**احمد دانشگر** (۱۳۱۲ – ۱۶ فروردین ۱۴۰۰ (خورشیدی)) نویسنده، پژوهشگر حوزهٔ فرش و مدرس دانشگاه بود.

زندگی‌نامه
----------

وی تحصیلات ابتدایی را در مکتب‌خانه و سپس مدارس جدید شهرهای اهواز و دزفول، و دبیرستان را در تهران و تربت حیدریه گذراند. از سال ۱۳۳۶ تا ۱۳۴۰ در رشته زبان و ادبیات عرب دانشگاه تهران تحصیل کرد و نیز از محضر استادان ادبیات مانند بدیع‌الزمان فروزانفر و محمد فرزان بهره‌مند شد. وی سال‌ها در بانک کشاورزی ایران مشغول به کار بود. تحقیق پیرامون فرش دستباف را از سال ۱۳۴۴ که مأمور خدمت در ناحیه ترکمن‌صحرا شهر گنبد کاووس شد آغاز کرد. در ۱۳۵۹ بازنشسته شد و پس از سکونت در تهران به انتشار مطالعات و تحقیقات خود در حوزهٔ تولید و بافت فرش دستی ایران و نیز زبان و ادب فارسی پرداخت. انتشار مقالات متعدد و نیز چاپ دو اثر فرهنگ جامع فرش ایران در ۱۳۷۲ و دانشنامهٔ فرش ایران در ۱۳۸۹ باعث شد که نام او به عنوان محقق فرش شهرت یابد. دانشنامه فرش ایران یک دایرةالمعارف تخصصی است که زیرنظر هیئت علمی مرکز ملی فرش ایران در چهار کتاب (جلد) منتشر شده و محتوای آن به این شرح است: کتاب اول شامل فصل‌های «دار و ابزار»، «مواد اولیه» و «رنگ»؛ کتاب دوم شامل فصل‌های «طرح و نقش» و «شناخت فرش و آداب مربوط به آن»؛ کتاب سوم شامل فصل‌های «بافت»، «انواع بافت و زیرانداز»، «آسیب‌شناسی (عیب‌ها ـ ترمیم)» و «مقیاس‌ها ـ اندازه‌ها» و کتاب چهارم شامل فصل‌های «جغرافیا و تاریخ فرش ایران»، «جغرافیا و تاریخ فرش جهان»، «اقتصاد» و «فرش‌های موزه‌ای، کاخ‌موزه‌ای، مجموعه‌ای، اماکن» است. در ۱۹ آبان ۱۳۹۸ از او برای فعالیت‌های علمی، پژوهشی و تحقیقی در صنعت ـ هنر فرش ایران طی مراسمی با عنوان *آیین تجلیل از مفاخر فرش ایران* با حضور مسئولان و جمعی از فعالان حوزهٔ فرش دستباف ایران تقدیر شد.
در حوزهٔ زبان فارسی کتاب *فرهنگ‌نامه گویش اهالی تربت حیدریه* نمونه‌ای از لغت‌نامه‌های گویشی است که مقدمه‌ای مفصل در دستور زبان گویش منطقه و متنی مستند به شواهد شعری از شاعران تربتی دارد.

کتاب‌شناسی
----------

#### بخش اول: فرش ایران

* *دانشنامهٔ فرش ایران*(۴ جلد)*. نشر مرکز ملی فرش ایران. ۱۳۸۹*
* *فرش ایران را بشناسیم*. نشر کانون پرورش کودکان و نوجوانان. ۱۳۸۹
* *۲۷ مقاله در مورد فرش ایران*. نشر جهانتاب. ۱۳۸۴
* *فرهنگ جامع فرش ایران*. نشر دی. چاپ اول ۱۳۷۲ (چاپ دوم نشر یادواره ۱۳۷۶)

#### بخش دوم: اشعار

* *رنگ زندگی*. دفتراول شعر. نشر جهانتاب. ۱۳۸۲
* *آویزهٔ باران*. دفتر دوم شعر. نشر جهانتاب. ۱۳۸۹
* *صفای دل*. دفتر سوم شعر. نشر جهانتاب. ۱۳۹۵

#### بخش سوم: ادب فارسی

* *فرهنگ دانشگر اعلام فارسی*. نشر حافظ نوین. ۱۳۷۰
* *فرهنگ گویش مردم تربت حیدریه*. نشر آستان قدس رضوی. ۱۳۷۴
* *پروین اعتصامی شاعره‌ای از تبار روشنی‌ها*. نشر حافظ نوین. ۱۳۷۴
* *دولت قرآن، برداشت‌های صریح حافظ از قرآن کریم*. نشر حافظ نوین. ۱۳۸۲
* *چون حکایت می‌کند (داستان‌های مثنوی معنوی)*(۲ جلد)*. نشر حافظ نوین. ۱۳۸۲*
* *دیوان پروین اعتصامی و فرهنگ بسامدی آن*. نشر جهانتاب. ۱۳۹۱
* *فرهنگنامهٔ گویش اهالی تربت حیدریه*. نشر جهانتاب. ۱۳۹۶

اخبار
-----

#### اهدای اسناد مربوط به پروین اعتصامی به سازمان اسناد ملی ایران

احمد دانشگر در اسفند ۱۳۸۲، گنجینهٔ اسناد مربوط به پروین اعتصامی را به مردم ایران اهدا کرد. این گنجینه که اکنون در موزهٔ اسناد ملی ایران نگاهداری می‌شود از سوی خانم مهرانگیز اعتصامی، برادرزادهٔ پروین اعتصامی، در سپاس از نگارش کتاب پروین شاعره‌ای از تبار روشنی‌ها (سال ۱۳۷۴) به وی اهدا شده بود. در میان این اشیا و اسناد اهدایی برخی اشیای شخصی پروین اعتصامی دیده می‌شود مانند تابلو روبان‌دوزی قاب‌شده حدود ۵۵\*۵۰ سانتیمتر اثر دست خانم پروین اعتصامی در دوره نوجوانی که در اتاقش نصب بوده و نام خودش نیز در پایین اثر دیده می‌شود. از میان سایر اسناد می‌توان به این موارد نیز اشاره کرد: تابلو نقاشی از چهره پروین اعتصامی اثر مهرانگیز اعتصامی در ابعاد ۴۹\*۷۰ سانتیمتر، یک جلد کتاب ناسخ‌التواریخ چاپ سنگی متعلق به خاندان اعتصامی با مهر و تاریخ سال ۱۳۱۰، جاقرآنی مخمل متعلق به پروین اعتصامی، تعداد ده برگ اسناد خانوادگی مرحوم یوسف اعتصامی و تعداد هشت برگ رونوشت سند و تعدادی وسایل روی میز تحریر پروین اعتصامی مانند گونیا و جوهرخشک‌کن.

نمونهٔ شعر
----------

ماه امشب همچو خورشید گران
می‌درخشد بر فراز آسمان
چون عروسان شب‌نما کرده به سر
بر رهش گسترده فرش سیم و زر
پهنه قالی است گویی آسمان
ماه زیبا چون ترنجی در میان
گرد بر گرد ترنج زرنگار
شمسه‌ها قندیل‌ها بس استوار
چهارسو بنشسته لچّک‌ها قرین
تا نماز آرد بدان مهرآفرین
یا بیابد از دو سو راه گریز
وارهد ز افشار طرّه ریز ریز
لیک آن زنجیره‌ها زنجیروار
راه بگرفته بدیشان ره‌مدار
شاه‌عباسی گل ریز و درشت
برگ‌ها، گل‌ها، فراوان مشت مشت
بر زمینه فرش پاشیده چنان
بر ره آن نازنین گل باغبان
خط اسلیمی نگر چون کهکشان
ریخته گل در برش زستارگان
طرح‌ها بین از گل و مرغ و درخت
کرده ترسیم آن شه بی تاج و تخت
هست بر تسبیح حق چاره‌ساز
طاق و محراب و شبستان در نماز
بر فراز جو درخت زندگی
کاشته طراح طرح زندگی…

پانویس
------

1. ↑  *فرهنگنامهٔ گویش اهالی تربت حیدریه*. به کوشش احمد دانشگر، اسفندیار جهانشیری. جهانتاب. ص. پشت جلد.
2. ↑  *دانشنامه فرش ایران*. شرکت چاپ و نشر بازرگانی. ۱۳۸۹. ص. ۳۲.
3. ↑  *فرهنگنامۀ گویش اهالی تربت حیدریه*. به کوشش احمد دانشگر، اسفندیار جهانشیری. جهانتاب. ص. پشت جلد.
4. ↑  «تجلیل از مفاخر فرش ایران». *پایگاه اطلاع‌رسانی دولت*. ۱۹ آبان ۱۳۹۸.
5. ↑  «گزارش پژوهش و مفاخر فرش». *خبرگزاری صداوسیما*. ۲۲ آبان ۱۳۹۸.
6. ↑  علی‌رضا طیبی (۲۷ خرداد ۱۳۹۸). «فرهنگ‌نامهٔ گویش اهالی تربت حیدریه». *فرهنگستان زبان و ادب فارسی*.
7. ↑  «آثار منتشر شدهٔ احمد دانشگر». *اهل قلم*.
8. ↑  «اهدای اسناد، دست‌نوشته‌ها و تعدادی از وسایل پروین اعتصامی به گنجینه اسناد ملی ایران». *مهرنیوز*. ۱۹ اسفند ۱۳۸۲.
9. ↑  احمد دانشگر (اردیبهشت ۱۳۸۱). «شرح ملاقات و گفت و گو با خانم مهرانگیز اعتصامی (برادرزاده پروین)». *نورمگز*.
10. ↑  *رنگ زندگی*. جهانتاب. ۱۳۸۳. ص. ۱۲۹.

رده:اهالی دزفول
رده:درگذشتگان ۱۴۰۰
رده:زادگان ۱۳۱۲
رده:نویسندگان مرد اهل ایران