**محمد مُکری** (زاده ۱۲۹۸ خورشیدی در کرمانشاه – درگذشته تیر ۱۳۸۶ در پاریس) نویسنده، شاعر، محقق و زبان‌شناس معاصر ایران بود.

زندگی
-----

محمد مکری در سال ۱۳۰۵ خورشیدی در شهر کرمانشاه چشم بجهان گشود.

وی استاد تحقیقات در مرکز تتبعات وزارت فرهنگ و علوم و استاد دانشگاه سوربن پاریس، نویسنده، شاعر، محقق، زبان‌شناس و متخصص زبانهای باستان و لهجه‌های قدیم و فعلی ایرانی، مردم شناس، مورخ تاریخ افکار و مذاهب، تالف حدود صد جلد کتاب و پژوهش علمی و بیش از صدها مقاله.

وی عضو اغلب مجامع علمی اروپایی بوده‌اند.

محمد مکری در سال ۱۳۴۴ موفق به اخذ جایزه و نشان علمی از فرهنگستان آثار ملی و ادب فرانسه به پاس چندین دهه خدمات علمی شد.

او بخاطر گرایش‌های سیاسی به جبهه ملی و نهضت آزادی دو بار مجبور به ترک وطن شد. بار اول از سال ۱۳۳۳ و بعد از فروپاشی دولت مصدق تا سال ۱۳۵۸ که با پیروزی انقلاب به وطن برگشت.

محمد مکری از حامیان و نزدیکان آیت الّله خمینی در سال‌های اوّل انقلاب بود. در مصاحبه‌ای با روزنامه کیهان در ۸ فوریه ۱۹۷۹ ضمن پشتیبانی از انقلاب ایران گفته بود: 

> در ایران "کسی صاحب ثروتهای افسانه‌ای نخواهد شد" و "زمینها ملّی می‌شوند و به کار سود تعلق خواهد گرفت".
> 
> 

 دربارهٔ دیدگاه وی نسب به انقلاب در سال‌های اولیه انقلاب او معتقد بود که: 

> "جمهوری اسلامی با حکومت مذهبی تفاوت دارد".
> 
> 

محمد مُکری نخستین سفیر کبیر تام‌الاختیار ایران پس از انقلاب در مسکو؛ شوروی سابق و مغولستان در بین سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۲ بود. بعد از یک دهه فعالیت در مقامات اداری و اجرایی و باز نشستگی در سمت مشاور وزیرنفت، دکتر محمد مُکری مجدداً ساکن فرانسه شد و به تحقیقات و مطالعات علمی پرداخت و تا پایان عمر در شهر آوری در حومه پاریس زندگی کرد.

و در تیر ماه ۱۳۸۶ در منزل خود در شهر إوری در حومهٔ پاریس چشم از جهان فروبست.

مشاغل قبل از خروج از ایران
--------------------------

مشاغل وی قبل از خروج از ایران به فرانسه در سال ۱۳۳۳ «اولین مهاجرت اجباری».

* رئیس فرهنگ مهاباد؛ ۱۳۲۲ تا ۱۳۲۳
* پایه‌گذار و نخستین رئیس اداره تعلیمات ایلات و عشائر ایران ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۸
* تهیه‌کننده طرح‌های تعلیمات و آموزش اجباری و عمومی در کشور ۱۳۲۵
* مدیر کل وزارت فرهنگ ۱۳۳۰
* مأمور علمی اداره کل نگارش وزارت فرهنگ در تهیه لغت نامه دهخدا ۱۳۱۹ تا ۱۳۲۴
* استاد زبان و ادبیات فارسی و زبان پهلوی ساسانی در دانشگاه تهران ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۳
* استاد علم الاساطیر و مبتکر دروس زیبایی‌های اندیشه و اخلاق در افسانه‌ها و جهان نگاری‌ها ی قدیم ایران در دانشکده هنرهای زیبا ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۳
* استاد تاریخ و علوم ادبی در دانشکده افسری ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۳
* مدیر مسئول مجله ماد و بغستان ۱۳۳۱
*

مشاغل بعد از ورود به ایران
--------------------------

مشاغل وی بعد از ورود به کشور در سال ۱۳۵۸ تا قبل از خروج از ایران برای دومین و همیشگی به فرانسه در سال ۱۳۶۷

* نخستین سفیر کبیر تام‌الاختیار ایران پس از انقلاب در مسکو؛ شوروی سابق و مغولستان ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۲
* مشاور عالی وزارت نفت در امور بین‌الملل ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۵

شعر و بخشی از آثار قلمی استاد
-----------------------------

دکتر مُحمّد مُکری شعر نیز می سرود و دیوان شعر او در سال ۱۳۷۰ منتشر گشته ‌است. از معروف ‌ترین اشعار وی «هنوزنامه» ای است بسیار مفصل، که در زمینهٔ ذکر مفاخر ایران زمین و رَد نظریه افول فرهنگ و هنر و اندیشه و دیانت در ایران اسلامی سروده شده‌ است و ندای غربت او و دوری از وطن را به گوش شنونده وارد می‌کند. باید اضافه کنم که دکتر الله وردی آذری نجف آباد، زبانشناس، نویسنده و محقق، کتابی را پیرامون احوال استاد محمد مُکری نوشته است و این هنوزنامه با عنوان «هزار لؤلؤ غلطان هنوز از مژگان/ نثار مرقد پاک شه خراسان است» در سال ۱۳۹۳ چاپ شده ‌است و این نوشته را به ایشان تقدیم کرده است. در کتاب قهوه نامه رباعی های قهوه ای هم مفصل از این ادیب و استاد بزرگ خطۀ ایران زمین صحبت می کند و می گوید که هفت سال با ایشان بوده همراه است: اما در این دوران هفت ساله که واقعاً برایم  هفت خوان تمام بود، همواره، من پای صحبت های حکیمانه و عارفانهٔ استاد دکتر محمّد مُکری، دو گوش داشتم، دو گوش دیگر هم قرض می کردم و عاشقانه به پند و اندرزها و خاطرات شیرین وی با جان و دل گوش فرامی دادم. مهربانی ها و خاطرهٔ نیک ایشان را هرگز  تا زنده ام فراموش نخواهم کرد زیرا به مصداق دقیق این رباعی که شایسته علمی این دانشمند بلند اندیش فرهیخته و بلند همت است، می گویم و می نویسم که هرگز نرود خاطره اش از دل من، از دل من، از دل این کم ترین بندگان خدا که مدت مدیدی در پاریس پای صحبت های گرم و شیرین او نشستم و این است احساس درونی ام از این استاد، از این شاعر، از این زبانشناس بزرگ زبان های ایران زمین و این جامعه شناس دینی و فرهنگی اقوام مختلف، این حکیم بزرگ ایران و فرهنگ ایران بزرگ و ایران سُتُرکْ:

ای مُوجِ بُلَندٍ بحَرِ بی سٰاحِلِ مَن/

ای حاصل بوستان بی حاصلِ مَن /

استادِ بُزرگِ نازنین ای مُکْری/

هرگز نَرَوَد خاطِره اَت اَز دلِ مَن!/

خداوند روحش را شاد کند که در غُربَت و تنهائی این پیر قیشلاق نجف آباد را در سَرِ پیری ام چند سالی به شاگردی خود پذیرفتند و از پند و اندرزهای حکیمانه شان هرگز محرومَمْ نَساختند. و این هم بخشی از آثار قلمی و تحقیقات ایشان به شرح زیر است:

[1]     مُکری، محمد، (1353). بهلول دانا و یاران حقیقت، بحث جامعه ‫شناسی مذهبی و تاریخی، تحقیق دربارۀ مقصد های الحادی و اساطیری ایرانی در نزد گروهی از متصوفان و فرقه‫ های غالی به انضمام متن گورانی دورۀ  بهلول با تصحیحات، ترجمه، تفسیر و یادداشت‫ ها.

[2]     مُکری، محمّد، (1370). دیوان استاد دکتر محمّد مُکری، مجموعۀ غزلّیات، قصاید، قطعات ...، با مقدّمه و فهرست تألیفات. زندگینامه و کارنامۀ فرهنگی. با یادداشت‫ های کوتاه به زبان فرانسه. پاریس- لوون بلژیک، 360 ص. – 1370 هـ.ش. / 1412 هـ .ق. / 1992 م. چاپ پترز بلژیک.

[3]    مُکری، محمّد، (1372). ویژگی **‫**های عروضی در فرهنگ عامه، چاپ پاریس/ لُوَنْ بلژیک.

[4]     مُکری، محمّد، (1374). کردیّات ایرانی، مقالات مُکری، چاپ پترز بلژیک.

[5]      مُکری، محمّد، (1384) پنج گفتار، کلن/ پاریس، چاپ دوم.

[6]    مُکری، محمّد، (1385). نگاهی نو به تاریخ و زبان فارسی، خط و زبان فارسی کامل‫ ترین خط و زبان جهان، کلن.-پاریس.

[7]    Mokri, Mohammad (2003) *Grammaire et lexique comparés des dialectes kurdes*. Kkarthala, Paris.

منابع
-----

1. ↑  «Editions de la Diffrence». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۰۴. دریافت‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۰۸.
2. ↑  «Mohammad Mokri».
3. ↑  «انقلاب اسلامی به روایت تصویر». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۸ ژانویه ۲۰۰۹.

* [*پیوند مرده*]
* Mohammad Mokri

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***محمد مکری*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* Mohammad Mokri - Site Officel
* Site M.Mokri - Collections