**فخرالدوله حسن بن کیخسرو** یا **حسن دوم باوندی**واپسین اسپهبد سلسلهٔ باوندیان تبرستان بود که با مرگ وی در ۲۱ آوریل ۱۳۴۹ میلادی دودمان باوند منقرض شد. از مهم‌ترین اتفاقات در دوران حکومت وی جنگ با سربداران و جنگ‌های دو خاندان چلاویان و جلالیان بود.

دوران حکومت
-----------

وضعیت ایران در زمان ملوک الطوایفی همزمان با حکومت فخرالدوله حسن باوندی.
آخرین اسپهبد مستقل سلسلهٔ باوندیان حسن‌بن‌کیخسرو بود که پس از مرگ برادرش، به اسپهبدی باوندیان منصوب شد. در زمان رهبری وی امیرمسعود سربدار رهبری سربداران را برعهده داشت و قدرت بسیاری یافته‌بود چنانچه قلمروش به خراسان و تبرستان تجاوز نموده‌بود. بعد از مرگ حسن جوری، امیرمسعود به جنگ تغاتیمور رفت که این جنگ در نزدیکی مرزهای مازندران بود و لشکر تغاتیمور در گرگان شکست خورد. تغاتیمور فرارکرده و به فخرالدوله پناه برد.

امیرمسعود به همین بهانه به باوندیان دستور فرمانبری داد و چون پاسخی سزاوار خود نشنید، در سال ۱۳۴۲ میلادی به آمل حمله کرد. فخرالدوله‌حسن باوندی و جلال‌الدوله اسکندر پادوسبانی به کمک یکدیگر به امیرمسعود حمله کردند. بعد از جنگ‌های سختی که درگرفت.

سرانجام کیاجمال‌الدین احمد جلال برای انحراف امیرمسعود به اردوی وی رفت و در این راه کشته شد، امیرمسعود نیز شکست خورد و به دستور جلال‌الدوله اسکندر پادوسبانی به قتل رسید.

پس از واقعهٔ امیرمسعود سربدار، بیماری وبا در آمل رشد یافت و بسیاری از بزرگان خاندان باوندیان و زن و فرزندان فخرالدوله درگذشتند. اندکی بعد نیز فخرالدله‌حسن با مشورت غمازان، کیاجلال را که از ارکان دولت او بود کشت.

فرزندان کیاجلال از بیم فخرالدوله به جلال‌الدوله اسکندر پناه بردند و پادشاه پادوسبانیان برای جنگ ارتشی فراهم نمود. از سوی دیگر، فخرالدوله با کیاافراسیاب چلاوی، دشمن دیرینه کیاییان جلالی، متحد شد و اختیارات مملکتی را به او داد. به همین سبب خلل در ارکان دولت افتاد و هرج‌ومرج زیاد شد.

اما فخرالدوله که تاب پایداری در برابر ارتش پادوسبانیان را نداشت، به خدمت او رفت و صلح خواست و با کیاییان جلالی سازش نمود. این کار موجب خشم چلاویان شد و افراسیاب چلاوی به نیرنگ، فتوای قتل فخرالدوله را از علمای آمل گرفت. سرانجام در ۲۷ محرم ۷۵۰ قمری برابر ۲۱ آوریل ۱۳۴۹ میلادی یکی از پسران افراسیاب به نام محمدکیا، فخرالدوله حسن را با خنجرش در گرمابه به قتل رساند.

با مرگ او سلسلهٔ آل‌باوند به کلی منقرض شد. فرزندان فخرالدوله به نام‌های شرف‌الملوک، شاه‌غازی، شمس‌الملوک و ملک کاووس به جلال‌الدوله اسکندر امیر پادوسبانیان پناه بردند و او تلاش نمود تا حکومت آل‌باوند را دوباره پایدار کند و پسران فخرالدوله را به حکومت برساند. اما از سپاه افراسیاب چلاوی که در آمل حکومتی پایه‌گذاری کرده بود، شکست خورد و کوشش‌های او به جایی نرسید.

منابع
-----

* «باوندیان». دانشنامهٔ جهان اسلام. بایگانی‌شده از اصلی در 30 اكتبر 2010. دریافت‌شده در 7 اوت 2011. تاریخ وارد شده در `|archivedate=` را بررسی کنید (کمک)

| * ن
* ب
* و
باوندیان |
| --- |
| شاخهٔ کیوسیه(۶۵۱–۱۰۷۴) | 
* باو (۶۵۱–۶۶۵)
* *آذر ولاش* (غاصب، ۶۶۵–۶۷۳)
* سهراب یکم (۶۷۳–۷۱۷)
* مهرمردان (۷۱۷–۷۵۵)
* سهراب دوم (۷۵۵–۷۷۲)
* شروین یکم (۷۷۲–۸۱۷)
* شهریار یکم (۸۱۷–۸۲۵)
* شاپور (۸۲۵)
* *مازیار* (غاصب، ۸۲۵–۸۳۹)
* کارن یکم (۸۳۹–۸۶۷)
* رستم یکم (۸۶۷–۸۹۵)
* شروین دوم (۸۹۶–۹۳۰)
* شهریار دوم (۹۳۰–۹۶۴)
* رستم دوم (۹۶۴–۹۷۹)
* مرزبان (۹۷۹–۹۸۶)
* شروین سوم (۹۸۶)
* شهریار سوم (۹۸۶–۹۸۷)
* مرزبان (۹۸۷–۹۹۸)
* شهریار سوم (۹۹۸)
* مرزبان (۹۹۸–۱۰۰۶)
* ابوجعفر محمد (???–۱۰۲۷)
* کارن دوم (۱۰۵۷–۱۰۷۴)

 |  |
| شاخهٔ اسپهبدیه(۱۰۷۴–۱۲۱۰) | 
* شهریار چهارم (۱۰۷۴–۱۱۱۴)
* قارن سوم (۱۱۱۴–۱۱۱۷)
* رستم سوم (۱۱۱۷–۱۱۱۸)
* علی یکم (۱۱۱۸–۱۱۴۲)
* رستم شاه غازی (۱۱۴۲–۱۱۶۵)
* حسن یکم (۱۱۶۵–۱۱۷۳)
* اردشیر یکم (۱۱۷۳–۱۲۰۵)
* رستم پنجم (۱۲۰۵–۱۲۱۰)

 |
| شاخهٔ کینخاریه(۱۲۳۸–۱۳۴۹) | 
* اردشیر دوم (۱۲۳۸–۱۲۴۹)
* محمد (۱۲۴۹–۱۲۷۱)
* علی دوم (۱۲۷۱)
* یزدگرد (۱۲۷۱–۱۳۰۰)
* شهریار پنجم (۱۳۰۰–۱۳۱۰)
* شاه کیخسرو (۱۳۱۰–۱۳۲۸)
* شرف‌الملوک (۱۳۲۸–۱۳۳۴)
* حسن دوم (۱۳۳۴–۱۳۴۹)

 |
| اتحاد ملی طبرستان(۱۹۱۷) | امیرمؤید سوادکوهی •  سیف‌الله خان •  هژبرسلطان (*حماسه هژبرسلطان*) •  لهاک‌خان |
| جستارهای وابسته | خاندان اسپهبدان •  شجره‌نامه •  خاندان باوند •  کیوس ساسانی •  شهریارکوه •  سیده ملک خاتون |
|  رده  درگاه |