نگارهٔ پترارک اثر آندره‌آ دل کاستانیو ۱۴۵۰ م.
**سده‌های تاریکی** اصطلاحاَ به قرون وسطای آغازین در (سده‌های ۵ تا ۱۰ میلادی) یا در برخی موارد به دوران قرون وسطی در اروپای غربی پس از فروپاشی امپراتوری روم غربی گفته می‌شود. این دوران از لحاظ ویژگی‌های اقتصادی، فکری و افول فرهنگی تفکیک می‌شود.

محقق ایتالیایی پترارک در دههٔ ۱۳۳۰ مفهوم «عصر تاریکی» را ایجاد کرد، این مفهوم سده‌های پس از روم را «تاریکی» و دوران باستان کلاسیک را «نور» می‌دانست. این اصطلاح نوعی تصویرسازی سنتی دوگانه‌انگاری سیاه و سفید است تا «تاریکی» این دوران (افول و رکود) را با دوره‌های قبلی و بعدی خود که همانند «نور» (ترقی و پیشرفت) بودند، به نمایش بکشد. عبارت «عصر تاریکی» خود از لاتین *saeculum obscurum* گرفته شده‌است که در ابتدا توسط سزار بارونیوس در سال ۱۶۰۲ هنگامی که او به یک دورهٔ پرآشوب در سده‌های ۱۰ و ۱۱ اشاره می‌کرد، به کار رفت. در این مفهوم قرون وسطی، فاصله‌زمانی از سقوط رم تا رنسانس است که «دوران رکود فکری و تاریکی» است. این اصطلاح به‌ویژه در عصر روشنگری سدهٔ ۱۸ مورد استفاده قرار گرفت.

 *پیروزی مسیحیت* توسط توماسو لورتی (۱۵۳۰ – ۱۶۰۲)، نقاشی سقف در سالا دی کنستانتینو، کاخ واتیکان. این‌چنین نگاره‌هایی، پیروزی مسیحیت بر بت‌پرستی دوران باستان را جشن می‌گیرند.با درک بهتر رویدادهای این دوران در سده‌های ۱۹ و ۲۰، محققان اصطلاح «دوران تاریکی» را محدود به قرون وسطای آغازین (سده ۵ تا ۱۰ میلادی) کردند، اکنون محققان استفاده از آن را حتی در این دوره نیز رد می‌کنند. بیشتر محققان استفاده از این اصطلاح برای توصیف «کلیت این دوره» را اشتباه می‌دانند، زیرا باعث ایجاد دوگانگی معنایی از نوع منفی می‌شود و آن را گمراه‌کننده و نادرست می‌دانند. با وجود این، دیدگاهِ منفی‌نگرِ پترارک همچنان استفاده می‌شود، به‌خصوص در فرهنگ عامیانه که به‌اشتباه تمام قرون وسطی زمان خشونت و عقب‌ماندگی تلقی می‌شود.

چگونگی پدیدار شدن عصر تاریکی
----------------------------

امپراتوری روم در سال ۲۹۵ میلادی تجزیه شد و به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شد.

قسمت شرقی (امپراتوری بیزانس) کماکان توانست به حکمرانی خود ادامه دهد، اما قسمت غربی کاملاً متلاشی شد به‌طوری که شهرها با یکدیگر درگیری داشتند و هیچ‌کدام همدیگر را، چه از نظر سیاسی و چه از نظر دینی، قبول نداشتند.

در سال ۴۷۶ میلادی از روم غربی هیچ‌چیز باقی نمانده بود. مورخان این سال را آغاز عصر تاریک می‌دانند که تا سدهٔ یازدهم ادامه داشت (حدود ۷۵۰ سال).

منابع
-----

1. ↑  *Abels, Richard (1998). Alfred the Great: War, Kingship and Culture in Anglo-Saxon England. Harlow, UK: Longman. p. 23. ISBN 0-582-04047-7*.
2. ↑  "Definition of DARK AGE". *www.merriam-webster.com*.
3. ↑  Franklin, James (1982). "The Renaissance Myth". *Quadrant*. **26** (11): 51–60.
4. ↑  Judy (2006-11-30). "The European Miracle". *Mises Institute* (به انگلیسی). Retrieved 2021-10-27.

پیوند به بیرون
--------------

* "Dark Ages" in *دانشنامه بریتانیکا*
* "Decline and fall of the Roman myth" by تری جونز
* "Why the Middle Ages are called the Dark Ages"
* Alban Gautier, "De l'usage des *Dark Ages* en histoire médiévale ", portail Ménestrel, 2017 (in French)

| * ن
* ب
* و
قرون وسطی اروپا |
| --- |
| قرون وسطای آغازین | 
* دوره مهاجرت‌ها
* زوال امپراتوری روم باختری
* دوران باستان متأخر
* زوال دین هلنیستی
* مسیحیت
* گسترش اسلام
* امپراتوری نخست بلغارستان
* امپراتوری فرانک
* پادشاهی کرواسی (۹۲۵–۱۱۰۲)
* انگلستان در عهد آنگلوساکسون‌ها
* عصر وایکینگ‌ها
* امپراتوری کارولنژی
* زبان اسلاوی کلیسایی باستان
* سیویتاس شینقه (نام قدیم مجارستان)
* روس کیف
* شکوفایی امپراتوری روم شرقی

 |
| قرون وسطای میانه | 
* امپراتوری مقدس روم
* دومین امپراتوری بلغارها
* پادشاهی متحد گرجستان
* پادشاهی لهستان (۱۰۲۵–۱۳۸۵)
* ارباب‌رعیتی
* جدایی شرق و غرب
* جدال خلع‌ید
* جنگ‌های صلیبی
* فلسفه مدرسی
* مدرنیته
* سیستم اشتراکی
* ارباب‌منشی
* دوره گرم قرون وسطی
* تهاجم مغول‌ها به اروپا

 |
| قرون وسطای متأخر | 
* جنگ صدساله
* جنگ رزها
* جنگ‌های هوسی
* دوک‌نشین بورگوندی
* دودمان هابسبورگ
* دو دستگی غرب
* سقوط قسطنطنیه
* ظهور امپراتوری عثمانی
* مزدوران سوئیسی
* جوانمردی
* رنسانس انسانی
* دانشگاه‌ها
* بحران اواخر قرون وسطی
* عصر یخبندان کوچک

 |
| فرهنگ | 
* معماری
* هنر قرون وسطی
* کلیسا و ایالات
* آشپزی
* آمارنگاری
* خانوارها
* ادبیات
* پزشکی
* موسیقی قرون وسطی
* فلسفه قرون وسطی
* شاعری
* تاریخ دانش
* برده‌داری
* فناوری
* جنگ

 |
| جستارهای وابسته | 
* سال‌های تاریک
* ناتوانی در قرون وسطی
* فهرست موضوعات اصلی
* قرون وسطایی
* متممات قرون وسطی
* مطالعات قرون وسطی
* نئو-مدیوالیسم
* سال‌شمار قرون وسطی
* تاریخ جهانی در همان مقطع از زمان

 |