**نیکوس کازانتزاکیس** (به یونانی: Νίκος Καζαντζάκης، ۱۸ فوریه ۱۸۸۳–۲۶ اکتبر۱۹۵۷) نویسنده، شاعر، خبرنگار، مترجم و جهان‌گرد یونانی بود. او نویسنده‌ای بود که دغدغه جامعه بشری داشت و به تحلیل آنها می‌پرداخت.

زندگی
-----

در سال ۱۹۰۴
نیکوس کازانتزاکیس، ۱۸ فوریه ۱۸۸۳ میلادی در هراکلیون در جزیره کِرِت زاده‌ شد. آن زمان، کِرِت زیر سلطه حکومت عثمانی بود و نیکوس در فضای شورش و طغیان مردم کرت برضد عثمانیان رشد کرد. مدتی را در مدرسه فرانسویان در جزیره ناکسوس که از سوی راهبان کاتولیک اداره می‌شد تحصیل کرد.
پس از دبیرستان، ۱۹۰۲، در رشته حقوق دانشگاه آتن ثبت نام کرد و ۱۹۰۶ دکترا گرفت. ۱۹۰۷، به پاریس رفت و شاگرد آنری برگسون فیلسوف نام‌دار فرانسوی شد.  
هنگام جنگ بالکان، وارد ارتش یونان شد و علیه دشمن جنگید و پس‌ازآن، مدیر کل وزارت امور اجتماعی شد و چندی نیز نماینده سازمان یونسکو در پاریس بود. ۱۹۴۷، یونان را به مقصد آنتیب ترک کرد تا کارهای ادبی‌ش را پی گیرد. ۱۹۵۶، ازسوی کانون نویسندگان یونانی برای نوبل ادبیات معرفی شد و ۱۹۵۷ با یک رای کمتر از آلبر کامو به این جایزه نرسید.

آثار و افکار
------------

نیکوس کازانتزاکیس ناظر جنگ‌های داخلی اسپانیا بود و به چین، ژاپن، مصر، بیت‌المقدس، ایتالیا، انگلستان، اتریش، قبرس و فرانسه سفر کرد. آثارش به بیشتر زبان‌ها ترجمه شده‌است. کتاب کوچک و صدصفحه‌ای «سیر و سلوک» که ۱۹۲۳ منتشر شد، اساس تفکرات فلسفی اوست، چنان‌که سی‌ودو سال بعد نوشت: سیر و سلوک، دانه‌ای بود که رویِش دیگر آثارم را باعث شد و پس‌ازآن هرچه نوشتم تفسیر و تصویری از آن بود. نیکوس کازانتزاکیس بارها از جریان‌های فکری در گذر زمان اثر پذیرفت که می‌توان از مسیحیت، بودیسم، فلسفه فریدریش نیچه، آنری برگسن، هنری جیمز، آرتور شوپنهاور نام برد. گرچه به مارکسیسم - لنینیسم گرایش داشت، هیچ‌گاه عضو هیچ حزب کمونیستی نشد.

آخرین وسوسه مسیح و مسیح بازمصلوب، دو رمان معروف اوست.

زوربای یونانی، که فیلمی نیز به همین نام از آن ساخته شد، یکی دیگر از رمان‌های اوست که شهرتی جهانی دارد.

پایان عمر
---------

آرامگاه نیکوس کازانتزاکیس در هراکلیون. سنگ ‌نبشته: «نه آرزویی دارم، نه می‌ترسم. من آزادم.»
کازانتراکیس با نوشتن مسیح بازمصلوب یا «رنج‌های یونانی»، کلیسای کاتولیک و ارتدکس‌ را به انتقاد گرفت. ۱۹۵۴، مسیح بازمصلوب در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار گرفت که این سبب معروفیت جهانی وی شد. ۲۸ ژوئن۱۹۵۶، جایزه بین‌المللی صلح را در وین دریافت کرد. پس‌از یک سفر کوتاه به چین، در اثر سرطان خون به بیمارستان فرایبورگ برده‌شد و همان‌جا درگذشت. ۳ نوامبر (۱۹۵۷) پیکرش را به یونان آوردند و خاک‌سپاری‌اش را به سردخانه‌ای که مخصوص افراد گم‌نام است سپردند. پس‌از مرگش، اسقف یونان وی را مرتد خواند و گفت که نمی‌توان وی را در هیچ‌یک از کلیساهای یونان به خاک سپرد. برخلاف این فتوا، بیش از ۵۰ هزار نفر در زادگاهش جمع شدند و کازانتزاکیس را در زادگاه‌ش به خاک سپردند. سنگ‌نبشته قبرش چنین است:

**«نه آرزویی دارم، نه می‌ترسم. من آزادم»**

بخشی از کتاب مسیح بازمصلوب:

> سرانجام مانولیوس پرسید:پدر چگونه می‌توان خدا را دوست داشت؟  
> با دوست داشتن انسان‌ها فرزندم  
> انسان‌ها را چگونه می‌توان دوست داشت؟  
> با مبارزه برای کشاندنشان به راه راست  
> راه راست کدام است؟  
> راهی که رو به بالا دارد.
> 
> 

کتاب‌شناسی
----------

### داستان

* زوربای یونانی (۱۹۴۶)
* مسیح بازمصلوب (۱۹۴۸)
* آخرین وسوسه مسیح (۱۹۵۱)
* آزادی یا مرگ (۱۹۵۰)
* برادرکشی (۱۹۶۴)
* مار و نیلوفر
* سن فرانسیس (۱۹۵۶) (در ایران سرگشته راه حق)

### نمایشنامه

* سودوم و گومورا
* بودا
* سپیده می‌دمد
* کمدی یا نماز وحشت
* اودیسه (۱۹۳۸)

### فلسفه و عرفان

* سیر و سلوک (۱۹۲۳)
* منجیان خدا: ورزه‌های روحانی

### سفرنامه

* گزارش به خاک یونان (۱۹۶۱)
* فرشتگان قبرس
* مناظر سحرآمیز یونان

### ترجمه‌ها

کازانتزاکیس بسیاری از شاهکارهای ادبی و فلسفی را به زبان یونانی ترجمه و تفسیر کرده‌است. آثار هومر، دانته و کتابهای «تولد تراژدی» و چنین گفت زرتشت نیچه، گفتگو با اکرمان و فاوست - جلد اول اثر گوته، همچنین آثار چارلز داروین، شکسپیر و فدریکو گارسیا لورکا از جمله ترجمه‌های او هستند.

ترجمه به فارسی
--------------

* «برادرکشی»، مترجم: محمدابراهیم محجوب (۱۳۵۹)
* «ژاپن و چین»، مترجم: محمد دهقانی (۱۳۷۹)
* «سفرها»، مترجم: محمد دهقانی (۱۳۶۷)
* «آخرین وسوسه مسیح»، مترجم: صالح حسینی (۱۳۶۲)
* «گزارش به خاک یونان»، مترجم: صالح حسینی (۱۳۶۱)
* «سن فرانسیس»، مترجمان: منیر جزنی (۱۳۵۷ با اسم «سرگشته راه حق») و بهاره صارمی (۱۳۶۴ با اسم «جوینده راه حق»)
* «کورس»، مترجم: هوشنگ آزادی‌ور (۱۳۵۶)
* «سودوم و گومورا»، مترجم: همایون نوراحمر (۱۳۶۲)
* «آزادی یا مرگ»، مترجم: محمد قاضی (۱۳۴۸)
* «زوربای یونانی»، مترجمان: تیمور صفری (۱۳۴۷)، محمد قاضی (۱۳۵۷) و محمود مصاحب (۱۳۵۷)
* «مسیح بازمصلوب»، مترجمان: محمد قاضی (۱۳۴۹)، محمود سلطانیه (تهران: جامی، ۱۳۷۷)

فیلم‌های سینمایی
----------------

* آنکه باید بمیرد (فرانسه/۱۹۵۷)، ساخته جولز داسین از کتاب: مسیح باز مصلوب ( رنج‌های یونانی )
* زوربای یونانی (آمریکا/۱۹۶۴)، با بازی آنتونی کوئین
* آخرین وسوسه مسیح (آمریکا/۱۹۸۸)، کارگردان: مارتین اسکورسیزی
* برادر خورشید خواهر ماه، ساخته شده از روی کتاب سرگشته راه حق

پانویس
------

1. ↑  «نیکوس کازانتزاکیس». مجله ادبیات داستانی. آذر ۱۳۸۴. پارامتر `|پیوند=` ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر `|تاریخ بازیابی=` نیاز به وارد کردن `|پیوند=` دارد (کمک)
2. ↑  کامیار عابدی (مرداد و شهریور ۱۳۸۰). «نیکوس کازانتزاکیس روایتی از جان‌های بی قرار». کتاب ماه ادبیات و فلسفه. پارامتر `|پیوند=` ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر `|تاریخ بازیابی=` نیاز به وارد کردن `|پیوند=` دارد (کمک)
3. ↑  *تاریخ ترجمه ادبی از فرانسه به فارسی*، انتشارات سخن‌گستر و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد مشهد، ۱۳۹۳، ص ۳۲۰–۳۴۳

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nikos Kazantzakis». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی*، بازبینی‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۵.
* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG، ۲۰۰۵
* مقاله ماهنامه لوموند، هشتم اوت (هفدهم مرداد)، به نقل از مقدمه کتاب «مسیح باز مصلوب»، ترجمه: محمد قاضی
* «موزه تاریخ شهر کرت». دریافت‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***نیکوس کازانتزاکیس*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نیکوس کازانتزاکیس موجود است. |

* The Nikos Kazantzakis Museum, Crete
* The Nikos Kazantzakis Pages at the Historical Museum of Crete
* Iran to pay homage to Greek author Kazantzakis – *Tehran Times*, 10 April 2008
* Society of Nikos Kazantzakis friends (یونانی)
* Kazantzakis Publications (Patroclos Stavrou)

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* شیلی
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* کره
* کرواسی
* هلند
* لهستان
* سوئد
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* هنرمند موزیک‌برینز
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
	+ 2
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |