**پروژه استارگیت** (به انگلیسی: Stargate Project) از جمله پروژه‌هایی بود که تحت حمایت دولت ایالات متحده برای درک صحیح و نیز پتانسیلهای استفاده از پدیده‌های روانکاوی از جمله **دوربینی روحی** یا **مشاهده از راه دور** (به انگلیسی: Remote viewing) برای مقاصد نظامی و امنیت داخلی از دهه ۱۹۷۰ تا سال ۱۹۹۵ اجرا شدند. این پروژه عمدتاً جهت تحقیقات در استفاده از این پدیده برای دیدن اتفاقات و رویدادهای دوردست با تکنیکهای روحی نظیر تله پاتی و فکر خوانی یا نظیر آن برای مقاصد معین بنیان گذاشته شد. از محققین آن می‌توان راسل تارگ و هل پوتاف را نام برد. پروژه استارگیت در سال 1995 پس از اینکه سیا به این نتیجه رسید که در هیچ عملیاتی اطلاعات مفید از این برنامه استخراج نشده، پایان یافت و از طبقه بندی خارج شد.

زمینه
-----

در سال 1970 جامعه اطلاعاتی ایالات متحده بر این باور بودند که اتحاد جماهیر شوروی سالانه 60 میلیون روبل برای تحقیقات "روان کاوی" هزینه می کند. در پاسخ به ادعاهایی مبنی بر اینکه برنامه شوروی نتیجه داده است، سیا بودجه برنامه جدیدی به نام SCANATE را در همان سال تامین کرد. تحقیقات مشاهده از راه دور در سال 1972 در بنیاد پژوهشی دانشگاه استنفورد (SRI) در منلو پارک، کالیفرنیا آغاز شد. سازمان اطلاعات مرکزی در مورد تحقیقات روانی جزئیات ضعیفی در اختیار داشت، که عمدتاً مبتنی بر شایعات یا گزارش‌های دست دوم یا درجه سوم بود و از منابع ناموثق و غیرقابل اعتماد از سرچشمه گرفته بود. با این اوصاف CIA و DIA تصمیم گرفتند که باید در مورد آن تحقیق کنند و تا آنجا که ممکن است بدانند. بودجه سالانه طرح تصویب شد و بر اساس مصوبه پرداخت شد. بررسی و گزارشهای مربوطه به صورت شش ماهه در سطح کمیته منتخب سنا و مجلس نمایندگان بررسی می شد و نتایج کار و مشاهده از راه دور از "بیننده" مخفی نگه داشته میشد. تصور بر این بود که اگر نتیجه به بیننده نشان داده شود میتواند در روند پژوهشها باعث نتایج نادرست شود و به اعتماد به نفس و مهارت بیننده لطمه وارد کند، از این رو نتایج عملیاتی به طور استاندارد در طول سال‌های اجرای برنامه‌ و بازخورد به هر نوع محرمانه نگه داشته شده و فقط به کمیته منتخب سنا گزارش میشد. مشاهده کننده از راه دور تلاش می کرد تا اطلاعات ناشناخته در مورد مکان ها یا رویدادها را از طریق دوربینی روحی حس کرده، رویدادهای جاری اطلاعاتی و نظامی را بدست آورد و جزییاتی را از آینده پیش‌بینی کند.

دهه 1970
--------

راسل تارگ و هل پوتاف از جمله فیزیکدانان برجسته بودند که در سال 1972 آزمایشهای متعددی را برای SRI آغاز کردند، از جمله یکی از مشاهده کنندگانی که بعدها به شهرت بین المللی رسید، اسرائیلی یوری گلر بود که نتایج ظاهرا موفق او مورد توجه وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا قرار گرفت. از این جهت از ری هایمن، استاد روانشناسی در دانشگاه اورگن و سرهنگ دوم آستین دبلیو کیبلر روانشناس نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا که در آن زمان مدیر تحقیقات رفتاری ARPA بود، نیز خواسته شد تا به SRI بروند و تحقیق کند. آنها قرار بود به طور خاص گلر را ارزیابی کند. گزارش هایمن به دولت این بود که گلر یک "کلاهبردار شیاد" است و در نتیجه تارگ و پوتوف قرارداد دولتی خود را برای کار بیشتر با او از دست دادند. در آن زمان تارگ و پوتاف نتیجه گرفته بودند که گلر تا بالای 65 درصد در کار خود موفق بوده و همین امر باعث شد که آنها به دنبال تور تبلیغاتی برای گلر و تامین بودجه خصوصی برای کارهای تحقیقاتی بیشتر در مورد او باشند. 
اما دیگر مشاهده کننده این برنامه رزماری اسمیت نام داشت که در سال 1976 در یکی از موفقیت های این پروژه، یک هواپیمای تجسسی گمشده شوروی در سال 1976 با دقت بسیار بالایی موقعیت یابی نمود، اسمیت دستیار اداری جوانی بود که توسط مدیر پروژه دیل گراف استخدام شده بود.
در سال 1977، دستیار فرمانده ستاد اطلاعات ارتش ACSI یگان بهره برداری سیستم ها (SED) برنامه موسوم به (تله کابین) را برای ارزیابی کاربردهای دوربینی ذهنی جهت نظارت بر یک دشمن بالقوه آغاز کرد و سپس در اواسط سال 1978 برنامه عملیاتی Grill Flame را که در ساختمان‌های 2560 و 2561 در فورت مید، در مریلند مستقر بودند، را به طور رسمی به پروژه استارگیت پیوند زد.

دهه 1980
--------

دهه 1980 آغاز ناکامی ها و روند پایان کار اطلاعات ارتش درپی استقبال نامطلوب آکادمی ملی علوم از این پروژه بود. در سال 1985 اطلاعات ارتش ایالات متحده آمریکا به نتیجه رسید که هیچ اطلاعات قابل اعتمادی از این برنامه بدست نیامده و با خاتمه بودجه ارتش برنامه مجددا در اداره علمی و فنی دیا بازطراحی و دنبال شد.

دهه 1990
--------

از ابتدای دهه 1990 اکثر پیمانکاران و محققان همکاری خود را با این پروژه خاتمه دادند. گزارشهای سیا به کمیته بررسی کننده مجلس نمایندگان نشان می‌داد مشاهده از راه دور توسط یک مکانیسم روانی کار نمی‌کند. در سال 1995 هایمن که دو دهه قبل گزارشی نامطلوب درباره یوری گلر و SRI برای دولت تهیه کرده بود به این نتیجه رسید: "روانشناسانی مانند من، که اعتبار سنجی ذهنی را مطالعه می‌کنند، در گزارش‌های ارایه شده توسط Stargate، هیچ چیز شگفت‌انگیزی نمی‌یابند. حجم قابل توجهی از داده های تولید شده توسط بینندگان مبهم، کلی و بسیار دور از هدف است." این گزارش و چند گزارش دیگر کمیته ارزیابی پروژه را به این نتیجه رساند که تکنیک روانی ادعایی ارزش مشکوکی دارد و فاقد انضمام و قابلیت اطمینان لازم برای استفاده از آن به عنوان مبنایی برای تصمیم گیری یا اقدام سیاسی و نظامی است و به سیا دستور داد پروژه 20 میلیون دلاری استارگیت را با استناد به فقدان شواهد مستند مبنی بر اینکه این برنامه برای جامعه اطلاعاتی ارزشی داشته، خاتمه دهد. جزییات بدست آمده از Stargate در سال 2017 از طبقه بندی خارج و بصورت جزیی در سایت اینترنتی سیا منتشر شد.

منابع
-----