**سینمای اوکراین** (انگلیسی: Cinema of Ukraine) تأثیر بسیاری بر سینمای جهان داشته‌است؛ زیرا اوکراین دارای پیشینهٔ طولانی در زمینهٔ فیلمسازی و همچنین دارای کارگردانان بزرگی بوده‌است.

پیشینه
------

قبل از دهه ۲۰ سینمای اوکراین به سبب حضور چند چهره مستعد، پیشرفت قابل توجهی در زمینه‌های فنی تولید فیلم و همچنین در شیوه‌های کارگردانی از خود نشان داد. ژیگا ورتوف، الکساندر داوژنکو و سرگئی پاراجانف از مهمترین این چهره‌ها بودند.

از ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۹ ژیگا ورتوف کارگردان، فیلمبردار و تدوینگر لهستانی‌تبار که در مسکو فعالیت هنری داشت و ساخت اولین فیلم‌های خبری سینمای روسیه به او نسبت داده می‌شود؛ به همراه دو برادرش بوریس و میخائیل کافمن که هردو فیلمبردار بودند و در کنار همسرش الیزابت اسویلوا، طی مأموریتی دولتی به کیف و دیگر شهرهای اوکراین رفتند و نقش بسیاری مهمی در شکل‌گیری فیلم‌های خبری و مستند سینمای اوکراین ایفا کردند.

در سینمای اوکراین اما نام الکساندر داوژنکو به عنوان پیشگام سینمای داستانی و فیلم بلند همواره جاودانه شده‌است. او که از همراهی همسرش یولیا سولنتسه وا نیز بهره می‌برد؛ سرگئی پاراجانوف سینماگر ارمنی و چندین همکار مستعد وی را به استودیوی خود در کیف دعوت کرد. تولیدات گروه داوژنکو بین سال‌های ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۴ دارای نوع‌آوری‌های فراوانی برای سینمای نوپای آن زمان به حساب می‌آمد. مهمترین و احتمالاً ماندگارترین خروجی سینمایی گروه داوژنکو فیلم بلند *زمین* محصول ۱۹۳۰ نام دارد.

با همه این درخشش‌ها، سینمای اوکراین پس از جنگ جهانی دوم ظهور و بروزی از خود نشان نداد. در اوکراین و به ویژه در شهرهای کوچک و بزرگ همواره سالن‌های سینمایی زیادی ساخته و بهره‌برداری می‌شد. به طوری که بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۹۰ تعداد سالن‌های سینما در این کشور به بیش از ۲۰۰۰ عدد رسید بود. اما روندی که طی دوران جنگ سرد تقریباً در عمده جمهوری‌های شوروی به لحاظ فرهنگی و هنری ایجاد شده بود ساخت و تولیدات سینمایی سفارشی بود. و این روش تا سال ۱۹۹۰ ادامه یافت.

از ۱۹۹۰ تاکنون
--------------

جایزه جشنواره بین‌المللی فیلم اودسا
جشنواره کن از آغاز دهه ۹۰ نقش مؤثری در شناسایی دوباره سینمای اوکراین ایفا کرد. در این دهه چهره‌های جوان زیادی از بدنه سینمای اوکراین آثار خود را به جشنواره‌های اروپایی به ویژه جشنواره فیلم کن می‌فرستادند.

در کن ۱۹۹۱ یک کارگردان اوکراینی به نام یوری ایلنکو برای فیلم *دریاچه قو* موفق شد به جایزه فیپرشی برسد. از این پس بسیاری از آثاری که پیش از این در سالهای قبل توسط دولت کمونیستی توقیف شده و رنگ پرده را به خود ندیده بودند سر از جشنواره‌های سراسر دنیا درآوردند.

در زمینه ساخت و تولید فیلم کوتاه نیز سینمای اوکراین آثاری قابل ارائه داده‌است. فیلم‌های کوتاه اوکراینی به دفعات برنده جایزه نخل طلای فیلم کوتاه کن شده‌اند. که از این میان نام‌هایی مانند ایگور استرامبیسکی در کن ۲۰۰۵ و ماریانا رودا در کن ۲۰۱۱ قابل اشاره‌اند.

طی سال‌های ۲۰۰۰ بدین‌سو چندین کارگردان مستعد اوکراینی دارای نام و آوازه شدند. اوکسانا باریاک با فیلم *آئورورا* محصول ۲۰۰۶؛ ایهور پودولچاک با فیلم‌هایی نظیر *لاس‌منیناس* محصول ۲۰۰۸ و دلیریوم محصول ۲۰۱۳ و همچنین سرگئی لوزنیتسا با فیلم *مای‌جوی* که در کن ۲۰۱۰ در بخش مسابقه حضور داشت.

در حال حاضر در کشور اوکراین بیش ۱۰ جشنواره فیلم به‌طور سالیانه برگزار می‌شود که در میان آنها جشنواره بین‌المللی فیلم اودسا معتبرترین است. مرکز ملی تولید فیلم داوژنکو نیز همراه با برگزاری کلاس‌های آموزشی، در زمینه آرشیو و تولید فیلم نیز بسیار فعال است. تولید فیلم سینمایی اکنون در این کشور بسیار افت کرده و در سال تنها ۵ فیلم بلند در اوکراین ساخته می‌شود. تعداد سینماهای این کشور ۲۳۲۲ سالن و مخاطبین آن ۱۵ میلیون نفر گزارش شده‌اند.

کارگردان‌های مهم
----------------

* الکساندر داوژنکو
* سرگئی پاراجانف
* آناتول لیتواک

بازیگران سرشناس
---------------

* دیوید وادیم
* میلا یوویچ
* اولگا کوریلنکو
* میلا کونیس

فیلم‌های مهم
------------

* *مردی با دوربین فیلم‌برداری*
* *زمین*
* *سایه‌های نیاکان فراموش‌شده*

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست سینماهای جهان

منابع
-----

1. ↑  "Cinema of Ukraine". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2019-12-07.
2. ↑  «آشنایی با سینمای اوکراین». *همشهری آنلاین*. ۲۰۱۴-۰۹-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۵.
3. ↑  *بیژن خرسند. دایرةالمعارف سینمایی. تهران. انتشارات امیرکبیر. چاپ اول.1361. ص 403*.
4. ↑  "Dziga Vertov". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2019-10-24.
5. ↑  "Festival de Cannes - Official Site". *Festival de Cannes* (به انگلیسی). Retrieved 2019-12-15.
6. ↑  «Odesa International Film Festival (OIFF)». *oiff.com.ua*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۵.
7. ↑  "Odesa International Film Festival". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2019-09-25.
8. ↑  «Національний центр Олександра Довженка». *www.dovzhenkocentre.org*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۵.
9. ↑  «KYIV NATIONAL I. K. KARPENKO-KARY THEATRE, CINEMA AND TELEVISION UNIVERSITY». *www.knutkt.com.ua*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۵.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Cinema of Ukraine». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ سینمای اوکراین موجود است. |

| * ن
* ب
* و
سینمای جهان |
| --- |
| آسیا | 

|  |  |
| --- | --- |
| شرقی | 
* چین
	+ هنگ کنگ
* ژاپن
* مغولستان
* کره
	+ کره شمالی
	+ کره جنوبی
* تایوان

 |
| جنوبی | 
* افغانستان
* بنگلادش
* بوتان
* هند
* نپال
* پاکستان
* سریلانکا (جافنا)

 |
| جنوب شرقی | 
* برمه
* کامبوج
* اندونزی
* مالزی
* فیلیپین
* سنگاپور
* تایلند
* ویتنام

 |
| غربی | 
* ایران
* ارمنستان
* جمهوری آذربایجان
* بحرین
* گرجستان
* عراق
* اسرائیل
* اردن
* کویت
* لبنان
* عمان
* فلسطین
* عربستان سعودی
* سوریه
* ترکیه
* امارات متحده عربی
* یمن

 |
| مرکزی | 
* قزاقستان
* قرقیزستان
* تاجیکستان
* ترکمنستان
* ازبکستان

 |

 |
| آفریقا | 

|  |  |
| --- | --- |
| شمالی | 
* الجزایر
* مصر
* مراکش
* تونس

 |
| شرقی | 
* جیبوتی
* کنیا
* سومالی
* اوگاندا

 |
| غربی | 
* بنین
* بورکینافاسو
* سنگال
* غنا
* کیپ ورد
* لیبریا
* نیجر
* نیجریه

 |
| مرکزی | 
* جمهوری آفریقای مرکزی
* جمهوری دموکراتیک کنگو
* چاد
* کامرون

 |
| جنوبی | 
* آنگولا
* ماداگاسکار
* آفریقای جنوبی

 |

 |
| اروپا | 

|  |  |
| --- | --- |
| شرقی | 
* بلاروس
* جمهوری چک
* مجارستان
* مولداوی
* لهستان
* رومانی
* روسیه
	+ امپراتوری روسیه
	+ اتحاد جماهیر شوروی
* اسلواکی
* اسلوونی
* اوکراین

 |
| شمالی | 
* دانمارک
* استونی
* جزایر فارو
* فنلاند
* ایسلند
* ایرلند
* لتونی
* لیتوانی
* نروژ
* سوئد
* بریتانیا
	+ ایرلند شمالی
	+ اسکاتلند
	+ ولز

 |
| جنوبی | 
* آلبانی
* بوسنی و هرزگوین
* بلغارستان
* کرواسی
* قبرس
* یونان
* ایتالیا
* کوزوو
* مقدونیه
* مالت
* مونته‌نگرو
* پرتغال
* صربستان
	+ یوگوسلاوی
* اسپانیا
	+ گالیسیا

 |
| غربی | 
* اتریش
* بلژیک
* فرانسه
* آلمان
* لوگزامبورگ
* هلند
* سوئیس

 |

 |
| آمریکای جنوبی | 
* آرژانتین
* بولیوی
* برزیل
* شیلی
* کلمبیا
* اکوادور
* پاراگوئه
* پرو (ایکیتوس)
* اروگوئه
* ونزوئلا

 |
| آمریکای شمالی | 
* کانادا (کبک)
* کوبا
* هائیتی
* جامائیکا
* مکزیک
* آمریکا
	+ پورتوریکو

 |
| اقیانوسیه | 
* استرالیا
* فیجی
* نیوزیلند
* ساموآ

 |
| 
* بین‌المللی: جهان عرب
* کُردستان
* آمریکای لاتین

 |