برای افراد دیگر با این لقب، قوام‌الدوله را ببینید.
**شیردل (شیرذیل) دیلمی** ملقب به قوام‌الدوله و مُکَنّیٰ به ابوالفوارس، ششمین فرمانروای آل بویهٔ کرمان بود. وی سومین پسر بهاءالدوله و نوهٔ عضدالدوله دیلمی بود. وی توسط برادرش، سلطان‌الدوله، به فرمان‌روایی کرمان گماشته شد. بر اساس گزارش ابن خلدون، قوام‌الدوله ادعای استقلال کرد، اما در منازعات با سلطان‌الدوله شکست خورد و به سیستان رفت و از محمود غزنوی یاری خواست. محمود غزنوی، ابوالفوارس را با سپاهی از خواص رهسپار کرمان کرد و این سپاه نیز بار دیگر از سپاه سلطان‌الدوله شکست خورد. این بار قوام‌الدوله به همدان رفت و پس از مکاتباتی طولانی که با سلطان‌الدوله داشت، وی دوباره از سوی سلطان‌الدوله خلعت فرمانروایی کرمان گرفت و قوام‌الدوله باردیگر فرمانروای کرمان شد. پس مرگ قوام‌الدوله در سال ۴۱۹ هـ. ق، برادرزاده‌اش، ابوکالیجار، کرمان را تصرف کرد.

اما به روایت ابن اثیر، ادعای جانشینی قوام‌الدوله در دوران برادرش، سلطان‌الدوله، مطرح نشده بود، بلکه بعد از مرگ سلطان‌الدوله بود که قوام‌الدوله ادعای جانشینی کرد.

پس از مرگ سلطان‌الدوله در سال ۴۱۵ ه. ق در شیراز، ترکان سپاه طرفدار ابوالفوارس قوام‌الدوله بودند. آنان از او خواستند که به شیراز بیاید و ابوالفوارس زودتراز ابوکالیجار، پسر سلطان‌الدوله، به شیراز رسید. در نتیجه جنگی میان این دو درگرفت که ابوالفوارس شکست خورد و ابوکالیجار فارس را بدست آورد. سپاهیان ابواکالیجارْ دیلمیانِ شیراز را اذیت کردند. جمعی از دیلمیان فسا، که زیر نظر ابوالفوارس بودند، می‌خواستند به ابوکالیجار بپیوندند که دیلمیان شیراز خبردار شدند. دیلمیان شیراز از دیلمیان فسا خواستند که از فرمان ابوالفوارس خارج نشوند. در همین زمان سپاه ابوکالیجار از او طلب مزد کردند؛ چون او پول زیادی نداشت بر ضد او شوریدند. دیلمیان شیراز هم با آنان همراه شدند. در نتیجه ابوکالیجار در شیراز نماند و به نوبندجان رفت و از آنجا به شعب بوان (بوانات) رفت و ابوالفوارس به شیراز آمد و در پی ابوکالیجار، برای جنگ به شعب بوان حرکت کرد. در نهایتْ منازعه به صلح انجامید و در نتیجه کرمان و فارس به ابوالفوارس رسید و خوزستان به ابوالکالیجار.

پس از چندی، دوباره میان دو طرف اختلاف پدید آمد. در نتیجه ی نبرد، ابوالفوارس شکست خورد و به دارابگرد گریخت و سپاهی هزار نفری جمع کرد. در شهر بیضا و اصطخر میان دوطرف جنگی رخ داد که باز ابوالفوارس شکست خورد. این‌بار او به کرمان گریخت و ابوکالیجار در فارس باقی ماند.

پانویس
------

1. ↑  فقیهی، *تاریخ آل بویه*، ۲۴۶.
2. ↑  فقیهی، *تاریخ آل بویه*، ۲۴۶.
3. ↑  فقیهی، *تاریخ آل بویه*، ۲۴۶.
4. ↑  فقیهی، *تاریخ آل بویه*، ۲۴۶.
5. ↑  زرین‌کوب، *تاریخ ایران کمبریج*، ۲۱۷.
6. ↑  فقیهی، *تاریخ آل بویه*، ۲۴۶.
7. ↑  زرین‌کوب، *تاریخ ایران کمبریج*، ۲۱۷.

منابع
-----

* زرین‌کوب، عبدالحسین (۱۳۷۹). ریچارد نلسون فرای، ویراستار. *تاریخ ایران کمبریج*. ج. ۴. ترجمهٔ حسن انوشه. تهران: انتشارات امیرکبیر. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۰-۰۳۰۲-۲.
* فقیهی، علی‌اصغر (۱۳۷۸). *تاریخ آل بویه*. تهران: سمت. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۵۹-۳۷۴-۱.
* عباس پرویز (۱۳۳۱). *تاریخ دیالمه وغزنویان*.

| * ن
* ب
* و
شاهان آل بویه |
| --- |
| فارس (۹۳۴-۱۰۶۲ م.) | عمادالدوله • عضدالدوله • شرف‌الدوله • صمصام‌الدوله • بهاءالدوله • سلطان‌الدوله • ابوکالیجار • پولادستون • ابو سعد خسرو شاه • پولادستون (بار دوم) |
| کرمان (۹۴۰-۱۰۴۸ م.) | معزالدوله • عضدالدوله • شرف‌الدوله • صمصام‌الدوله • بهاءالدوله • قوام‌الدوله • ابوکالیجار |
| ری (۹۴۳-۱۰۲۹ م.) | رکن‌الدوله • فخرالدوله • مؤیدالدوله • فخرالدوله (بار دوم) • سیده ملک‌خاتون • مجدالدوله |
| عراق (۹۴۵-۱۰۵۵ م.) | معزالدوله •  عزالدوله •  عضدالدوله • صمصام‌الدوله • شرف‌الدوله • بهاءالدوله • سلطان‌الدوله • مشرف‌الدوله •  جلال‌الدوله • ابوکالیجار • مَلِکِ رحیم |
| عمان (۹۶۶-۱۰۴۸ م.) | معزالدوله • عضدالدوله • صمصام‌الدوله • بهاءالدوله • سلطان‌الدوله • ابوکالیجار |
| همدان (۹۷۶-۱۰۲۴ م.) | مؤیدالدوله • فخرالدوله • سیده ملک‌خاتون • شمس‌الدوله • سماءالدوله |
| جزیره (۹۷۸-۹۸۹ م.) | عضدالدوله • صمصام‌الدوله • شرف‌الدوله • بهاءالدوله |
| گرگان و طبرستان (۹۸۰-۹۹۷ م.) | مؤیدالدوله • فخرالدوله • سیده ملک‌خاتون |
| قلمروهای کوچک | ضیاءالدوله (بصره، دههٔ ۹۸۰ م.) • تاج‌الدوله (خوزستان، دههٔ ۹۸۰ م.)

 |