با عوام‌فریبی اشتباه نشود.

|  |
| --- |
| بخشی از مجموعه‌ای از مقاله‌ها دربارهٔ |
| عوام‌گرایی |
|  |
| دگرش‌ها
* دست راستی
* دست چپی
* نارودنیک
* نئوناسیونالیسم
* شوونیسم
 |
| مفاهیم
* مساوات‌خواهی
* غوغاسالاری
* عدالت اجتماعی
 |
| افراد
* محمود احمدی‌نژاد
* خاکوبو آربنز
* سیلویو برلوسکونی
* ژولیوس سزار
* هوگو چاوز
* الیور کرامول
* لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا
* کریستینا فرناندس
* رودریگو دوترته
* آدولف هیتلر
* یاروسواف کاچینسکی
* نستور کیرشنر
* ویلفرید لوریه
* مارین لو پن
* نیکلاس مادورو
* فردیناند مارکوس
* گایوس ماریوس
* توماس مونتسر
* بنیتو موسولینی
* خوآن پرون
* ماتئو رنتسی
* تئودور روزولت
* دیلما روسف
* سیمئون زاکس-کبورگ و گوتا
* ژتولیو وارگاس
* ولادیمیر پوتین
* ویکتور اربان
* دونالد ترامپ
* رجب طیب اردوغان
 |
| موضوعات مرتبط
* فاشیسم
* Kirchnerism (*Relato K*)
* ملی‌گرایی
 |
| * ن
* ب
* و
 |

جنبش بین‌المللی "اشغال" نمونه ای از یک جنبش اجتماعی پوپولیستی بود و با لفاظی که از "۹۹٪" (مردم) در برابر "۱٪" (نخبه) داشت، جنبش بین‌المللی اشغال بود.
مطابق نمودار نولان، پوپولیسم (و توتالیتاریسم) در سمت چپ پایین قرار دارد.
**عَوام‌گرایی** یا **پوپولیسم** (به فرانسوی: Populisme) آموزه و روشی سیاسی در طرفداری یا طرفدار نشان دادن از حقوق و علایق مردم عامه در برابر گروه نخبه است. در سده بیستم میلادی بیشتر جنبش‌های عامه‌گرا با جنبش‌های آمریکای لاتین و هند شناخته می‌شدند. اما از دهه ۱۹۸۰ به بعد این جنبش‌ها در کشورهای کانادا، ایتالیا، هلند، اسکاندیناوی، و ایالات متحده نیز درجاتی از موفقیت را بدست آورده‌است.

مفهوم
-----

مفهوم پوپولیسم یعنی بزرگداشت مفهوم مردم (یا توده) تا حد مفهومی مقدس و باور به اینکه هدف‌های سیاسی را می‌باید به خواست و نیروی مردم جدا از حزب‌ها و نهادهای موجود پیش برد. عوام‌گرایی خواست مردم را عین حق و اخلاق می‌داند و بر آن است که می‌باید میان مردم و حکومت رابطهٔ مستقیم وجود داشته باشد. همچنین با ایمانی ساده فضایل مردم را در برابر منش فاسد طبقهٔ حاکم یا هر گروهی که موقعیت سیاسی و منزلت اجتماعی برتر داشته باشد قرار می‌دهد و می‌ستاید. یکی از ویژگی‌های عوام‌گرایی یافتن توطئه‌های ضد مردمی در هر جا است. این برداشت معمولاً به دشمنی‌های نژادی و قومی دامن می‌زند.

ریشه
----

نظریهٔ عوام‌گرایی فلسفی بر پایه آرای هربرت شیلر و بر این فرض اولیه مبتنی است که عامهٔ مردم را افرادی ناآگاه، منفعل، و ضعیف می‌پندارد. تاریخچه عوام‌گرایی به میانه سده نوزدهم میلادی و به جنبش‌های مختلفی مانند شوروی برمی‌گردد. ریشهٔ عوام‌گرایی در میان روشنفکران تندرو روسیه در دههٔ ۱۸۶۰ با ظهور نارودنیک‌ها (مردم‌باوران) پدید آمد. نارودنیک‌ها بر آن بودند که روسیه بی‌آنکه مرحلهٔ سرمایه‌داری را بگذراند می‌تواند مستقیم به سوسیالیسم برسد و اساس آن را می‌توان بر کومون‌های روستایی گذاشت. در دههٔ ۱۸۷۰ دانشجویان نارودنیک به روستا (میان مردم) رفتند تا تخم انقلاب را بپراکنند.

عوام‌گرایی در کشورهای مختلف
---------------------------

کارتونی از سال ۱۸۹۶ میلادی که در آن ویلیام جنینگز برایان که از طرفداران سرسخت عوام‌گرایی بود در حال بلعیدن نماد حزب دموکرات آمریکا است.
عوام‌گرایان در روسیه حزب آزادی و زمین را بنیان نهادند. عوام‌گرایی در آغاز به این اعتقاد اشاره داشت که انقلاب کار مردم (که در روسیه معنای آن دهقانان بود) نه اقلیت مبارز انقلابی است. در پایان سده نوزدهم مارکسیست‌های روسیه که به عمل سازمانی و حزب پیشرو باور داشتند به همهٔ روش‌های انقلابی رقیبان غیر مارکسیست خود برچسب عوام‌گرایانه زدند و این عنوان به صورت تحقیرآمیز رواج یافت.

از ۱۹۴۵ عوام‌گرایی در آمریکا را می‌توان در روش کسانی چون سناتور جوزف مک‌کارتی و جورج والاس می‌توان یافت. برخی نیز ظهور چپ نو را با شور و شوق، پیروزی جهانی عوام‌گرایی شمردند.

عوام‌گرایی را در جنبش‌های روستایی اروپای شرقی پیش از ۱۹۳۹ و نیز در فاشیسم و نازیسم و در بسیاری از جنبش‌های آزادی‌بخش جهان سوم می‌توان یافت.

نمونه‌ای از پوپولیسم نوین را که می‌تواند مورد مطالعه قرار گیرد، دگرگونی‌های دو دههٔ جاری در جهان سیاست ایتالیا است. هنگامی که سیلویو برلوسکونی در سال ۱۹۹۴ میلادی همراه با حزب جدید خود فورزا ایتالیا وارد مبارزه‌های سیاسی ایتالیا شد گونهٔ تازه‌ای از پوپولیسم را که بر تمرکز بر کنترل رسانه‌ها برپا شده پدیدآورد. برلوسکونی و هم پیمانانش با به‌کارگیری این شیوه سه مرتبه انتخابات ۱۹۹۴، ۲۰۰۱، و با کمک دست راستی‌های جدید مردم آزاد در سال ۲۰۰۸ را بردند. او توانست حدود ۱۰ سال نخست‌وزیر ایتالیا باشد.

ویژگی کلی
---------

پوپولیسم دارای چند ویژگی کلی به شرح زیر است:

1. جلب پشتیبانی مردم با توسل به وعده‌های کلی و مبهم، و معمولاً با شعارهای ضد امپریالیستی.[]
2. پیشبرد اهداف سیاسی، مستقل از نهادها و احزاب موجود، با فراخوانی تودهٔ مردم به اعمال فشار مستقیم بر حکومت.

۳. بزرگداشت و تقدیس مردم یا خلق، با اعتقاد به اینکه هدف‌های سیاسی باید به اراده و نیروی مردم و جدا از احزاب یا سازمان‌های سیاسی پیش برود.

البته آئین و سنت سیاسی پوپولیستی، در هر کشوری شکل ویژه‌ای داشته‌است. در نهضت‌های پوپولیستی، معمولاً ائتلافی آشکار یا ضمنی، میان طبقات مختلف با منافع متفاوت و گاه متعارض برقرار می‌شود. تداخل قشرهای گوناگون در این نهضت‌ها به‌طور عمده ناشی از عدم تشکل طبقاتی و عدم وجود مرزبندی روشن طبقاتی است. پوپولیسم دارای مشخصات عوام فریبی، تقدیس شخص رهبر فرهمند، تعصب، تکیه بر توده‌های محروم، نداشتن ایدئولوژی مشخص، بورژوا، همراه با عناصری از ضدیت با امپریالیسم و ملی‌گرایی است. توسعه خواهی و پر و بال دادن به نیروهای وابسته به بازار داخلی و گاه آزادی‌های سندیکایی و دموکراتیک از خصلت‌های عمده دوران پوپولیسم است.

جستارهای وابسته
---------------

* کیش شخصیت
* یکه‌سالاری
* عوام‌فریبی
* دولت رفاه
* بلشویسم ملی
* قطبیدگی (سیاست)
* محمود احمدی‌نژاد

منابع
-----

1. ↑  «*عوام‌گرایی*» [*علوم سیاسی و روابط بین‌الملل*] هم‌ارزِ «*populism*»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. *دفتر ششم*. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۸۵-۶ (ذیل سرواژهٔ *عوام‌گرایی*)
2. ↑  populism definition | Dictionary.com
3. 1 2  دانش نامهٔ سیاسی -داریوش -آشوری-صفحهٔ ۳۰۰
4. ↑  دانش نامه سیاسی-داریوش آشوری-صفحهٔ ۲۹۹
5. ↑
6. ↑  «پوپولیسم (پایگاه حوزه)».
7. ↑  آقابخشی، علی (بهار ۱۳۷۴)، *فرهنگ علوم سیاسی*، تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران
8. ↑

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ عوام‌گرایی موجود است. |

* عوام‌گرایی در *دانشنامهٔ بریتانیکا*
* پوپولیسم (عوام‌گرایی) در وبگاه انگاره

| * ن
* ب
* و
طیف سیاسی |
| --- |
| 
* سیاست‌های چپ رادیکال
* چپ (گرایش سیاسی)
* چپ میانه
* میانه‌گرایی
* راست میانه
* راست (گرایش سیاسی)
* سیاست‌های راست تندرو

 |
| **جبهه‌گیری‌های سیاسی**
* Post-leftism
* Ultra-leftism
* چپ ضد استالینیسم
* چپ نو
* مارکسیسم میانه‌گرا
* راه سوم
* Radical centrism
* New Right
 |
| **انگارگان سیاسی**
* آنارشیسم
* مارکسیسم
* کمونیسم
* سوسیالیسم
* سوسیال دموکراسی
* لیبرالیسم
* دموکراسی مسیحی
* محافظه‌کاری
* ملی‌گرایی
* فاشیسم
* نازیسم
 |
| **سیاست‌های دینی**
* Buddhist socialism
* Christian left
* Jewish left
* سوسیالیسم اسلامی
* راست مسیحی
* هندوتوا
* اسلام‌گرایی
* محافظه‌کاری
* مردم‌سالاری اسلامی
* صهیونیسم مذهبی
 |
| **سیاست‌های واپس‌گرا**
* Baizuo
* Champagne socialist
* Hard left
* نخبگان لیبرال
* Loony left
* Moonbat
* فاشیسم سرخ
* چپ واپس‌گرا
* فاشیسم اجتماعی
* امپریالیسم اجتماعی
* مبارز عدالت اجتماعی
* Soft left
* Wingnut
 |
| **پیکربندی‌ها**
* Horseshoe theory
* طیف سیاسی چپ–راست
* نمودار نولان
* پنجره اورتون
* Open–closed political spectrum
* The Political Compass
* Pournelle chart
* Right-wing authoritarianism
 |
| **همچنین ببینید**
* ضدتمامیت‌خواهی
* لیبرتاریسم
* سندیکالیسم
* ترقی‌خواهی
* سیاست‌های سبز
* سیاست‌های هویتی
* ابرشرکت‌محوری
* اقتدارگرایی
* تمامیت‌خواهی
* انقلابary
* ارتجاع (علوم سیاسی)
* ضد وضع موجود
* جمع‌گرایی
* اجتماع‌گرایی
* هسته قدرت‌مدار
* فردگرایی
* Hardline
* عوام‌گرایی
* بنیادستیزی سیاسی
* Triangulation
 |

| * ن
* ب
* و
ایدئولوژی‌های سیاسی |
| --- |
| 
* چپ
* میانه‌گرایی
* راست

 |
| 
* اقتدارگرایی
* آنارشیسم
* سرمایه‌داری
* دموکراسی مسیحی
* جمع‌گرایی
* سیستم اشتراکی
* کمونیسم
* اجتماع‌گرایی
* محافظه‌کاری
* مشروطیت
* توزیع‌گرایی
* محیط‌زیست‌گرایی
* افراط‌گرایی
* تعصب
* فاشیسم
* فمینیسم
* بنیادگرایی
* جهانی‌گرایی
* سیاست‌های سبز
* فردگرایی
* انقلاب صنعتی
* روشن‌فکری
* اسلام‌گرایی
* لیبرالیسم
* لیبرترینیسم
* مردسالاری
* نظامی‌گری
* پادشاهی‌خواهی
* ملی‌گرایی
* ترقی‌خواهی
* رادیکالیسم
* اصلاح‌طلبی
* جمهوری‌خواهی
* سوسیال دموکراسی
* سوسیالیسم
* فایده‌گرایی

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |