**گفتارنو** (Newspeak) به بیان، گفتاری ساختگی یا زبانی فراساخته گفته می‌شود که ابتدا در کتاب علمی-تخیلی ۱۹۸۴ نوشته جرج اورول نویسنده انگلیسی از آن استفاده شده‌است. در این کتاب، گفتارنو گونه ویژه‌ای از شیوه بیان و کاربرد زبان و کلمات است که توسط حکومت تمامیت‌خواه ساخته، پرداخته، استفاده و ترویج می‌شود. در این جامعه بشدت بسته و نیز تحت کنترل و نظارت، از یک سو سرسپردگی و فرمانبرداری محض از رهبر (برادر بزرگ) و از جانب دیگر نفرت و خشونت نسبت به مخالفان و دشمنان تبلیغ می‌شود. ابزار توسعه این منش فکری و فرهنگ رفتاری، **گفتارنو** است.

ویژگی
-----

مشخصه اصلی این ادبیات، حذف هرچه بیشتر کلمات *غیرضروری* یا *مضرّ* (بر مبنای جهان‌بینی حکومت) و جایگزینی آن‌ها با لغاتی تصنعی اما جدید و *مناسب* در جهت *پاک‌سازی زبان* است تا بتوان مردم را آسان‌تر و سریع‌تر به مسیری که حکومت تمایل دارد رهنمون کرد. گفتارنو همچنین ابزاری است برای سازمان‌دهی زبانی که افراد جامعه را از دیگر اندیشی بازدارد و وسیله‌ای است برای جلوگیری از ایجاد *انحراف* از مکتب فکری حاکمیت، چه در بیان و چه در اندیشه، آنچه که حکومت آن را بزه فکری می‌خواند.

امروزه، گفتارنو به ابزار و روشی گفته می‌شود که حکومت‌های استبدادی در ادبیات و بیان خویش به‌کار می‌گیرند. این نوع گفتار حاوی مجموعه‌ای از کلمات و ترکیباتی مشخص و تکراری هستند که به کمک آن‌ها مفاهیم واقعی لغات تغییر و گاه معکوس شده و با استفاده از آن‌ها سیستم ارزشی مطلوب حکومت در بین جامعه ارائه، تبلیغ و ترویج می‌شود.

گفتارنو در کتاب ۱۹۸۴
--------------------

دنیای آینده از نگاه اورول (۱۹۸۴ م) دنیایی است که گفتارنو زبان رسمی کشور تخیلی *اوشنیا* است. حکومت به مرور زمان موفق شده‌است آرام آرام این زبان را جایگزین زبان انگلیسی (گفتارکهنه) کند. ضمیمه کتاب اهداف و روش ایجاد این نوع گفتار را با جزئیات ارائه می‌دهد. عمده‌ترین هدف، محدود کردن دامنه اندیشیدن شهروندان و آفرینش ادبیاتی است که بیشترین قابلیت انتقال جهان‌بینی اینگسوس (اینگساک) را داشته باشد تا به این شکل نفوذ اندیشه‌های متفاوت در اذهان عامه مردم کم و کمتر شود. در این کتاب، هدف حکومت نابودی کامل *گفتار کهنه* تا سال ۲۰۵۰ م؛ و جایگزینی کامل آن با گفتارنو است، به نحوی که اصولاً نامی از دیگر جهان‌بینی‌ها در حافظه مردم باقی نماند. کلماتی نظیر آزادی، افتخار، عدالت و اخلاق که برای حکومت توتالیتر ایجاد مزاحمت می‌کنند به کمک ابزار و روش‌هایی چون نوواژه سازی، قلب واژه‌ها (نئوسمانتیسم) و خلاصه و کوتاه‌سازی کلمات و ترکیبات به کار رفته در زبان از ادبیات جامعه حذف یا مقلوب می‌شوند. این گفتار از کلماتی استفاده می‌کند که به سادگی به خاطر سپرده و بیان می‌شوند، کوتاهند و پیوسته و مکرر استفاده می‌شوند. در جامعه آرمانی این حکومت استبدادی، «گفتار به جریانی پیوسته از اصوات و کلماتی متصل و تکراری و برآمده از حلق» تبدیل می‌شود.

جستارهای وابسته
---------------

* اینگسوس
* اظهارات سیاست‌پسند
* برادر بزرگ
* تمامیت‌خواهی
* جهان در کتاب ۱۹۸۴
* زبان فراساخته
* تفکر دوگانه

منابع
-----

1. ↑  اورول، ج‍ورج. ۱۹۸۴ بایگانی‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine. ترجمهٔ ص‍ال‍ح ح‍س‍ی‍ن‍ی. تهران: ن‍ی‍ل‍وف‍ر، ۱۳۶۱. ۲۷۲. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۴۸-۰۴۴-۷.
2. ↑  اورول، جورج، , "Appendix: The Principles of Newspeak", ص. ۳۰۹–۳۲۳. نشر Plume, نیویورک، ۲۰۰۳.

| * ن
* ب
* و
روش‌های پروپاگاندا |
| --- |
| 
* *حمله شخصی*
* توسل به ترس
* تبلیغ اعمال
* Atrocity propaganda
* اثر ارابه موسیقی
* دروغ بزرگ
* تهمت خون
* واژه باب روز
* نقل‌قول گزینشی
* سانسور
* Code word
* Dog-whistle politics
* Doublespeak
* حسن تعبیر
* چارچوب‌بندی
* Glittering generality
* Historical revisionism
* Ideograph
* القائات
* Lawfare
* انتخاب میان بد و بدتر
* Limited hangout
* عبارات جهت‌دار
* Loosely associated statements
* گفتارنو
* Obscurantism
* Plain folks
* روابط عمومی
* شعار تبلیغاتی
* اسپین
* الفاظ طفره‌آمیز
* پس‌چه‌ایسم
* رگبار دروغ

 |

| * ن
* ب
* و
۱۹۸۴ نوشته جرج اورول |
| --- |
| شخصیت‌ها | وینستون اسمیت • جولیا • اُبراین • برادر بزرگ • امانوئل گلدشتاین • رفیق اگیلوی • سایم |
| جای‌ها | کشورهای ۱۹۸۴ • وزارتخانه‌ها • پایگاه هوایی شماره یک • اتاق ۱۰۱ |
| گروه‌ها و طبقات اجتماعی | کمیته مرکزی حزب • طبقه متوسط • طبقه کارگر • انجمن برادری |
| وزارتخانه‌ها | وزارت عشق • وزارت صلح • وزارت فراوانی • وزارت حقیقت |
| مفهوم‌ها | طبقات اجتماعی • گفتارنو (فهرست واژه‌ها) • پندار دوگانه • خوب‌فکر • توقف جرم • ۲ + ۲ = ۵ • بزه فکری • جرم چهره • پلیس اندیشه • صفحه سخنگو • دخمه خاطره • نظریه و کاربرد نظام اشتراکی جمعی • مراسم دو دقیقه ابراز تنفر • هفته ابراز تنفر • Prolefeed • Prolesec |
| تاثیرها | کتاب ۱۹۸۴ در فرهنگ عامه |