**موریتس شلیک** (آلمانی: Moritz Schlick؛ آلمانی: [ʃlɪk] (دربارهٔ این پرونده شنیدن) زاده ۱۸۸۲– درگذشته ۱۹۳۶)، فیزیکدان، فیلسوف علم و پایه‌گذار حلقه وین و یکی از رهبران اصلی آن در پوزیتیویسم منطقی بود.

زندگی
-----

در ۱۴ آوریل ۱۸۸۲ در برلین به دنیا آمد. وی پس از اتمام دوره دبیرستان در برلین، در دانشگاه‌های هایدلبرگ، لوزان و برلین حضور یافت و به تحصیل پرداخت. سرانجام دکترای خود را در سال ۱۹۰۴ میلادی با عنوان بازتاب نور از سطوح ناهمگن تحت نظر مؤسسهٔ ماکس پلانک در برلین دریافت کرد. سه سال پس از آن را در گوتینگن، هایدلبرگ و برلین به مطالعات فیزیکی گذراند؛ و در سال ۱۹۰۷ با بلانش گای هاردی از آمریکا ازدواج کرد و از سال ۱۹۰۷ میلادی در زوریخ دو ترم روانشناسی را در دانشگاه خواند.

شلیک دوست نزدیک اینشتین بود و با هم مکاتبات بسیاری دربارهٔ تفسیر فلسفی نظریه نسبیت داشتند. این دوستی چنان بود که اینشتین، قبل از آن که شلیک به وین برود، او را در کسب کرسی استادی در دانشگاه کیل یاری رساند. شلیک در سال ۱۹۲۲ به وین رفت و به جای ارنست ماخ عهده‌دار درس علوم استقرایی شد.

از بین پوزیتیویست‌های منطقی او اولین کسی بود که به نتایج فلسفی نظریه نسبیت علاقه نشان داد. او در ۱۹۱۵ مقاله‌ای با عنوان *اهمیت فلسفی اصل نسبیت* منتشر کرد. ریشه‌های تفکر پوزیتیویست‌های منطقی را می‌توان به راحتی در این کتاب یافت.

اندیشه
------

شلیک نزد ماکس پلانک تحصیل کرده بود و به عنوان مفسر نظریه نسبیت اینشتین، شناخته می‌شد. اما آنچه او را از ارنست ماخ متمایز می‌ساخت، علاقه‌اش به مسائل کلاسیک فلسفه بود.

او در *اهمیت فلسفی اصل نسبیت* ادعا کرد که نه پوزیتیویسم ارنست ماخ و نه فلسفه نوکانتی کاسیرر نمی‌توانند حق نظریه نسبیت را ادا کنند و در نتیجه هر دو باید طرد شوند.

مرگ
---

در ۲۲ جون ۱۹۳۶ یکی از دانشجویان شلیک که دکترایش را با شلیک انجام داده بود، به نام هانس نلبوک در دانشگاه وین به او شلیک کرد که به مرگ او انجامید. وی قبلاً تهدید کرده بود که شلیک را به قتل می‌رساند.

موریتس شلیک استاد کرسی فلسفهٔ علوم استقرایی بود و طبق معمول زمانی که می‌خواست به سمت کلاس درس برود، یک دانشجوی پیشین دکترا به نام یوهان هانس نلبوک در روی پله‌ها انتظار او را می‌کشید. نلبوک تاکنون دو بار به خاطر تهدید کردن شلیک به بیمارستان روانی فرستاده شده بود و طبق تشخیص پزشکان، پارانویای اسکیزوفرنی (بدگمانی ناشی از روان گسیختگی) داشت. اشتغال ذهنی او با استاد راهنمای پیشین اش تا اندازه‌ای هم تقصیر شاگرد دیگری، سیلویا بوروویکا آلمانی: Sylvia Borowicka بود که نلبوک به دام عشق اش افتاده بود. دختر به نلبوک گفته بود که عاشق پروفسور علوم استقرایی است که این به نظر نلبوک خطایی غیرقابل فهم می‌نمود. در تصورات جنون‌آمیز نلبوک این دو با هم رابطه داشتند.. چون در نتیجهٔ شکایت شلیک گرفتار بیمارستان روانی شده بود پس به فکر تلافی افتاد. شلیک به پلیس هم خبر داد و حتی محافظ شخصی گرفت؛ ولی پس از مدتی وقتی تهدیدها جامهٔ عمل نپوشید قرار شد محافظت قطع شود و شلیک از تماس با پلیس درست کشید.

او به یکی از همکارانش گفته بود: ترسیدم کم‌کم فکر کنند این منم که دیوانه ام!

در ساعت نه و ربع بامداد پروفسور شلیک به پاگرد نیمهٔ پلکان اتاق‌های تدریس فلسفه رسید. نلبوک تپانچه اتوماتیکش را درآورد و چهار بار از فاصلهٔ کوتاه شّلیک کرد. گلوله چهارم که به پای شلیک خورد زائد بود: گلوله سوم شکم و روده بزرگ او را دریده بود و دو گلوله نخست قلبش را سوراخ کرده بودند. موریتس شلیک در دم جان سپرد. لوح یادبودی برنجی امروزه در آن نقطه نصب است.

منابع
-----

* 
* 
* 

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* کره
* کرواسی
* هلند
* لهستان
* سوئد

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)
* مث‌سای‌نوت
* پروژهٔ تبارشناسی ریاضیات
* zbMATH

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
**فلسفه تحلیلی** |
| --- |
| فیلسوفان | 
* رابرت مریهو آدامز
* ویلیام آلستون
* جان لانگشاو آستین
* آلفرد جی آیر
* الیزابت انسکوم
* دیوید مالت آمسترانگ
* رابرت آئودی
* رابرت برندم
* سی. دی. براد
* تایلر برج
* جان پی. برگس
* رودلف کارناپ
* رودریک چیشولم
* پاتریشا چرچلند
* پاول چرچلند
* دیوید چالمرز
* نوآم چامسکی
* دونالد دیویدسن
* دنیل دنت
* فرد درتسکه
* مایکل دامت
* بس ون فراسن
* گوتلوب فرگه
* جری فودر
* فیلیپا فوت
* پیتر گیچ
* ای. سی. گریلینگ
* پل گرایس
* آلوین گولدمن
* پیتر هکر
* ار. ام. هیر
* گیلبرت هارمن
* جان هوترون
* ایان هکینگ
* کارل گوستاو همپل
* یاکو هینتیکا
* پیتر ون اینواگن
* فرانک کامرون جکسن
* کریستین کورسگارد
* سول کریپکی
* دیوید لوئیس (فیلسوف)
* جی. ال. مکی
* نورمن ملکلم
* جان مکداول
* جرج ادوارد مور
* تامس نیگل
* رابرت نوزیک
* درک پارفیت
* دوی زفانیا فیلیپس
* الوین پلانتینگا
* ای. ان. پرایر
* هیلاری پاتنم
* ویلارد کواین
* جان رالز
* هانس رایشنباخ
* برتراند راسل
* گیلبرت رایل
* جان سرل
* موریتس شلیک
* ویلفرید سلارز
* پیتر سینگر
* پیتر استراسن
* ریچارد سوئین‌برن
* پیتر اونگر
* برنارد ویلیامز
* تیموتی ویلیامسون
* جان ویزدم
* لودویگ ویتگنشتاین
* استفن یابلو
* استفان ویکسترا
* *بیشتر ...*

 |
| نظریه‌ها | 
* انقباض گرایی
* نظریه مرجع مستقیم
* تجربه‌گرایی
* کل‌نگری
* اتمیسم منطقی
* اثبات‌گرایی منطقی
* طبیعت‌گرایی (فلسفه)
* معرفت‌شناسی طبیعی‌شده
* نو کارکردگرایی
* وحدت گرایی طبیعی
* ویژه گرایی
* تقلیل‌گرایی
* علم‌گرایی
* شک‌گرایی
* تصدیق گرایی
* **بیشتر...**

 |
| مفاهیم | 
* آنالیز
* گزاره تحلیلی-گزاره ترکیبی
* شرطی خلاف واقع
* تصریح
* توصیف معین
* شهود
* معنا
* منطق موجهات
* لازم و کافی
* پارادوکس تحلیل
* جهان ممکن
* موازنه بازتابی
* نشانگر صلب
* داده‌های حسی
* معنا و مصداق
* فرارویدادگی
* آزمایش فکری

 |
| مقاله‌های مرتبط | 
* واقع گرایی استرالیایی
* فلسفه زبان طبیعی
* منطق فلسفی
* فلسفه زبان
* فلسفه علم
* فلسفه پساتحلیلی
* **بیشتر...**

 |
| 
* رده:فلسفه تحلیلی
* رده:مقاله‌های خرد فلسفه

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک فیلسوف است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |