**بهار** شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان بهار در استان همدان است که در ۱۵ کیلومتری شمالغرب شهر همدان قرار دارد. این شهر از لحاظ کشاورزی رتبهٔ اوّل تولید و صادرات سیب‌زمینی کشور و رتبه دوم سیر استان را دارا می‌باشد.

نام
---

نام قدیم این شهر چمن بوده‌است، برخی معتقدند این شهر به خاطر آب و هوای خوش به این نام معروف شده، برخی نیز معتقدند نام این شهر برگرفته از ایل بهارلو است که در این منطقه سکونت داشتند.

پیشینه
------

سابقه تاریخی شهر بهار بر اساس اسناد مکتوب تا دوران صفویه قطعی بوده‌است.
شهر بهار خاستگاه ایل بزرگ بهارلو می‌باشد، قبیله ییوا یا ایوا یکی از قبایل ۲۴ گانه ترکهای
اوغوز بعد از سکونت در دشت بهار به بهارلو معروف شدند این قبیله مهم‌ترین تکیه گاه حکومت قراقویونلوها بودند.
سندی که تا زمان صفوی موجودیت بهار به اثبات می‌رساند همان حضور جعفرخان زند است که مدتی در بهار مقیم بوده و مبیین تأثیرگذاری مردان این دیار در معادلات سیاسی و فرهنگی کشور است.

حمدالله مستوفی جغرافی‌دان قرن هفتم در نزهةالقلوب، منطقه ای که بهار در آن واقع شده را با نام فریوار می‌شناسد و می‌نویسد:

> همدان ولایتش پنج ناحیت دارد. اول فریوار در حوالی شهر است تا دو فرسنگی (در سمت اسدآباد) هفتاد و پنج پاره دیه‌است و شهرستانه و لالجین و فخرآباد و قاسم‌آباد و کوشک‌باغ و… از حساب فریوار است.
> 
> 

اصطلاح فریوار در قرن پنجم هـ. ق از زبان راوندی آمده‌است.
بهار تا نیم قرن اخیر دهستانی معتبر و مرکز بخش سیمینه رود بوده‌است.

خرابه‌های قلعهٔ شهر، بنام «دئولر قلعه سی» هنوز موجود است. در پیشینهٔ تاریخی بهار چه پیش از اسلام و چه بعد از اسلام ابهام جدی وجود دارد.

کشاورزی
-------

از دیرباز به علت مسطح و دشتی بودن مراتع همچنین وجود قنات و رودهای دائمی در این شهرستان، کشاورزی وباغداری رونق فراوانی داشته‌است، هم‌اکنون انواع سیب زمینی‌های بذری وارداتی و خوراکی با بالاترین استاندارد و کیفیت در این شهرستان تولید می‌گردد، از دیگر محصولات کشاورزی می‌توان به سیر سفید خشک، سیرقرمز، گندم و جو، دانه‌های روغنی، گردو و میوهای سر درختی نظیر آلو و گردو و همچنین گوجه فرنگی، خربزه هندوانه و انواع انگور اشاره کرد. در سالهای اخیر با مکانیزه شدن کشاورزی ونیاز به تولید بیشتر و جستجوی زمین‌های بکر و حاصلخیر، بهاری‌ها اقدام به کشت فراسرزمینی در سایر استانها و حتی کشورهای همجوار نموده‌اند. در دو سال گذشته کمبود بارندگی باعث افزایش مشکلات در زمینه آبهای زیر زمینی و سطح زیر کشت گردیده‌است.

اقلیم
-----

در سال ۱۳۸۷ شهرستان بهار تعداد ۷۰ روستای دارای سکنه معادل ۳/۶ درصد از کل روستاهای دارای سکنه استان همدان را به خود اختصاص داده‌است. این شهرستان از نظر طبیعی، دارای آب و هوای خشک \_ سرد و رژیم بارندگی آن از تیپ اقلیم مدیترانه‌ای است. رشته کوه الوند و شهر همدان در جنوب غربی و غرب شهرستان بهار قرار دارد. بقیهٔ وسعت شهرستان را دشت «بهار» در بر می‌گیرد. نقطه خروجی آب‌های بهار در کوشک آباد با ارتفاع ۱۶۸۰ متر واقع گردیده‌است. رودخانه‌های جاری این شهرستان عبارتند از:رودخانه سِیمینه‌رود صالح آباد، بهادربیگ و قره آغاج

ساکنان بهار از قدیم به شغل باغ‌داری و بوستانکاری اشتغال داشتند.

دشت‌های بهار
------------

کاربرد اراضی بهار به سبب مشاغل مردم این خطه که اصالتاً باغ‌دار و بوستانکار بودند، شکل گرفته بود؛ یعنی زمین‌های حاشیهٔ شهر تماماً تاکستان بود و پرورش باغ انگور بهار را حقیقتاً هیچ‌یک از اقوام ایرانی بلد نبودند.

دشت‌های بهار که متعاقب باغات بهار آغاز و امتداد می‌یافت در گذشته برای کشت هندوانه و خربزه بکار گرفته می‌شد، تخصص فوق‌العاده و منحصر به فرد زارعین بهار در کشت بُستان یعنی به عمل آوری هندوانه وخربزه بی نظیر وزبانزد است.

یکی از اصول تغییرناپذیر بوستانکاری سنتی، اختصاص زمین بایر (بُعن ـ بُعت) بود که بقول اساتید این فن، زمین مزروعی که یکبار کشت هندوانه یا خربزه در آن انجام می‌پذیرفت دیگر قابل کشت این دو محصول نمی‌بود. این موضوع باعث می‌شد برای تهیهٔ زمین بایر، بوستانکاران بهاری اطراف و اکناف ایران را درنوردند و تواماً امتزاج فرهنگی ایجاد کنند. در گذشته مردان گمنامی همچون سعی‌مراد، علی‌بهاری و رضا بهاری از پیشکسوتان روابط با اقوام دیگر بویژ کرد‌ها بودند.

### دشت کوزه گران

شهرت شهر بهار از قدیم‌الایام به دشت‌های آن به ویژه «دشت قرق» و «دشت کوزه‌گران» بود و کوزه گران جلگه‌ای است منتهی به دامنه‌های کوه الوند که کهن‌ترین مسیر ارتباط پایتخت کشور ماد به سمت مغرب و جنوب غربی ایران یعنی به سر زمین‌های شوش، بابل، کد و سومر از این ناحیه عبور می‌نمود. اکنون آزاد راه همدان - کرمانشاه - سنندج و سه‌راهی معروف به گلوگاه، محل تلاقی غرب کشور با مرکز، در دشت کوزه گران قرار دارد.

### دشت قرق

مکانی با شرایط شکارگاهی و سبزه‌زار از گذشته‌های دور. تا چند دههٔ اخیر که چاه‌های عمیق این ناحیه حفر نشده بود در قرق بهار - منطقه‌ای در جنب بهار - تالابی وجود داشت نسبتاً عمیق که در میان گیاهان مردابی آن انواع پرندگان مهاجر به چرا می‌پرداختند همچنین محل صید ماهی و مرغابی برای صیادان بود.

تالاب دشت قرق که در گذشته بسیار وسیع‌تر بوده در دورهٔ هخامنشی به دریاچهٔ زراومند مشهور بود و در عصر ساسانیان به **بهرام آوند** اشتهار داشت. در رسالهٔ پهلوی شهرستان‌های ایران نیز بدان اشاره شده‌است. موقعیت قرق‌بهار را به لحاظ جغرافیایی درّّه الوند محسوب شده و اینجا پست‌ترین نقطهٔ شمالی جبال الوند است که اکثر آب‌هایی که از قلل مرتفع الوند سرازیر می‌شود در این ناحیه تالابی تشکیل می‌دهد.

اکنون بیش از یکصد حلقه چاه فعال و نیمه فعال کار پمپاژ دائمی آب را از قرق‌بهار جهت تأمین بحران آب شرب شهر همدان انجام می‌دهند. به استناد برخی متون کهن بهرام گور همراه اسبش در این باتلاق عمیق فرورفت و تلاش‌ها برای یافتن او بی‌ثمر ماند.

نمایندگان بهار
--------------

شهر بهار، قبل از انقلاب اسلامی ایران نمایندگانی به مجلس شورای ملی فرستاده بود، ولی متأسفانه در آن دوران از افراد غیر بومی برای نمایندگی
انتخاب می‌شد که اولویت‌های مردم برای ایشان اهمیت نداشت فقط فرصتی بود تا آن نمایندگان به مدارج عالی صعود نمایند. اغلب نمایندگان از شهر همدان یا حتی از تهران نامزد نمایندگی می‌شد که پیوند دورادوری با سکنه این دیار داشتند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران تا مدتی همین رویه ادامه داشت یعنی نمایندگان مردم از افراد غیره بومی انتخاب شد که دستاورد برخی از آن‌ها به ضرر منافع مردم این دیار می‌گشت شهر بهار از چهار جهت نیاز مبرم به پل گذری داشت که هیچگاه نمایندگان این خطه به این نیاز اساسی توجه ننمودند، یا اصلاً نمی‌دانستند منافع مردم اینجا چیست. در دورهٔ پنجم و ششم مجلس شورای اسلامی رضا طلایی نیک نمایندگی شهر بهار و کبودرآهنگ را بر عهده گرفت و دستاورد آن خاتمه احداث بیمارستان آیت‌الله‌بهاری شهر بهار بود که از دو سه دهه نیمه‌کاره رها شده بود.

روال بومی شدن نماینده به همینجا ختم شد و در دورهٔ نهم نمایندگی مجلس شورای اسلامی، رقابت میان رضا طلایی‌نیک نامزد اصولگرا با شعار
«پیروی از ولایت با خدمت و بصیرت»، و سردار پور مختار با سابقه عضویت در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نامزد دیگر اصولگرایان با شعار «جهاد اقتصادی، غنای فرهنگی، رفاه اجتماعی» برگزار شد که نهایتاً سردار محمدعلی پورمختار متولد و ساکن لالجین برندهٔ این انتخابات بحث‌برانگیز شد.

```
نماینده دیگر این شهرستان مهندس جعفری از روستای داق داق آباد شهرستان کبودراهنگ بود که در همه‌گیری کرونا ۲۰۲۰(کویید۱۹) دچار بیماری شده و فوت نمود.
```

در انتخابات میاندوره ای مجلس سال ۱۴۰۰ فتح‌الله توسلی بااکثریت آرا به عنوان نماینده شهرستانهای بهار و کبودراهنگ انتخاب شد و مجددا در اسفند ۱۴۰۲ در رقابتی نزدیک و جنجالی با روح الله نباتی فرماندار سابق بهار پیروز شد.

مراکز علمی و آموزشی
-------------------

دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهار

دانشگاه پیام نور مرکز بهار

دانشکده صنایع غذایی واحد بهار (زیر نظر دانشگاه بوعلی سینا)

دبیرستان دخترانه حجاب

مرکز فنی و حرفه‌ای پسرانه

مرکز فنی و حرفه‌ای دخترانه

دبیرستان شریعتی
آموزشگاه متوسطه پسرانه علی گلی
آموزشگاه دخترانه قدس
کتابخانه باهنر بهار

کتابخانه آیت الله بهاری

نگارخانه
--------

* شهید حرم شهر بهارشهید حرم شهر بهار
* یک دستخط قدیمییک دستخط قدیمی
* یک سند اقتصادی مربوط به اوایل انقلابیک سند اقتصادی مربوط به اوایل انقلاب
* ستارخان، سیف‌الله‌خان، باقرخانستارخان، سیف‌الله‌خان، باقرخان
* مردان کلاه پهلویمردان کلاه پهلوی
* نوازنده بهارینوازنده بهاری
* بزرگان گذشته بزرگان گذشته

* آواز چکاوک در تابستانآواز چکاوک در تابستان
* کبک ناحیه و در معرض خطرکبک ناحیه و در معرض خطر
* گونه نایاب و در معرض خطرگونه نایاب و در معرض خطر
* چشم اندازی از شهرچشم اندازی از شهر
* یک پل مواصلاتییک پل مواصلاتی
* باغات رو به ویرانیباغات رو به ویرانی

* هندوانه بهاریهندوانه بهاری
* خربزه بهاریخربزه بهاری

پانویس
------

1. ↑
2. ↑  *وجه تسمیه شهرهای ایران - ص ۳۹ - محمدرضا قدکساز*.
3. ↑  کتاب زراومند.
4. ↑  اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
5. ↑  چند تن دیگر که همگی از اصولگرایان بودند

جستارهای وابسته
---------------

* لالجین
* صالح آباد
* دریاچه زراومند

منابع
-----

* نوری، جواد و جلیلی هنرمند، سعید. *دیوان اشعار رضا بهاری*. همدان: انتشارت مکنون، ۱۳۸۶ .ISBN 964-8520-04-6
* گروسین، هادی.  *زراومند*. صفحهٔ ۴۸. همدان: انتشارات سپهر دانش
* پایگاه خبری تحلیلی ایوا
* پایگاه خبری تحلیلی نشاط شهر - مرجع اخبار شهرستان بهار
* سایت امام جمعه بهار
* مختصات و ارتفاع
* همشهری آنلاین

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بهار (همدان) موجود است. |

پیوند به بیرون
--------------

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان بهار |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* بهار

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* **بهار**

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| هستان آرامند | 
* آب‌باریک
* آرامند
* اختاچی
* چشمه کبود
* چوتاش
* ده‌نو
* گنده جین
* رسول‌آباد علیا
* رسول‌آباد سفلی
* روان
* سنگ سفید

 |
| دهستان سیمینه‌رود | 
* چشمه قصابان
* چایان
* حسین‌آباد
* زاغه
* سیمین
* رباط
* حیدره
* فسیجان
* گوشلان
* وهنان
* نورآباد
* حصار
* تاج‌آباد بالا
* تاج‌آباد پایین

 |

 |

 |
| لالجین | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* **لالجین**
* **مهاجران**

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| مهاجران | 
* اقبلاغ لتگاه
* دستجرد
* حسین‌آباد لتگاه
* کارخانه قند
* کوشک‌آباد
* لتگاه
* راه‌هموار
* رایگان علیا
* رایگان سفلی
* سلیمان‌آباد

 |
| سفالگران | 
* چپق‌لو
* دهنجرد
* دینارآباد
* گنج‌تپه
* گنبدان
* هارون‌آباد
* جمشیدآباد
* میرزاحصاری
* ساری‌قمیش
* تازه‌کند

 |

 |

 |
| صالح‌آباد | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* **صالح‌آباد**

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دیمکاران | 
* اکبرآباد
* دربند
* اسلام‌آباد
* گوگ‌تپه
* حسن ابدال
* حسن قشلاق
* حسین‌آباد
* جعفرآباد
* خوشاب علیا
* خوشاب سفلی
* لک
* میهمله علیا
* میهمله سفلی
* پرلوک
* قره اغاج
* قیدلی بلاغ

 |
| صالح‌آباد | 
* آق‌کهریز
* باباعلی
* گموش بلاغ
* همه کسی
* جهادآباد
* کریم‌آباد
* خلیل کرد
* پهنه بر
* قشلاق همه کسی
* ساربانلر

 |

 |

 |

 |

| * ن
* ب
* و
مراکز شهرستان‌های استان همدان |
| --- |
| 
* اسدآباد
* بهار
* تویسرکان
* رزن
* فامنین
* کبودرآهنگ
* ملایر
* نهاوند
* همدان

 |

| * ن
* ب
* و
 استان همدان |
| --- |
| مرکز | 
* همدان

 |  |
| شهرستان‌ها و شهرها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرستان اسدآباد | 
* اسدآباد

 |
| شهرستان بهار | 
* بهار
* لالجین
* مهاجران
* صالح‌آباد

 |
| شهرستان فامنین | 
* فامنین

 |
| شهرستان همدان | 
* همدان
* جورقان
* مریانج
* قهاوند

 |
| شهرستان کبودرآهنگ | 
* کبودرآهنگ
* گل‌تپه
* شیرین‌سو

 |
| شهرستان ملایر | 
* ملایر
* ازندریان
* جوکار
* سامن
* زنگنه

 |
| شهرستان نهاوند | 
* نهاوند
* برزول
* فیروزان
* گیان

 |
| شهرستان درگزین | 
* قروه درگزین
* کرفس
* شاهنجرین

 |
| شهرستان رزن | 
* رزن
* دمق (رزن)

 |
| شهرستان تویسرکان | 
* تویسرکان
* فرسفج
* سرکان

 |

 |
| جاذبه‌های گردشگری | آتشکده نوشیجان •  آرامگاه استر و مردخای •  آرامگاه باباحسین •  آرامگاه باباطاهر •  آرامگاه بوعلی سینا •  آرامگاه حبقوق نبی •  امامزاده یحیی •  بازار همدان •  برج قربان •  پیست اسکی الوند •  تپهٔ باستانی هگمتانه •  تپه عباس‌آباد همدان •  تپه مصلی همدان •  حمام قلعه •  سد اکباتان •  غار علی‌صدر •  کتیبه‌های گنج‌نامه •  کلیسای گریگوری استفان •  کلیسای حضرت مریم •  کلیسای آنجلی •  گنبد علویان •  مجسمه شیر سنگی •  مناطق حفاظت شده (لشکردر، ملوسان) •  موزه مفاخر و مشاهیر همدان |
| فهرست‌ها | 
* جمعیت شهرستان‌ها •  جمعیت شهرها

 |
| رده |

| * ن
* ب
* و
راه شاهی |
| --- |
| سه مرکز اصلی | 

|  |  |
| --- | --- |
| پایتخت‌های باستان | 
* شوش
* اکباتان
* سارد

 |

 | یک پل مواصلاتی از دوران باستان |
| راه اکباتان به شوش | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرهای بر مسیر اکباتان به شوش | 
* همدان
* مریانج
* اسدآباد
* کنگاور
* صحنه
* بیستون
* هرسین
* پلدختر
* اندیمشک
* دزفول
* شوش

 |
| آبادی‌های میانه مسیر قدیم | 
* مریانج
* حسین‌آباد
* فسیجان
* نورآباد
* حصار قره‌باغی
* تاج‌آباد

 |
| آبادی‌های میانه مسیر دوم | 
* مریانج
* آبرومند
* سنگ‌سفید
* چوتاش
* تاج‌آباد

 |

 |
| راه اکباتان به سارد | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرهای بر مسیر اکباتان به سارد | 
* همدان
* بهار
* بیجار
* تکاب
* شاهین دژ
* بوکان
* میاندوآب
* مهاباد
* ارومیه
* حکاری
* شرق‌ناق
* ماردین
* شانلی‌اورفه
* غازی‌عینتاب
* عثمانیه
* آدانا
* آنتالیا
* اسپارتا
* افیون قره‌حصار
* عشاق
* ازمیر

 |
| آبادی‌های میانه همدان به تکاب | 
* صالح‌آباد
* سوباشی
* گل‌تپه
* باباشیداله
* بابارشانی
* خوش‌مقام

 |

 |

| * ن
* ب
* و
راه کاروانی اکباتان بابل |
| --- |
| پایتخت‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| مبدأ و مقصد | 
* اکباتان
* بابل

 |

 | پل تاریخی آرامند ( آرامــــَــــد ) |
| شهرهای مهم | 

|  |  |
| --- | --- |
| راه کاروانی همدان سنندج | 
* همدان
* سنندج
* بانه
* سردشت
* قلعه‌دیزه
* رانیه
* اربیل
* کرکوک
* تکریت
* بغداد
* حله

 |
| راه کاروانی همدان کرمانشاه | 
* همدان
* کرمانشاه
* سرپل
* قصر شیرین
* خسروی
* سلیمانیه
* بعقوبه
* بغداد
* حله

 |

 |
| شهرها و روستا | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها و دهکدهای بین راه کرمانشاه | 
* همدان
* مریانج
* آرامند
* سنگ‌سفید
* چوتاش
* تاج‌آباد
* کنگاور
* صحنه
* بیستون
* کرمانشاه

 |
| شهرها و دهکده‌های بین راه سنندج | 
* همدان
* بهار
* صالح‌آباد
* داش‌بلاغ
* قروه
* دهگلان
* سنندج

 |

 |
| دو راهی ماد | 

|  |  |
| --- | --- |
| احتمال انشقاق و دو راهی در مسیر | 
* آرامند
* صالح‌آباد
* تاج‌آباد

 |

 |


1. ↑  «پایگاه خبری تحلیلی ایوا - شهرستان بهار - اخبار شهرستان بهار». *پایگاه خبری تحلیلی ایوا - شهرستان بهار*. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۱۸.