**نصرالله توکلی نیشابوری** (زاده ۱۳۰۷ – درگذشته ۱۰ اسفند ۱۳۹۶ در تهران) سرهنگ تکاور نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و به مدت ۲ ماه از اسفند ۱۳۵۷ تا اردیبهشت ۱۳۵۸ فرمانده ستاد عملیاتی ارتش بود.

تحصیلات
-------

توکلی تحصیلات ابتدایی را در نیشابور گذراند بعد از آن به تهران بازگشت و سال ۱۳۲۴ وارد دانشکده افسری شد. و در سال ۱۳۲۷ با درجه ستوان دومی رسته پیاده فارغ‌التحصیل گشت. سپس در سال ۱۳۳۰ برای گذراندن دوره عالی پیاده‌نظام به آکادمی نظامی سن سیر فرانسه رفت و در سال ۱۳۳۱ از این آکادمی فارغ‌التحصیل شد. او همچنین دوره‌های مختلف در زمینه دفاع شیمیایی - هسته‌ای، ضد شورش و دوره‌های دژبانی را در انگلستان و آمریکا گذراند.
توکلی اولین فرد نظامی بود که دوره دافوس را (در دانشگاه جنگ کویته) گذارند.

او در سال ۱۳۲۶ توانست به مقام قهرمانی کشتی آزاد و فرنگی دست یابد.

سوابق نظامی
-----------

نصرالله توکلی خدمت خود را در رسته‌های مختلف ارتش انجام داد: فرماندهی پادگان رینه، فرماندهی گردان مستقل تفنگداران دریایی جنوب (تکاوران نیروی دریایی)(۱۳۴۳–۱۳۴۴)، عضویت در :(اداره طرح ستاد کل ارتش، ستاد فرماندهی لجستیک، طرح‌های پنج و هفت ساله ارتقاء ارتش (بابک، مازیار، افشین، ابرومات)، نماینده تام‌الاختیار نظامی ایران در پاکستان(۱۳۴۴–۱۳۴۹)

فعالیت‌های سیاسی
----------------

توکلی از جمله افرادی بود که در گروه افسران ملی در زمان حکومت ملی دکتر مصدق فعالیت داشت. او بعداً از نزدیکان سپهبد محمدولی قرنی شد و در سالهای بعد نیز با تشکیل گروه افسران ملی شروع به فعالیت نمود که منجر به بازداشتش در سال ۱۳۵۱ و محکومیت شش ساله او منجر گشت که این دوران در زندان‌های شهربانی و قصر سپری شد. او در زندان با انقلابیونی مانند صفر قهرمانی، مهدی عراقی، محی الدین انواری عبدالرحیم ربانی شیرازی هم‌بند بود. توکلی در سال ۱۳۵۳ با درخواست عفو برا مراسم ۴ آبان آزاد شد.

او بعد از انقلاب جزء جناح نظامی شورای انقلاب شامل: ناخدا احمد مدنی، سپهبد محمدولی قرنی و سرهنگ عزیز امیررحیمی، سرلشکر ناصر فربد و … بود و به فرماندهی عملیات ستاد ارتش منصوب شد. سرهنگ توکلی به دلیل انجام مصاحبه با خبرنگاری آمریکایی و اختلاف با سپهبد قرنی و اعتراض به اعدام امیران ارتش استعفا کرد.

از جمله اتفاقات مهم دوران مسوولیت او حمله چریک‌ها به سفارت آمریکا و اشغال سفارت در ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ بود که با حضور توکلی به همراه ابراهیم یزدی به آزادسازی سفارت آمریکا و پایان اولین گروگانگیری انجامید و همچنین حادثه مهم دیگر آزادی امرا و افسران آمریکایی پناه گرفته در ستاد کل ارتش در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ از دست چریک‌ها بود. توکلی در سال‌های بعد از انقلاب هم مدتی زندان بود.

تألیفات
-------

1. آخرین سقوط آریاها. نصرالله توکلی نیشابوری- bethesda.Meryland-2013- ibex publishers-
2. ایران و استراتژی در عصر جنگ‌های ایدئولوژیک

منابع
-----

1. ↑  «درگذشت مخالف حمله به سفارت». *تاریخ ایرانی*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۰۷.
2. ↑  «Tag Archive for "سوگ نامه خسرو سیف در پی درگذشت سرهنگ نصرالله توکلی نیشابوری" | سایت میلیون ایران». *melliun.org*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۰۷.
3. ↑  آخرین سقوط آریاها. نصرالله توکلی نیشابوری- bethesda.Meryland-2013- ibex publishers- ص128
4. ↑  آخرین سقوط آریاها. نصرالله توکلی نیشابوری- bethesda.Meryland-2013- ibex publishers- ص369
5. ↑  آخرین سقوط آریاها. نصرالله توکلی نیشابوری- bethesda.Meryland-2013- ibex publishers- ص141
6. ↑  «احمد مدنی نامزد اولین انتخابات ریاست جمهوری ایران درگذشت». BBC. دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۷.
7. ↑  نقش ارتش در تاریخ تحولات سیاسی ایران- ناصر فربد- 1383-انتشارات کومش
8. ↑  «دلیل ترور شهید قرنی توسط گروه فرقان چه بود». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۷.
9. ↑  «فرماندهان ارتش پس از انقلاب چگونه انتخاب می‌شدند/ مردی که پس از انقلاب مدعی حافظ منافع آمریکا در ارتش بود». دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۷.
10. ↑  «تلاش ضدانقلاب برای آشوب در تهران زیر عنوان راهپیمایی سکوت / امام خمینی :شرکت در این راهپیمایی جایز نیست». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۷.
11. ↑  «نقشه گروهک‌ها برای حمله به سفارت». دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۷.[*پیوند مرده*]
12. ↑  . دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۷. پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
13. ↑  «Memoirs of Nasrollah Tavakoli». دریافت‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۱۷.