بودم و منتظر شروع مراسم بودیم که ناگهان جمعیت به سمت خیابان شریعتی هجوم آوردند و تعدادی از مردم برای فرار از موج تشییع کنندگان به سمت کوچه شماره ۲ فرعی رفتیم.»  
 وی افزود: «در ابتدای کوچه مأموران انتظامات مراسم از عبور مردم جلوگیری کرده و سعی کردند آنها را به عقب برانند که متأسفانه افرادی تعادل خود را از دست داده و به زمین افتادند و در ازدحام جمعیت فوت کردند یا مصدوم شدند.»  
 این شهروند کرمانی تصریح کرد: «اگر مسیرهای فرعی باز بودند از ازدحام جمعیت کاسته می‌شد، اما دست‌اندرکاران مراسم اصرار داشتند مردم به خیابان اصلی برگردند و باعث این حادثه تلخ شدند.»

علی مطهری در انتقاد از برگزاری این مراسم گفت که ما اطلاع دقیق داریم، در اتفاق‌های کرمان که پنج نفر در جلسه شورای تأمین اعتراض کردند اگر جمعیت به این نقطه مشخص برسد تلفات خواهیم داشت چون عرض خیابان کم است اما چند نفر دیگر، قبول نکردند و گفتند ما اصرار داریم جمعیت را نشان بدهیم و باید شلوغی جمعیت چشمگیر باشد.

اداره ثبت احوال کرمان در گواهی فوت تعدادی از کشته‌شدگان مراسم تشییع علت مرگ آن‌ها را «واکنش‌های حیوانی و انسانی غیرعمد» عنوان کرد. ابوترابی، روز دوشنبه ۲۱ بهمن، به باشگاه خبرنگاران جوان، گفت: «۱۹ علت فوت جهانی داریم که حدود ۳۰۰ زیر شاخه دارد و برخی از این علت‌ها مغایر با فرهنگ ما هستند، به‌طور مثال ما می‌گوییم شهادت، اما در علل جهانی به عنوان خشونت‌های عوامل انسانی و حیوانی ذکر می‌شود.» سخنگوی سازمان ثبت احوال کشور ادامه داد: «اکنون گواهی فوت تمام جانباختگان کرمان اصلاح و علت فوت، ازدحام جمعیت و واکنش غیرعمد انسانی ذکر شده‌است.»

مراسم سالگرد
------------

سخنرانی سید ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضائیه در «مراسم اولین سالگرد بزرگداشت قاسم سلیمانی و هم‌رزمانش»
مراسم بزرگداشتی برای بزرگداشت (سالگرد) قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس به‌صورت حضوری و مجازی (وبینار) در شهرهای ایران و برخی کشورها همانند عمان، عراق، سوریه، پرتغال و گرجستان برگزار شد.

مراسم بزرگداشت اولین سالگرد قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس (و همرزمان آنها) با حضور تعدادی از مقاماتِ ایرانی از جمله سید ابراهیم رییسی، رئیس قوه قضاییه، حسین سلامی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و اسماعیل قاآنی فرمانده نیروی قدس سپاه در دانشگاه تهران برگزار گردید. در این مراسم، مهمانهای خارجه نیز حضور داشتند، از جمله: نمایندگان جبهه مقاومت، فالح الفیاض رئیس حشد شعبی عراق، هاشم صفی‌الدین رئیس شورای اجرایی حزب‌الله لبنان، زیاد نخاله دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین، و دیگر مهمانان.

### آتش زدن مجسمه قاسم سلیمانی در شهر کرد

در حالیکه مراسم سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی از سوی دستگاه‌های تبلیغاتی جمهوری اسلامی دنبال می‌شد، روز چهارشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۰ در دومین سالمرگ قاسم سلیمانی، درست چند ساعت پس از پرده‌برداری از مجسمه او در شهرکرد، افراد ناشناس مجسمه ۶ متری او را به آتش کشیدند.

جستارهای وابسته
---------------

* عملیات آذرخش کبود

منابع
-----

1. ↑  جم، Jamejam, جام (۲۰۲۰-۰۱-۰۶). «واکنش‌ها به تشییع پیکر سردار قاسم سلیمانی؛ حیرت جهانی +عکس». *Jamejam Online* (به IR). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۴.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
2. ↑  «تعداد کشته‌های ازدحام در تشییع قاسم سلیمانی در کرمان به ۵۶ نفر رسید» (به انگلیسی). ۲۰۲۰-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۸.
3. ↑  ««واکنش‌های حیوانی و غیرعمدی انسانی» دلیل فوت شرکت‌کنندگان در مراسم قاسم سلیمانی اعلام شد». رادیو فردا. ۲۰ بهمن ۱۳۹۸.
4. ↑  «Fear and joy on the streets of Baghdad after Soleimani killing». FRANCE24. ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
5. ↑  «Iraqis Celebrate after Soleimani Death». ASHARQ AL-AWSAT. ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
6. ↑  «Iraqis celebrate Soleimani killing, Pompeo tweets». egypt today. ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
7. ↑  «'Nobody resembles him but Assad': Syrians celebrate death of Soleimani». TheNewArab. ۷ ژانویه ۲۰۲۰.
8. ↑  «مخالفان حکومت سوریه برای مرگ سلیمانی سوگواری نمی‌کنند». دیارنا. ۶ ژانویه ۲۰۲۰.
9. ↑  «واکنش‌های مردمی به کشته شدن قاسم سلیمانی». *Manoto TV*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۲۶.
10. ↑  «واکنش کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی به کشته‌شدن قاسم سلیمانی». *صدای آمریکا VOA*.
11. ↑  «اعترافِ ضمنیِ خبرگزاریِ تسنیم به خوشحالی عدّه‌ای از ایرانیان از کشته‌شدن قاسم سلیمانی: شبکهٔ منوتو اقدام به انتشار تصاویر و ویدئوهایی کوتاه کرد که در آن افرادی ناشناس از شهادت حاج قاسم ابراز خوشحالی می‌کردند». *تسنیم*. ۱۴ دی ۱۳۹۸.
12. ↑  «قتل قاسم سلیمانی». akhbar-rooz.
13. ↑  «شادی مردم ایران، عراق و منطقه از ضربه مهلک هلاکت سلیمانی». iranfreedom.
14. ↑  «بازتاب حضور مردم عراق در تشییع پیکر شهید سلیمانی در رسانه‌های روسیه». *ایرنا*.
15. ↑  «بازتاب حضور مردم عراق در تشییع پیکر شهید سلیمانی در رسانه‌های روسیه». *یورو نیوز*.
16. ↑  «Mourners Throng Iran's Streets for Suleimani Funeral Marches». The New York Times. ۵ ژانویه ۲۰۲۰. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۲۰.
17. ↑  «حضور میلیونی مردم در تشییع پیکر سردار سلیمانی / رهبری با چشمانی اشکبار بر پیکر سردار سلیمانی اقامه نماز کردند / پیکر سردار سلیمانی از دانشگاه تهران تا میدان آزادی تشییع شد / ورود پیکر شهید سلیمانی به قم / پلیس: تاکنون کوچکترین مسئله امنیتی در مراسم وجود نداشته / حواشی مراسم؛ از شعارها تا پلاکارد «بدرود فرمانده»». *انتخاب*.
18. ↑  «به دلیل کشته شدن ده‌ها تن خاکسپاری قاسم سلیمانی به تعویق افتاد». *dw.com*. بخش فارسی دویچه وله. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۸.
19. ↑  [اطلاعیه سپاه پاسداران درباره تغییر در مراسم تشییع و خاکسپاری پیکر سردار سلیمانی  بایگانی‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine]
20. ↑  «قاسم سلیمانی به خاک سپرده شد». *bbc.com/persian*. بی‌بی‌سی فارسی. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۸.
21. ↑  «تشییع قاسم سلیمانی در کرمان؛ تعداد کشته‌های ازدحام به ۵۶ نفر رسید». *bbc.com/persian*. بی‌بی‌سی فارسی. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۸.
22. ↑  «تعداد کشته‌های ازدحام در تشییع قاسم سلیمانی در کرمان به ۵۶ نفر رسید» (به انگلیسی). ۲۰۲۰-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۷.
23. ↑  «۵۶ نفر از شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی زیر دست‌وپا کشته شدند». *radiofarda.com*. رادیو فردا. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۸.
24. ↑  «گزارش ایسنا از وضعیت مصدومان مراسم خاکسپاری شهید سپهبد سلیمانی». *isna.ir*. ایسنا. ۱۷ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۷ دی ۱۳۹۸.
25. ↑
26. ↑
27. ↑  933 (۲۰۲۰-۰۱-۰۷). «ازدحام و حرکت تشییع کنندگان به سمت مسیرهای فرعی حادثه ساز شد». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۰۷.
28. ↑  دیدارنیوز، پایگاه خبری تحلیلی (۲۴ دی ۱۳۹۸). «مطهری: برخی از مسئولان استان کرمان اصرار داشتند مراسم سردار سلیمانی چشمگیر باشد». *fa*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۴.
29. ↑  «ثبت احوال کشور: گواهی فوت کشته‌شدگان مراسم کرمان را اصلاح کردیم». ایران اینترنشنال.
30. ↑  تصاویر/ مراسم بزرگداشت سالگرد شهادت سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس خبرگزاری رسمی حوزه، دریافت‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۹
31. ↑  بزرگداشت اولین سالگرد شهادت سردار سلیمانی در نقاط مختلف سیستان و بلوچستان بایگانی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine خبرگزاری صدا و سیما، دریافت‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۹
32. ↑  آغاز مراسم نخستین سالگرد شهید سپهبد سلیمانی و ابومهدی المهندس خبرگزاری فارس
33. ↑  مراسم بزرگداشت سالگرد شهید حاج قاسم سلیمانی در عمان ایرنا، دریافت‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۹
34. ↑  مراسم سالگرد شهادت سردار سلیمانی در مرز سوریه و عراق برگزار شد + تصاویر خبرگزاری رسمی حوزه، دریافت‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۹
35. ↑  وبینار بزرگداشت سردار شهید سلیمانی در پرتغال برگزار شد خبرگزاری جمهوری اسلامی، دریافت‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۹
36. ↑  برگزاری مراسم بزرگداشت سالروز شهادت سردار «قاسم سلیمانی» در «بوکمال» سوریه بایگانی‌شده در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine شبکه خبر، دریافت‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۹
37. ↑  مراسم اولین سالگرد شهادت سردار سلیمانی در تفلیس برگزار شد تسنیم
38. ↑  مراسم اولین سالگرد شهادت سردار سلیمانی آغاز شد دنیای اقتصاد
39. ↑  مراسم اولین سالگرد شهادت سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی و هم‌رزمانش ایسنا
40. ↑  مراسم سالگرد شهادت حاج «قاسم سلیمانی» برگزار شد خبرگزاری مهر
41. ↑  «تندیس قاسم سلیمانی در شهرکرد به آتش کشیده شد». ایندیپندنت فارسی. ۱۶ دی ۱۴۰۰.
42. ↑  «تندیس قاسم سلیمانی صبح در شهرکرد نصب شد، شب به آتش کشیده شد». ایران اینترنشنال. ۱۶ دی ۱۴۰۰.
43. ↑  «به آتش کشیده شدن تندیس قاسم سلیمانی ساعاتی پس از رونمایی از آن در ایران». المشارق. ۷ ژانویه ۲۰۲۲.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تشییع جنازه و خاکسپاری قاسم سلیمانی موجود است. |

| * ن
* ب
* و
قاسم سلیمانی |
| --- |
| زندگی و سیاست | مبارزه سپاه پاسداران با گروه‌های شبه‌نظامی • جنگ نیابتی ایران و آمریکا • حمله هوایی به فرودگاه بین‌المللی بغداد |
| پیامدهای کشته شدن | پیامدهای کشته شدن قاسم سلیمانی • تشییع جنازه و خاکسپاری • حمله موشکی ایران به نیروهای آمریکایی در عراق • سقوط پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین • اعتراضات دی ۱۳۹۸ ایران |
| یادبود | بزرگراه شهید قاسم سلیمانی • موشک شهید حاج قاسم \* روز جهانی مقاومت |
| بستگان | زینب سلیمانی (دختر) |