**سیستم انتقال جریان متناوب انعطاف‌پذیر** (به انگلیسی: Flexible AC transmission system) یا **FACTS** سیستمی متشکل از تجهیزات استاتیک استفاده‌شده برای انتقال انرژی الکتریکی است. هدف آن بهبود کنترل‌پذیری و افزایش توانایی انتقال قدرت شبکه است. این سیستم عموماً ابزاری مبتنی بر ادوات الکترونیک قدرت است.

سیستم انتقال جریان متناوب انعطاف‌پذیر، توسط انجمن مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) به این صورت تعریف شده است: «سیستم بر اساس ادوات الکترونیک قدرت و دیگر تجهیزات استاتیکی که کنترل یک یا چندین پارامتر سیستم انتقال انرژی جریان متناوب را برای بهبود کنترل‌پذیری و افزایش توانایی انتقال قدرت الکتریکی محقق می‌سازد.»

نظریه
-----

در حالت خط بی‌اتلاف، اندازه ولتاژ در سمت دریافت (انتهای خط) برابر سمت ارسال (ابتدای خط) است:

Vs = Vr=V

انتقال منجر به یک {\displaystyle \delta } ی پس فاز می‌شود که به راکتانس X خط وابسته است.

{\displaystyle {\begin{aligned}{\underline {V\_{s}}}&=V\cos({\frac {\delta }{2}})+jV\sin({\frac {\delta }{2}})\\{\underline {V\_{r}}}&=V\cos({\frac {\delta }{2}})-jV\sin({\frac {\delta }{2}})\\{\underline {I}}&={\frac {{\underline {V\_{s}}}-{\underline {V\_{r}}}}{jX}}={\frac {2V\sin {\frac {\delta }{2}}}{X}}\end{aligned}}}

از آن جا که این یک شبکه بی تلف است، توان اکتیو P آن برابر هر نقطه دیگر خط است:

{\displaystyle P\_{s}=P\_{r}=P=V\cos \left({\frac {\delta }{2}}\right)\cdot {\frac {2V\sin {\frac {\delta }{2}}}{X}}={\frac {V^{2}}{X}}\sin(\delta )}

توان راکتیو سمت ارسال منفی توان راکتیو سمت دریافت است:

{\displaystyle Q\_{s}=-Q\_{r}=Q=V\sin \left({\frac {\delta }{2}}\right)\cdot {\frac {2V\sin {\frac {\delta }{2}}}{X}}={\frac {V^{2}}{X}}(1-\cos \delta )}

از آنجایی که \delta  خیلی کوچک است، توان حقیقی عمدتاً به \delta  بستگی دارد، حال آن که توان راکتیو عمدتاً به اندازه ولتاژ بستگی دارد.

### جبران‌سازی سری

سیستم انتقال ای‌سی انعطاف‌پذیر، برای جبران‌سازی سری امپدانس خط را اصلاح می‌کند: X کم می‌شود تا توان اکتیو قابل انتقال را زیاد کند. به هر حال، توان راکتیو بیشتری باید تأمین شود:

{\displaystyle {\begin{aligned}P&={\frac {V^{2}}{X-Xc}}\sin(\delta )\\Q&={\frac {V^{2}}{X-Xc}}(1-\cos \delta )\end{aligned}}}

### جبران‌سازی موازی

جریان راکتیو به خط تزریق می‌شود تا اندازه ولتاژ را تأمین کند. توان اکتیو قابل انتقال زیاد می‌شود تا توان راکتیو بیشتری تأمین شود.

{\displaystyle {\begin{aligned}P&={\frac {2V^{2}}{X}}\sin \left({\frac {\delta }{2}}\right)\\Q&={\frac {2V^{2}}{X}}\left[1-\cos \left({\frac {\delta }{2}}\right)\right]\end{aligned}}}

منابع
-----

1. ↑  *Proposed terms and definitions for flexible AC transmission system(FACTS)*, IEEE Transactions on Power Delivery, Volume 12, Issue 4, October 1997, pp.  1848–1853. doi:10.1109/61.634216

؛ مراجع عمومی

* Narain G. Hingorani, Laszlo Gyugyi *Understanding FACTS: Concepts and Technology of Flexible AC Transmission Systems*, Wiley-IEEE Press, December 1999. ISBN 978-0-7803-3455-7
* Xiao-Ping Zhang, Christian Rehtanz, Bikash Pal, *Flexible AC Transmission Systems: Modelling and Control*, Springer, March 2006. ISBN 978-3-540-30606-1.
* A. Edris, R. Adapa, M.H. Baker, L. Bohmann, K. Clark, K. Habashi, L. Gyugyi, J. Lemay, A. Mehraban, A.K. Myers, J. Reeve, F. Sener, D.R. Torgerson, R.R. Wood, *Proposed Terms and Definitions for Flexible AC Transmission System (FACTS)*, IEEE Transactions on Power Delivery, Vol. 12, No. 4, October 1997. doi: 10.1109/61.634216