**حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ**، حزبی کمونیست، مارکسیست-لنینیست و خوجه‌ئیست بود. این حزب در جریان انشعاب از سازمان مارکسیستی لنینیستی توفان به وجود آمد. این تشکل در ابتدا نام سازمان مارکسیست-لنینیست شفق سرخ را برای خود انتخاب کرد، اما در جریان انقلاب بهمن ۱۳۵۷ از سازمان به حزب تبدیل شد. شفق سرخ در سال ۱۳۵۸ اعلام انحلال کرد. بنیانگذار این حزب زواره امیری بود.

تأسیس سازمان مارکسیست-لنینیست شفق سرخ
-------------------------------------

سازمان مارکسیست-لنینیست شفق سرخ یکی از سازمان‌هایی بود که از دل سازمان مارکسیست-لنینیست طوفان پدید آمد. در سال ۱۳۵۳ کمیتۀ غرب سازمان طوفان به دلیل برخی اختلافات زواره امیری را از ترکیب سازمان کنار گذارد. سازمان طوفان نشریه‌ای به نام طوفان منتشر می‌کرد. زواره امیری اقدام به انتشار نشریه‌ای به نام شفق سرخ در همان قطع و اندازۀ توفان و با همان خط مشی کرد که نخستین شمارۀ آن در تاریخ ۳۰ اکتبر ۱۹۷۴ (۸ آبان ۱۳۵۳) منتشر شد. به دنبال این اختلافات و انتشار این نشریه برخی از اعضای سازمان طوفان جانب زواره امیری را گرفتند و کار به جدائی کامل رسید. زواره امیری در زمان درگیری‌های انقلاب از آلمان به ایران رفت و در منطقه کردستان و به ويژه کرمانشاه در جنوب کردستان ایران به فعالیت گستردهﺍﻯ دست زد و توانست سازمان گستردهﺍﻯ را در ایران به وجود آورد که سازمان مارکسیست-لنینیست شفق سرخ نامیده شد. هستهﻫﺎﻯ این سازمان در شهرهای شیراز، کرمانشاه، تهران، ارومیه، تبریز، خوی و روستاهای اطراف آن، خرم‌آباد، بروجرد، اصفهان، اهواز و دزفول فعالیت می‌کرد.

تبدیل سازمان به حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ
--------------------------------------------

تبدیل سازمان به حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ پس از شمارۀ ۱۲۱ نشریۀ شفق سرخ در تاریخ شنبه ۲۰ آبان ۱۳۵۷ (۱۱ نوامبر ۱۹۷۸) و هم‌زمان با انتشار شمارۀ ۱۲۲ نشریۀ شفق سرخ اتفاق افتاد. متأثر از نام سازمان، حزب نیز حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ نام‌گذاری شد.

اتهام‌زنی به شفق سرخ مبنی بر رابطه با ساواک
-------------------------------------------

گروه‌هایی مانند تروتسکیستﻫﺎ، ناسیونالیستﻫﺎﻯ کُرد، اسلام‌گرایان پیروی خمینی و جمهوری اسلامی از جمله مخالفان حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ بودند. علاوه بر این برخی جریانﻫﺎﻯ مارکسیست دیگر که به خط ۳ موسوم بودند نیز با شفق سرخ مخالفت ورزیده و حتی به آنها اتهام ساواکی بودن زنند.

اتحادیۀ کمونیستﻫﺎﻯ ایران یکی از مخالفان حزب شفق سرخ بود. این اتحادیه در نخستین ماه‌های پس از انقلاب اقدام به انتشار کتابی کرد که نام و مشخصات ۸ هزار نفر را در بر می‌گرفت که به ادعای اتحادیه مأموران ساواک بودند. در این کتاب نام یکی از بنیانگذاران سازمان شفق سرخ نیز به چشم می‌خورد. هم سازمان طوفان و هم حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ اطلاعات مربوط به این فرد را نادرست دانست و این اتهام را تکذیب کرد. اگرچه با قدرت گرفتن جمهوری اسلامی و سپس تأسیس وزارت اطلاعات صحت و شقم اطللاعات این کتاب هرگز تأیید یا رد نشد،‌ اما سی سال بعد اتحادیۀ ‌کمونیست‌های ایران که به حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوییست) تغییر نام داده‌بود در یادنامۀ تجلیل حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست) به تاریخ ۵ دسامبر ۲۰۰۹ تلویحاً این اتهام را پس گرفت و نوشت که حزب شفق سرخ «... متأسفانه در مقابل حملات فرصت‌طلبانه و شایعات دروغین تاب نیاورد و از هم پاشید».

اعضای حزب
---------

در معدود منابع موجود در رابطه با حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ از زواره امیری به نوان رهبر و بنیانگذار این حزب یاد شده‌است. در جریان جدا شدن زواره امیری از سازمان مارکسیستی-لنینیستی طوفان، بهزاد حقیقی نیز به همراه وی جدا شده و در تأسیس شفق سرخ به عنوان عضو بنیانگذار ایفای نقش کرد و در نهایت به حزب کار ایران (طوفان) پیوست. همچنین شکرالله احمدی از دیگر اعضای حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ بود که پس از انحلال حزب به اتحادیه کمونیست‌های ایران پیوست و پس از شرکت در قیام آمل در نهایت به همراه ۷ تن دیگر در استادیوم آمل تیرباران شد. همچنین سهراب غلامی از دیگر فعالان سیاسی بود که فعالیت خود را با سازمان شفق سرخ آغاز کرد، اما پس از انحلال حزب به کوملۀ انقلابی زحمتکشان کردستان ایران پیوست و نهایتاً در ۶ شهریور ۱۳۶۱ اعدام شد.

فرجام حزب
---------

رهبری حزب زواره امیری تنها در حدود شش ماه در ایران امکان فعالیت پیدا کرد و به علت لو دادن نام و آدرس او و یکی دیگر از اعضای رهبری در نشریات ایران تحت تعقیب قرار گرفت و مجدداً ناچار به مهاجرت اجباری شد و به آلمان رفت.

پس از تحت تعقیب قرار گرفتن و متعاقباً مهاجرت دو نفر از رهبران این حزب صدمۀ بزرگی به تشکیلات حزب وارد شد.

حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ در سال ۱۳۵۸ اعلام انحلال کرد.

بخش بزرگی از اعضای شفق سرخ به حزب کمونیست کارگران و دهقانان ایران پیوستند که بخشی از سازمان مارکسیستی-لنینیستی توفان که برخی از آن‌ها تا سطح رهبری حزب نیز پیش رفتند.

تشکیلات خارج از کشور حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ نیز پس از اتحاد سازمان کارگران مبارز ایران و حزب کار ایران، و تأسیس حزب کار ایران (توفان) به این حزب اخیر پیوستند. درواقع اعضای شفق سرخ پس از مدتی بار دیگر با رفقای سابق خود در سازمان مارکسیست-لنینیست طوفان متحد شدند.

علاوه بر این‌ها برخی از اعضای حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ نیز به اتحادیه کمونیست‌ها پیوستند که دست‌کم سه تن از آن‌ها (به همراه عباس گودرزی (علی) از حزب کار ایران و برخی از اعضای سازمان پیکار) در قیام آمل شرکت کردند و در این مبارزه جان باختند.

مواضع و ایدئولوژی حزب
---------------------

سازمان و حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ جریانی مارکسیسم-لنینیسم بود. این جریان در جهت‌گیری سیاسی خود از خطی پشتیبانی می‌کرد که خوجه‌ایسم نامیده می‌شد و بر اساس دیدگاه‌های انور خوجه در رابطه با مسائل جهان شکل گرفته‌بود.

در رابطه با ایران شفق سرخ و رهبرانش مانند زواره امیری تئوری اپورتونیسم تاریخی حزب توده را قبول نداشته و معتقد بودند که این حزب و نیز حزب کمونیست ایران در دوره‌ای حزب طبقۀ کارگر ایران بوده‌اند. در نتیجۀ این رویکرد،‌ نیازی به احیای حزب طبقۀ‌ کارگر ایران نبود، بلکه می‌بایست از همان مشی تاریخی حزب کمونیست ایران تبعیت صورت می‌گرفت.

مطابق با این دیدگاه اتحاد جماهیر شوروی تا پایان دوران استالین کشوری سوسیالیستی دانسته می‌شد که در آنجا دیکتاتوری پرولتاریا مستقر بوده و یوزف استالین نیز مبارزی کمونیست دانسته می‌شد که در راستای تحقق سوسیالیسم خط لنین را ادامه می‌داد.

در رابطه با انقلاب چین و نظریان مائو تسه‌تونگ نیز شفق سرخ مخالف نظریه سه جهان بود و به پیروی از انور خوجه این نظریه را تجدیدنظرطلبانه دانسته و به منزلۀ‌ انحراف در نظر می‌گرفت.

زواره امیری بنیانگذار شفق سرخ حکومت تازه‌تأسیس جمهوری اسلامی را نیز یک رژیم ارتجاعی ارزیابی می کرد که باید توسط مردم ایران سرنگون شود و به همین دلیل نیز از هرگونه همکاری با این حکومت و یا تأیید اقدامات آن سر باز زد.

پس از آنکه خمینی خواستار خلع سلاح عمومی گروه‌های چریکی شد، حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ اعلام کرد: 

> «خلق ضربه به دشمن وارد کرده‌است، ولی دشمن خونخوار هنوز زنده است. ملت اکنون برای نبرد نهایی مسلح شده‌است، ولی شب و روز تبلیغ می‌شود که تفنگ‌ها را تحویل دهیم؛ یعنی اینکه ملت در مقابل دشمن مسلح، خلع سلاح شود.»
> 
>

پانویس
------

1. 1 2 3 4  حزب کمونیست ایران (مارکسیست-لنینیست-مائوئیست): *سینه سپر به رَه تیر، سر بنهاده سرِ دار، در پی صبح دگر؛ شکرالله احمدی (شُکور، محمود اُف)*، نوشته‌شده در ۸ بهمن ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۴ فروردین ۱۴۰۰.
2. 1 2  خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): *استالین با نویسندگان بازی موش و گربه پیش می‌گرفت*، نوشته‌شده در ۱۹ فروردين ۱۳۹۷؛ بازدید در ۱۴ فروردین ۱۴۰۰.
3. ↑  ایران دیدبان، *مجاهدین از پیدایی تا فرجام*(۲۱۰)؛[*پیوند مرده*] بازدید در ۵ مارس ۲۰۱۹.
4. ↑  *سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (۱۳۴۴-۱۳۸۴)*،‌ جلد دوم، به کوشش جمعی از پژوهشگران، تهران: مؤسسۀ‌ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۸۵، ص ۷۵۷؛ به نقل از *تاریخ حزب کمونیست...*، ج ۳: صص ۳۶-۳۷؛ بازدید در ۱۴ فروردین ۱۴۰۰.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  تارنمای توفان: *درگذشت رفیق زواره امیری کمونیست سرسخت و آشتی‌ناپذیر، بنیانگذار حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ*، در نشریۀ *توفان*، ارگان مرکزی حزب کار ایران، شمارۀ ۱۱۸، دی ماه ۱۳۸۸؛ بازدید در ۱۴ فروردین ۱۴۰۰.
6. ↑  حزب کار ایران (توفان): *سرمشقی از حزبیت، ما را ترک کرد*، نوشته‌شده در ۲۹ بهمن ۱۳۹۸، در *توفان الکترونیکی*، نشریۀ الکترونیکی حزب کار ایران ، شمارۀ ۱۶۳، بهمن ماه ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۴ فروردین ۱۴۰۰.
7. ↑  *یاد آر ز شمع مرده یاد آر* (یادنامۀ سهراب غلامی)، بهار ۱۳۸۹، بی نا، ص ۷.
8. ↑  خبرآنلاین: *از آیت‌الله طالقانی تا مسعود رجوی؛ موافقان و مخالفان انحلال ارتش چه کسانی بودند؟*، نوشته‌شده در ۳۰ فروردین ۱۳۹۹؛ بازدید در ۱۴ فروردین ۱۴۰۰.

| * ن
* ب
* و
حزب‌های منحل‌شده ایران |
| --- |
| سیاست در ایران |
| قاجاریان | 
* فرقه کارگر
* فرقه عدالت
* اتحادیه جوانان کمونیست ایران
* اجتماعیون عامیون
* جمعیت اجتماعیون اتحادیون ایران
* جمعیت ترقی‌خواهان ایران
* حزب اتفاق و ترقی
* حزب اجتماعیون اعتدالیون
* حزب اجتماعیون انقلابیون
* حزب اصلاح‌طلبان
* حزب تجدد
* حزب سوسیال دموکرات هنچاکیان
* حزب سوسیالیست ایران
* حزب کمونیست ایران
* فدراسیون انقلابی ارمنی در ایران
* فرقه اصلاحیون عامیون
* فرقه جمهوری انقلابی ایران
* فرقه دموکرات
* هیئت علمیه
* حزب طرفداران قانون اساسی

 |
| پهلوی | 
* جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران
* جبهه دموکراتیک خلق
* جبهه مؤتلف احزاب آزادی‌خواه
* جبهه استقلال
* جمعیت احیای کردستان
* حزب اتحاد ملی
* حزب اراده ملی
* حزب ایران نو
* حزب ایران نوین
* حزب ایرانیان
* حزب آریا
* حزب برنا
* حزب پیکار
* حزب ترقی
* حزب جنگل
* حزب دموکرات ایران
* حزب رستاخیز
* حزب زحمت‌کشان ملت ایران
* حزب سومکا
* حزب عدالت
* حزب کبود
* حزب مردم
* حزب ملل اسلامی
* حزب ملیون
* حزب میهن
* حزب میهن‌پرستان
* حزب نیروی سوم
* حزب وحدت ایران
* حزب همرهان
* سازمان انقلابیون کمونیست
* سازمان آزادیبخش خلق‌های ایران
* فرقه دموکرات آذربایجان
* مجمع مسلمانان مجاهد
* نهضت خداپرستان سوسیالیست
* سازمان انقلابی حزب توده ایران
* گروه آرش
* گروه ناسیونالیست

 |
| جمهوریِ اسلامی | 
* اتحاد مبارزان کمونیست
* اتحادیه کمونیست‌های ایران
* سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر
* سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
* سازمان رزمندگان آزادی طبقه کارگر
* حزب کارگران سوسیالیست ایران
* ائتلاف احزاب اسلامی
* ائتلاف بزرگ
* ائتلاف گروه‌های پنج‌گانه
* ائتلاف گروه‌های هفت‌گانه
* ائتلاف گروه‌های خط امام
* ائتلاف مستضعفین و محرومین
* جبهه دموکراتیک ملی ایران
* جبهه مشارکت ایران اسلامی
* جبهه نجات ایران
* جمعیت دفاع از ارزش‌های انقلاب اسلامی
* حزب الوفاق الاسلامی
* حزب جمهوری اسلامی
* حزب جمهوری خلق مسلمان ایران
* حزب مارکسیست-لنینیست شفق سرخ
* سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران (اکثریت-جناح چپ)
* سازمان وحدت کمونیستی
* دفتر هماهنگی همکاری‌های مردم با رئیس‌جمهور
* سازمان انقلابی توده‌های جمهوری اسلامی
* سازمان آزادگان
* سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران
* سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
* گروه موحدین انقلابی
* گروه همنام
* نهضت رادیکال ایران
* حزب اتحاد کمونیسم کارگری
* کومله - حزب سوسیالدموکرات کردستان
* روند سوسیالیستی کومله
* حزب کومله زحمتکشان کردستان ایران–روند همبستگی
* حزب دموکرات کردستان (حدک)

 |
| الگو:گروه‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران |