این مقاله دربارهٔ یک دانشمند اسپانیایی است. برای یک مجموعه تلویزیونی به همین نام و دربارۀ او، رامون کاخال (مجموعه تلویزیونی) را ببینید.
**سانتیاگو رامون ئی کاخال** (به اسپانیایی: Santiago Ramón y Cajal) (ناوارا، ١ مه ١٨٥٢ – مادرید، ١٧ اکتبر ١٩٣٤) ‏زیست‌شناس اسپانیایی و متخصص بافت‌شناسی و آسیب‌شناسی آناتومیک و برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۰۶ به خاطر مطالعه سیستم عصبی بود.
وی در سال ۱۹۰۶، جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را برای کشف مکانیسم‌های ریخت‌شناسی و روندهای اتصالی یاخته‌های عصبی از آن خود کرد. نظریهٔ نوین و انقلابی او که بعدها به نام "دکترین نورون" خوانده شد، بر این اساس بود که بافت مغزی از یاخته‌های منفردی تشکیل شده‌است.

زندگینامه
---------

سانتیاگو فرزند خوستو رامون کاساسوس (به اسپانیایی: Justo Ramón Casasús) و آنتونیا کاخال (به اسپانیایی: Antonia Cajal) بود که هر دو اهل روستای لارس (به اسپانیایی: Larrés)بودند. کودکیش در جابه‌جایی‌های مکرر به همراه پدر جراحش گذشت. پدرش در ابتدا به عنوان دستیار جراح مشغول به کار شد و به جهت کسب معاش به آرایشگری و حجامت نیز مبادرت ورزید.
در سن هشت سالگی پدرش جهت شروع کار جراحی به یک شهر بزرگتر نقل مکان کرد، در همین شهر بود که رامون به نقاشی علاقه‌مند شد. در سال ١٨٦٦ به دلیل علاقه مفرط به نقاشی پدرش او را تنبیه کرده و به دست کفاشی سخت‌گیر سپرد و سرانجام کاخال در حرفه کفاشی به درجه بالایی از مهارت رسید. سانتیاگو تحصیلات ابتدایی را در دبستان مذهبی خاکا (به اسپانیایی: Jaca) انجام داد و دورهٔ دبیرستان را در در دبیرستان ئوسکا (به اسپانیایی: Huesca) گذراند. دوران دبیرستان او با ناآرامی‌های اجتماعی در اسپانیا هم‌زمان بود که منجر به تبعید ایزابل دوم و جمهوری اول اسپانیا شد.در سال ١٨٦٨ و در پایان دورهٔ دبیرستان، سانتیاگو نیز به صف انقلابیون پیوست.

بزرگسالی و زندگی حرفه‌ای
------------------------

سانتیاگو برای تحصیل در رشتهٔ پزشکی به ساراگوسا(به اسپانیایی: Zaragoza) رفت و در سال ١٨٧٠ خانواده اش نیز در این شهر به او پیوست. او در تحصیل موفق بود و در ژوئن ١٨٧٣ در سن ٢١ سالگی مدرک پزشکی خود را دریافت کرد. سپس به خدمت نظام فرا خوانده شد و در هنگ پنجم تحت فرمان امیلیو کاستلار (به اسپانیایی: Emilio Castelar)، رئیس جمهور وقت خدمت کرد.

### پزشکی در ارتش و جنگ کوبا

کاخال نخستین ماههای خدمت در ارتش را در ساراگوسا سپری کرد. سپس ادارهٔ بهداری ارتش برای پزشکان امتحان ورودی برگزار کرد که کاخال از میان ١٠٠ نفر مقام ششم را به دست آورد و با درجهٔ سرهنگی به بورگوس (به اسپانیایی: Burgos) فرستاده شد. در این هنگام، جنگ استقلال کوبا در جریان بود و کاخال با درجهٔ کاپیتانی به کوبا فرستاده شد. این ارتقای درجه به دلیل سفر دریایی طولانی و پرخطر بود. کاخال پیش از سفر شیفتهٔ پارکها و باغهای هاوانا و پوشش گیاهی گرمسیری شد که در کتاب‌ها دربارهٔ آن خوانده بود. اما، به زودی دریافت که این آب و هوا به مذاق اروپاییها خوش نمی‌آید. به علاوه، عدم وجود پوشش گیاهی وسیعی که او در خیال پرورانده بود و حضور چشمگیر پشه‌های حامل مالاریا، تصورات رمانتیک کاخال از جزیره را نابود کردند.
پدرش چند سفارشنامه به دست آورده بود تا بتواند به محلی بهتر اعزام شود، اما کاخال آن‌ها را رد کرد. در نتیجه به بدترین مقصد ممکن فرستاده شد که درمانگاه ویستاهرموسا (به اسپانیایی: Vistahermosa) در استان کاماگویی (به اسپانیایی: Camagüey) بود که یکی از خطرناکترین نقاط جزیره بود. کار در این شرایط و در منطقه‌ای مردابی با سربازان بیماری که دچار مالاریا و اسهال خونی بودند، باعث تحلیل جسمانی کاخال شد و خود نیز به همان بیماری‌ها دچار شد. پس از طی دوران نقاهت به درمانگاه سان ایسیدرو (به اسپانیایی: San Isidro) فرستاده شد که شرایطی به مراتب بدتر داشت. پس از چند بار جابه‌جایی بالاخره در ژوئن ١٨٧٥ به اسپانیا بازگشت.
تجربیات او از دیوانسالاری ارتش در طول اقامتش در کوبا به تلخی بیماری‌هایی بودند که دچارشان شد. کاخال مجبور به مقابله با هرج و مرج اداری، بی‌لیاقتی و بی اخلاقی برخی فرماندهان ارتش شد زیرا از فرمانده تا آشپزها و حتا برخی درجه‌داران بالاتر غذا و سایر مایحتاج بیماران و مجروحان را برای خود برمی‌داشتند. این تجربیات تلخ باعث شد که کاخال برای ترک کوبا درخواست اجازه کند و پس از تشخیص لاغری مفرط ناشی از مالاریا و به علت ناتوانی در خدمت در جبهه با درخواست او موافقت شد. کاخال مجبور شد به کارمند شیفت رشوه دهد تا بتواند نیمی از حقوق معوقهٔ خود را دریافت کند.
در بازگشت به اسپانیا و با مراقبهای مادر و خواهرانش، او به تدریج سلامتی خود را به دست آورد.

### آغاز علاقه به پژوهش

در سال ١٨٧٥ کاخال تحصیل در دکترا را آغاز کرد و این شروع کار علمی او بود. در سال ١٨٧٧ و در سن بیست‌وپنج سالگی مدرک دکترا را دریافت کرد. او در سال ١٨٧٦، حتا پیش از شروع به کار به عنوان دستیار کشیک و دیدن بیماران در مطب خصوصی پدرش، خود هزینهٔ خرید اولین میکروسکوپش را پرداخت. کاخال در ساراگوسا مشغول به کار شد و این آغاز دورانی پر فراز و نشیب در زندگی او بود. سال ١٨٧٨ برایش سالی شوم بود، چرا که در آن سال به بیماری سل مبتلا شد. اما سال ١٨٧٩ سالی موفقیت‌آمیز بود و کاخال به مدیریت موزه‌های آناتومی ساراگوسا برگزیده شد. در همین سال با سیلوریا فانیاناس گارسیا (به اسپانیایی: Silveria Fañanás García) ازدواج کرد و بعدها با او صاحب هفت فرزند شد.
در سال ١٨٨٣ کرسی آناتومی تشریحی دانشکده پزشکی والنسیا را به دست آورد و در همان جا به مطالعهٔ اپیدمی وبایی که شهر را در سال ١٨٨٥ تکان داد پرداخت. در سال ١٨٨٧ به بارسلون رفت و به عنوان استاد در کرسی نوپای بافت‌شناسی در دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه بارسلون مشغول شد. در سال ١٨٨٨ که کاخال آن را "سال اوج خود" خوانده است، مکانیسمهای ریخت‌شناسی و روندهای اتصالی یاخته‌های عصبی در مادهٔ خاکستری مغز سیستم عصبی مغزی-نخاعی را کشف کرد.
نظریهٔ او در سال ١٨٨٩ در کنگرهٔ انجمن آناتومی آلمان که در برلین برگزار شد، مورد پذیرش قرار گرفت. بر اساس این نظریه، که بعدها با عنوان نظریه نورونی مشهور شد، ساختار سیستم عصبی به عنوان مجموعه‌ای از واحدهای مستقل جدا از هم تعریف می‌شود. این نظریه هم‌چنین به قانون پولاریزاسیون دینامیک می‌پردازد که بر اساس آن می‌توان انتقال یکسویه تحریک عصبی را توضیح داد. وی با کشف انتهای سبدی شکل فیبرهای صعودی نشان داد که تماس بین سلول‌های عصبی از هر سو ممکن نیست و این تماس نه میان دندریتها با همدیگر و نه میان شاخه‌هایی از فیبرهای عصبی است، بلکه میان شاخه‌های عصبی از یک طرف و جسم سلولی و زوائد دندریتیک از طرف دیگر وجود دارد.
در سال ١٨٩٢، کاخال کرسی بافت‌شناسی و بافت‌شیمی نرمال و آناتومی پاتولوژی دانشگاه مرکزی مادرید را پذیرفت. او توانست از دولت بخواهد که آزمایشگاه پژوهشهای زیست‌شناسی را تأسیس کند و خود از هنگام تأسیس آن در ١٩٠٢ تا سال ١٩٢٢ که به مؤسسهٔ کاخال رفت در این آزمایشگاه کار کرد. پس از آن تا هنگام مرگ در مؤسسهٔ کاخال به کار پرداخت. از سال ١٨٩٢ تا ١٩٠٤، اثر اصلیش کتاب بافت‌شناسی سیستم عصبی انسان و مهره‌داران را به صورت جزوه چاپ کرد. چاپ کتاب تخریب و بازسازی سیستم عصبی در سال‌های ١٩١٣ تا ١٩١٤ صورت گرفت.

جوایز و افتخارات
----------------

او جوایز و افتخارات متعددی از مراکز علمی سراسر جهان کسب کرده‌است که عبارت اند از مدال هلمهولتز (١٩٠٥)، جایزهٔ ملی مسکو(١٩٠٠)، دکترای افتخاری از دانشگاه‌های کلارک، بوستون، سوربون و کمبریج در سال ١٨٩٩.
در نیمه‌شب ٦ اکتبر ١٩٠٦، کاخال تلگرافی از سوئد دریافت کرد. در این تلگرام به او اطلاع داده شده بود که جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را به‌طور مشترک با کامیلو گلژی دریافت کرده‌است. نخستین واکنش او این بود که گفت این شوخی دانشجویانش است و به رختخواب رفت. تنها فردای آن روز با خواندن خبر در روزنامه آن را باور کرد.
در سال ١٩٥٢ و پس از مرگ، فرانسیسکو فرانکو لقب مارکس رامون کاخال را به او داد.

جستارهای وابسته
---------------

* سلول کاخال-رتزیوس

نگارخانه
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

منابع
-----

1. ↑  «Revista Serrablo. "Justo Ramón Casasús", por Fernando Solsona». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ فوریه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۲.
2. ↑  (en inglés) Página Premio Nobel Santiago Ramón y Cajal, galardonado en 1906 Fundación Nobel. Consultado el 3 de febrero de 2012

* Wikipedia contributors، "List of Nobel laureates in Physiology or Medicine،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، (accessed February 3، 2009).

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Santiago Ramón y Cajal». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اسپانیایی*، بازبینی‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۲.

پیوند به بیرون
--------------

* بریدهٔ جراید دربارهٔ سانتیاگو رامون کاخال در بایگانی مطبوعات قرن بیستم در زد.بی.وی

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* شیلی
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* کره
* هلند
* لهستان
* واتیکان

 |
| نهادهای پژوهش هنری | 
* تصویرسازان فنی
* هویت عکاسان
* نام هنرمندان (گتی)

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)
* مث‌سای‌نوت
* پروژهٔ تبارشناسی ریاضیات
* zbMATH

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* هنرمند موزیک‌برینز
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
برندگان جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی |
| --- |
| ‎ ۱۹۰۱–۱۹۲۵ | 
* ۱۹۰۱ امیل برینگ
* ۱۹۰۲ رونالد راس
* ۱۹۰۳ نیلز فینسن
* ۱۹۰۴ ایوان پاولف
* ۱۹۰۵ روبرت کخ
* ۱۹۰۶ کامیلو گلجی / سانتیاگو رامون کاخال
* ۱۹۰۷ چارلز لاورن
* ۱۹۰۸ ایلیا مچنیکو / پل الریخ
* ۱۹۰۹ امیل کوخر
* ۱۹۱۰ آلبرشت کوسل
* ۱۹۱۱ آلوار گالسترند
* ۱۹۱۲ آلکسیس کارل
* ۱۹۱۳ شارل ریشه
* ۱۹۱۴ رابرت بارانی
* ۱۹۱۵
* ۱۹۱۶
* ۱۹۱۷
* ۱۹۱۸
* ۱۹۱۹ جولیوس بردت
* ۱۹۲۰ شاک کروگ
* ۱۹۲۱
* ۱۹۲۲ آرچی‌بالد هیل / اتو فریتز میرهوف
* ۱۹۲۳ فردریک بنتینگ / جان مک‌لاود
* ۱۹۲۴ ویلم اینتهوون
* ۱۹۲۵

 |  |
| ‎ ۱۹۲۶–۱۹۵۰ | 
* ۱۹۲۶ ژوهانس فیبیگر
* ۱۹۲۷ یولیوس واگنر-یاورگ
* ۱۹۲۸ شارل نیکول
* ۱۹۲۹ کریستین ایجکمن / فردریک گولاند هاپکینز
* ۱۹۳۰ کارل لندشتاینر
* ۱۹۳۱ اتو واربورگ
* ۱۹۳۲ چارلز شرینگتون / ادگار آدریان
* ۱۹۳۳ توماس مورگان
* ۱۹۳۴ جرج ویپل / جرج مینوت / ویلیام مورفی
* ۱۹۳۵ هنس اسپمن
* ۱۹۳۶ هنری دیل / اتو لوی
* ۱۹۳۷ آلبرت سنت-گیورگی
* ۱۹۳۸ کورنی هیمنس
* ۱۹۳۹ گرهارد دماک
* ۱۹۴۰
* ۱۹۴۱
* ۱۹۴۲
* ۱۹۴۳ هنریک کارل پیتر دام / ادوارد دویسی
* ۱۹۴۴ جوزف ارلنگر / هربرت گسر
* ۱۹۴۵ الکساندر فلمینگ / ارنست چین / هاوارد فلری
* ۱۹۴۶ هرمان مولر
* ۱۹۴۷ کارل کوری / گرتی کوری / برناردو هوسای
* ۱۹۴۸ پل مولر
* ۱۹۴۹ والتر هس / آنتونیو اگاس مونیس
* ۱۹۵۰ ادوارد کندال / تادئوس رایش‌اشتین / فیلیپ هنچ

 |
| ‎ ۱۹۵۱–۱۹۷۵ | 
* ۱۹۵۱ مکس ثایلر
* ۱۹۵۲ سلمان واکسمن
* ۱۹۵۳ هانس آدولف کربس / فریتس آلبرت لیپمان
* ۱۹۵۴ جان اندرز / تامس هاکل ولر / فردریک چپمن رابینز
* ۱۹۵۵ هیوگو ثیورل
* ۱۹۵۶ آندره فردریک کورنان / ورنر فورسمان / دیکینسن دبلیو. ریچاردز
* ۱۹۵۷ دانیل باوت
* ۱۹۵۸ جرج بیدل / ادوارد لوری تاتوم / جاشوآ لدربرگ
* ۱۹۵۹ سورو اوچوآ / آرتور کورنبرگ
* ۱۹۶۰ فرانک مک‌فارلن بارنت / پیتر مداوار
* ۱۹۶۱ گئورگ فون بیکیشی
* ۱۹۶۲ فرانسیس کریک / جیمز واتسون / موریس ویلکینز
* ۱۹۶۳ جان اکلس / الن هاجکین / اندرو هاکسلی
* ۱۹۶۴ کنراد امیل بلوخ / فئودور فلیکس کنراد لینن
* ۱۹۶۵ فرانسوا ژاکوب / آندره لووف / ژاک مونو
* ۱۹۶۶ فرانسیس پیتون راوس / چارلز برنتون هاگینز
* ۱۹۶۷ راگنار گرانیت / هالدن کفر هارتلین / جرج والد
* ۱۹۶۸ رابرت دبلیو. هالی / هار گوبیند کورانا / مارشال وارن نایرنبرگ
* ۱۹۶۹ مکس دلبروک / آلفرد هرشی / سالوادور لوریا
* ۱۹۷۰ برنارد کتس / اولف فون اویلر / جولیوس اکسلراد
* ۱۹۷۱ ارل ویلبر سادرلند، جونیور
* ۱۹۷۲ جرالد ادلمن / رادنی رابرت پورتر
* ۱۹۷۳ کارل فون فریش / کنراد لورنتس / نیکلاس تینبرگن
* ۱۹۷۴ آلبر کلود / کریستین دو دوو / جرج امیل پالاده
* ۱۹۷۵ دیوید بالتیمور / رناتو دولبکو / هاوارد مارتین تمین

 |
| ‎ ۱۹۷۶–۲۰۰۰ | 
* ۱۹۷۶ باروخ ساموئل بلومبرگ / دانیل کارلتون گایداشک
* ۱۹۷۷ روژه گیمن / اندرو شالی / روزالین سوسمن یالو
* ۱۹۷۸ ورنر آربر / دنیل ناتانس / همیلتون او. اسمیت
* ۱۹۷۹ آلن کورماک / گادفری هانسفیلد
* ۱۹۸۰ باروخ بن الصراف / ژان دوسه / جرج دیویس سنل
* ۱۹۸۱ راجر ولکات اسپری / دیوید اچ. هیوبل / تورشتن ویزل
* ۱۹۸۲ سونه بریسترم / بنگت ساموئلسون / جان وین (داروشناس)
* ۱۹۸۳ باربارا مک‌کلینتاک
* ۱۹۸۴ نیل کای یرنه / ژرژ جی. اف. کوهلر / سزار میلستین
* ۱۹۸۵ مایکل اس. براون / جوزف ال. گلدستین
* ۱۹۸۶ استنلی کوهن (زیست‌شیمی‌دان) / ریتا لوی مونتالچینی
* ۱۹۸۷ سوسومو تونگاوا
* ۱۹۸۸ جیمز بلک (داروشناس) / گرترود بی. الیون / جرج اچ. هیچینگز
* ۱۹۸۹ جی. مایکل بیشاپ / هارولد وارموس
* ۱۹۹۰ جوزف موری / ادوارد دونال توماس
* ۱۹۹۱ اروین نییر / برت ساکمن
* ۱۹۹۲ ادموند اچ. فیشر / ادوین جی. کربس
* ۱۹۹۳ ریچارد رابرتس / فیلیپ آلن شارپ
* ۱۹۹۴ آلفرد جی. گیلمان / مارتین رادبل
* ۱۹۹۵ ادوارد بی. لوئیس / کریستیانه نوسلاین-فولهارت / اریک فرانسیس ویشوس
* ۱۹۹۶ پیتر سی. دوهرتی / رلف مارتین تسینکرناگل
* ۱۹۹۷ استنلی پریسینر
* ۱۹۹۸ رابرت فرانسیس فوچگات / لوئیز ایگنارو / فرید مراد
* ۱۹۹۹ گونتر بلوبل
* ۲۰۰۰ آروید کارلسون / پائول گرینگارد / اریک کندل

 |
| ‎ ۲۰۰۱–تاکنون | 
* ۲۰۰۱ لیلند هارتول / تیم هانت / پائول نرس
* ۲۰۰۲ سیدنی برنر / رابرت هرویتس / جان سالستن
* ۲۰۰۳ پال لاتربور / پیتر منسفیلد
* ۲۰۰۴ ریچارد اکسل / لیندا باک
* ۲۰۰۵ بری مارشال / رابین وارن
* ۲۰۰۶ اندرو فایر / کریگ ملو
* ۲۰۰۷ ماریو کاپکی / مارتین اونز / الیور اسمیتیز
* ۲۰۰۸ هارالد تسور هاوزن / لوک مونتانیه / فرانسواز باره سینوسی
* ۲۰۰۹ الیزابت بلک‌برن / کارول گریدر / جک ژوستاک
* ۲۰۱۰ رابرت ادواردز
* ۲۰۱۱ بروس بویتلر / ژول ای. هافمن / رالف استاینمن (*پس از مرگ*)
* ۲۰۱۲ جان گوردون / شنایا یاماناکا
* ۲۰۱۳ جیمز روثمن / رندی شکمن / توماس زودهوف
* ۲۰۱۴ جان اوکیف / می-بریت موزر / ادوارد موزر
* ۲۰۱۵ ویلیام کمپبل / ساتوشی آمورا / یویو تو
* ۲۰۱۶ یوشینوری اسومی
* ۲۰۱۷ جفری هال/ مایکل روزبش/ مایکل یانگ
* ۲۰۱۸ جیمز پی. الیسن/ تاسوکو هونجو
* ۲۰۱۹ گرگ ال. سیمنزا / پیتر جی. ردکلیف / ویلیام کیلین جونیور
* ۲۰۲۰ هاروی آلتر / چارلز رایس / مایکل هوتون
* ۲۰۲۱ دیوید جولیوس / آردم پاتاپوتیان
* ۲۰۲۲ سوانته پبو
* ۲۰۲۳ کاتالین کاریکو / درو وایسمن

 |