**پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما** (به انگلیسی: Laser and Plasma Research Institute) دانشگاه شهید بهشتی که به قطب فوتونیک خاورمیانه نیز معروف است در سال ۱۳۷۲ با هدف گسترش علم لیزر، اپتیک، فوتونیک و پلاسما با تربیت نیروی متخصص، انجام تحقیقات پایه‌ای جهت گسترش مرزهای علم و تحقیقات کاربردی در صنعت و علوم، در دانشکدهٔ علوم فعالیت خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۷۴ این پژوهشکده مجوز اصولی و در سال ۱۳۷۷ مجوز قطعی تأسیس خود را از شورای گسترش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دریافت کرد و در سال ۱۳۸۳ به دنبال گسترش فعالیت‌ها، به پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما تغییر نام یافت.

این پژوهشکده شامل ۱۸ آزمایشگاه فعال است و در حال حاضر تعداد ۱۵ عضو هیئت علمی در پژوهشکده فعالیت دارند. هم‌اکنون ۵ گروه پژوهشی مصوب زیر در پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما وجود دارد:

* ۱- کاربردهای لیزر
* ۲- تکنولوژی لیزر
* ۳- ماده چگال
* ۴- بیوفوتونیک
* ۵- مهندسی پلاسما

اعضای هیئت علمی
---------------

* علی دلفی رضایی (کوانتوم اپتیک)
* محمدعلی انصاری (بیوفوتونیک)
* مهران باقری (حالت جامد، اپتیک کوانتومی)
* سید حسن توسلی (اسپکتروسکوپی لیزری)
* فاضل جهانگیری (اپتیک غیرخطی)
* سیده مهری حمیدی (مگنتوپلاسمونیک، بلورهای فوتونیکی، مدارهای مجتمع نوری)
* احمدرضا راستکار (مهندسی پلاسما، مهندسی سطح)
* اسماعیل زیبایی (بیوفوتونیک، سنسورهای فیبر نوری)
* بابک شکری (فیزیک پلاسما، مهندسی پلاسما، بیوفیزیک)
* محمدمهدی طهرانچی (مگنتوفوتونیک، حالت جامد)
* حمیدرضا قمی (تخلیهٔ الکتریکی، لیزرهای گازی، کاربردهای لیزر، کاربردهای پلاسما)
* مجید قناعت شعار (اپتیک نیمه‌رسانا، بلورهای فوتونیکی، اسپینترونیک، مگنتوفوتونیک)
* حمید لطیفی (سنسورهای فیبر نوری، لیزر، اندازه‌گیری غیرمخرب، میکرواپتیک)
* رضا مسعودی (لیزرهای حالت جامد، لیزرهای فمتوثانیه، بیوفوتونیک، مخابرات نوری)
* عزالدین مهاجرانی (فوتونیک مواد آلی و پلیمرها، بیوفوتونیک، مخابرات نوری)
* علیرضا نیکنام (محاسبات عددی، فیزیک پلاسما)

فعالیت‌های آموزشی
-----------------

با توجه به نیاز مبرم به تربیت نیروی کارآمد در علم فوتونیک، پلاسما و لیزر تلاش فراوانی از سوی اعضای هیئت علمی پژوهشکده برای تأسیس دوره‌های تحصیلات تکمیلی فوتونیک و مهندسی پلاسما، برای اولین بار در ایران و منطقه در مقطع کارشناسی ارشد به عمل آمد و سرانجام اولین دورهٔ کارشناسی ارشد فوتونیک در سال ۱۳۸۱ و اولین دورهٔ کارشناسی ارشد مهندسی پلاسما در سال ۱۳۸۴ با پذیرش دانشجو از طریق آزمون سراسری برگزار شد و به دنبال آن برخی از مراکز دانشگاهی دیگر نیز این رشته‌ها را دایر نمودند. در مرحلهٔ بعد و جهت تکمیل چرخهٔ تربیت نیروی انسانی، مقدمات تأسیس دورهٔ دکتری فوتونیک فراهم و پس از اخذ موافقت شورای گسترش آموزش عالی اولین دورهٔ دکتری فوتونیک در سال ۱۳۸۳ برگزار شد. در حال حاضر تعداد ۱۰۱ دانشجوی کارشناسی ارشد فوتونیک و ۳۲ دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی پلاسما و ۶۶ دانشجوی دکترای فوتونیک در این پژوهشکده مشغول به تحصیل، پژوهش و انجام پروژه هستند. همچنین از سال ۱۳۸۱ تا کنون تعداد ۴۵۰ دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد و ۸۵ دانشجو در مقطع دکترا از پژوهشکده فارغ‌التحصیل شده‌اند.

علاوه بر دانشجویان رشته‌های فوتونیک و مهندسی پلاسما، بخشی از دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی گروه فیزیک دانشکده علوم دانشگاه شهید بهشتی نیز پروژه‌های مربوط به پایان‌نامه و رسالهٔ خود را در این پژوهشکده می‌گذرانند. فارغ‌التحصیلان این پژوهشکده قابلیت انجام پروژه‌های تحقیقاتی و صنعتی را در صنایع وابسته دارند.

فعالیت‌های پژوهشی
-----------------

طی ده سال گذشته حدود ۳۵۰ مقالهٔ علمی در مجله‌های معتبر با نمایهٔ ISI و مجلات معتبر علمی پژوهشی توسط اعضای هیئت علمی این پژوهشکده به چاپ رسیده است. همچنین بیش از ۴۵۰ مقاله نیز در کنفرانس‌های معتبر داخلی و بین‌المللی ارائه گردیده است.

در زمینهٔ طرح‌های پژوهشی تاکنون ۸۵ طرح درون سازمانی (قرارداد عقدشده بین اعضای هیئت علمی و معاونت پژوهشی دانشگاه) و ۷۹ طرح برون سازمانی با سازمان‌ها و نهادهای مختلف از قبیل شرکت پژوهش و توسعهٔ صنعت نفت، مرکز صنایع نوین، وزارت دفاع، وزارت علوم (مرکز مطالعات و همکاری‌های علمی و بین‌المللی)، مرکز تحقیقات مخابرات ایران، سازمان فضایی ایران و سایر نهادها منعقد گردیده که تعدادی از آن‌ها با موفقیت به پایان رسیده و تعدادی دیگر نیز در دست اجرا است.

افتخارات
--------

برخی از افتخارات پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما به شرح ذیل است:

* کسب رتبهٔ طرح پژوهشی برتر در سال ۱۳۷۹ در جشنوارهٔ بین‌المللی
* انتخاب پژوهشگر برتر کشور در سال ۱۳۸۳ از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
* کسب رتبهٔ پژوهش کاربردی برتر در بیستمین جشنوارهٔ بین‌المللی خوارزمی در سال ۱۳۸۵
* انتخاب مدیر پژوهشی برتر در سال ۱۳۸۵ از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
* انتخاب پژوهشگر برتر کشور در سال ۱۳۸۵ از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
* تأسیس قطب علمی فوتونیک در پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما در سال ۱۳۸۵
* انتخاب استاد نمونهٔ کشور در سال ۱۳۸۷
* انتخاب مدیر پژوهشی برتر در سال ۱۳۸۹ از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
* تأسیس قطب علمی پلاسما و کاربردهای آن در پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما در سال ۱۳۹۰
* انتخاب استاد نمونهٔ کشوری در سال ۱۳۹۱ از سوی وزرات علوم، تحقیقات و فناوری

پیوند به بیرون
--------------

* وب‌گاه پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما
* وبگاه آزمایشگاه مگنتوفوتونیک پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما
* وبگاه آزمایشگاه لیزر اسپکتروسکوپی پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما
* وبگاه آزمایشگاه مگنتوپلاسمونیک پژوهشکدهٔ لیزر و پلاسما

منابع
-----

1. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۱۵.

 بایگانی‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine