با فریدریش دوم، امپراتور مقدس روم اشتباه نشود.

**فریدریش دوم** معروف به **فریدریش کبیر** (به آلمانی: Friedrich der Große) (۲۴ ژانویه ۱۷۱۲ میلادی – ۱۷ اوت ۱۷۸۶ میلادی) پادشاه پروس از سال ۱۷۴۰ میلادی تا هنگام مرگش در سال ۱۷۸۶ میلادی، بود. وی چهارمین فرزند از ده فرزند فریدریش ویلهلم یکم بود.

زندگی‌نامه
----------

### اوایل زندگی

فریدریش که در سال ۱۷۱۲ زاده شده بود سه سال از خواهرش ویلهمینه کوچکتر بود. نه پدر از او دلخوش بود نه مادر، آنان می‌کوشیدند وی را برای فرماندهی و شاهی پرورش دهند. ولی فریدریش به شعر و موسیقی مهر می‌ورزید

فریدریش ویلهلم یکم به مربیان فرزندش چنین دستور داد:

> خداترسی و خدادوستی را که شالوده و یگانه ستون نیک‌بختی است در دل فرزندانم جایگزین سازید. از ادیان نادرست یا از فرقه‌های ملحد مانند پیروان اریوس و سوکینوس یا از اندیشه‌هایی که می‌توانند ذهن جوان را تباه سازد در حضور او کلمه‌ای نرانید، ولی از زشتی آیین کاتولیک رومی و بی‌پایگی و بیهودگی آن را نیز به او بیاموزید،
> 
> 
> زبان‌های فرانسوی و آلمانی را به شاهزاده بیاموزید .. اما نه زبان لاتین را ..
> 
> 
> 
> حساب، ریاضیات، فن توپخانه و علم اقتصاد را به حد کمال به وی بیاموزید .. به ویژه تاریخ را با گذشت زمان به او فنون سنگربندی، اردو زدن، و دیگر فنون جنگ را به او خواهید آموخت، تا شاهزاده از جوانی برای افسری و فرماندهی آماده شود. بگذارید او بداند که چیزی جز شمشیر نمی‌تواند شاهزاده‌ای را به افتخار برساند.
> 
> 

هر گاه پدر بیشتر زنده می‌ماند از مهارت فرزندان خود در سربازی و فرماندهی بر خود می‌بالید. ولی در آن سال‌های جوانی چنین می‌نمود که فرزند همه امیدهای پدر را باد می‌دهد. فرزند جوانی باهوش بود ولی هوشمندی خود را بروز نمی‌داد. زبان آلمانی را خوار می‌شمرد ولی به زبان و ادبیات، موسیقی، فرهنگ و هنر فرانسه مهر می‌ورزید. به زبان فرانسوی شعر می‌گفت و این انحراف را تا پایان عمر از خود دور نکرد. پدر سالخورده‌اش هرگاه که شاهزاده را با کتاب‌های فرانسوی می‌دید، به خشم می‌آمد، و هنگامی که او را سرگرم فلوت زدن می‌یافت خشم او فزونی می‌گرفت، یوهان کوانتس، فلوت زن دربار ساکس به درخواست مادر به برلین آمد تا در نهان به فرزند او نواختن فلوت را بیاموزد. یک بار کوانتس با شنیدن صدای نزدیک شدن شاه در اتاقی خلوت پنهان شد و فریدریش نیز به سرعت ردای فرانسوی را از تن کند و پوشاک نظامی پوشید.

شاه همچنین از دیدن کتاب‌های فرانسوی در اتاق شاهزاده عصبانی می‌شد و به خشم می‌آمد، و چون فروختن کتاب را بهتر از سوزاندن آن می‌دانست به خدمتکاران دستور داد تا کتابها را برای فروش به یک کتابفروش ببرند. خدمه کتابها را پنهان کردند و چندی بعد به شاهزاده برگرداندند.

شاه سالخورده برای آنکه پسرش جنگجو به بار بیاورد از هیچ کوششی فروگذار نمی‌کرد. او را با خود به شکار می‌برد. با زندگی سخت در دشت و صحرا و اسب‌سواری خطرناک آشنا می‌ساخت و او را بر آن می‌داشت که با خوراک اندک و خواب کوتاه بسازد.

فرماندهی لشکر را به او می‌سپرد و چگونگی به تمرین واداشتن سربازان را به او آموخت. فریدریش همه اینها را آموخت و بی‌باکی بسیار از خود نشان داد. ولی چون شاه از دوستی مشکوک فرزند شانزده ساله‌اش با دو افسر جوان \_سروان کاته و ستوان کایت \_پی برد به خشم آمد.

در برابر نااصیلی روزافزون فرزند ارشد، از شاه کاری جز خشم برنمی‌آمد، شاه او را با چوبدستی تهدید می‌کرد، ویلهمینه در خاطراتش نوشته‌است:

> بشقابش را به سر برادرم نشانه گرفت "هرگاه برادرم سرش را به کنار نمی‌کشید بشقاب به سر او اصابت می‌کرد، .. سپس مارا به باد دشنام گرفت … چون من و او خواستیم بیرون برویم با چوبدستی مارا زد .. هرگز دیده نشد که او برادرم را ببیند و
>  اورا با چوبدستی تهدید نکند .. فردریش به من گفت که هرگونه بدرفتاری را تحمل خواهد کرد مگر کتک را که اگر او را بزند او خواهد گریخت.
> 
> 

فریدریش در جوانی علی‌رغم میل پدرش به امور نظامی و سیاسی بی‌علاقه و مشتاق خواندن کتب ادبی و فلسفی فرانسوی بود. به همین دلیل مورد تحقیر و تنبیه پدرش قرار می‌گرفت. اختلاف نظر وی با پدرش نهایتاً باعث شد وی در هجده سالگی همراه پسر یکی از سرداران پروس به قصد فرار به انگلستان، رخت سفر ببندد اما در راه توسط مأمورین دولت به جرم فرار از خدمت نظامی دستگیر شد. به دستور پدرش وی در قلعه محبوس گردید و دوست همراهش را در پیش چشمان او گردن زدند.

پس از مدتی حبس به دستور پدرش به رسیدگی به امور مالی املاک شاهی مأمور و مدتی بعد نیز با درجه سرهنگی مجدداً وارد ارتش شد و یک گروه نظامی در اختیار وی قرار گرفت. وی تحت نظارت پدرش امور مالی و نظامی را آموخت و پس از مدتی گروه نظامی در اختیار وی نمونه یکی از بهترین گروه‌های نظامی پروس شد. مدتی پیش از شروع سلطنتش به دلیل اینکه پدرش از تغییر رفتار پسرش و شایستگی وی برای اداره امور اطمینان حاصل کرد، اجازه یافت در عمارتی به آزادی و میل خود زندگی کند.

وی به زبان فرانسوی کاملاً مسلط بود و ضمن مطالعه کتب فرانسوی با ولتر نیز مکاتبه داشت. در این میان رساله‌ای در رد آرای ماکیاولی نوشته بود که آن را برای ولتر فرستاد و او از خواندن این نامه از شادی گریست. شاهزاده با سخنانی نغز و دلپذیر از ناروایی جنگ و ستیزه سخن رانده و نوشته بود که وظیفهٔ یک پادشاه حفظ صلح و دوری از جنگ است.

### سلطنت

فریدریش در بیست و هشت سالگی به سلطنت رسید. وی فردی صرفه‌جو و بسیار پرکار بود. برخلاف ایده‌های پیش از رسیدن به سلطنتش، سیاست خارجی وی به هیچ اصل اخلاقی جز برتری یافتن به دشمن اعتقاد نداشت و عقیده داشت کسب پیروزی آثار عهدشکنی و دسیسه و بی‌اخلاقی در سیاست خارجی را از میان می‌برد و تنها بازنده‌ها هستند که بابت خطاهایشان بازخواست خواهند شد.

سرزمین پروس در زمان فریدریش کبیر
#### سیاست

مهم‌ترین دستاورد سیاست خارجی وی گرفتن ایالت سیلزی از اتریش و نیز تصرف بخشی از لهستان و افزودن آن به پروس بود. این دستاورد نتیجه اهتمام وی به افزایش قدرت نظامی پروس و همچنین خلاقیت‌های نظامی وی در میدان جنگ بود. در زمان وی ارتش پروس مؤثرترین و منظم‌ترین ارتش اروپا محسوب می‌شد که سربازان و فرماندهانش برای نبرد آموزش کافی دیده و همواره آماده نبرد بودند.

سیاست داخلی فریدریش معطوف به‌آباد کردن مناطق بدون استفاده کشور از راه جذب مهاجرین خارجی از طریق دادن کمک‌های مالی و زمین، خشک کردن باتلاق‌های غیرقابل کشت و بهبود وضعیت محصولات کشاورزی و صنعتی بود. تأسیس آکادمی علوم در پروس توسط وی و برای توسعه علوم جدید در پروس انجام شد.

منابع
-----

1. 1 2  *تاریخ تمدن جلد 9 عصر ولتر فصل سیزدهم*.
2. ↑  *تاریخ تمدن عصر ولتر فصل سیزدهم صفحه 495*.
3. ↑  *caralyl II95*.
4. ↑  *خواطرات ویلهمینه*.
5. ↑  تاریخ قرن هجدهم - نوشته آلبر ماله - ژول ایزاک - ترجمه رشید یاسمی - انتشارات امیر کبیر صفحه ۱۲۴–۱۲۲
6. ↑  *تاریخ فلسفه، ویل دورانت، ترجمه عباس زریاب خویی، چاپ بیست و ششم، ص ۱۹۶*.
7. ↑  تاریخ قرن هجدهم - نوشته آلبر ماله و ژول ایزاک - ترجمه رشید یاسمی - انتشارات امیر کبیر صفحه ۱۲۴–۱۲۶
8. ↑  تاریخ قرن هجدهم - نوشته آلبر ماله - ژول ایزاک - ترجمه رشید یاسمی - انتشارات امیر کبیر صفحه ۱۲۹–۱۲۷

| * ن
* ب
* و
عصر روشنگری |
| --- |
| 

| موضوعات |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* بی‌خدایی در عصر روشنگری
* سرمایه‌داری
* آزادی مدنی
* ضدروشنگری
* تفکر انتقادی
* دادارباوری
* دموکراسی
* تجربه‌گرایی
* دایرةالمعارف‌نویسان
* دیکتاتوری منور
* بازار آزادs
* *هاسکالا*
* انسان‌گرایی
* حقوق بشر
* لیبرالیسم کلاسیک
* آزادی، برابری، برادری
* شک دکارتی
* ملی‌گرایی
* فلسفه طبیعی
* عینی‌گرایی (فلسفه)
* عقلانیت
* خردگرایی
* عقل
* فروکاست‌گرایی
* جرئت اندیشیدن داشته باش
* علم
* روش علمی
* سوسیالیسم
* Universality
* Weimar Classicism

 |

 |

 |
| 

| متفکران |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| انگلستان | 
* جوزف ادیسون
* Anthony Ashley-Cooper
* فرانسیس بیکن
* جرمی بنتام
* Anthony Collins
* ادوارد گیبون
* ویلیام گادوین
* جیمز هرینگتون
* رابرت هوک
* ساموئل جانسون
* جان لاک
* جان میلتون
* آیزاک نیوتن
* الکساندر پوپ
* Richard Price
* جوزف پریستلی
* جاشوا رینولدز
* Algernon Sidney
* Matthew Tindal
* جان ترنچارد
* مری ولستون‌کرافت

 |
| فرانسه | 
* ژان لو رون دالامبر
* رنه لوئی دو ووایه دو پولمی دارژنسون
* پیر بل
* پیر بومارشه
* نیکولا شافور
* امیلی دو شاتله
* اتین بونو دو کندیاک
* مارکی دو کندورسه
* رنه دکارت
* دنی دیدرو
* برنار لو بوویه دو فونته‌نل
* الیمپ دگوژ
* کلود آدرین هلوسیوس
* بارون دولباخ
* Louis de Jaucourt
* ژولین اوفره دو لا متری
* آنتوان لاووازیه
* ژرژ-لوئی لکرک کنت دو بوفون
* گابریل بونو دو مبلی
* Sylvain Maréchal
* ژان ملیه
* شارل دو مونتسکیو
* Étienne-Gabriel Morelly
* بلز پاسکال
* فرانسوا کنه
* Guillaume Thomas François Raynal
* مارکی دو ساد
* آن روبر ژاک تورگو
* ولتر

 |
| ژنو | 
* فیرمن آبوزی
* شارل بونه
* Jean-Jacques Burlamaqui
* Jean-Louis de Lolme
* پی‌یر پروو
* ژان-ژاک روسو
* Antoine-Jacques Roustan
* هورس بندیکت دو سوسور
* Jacob Vernes
* Jacob Vernet

 |
| آلمان | 
* یوستوس هنینگ بوهمر
* کارل فریدریش گاوس
* یوهان ولفگانگ فون گوته
* یوهان گوتفرید فون هردر
* Theodor Gottlieb von Hippel
* ویلهلم فون هومبولت
* ایمانوئل کانت
* گوتفرید لایبنیتس
* گوتهولد افرایم لسینگ
* جرج کریستف لیختنبرگ
* موسی مندلسون
* زاموئل فن پوفندرف
* فریدریش شیلر
* کریستیان تومازیوس
* Gabriel Wagner
* Christian Felix Weiße
* آدام وایسهاوپت
* کریستوف ماتین ویلند
* Thomas Wizenmann
* کریستیان ولف

 |
| یونان | 
* Neophytos Doukas
* Theoklitos Farmakidis
* ریغاس فرئوس
* Theophilos Kairis
* آدامانتیوس کورائیس

 |
| ایرلند | 
* جرج بارکلی
* رابرت بویل
* ادموند برک
* جاناتان سوییفت
* جان تالند

 |
| ایتالیا | 
* چزاره بکاریا
* Gaetano Filangieri
* Ferdinando Galiani
* لوییجی گالوانی
* Antonio Genovesi
* Francesco Mario Pagano
* Giovanni Salvemini
* پیترو وری
* جامباتیستا ویکو

 |
| هلند | 
* Balthasar Bekker
* Pieter de la Court
* Petrus Cunaeus
* هوگو گروتیوس
* François Hemsterhuis
* کریستیان هویگنس
* Adriaan Koerbagh
* Frederik van Leenhof
* آنتونی فان لیوونهوک
* Bernard Nieuwentyt
* باروخ اسپینوزا
* یان سوامردام
* Hendrik Wyermars

 |
| لهستان | 
* Tadeusz Czacki
* Hugo Kołłątaj
* Stanisław Konarski
* Ignacy Krasicki
* Julian Ursyn Niemcewicz
* استانیسواو آگوست پونیاتوفسکی
* یندری شنیادیسکی
* Stanisław Staszic
* یوزف ویبتسکی
* Andrzej Stanisław Załuski
* Józef Andrzej Załuski

 |
| پرتغال | 
* Sebastião José de Carvalho e Melo

 |
| Romania | 
* Ion Budai-Deleanu
* Dinicu Golescu
* Petru Maior
* Samuil Micu-Klein
* Gheorghe Șincai

 |
| روسیه | 
* کاترین دوم
* دنیس فونیزین
* آنتیوخ کانتیمیر
* میخائیل خراسکوف
* میخاییل لومونسف
* Nikolay Novikov
* الکساندر رادیشچف
* Yekaterina Vorontsova-Dashkova

 |
| صربستان | 
* دوسیتی اوبرادوویچ
* Avram Mrazović

 |
| اسپانیا | 
* José Cadalso
* کارلوس سوم
* Benito Jerónimo Feijóo y Montenegro
* لیندرو فرناندز د موراتین
* Valentin de Foronda
* Gaspar Melchor de Jovellanos
* Martín Sarmiento
* Diego de Torres Villarroel

 |
| اسکاتلند | 
* James Beattie
* جوزف بلک
* Hugh Blair
* جیمز بازول
* James Burnett
* رابرت برنز
* William Cullen
* آدام فرگوسن
* Thomas Gordon
* دیوید هیوم
* فرانسیس هاچسون
* جیمز هاتن
* جیمز میل
* John Millar
* آیزاک نیوتن
* William Ogilvie
* جان پلی‌فیر
* توماس رید
* آدام اسمیت
* دوگالد استوارت

 |
| ایالات متحده | 
* بنجامین فرانکلین
* توماس جفرسون
* جیمز مدیسون
* جرج میسون
* توماس پین

 |

 |

 |
| 
**الگو:رمانتیسیسم →**
* رده:عصر روشنگری

 |

| * ن
* ب
* و
فرمانروایان پروس |
| --- |
| دوک‌نشین پروس (۱۵۲۵–۱۷۰۱) | 
* آلبرت
* آلبرت فردریک
* ژان زیگیسموند
* گئورگ ویلهلم
* فریدریش ویلهلم
* فریدریش یکم

 | Coat of arms of the Kingdom of Prussia |
| پادشاهی پروس (۱۷۰۱–۱۹۱۸) | 
* فریدریش یکم
* فریدریش ویلهلم یکم
* فردریش دوم (کبیر)
* فریدریش ویلهلم دوم
* فردریش ویلهلم سوم
* فریدریش ویلهلم چهارم
* ویلهلم اول
* فریدریش سوم
* ویلهلم دوم

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
	+ 2
* شیلی
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* کرواسی
* هلند
* لهستان
* سوئد
* واتیکان

 |
| نهادهای پژوهش هنری | 
* کولتورناو (نروژ)
* هنرمندان آرکی‌دی (هلند)
* نام هنرمندان (گتی)

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)
* zbMATH

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* هنرمند موزیک‌برینز
	+ 2
* ریسم (فرانسه)
	+ 1
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
	+ 2
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
	+ 2
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |