**داریوش همایون** (زاده ۵ مهر ۱۳۰۷ در تهران – درگذشته ۸ بهمن ۱۳۸۹ در ژنو)، روزنامه‌نگار و سیاستمدار ایرانی بود. وی در آغاز سلطنت محمدرضا پهلوی و در زمان نخست‌وزیری محمد مصدق از فعالان سیاسی و از اعضای حزب سوسیالیست ملی کارگران ایران (حزب سومکا) بود. در زمان نخست‌وزیری جمشید آموزگار از ۱۶ مرداد ۱۳۵۶ تا ۵ شهریور ۱۳۵۷، وزیر اطلاعات و جهانگردی و سخنگوی دولت بود. او همچنین مدتی قائم مقام دبیرکل حزب رستاخیز بود.

زندگی
-----

داریوش همایون، فرزند نورالله، در سال ۱۳۰۷ در تهران زاده شد. او تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان‌های فیروزبهرام و ابن سینا گذراند و دورهٔ متوسطه را نیز در دبیرستان‌های البرز و دارایی به پایان رسانید. داریوش همایون با دریافت مدرک دیپلم، به استخدام وزارت دارایی درآمد و سپس دورهٔ کارشناسی و دکترای حقوق را در دانشگاه تهران به پایان رساند. او کار سیاسی خود را در سال ۱۳۲۰ و همزمان با جنگ جهانی دوم و اشغال ایران آغاز کرد. وی همسر هما زاهدی، خواهر اردشیر زاهدی بود. داریوش همایون در سال ۱۳۲۸ با آغاز به کار در انجمن هنری جام جم به عضویت آن درآمد. وی عضویت در  گروه انتقام، مکتب پان‌ایرانیسم، حزب ملت ایران و حزب سوسیالیست ملی کارگران ایران (سومکا) را نیز در کارنامه خودش دارد.

داریوش همایون در سال ۱۳۳۴ در حالی که کارمند وزارت دارایی بود، ضمن تصدی به سمت بازرسی عالی وزارت اقتصاد، کار خود را در روزنامه اطلاعات به عنوان مصحح و سپس مترجم سرویس خارجی هم آغاز کرد. آخرین سمت وی در روزنامه، سردبیری سرویس خارجی بود. در سال ۱۳۵۳، به دنبال تشکیل حزب رستاخیز، به آن پیوست و به عنوان قائم مقام دبیرکل انتخاب شد. او همچنین یکی از مؤسسان سندیکای روزنامه‌نگاران و نویسندگان مطبوعات ایران بود. همایون در ۱۶ مرداد ۱۳۵۶ در کابینه جمشید آموزگار به سمت وزیر اطلاعات و جهانگردی منصوب شد.

کنش سیاسی
---------

داریوش همایون در جلسه گفت و شنود اعضای کانون‌های حزب رستاخیز، بابل، ۱۳۵۶
داریوش همایون در سال ۱۳۲۵ ضمن خدمت در وزارت دارایی با چند تن از جوانانی که فعالیت ناسیونالیستی داشتند به محفل (انجمن) راه یافت.

داریوش همایون بنیانگذار اصلی روزنامه آیندگان در ۲۵ آذر ۱۳۴۶ بود. روزنامه آیندگان به عنوان نخستین روزنامه سراسری صبح ایران، به لطف نوآوری‌های همایون و به همت روزنامه‌نگاران حرفه‌ای توانست جای خود را به عنوان یک رسانه مهم و رقیب جدی برای روزنامه‌های کیهان و اطلاعات باز کند.

داریوش همایون در سال ۱۳۵۷، دستگیر و به زندان دژبان منتقل شد. با حمله انقلابیون به زندان، وی توانست همراه با زندانیان دیگر بگریزد. اندکی بعد به فرانسه رفت و به مخالفان جمهوری اسلامی ایران پیوست. وی از بنیان‌گذاران حزب مشروطه ایران بود.

یک جلد کامل از کتاب *نیمه پنهان* (از انتشارات دفتر پژوهش‌های روزنامه کیهان) به زندگینامه مفصل داریوش همایون اختصاص داده شده‌است.زمانی که *اسماعیل رائین* در *کتاب فراماسونری در ایران* اسامی بعضی از اعضای فراماسونری را ذکر کرد، گروهی در *کتاب اسناد فراماسونری در ایران مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی*، در پوشش دفاع از فراماسونری در اقدامی متقابل به انتشار اسامی عده‌ای دیگر از زمامداران رژیم پهلوی مبادرت جسته و اعلام نمودند که آنان به محافل جاسوسی آمریکا، به ویژه سیا وابسته‌اند. در میان اسامی اعضای این لیست، نام داریوش همایون نیز دیده می‌شود. با اینحال سیروس آموزگار معتقد است شایعه عضویت داریوش همایون در فراماسونری را رائین به دلیل اختلافات شخصی که بر سر بنیان گذاری روزنامه آیندگان با همایون داشت ساخت و منتشر کرد.

همایون و محمد مصدق
------------------

داریوش همایون که به علت عضویت در حزب سومکا در زمان دولت محمد مصدق، دو مرتبه به زندان افتاده بود، درباره مصدق می گوید:

مصدق شخصاً آدم فوق‌العاده با استعداد و یک رهبر سیاسی درجه اول بود، مسلماً ما در تاریخمان کمتر کسی مانند مصدق داشتیم، شاید هیچ‌کس مثل مصدق نداشتیم، چون مصدق بدون اینکه یک رهبر مذهبی باشد یا بدون اینکه پادشاه باشد، توانست رهبری یک مملکتی بشود … تا آن روز در ایران چنین کسی نداشتیم. رهبران تاریخ ایران یا پادشاه بودند یا رهبر مذهبی بودند. خب این وضع یگانه‌ای است که مصدق دارد در تاریخ ایران. ولی مصدق به نظر من دو تا اشکال اساسی داشت: یکی اینکه به اندازه کافی سر از مسائل یک جامعه قرن بیستمی درنمی‌آورد، آشنا نبود با مسائل دنیای امروز، نه با سیاست‌های خارجی، نه دنیا را خوب می‌شناخت، نه نیازهای جامعه ایران را خوب می‌شناخت. حتی برنامه اصلاحی که مصدق در سال آخر نخست‌وزیری‌اش شروع کرد به اجرا که برنامه بسیار بسیار ملایم کمرنگی بود به اصطلاح، زیر فشار عناصر دیگری مثل خلیل ملکی و غیره انجام گرفت. خودش هیچ اصلاً تصوری در این مسائل نداشت. به نظرش کافی بود که دموکراسی باشد و بس.
اما عیب دومش که به این موضوع برمی‌گردد، این است که حقیقتاً از لحاظ خلق و خوی چندان دموکرات هم نبود و با اینکه طرفدار دموکراسی بود ولی در عمل کارهایی کرد که به هیچ وجه دموکراتیک نبودند و امر خودش را بسیار ضعیف کرد روی این موضوع. بستن مجلس، اختیار قانون‌گزاری از مجلس گرفتن، انتخابات را ناتمام گذاشتن، دست زدن به رفراندوم که اصلاً توی قانون اساسی ما پیش‌بینی نشده. همه این کارها، کارهایی بود که و تمام مدت تقریباً با حکومت نظامی مملکت را اداره کردن و رفتار بسیار آمرانه‌ای که با وزرایش داشت و با همکارانش داشت و هیچ شخصیتی دوروبرش نمی‌توانست دوام بیاورد، اینها به نظر من آن اصالتی که در جنبش مصدق بود لکه‌دار کرد. از نظر اداری خیلی مدیر خوبی نبود طبعاً بیشتر یک رهبر توده‌ای بود و این محدودیت‌ها سرانجام سبب شکست و ناکامی‌اش شد.....نفت را بالاخره شاه ملی کرد و هر کار می‌کرد برای این بود که به مردم بفهماند که چیزی کم از مصدق ندارد.....یک سهم دیگری که مصدق در سیاست و تاریخ ایران دارد، این است که اگر دوباره سلطنت در ایران مستقر بشود دیگر سلطنتی نخواهد بود که حکومت بکند، سلطنتی خواهد بود که به اشاره و گفته مصدق باید فقط سلطنت باشد و نه حکومت

کتاب ها
-------

از داریوش همایون کتاب های زیر به چاپ رسیده است:

* دیروز و فردا
* نگاه از بیرون
* گذار از تاریخ
* صد سال کشاکش با تجدد
* هزار واژه
* من و روزگارم
* پیشباز هزار سوم
* مشروطه نوین
* حزبی برای اکنون و آینده ایران
* در جستجوی پاسخ
* بیرون از سه جهان- گفتمان نسل چهارم
* یک زندگی و پرسش های بی شمار

مرگ
---

داریوش همایون در ساعت ۱۱ شامگاه ۸ بهمن ۱۳۸۹، در ۸۲ سالگی، به مرگ طبیعی در ژنو، سوئیس درگذشت.

منابع
-----

1. ↑   تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با داریوش همایون- نوار شماره یک و دو
2. ↑   تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با داریوش همایون- نوار شماره یک و دو
3. ↑  داریوش همایون درگذشت در بی‌بی‌سی فارسی
4. 1 2 3  دهباشی, حسین (1393). *آیندگان و روندگان: گفتگو با داریوش همایون*. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
5. ↑  «داریوش همایون». مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران. دریافت‌شده در ۹ بهمن ۱۳۸۹.
6. ↑  «نگاهی به زندگی سیاسی داریوش همایون وزیر اطلاعات و جهانگردی دولت آموزگار». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۱۷.
7. ↑   تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با داریوش همایون نوار شماره ۲
8. ↑  انجمنی که یکی از اهداف مهم آن، فعالیت شبه نظامی علیه حزب توده بود. وزیر خاکستری، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، صفا تبرائیان، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص .۲۳
9. ↑  اسناد فراماسونری در ایران، جلد دوم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، زمستان ۱۳۸۰، ص .۴۴۳
10. ↑  فراماسونرها، روتارین‌ها و لاینزهای ایران ۱۳۳۳–۱۳۵۷، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۷
11. ↑  اسناد لانه جاسوسی آمریکا در ایران، جلد هفدهم (رابطین خوب)، ص .۱۸
12. ↑  رجوع شود به مدخل «آیندگان»،ĀYANDAGĀN در دانشنامه ایرانیکا
13. ↑  اسناد فراماسونری در ایران، جلد دوم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، زمستان ۱۳۸۰، ص .۴۴۳
14. ↑
15. ↑  *وزیر خاکستری، بازشناسی نقش داریوش همایون در حاکمیت پهلوی دوم؛ صفاءالدین تبرائیان*.
16. ↑   تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با داریوش همایون نوار شماره ۲
17. ↑  وبگاه حزب مشروطه ایران (لیبرال دموکرات) بایگانی‌شده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine، بازدید: ۲۹ ژانویه ۲۰۱۱.

پیوند به بیرون
--------------

* وبگاه رسمی (بایگانی شده)
* اعلام حکومت نظامی در اصفهان توسط داریوش همایون در جریان انقلاب ۱۳۵۷ در یوتیوب
* گفتگو با داریوش همایون در یوتیوب

| * ن
* ب
* و
هیئت دولت جمشید آموزگار نخست‌وزیر ایران (۱۳۵۷–۱۳۵۶) |
| --- |
| 

| هیئت وزیران |
| --- |
| وزیر آموزش و پرورش | 
* منوچهر گنجی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر اطلاعات و جهانگردی | 
* داریوش همایون (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر امور اقتصادی و دارایی | 
* هوشنگ انصاری (۱۳۵۶)
* محمد یگانه (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر امور خارجه | 
* عباسعلی خلعتبری (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر بازرگانی | 
* کاظم خسروشاهی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر بهداری و بهزیستی | 
* شجاع‌الدین شیخ‌الاسلام‌زاده (۱۳۵۷–۱۳۵۶)
* نصرالله مقتدر مژدهی (۱۳۵۷)

 |
| وزیر پست و تلگراف و تلفن | 
* کریم معتمدی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر جنگ | 
* رضا عظیمی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر دادگستری | 
* غلامرضا کیانپور (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر راه و ترابری | 
* مرتضی صالحی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)
* مهدی صفویان (۱۳۵۷)

 |
| وزیر صنایع و معادن | 
* محمدرضا امین (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر علوم و آموزش عالی | 
* منوچهر گنجی\* (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر فرهنگ و هنر | 
* مهرداد پهلبد (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر کار و امور اجتماعی | 
* امیرقاسم معینی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر کشاورزی و عمران روستایی | 
* احمدعلی احمدی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر کشور | 
* اسدالله نصر اصفهانی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر مسکن و شهرسازی | 
* فیروز توفیق (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر نیرو | 
* تقی توکلی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر مشاور در امور اجرایی | 
* منوچهر آگاه (۱۳۵۶)
* محمود کاشفی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر مشاور در امور پارلمانی | 
* محمود کاشفی (۱۳۵۶)
* هلاکو رامبد (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر مشاور در امور زنان | 
* مهناز افخمی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه | 
* محمد یگانه (۱۳۵۶)
* منوچهر آگاه (۱۳۵۷–۱۳۵۶)
* مرتضی صالحی (۱۳۵۷)

 |
| نایب نخست‌وزیر در امور عمرانی و اقتصادی | 
* محمدصفی اصفیاء (۱۳۵۷–۱۳۵۶)
* منوچهر آگاه (۱۳۵۷)

 |

 |
| 

| معاونان نخست‌وزیر |
| --- |
| معاون امور اجتماعی | 
* صادق کاظمی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| دبیرکل سازمان امور اداری و استخدامی کشور | 
* امین عالیمرد (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| رئیس سازمان آمادگی ملی و بسیج غیرنظامی | 
* قاسم خزاعی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور | 
* نعمت‌الله نصیری (۱۳۵۷–۱۳۵۶)
* ناصر مقدم (۱۳۵۷)

 |
| رئیس سازمان انرژی اتمی ایران | 
* اکبر اعتماد (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| رئیس سازمان اوقاف | 
* علی فرشچی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| رئیس سازمان تربیت بدنی | 
* نادر جهانبانی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |
| رئیس سازمان حفاظت محیط زیست | 
* منوچهر فیلی (۱۳۵۷–۱۳۵۶)

 |

 |
| \* سرپرست |


| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |