**عبدالحسین آذرنگ** (زادهٔ ۱۵ آذر ۱۳۲۵) نویسنده، پژوهش‌گر، مترجم، ویراستار، مدرس و دانشنامه‌نگار کُرد اهل ایران است. آذرنگ در شورای علمی *دانشنامهٔ ایران* عضویت دارد و عضو مشاور چند دانشنامهٔ دیگر نیز هست.

زندگی و فعالیت
--------------

عبدالحسین آذرنگ در روز ۱۵ آذرماه ۱۳۲۵ در محلهٔ چهارراه اجاق در شهر کرمانشاه در خانواده‌ای کُرد به دنیا آمد. خانوادهٔ او خانواده‌ای با پیشینهٔ نیمه زمین‌دار و نیمه دیوانی و از خاندان زنگنه بود که به مدت چند قرن حکومت شهر کرمانشاه و منطقهٔ جنوب کردستان ایران را در دست داشتند. پدرش غلامحسین آذرنگ کارمند دادگاه استیناف بود و چندین کتاب در زمینهٔ علم حقوق و همچنین داستان‌هایی در مطبوعات محلی کرمانشاه منتشر کرده‌بود. او نگارش اثری دربارهٔ تاریخ کرمانشاه را نیز آغاز کرده‌بود که ناتمام مانده و به چاپ نرسیده‌است.

عبدالحسین آذرنگ دورهٔ ابتدایی را در دبستان کورش و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان کزازی در کرمانشاه به پایان برد. در دانشکده‌های ادبیات و علوم انسانی دانشگاه‌های شیراز و اصفهان، و در دانشکدهٔ علوم تربیتی دانشگاه تهران در رشته‌های اقتصاد، تاریخ، دانش‌شناسی و علم اطلاعات تحصیل کرد و دوره‌هایی را در زمینهٔ نویسندگی و نشر در خارج از کشور گذراند. از ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۵ در مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین، و از ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۰ در مؤسسهٔ تحقیقات و برنامه‌ریزی علمی و آموزشی به کار اشتغال داشت و مدتی هم مدیر انتخابی مرکز مدارک علمی در همان مؤسسه بود. از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳ به ترجمه و ویرایش کتاب اشتغال ورزید و از ۱۳۶۳ به جمع دانشنامه‌نگاران پیوست. او از آن سال تا این زمان (۱۴۰۰) به دانشنامه‌نگاری ادامه داده‌است. هم‌اکنون مدیر بخش مفاهیم جدید و تاریخ معاصر در *دانشنامۀ ایران* است، و وظایف مدیریت بخش علمی، تحقیق، تألیف، ترجمه و ویرایش مقاله‌های دانشنامه‌ای و نیز تربیت پژوهش‌گر برای نگارش مقاله‌های دانشنامه‌ای را بر عهده دارد.

آذرنگ در کنار اشتغالات و مسئولیت‌هایش، از ۱۳۷۰ تا کنون به صورت پاره‌وقت تدریس هم کرده‌است. مباحث تاریخ تمدن، چاپ و نشر، ویرایش و دانشنامه‌نگاری را به تناوب در دانشگاه آزاد، دانشگاه تهران، دانشگاه علوم پزشکی، مرکز نشر دانشگاهی، اتحادیهٔ ناشران و نیز در چند مرکز پژوهشی و دانشنامه‌ای درس داده‌است.

آذرنگ صاحب یک دختر (ماندانا آذرنگ) و دو نوهٔ دختری است. کوهنورد و شناگر است، بیش از ۵۰ سال تا این زمان (۱۴۰۰) حدود نیم قرن سابقهٔ کوهنوردی دارد و به قله‌های بسیاری صعود کرده‌است.

دیدگاه
------

از آذرنگ بیش از ۷۰ کتاب تألیفی و ترجمه‌ای و چند صد مقاله منتشر شده‌است؛ جدا از مقاله‌های بسیاری که برای دانشنامه‌های مختلف نوشته و از این دسته ۶۰ مقاله در کتاب شصت چهره از میان قاجاریان ومعاصران (تهران، کتاب بهار، ۱۳۹۹) انتشار یافته‌است. از میان کتاب‌های او ۱۶ کتاب دربارهٔ مباحث نظری و مسائل نشر کتاب و ویرایش است. او نشر را موثرترین شاخهٔ تولید فرهنگی می‌داند و برای آن نقش فرهنگ‌آفرین و تمدن‌ساز قائل است. ویرایش را، بر خلاف برداشت‌های رایج، شاخه‌ای از ادبیات ندانسته، آن را در قلمرو علم ارتباطات جای داده و بر نقش آن از دیدگاه ارتباطی و انتقال پیام تأکید ورزیده‌است. به لحاظ کثرت و وسعت دامنهٔ نوشته‌هایش در زمینهٔ نشر و ویرایش به او «نظریه‌پرداز حوزهٔ نشر و ویرایش» لقب داده‌اند.
آذرنگ همچنین در گردآوری و تدوین چندین کتاب همکاری و بر انتشار شماری از آثار هم نظارت داشته‌است. تأکید اصلی یادداشت‌های روزانهٔ در دست تدوین او بر مسائل و رویدادهای فرهنگی است.

جوایز و افتخارات
----------------

تا کنون چند جایزهٔ علمی، فرهنگی و چندین لوح تقدیر و سپاس به آذرنگ اعطا شده‌است، از جمله:

* به عنوان «منتقد، مترجم و کتاب‌شناس» (۱۳۷۸)
* جایزهٔ خادمان نشر(۱۳۸۲)
* جایزۀ ترویج علم ایران (۱۳۹۴)
* جایزۀ بهترین کتاب سال(۱۳۹۶)
* جایزهٔ فستیوال گلاویژ (سلیمانیه، ۱۳۹۶)
* جایزۀ پژوهش فرهنگی سال(۱۳۹۷)

آثار
----

از آذرنگ تا کنون بیش از ۷۰ کتاب تألیفی و ترجمه‌ای و صدها مقاله در نشریه‌های مختلف منتشر شده‌است، از جملهٔ آثار تألیفی او:

### تألیف

* *فرهنگ اصطلاحات دکومانتاسیون[*پیوند مرده*]*
* *آشنایی با چاپ و نشر*
* *شبکه برای انتقال دانش فنی و حرفه‌ای*
* *شمه‌ای از اطلاعات و ارتباطات*
* *شمه‌ای از کتاب، کتابخانه و نشر کتاب*
* *شمه‌ای از انتشار کتاب در ایران*
* *تاریخ تمدن*
* *تاریخ ترجمه در ایران*
* *مبانی نشر کتاب*
* *تاریخ و تحول نشر: از آغاز چاپ کتاب در ایران تا آستانۀ انقلاب*
* *نشر مطلوب: کندوکاوی در راه دست یافتن به آن*
* *نشر کتاب در کشاکش با مانع‌ها و چالش‌ها[*پیوند مرده*]*
* *نشر کتاب، و تمدن*
* *چند نوشتار و گفتار در نشر کتاب و ویرایش*
* *گام‌های اصلی در نشر کتاب*
* *بازاندیشی در مباحثی از نشر و ویرایش*
* *نشر و انقلابی در راه*
* *در قلمرو نشر، ویرایش و دانشنامه‌نگاری*
* *آشنایی با ویراستاری و نشر*
* *تاریخ شفاهی نشر ایران* (اثر مشترک)
* *از این سو و آن سو*
* *باب آشنایی با ریچارد رُرتی*
* *سقوط‌ها، فروپاشی‌ها*
* *استادان و نااستادانم*
* *شصت چهره از میان قاجاریان و معاصران*

### ترجمه

* *تکنولوژی و بحران محیط زیست بایگانی‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine*
* *چند بحث و نظر دربارۀ تکنولوژی*
* *راهنمای نمایه‌سازی مدارک و گسترش اصطلاحنامۀ فرهنگی*
* *راهنمای سازماندهی و ادارهٔ مراکز اسناد و اطلاعات*
* *اصطلاحنامۀ علم اطلاع‌رسانی*(ترجمۀ مشترک)
* *اصطلاحنامۀ فرهنگ، ارتباطات و اطلاعات*(ترجمۀ مشترک)
* *انتقال تکنولوژی: راهبری برای خوداتکایی علمی و فنی کشورهای خاورمیانه*
* *تاریخ تمدن: از کهن‌ترین روزگار تا سدۀ ما*
* *تاریخ تمدن و فرهنگ جهان*
* *تاریخچۀ جغرافیا در تمدن اسلامی*(ترجمۀ مشترک)
* *تاریخ علم*
* *تاریخ علم: انقلاب در علوم*
* *تاریخ و فلسفۀ علم*
* *تاریخ پیدایش علم جدید*
* *تاریخ علم و فن‌آوری (ترجمۀ مشترک)*
* *تاریخ فلسفۀ غرب*
* *برگزیده‌ای از مقاله‌های استیس*
* *فلسفه و امید اجتماعی*(ترجمۀ مشترک)
* *تاریخ فلسفهٔ کاپلستون*(ج۹، ترجمهٔ مشترک)
* *پدیدهٔ جهانی شدن*
* *کشور شدن کشور*
* *ماکجاآباد*
* *تاریخ‌نگاری در سدۀ بیستم*
* *برآمدن عباسیان: ایدئولوژی مذهبی و اقتدار سیاسی*(ترجمۀ مشترک)
* *زندگی و زمانۀ محمدعلی فروغی*

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***عبدالحسین آذرنگ*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

منابع
-----

1. 1 2  آذرنگ، ۱۳۹۰: ص ۱۲.
2. ↑  مجلۀ نامۀ فرهنگ رازی: *دانشنامه‌نگار ماندگار کرمانشاه*، نوشته‌شده در ۲۳ آذر ۱۳۹۹؛ بایگانی‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine بازدید در ۳ مرداد ۱۴۰۰.

* بیوگرافی عبدالحسین آذرنگ در پایگاه دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
* کتابشناسی عبدالحسین آذرنگ در پرتال جامع علوم انسانی
* صفحه اختصاصی عبدالحسین آذرنگ در شبکه اجتماعی فیسبوک

کتاب‌شناسی
----------

* آذرنگ، عبدالحسین. ۱۳۹۰. *استادان و نااستادانم*، تهران: مؤسسهٔ فرهنگی-هنری جهان کتاب، چاپ اول.