| * ن
* ب
* و
جنگ‌های ایران و روسیه |
| --- |
| 
* ۱۶۵۳–۱۶۵۱
* ۱۷۲۳–۱۷۲۲
* دوران قاجار
	+ ۱۷۹۶
	+ ۱۸۱۳–۱۸۰۴
	+ ۱۸۲۸–۱۸۲۶

 |

**جنگ‌های ایران و روسیه** مجموعه‌ای از درگیری‌ها بین سال‌های ۱۶۵۱ و ۱۸۲۸ میلادی بود که در بین ایران و امپراتوری روسیه شکل گرفت. روسیه و ایران این جنگ‌ها را بر سر حاکمیت مورد مناقشه بر سرزمین‌های قفقاز انجام دادند. سرزمین‌های اصلی مورد مناقشه آران، گرجستان، ارمنستان و همچنین بیشتر داغستان - که عموماً ماوراء قفقاز نامیده می‌شود - و پیش از جنگ‌های روسیه و ایران بخشی از ایران صفوی محسوب می‌شدند. در طول پنج جنگ روس و ایران، اداره این سرزمین‌ها بین دو امپراتوری دست به دست می‌شد. بین جنگ‌های دوم و سوم روسیه و ایران، دوره‌ای بود که در آن تعدادی پیمان‌ها میان امپراتوری روسیه و ایران و همچنین بین دو طرف و امپراتوری عثمانی منعقد شد. علاقه عثمانی‌ها به این سرزمین‌ها، جنگ‌ها را پیچیده‌تر می‌کرد و هر دو طرف در طول جنگ‌ها در نقاط مختلف با امپراتوری عثمانی متحد می‌شدند. پس از پیمان ترکمنچای، که به جنگ پنجم روسیه و ایران پایان داد، ایران بخش زیادی از خاک ماوراء قفقاز خود را به امپراتوری روسیه واگذار کرد.

روابط پیش از جنگ
----------------

### روابط اقتصادی

قدیمی‌ترین اسناد روابط رسمی روسیه و ایران نشان می‌دهد که در سال ۱۵۲۱ میلادی، شاه اسماعیل یکم از دودمان صفوی فرستاده‌ای دیپلماتیک نزد تزار واسیلی سوم فرستاد. با این‌حال، روابط تجاری آن‌ها بسیار کم بود، و اغلب این روابط با تاتارها صورت می‌گرفت، زیرا تاتارها به عنوان واسطه‌های بازرگانی عمل می‌کردند. روسیه خان‌نشین‌های کازان و آستراخان را به ترتیب در سال ۱۵۵۲ و ۱۵۵۶ میلادی ضمیمه قلمرو خودش کرد، تا مسیر تجاری ولگا را به قفقاز و دریای کاسپین گسترش دهد. از نقاط مهم این مسیر تجاری، گیلان و دربند به‌عنوان خاستگاه راه‌های تجاری دریایی و زمینی بین روسیه و ایران، و مراکز تجاری آستراخان و شاماخی بود. شاماخی به ویژه محل تجارت بازرگانان زیادی از روسیه بود: ابریشم، چرم، ظروف فلزی، خز، موم و پیه. بازرگانان ایرانی در روسیه تجارت می‌کردند و به نیژنی نووگورود و کازان می‌رفتند که به مراکز تجاری تبدیل شده بودند. در سال ۱۵۵۵ میلادی، شرکت مسکووی یا روسیه تنها با هدف تجارت زمینی با ایران ایجاد شد.

در سال ۱۵۶۲ میلادی، ایالت شیروان برای برقراری روابط تجاری رسمی به روسیه فرستاده‌ای فرستاد. شاماخی متعاقباً همین کار را در سال ۱۶۵۳ میلادی انجام داد. اولین ایرانی‌هایی که به کار تجارت با روسیه پرداختند، ارمنی‌های جلفا در شمال ایران بودند. جلفا حلقه مهمی در مسیر تجاری روسیه و ایران بود که از گیلان سرچشمه می‌گرفت. در سال ۱۶۰۴ میلا ی، شاه عباس بزرگ جمعیت قابل توجهی از ارامنه را از جلفا به پایتخت تازه تأسیس خود، اصفهان، اسکان داد و به آن‌ها حقوق تجاری داد. شاه عباس به این جمعیت ارمنی اعتبار داد، مالیات‌ها را کاهش داد و آزادی مذهبی اعطا کرد.

در طول قرن شانزدهم، روابط دیپلماتیک ایران اغلب با فرستادگان بازرگانی همراه بود که اجناس ابریشم و فلزی را به روسیه می‌فرستادند. در مقابل، روسیه خز، شاهین و حیوانات وحشی فرستاد. در واقع مخمل، تافته و ابریشم کاشان، اصفهان و یزد بیش از هفتاد درصد کالاهای حمل شده به روسیه در قرن شانزدهم را تشکیل می‌دادند.

در سال ۱۶۱۶ میلادی، یک هیئت دیپلماتیک در مسکو وعده‌های حمایت از بازرگانان ایرانی را که در روسیه تجارت می‌کردند، تضمین کرد. بازرگانان ایرانی در روسیه اغلب نمایندگان دیپلماتیک را همراهی می‌کردند. اما بازرگانان روسی در گیلان و اردبیل مرتباً مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفتند و یوسف خان والی شامخی از حمایت از بازرگانان روسی خودداری می‌کرد.

صادرات ابریشم در اوایل قرن هفدهم همچنان بالا بود. در سال ۱۶۲۳، بیش از ۲۰۰۰ کیلوگرم ابریشم از آستراخان به شهرهای سراسر امپراتوری روسیه حمل شد. با این حال، در زمان شاه صفی اول، صادرات رسمی کاهش یافت و تجارت تجاری خصوصی جایگزین آن شد. در سال ۱۶۳۴، هیچ تجارتی ثبت نشد و هیچ کالایی حمل و نقل نشد. دو سال بعد، تجارت بار دیگر به دلیل طاعون متوقف شد، اما تجارت از سر گرفته شد و به‌طور قابل توجهی رشد کرد. در سال ۱۶۷۶، ۴۱۰۰۰ کیلوگرم ابریشم از ایران به روسیه صادر شد.

### روابط سیاسی

از سال ۱۴۶۴ تا ۱۴۶۵ تزار ایوان سوم فرستاده‌ای به شاماخی فرستاد تا ائتلافی ضد عثمانی ایجاد کند. این علاقه به اتحاد ضد عثمانی تا قرن شانزدهم ادامه یافت و در دوران سلطنت شاه عباس اول، ایران سیاست خارجی قوی ضد عثمانی را حفظ کرد.

فروپاشی مسکووی در زمان مشکلات پیش از به قدرت رسیدن دودمان رومانوف به تاج و تخت روسیه در سال ۱۶۱۳ روسیه را تضعیف کرد به طوری که ایران تمرکز سیاست خارجی خود را به اروپای غربی برای یک ائتلاف ضد عثمانی معطوف کرد. شاه عباس اول به امید اتحاد ضد عثمانی در مجارستان با [[پادشاهی هابسبورگ|هابسبورگ‌های اتریش[] ارتباط برقرار کرد.
در اواخر قرن شانزدهم، روسیه لشکرکشی به شمخالات ترکی، که بر شمال داغستان حکومت می‌کرد و تابع اسمی ایران بود، آغاز کرد. نیروهای روسی دربند، داغستان و باکو را اشغال کردند و در جنوب رودخانه ترک دژهایی ساختند. با این حال، ایرانی‌ها از ترس به خطر افتادن ائتلاف ضد عثمانی، در به چالش کشیدن این ادعاهای ارضی محتاط بودند.

بین سال‌های ۱۵۹۸ و ۱۶۱۸، روس‌ها در پاسخ به درخواست‌های کمک نظامی علیه امپراتوری عثمانی، نمایندگان زیادی را به ایران فرستادند.

در سال ۱۶۱۲ شاه عباس اول عهدنامه نصوح پاشا را با امپراتوری عثمانی برای پایان دادن به جنگ‌های عثمانی و ایران امضا کرد. این معاهده بی‌طرفی ایران را در مورد روابط روسیه و عثمانی قید می‌کرد. تجارت در شاماخی پس از امضای این معاهده به شدت کاهش یافت، زیرا پیروزی صفویه بر عثمانی در سال ۱۶۱۸ نیاز به کمک روسیه را نفی کرد.

در دهه ۱۶۳۰ مجدداً خصومت‌ها بین ایران و امپراتوری عثمانی آغاز شد تا امضای صلح زهاب در سال ۱۶۳۹، که منجر به احتیاط دیپلماتیک ایرانی‌ها به دلیل تمایل به عدم دشمنی با امپراتوری عثمانی شد.

جنگ اول روسیه و ایران (۱۶۵۱–۱۶۵۳)
---------------------------------

در سال ۱۶۴۵ بین قزاق‌های روسی و لزگین‌ها که تابع ایرانیان محسوب می‌شدند، ناآرامی به وجود آمد. این تنش‌ها عمدتاً در امتداد مرز گرجستان و داغستان متمرکز بود. یک نامزد مورد حمایت روسیه رهبری داغستان را بر یک نامزد ایرانی به دست آورد.
در سال ۱۶۴۷، خسرو خان، والی ایالت شیروان، به والی آستاراخان شکایت کرد که قزاق‌های آستاراخان و تارکی مرتکب یک سری سرقت‌ها شده‌اند. او تهدید کرد که اجناس بازرگانان روسی را در شاماخی مرکز استان شیروان مصادره خواهد کرد و علیه قزاق‌ها اقدام نظامی خواهد کرد. مقامات روس به این اقدام اعتراض کردند و از شاه خواستند خسرو خان را مجازات کند. شاه هیچ اقدامی نکرد و در سال ۱۶۴۹، خسرو خان نامه دیگری فرستاد و هشدار خود را مجدداً اعلام کرد. تنش بین کشورها زمانی تشدید شد که در سال ۱۶۵۰ قزاق‌ها کاروانی را که اجناس شیروان و داغستان را حمل می‌کرد سرقت کردند و چندین نفر کشته شدند.

روسها پادگانی را بر روی رودخانه سولاک گسترش دادند و چندین پادگان دیگر را بر روی رودخانه تِرِک ساختند، از جمله یک پادگان در حمایت از تهمورث خان گرجی، حاکم مخلوع خارتلی-کاختی. این گسترش به قلمرو ایران و حمایت از تهمورث خان خشم شاه عباس دوم را برانگیخت، زیرا تهمورث خان توسط شاه خلع شد.

در سال ۱۶۵۳ شاه به والیان اردبیل، اریوان، قره باغ، استرآباد و بخش‌هایی از آذربایجان دستور داد تا به کمک خسروخان نیرو بفرستند. نیروهای بیشتری توسط فرماندار دربند، شمخالات ترکی و حاکم کارا قایتاق کمک کردند. این سپاهیان روسها را از قلعه بیرون راندند و آن را به آتش کشیدند.

در همان سال، فرستاده‌ای به رهبری شاهزاده ایوان لوبانوف روستوفسکی روسیه به ایران سفر کرد تا از والی شاماخی در امور داغستانی دخالت نکند و خسارات وارده را جبران کند و تمامی بازرگانان روسی آزاد شوند. این درگیری بر سر گرجستان و داغستان بر روابط تجاری بین کشورها تأثیر گذاشت. در سال ۱۶۵۱، ۱۳۸ عدل ابریشم ایرانی به دلیل کمبود تقاضا در آستاراخان ذخیره می‌شد.

پیمان ایران-روسیه (۱۷۱۷)
------------------------

مقالهٔ اصلی: پیمان ایران-روسیه (۱۷۱۷)
آرتمی پتروویچ وولینسکی به عنوان فرستاده‌ای به اصفهان فرستاده شد تا قراردادی تجاری ببندد که به روسیه انحصار تجارت ابریشم ایران را می‌داد. در این مأموریت او همچنین اطلاعاتی در مورد منابع، جغرافیا، زیرساخت، نظامی و سایر نقاط قوت فارسی جمع‌آوری کرد. به او دستور داده شد که روسیه را به عنوان متحد ایران و امپراتوری عثمانی را به عنوان دشمن آنها برجسته کند.
هنگامی که یک لشکرکشی روسی به رهبری شاهزاده بکویچ-چرکاسکی در ساحل شرقی دریای خزر در خیوه فرود آمد، ایرانیان با طرف فرستاده دشمنی کردند.
ولینسکی به تزار گزارش داد که ایران در آستانه فروپاشی است. وی همچنین توصیه کرد که استان‌های گیلان، مازندران و استرآباد به دلیل ظرفیت تولید ابریشم به روسیه ملحق شوند.

دوره قاجاریه
------------

جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار

* حمله روسیه به ایران (۱۷۹۶): با مرگ کاترین دوم روسیه، ارتش روس از نواحی اشغال شده عقب‌نشینی نمود.
* جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴): با شکست ارتش ایران پیمان گلستان بین ایران و روسیه برای الحاق بخش‌های از قفقاز به امپراتوری روسیه امضا شد.
* جنگ ایران و روسیه (۱۸۲۸–۱۸۲۶): ارتش ایران شکست خورد و با امضای پیمان ترکمنچای بخش‌های شمال رود ارس به روسیه الحاق و امتیازات ویژه ای برای روسیه در داخل خاک ایران لحاظ شد.

جستارهای وابسته
---------------

* اشغال ایران در جنگ جهانی اول
* اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
* جنگ‌های نادر شاه در داغستان

منابع
-----

1. Timothy C. Dowling *Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond* pp 728-729 ABC-CLIO, 2 dec. 2014. ISBN 978-1-59884-948-6

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Russo-Persian Wars». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۲.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Русско-персидские войны». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۲.

| * ن
* ب
* و
ایران صفوی (۱۷۳۶–۱۵۰۱) |
| --- |
| سران کشور | 
* شاهان
	+ شجره‌نامه
	+ مادران شاهان
* وزیران اعظم

 |
| ایدئولوژی و مذهب | 
* بینش و ایدئولوژی
* دین و مذهب
* مرشد کامل
* صوفی
* طریقت صفویه
* رسمی شدن مذهب شیعه
* اقلیت‌های مذهبی
	+ مسیحیت

 |
| تاریخ سیاسی | 
* منبع‌شناسی
* تاریخ اجتماعی
* روابط خارجی
	+ عثمانی
	+ روسیه
	+ هابسبورگ
	+ فرانسه
	+ سفارت اول اروپا
	+ سفارت دوم اروپا
* بازگرداندن تهماسب دوم به تخت شاهی
* سرنگونی صفویان

 |
| تاریخ نظامی | 
* ارتش
* جنگ‌ها با ازبکان
* جنگ‌ها با پرتغال
	+ ۱۵۰۷
	+ ۱۶۲۲
* جنگ‌ها با عثمانی
	+ ۱۵۱۴
	+ ۱۵۵۵–۱۵۳۲
	+ ۱۵۹۰–۱۵۷۸
	+ ۱۶۱۸–۱۶۰۳
	+ ۱۶۳۹–۱۶۲۳
	+ ۱۷۲۷–۱۷۲۳
	+ ۱۷۳۵–۱۷۳۰
* جنگ‌ها با گورکانیان
	+ ۱۶۲۳–۱۶۲۲
	+ ۱۶۵۳–۱۶۴۹
* جنگ‌ها با روسیه
	+ ۱۶۵۳–۱۶۵۱
	+ ۱۷۲۳–۱۷۲۲

 |
| فرهنگ و تمدن | 
* مکتب اصفهان
* انواع هنر
	+ هنر
	+ فرش
	+ مکتب تبریز دوم
	+ معماری
	+ فلزکاری
* بازرگانی
* راه و چاپار
* کشاورزی
* عباسی
	+ آبازی
* دیوارهای دفاعی

 |
| جستارهای وابسته | 
* شکنجه‌های دوره صفوی

 |
|  رده |


| * ن
* ب
* و
درگیری‌های مسلحانه روسیه (شامل دوره امپراتوری و شوروی) |
| --- |
| داخلی | 
* Uprising of Bolotnikov
* استپان رازین
* Bulavin Rebellion
* شورش پوگاچف
* Decembrist revolt
* جنگ داخلی روسیه
* قیام اوت
* کودتای اوت
* 1993 Russian constitutional crisis
* جنگ نخست چچن
* جنگ داغستان
* جنگ دوم چچن
* Insurgency in the North Caucasus

 |
| پیش از سده هفدهم | 
* Muscovite–Volga Bulgars war (1376)
* First Muscovite–Lithuanian War (۱۴۹۲–۱۴۹۴)
* Russo-Swedish War (1495–1497)
* Second Muscovite–Lithuanian War (۱۵۰۰–۱۵۰۳)
* Third Muscovite–Lithuanian War (۱۵۰۷–۱۵۰۸)
* Fourth Muscovite–Lithuanian War (۱۵۱۲–۱۵۲۲)
* Fifth Muscovite–Lithuanian War (۱۵۳۴–۱۵۳۷)
* Russo-Crimean Wars
* Russo-Kazan Wars
* Russo-Swedish War (1554–1557)
* جنگ لیوونی
* فتح سیبری به دست روس‌ها
* جنگ‌های روسیه و سوئد (۹۵–۱۵۹۰)
* Polish–Muscovite War (1605–1618) and the Time of Troubles
* جنگ اینگری
* جنگ اسمولنسک
* جنگ ایران و روسیه (۱۶۵۳–۱۶۵۱)
* درگیری‌های مرزی روسیه و منچو
* جنگ روسیه و لهستان (۱۶۵۴–۱۶۶۷)
* سیل (تاریخ لهستان)
* دومین جنگ شمالی
* Russo-Turkish War (1676–1681)
* جنگ روسیه و عثمانی (۱۶۸۶–۱۷۰۰)

 |
| سده هیجدهم و نوزدهم | 
* جنگ بزرگ شمالی
* Russo-Turkish War (1710–1711)
* جنگ ایران و روسیه (۱۷۲۳–۱۷۲۲)
* جنگ‌های ایران و روسیه
* جنگ جانشینی لهستان (۱۷۳۳–۱۷۳۸)
* جنگ روسیه و عثمانی (۱۷۳۵–۱۷۳۹)
* جنگ جانشینی اتریش (۱۷۴۰–۱۷۴۸)
* Russo-Swedish War (1741–1743)
* جنگ هفت‌ساله
* جنگ روسیه و عثمانی (۱۷۷۴–۱۷۶۸)
* Bar Confederation
* جنگ روسیه و ترکیه (۱۷۹۲- ۱۷۸۷)
* جنگ سوئد و روسیه (۱۷۹۰–۱۷۸۸)
* Russo-Polish War (1792)
* Kościuszko Uprising
* حمله روسیه به ایران (۱۷۹۶)
* جنگ ائتلاف دوم
* جنگ ائتلاف سوم
* جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴)
* جنگ ائتلاف چهارم
* جنگ عثمانی و روسیه (۱۸۱۲–۱۸۰۶)
* Anglo-Russian War
* جنگ فنلاند
* جنگ ائتلاف پنجم
* حمله فرانسه به روسیه
* جنگ ائتلاف ششم
* جنگ صدروزه
* استیلای روسیه بر قفقاز
* جنگ قفقاز
	+ Russo-Circassian War
	+ Murid War
* جنگ ایران و روسیه (۱۸۲۸–۱۸۲۶)
* جنگ عثنانی و روسیه (۱۸۲۹–۱۸۲۸)
* قیام نوامبر
* انقلاب ۱۸۴۸ مجارستان
* جنگ کریمه
	+ جنگ آلند
* Amur Acquisition
* قیام ژانویه
* تصرف آسیای میانه توسط روسیه
	+ تصرف بخارا توسط روسیه
	+ Khivan campaign of 1873
* جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷–۱۸۷۸)
* شورش مشتزن‌ها
	+ تهاجم روسیه به منچوری

 |
| سده بیستم | 
* جنگ روسیه و ژاپن
* اشغال تبریز بدست قوای روس در ۱۲۹۰
* جنگ جهانی اول
	+ نبرد رباط‌کریم
* جنگ داخلی روسیه
	+ جنگ اوکراین و شوروی
	+ جنگ داخلی فنلاند
	+ Heimosodat
	+ تهاجم شوروی به غرب (۱۹۱۹–۱۹۱۸
		- جنگ استقلال استونی
		- جنگ استقلال لتونی
		- جنگ لیتوانی و شوروی
	+ جنگ لهستان-شوروی
	+ تهاجم ارتش سرخ به جمهوری خلق آذربایجان
	+ تهاجم ارتش سرخ به ارمنستان
	+ تهاجم ارتش سرخ به گرجستان
	+ Red Army intervention in Mongolia
* Urtatagai conflict (1925–1926)
* جنگ چین و شوروی (۱۹۲۹)
* جنگ‌های مرزی شوروی و ژاپن
* تهاجم شوروی به شین‌جیانگ
* شورش اسلامگرایان در سین کیانگ (۱۹۳۷)
* جنگ جهانی دوم
	+ تهاجم شوروی به لهستان
	+ جنگ زمستان
	+ اشغال کشورهای بالتیک
	+ اشغال بیسارابیا و بوکوفینای شمالی
	+ جنگ پس‌آیند
	+ جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم)
	+ اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
	+ جنگ روسیه-ژاپن
* جنگ چریکی در کشورهای بالتیک
* شورش ایلی
* نخستین جنگ هندوچین
* جنگ کره
* انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان
* جنگ استقلال اریتره
* جنگ فرسایش‌زا
* حمله پیمان ورشو به چکسلواکی
* درگیری مرزی چین و شوروی
* جنگ ویتنام
* جنگ اوگادن
* جنگ مرزی جنوب آفریقا
* جنگ شوروی در افغانستان
* جنگ خلیج فارس
* جنگ اول قره‌باغ
* جنگ ترانس‌نیستریا
* جنگ داخلی گرجستان
* جنگ داخلی تاجیکستان
* جنگ نخست چچن
* جنگ داغستان

 |
| سده بیست و یکم | 
* جنگ دوم چچن
* جنگ اوستیای جنوبی ۲۰۰۸
* مداخله نظامی روسیه در اوکراین
	+ الحاق کریمه به فدراسیون روسیه
	+ جنگ در دونباس
	+ حمله ۲۰۲۲ روسیه به اوکراین
* مداخله روسیه در جنگ داخلی سوریه
* Western Libyan campaign
* جنگ ناگورنو قره‌باغ (۲۰۲۰)

 |
| 
* تاریخ نظامی روسیه
* انقلاب روسیه
* جنگ سرد
* منطقه نفوذ

 |

| * ن
* ب
* و
ایران روابط ایران و روسیه روسیه |
| --- |
|  |
| منصب ها و مکان های  دیپلماتیک | 
* سفارت ایران در مسکو
* سفارت روسیه در تهران
* سفیران ایران در روسیه
* باغ کنسولگری روسیه در گرگان
* کنسولگری روسیه در اصفهان
* کنسولگری سابق روسیه در تبریز
* سرکنسولگری روسیه در رشت

 |
| دیپلماسی | 
* پیمان آخال
* پیمان ایران-روسیه (۱۷۱۷)
* پیمان سن پترزبورگ (۱۷۲۳)
* پیمان گنجه
* قرارداد سن پترزبورگ
* عهدنامه ترکمانچای
* عهدنامه رشت
* عهدنامه کورک‌چای
* عهدنامه گلستان
* قرارداد ایران و شوروی ۱۹۲۱
* قرارداد قوام–سادچیکف
* قرارداد مرزی ایران و ترکیه (۱۳۱۰)
* مداخله امپراتوری روسیه در انقلاب مشروطه ایران
* پیمان دوستی ایران و شوروی ۱۹۲۱
* طلب یازده تن طلای ایران از شوروی
* خط لوله اول سراسری گاز ایران
* روابط شوروی و عراق در جنگ ایران و عراق
* نامه خمینی به گورباچف
* گروه ۱+۵
	+ برجام
* رژیم حقوقی دریای خزر
* خرید موشک اس-۳۰۰ توسط ایران
* مداخله روسیه در جنگ داخلی سوریه
* روسیه و جنگ نیابتی ایران و اسرائیل
* موافقتنامه جامع همکاری‌های بیست ساله بین ایران و روسیه

 |
| درگیری ها و نبرد ها | 
* لشکرکشی‌های روس‌ها به کناره دریای خزر
* جنگ‌های ایران و روسیه
	+ ۱۷۲۳–۱۷۲۲
	+ ۱۷۹۶
	+ ۱۸۱۳–۱۸۰۴
	+ ۱۸۲۸–۱۸۲۶
* حمله به سفارت روسیه در تهران
* به‌توپ بستن مجلس
* اشغال ایران در جنگ جهانی اول
	+ اشغال تبریز
	+ نبرد اصلاندوز
	+ نبرد رباط‌کریم
* اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
	+ کنفرانس تهران
	+ دالان ایرانی
* غائله آذربایجان
	+ قطعنامه ۲ شورای امنیت
	+ قطعنامه ۳ شورای امنیت
	+ قطعنامه ۵ شورای امنیت
* پروژه ژن تیره

 |
| شخصیت‌ها | 
* عباس میرزا
* حیدر لطیفیان
* محمدتقی پسیان
* میرزا کوچک خان
* ستارخان
* باقرخان
* اسکندرمیرزا گرجی
* حیدرخان عمواوغلی
* ولادیمیر لیاخوف
* امیرخان سردار
* عین‌الله محمودی همدانی
* ابوالقاسم لاهوتی

 |
| مرتبط | 
* گردان بهادران
* الماس شاه
* جنبش مشروطه ایران
* قوای قزاق
* هیئت کلیسایی روسیه در ارومیه
* جمهوری شورایی سوسیالیستی ایران
* جمهوری مهاباد
* جنبش جنگل
* حزب توده ایران
* حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)
* حکومت خودمختار آذربایجان
* خاور نو

 |
|  **رده:روابط ایران و روسیه** |