**حمام شنب غازان** بنایی تاریخی و پابرجا در **تبریز** واقع در **محلهٔ تاریخی شنب غازان** است که در سال ۱۳۴۵ ه‍.ق توسط میرزا عباسعلی شنب غازانی و به‌همراهی شخصی به‌نام مشهدی حسن و به مساعدت اهالی محله ساخته شده است. در سال ۱۳۵۲ ه‍.ق وقفنامهٔ حمام نوشته شده و بعداً ادارهٔ این حمام به سازمان اوقاف و امور خیریه واگذار شد.

مصالح ایلخانی، معماری قاجار و پلانی منحصر به‌فرد از ویژگی‌های مهم این حمام است.

پیشینه
------

در قرن هشتم ه‍.ق حمامی بزرگ به نام **حمام سبیل** در شهر غازانیه *(محله شنب غازان کنونی)* وجود داشت که جزو ابنیهٔ غازانی و ساختمان‌های دوازده‌گانهٔ ابواب‌البر بوده است. در اثر زمین‌لرزه‌های بزرگ تبریز این حمام نیز به‌همراه دیگر عمارات شنب غازان تخریب شد و تا زمان احداث حمام مزبور سندی از وجود حمامی دیگر در این محله در دست نیست.
زمین حمام جدید توسط یک روحانی به‌نام **آقا میرزا عباسعلی شنب غازانی** و به‌همراهی شخصی به‌نام **مشهدی حسن** و به مساعدت و همت اهالی شنب غازان خریداری شده و حمام احداث گردید.

وقفنامه حمام
------------

در سال ۱۳۵۲ ه‍.ق میرزا عباسعلی شنب غازانی وقفنامه‌ای بر حمام نوشت و درآمد حمام را برای تعمیر حمام، خرج متولی و تعمیرات مساجد محلهٔ شنب غازان معین کرد. پس از تشکیل سازمان اوقاف ادارهٔ این حمام به آن ارگان تعلق گرفت.

معماری
------

حمام شنب غازان بااستفاده از الگوهای معماری قاجار ساخته شده است بااین‌حال مصالح آن از خرابه‌های عمارت شنب غازان تأمین شده و آجر و سنگش متعلق به دوران دوره ایلخانی است.

پلان حمام شکلی خاص و منحصر به‌فرد دارد و گویا سبب آن ساخت حمام توسط خود اهالی و با شیوه‌ای محلی بوده است.

مساحت حمام ۳۰۰ متر مربع بوده و شامل قسمت‌های: ورودی، میان‌در، گرم‌خانه، نظافت‌خانه، سرویس‌های بهداشتی، خزینه و خلوتی است.

ثبت ملی
-------

شورای ثبت آثار تاریخی و فرهنگی استان آذربایجان شرقی، حمام شنب غازان را در سال ۱۳۹۰ شمسی به شماره ۲۹۵۲۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رساند.

وضعیت کنونی
-----------

وضعیت نامناسب بام حمام شنب غازان
این حمام امروزه در کوی **اشاغی کوچهٔ** شنب غازان قرار دارد.

پس از عدم استفاده از حمام‌های عمومی درِ این حمام بسته شده و بدون تغییر یا حفاظت رها شد و این باعث فرسودگی حمام به سبب گذشت زمان و رطوبت به‌عنوان آسیب‌های طبیعی و برخی تغییرات انسانی گشت. پس از ثبت ملی نیز تغییری در کاربری یا تعمیر و مرمت حمام رخ نداده و همچنان گذشت زمان و مخاطرات طبیعی باعث تهدیدی جدی برای تخریب و تغییرات انسانی در محدودهٔ آن باعث نقض حریم منظری این اثر تاریخی و ملی می‌شود.

منابع
-----

1. ↑  فضل‌الله همدانی، رشیدالدّین؛ تاریخ مبارک غازانی؛ به تصحیح و تحشیهٔ: محمد روشن - مصطفی موسوی؛ تهران؛ نشر البرز؛ 1373؛ چاپ اول؛ ج. 2؛ ص. 209
2. ↑  حسینی زنوزی، محمدحسن؛ ریاض‌الجنه؛ کتاب‌خانهٔ ملی تبریز؛ شماره 3578؛ ص. 1005
3. ↑  زکاء، یحیی؛ زمین‌لرزه‌های تبریز؛ تهران؛ شرکت کتاب‌سرا؛ 1368؛ ص. 80
4. ↑  اداره کل حج و اوقاف و امور خیریه آذربایجان‌شرقی؛ شماره 6/ع؛ 134 - شهرستان تبریز
5. 1 2  «حمام 700 ساله شنب غازان تبریز ثبت ملی شد». خبرگزاری برنا. ۱۳۹۰ شنبه ۹ مهر. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۶. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)

| * ن
* ب
* و
حمام‌های تاریخی ایران |
| --- |
| آذربایجان شرقی | 
* حمام شنب غازان
* حمام قرمز گل
* حمام کردشت
* حمام نوبر

 | 

 |
| آذربایجان غربی | 
* حمام قدیمی سردشت
* حمام قره‌ضیاءالدین

 |
| اصفهان | 
* حمام اخوت
* حمام سلطان امیر احمد
* حمام شیخ بهایی
* حمام خان
* حمام خسروآقا
* حمام دردشت اصفهان
* حمام نوغه بادرود

 |
| خراسان رضوی | 
* حمام پادرخت
* حمام بند قراء
* حمام رادکان
* حمام قیصریه
* حمام مهدی قلی‌بیک

 |
| خراسان جنوبی | 
* حمام جهانیار
* حمام خیروز
* حمام کوشک فردوس
* حمام سردشت

 |
| فارس | 
* حمام خضرجویم
* حمام قطب‌آباد
* حمام کوشک قاضی
* حمام نظر علی خان
* حمام وکیل شیراز

 |
| قزوین | 
* حمام بلور
* حمام رضوی
* حمام قجر

 |
| کرمان | 
* حمام زنانه گنجعلیخان
* حمام باغ لله
* حمام چماه
* حمام گنجعلیخان
* حمام و بازار ابراهیم خان
* حمام وکیل کرمان

 |
| کردستان | 
* حمام حاج صالح
* حمام خان سنندج

 |
| مازندران | 
* حمام فرح‌آباد
* حمام وزیری

 |
| مرکزی | 
* حمام الویر
* حمام چهارفصل
* حمام مصطفوی

 |
| سمنان | 
* حمام امیریه
* حمام پهنه

 |
| گیلان | 
* حمام حاجی
* حمام مریان
* حمام گلشن

 |
| همدان | 
* حمام حاج آقا تراب
* حمام حاج حافظ
* حمام محله حاجی

 |
| هرمزگان | 
* حمام شهر قدیمی حریره
* حمام خانی بستک

 |
| خوزستان | 
* حمام شاه رکن‌الدین
* حمام کرناسیان

 |
| استان‌های دیگر | 
* حمام محمدیان
* حمام مصباح
* حمام قبله
* حمام گپ
* حمام شمس‌آباد
* حمام حاج محمد سعیدا و حمام قدیمی

 |