**محمدعلی‌خان مافی** ملقب به **سالار معظم** و **نظام‌السلطنه** (۱۳۰۰ق - نامعلوم) قانون‌گذار و دولت‌مرد دوران پهلوی و قاجار و از ملاکان ثروتمند ایران، از جمله مالک جنت‌آباد تهران بود.

در ۱۳۰۰ قمری (۱۲۶۱ یا ۱۲۶۲ خورشیدی) به دنیا آمد. تحصیلاتش را در ایران آغاز کرد و در سن پترزبورگ روسیه در رشته حقوق ادامه داد و پس از بازگشت به ایران به تدریس در مدرسه سیاسی مشغول شد، مدتی نیز حاکم بوشهر و بنادر جنوب بود. 

پس از آن‌که با مرگ عموی پدرش حسینقلی خان نظام‌السلطنه مافی لقب او به پدرش رسید، لقب پدرش را که سالار معظم بود گرفت. در انتخابات دوره سوم مجلس شورای ملی از خرم‌آباد به نمایندگی انتخاب شد، اما پیش از آن‌که به مجلس برسد، با پیش‌رویِ ارتش روسیه به سوی تهران در جریان جنگ جهانی اول، مجلس تعطیل شد. شماری از نمایندگان به کرمانشاه مهاجرت کردند و پدر او، رضاقلی خان نظام‌السلطنه مافی با حمایت آلمان و عثمانی «حکومت ملی» در این کشور برپا کرد و سالار معظم را وزیر خارجه‌اش کرد.

در سال ۱۳۰۰ خورشیدی پدرش والی خراسان شد و او نیز در انتخابات دوره چهارم مجلس شورای ملی به نمایندگی از حوزه انتخابی تون(فردوس) و طبس انتخاب شد، اما هنگام طرح اعتبارنامه‌اش در مجلس (شانزدهم خرداد ۱۳۰۱) به او اعتراض شد که در حوزه انتخابیه‌اش معروفیتی ندارد و با اِعمال نفوذ پدرش انتخاب شده‌است. با این حال اعتبارنامه‌اش به تصویب رسید.

محمدعلی‌خان در پی مرگ پدرش در سال ۱۳۰۲ لقب نظام‌السلطنه گرفت. پس از روی کار آمدن رضاشاه در دوره ششم مجلس به نمایندگی بوشهر رسید، اما با پایان این دوره از سیاست کناره گرفت و به رسیدگی به املاک خود مشغول بود تا این‌که در اول تیر ۱۳۲۷ عبدالحسین هژیر او را به عنوان وزیر دادگستری کابینه خود به مجلس معرفی کرد.

نظام‌مافی تنها حدود سه ماه وزیر دادگستری بود و سال بعد با تشکیل نخستین دوره مجلس سنا، سناتور انتخابی خوزستان شد. در سال ۱۳۳۱ که دکتر مصدق در صدد انحلال مجلس سنا برآمد و از ورود سناتورها به مجلس جلوگیری کرد، این مجلس در خانه او تشکیل می‌شد. در دوره بعد هم سناتور خوزستان بود.

بیمارستان نظام‌مافی شوش
-----------------------

نظام‌مافی از ملاکین تراز اول ایران بود. روستای مهرآباد که فرودگاه در آن ساخته شد، ملک خانوادگی‌اش بود. او همچنین در سال ۱۳۲۳ خورشیدی روستای جنت‌آباد تهران را از مالک آن مریم کشاورزی خریداری کرد.

نظام مافی آثار خیریه زیادی نیز برجای گذاشت، از جمله بیمارستانی برای شهر شوش در سال ۱۳۵۲ بود که تا آن زمان بیمارستان نداشت. این بیمارستان در زمینهایی به وسعت حدود چهار هکتار در مجاورت روستای عمله تیمور با زیربنای اولیه ۲۵۰۰ مترمربع ساخته شد که علاوه بر بخشهای درمانی و زایشگاه، دارای خانه‌های سازمانی برای سکونت کارکنانش نیز بود. این بیمارستان به نام خود او نامگذاری و اداره اش به جمعیت شیر و خورشید سرخ سپرده شد. 

بیمارستان نظام مافی در دوران جنگ ایران و عراق به دلیل نزدیکی به خطوط مقدم نبرد، نقش مهمی بویژه در عملیات فتح‌المبین ایفا کرد. اولین بانوی پرستار که در جنگ ایران و عراق کشته شد (مرضیه شیروانی) از پرسنل همین بیمارستان بود.

پانویس
------

1. ↑  «مذاکرات یکصدمین جلسه دوره چهارم مجلس شورای ملی شانزدهم جوزا ۱۳۰۱».[*پیوند مرده*]
2. ↑  عاقلی، باقر (۱۳۸۰). *شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران*. تهران: نگاه. ص. ۱۶۸۳.
3. ↑  میری، رزیتا. «مجلس سنا در آینه تصاویر». *موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران*. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۲۰.
4. ↑  «مذاکرات جلسه ۱۲۸ دوره هجدهم مجلس شورای ملی چهاردهم خرداد ۱۳۳۴». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اكتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۱. تاریخ وارد شده در `|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)
5. ↑  «سرگذشت بیمارستان نظام مافی شوش». *دانشگاه علوم پزشکی دزفول*. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۲۰.

| * ن
* ب
* و
نمایندگان فردوس و طبس در مجلس |
| --- |
| مجلس شورای ملی | 
* میرزا محمود خان مبصرالملک (دوره سوم)
* میرزا محمدعلی خان سالار معظم (دوره چهارم)
* میرزا تقی خان مشیر‌معظم (دوره پنجم)
* محمدابراهیم امیرتیمور کلالی (دوره ششم)
* میرزا حسن خان مسعودی خراسانی (دوره هفتم، هشتم، نهم، دهم، یازدهم، دوازدهم و سیزدهم)
* ولی‌الله شهاب فردوس (دوره چهاردهم)
* محسن گنابادی (دوره پانزدهم و شانزدهم)
* سید محمود نجفی فردوس (دوره هفدهم)
* محمدابراهیم امیرتیمور کلالی (دوره هجدهم)
* محمدعلی اقبال (دوره نوزدهم)
* سید کاظم مسعودی (دوره بیستم)
* محمود روحانی فردوس (دوره بیست و یکم و بیست و دوم)
* علی‌نقی نجد شیبانی (دوره بیست و سوم)
* فریدون سعادت قدسی‌نیا (دوره بیست و چهارم)

 |
| مجلس شورای اسلامی | 
* اسماعیل فردوسی‌پور (دوره اول)
* عبدالرضا هاشم‌زائی (دوره دوم)
* محمدرضا توسلی (دوره سوم و چهارم)
* ماشاالله شکیبی (دوره پنجم و ششم)
* محمدرضا امیرحسنخانی (دوره هفتم)
* محمدکریم عابدی (دوره هشتم)
* محمدعلی عبدالله‌زاده (دوره نهم)
* محمدرضا امیرحسنخانی (دوره دهم)
* مجید نصیرایی (دوره یازدهم)

 |