***محله بهداشت*** یک مجموعه تلویزیونی به نویسندگی بیژن بیرنگ برای کودکان است که بعد از مجموعه اولی به نام «محله برو بیا» ساخته شد. این برنامه با تیتر «برنامه ای جالب و دیدنی و عبرت آموز یا محله بهداشت» آغاز می‌شد. «محله برو بیا» محصول سال ۱۳۶۳ بود و از شبکه دو سیما پخش می‌شد. در ادامه مجموعه «محله برو بیا» که هدفش آشنایی کودکان با «قانون» بود، «محله بهداشت» تلاش می کرد تا کودکان را با مقوله «بهداشت» و کاربردش در زندگی روزمره آشنا کند. در مجموعه «محله بهداشت» چند شخصیت دیگر به «محله برو بیا» اضافه شدند. از نکات قابل تأمل این مجموعه سرودها و ترانه هایی بود که بچه ها در طول مجموعه می خوانند و همچنین موسیقی هر دو مجموعه که شاعران و آهنگسازان باسوادی چون شکوه قاسم نیا (شاعر کودک)، مهرداد جهانفر (آهنگساز) و آندره آرزومانیان آهنگساز و نوازنده ایرانی به آن پرداخته بودند.

عوامل
-----

تحقیق: سعید معدنی

شعر: شکوه قاسم‌نیا

ضبط موسیقی: محسن کلهر

نور: احمد نصیری‌نیا، عبدالله گل‌افشار، حمیداحمد علیخانی

مدیر صحنه: عباس کوثری

دستیار تهیه: حمید نوبری، مهران رسّام

منشی صحنه: مهناز افضلی

دکور: المیرا صباحی، رحیمه صباحی

چهره پرداز: مرتضی اردستانی، فرامرز بهرامپور، مسعود افشار، فاطمه اردکانی

لباس: حمیده نوبری

قسمت ها
-------

قسمت اول: با عرض سلام (یا) اصول کلی بهداشت

قسمت دوم: میخی بر دیوار، تابلویی آویزان (یا) اصول کلی بهداشت

قسمت سوم: مسافرِ کوچولویِ اولیه (یا) بهداشت بدن

قسمت چهارم: هپلی ضد حمام (یا) بهداشت دست و گرفتن ناخن 

قسمت پنجم: گاری بیار، هپلی ببر (یا) ادامه بهداشت دهان و دندان

قسمت ششم: چشم چشم، دو ابرو (یا) بهداشت چشم

قسمت هفتم: او می بیند! (یا) بهداشت چشم و لباس

قسمت هشتم: یک جاروی دسته بلند (یا) بهداشت دستگاه تنفس و خواب و استراحت

قسمت نهم: حدس بزن چه کسی برای شام می آید (یا) بهداشت غذائی

قسمت دهم: این هفته مواظب خودتون باشید (یا) بهداشت و حفظ محیط زیست

قسمت یازدهم: ورزش (یا) چه کسی مشعل المپیک را دزدید؟

قسمت دوازدهم: وقتی برای سلام، وقتی برای خداحافظی (یا) مروری کلی بر آنچه گذشت

بازیگران
--------

| نام بازیگر | نقش | توضیحات |
| --- | --- | --- |
| فردوس کاویانی | دانشمند یونانی
(پدر بزرگوار) | پدر پسر باهوش یونانی. او در «محله برو بیا» نیز حضور داشت و بیشتر مواقع نمی تواند پاسخ سوالات پسر باهوش اش را بدهد. |
| پزشک محله | پزشک محله که حسین آقا (بقال محله) به او خانه اجاره داده است. او در محله بهداشت قصد دارد خانه را به مطب تبدیل کند. فردوس کاویانی در «محله برو بیا» پاسبان راهنمایی و رانندگی بود. به همین دلیل بچه ها در «محله بهداشت» او را «سرکارِ پزشکِ محله» خطاب می کنند. |
| محمود جعفری | زورو | زورو در «محله برو بیا» علاقه داشت دیگران فکر کنند او علیه زور و جرم و بی قانونی می جنگد و انسان ها را نجات می دهد. همیشه در زمان رخداد مشکلات وقتی کسی به او نیاز داشت اما فرار را بر قرار ترجیح میداد، و به همین سبب کسی دوستش نمیداشت. هیچوقت دست راست اش را از چپ نیز تشخیص نداد. در «محله بهداشت» هم نقشش چندان متفاوت نیست. با سوپرمن تفاهم ندارد زیرا فکر می کند او جایش را گرفته است. |
| مجتبی | کودکی در «محله بهداشت» |
| مرتضی ضرابی | سوپرمن | سوپرمن اصلا سوپرمن نبود و به سختی می تواند کارهای خارق العاده ای انجام دهد. |
| رضا ژیان | کیمیاگر اعظم
(اَبَوی جان) | کیمیاگر اعظم که پسرش (سَبَبی) او را « اَبَوی» خطاب می کند و در تلاش تا فرمول طلا را بدست بیاورد. |
| دکتر آرتیموس یونانی | او تلاش می کند نمایش دهد که فقدان سلامتی خوب نیست و به آموزش مطالب پزشکی به زبان ساده می پردازد. پدر و پسر عزیزوار اورا «آرتیموس عزیزوار» خطاب می کنند. |
| آقای تابلوکار
(رجب آقا) | آقای تابلوکار، درخت کار قدیمیِ آقای شمعدانیِ «محله برو بیا»، که در «محله برو بیا» عقیده داشت باید جای درخت تابلو کاشته شود، اکنون به نظافت شهر می پردازد و به تبلیغ بهداشت و ورزش می پردازد. |
| حمید جبلی | پسر کیمیاگر اعظم
(سَبَوی جان) | پسر کیمیاگر اعظم که پدرش او را « سَبَوی» خطاب می‌کند. او در فراگیری علم کیمیاگری بسیار بی استعداد است. |
| عباس | معروف به عباس بی دندون، کودکی در «محله بهداشت» |
| اکبر عبدی | بشر اولیه | بشر اولیه در جنگل زندگی می کند و سعی می کند قانون جنگل را توصیف کند. در «محله برو بیا» شیری در جنگل هر از گاهی در نزدیکی خانه اش نعره می‌ زد و او همیشه واهمه داشت که سرانجام طعمه شیر خواهد شد. در «محله بهداشت» با شیر اما دوست شدند. |
| گروهبان گارسیا | گروهبان گارسیا ملقب به «گروهبان عمو گارسیا» در تلاش است تا زورو را دستگیر کند و در ازای تحویل زرورو به قانون جایزه دریافت کند. جایزه ای که به خاطرش تلاش می کند تا زورو را دستگیر کند «یک حوله ی حمام نو» است! |
| حسن | کودکی در «محله بهداشت» |
| حسین پناهی | پسر بشر اولیه | ملقب به «مسافرِ کوچولویِ اولیه» که در پی یافتن حمام و در آرزوی گرفتن یک دوش آب گرم از جنگل به شهر مسافرت می کند. |
| رضا رویگری | شیر جنگل | در «محله برو بیا» تنها نعره شیر شنیده می شد. اما در «محله بهداشت» رضا رویگری نقش شیر را بازی می کند. |
| آتیلا پسیانی | پسر باهوش یونانی
(پسر عزیزوار) | او در «محله برو بیا» ابتدا سطح دانش بسیار اندکی نسبت به قانون داشت اما در طول برنامه تبدیل به پسری باهوش تر از پدرش شد. در «محله بهداشت» هم در پی کسب دانش درباره «بهداشت» است. |
| محسن | کودکی در «محله بهداشت» |
| مجید کربلائی نجف | کَلّه | او در «محله برو بیا» پسر حرف گوش نکنی بود، به «به زیر پا گذاشتن قانون» علاقه داشت و تمام تقصیرها را همیشه گردن همبازی هایش می انداخت. اما در «محله بهداشت» عاقل تر شده است. شخصیت کلّه در مجموعه «محله برو بیا» عروسکی بود و با عرسک گردانی و صدا گردانی سیمین معتمدآریا. |
| فاطمه نقوی | حُسنیه خانوم | مادر «کَلّه» |
| اکبر رحمتی | حسین آقا | حسین آقا که در «محله برو بیا» دکان بقالی داشت اکنون در «محله بهداشت» دکان عطاری دارد و اصرار دارد که بگوید از دوا و درمان سر در می آورد. شخصیت حسین آقا در مجموعه«محله برو بیا» عروسکی بود به عروسک گردانی کامبیز صمیمی مفخم. |
| هادی مهدی چوپان | اِبرام آقا | ورزشکار محله که تلاش می کند بچه ها را با ورزش زورخانه ای آشنا کند. او به بچه ها یاد میدهد ورزش به سلامتشان کمک خواهد کرد. |
| حسین محب‌اهری | هپلی | او به همه افراد محله خودش را «میکروب با وفا و دوست داشتنی» معرفی می کند، اما در محله کسی دوستش نمی دارد. هپلی در قسمت پنجم با ذات اصلی خودش که همانا میکروب بودن است دچار مشکل می شود و از آن پس به دوگانگی شخصیت دچار می شود. او نمی داند باید از بهداشت پیروی کند یا اینکه هپلی بماند. |

برخی از سرود های بهداشتی «محله بهداشت»
--------------------------------------

### سرود «دهان و دندان»

**پدر بزرگوار:**

فرزند من پر حرفست

سپید مانند برف است

رویش، مویش

بگو جانم!

**پسر بزرگوار:**

دندان ام

خندان، خندان، خندانم

**پدر و پسر بزرگوا:**

هرگز تو مبر

از خاطر خودت

دندان سفید 

مانند طلاست

دندان سیاه

زرد است و سیاه

بوی بد آن 

مانند بلا.

  

**پدر اولیه:**

فرزند من زرنگ است

محکم مانند سنگ است

مشت اش، بازوش

بگو جانم!

**پسر اولیه:**

دندانم!

قدر آن را می دانم

**پدر و پسر اولیه و شیر:**

هرگز مشکن با دندانِ خود

پسته و بادام، فندق و گردو

تا لق نشود، بد بو نشود

هرگز نشود، فاسد و کرمو.

  

**کیمیاگر اعظم:**

سَبَوی حاضر جواب است

خوشبوتر از گلاب است

رختش، دستش

بگو جانم!

**سَبَوی** **پسر کیمیاگر اعظم:**

دهانم

خوش حرف و خوش بیانم.

  

**بچه های محله با هم:**

شیرینی و قند

آب یخ و داغ

دشمنِ آن است

دشمنِ دندان

  

دندانِ سفید

دندانِ تمیز

مانند گل است

تمامِ دهان.

  

### سرود «بیماری پرخوری»

درس امروز بچه ها

بیماری پر خوریست

آیا شما می دانید

نشانه های آن چیست؟

علائم این مرض

دل پیچه هست و دل درد

رنگِ مریض می شود

گاهی قرمز، گاهی زرد

  

پُر نخور بچه جان

تا نشوی از پُر خوردن نیمه جان

دم به دم هی نخور، کم بخور

همیشه سالم بمان!

  

شیرینی های خوشمزه

دهنارو آب میندازه

اما یادت باشه این را

خوردن داره اندازه! 

نگه دارید در یخچال 

غذاها را همیشه

چونکه غذا در یخچال

هرگز فاسد نمی شه

  

قبل از خوردن بشوئید

دست و رو را بچه ها

بعد از خوردن بگوئید

حتما شکر خدا را

  

ما بچه های ناز نازی

به این خوبی تمیزی

از دوره گردهای محل

نمی خریم هیچ چیزی!

  

### سرود «فصل های سال»

تابستان که می آید

با خود گرما می آرد

لباس های گرم و پشمی

دیگه فایده ندارد

  

باید رنگ سفید پوشید

پشت گرما را شکست

سفید و زرد و صورتی

مناسب این فصل است

  

در پائیز

می بارد

نَم نَم نَم

بارونِ ریز

  

می پوشیم

بارانی

می مانیم

پاک و تمیز

  

هوا که سرد می شود

کمتر می تابد خوریشد

باید که واسه گرم بودن

پالتو ی پشمی پوشید

  

آبی، مشکلی، سبز ِیشمی

رنگ های خوب سرماست

پالتو ژاکت های پشمی

برای حفظ گرماست

  

در بهار

دوباره

رختِ نو

بر تنِ ماست

  

نارنجی

سرخ و سبز

در این فصل

چه زیباست.

  

### سرود «حمام»

**بچه های محله با هم:**

من می روم به حمام

تو می روی به حمام

او می رود به حمام

ما می رویم به حمام

راز سلامت اینست

یک کلام

حمام، حمام، حمام!

**پدر اولیه:**اینجا تو این زمونه

راستش حموم نداریم

واسه همین همیشه

کثیفیم و بیماریم!

**پسر بزرگوار:**

من می شویم سرم را، تنم را

می گیرم ناخنم را

این حوله مال من است، تمیز است

این هم صابون که لیز است

**زورو:**زورو به حمام می رود

با خود یک حوله تمیز

۱۰ قالب صابون می برد

زورو پاکیزه می شود!

**هپلی:**من میکروبی غمگینم، بیکارم

دنیا برام زندونه، غم دارم

وقتی همه تمیزند

از زندگی بیزارم

**بچه های محله با هم:**

من می روم به حمام

تو می روی به حمام

او می رود به حمام

ما می رویم به حمام

راز سلامت اینست

یک کلام

حمام، حمام، حمام!

  

### سرود «چشم و لب و پیشانی، گوش و دهان و بینی»

بر صورت خود بنگر

بر آن تو چه می بینی؟

چشم و لب و پیشانی

گوش و دهان و بینی

پر فایده و زیباست

اینها که خدا داده

پس برای حفظ آن

باید شوی آماده

  

چشمان تو پر نور است

اشک تو کمی شور است

با چَشم تو می بینی

هر چه را که در دور است

  

پس نگهدار ِآن باش

هر لحظه و در هر جا

بر چَشم نزن هرگز

دستانِ کثیفت را

  

صبح و ظهر و قبل از خواب

مسواک بزن، مسواک

تا دهان تو گردد

خوشبوی و تمیز و پاک

  

راه نفس است بینی

پاکیزه نگهدارش

هر روز بشو آن را

آلوده تو نگذارش

  

در گوش نکن هرگز

سنجاق و مداد تیز

این پند مرا جانم

چون حلقه بگوش آویز.

  

### سرود «دشمن دندان»

شیرینی و قند

آب یخ و داغ

دشمنِ آن است

دشمنِ دندان

  

دندانِ سفید

دندانِ تمیز

مانندِ گل است

تمام دهان.

منابع
-----

1. ↑  «ازدحام درکوچه خوشبختي (يادي از مجموعه‌هاي «محله برو بيا» «محله بهداشت» و «بازم مدرسه‌ام دير شد»)». *www1.jamejamonline.ir*. ۲۴ تیر ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۵ آوریل ۲۰۱۹.
2. ↑  «سر زدن به کوچه‌های قدیمی تلویزیون با «محله بهداشت» و «محله برو بیا»». *Jamejam Online* (به IR). ۲۰۱۴-۱۱-۰۴.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
3. ↑  «خاطره‌بازی از جنس «محله برو بیا» و «سلطان و شبان»». *ایسنا*. ۷ اسفند ۱۳۹۶.
4. ↑  «سریال محله بهداشت (دیدن کامل)». *www.telewebion.com*.