نگارهٔ کاندیداتوری فخرالدّین حجازی، مجلس اول
**فخرالدّین حجازی** (متولد بهمن ۱۳۰۸ – درگذشته ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶) منتخب اول نخستین مجلس شورای اسلامی ایران از حوزه تهران و نیز نماینده تهران در دوره‌های دوم و سوم مجلس، از سخنرانان مذهبی فعال قبل از انقلاب ایران، از جمله از سخنرانان پراقبال حسینیه ارشاد بود.

زندگی
-----

فخرالدین حجازی به سال ۱۳۰۸ در شهر سبزوار متولد شد. پدرش شیخ محمد حجازی از روحانیون شهر بود.
او پس از اخذ دیپلم درجه کارشناسی‌اش را در رشته ادبیات از دانشگاه فردوسی اخذ کرد و در عین حال به‌طور هم‌زمان به تحصیلات حوزوی هم پرداخت. او پس از کسب درجه لیسانس در دبیرستانهای سبزوار مشغول به تدریس شد.
حجازی از زمان دانشجویی از شاگردان محمدتقی شریعتی محسوب می‌شد که در درس‌های اسلامی و تفسیر قرآن او شرکت می‌کرد. همچنین رابطه خوبی با علی شریعتی داشت.

### فعالیت‌های سیاسی پیش از انقلاب

حجازی فعالیت‌های سیاسی‌اش را از سالهای نخست وزیری مصدق در انجمن تبلیغات اسلامی مشهد شروع کرد.
در این دوران او همراه با یارانش هفته نامه‌ای با عنوان *جلوه حقیقت* در سبزوار انتشار دادند که امتیاز آن به پدر حجازی تعلق داشت.
پس از سقوط مصدق او مدتی در شهر رشت تبعید شد.
پس از آن از سبزوار به مشهد منتقل شد و هم‌زمان با تدریس در دبیرستانهای مشهد به تدریس در دبیرستان آستان قدس رضوی و فعالیت در این مؤسسه پرداخت.  

او همچون دیگر فعالان مذهبی مشهدی، به سید محمدهادی میلانی نزدیک بود. پس از حاضر نشدن به همکاری با ساواک و تبلیغ برای نظام پهلوی در آستان قدس به توصیه میلانی به تهران رفت.
در آنجا با حمایت مالی میلانی مؤسسه‌ای انتشاراتی بنام بعثت را برای چاپ کتاب‌های مذهبی به راه انداخت.
فخرالدین حجازی از زمان اقامت در مشهد به دلیل قدرت بیان فراوان و تسلطی که بر سخنوری داشت به عنوان یکی از سخنرانان مشهور مذهبی مطرح شد. پس از آنکه به تهران منتقل شد، همراه با تدریس در دبیرستان به سخنرانی‌های مذهبی پرداخت. او از نخستین سخنرانان حسینیه ارشاد بود.
فخرالدین حجازی به سخنرانی‌های تند و آتشین در انتقاد از وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران که با لحنی گیرا و پرهیجان ایراد می‌شد شهرت داشت. از این رو هیئت مدیره حسینیه ارشاد برای مهار کردن یا پایان دادن به سخنرانی‌های او تحت فشار ساواک قرار داشت.  

برخی از روحانیون به خصوص محمدتقی فلسفی از مخالفان جدی حجازی بودند. لازم است ذکر شود که او با صورت تراشیده و کت و شلوار از مبلغان مذهبی با چهره متمایز محسوب می‌شد.
با فشار ساواک، فخرالدین حجازی سرانجام از آبان ۱۳۴۷ به سخنرانی در حسینیه ارشاد پایان داد. او برخی از روحانیون را در این ماجرا مقصر می‌دانست. او به سخنرانی‌های خود با همان لحن سابق در مساجد و محافل مذهبی دیگر ادامه داد.
در ۲۵ بهمن ۱۳۵۱ پس از یکی از سخنرانیهایش دستگیر می‌شود. او تا زمان پیروزی انقلاب دست کم دو بار دیگر مورد بازجویی قرار می‌گیرد و هر از گاهی از سخنرانیهایش جلوگیری می‌شود ولی همچنان فعالیت خود را تداوم می‌بخشد.

فعالیت‌های سیاسی پس از انقلاب
-----------------------------

حجازی پس از انقلاب از چهره‌های مشهور و مورد توجه در سطح کشور بود تا آنجا که در نخستین انتخابات مجلس شورای اسلامی، با کسب بیش از یک و نیم میلیون رأی بیشترین شمار آرا را از میان همه نامزدهای نمایندگی به خود اختصاص داد و به عنوان نماینده اول تهران وارد مجلس شد.

او در دوران نمایندگی مجلس در مخالفت با جریانهای میانه‌رو و منتقد قرار داشت و در این مخالفتها آن قدر جدی بود که نهضت آزادی ایران، در فروردین ۱۳۶۱ از او به دلیل اظهاراتی که در مورد این نهضت در سخنرانی‌های پیش از خطبه‌های نماز جمعه تهران بیان کرده بود به دادستان تهران شکایت کرد.
پس از سالهای نخست انقلاب حضور فخرالدین حجازی در صحنه سیاسی کمرنگ شد و از دومین دهه دوران جمهوری اسلامی، او عملاً در سکوت فرو رفت.

یکی از دلایلی که در مورد خروج او از صحنه اصلی فعالیت‌های سیاسی مطرح می‌شود سخنرانی او در حضور سید روح‌الله خمینی است که او در آن با لحنی بسیار مبالغه‌آمیز و با برشمردن صفات متعدد و پی در پی از جمله تشابه رهبر جمهوری اسلامی به سلیمان نبی که حکمرانی بر جهان گوارایش باد، به تمجید از خمینی پرداخت.

این سخنان با واکنش منفی خمینی همراه بود:

«من خوف این را دارم که مطالبی که آقای حجازی فرمودند دربارهٔ من، باورم بیاید. من خوف این را دارم که با این فرمایشات ایشان و امثال ایشان، برای من یک غرور و انحطاطی پیش بیاید. من به خدای تبارک و تعالی پناه می‌برم از غرور. من اگر خودم برای خودم نسبت به سایر انسان‌ها یک مرتبتی قائل باشم، این انحطاط فکری است و انحطاط روحی. من در عین حال که از آقای حجازی تقدیر می‌کنم که ناطق برومندی است و متعهد، لکن گله می‌کنم که در حضور من مسائلی که ممکن است من باورم بیاید، فرمودند».  

از آن پس با این که فخرالدین حجازی در دو دوره بعدی مجلس نیز عضویت داشت، فعالیت چندانی از او دیده نشد.
فخرالدین حجازی نخستین چهره سیاسی جمهوری اسلامی است که اسناد ساواک دربارهٔ او در زمان حیاتش چاپ شد که نشان از حساسیت شدید ساواک به فعالیت‌های او و همچنین حجم خطبه‌های او در ضدیت با رژیم پهلوی دارد.

انتقادها
--------

در کتاب فریاد بعثت که بر اساس اسنادی که از ساواک به دست آمده دربارهٔ فخرالدین حجازی نوشته شده و در زمان حیات او به چاپ رسیده، آمده که آقای حجازی در زمان دانشجویی به مناسبت ازدواج محمدرضا شاه پهلوی با همسر دومش ثریا شعری سرود که همان زمان در روزنامه خراسان چاپ شد.
بعدها مخالفان حجازی از این شعر علیه او استفاده می‌کردند و او را ثناگوی شاه می‌خواندند.

زندگی شخصی
----------

در دهه ۱۳۳۰ حجازی با «روح‌انگیز ظهور سعادت» ازدواج کرد و تشکیل خانواده داد. از این ازدواج یک پسر (فرید) و دو دختر (فریبا و فدیا) باقی‌مانده که هیچ‌یک از آن‌ها در فعالیت‌های سیاسی شرکت ندارند. در بهمن ماه سال ۱۳۸۲ به فخرالدین حجازی نشان درجهٔ دو تعلیم و تربیت اعطا شد.
او در سالهای آخر عمر از بیماری پارکینسون رنج می‌برد. او در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶ در ۷۷ سالگی در تهران درگذشت.

آثار
----

* شگفتی‌های نهج‌البلاغه
* زندگانی امام حسن
* جنگ از دیدگاه نهج‌البلاغه
* فتح فاو
* پیامبر و قرآن
* جلوه‌ای از قرآن
* پژوهشی درباره‌ قرآن و پیامبر
* هنگامه بعثت
* سه سخن
* سی مقاله
* چهار بنیان
* سرود اقبال
* نقش و نفوذ صهیونیسم در اروپای غربی؛ نقش یهود در پیدایش کمونیسم
* سفرنامه فرنگ: گزارش سفرهیئت اعزامی شورای تبلیغات اسلامی به ایتالیا در حاشیه سفر برای شرکت در کنفرانس اوپک
* هفت حصار
* استعمار امریکا

پانویس
------

1. ↑
2. ↑  «فخرالدین حجازی در جبهه». تاریخ ایرانی. ۱۸ مرداد ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۷.
3. ↑  صحیفه امام، ج ۱۲، ص343.
4. ↑  «فخرالدین حجازی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶.
5. ↑  «مروری بر زندگی‌نامه فخرالدین حجازی». وبگاه مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۶.
6. ↑  ««فخرالدین حجازی» درگذشت». عصرایران. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۶.
7. ↑  «پیکر مرحوم فخرالدین حجازی تشییع شد». فردانیوز. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۶.

منابع
-----

* فخرالدین حجازی درگذشت
* فخر الدین حجازی، منتخب اول تهران در مجلس اول؛ خطیبی که مقنن شد
* «مجلس»، *روزنامه اعتماد ملی*، ج. دوره ش. ۴۷۳، ص. ۱۰، تاریخ تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)

| * ن
* ب
* و
نمایندگان حوزهٔ تهران در مجلس شورای اسلامی |
| --- |
| مجلس نخست(۱۳۶۳–۱۳۵۹)تهران، ری و شمیران | 
* حجازی
* حبیبی
* بازرگان
* معین‌فر
* خامنه‌ای
* حجتی
* باهنر
* آیت
* غفاری
* گلزاده
* موسوی خوئینی‌ها
* رجایی
* ناطق نوری
* هاشمی رفسنجانی
* ابراهیم یزدی
* اعظم طالقانی
* چمران
* عزت‌الله سحابی
* مجتهد شبستری
* دستغیب
* ولایتی
* سامی
* یدالله سحابی
* حسینی لواسانی
* هادی نجف‌آبادی
* معادیخواه
* عسگراولادی
* موسوی بجنوردی
* صباغیان
* شاه‌آبادی
* شیبانی
* دعایی
* بهروزی
* امانی
* صدیقی
* زواره‌ای
* کمالی
* مولایی
* پوراستاد
* رهبری
* سید تقی خاموشی

 |
| مجلس دوم(۱۳۶۷–۱۳۶۳)تهران، ری و شمیران | 
* هاشمی رفسنجانی
* مهدی کروبی
* ناطق نوری
* روحانی
* دباغ
* درّی نجف‌آبادی
* دعایی
* زرگر
* شیبانی
* مجتهد شبستری
* موحدی کرمانی
* رهبری
* اصغری
* حجازی
* دستغیب
* دوزدوزانی
* غفاری
* کمالی
* اسرافیلیان
* امانی
* بادامچیان
* ربانی
* بهروزی
* زواره‌ای
* صدیقی
* فارسی
* انواری
* سید حسین موسویان
* هادی نجف‌آبادی
* نیک‌روش
* محمد یزدی

 |
| مجلس سوم(۱۳۷۱–۱۳۶۷)تهران، ری و شمیران | 
* هاشمی رفسنجانی
* مهدی کروبی
* ناطق نوری
* روحانی
* باهنر
* دعایی
* سرحدی‌زاده
* محتشمی‌پور
* شیبانی
* موحدی کرمانی
* رجائی خراسانی
* بهروزی
* عمید زنجانی
* اصغرزاده
* اصغری
* الویری
* تسلیمی
* حبیبی
* حجازی
* حدیدچی
* دستغیب
* دوزدوزانی
* سلامتی
* صدوقی
* صدیقی
* غفاری
* فروتن
* مظفری‌نژاد
* معین
* موسوی لاری
* نوربخش
* ولایی
* کتیرائی
* کمالی

 |
| مجلس چهارم(۱۳۷۵–۱۳۷۱)تهران، ری و شمیران | 
* ناطق نوری
* روحانی
* باهنر
* صدر
* عباسپور
* فیاض‌بخش
* یحیوی
* سید علی‌اکبر ابوترابی‌فرد
* محمدجواد لاریجانی
* تقوی
* دعایی
* شیبانی
* مجتهد شبستری
* ساوجی
* موحدی کرمانی
* موسوی حسینی
* سید مرتضی نبوی
* منیره نوبخت
* وحید دستجردی
* درّی نجف‌آبادی
* رجائی خراسانی
* رهبری
* بهروزی
* سلیحی
* سید علینقی خاموشی
* سیفیان
* صابر
* عسگراولادی
* عمید زنجانی
* غیوری

 |
| مجلس پنجم(۱۳۷۹–۱۳۷۵)تهران، ری، شمیراناتو اسلامشهر | 
* ناطق نوری
* روحانی
* باهنر
* صدر
* عباسپور
* محجوب
* اکرمی
* غفوری‌فرد
* دانش‌جعفری
* فیاض‌بخش
* یحیوی
* انصاری
* جلودارزاده
* سرحدی‌زاده
* سید علی‌اکبر ابوترابی‌فرد
* محمدجواد لاریجانی
* تقوی
* درّی نجف‌آبادی
* دعایی
* رمضان‌زاده
* زرگر
* شیبانی
* مجتهد شبستری
* ساوجی
* موحدی کرمانی
* موسوی حسینی
* سید مرتضی نبوی
* منیره نوبخت
* عبدالله نوری
* فائزه هاشمی
* وحید دستجردی
* فاطمه کروبی

 |
| مجلس ششم(۱۳۸۳–۱۳۷۹)تهران، ری، شمیراناتو اسلامشهر | 
* مهدی کروبی
* خاتمی
* حدادعادل
* آرمین
* افخمی
* انصاری
* بورقانی
* جلودارزاده
* هادی خامنه‌ای
* حضرتی
* حقیقت‌جو
* دعایی
* راکعی
* سرحدی‌زاده
* سعیدی
* داود سلیمانی
* شکوری‌راد
* صفایی فراهانی
* وحیده طالقانی
* محتشمی‌پور
* موسوی خوئینی
* میردامادی
* بهزاد نبوی
* نعیمی‌پور
* علیرضا نوری
* وهابی
* پورنجاتی
* کدیور
* کولایی
* محجوب

 |
| مجلس هفتم(۱۳۸۷–۱۳۸۳)تهران، ری، شمیراناتو اسلامشهر | 
* حدادعادل
* باهنر
* توکلی
* جلودارزاده
* آلیا
* افتخاری
* رهبر
* زاکانی
* مصباحی‌مقدم
* مظفر
* نادران
* نجابت
* کوچک‌زاده
* سروری
* عباسپور
* فدایی
* کاتوزیان
* احمدی
* اختری
* افروغ
* امین‌زاده
* خادم
* خوش‌چهره
* دانش‌جعفری
* ریاض
* شیخ‌الاسلام
* طباطبایی
* فیاض‌بخش
* متکی
* فضل‌الله موسوی
* غفوری‌فرد
* محجوب

 |
| مجلس هشتم(۱۳۹۱–۱۳۸۷)تهران، ری، شمیراناتو اسلامشهر | 
* حدادعادل
* آقاتهرانی
* باهنر
* توکلی
* آلیا
* افتخاری
* حسینیان
* رسایی
* رهبر
* زارعی
* زاکانی
* محجوب
* مرندی
* مصباحی‌مقدم
* مطهری
* نادران
* نجابت
* نوباوه
* کوثری
* کوچک‌زاده
* الهیان
* اکرمی
* بادامچیان
* سروری
* صدر
* صفایی
* عباسپور
* غفوری‌فرد
* فدایی
* کاتوزیان

 |
| مجلس نهم(۱۳۹۵–۱۳۹۱)تهران، ری، شمیراناتو اسلامشهر | 
* حدادعادل
* آقاتهرانی
* باهنر
* توکلی
* سید محمدحسن ابوترابی‌فرد
* آلیا
* افتخاری
* بذرپاش
* حسینیان
* رحماندوست
* رسایی
* رهبر
* زارعی
* زاکانی
* محمد سلیمانی
* طبیب‌زاده
* طلا
* محجوب
* مرندی
* مصباحی‌مقدم
* مطهری
* مظفر
* میرکاظمی
* نادران
* نبویان
* نجابت
* نوباوه
* سید مهدی هاشمی
* کوثری
* کوچک‌زاده

 |
| مجلس دهم(۱۳۹۹–۱۳۹۵)تهران، ری، شمیرانات،اسلامشهر و پردیس | 
* عارف
* مطهری
* جلودارزاده
* محجوب
* حضرتی
* جلالی
* اولادقباد
* بادامچی
* کواکبیان
* سیده فاطمه حسینی
* سروش
* سلحشوری
* حیدری
* سعیدی
* شیخ
* علی نوبخت
* صادقی
* وکیلی
* مافی
* نعمتی
* ذوالقدر
* فتحی
* سیاوشی
* سید فرید موسوی
* مازنی
* علیجانی
* محمدی
* نجفی
* رحیمی
* هاشم‌زائی

 |
| مجلس یازدهم(۱۴۰۳–۱۳۹۹)تهران، ری، شمیرانات،اسلامشهر و پردیس | 
* قالیباف
* میرسلیم
* آقاتهرانی
* نادران
* دهنوی
* نبویان
* خاندوزی
* شاکری
* عمویی
* نوباوه
* توانگر
* ~~رهبر~~
* پیرهادی
* ایزدخواه
* نادری
* روح‌الامینی
* موسوی
* الهیان
* شریعتی نیاسر
* شریفیان
* تقوی
* رفیعی
* یزدی‌خواه
* خضریان
* تقی‌پور
* قاسم‌پور
* رضاخواه
* لاجوردی
* رضوانی
* اکبری
* کوثری

 |