**محمدتقی برخوردار** (۱۳۰۳–۱۳۹۰ یزد) معروف به «حاجی برخوردار» از کارآفرینان موفق پیش از انقلاب بود. او به پدر صنایع خانگی ایران معروف است. عباس میلانی او را جزو ۱۰۰ ایرانی اثرگذار معاصر برشمرده است. او در ابتدا واردکننده باتری و تلویزیون شاوب لورنس بود ولی پس از آن با تأسیس کارخانجات قوه پارس (اولین تولیدکننده باتری در ایران)، پارس الکتریک (اولین تولیدکننده تلویزیون در ایران) و کارخانجات متعدد دیگر پا در راه تولید نهاد. فعالیت‌های مهم اقتصادی وی تا سال ۱۳۵۷ در ایران ادامه یافت. سپس در جریان مصادره‌های ابتدای انقلاب، تمامی کارخانجات و اموال برخوردار مصادره و در اختیار بنیاد مستضعفان قرار گرفت. در مجموعه کارخانجات متعلق به برخوردار بیش از ۲۰۰۰۰ تن کار می‌کردند.

دوران کودکی، نوجوانی و جوانی
----------------------------

محمدتقی برخوردار در خانواده‌ای تجارت پیشه در یزد به دنیا آمد. بنا به روایتی خانواده او تا قرن نوزدهم میلادی زرتشتی بودند و سپس به اسلام گرویدند. خانواده او، خانواده‌ای بسیار مذهبی بودند و پدرش از تاجران بزرگ و متدین معروف شهر بود. از دوران جوانی در تجارت خانه پدر در یزد کار می‌کرد تا ۱۸ سالگی که جهت ادامه تحصیل به تهران آمد. او تمایل چندانی به تحصیل در دانشگاه نداشت و به کارهای دولتی نیز وارد نشد. در تهران حجره‌ای در سرای امید روبه روی مسجد شاه خرید و به تجارت پرداخت. او در ۳۳ سالگی ازدواج کرد. همسر او قبلاً ازدواج کرده بود و از ازدواج قبلی خود دارای فرزند بود. این امر با معیارهای آن روز جامعه همخوانی نداشت، امّا برخوردار به این مسایل توجهی نداشت.

شروع تجارت و تولید
------------------

برخوردار در جوانی
او در ابتدا تنها به صادر کردن پسته اشتغال داشت. در همین زمان شروع به وارد کردن کالاهای مصرفی خانواده‌ها کرد. چون یکی از اقلام وارداتی او باتری بود، اولین قرارداد تولیدی خود را با شرکت ری او واک آمریکا بست و سپس بلافاصله شرکت قوه پارس را تأسیس کرد. بعد از آن نمایندگی لوازم خانگی رافائل را کسب کرد. در گام بعدی به ژاپن رفت و نمایندگی پنکه توشیبا را بدست آورد. برخوردار یکی از کسانی است که در تامین مالی مرکز مطالعات مدیریت ایران نقش مهمی داشت چون آنها نیاز صنایع و کارخانه های رو به رشد ایران را به افراد تحصیل کرده ای که دوره های مدیریت هم گذرانده باشند حس می کرد. تاسیس مرکز مطالعات مدیریت ایران توسط حبیب لاجوردی و کمک مالی کارخانه ها و صنایع بزرگ انجام شد. نکته جالبی که آدم دربارهٔ برخوردار مشاهده می‌کند، این است که گسترش صنایع‌اش هم افقی بود و هم عمودی. مثلاً وقتی کارخانه توشیبا را در ایران راه انداخت بعد از مدتی کارخانه چوب بری هم برایش خرید یا وقتی شرکت قالیبافی تأسیس کرد در کنارش کارخانه نخ ریسی هم راه انداخت و یک بانک هم برایش تأسیس کرد.

توسعه فعالیت‌های تجاری
----------------------

در حال حاضر فرزندان و خانواده محمدتقی برخوردار چندین شرکت معتبر و مطرح در زمینه‌های مختلف لوازم خانگی در ایران دارند.

انقلاب و مصادره اموال
---------------------

به دنبال ملی شدن شرکت‌ها و کارخانجات صنعتی ایران از جمله اموال محمدتقی برخوردار که بعدها در اختیار بنیاد مستضعفان قرار گرفت، او پیش از یک سالگی انقلاب، از ایران خارج شد و این هجرت تا سال ۱۳۷۰ ادامه داشت که به سودای بازپس‌گیری اموالش به ایران بازگشته بود. حاصل این بازگشت فقط بازپس‌گیری قطعاتی زمین در رفسنجان و استرداد منزل شخصی‌اش بود. تقریباً همه هم نسلان کارآفرین محمدتقی برخوردار در جریان مصادره اموالشان رخت خود را از ورطه هولناکی که ایران در آن قرار گرفته بود بیرون کشیدند اما محمدتقی پس از ناکامی در بازپس‌گیری اموالش، در برابر این سؤال که اگر امروز فعالیت تجاری را شروع می‌کردی چطور عمل می‌کردی این جواب را داده بود: یک شرکت تأسیس می‌کردم و آن را شخصاً اداره می‌کردم و در جهت گسترشش هیچ اقدامی نمی‌کردم."

محمدتقی برخوردار که تلاش ناموفق زیادی برای بازپس‌گیری اموالش داشت، در جلسه‌ای با حضور مهدی بازرگان می‌پرسد: «ما چه گناهی کرده‌ایم، تعداد زیادی کارگر تعلیم دادیم، تعدادی مهندس استخدام و مشغول کار کردیم؟»

درگذشت
------

آرامگاه خانوادگی برخوردار
برخوردار در سالهای پایانی عمر خود مبتلا به فراموشی شد و در نهایت در تاریخ ۴ مرداد ۱۳۹۰ در منزل شخصی خود در تهران درگذشت. وی را در آرامگاه خانوادگیش در بهشت زهرا به خاک سپردند.

یادمان
------

در سال ۱۳۸۸ کتاب *زندگی و کارنامه محمد تقی برخوردار- موقعیت تجار و صاحبان صنایع در ایران عصر پهلوی* از سوی نشر گام نو منتشر شد. این کتاب شرح حال فعالیت‌های تجاری و صنعتی محمدتقی برخوردار، پدر صنعت خانگی مدرن در ایران است. زندگی و کارنامه وی می‌تواند برخی مشکلات توسعهٔ اقتصادی ایران را از نگاه فعالان اقتصادی نشان دهد ضمن آنکه الگویی بومی در مدیریت و کارآفرینی را نیز ارائه می‌کند.

پانویس
------

1. ↑  «سایت بهشت زهرا». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۷ اوت ۲۰۲۰.
2. ↑  «داستان ۵۳ نفر». *هفته نامه تجارت فردا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۱۲.
3. ↑  «دوماهنامه میهن | ملی ـ مذهبی‌ها و شالوده ریزی رانت خواری در اقتصاد ایران». *دوماهنامه میهن*. ۱۳۹۴-۰۸-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۱۶.
4. ↑  «ماجرای مصادره «گروه صنعتی بهشهر»». *ایسنا*. ۲۰۱۷-۰۹-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۱.
5. ↑  «محمد تقی برخوردار؛ مرگ مردی که به خانه‌های ایران رفاه آورد». بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۴ مرداد ۱۳۹۰.
6. ↑  «پرده آخر یک کارآفرین/به بهانه درگذشت محمدتقی برخوردار، بنیانگذار کارخانه‌های توشیبا». پایگاه خبری تحلیلی انتخاب. ۴ مرداد ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۵ مرداد ۱۳۹۰.
7. ↑  «زندگی و کارنامه محمدتقی برخوردار». روزنامه بهار. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۵ مرداد ۱۳۹۰.
8. ↑  «حاج محمد تقی برخوردار نمادی از توسعه لوازم خانگی مدرن». یزد فردا. ۴ مرداد ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۵ مرداد ۱۳۹۰.

| * ن
* ب
* و
ایرانیان دارای لقب پدر یا مادر در یک زمینه |
| --- |
| پزشکی | 
* بابا مخیر *دامپزشکی*
* بهروز برومند *نفرولوژی*
* پریرخ دادستان *روانشناسی*
* داریوش فرهود *ژنتیک*
* سعید راد *رادیولوژی*
* سید حسین میرشمسی *واکسن*
* عباس شفیعی *داروسازی نوین*
* عباسقلی دانشور *جراحی قلب*
* علی ملک‌حسینی *پیوند کبد*
* کاظم آملی *ریه*
* محمد قریب *طب اطفال*
* محمدقلی شمس *چشم پزشکی*
* محمدنقی براهنی *روان‌آزمایی*
* هاراطون داویدیان *روانپزشکی*
* ولی‌الله محرابی *جراحی اطفال*
* یحیی عدل *جراحی*

 |
| ورزش | 
* حمید سلطانی *تای‌ساباکی*
* جواد درفشی جوان *تنیس*
* منصور پورحیدری *استقلال*
* تقی عسگری *شیرجه*
* کیومرث ابوالملوکی *کشتی نوین ایران*
* حسن باشت باوی *بوکس*

 |
| علم | 
* آلنوش طریان *اخترفیزیک*
* احمد پارسا *گیاه‌شناسی*
* احمد دالکی *نجوم آماتوری*
* اکبر اعتماد *فناوری هسته‌ای*
* حسین پیرنیا *دانش اقتصاد*
* حمید نطقی *روابط عمومی*
* رضا ارشدی *بیوشیمی*
* محمدحسن گنجی *جغرافیای نوین و هواشناسی*
* زردشت هوش‌ور *جغرافیای پزشکی*
* سید علیرضا درخشان *فناوری اطلاعات*
* عبدالحسین روستائیان *فیتوشیمی*
* عبدالکریم قریب *زمین‌شناسی*
* عزیز نبوی *علم حسابداری*
* غلامحسین مصاحب *ریاضیات نوین*
* فضل‌الله اکبری *حسابداری*
* محمد سلیمانی *ماهواره*
* محمود حسابی *فیزیک و مهندسی دانشگاهی*
* ناصر کاتوزیان *علم حقوق*
* محمود بهزاد *زیست‌شناسی نوین*
* پرویز کردوانی *کویرشناسی*
* علی یخکشی *دانش محیط زیست*
* مه‌لقا ملاح *دانش محیط زیست*
* محمود نجم‌آبادی *تاریخ پزشکی*

 |
| صنعت | 
* داوود عابدی آملی *صنعت شوینده*
* قنبر رحیمی *صنعت سنگ*
* کارو لوکاس *رباتیک*
* محمدباقر نیو *مهندسی ماشین*
* محمدتقی برخوردار *صنایع خانگی*
* محمدتقی روحانی رانکوهی *پایگاه داده‌ها*
* محمدحسین امین‌الضرب *برق*
* محمود خیامی *صنایع اتومبیل*
* مرتضی نوریانی *صنعت نوین چاپ*
* مسعود سلطانی *صنعت برق*
* منوچهر سالور *صنعت سیمان*

 |
| کشاورزی | 
* مصطفی‌قلی بیات *کشاورزی نوین*
* امین کیوان *شیلات*
* محمد میرزا کاشف‌السلطنه *چای*

 |
| هنر | 
* اصغر بیچاره *عکاسی مدرن*
* امین‌الله رضایی *نقاشی سوررئال*
* جلیل ضیاءپور *نقاشی مدرن*
* حسن حکمت نژاد *فرش*
* روبیک منصوری *صداگذاری*
* سید علی نصر *تئاتر*
* علی کسمایی *دوبله*
* فرهنگ معیری *چهره‌پردازی نوین*
* فریدون نوین فرحبخش *تمبر*
* لیلیت تریان *مجسمه‌سازی*
* محمدکریم پیرنیا *معماری سنتی*
* مرتضی ممیز *گرافیک*
* نورالدین زرین‌کلک *انیمیشن*

 |
| موسیقی | 
* سیمون آیوازیان *گیتار کلاسیک*
* کریم چمن‌آرا *نشر موسیقی*
* کورش یغمایی *راک*
* منصور نریمان *عود*
* سروش هیچکس *رپ*

 |
| تاریخ | 
* ایرج افشار *کتاب‌شناسی*
* احمد اقتداری *مطالعات خلیج فارس*
* جمال ترابی طباطبایی *سکه‌شناسی*
* عزت‌الله نگهبان *باستان‌شناسی*
* محمد بن جریر طبری *تاریخ*
* محمداسماعیل رضوانی *تاریخ مطبوعات و تاریخ معاصر ایران*
* مهرداد بهار *اسطوره‌شناسی*

 |
| ادبیات | 
* سلیمان حییم *فرهنگ‌نویسی دوزبانه*
* عبدالحسین صنعتی‌زاده *رمان تاریخی*
* عبدالعظیم قریب *دستور زبان*
* محمدعلی جمال‌زاده *داستان‌نویسی*
* نیما یوشیج *شعر نو*
* ذبیح‌الله صفا *تاریخ ادبیات*

 |
| سایر | 
* محمدرضا حکیم‌زاده لاهیجی *آسایشگاه سالمندان*
* اسکندر فیروز *سازمان محیط زیست*
* مهدی الوانی *مدیریت دولتی*
* بیژن دفتری بشلی *امداد و نجات*
* غلامحسین شکوهی *تعلیم و تربیت*
* زردشت هوش‌ور *اسباب بازی*
* محمدرضا حافظی *مدرسه‌سازی*
* غلامعلی بسکی *طبیعت*

 |