**خورمیز**، دهستانی است از توابع بخش مرکزی شهرستان مهریز در استان یزد ایران.
این روستا از پنج بخش خورمیز سفلی و خورمیز علیا و مدوار و عصمت آباد و میرک آباد تشکیل شده است.

واژه شناسی
----------

بنظر می رسد واژه ی خورمیز معرّب و تغییریافته ی حورمیز و یا هورمیز باشد و در نهایت به هورمزد یا اهورامزدا خدای خوبیها در آیین زرتشت برمی گردد. ضمنا واژه ی هرمز هم از همین ریشه مشتق شده است(هورمزد).

برخی نیز خورمیز را معرب کلمه هرمز، پسر انوشیروان ساسانی بنیان گذار این دهستان میدانند

جمعیت
-----

براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۷٬۷۸۴ نفر (۲٬۱۰۲ خانوار) بوده‌است.

تاریخچه
-------

بنا به روایتِ تاریخ، این روستا در روزگار فرمانروایی انوشیروان ساسانی به دست پسر او، هرمز شاه، بنا شده است.
در کتاب *تاریخ یزد* به چگونگی پیدایش خورمیز اشارت داشته و این‌گونه نقل می‌کند:
«که انوشیروان را دختر خاقان ترک، پسر و دختری به وجود آمد که پسر را هرمز و دختر را مهرنگار نامید و یزد را به مهرنگار بخشید.
ازاین‌رو مهرنگار معماران و مقنّیانِ چند به یزد فرستاد دستور اجرای قنوات و احداث دهاتی به نام خودش و برادرش هرمز داد.
گویند هرمز را بسیار دوست می‌داشت؛ چه او یگانه یادگاری بود از مادرش خاقان، عملاً معماران و مقنیان، نخست کاریز مهریز را احداث کردند و قریه خودش طرحی در مجرای آن ساختند به نام خودش مهرگرد مشهور شد.
آنگاه قنات و قریه‌ای دیگر در یک‌فرسخی آنجا احداث کرد به نام هرمز (هرمیز) نامیدند و در تعریفات بعدی خورمیز نامیده شد...

و هرمز در آنجا قلعه‌ای ساخت و قناتی جاری کرد که هنوز قلعهٔ آن وجود دارد.

در مورد شکل‌گیری مجموعه‌بناهای تاریخی خورمیز مستندات تاریخی نشان‌دهندهٔ قدمت خورمیز بیش از ۱۵۰۰ سال است که به مرور زمان به شکل امروزی درآمده است.

منابع
-----

1. ↑  درگاه ملی آمار ایران

| * ن
* ب
* و
پرچم ایران شهرستان مهریز |
| --- |
| مرکز | 
* مهریز

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* مهریز

 |
| دهستان‌ها  و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| ارنان | 
* احمدآباد
* ارنان
* اشرف
* رحمت‌آباد
* سرو
* عبدالله‌آباد
* علی‌آباد
* فتح‌آباد
* کردآباد
* کمال‌آباد

 |
| تنگ چنار | 
* احمدآباد
* ادرو
* اردشکن
* امیرآباد
* بادامک
* بنافتی
* بوجرو
* چاه بنه
* چنار
* حاجی سیدعلی اصغر
* حاجی شمس
* حاجی محمدعلی
* حسن‌آباد (شرق)
* حسن‌آباد (غرب)
* حسین‌آباد
* حق‌آباد
* دره ارزنی
* رضاآباد
* سیدآباد
* سیدآقایی
* سیدجواد
* طباف
* عباس‌آباد
* علی مرادی
* کریزان
* کوکک
* مروزین پایین
* مزرعه نانوا
* مزرعه نو
* ملک‌آباد
* مهدی‌آباد
* میرزاجعفر

 |
| خورمیز | 
* باغ دهوک
* تقی‌آباد
* چاه مورتونی
* حسین‌آباد
* خورمیز سفلی
* خورمیز علیا
* رضائیه
* سریزد
* شمس‌آباد
* شهرک صنعتی
* عصمت‌آباد
* علی‌آباد زارع
* محمدآباد طباطبایی
* محمودآباد
* مخلصون
* مدوار
* مزرعه حاجی عبدالله
* مزرعه حاجی محمدعلی
* مزرعه شریف
* میرک‌آباد
* نورآباد
* هاشم‌آباد
* هرفته

 |
| میانکوه | 
* ابراهیم‌آباد
* بابامیر
* بنادک سادات
* ثانی‌آباد
* دره
* سیدآباد
* طزنج
* فخرآباد
* گل افشان
* منشاد
* هنزا

 |
| بهادران | 
* ابراهیم‌آباد جدیدی
* برج حاجی محمدتقی
* بهادران
* بهارستان
* چاه احمدآباد خمینی
* چاه احمدآباد
* چاه الهیه
* چاه ده حیدر
* چاه محمدآباد دلبر
* رباط زین‌الدین
* رضاآباد شمسائی
* علی‌آباد
* علی‌آباد گرده کوه
* کریم‌آباد
* مجتمع دام و طیور شرکت مرصوص
* محمدآباد علیزاده
* محمدآباد منصوری
* محمودآباد
* مرادآباد ابوالقاسم
* مرادآباد گرده کوه
* مهدی‌آباد

 |

 |

 |

 |