سرلشکر یوئل استریک، فرماندهٔ شمالی نیروهای دفاعی اسرائیلسرتیپ ژنرال ایلان صباغ، فرماندهٔ سپاه مهندسی رزمی نیورهای دفاعی اسرائیلسرلشکر تامیر هیمان، فرماندهٔ آمان
**عملیات سپر شمال** (عبری: מבצע מגן צפוני‎، آوانگاری: *Mivtza Magen Tzfoni*) یک عملیات نظامی از سوی اسرائیل بود که از ۴ دسامبر ۲۰۱۸ تا ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۱۹ انجام شد. هدف اعلام‌شدهٔ این عملیات، یافتن و انهدام تونل‌های حزب‌الله بود که از خط آبی در لبنان گذر می‌کنند و به شمال اسرائیل می‌رسند. به گفتهٔ اسرائیل، این عملیات بخشی از درگیری‌های نیابتی ایران و اسرائیل بوده است. در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۸، نیروی موقت سازمان ملل متحد در لبنان (یونیفیل) وجود چهار تونل در نزدیکی مرز اسرائیل و لبنان را شناسایی کرد و تأیید کرد که دو مورد از این تونل‌ها از خط آبی عبور می‌کنند و قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل، که به پایان دادن به جنگ ۲۰۰۶ لبنان کمک کرده بود را نقض می‌کنند.

پیش‌زمینه
---------

نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) در سال ۲۰۱۳ پس از آن که ساکنان شمال اسرائیل از شنیدن صداهای مربوط به حفاری خبر دادند، جستجو برای تونل‌های حزب‌الله در داخل خاک اسرائیل را آغاز کردند، اما چیزی پیدا نکردند. پس از جنگ ۲۰۱۴ غزه، که شاهد کشف تونل‌های متعددی بود که حماس از نوار غزه به داخل اسرائیل حفر کرده بود و در چندین حمله مورد استفاده قرار گرفته بود، ارتش اسرائیل جستجوی خود را برای یافتن تونل‌های حزب‌الله در شمال اسرائیل از سر گرفت و این‌بار نشانه‌هایی از وجود چنین تونل‌هایی پیدا کرد. آزمایشگاهی متشکل از سربازان واحدهای فناوری و اطلاعات برای بررسی این تونل‌ها بر اساس آزمایشگاه مشابهی که تونل‌های حماس در جنوب اسرائیل را بررسی می‌کند، تشکیل شد. انواع سنسورهای لرزه‌نگاری و سامانه‌های راداری برای مکان‌یابی این تونل‌ها مورد استفاده قرار گرفت.

این عملیات از دو سال و نیم قبل برنامه‌ریزی شده بود. پس از این که مشخص شد در سال ۲۰۱۵ باید با تونل‌های حزب‌الله برخورد می‌شد، تیمی متشکل از مهندسان نظامی ارتش اسرائیل، افسران اطلاعاتی و کارشناسان فناوری تصمیم گرفتند که برای تخریب تونل‌ها برنامه‌ریزی کنند. آماده‌سازی‌ها به صورت مخفیانه انجام شد و بسیاری از شرکت‌کنندگان به اطرافیان خود گفتند که در حال شرکت در آموزش‌های معمول هستند. افسران ارشد در سپاه مهندسی رزمی ارتش اسرائیل متوجه شدند که زمین سخت و صخره‌ای شمال اسرائیل، بر خلاف زمین‌های نرم و شنی منطقه‌ای که تونل‌های حماس در جنوب اسرائیل در آن‌ها حفر شده بود، چالشی را ایجاد می‌کند که ارتش اسرائیل با آن آشنایی نداشت. در سال ۲۰۱۷، تصمیم گرفته شد که ۱۱ نفر از پرسنل سپاه مهندسی به اروپا اعزام شوند تا در مورد حفاری سنگ سخت آموزش ببینند.

به گفتهٔ یک مقام ارشد اسرائیلی، به دلیل ترس از افشای جزئیات عملیاتِ برنامه‌ریزی‌شده، این عملیات در دسامبر ۲۰۱۸ آغاز شد. بیم آن می‌رفت که اگر حزب‌الله متوجه شود که اسرائیل از تونل‌ها اطلاع دارد، ممکن است از آنها استفاده کند و عملیات آدم‌ربایی را آغاز کند.

رویدادها
--------

ارتش اسرائیل برای این عملیات واحدهای مهندسی رزمی از جمله یگان ویژه یاهالوم، بولدوزر و سایر تجهیزات سنگین را در منطقه مستقر کرد.

در طول نخستین روز عملیات در ۴ دسامبر، ارتش اسرائیل گفت که تونلی را به طول تخمینی ۲۰۰ متر (۲۲۰ یارد) در نزدیکی شهر متولا در اسرائیل کشف کرده است که «بیش از ۴۰ یارد (۳۷ متر) » به داخل خاک اسرائیل امتداد یافته است. *واشینگتن پست* گزارش کرد که این تونل احتمالاً برای چندین سال توسط اسرائیل تحت نظر بوده است. ارتش اسرائیل در حین کشف نخستین تونل، دوربینی را در داخل تونل قرار داد و دو مظنون به عضویت در حزب‌الله را در این تونل و از طریق تصاویر این دوربین شناسایی کرد. هویت یکی از این افراد از سوی اسرائیل دکتر عماد «عزلالدین» فهس اعلام شد که بنا بر گزارش‌ها تحت عنوان «فرمانده یگان دیده‌بانی حزب‌الله در مرز با اسرائیل و یکی از فرماندهان واحد تونل حزب‌الله» شناخته می‌شده است. حزب‌الله مدعی شد که مردی که در تونل شناسایی شده، یک قاچاقچی مواد مخدر است و عضو حزب‌الله نیست.

در ۶ دسامبر ۲۰۱۸، یونیفیل وجود نخستین تونل فرامرزی را تایید کرد. ارتش اسرائیل در همان روز اعلام کرد که تونل دومی را که از روستای رامیه در نزدیکی مرز سرچشمه می‌گیرد، کشف کرده است و از یونیفیل خواست که از سمت لبنان به تونل برسد و گفت: «هرکس وارد این محیط زیرزمینی شود جان خود را به خطر انداخته است».

در همان روز، اسرائیل از لبنان و یونیفیل خواست که تونل‌ها را تخریب کنند و گفت که «دولت لبنان، نیروهای مسلح لبنان و نیروی موقت سازمان ملل مستقر در لبنان را مسئول همهٔ رویدادهایی می داند که در لبنان رخ می‌دهد و از لبنان سرچشمه می‌گیرد». یونیفل گفت که «به همراه طرفین برای پیگیری اقدامات فوری دست به کار شده است». به گزارش المنار، جبران جبران باسیل، وزیر امور خارجهٔ وقت لبنان، به نمایندهٔ لبنان در سازمان ملل دستور داد که بگوید اسرائیل در حال انجام «یک کارزار دیپلماتیک و سیاسی علیه لبنان برای آماده شدن برای حملات علیه لبنان است». تا ۸ دسامبر ۲۰۱۸، لبنان به‌طور علنی به درخواست اسرائیل پاسخ نداده بود، به‌طوری که منابع لبنانی به *الشرق الاوسط* گفتند که «همهٔ طرف‌های رسمی ذیربط موضوع را پی‌گیری می‌کنند و تلاش می‌کنند تا آن را به دور از کانون‌های سیاسی یا رسانه‌ها حل کنند» و این که لبنان در حال کار بر روی شکایت به سازمان ملل است که در آن تأکید می‌کند که «کارزار دیپلماتیک و سیاسی اسرائیل علیه لبنان پیش‌آزمونی برای انجام حملات علیه لبنان است».

در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۸، ارتش اسرائیل اعلام کرد که سومین تونل عبوری به سمت اسرائیل را کشف کرده است. در همان روز یونیفیل وجود دومین تونل فرامرزی را نیز تأیید کرد.

در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۸، ارتش اسرائیل اعلام کرد که چهارمین تونل را به سمت اسرائیل شناسایی کرده است و از آنجایی که تونل با مواد منفجره ساخته شده است، هرکسی که از سمت لبنان وارد آن شود، جان خود را به خطر خواهد انداخت.

در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۸، نیروهای ارتش اسرائیل نوارهایی از سیم خاردار حلقوی را در آن سمت از خط آبی که در خاک اسرائیل قرار داشت، قرار دادند. در حین قرار دادن سیم، رویارویی بدون خشونتی بین سربازان اسرائیلی و لبنانی رخ داد. همچنین در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۸، یونیفل وجود چهار تونل در نزدیکی مرز اسرائیل و لبنان را تأیید کرد و گفت: «یونیفیل در این مرحله می‌تواند تأیید کند که دو تونل از خط آبی عبور کرده‌اند» و قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل را نقض کرده‌اند.

در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۸، در نشست ویژهٔ شورای امنیت سازمان ملل، اسرائیل از شورای امنیت خواست تا حزب‌الله را محکوم کرده و آن را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کنند. اسرائیل همچنین حزب‌الله را به نگهداری سلاح در خانه‌های شخصی متهم کرد. ژان پیر لاکروا، رئیس نیروهای حافظ صلح سازمان ملل، گفت که یونیفیل وجود چهار تونل از جمله دو تونل را که وارد خاک اسرائیل می‌شوند، تایید کرده است که «نقض جدی» قطعنامهٔ آتش‌بس سال ۲۰۰۶ (۱۷۰۱) است. امل مدالعلی، سفیر لبنان، گفت که لبنان موضوع را جدی می‌گیرد و به قطعنامهٔ ۱۷۰۱ پایبند است. با این حال، مدالعلی همچنین اسرائیل را به نقض مکرر حریم هوایی از سوی نیروی هوایی اسرائیل متهم کرد. در حالی که چندین کشور عضو شورا در محکومیت تونل‌ها به اسرائیل پیوستند، شورا در پایان یک پر تلاطم، هیچ اقدامی انجام نداد.

در ۲۵ دسامبر، ارتش اسرائیل اعلام کرد که چندین روز قبل تونل پنجم را پیدا کرده و با مواد منفجره آن را خنثی کرده است.

در ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ارتش اسرائیل ششمین تونل را نیز پیدا کرد که به ادعای آن بزرگترین و پیچیده‌ترین تونل کشف شده بود. این تونل دارای روشنایی الکتریکی، سیستم ریلی برای جابجایی تجهیزات، دفع زباله و پله بود. ارتش اسرائیل اعلام کرد که این آخرین تونل است، اما در حال زیر نظر گرفتن مناطق دیگر در امتداد مرز است که حزب‌الله در حال حفر زیرساخت‌های زیرزمینی در آن‌ها است و هنوز وارد اسرائیل نشده است. با این کشف، ارتش اسرائیل پایان عملیات سپر شمال را اعلام کرد.

از دیدگاه لبنان
---------------

به گفتهٔ یک منبع امنیتی ناشناس لبنانی که با روزنامهٔ لبنانی *الجمهوریه* گفتگو کرده بود، این تونل‌ها «قدیمی و متروک» بودند و توسط اسرائیل برای اهداف سیاسی مورد بهره‌برداری قرار گرفتند. این منبع ناشناس اظهار کرد که اسرائیل مدت‌ها پیش از کشف این تونل‌ها خبر داده بود، اما اکنون از آنها برای منافع سیاسی استفاده می‌کند.

سید حسن نصرالله در پاسخ به این عملیات گفت که از این که اسرائیلی‌ها این تونل‌ها را پیدا کرده‌اند تعجب کرده و این عملیات یک «شکست اطلاعاتی» بوده است.

منابع
-----

1. ↑  Gross, Judah Ari (2019-01-13). "Finding '6th, biggest and last' Hezbollah tunnel, IDF ends Northern Shield op". *The Times of Israel*. Retrieved 2019-06-06.
2. ↑  «واکنش حزب‌الله لبنان به عملیات "سپر شمال" اسرائیل». *ایسنا*. ۱۳ آذر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۶ آوریل ۲۰۲۴.
3. ↑  "Israel targets Hezbollah 'terror tunnels'". BBC News. 2018-12-04. Retrieved 2018-12-05.
4. 1 2 3  Carey, Andrew; Liebermann, Oren; Wedeman, Ben; Schwartz, Michael (2018-12-04). "Israel begins operation to 'expose and thwart' Hezbollah tunnels". CNN. Retrieved 2018-12-05.
5. ↑  Oster, Marcy (2018-12-04). "Israel launches operation to destroy Hezbollah tunnels on northern border". Jewish Telegraphic Agency. Retrieved 2018-12-05.
6. ↑  Morris, Loveday; Eglash, Ruth (2018-12-04). "Israel announces operation to destroy Hezbollah tunnels under its northern border". *The Washington Post*. Retrieved 2018-12-05. Netanyahu said Lebanon would be held responsible for "all terror activity" emanating from its territory and urged the U.N. Security Council and countries around the world to condemn the group’s actions. Israel would defend itself against Iran’s attempts to entrench itself in Syria, Lebanon and Gaza, he said.
7. 1 2  Keinon, Herb (2018-12-17). "U.N. mission in Lebanon confirms Hezbollah tunnels crossed Israel border". *The Jerusalem Post*. Retrieved 2019-06-05.
8. ↑  Gross, Judah Ari (2018-12-10). "IDF releases seismic audio of Hezbollah digging into Israel". *The Times of Israel*. Retrieved 2018-12-12.
9. ↑  Kubovich, Yaniv (2018-12-07). "Israeli Soldiers Trained to Destroy Hezbollah Tunnels on European Soil". *Haaretz*. Retrieved 2018-12-12.
10. ↑  Gross, Judah Ari (2018-12-06). "IDF asks UN, Lebanon to destroy 2nd Hezbollah tunnel identified inside Israel". *The Times of Israel*. Retrieved 2019-06-06.
11. ↑  Cone, Allen (2018-12-04). "Israel launches operation to destroy Hezbollah tunnels". *United Press International*. Retrieved 2018-12-05.
12. 1 2  Morris, Loveday; Eglash, Ruth (2018-12-04). "Israel announces operation to destroy Hezbollah tunnels under its northern border". *The Washington Post*. Retrieved 2018-12-05.
13. 1 2  Einhorn, Alon (2018-12-06). "Identity of Hezbollah member caught in tunnel footage is exposed". *The Jerusalem Post*. Retrieved 2018-12-07.
14. ↑  McDowall, Angus (2018-12-06). Williams, Alison (ed.). "U.N. Peacekeepers Confirm Israeli Report of Tunnel at Lebanon Border". Reuters. Retrieved 2018-12-12.
15. ↑  Kubovich, Yaniv (2018-12-06). "IDF Reveals It Found Another Hezbollah Tunnel Crossing Into Israel, Asks UN to Help Destroy It". *Haaretz*. Retrieved 2018-12-12.
16. ↑  Lewis, Ori (2018-12-06). "Israel tells Lebanon and U.N. peacekeepers to destroy attack tunnel". *Reuters*. Retrieved 2018-12-12.
17. ↑  Astih, Paula (2018-12-08). "Lebanon Chooses Silence after Israeli Demand to Destroy Border Tunnels". *Asharq Al-Awsat*. Retrieved 2018-12-12.
18. ↑  Kubovich, Yaniv; Landau, Noa (2018-12-11). "Israel Says It Discovered Third Cross-border Hezbollah Tunnel". *Haaretz*. Retrieved 2018-12-12.
19. ↑  Francis, Ellen (2018-12-11). Heavens, Andrew (ed.). "U.N. Peacekeepers Confirm Second Tunnel at Lebanon-Israel Border". Reuters. Retrieved 2018-12-12.
20. ↑  Kubovich, Yaniv (2018-12-16). "Israeli Army Says Fourth Hezbollah Attack Tunnel Found Crossing From Lebanon". *Haaretz*. Retrieved 2019-06-06.
21. ↑  Gross, Judah Ari (2018-12-17). "With guns out, Israeli, Lebanese soldiers squabble at border". *The Times of Israel*. Retrieved 2018-12-17.
22. ↑  Federman, Josef (2018-12-20). "Israel urges UN to condemn Hezbollah over tunnels". *Associated Press*. Retrieved 2019-06-06.
23. ↑  "Army finds, destroys fifth attack tunnel from Lebanon". *The Times of Israel*. 2018-12-26. Retrieved 2019-06-06.
24. ↑  "Report: Tunnels Found in Northern Israel are 'Old, Deserted'". *Naharnet*. 2018-12-08. Retrieved 2021-07-18.
25. ↑  Rasgon, Adam; et al. (2019-01-26). "Nasrallah: Israeli border op hasn't harmed '10 percent' of Galilee invasion plan". *The Times of Israel*. Retrieved 2019-01-26.

| * ن
* ب
* و
جنگ نیابتی ایران و اسرائیل |
| --- |
| زمینه | 
* انقلاب ۱۳۵۷
* جنگ ایران و عراق
* دستگیری و محاکمه سیزده یهودی در شیراز ۱۳۷۷

 |
| درگیری اسرائیل و لبنان | 
* جنگ داخلی لبنان
* ربوده شدن چهار ایرانی در لبنان
	+ مناقشه جنوب لبنان
	+ حمله ۱۹۹۲ به سفارت اسرائیل در بوئنوس آیرس
	+ بمب‌گذاری آمیا

 |
| درگیری حزب‌الله و اسرائیل | 
* درگیری ۲۰۰۰–۲۰۰۶ کشتزارهای شبعا
* جنگ اسرائیل و لبنان (۲۰۰۶)
* ماجرای فرنکاپ
* عملیات مزارع شبعا

 |
| منازعه فلسطین-اسرائیل | 
* عملیات کشتی نوح
* ابوحسن (قایق)
* ماجرای ویکتوریا
* عملیات افشای کامل

 |
| نبرد ۲۰۰۷-۲۰۰۸ غزه | 
* جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
* نبرد ۲۰۱۴ اسرائیل و غزه

 |
| جنگ داخلی سوریه | 
* جنگ داخلی سوریه
* حمله هوایی ژانویه ۲۰۱۳ ریف دمشق
* حمله هوایی دسامبر ۲۰۱۴ ریف دمشق
* رویداد ژانویه ۲۰۱۵ مزرعه الامل
* حادثه آوریل ۲۰۱۵ قلمون
* حادثه فوریه ۲۰۱۸ اسرائیل-سوریه
* عملیات خانه پوشالی
* حمله هوایی اسرائیل به سوریه
* دخالت حزب‌الله
	+ محور مقاومت

 |
| حوادث بین‌المللی | 
* عملیات باغ میوه
* حمله هوایی سودان ۲۰۰۹
* توطئه ترور عادل الجبیر
* حملات ۲۰۱۲ به دیپلمات‌های اسرائیلی
	+ بمب‌گذاری‌های بانکوک ۲۰۱۲
* طرح تروریستی قبرس در ۲۰۱۲
* بمب‌گذاری اتوبوس ۲۰۱۲ بورگاس
* انفجار کارخانه مهمات‌سازی یرموک
* حملات هوایی ۲۰۱۹ اسرائیل در عراق
* بحران خلیج فارس
* حملات راکتی ۲۰۲۲ اربیل

 |
| برنامه هسته‌ای ایران | 
* ترور شخصیت‌های هسته‌ای ایران
	+ اردشیر حسین‌پور
	+ مسعود علی‌محمدی
	+ مجید شهریاری
	+ فریدون عباسی دوانی
	+ مصطفی احمدی روشن
	+ محسن فخری‌زاده
* پروژه آماد
* انفجار بیدگنه
* استاکس‌نت
* آتش‌سوزی‌ها و انفجارهای ایران در ۲۰۲۰
* حادثه ۱۴۰۰ نطنز

 |
| مرتبط | 
* روسیه و درگیری نیابتی ایران و اسرائیل
* جنگ نیابتی ایران و عربستان
* ائتلاف اسرائیل و اعراب
* پیمان ابراهیم
* کنفرانس خاورمیانه ورشو
* سازمان مجاهدین خلق ایران
* شیطان کوچک
* رژیم صهیونیستی
* محمود احمدی‌نژاد و اسرائیل
* مخالفت با حمله نظامی به ایران
* روز قدس
* Prisoner X2
* *تهران*

 |
|  **رده:جنگ نیابتی ایران و اسرائیل** |