**اَردَوان دوم** (اشک هجدهم) هجدهمین شاه شاهنشاهی اشکانی است (۱۲ میلادی – ۳۸/۴۱ میلادی). او پیش از رسیدن به شاهی، فرمانروای ماد آتروپاتن و دست نشانده دولت مرکزی اشکانی بود. نسب او از طرف مادر به اشکانیان می‌رسید. اردوان در سال ۱۲ میلادی تاج و تخت شاهی را از دست ونون یکم که تا آن زمان شاه ایران بود، به در آورد. پیش از به تخت نشستن اردوان دوم، اوضاع داخلی ایران آشفته بود. اردوان به سامان دادن اوضاع کشور پرداخت و شورش‌هایی را که به وقوع پیوسته بود، سرکوب کرد.

سنگ نگاره روی مرمر خاکستری مربوط به سال ۲۵ یا ۲۶ میلادی، نامه اردوان سوم به اهالی شهر شوش به زبان یونانی ، در این نامه اردوان اظهار می‌کند که مایل است هستیائوس دوباره به عنوان خزانه دار انتخاب شود و پس از سه سال که قاضی‌های سلطنتی او را از کار برکنار کرده بودند، دوباره بر سر کار برگردد. این نامه نشان می‌دهد که مهردار شاهی هنوز از زمان سلوکیان از زبان یونانی استفاده می‌کرده‌است و نیز نشان می‌دهد که اردوان در امور داخلی شهر شوش نظر می‌داده است، سنگ نوشته در موزه لوور است و در سال ۱۹۳۲ یافته شده‌است.

سالشمار
-------

* **۳۴** *میلادی*: اردوان دوم اشکانی، پسرش آرشاک یکم را به زمامداری ارمنستان منصوب می‌کند.
* **۳۵** *میلادی*: قتل آرشاک یکم.
* **۳۷**: اردوان دوم ارمنستان را به روم واگذار کرده و با تیبریوس امپراتور روم صلح می‌کند.
* **۴۱** *میلادی*: مرگ اردوان دوم

رسیدن به شاهی
-------------

بزرگان ایران از ونون یکم (ونون یکم فرزند نخست فرهاد چهارم) که از سال ۷ یا ۸ میلادی شاه ایران بود، ناراضی بودند. ونون به خاطر اقامت در روم تربیتی رومی داشت و از عهدهٔ کارها آنچنان که انتظار می‌رفت، برنمی آمد. در سال ۱۲ میلادی بزرگان کشور اردوان سوم را به شاهی برگزیدند و وی با برانداختن ونون بر تخت شاهی نشست. ونون به ارمنستان رفت و آنجا را تصرف کرد، ولی اردوان او را از آنجا راند. ونون سپس به سوریه فرار کرد و تحت حمایت رومیان قرار گرفت.

نبرد با رومیان و برکنار شدن از شاهی
-----------------------------------

رومیان از اتفاقات پیش آمده در ایران سود بردند و برخلاف پیمانی که با ایران بر سر مسائل ارمنستان داشتند، شخصی به نام آرتاکسیس را به شاهی ارمنستان منصوب کردند. اردوان دوم از این کار رنجیده‌خاطر گشت و نامه‌ای توهین‌آمیز به تیبریوس قیصر روم نوشت و سپس ارشک پسر خود را بر تخت شاهی ارمنستان نشاند. تیبریوس از این اقدام خشمگین شد و یکی از پسران فرهاد چهارم را که در نزد او بود، به سوریه روانه کرد تا جنگ خانگی در ایران به راه اندازد. تیبریوس همچنین مردمان شمالی از جمله گرجیان را به حمله به ارمنستان تحریک کرد. این مهاجمان ارشک را به قتل رساندند و به این ترتیب اردوان با آنان و رومیان وارد جنگ شد و شکست خورد. این شکست و رویدادهای دیگری که در آن زمان اتفاق افتاد، موجب شد که او را از سلطنت برکنار کنند و شخصی به نام تیرداد را به جای او به تخت بنشانند.

رسیدن دوباره به شاهی
--------------------

پس از این که اردوان دوم از شاهی برکنار شد، از پای ننشست و به گرگان رفت. وی در آنجا پیروان زیادی یافت و با همراهی آنان به تیسفون برگشت و دوباره به تخت نشست. این نبردهای خانگی و آشفتگی‌های داخل ایران این فرصت را به رومیان داد تا تلاش برای گرفتن ارمنستان از ایران را از سر بگیرند. رومیان با شتاب فراوان علاقه‌مندی خود را برای آشتی با دولت اشکانی و مذاکره بر سر مسئلهٔ ارمنستان اعلام کردند. اردوان از آنجایی که نبرد با رومیان را صلاح نمی‌دید، پذیرفت که از ارمنستان چشم بپوشد و دیگر این سرزمین زیر نفوذ و فرمانروایی ایران نباشد. این کار او بزرگان کشور را دوباره آزرده خاطر کرد و او که شاهی را با سختی‌های بسیار دوباره به دست آورده بود، یک بار دیگر توسط آن‌ها برکنار شد. اندکی پس از این، اردوان دوم برای سومین بار بر تخت شاهی ایران نشست و در سال چهل میلادی درگذشت. پس از مرگ او نبرد خانگی با شدت بیشتری ادامه یافت و در زمان کوتاهی سه شاه بر تخت نشستند و این وضع تا زمان به شاهی رسیدن بلاش یکم ادامه داشت.

منابع
-----

* خدادادیان، اردشیر، اشکانیان، منصور، ۱۳۸۰

1. ↑  «Dalle portant une inscription grecque: lettre du roi parthe Artaban III aux Susiens». موزه لوور. ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۶ شهریور ۱۳۹۱.
2. 1 2 3 4  CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 *iranicaonline.org*

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اردوان دوم (اشکانی) موجود است. |

 }} 

|  |
| --- |
| اردوان سوم**اشکانیان** **درگذشتهٔ:** ۴۱/۳۸ میلادی |
| عنوان سلطنتی |
|
| پیشین:ونون یکم |  **شاهنشاه ایران‌**۱۲ - ۴۱/۳۸ میلادی | پسین:وردان یکم |

درگاه‌ها:تاریخاشکانیانایرانزندگی‌نامه

| * ن
* ب
* و
شاهنشاهان اشکانی (۲۴۷ پیش از میلاد – ۲۲۴ پس از میلاد) |
| --- |
| 
* ارشک یکم (۲۵۰–۲۴۶/۲۱۱ پیش از میلاد)
* تیرداد یکم (۲۴۶–۲۱۱ پ. م)
* ارشک دوم (۲۱۱–۱۹۱ پ. م)
* فریاپت (۱۹۱–۱۷۶ پ. م)
* فرهاد یکم (۱۷۶–۱۷۱ پ. م)
* مهرداد یکم (۱۷۱–۱۳۸ پ. م)
* فرهاد دوم (۱۳۸–۱۲۷ پ. م)
* اردوان یکم (۱۲۷–۱۲۴ پ. م)
* مهرداد دوم (۱۲۴–۸۸ پ. م)
* گودرز یکم (۹۵–۹۰ پ. م)
* ارد یکم (۹۰–۸۰ پ. م)
* سیناتروک (۷۷–۷۰ پ. م)
* فرهاد سوم (۷۰–۵۷ پ. م)
* مهرداد سوم (۵۷–۵۴ پ. م)
* ارد دوم (۵۷–۳۸ پ. م)
* پاکور یکم § (۵۱ پ. م)
* فرهاد چهارم (۳۷–۲ پ. م)
* تیرداد دوم§ (۳۲ پ. م)
* موزا (۲ پ.م. –۴ پس از میلاد)
* فرهاد پنجم (۲ پ.م. –۴ پس از میلاد)
* موزا (۴–۶)
* ونن یکم (۶–۱۲)
* اردوان سوم (۱۰–۳۵)
* تیرداد سوم (۳۵–۳۶)
* اردوان سوم (۳۶–۳۸)
* وردان (۴۰–۴۷)
* گودرز دوم (۴۰–۵۱)
* ونن دوم (۵۱)
* بلاش یکم (۵۱–۷۸)
* وردان دوم§ (۵۵–۵۸)
* بلاش دوم (۷۷–۸۰)
* پاکور دوم (۷۸–۱۰۵)
* اردوان چهارم (۸۰–۹۰)
* بلاش سوم (۱۰۵–۱۴۷)
* خسرو (۱۰۹–۱۱۶)
* پارتاماسپت§ (۱۱۶–۱۱۷)
* سیناتروک دوم§ (۱۱۶)
* خسرو (۱۱۷–۱۲۹)
* بلاش سوم (۱۲۹–۱۴۰)
* مهرداد چهارم (۱۲۹–۱۴۰)
* بلاش چهارم (۱۴۷–۱۹۱)
* خسرو دوم§ (۱۹۱)
* بلاش پنجم (۱۹۱–۲۰۸)
* بلاش ششم (۲۰۸–۲۲۸)
* اردوان پنجم§ (۲۰۸–۲۲۴)

 |
| § غاصبان تاج و تخت یا حریفان در پادشاهی |