سد در ۷۰ کیلومتری شمال‌شرقی شهر سمنان، استان سمنان، ایران
**سد فینِسک،** طرح ساخت یک سد از نوع سنگریزه‌ای با هسته رسی و حجم مخزنی ۱۱٫۷۸ میلیون متر مکعب در شهرستان مهدیشهر استان سمنان و در فاصله ۷۰ کیلومتری شمال‌شرقی شهر سمنان است. ارتفاع سد از بستر رودخانه ۵۷ متر و طول تاج سد ۴۱۱ متر است.

سد فینسک در نزدیکی روستای تلاجیم و بر روی رودخانه سفیدرود که از سرشاخه‌های تجن است ساخته می‌شود؛ سفیدرود با آورد آب ۱۶ میلیون متر مکعب در سال از مهم‌ترین رودخانه‌های جاری این منطقه به حساب می‌آید.

هدف از احداث این سد، تأمین ۷٫۵ میلیون متر مکعب آب شرب برای شهرستان‌های مهدیشهر، سمنان و سرخه است.

پیشینه
------

مطالعات احداث سد فینسک از سال ۱۳۸۶ آغاز شد و تا سال ۹۱ به پایان رسید، پروژه احداث سد فینسک در سال ۱۳۸۹ مصوبه زیست‌محیطی را از سازمان حفاظت محیط زیست ایران دریافت کرد و در سال ۱۳۹۸ در مجلس شورای اسلامی بررسی شد.

#### تضاد منافع و تخصیص اعتبار رئیس جمهور برای ساخت سد

در 26 خردادماه سال ۱۴۰۰ قاسم تقی‌زاده خامسی، معاون آب و آبفای وزارت نیرو، صراحتاً اعلام می‌کند که احداث سد مخزنی فینسک به‌سبب خسارات مخزن و تنش‌‌های اجتماعی و چالش‌های دیگر حذف گردیده و گزینه‌های جایگزین برای تامین آب منطقه هدف در دستور کار قرار گیرد.‌‌

با این وجود در آخرین روزهای دولت دوازدهم، رئیس دفتر رئیس جمهور در پاسخ به نامه نماینده سمنان در مجلس شورای اسلامی ایران به حسن روحانی برای تخصیص اعتبار برای ساخت سد فینسک، ۲۰ میلیارد تومان برای تسریع ساخت این سد اختصاص می‌دهد. با رسانه‌ای شدن این نامه بعدها این تخصیص اعتبار نهاد ریاست جمهوری از سوی معاونت حقوقی وزارت نیرو لغو می‌شود.

#### راه حل جایگزین وزارت نیرو در دولت سیزدهم

در آبان ماه ۱۴۰۰ در جلسه ریاست جمهوری در‌‌ استان سمنان، علی اکبر محرابیان، وزیر نیرو، بیان می‌کند که برای آب شرب سمنان از نظر ظرفیت مشکلی وجود ندارد و چشمه روزیه به تنهایی می تواند آب شرب مورد نیاز را تامین کند. همچنین با توجه به بالاتر از متوسط کشوری بودن مصرف آب بخش کشاورزی در سمنان، بر لزوم اقدام برای صرفه جویی در آب مصرفی در بخش کشاورزی سمنان تاکید می‌کند. برای آب مورد نیاز صنعت وزیر مهمترین منبع را استفاده از پساب در صنعت معرفی کرد که ۱۰۰ لیتر بر ثانیه آمادگی تخصیص (در صورت درخواست) وجود دارد و این مقدار می تواند طی ۲ سال (با افزایش ظرفیت تصفیه خانه‌ها در استان) به ۳۵۰ لیتر در ثانیه (۱۲۷ میلیون لیتر در سال) افزایش یابد.

در سوم آذر ماه 1401 ، رییس سازمان حفاظت از محیط زیست به دلیل خشک شدن ۱۵ هزار هکتار از تالاب میانکاله گفت: پروژه سد فینسک منتفی است و اگر بنا باشد سدی هم احداث شود حتما جای آن تغییر پیدا خواهد کرد.‌‌ تالاب میانکاله متصل به دریاچه خزر بوده و ارتفاع آب در آن طابع ارتفاع آب در دریای خزر است. در سالهای اخیر با کاهش ارتفاع آب دریای خزر عمل پمپاژ آب دریا به تالاب انجام شده است و پیش بینی می‌شود با قطع شدن اتصال خلیج گرگان با دریا، به تدریج کاملا تالاب میانکاله خشک شود.

نظرات موافق و مخالف در مورد سد
------------------------------

طرح سد فینسک تاکنون با مخالفت‌های بسیاری همراه بوده‌است. به عقیده بسیاری از کارشناسان و فعالان محیط زیست، راه‌اندازی این سد، باعث از بین رفتن صنایع در استان‌های گلستان و مازندران می‌شود و از طرف دیگر خشک‌شدن بستر رودخانه‌ها، فرسایش خاک و بسیاری دیگر از معضلات و مشکلات زیست‌محیطی را در پی خواهد داشت.

برخی کارشناسان در نظر نگرفتن حقوق حقابه برای مصرف کنندگان و محیط زیست پایین دست سد فینسک را یکی از اعتراضات جامعه فنی و کارشناسی نسبت به پروژه فینسک بر می‌شمارند.

موافقان طرح ساخت سد، عمدتا کاهش محصوص آورد آب چشمه‌های آب تامین کننده آب سمنان، به خصوص از سال ۱۴۰۰ به بعد را دلیل اقدام برای ساخت این سد اعلام کرده اند، اما ذکر نشده چگونه سد فینسک با قابلیت تامین ۷.۵ میلیون متر مکعب آب در سال که در مقابل نیاز و مصرف آب استان مقداری ناچیز است می‌تواند راه حل مشکل کم آبی باشد.

جستارهای وابسته
---------------

* مناظره بر سر فینسک

منابع
-----

1. ↑  «خبرگزاری فارس - فیلم| سد فینسک؛ طرحی با همه مجوزها». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۰-۱۰-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۲.
2. ↑  10 (۲۰۱۸-۰۶-۱۸). «سد فینسک، جوسازی‌های رسانه ای تا واقعیت‌های موجود». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۲.
3. ↑  2185 (۲۰۲۱-۰۱-۳۰). «مطالبات حال نشده مازندرانی‌ها از پروژه سد فینسک». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۲.
4. ↑  «ساخت سد «فینسک»». *ایسنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۱.
5. ↑  «خبرگزاری فارس - آغاز رسیدگی دستگاه‌های نظارتی به تخلف دولت در احداث سد فینسک». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۰-۱۲-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۲.
6. ↑  «ساخت سد فینسک متوقف شد - تسنیم». *خبرگزاری تسنیم | Tasnim*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.
7. ↑  قربانی، مجتبی (۲۰۲۱-۰۸-۲۸). «اختصاص بودجه 200 میلیارد ریالی برای سد فینسک!/نام یک موسسه نامعلوم در رونوشت های نامه دفتر حسن روحانی؟». *پایگاه خبری تیتر شمال*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.
8. ↑  «لغو تخصیص اعتبار 200 میلیارد ریالی سد فینسك از سوی معاونت حقوقی وزارت نیرو». *سلامت نیوز*. ۲۰۲۱-۰۸-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.
9. ↑  «مناظره بر سر فینسک». *ایسنا*. ۲۰۲۱-۱۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.
10. ↑  «از نظر ظرفیت مشکلی در بحث آب شرب سمنان وجود ندارد».
11. ↑  «خشک شدن ۱۵ هزار هکتار از تالاب میانکاله/ احداث سد فینسک منتفی است». *ایسنا*. ۲۰۲۱-۱۱-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.
12. ↑  «خبرگزاری فارس - تراژدی دیگری برای بهشت پرندگان/ خشک شدن ۳۰ درصد مجموعه آبی تالاب میانکاله به دلیل پسروی آب». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۳-۰۵-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.
13. ↑  «سوال نمایندگان مجلس از اردکانیان دربارهٔ سد فینسک». *خبرگزاری تسنیم*. ۸ آبان ۱۳۹۹.
14. ↑  «خسارات جبران ناپذیر ساخت فینسک به طبیعت». *خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency*. ۲۰۲۰-۱۱-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۲.
15. ↑  «خبرگزاری فارس - موافقان و مخالفان احداث سد فینسک چه می‌گویند؟». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۰-۱۰-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۲.
16. ↑  «مناظره بر سر فینسک». *ایسنا*. ۲۰۲۱-۱۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.
17. ↑  «جزئیات ابلاغ اعتبار پروژه احداث خط انتقال سد فینسک/ تامین آب ۳ شهرستان». *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد درباره یک سد یا سیل گیر است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |