میدان‌های گازی ایران
میدان گازی هنگام، در استان هرمزگان و در تنگه هرمز و در ۲۰ کیلومتری جنوب جزیره قشم قرار دارد.

میدان هنگام بین ایران و عمان مشترک است و مطالعات و حفاری انجام شده در مخزن این میدان، در محدوده عمان نشان می‌دهد که به دلیل شیب این مخزن در این محدوده، منابع هیدروکربوری وجود ندارد و تنها آب در این قسمت از مخزن جمع شده‌است.

میدان هنگام در گذشته از نظر وجود منابع هیدرو کربوری به ویژه گاز و میعانات گازی قابل توجه، شناخته شده بود.

میدان گازی هنگام، که در گذشته به نام **HE-E1** شناخته می‌شد، توسط *شرکت سوفیران*، در سال ۱۳۵۴ کشف شد. گاز درجایی برابر با حجم ۵/۲۲ میلیارد متر مکعب در سازندهای ایلام و سروک،این میدان وجود دارد. مذاکره‌های عمان و ایران برای توسعه مشترک میدان هنگام، از ۱۳ سال گذشته، تاکنون ادامه داشته‌است! که به دلایل مختلف به نتیجه نرسیده و مسائلی دربارهٔ نحوه تولید، سهم هر یک از میدان، همچنین مسائل حقوقی برای توسعه با مشارکت خارجی‌ها مطرح بوده‌است.

**میدان گازی هنگام-ابوخای غربی**، در مرز ایران و عمان، که اشتراک عمان را در این میدان ثابت می‌کرد، در سال ۱۳۷۶ با حفر چاه *شماره یک (اچ.ایی.وان)*، در آب‌های ایران کشف شد.

گاز تولیدی این میدان، با خط لوله‌ای دریایی، به طول ۴۰ کیلومتر به جزیره قشم و نفت تولیدی آن نیز، به جزیره قشم و به تأسیسات تفکیک گر انتقال می‌یابد و نفت تفکیکی، با خط لوله‌ای به طول ۲۵ کیلومتر، به خط لوله ۱۱۲ کیلومتری انتقال نفت، به سیری منتقل می‌شود.

طرح مطالعاتی میدان گازی هنگام
-----------------------------

طرح مطالعاتی این میدان گازی، به منظور بررسی امکانات توسعه آن، با انجام عملیات لرزه نگاری سه بُعدی، فراورش و تفسیر اطلاعات، همچنین حفاری ۲ حلقه چاه توصیفی، از اسفندماه سال ۱۳۸۰ آغاز شد.

عملیات لرزه نگاری میدان گازی هنگام، به وسعت ۲۰۰ کیلومترمربع انجام گرفت و با اتمام عملیات لرزه نگاری سه بُعدی این میدان گازی در ۶۵۰ کیلومترمربع، عملیات فراورش اطلاعات لرزه نگاری نیز انجام شد.

به گفته کارشناسان، جمع آوری حداکثر اطلاعات قابل تهیه، شامل : نمودارگیری، نمونه برداری و آزمایشهای مربوط از ۲ چاه توصیفی و نتایج حفاری آنها، میزان گاز درجا و قابل برداشت، همچنین بهره دهی قابل توجهی را ارائه داد، لذا می‌توان برای توسعه این میدان، اقدام کرد.

اعتبار در نظر گرفته شده، برای این طرح ۲۲ میلیون و ۴۸۹ هزار دلار بود... در طرح مطالعاتی میدان گازی هنگام یک شرکت ایرانی و ۳ شرکت غیرایرانی شرکت داشتند.

پروژه حفاری میدان گازی هنگام
----------------------------

طراحی، تدارکات و حفاری پروژه و حفر یک حلقه چاه اکتشافی در میدان گازی هنگام، به منظور توسعه این میدان را *شرکت مهندسی و ساختمان صنایع نفت* بر عهده داشته و موافقت نامه این پروژه که دومین پروژه حفاری دریایی در خلیج فارس است، با کارفرمای این میدان، شرکت مهندسی و توسعه نفت ایران، به امضا رسید.

*شرکت صنایع نفت، گاز و حفاری پرشیا*، یکی از شرکت‌های زیر مجموعه شرکت مهندسی و ساختمان صنایع نفت است، که اجرای عملیات حفاری یک حلقه چاه اکتشافی در میدان هنگام را، با ارزش قراردادی بالغ بر ۲۰ میلیون دلار بر عهده داشت. [

طرح جامع توسعه (ام.دی.پی) میدان گازی هنگام
------------------------------------------

هدف از اجرای این طرح، در گام نخست، بررسی مجدد امکان توسعه میدان گازی هنگام، شامل لرزه نگاری سه بعدی، فرآورش و تفسیر آن به عنوان نخستین گام پیش از اجرای عملیات حفاری، سپس در گام بعدی، هدف اصلی این طرح، یعنی؛ تهیه طرح جامع توسعه میدان، حفاری یک حلقه چاه توصیفی و جمع آوری حداکثر اطلاعات قابل تهیه، شامل : نمودارگیری، نمونه برداری و آزمایش‌های مربوطه، از چاه توصیفی می‌باشد.

طرح جامع توسعه (ام.دی.پی) از طرف کارفرمای این میدان، شرکت مهندسی و توسعه نفت ایران، به شرکت پتروایران واگذار شد.

بر پایه گزارش عملکرد شرکت متن، کل بودجه پیش‌بینی شده برای این طرح، ۲۷ میلیون دلار و ۶ هزار میلیون ریال بود، که بر اساس مصوبه هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران، به ۳۵ میلیون و ۴۱ هزار دلار و ۲۰ هزار میلیون ریال افزایش یافت. از مجموع هزینه‌های مربوط به طرح مطالعه میدان گازی هنگام، ۲۹٬۰۷ میلیون دلار مربوط به هزینه‌های شرکت پتروایران و ۳٬۰۶ میلیون دلار مربوط به هزینه‌های قبل از ارجاع کار به این شرکت بوده‌است.

طرح توسعه میدان گازی هنگام
--------------------------

بر اساس مطالعات انجام شده ۸۰ درصد از میدان هنگام در آب‌های ایران قرار دارد، که این موضوع مورد قبول طرف عمانی نبوده‌است و این در حالی است که عمان توسعه میدان هنگام را به صورت *مشارکت در تولید* با شرکت انگلیسی *اینداگو* انجام داده‌است.

میدان هنگام در مرز بین‌المللی آب‌های ایران و عمان در سال ۱۹۷۲ کشف و وجود هیدروکربور در سازندهای *ایلام* و *سروک* به وسیله حفاری *نخستین چاه هنگام* He-l از سوی شرکت فرانسوی *الف* (ELF) در سال ۱۹۷۵ اثبات شد.

حفاری دو چاه بعدی در این میدان، به ترتیب به نام‌های *خساب یک* Khb-l در سال ۱۹۷۶ و *بخاء غربی یک* WB-l در سال ۱۹۸۶ در طرف عمانی حفاری شد و به ترتیب به آب و ناحیه هیدروکربوری با تراوایی کم، برخورد کرد.

...به دنبال حفر سه حلقه چاه یاد شده در میدان هنگام، یک لرزه نگاری سه بعدی جدید، در سال ۱۹۹۳ در این میدان انجام شد. سرانجام در سال ۲۰۰۶ میلادی *چاه شماره دو هنگام* He-2 در بخش شمالی ساختمان (طرف ایرانی) و *چاه بخاء غربی دو* WB-2 در بخش جنوبی ساختمان (طرف عمانی) و نزدیک مرز ایران به عنوان چاه‌های توصیفی حفر شد و وجود نفت فرار در سازندهای *ایلام* و *سروک* به اثبات رسید؛ بر این اساس ایران، *چاه هنگام سه* He-3 را در نقطه مقابل *بخاء غربی دو* WB-2 و به شکل افقی حفاری کرد...

جستارهای وابسته
---------------

* میدان‌های گازی ایران
* میدان‌های گازی جهان
* شرکت پتروایران
* شرکت مهندسی و توسعه نفت ایران

پانویس
------

1. ↑  پیشرفت طرح مطالعاتی میدان گازی «هنگام»
2. ↑   بایگانی‌شده در ۶ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine پروژه حفاری میدان گازی هنگام، تامین اعتبار شد]
3. ↑  خبرگزاری فارس - جزییات ۱۵ میدان مشترک نفت و گاز ایران و تاخیر در توسعه میادین[*پیوند مرده*]

منابع
-----

* شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی
* وبگاه شرکت ملی نفت ایران
* خبرگزاری فارس

| * ن
* ب
* و
میدان‌های گازی و نفتی ایران |
| --- |
| جنوب | 

|  |  |
| --- | --- |
| **گاز** | 
* آرش
* آغار
* ارم
* پارس جنوبی
* پارس شمالی
* تابناک
* خیام
* دالان
* سرخون
* سفید باغون
* شانول
* فردوسی
* فرزاد A
* فرزاد B
* کنگان
* کیش
* گشوی جنوبی
* گلشن
* گورزین
* نار
* مدار
* وراوی
* هالگان
* هما
* هنگام

 |
| **نفت** | 

|  |
| --- |
| 
* آب تیمور
* آزادگان
* آغاجاری
* ابوذر (اردشیر)
* اروند
* اسفند
* اسفندیار
* الوند
* اهواز
* بالارود
* بلال
* بند کرخه
* بهرگانسر
* بینالود
* بی‌بی‌حکیمه
* بینک
* پارسی
* پازنان
* پرنج
* توسن
* جفیر
* چلینگر
* چهار بیشه
* دارخوین
* دورود
* دهلران
* رامشیر
* رامین
* رسالت (رخش)
* رشادت (رستم)
* رگ‌سفید
* زاغه
* زیلایی
* سلمان (ساسان)
* سوسنگرد
* سیوند
* شادگان
* عسلویه شرقی
* فرزام
* فروزان (داریوش)
* قلعه‌نار
* کبود
* کرنج
* کوپال
* گچساران
* گلخاری
* لب سفید
* مارون
* مبارک
* مسجد سلیمان
* مشتاق
* منصورآباد
* منصوری
* نام‌آوران
* نرگسی
* نصرت
* نفت سفید
* نوروز
* هفتکل
* هندیجان
* هنگام
* یادآوران
* یاران

 |

 |

 |  |
| غرب | 

|  |  |
| --- | --- |
| **گاز** | 
* تنگ بیجار

 |
| **نفت** | 

|  |
| --- |
| 
* آذر
* پایدار غرب
* چشمه خوش
* چنگوله
* دانان
* سومار
* نفت‌شهر

 |

 |

 |
| شمال | 

|  |  |
| --- | --- |
| **گاز** | 
* خانگیران
* سردار جنگل

 |
| **نفت** | 

|  |
| --- |
| 
* مغان

 |

 |

 |
| مرکز | 

|  |  |
| --- | --- |
| **گاز** | 

 |
| **نفت** | 

|  |
| --- |
| 
* البرز قم
* سروستان

 |

 |

 |
| فراساحل | 

|  |  |
| --- | --- |
| **گاز** | 
* رام

 |
| **نفت** | 

|  |
| --- |
| 

 |

 |

 |
| **رده** |

| * ن
* ب
* و
انرژی در ایران ایران |
| --- |
| نفت | 
* شرکت ملی نفت ایران
* شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب
* شرکت نفت فلات قاره ایران
* شرکت نفت مناطق مرکزی ایران
* شرکت متن
* شرکت نفت و گاز پارس
* شرکت نفت و گاز آغاجاری
* شرکت نفت و گاز زاگرس‌جنوبی
* شرکت نفت و گاز کارون
* شرکت نفت و گاز گچساران
* شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان
* شرکت نفت و گاز اروندان
* شرکت ملی حفاری ایران
* شرکت پایانه‌های نفتی ایران
* میدان‌های نفتی ایران
* اوپک

 |  |
| گاز | 
* شرکت ملی گاز ایران
* شرکت ملی صادرات گاز ایران
* میدان‌های گازی ایران
* اوپک گازی

 |
| پالایش نفت | 
* شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران
* پالایشگاه آبادان
* پالایشگاه آناهیتا
* پالایشگاه اراک
* پالایشگاه اصفهان
* پالایشگاه بندرعباس
* پالایشگاه بهشهر
* پالایشگاه تبریز
* پالایشگاه تهران
* پالایشگاه خوزستان
* پالایشگاه شهریار
* پالایشگاه شیراز
* پالایشگاه کاسپین
* پالایشگاه کرمانشاه
* پالایشگاه لاوان
* پالایشگاه هرمز

 |
| پالایش گاز | 
* پالایشگاه گاز ایلام
* پالایشگاه گاز بیدبلند
* پالایشگاه‌های گاز پارس جنوبی
* پالایشگاه گاز پارسیان
* پالایشگاه گاز خانگیران
* پالایشگاه گاز سرخون و قشم
* پالایشگاه گاز فجر جم
* پالایشگاه گاز فراشبند
* پالایشگاه گاز یادآوران

 |
| پالایش میعانات گازی | 
* پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس

 |
| صنایع پتروشیمی | 
* شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران
* پتروشیمی آبادان
* پتروشیمی اراک
* پتروشیمی اصفهان
* پتروشیمی باختر
* پتروشیمی بندرامام
* پتروشیمی بوشهر
* پتروشیمی بوعلی
* پتروشیمی تندگویان
* پتروشیمی تبریز
* پتروشیمی خرم‌آباد
* پتروشیمی زاگرس
* فجر انرژی خلیج‌فارس
* پتروشیمی قائد بصیر
* پتروشیمی جهرم
* پتروشیمی کارون
* پتروشیمی کازرون
* پتروشیمی کردستان
* پتروشیمی مارون
* مبین انرژی خلیج‌فارس
* پتروشیمی مهاباد
* پتروشیمی نوری
* صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس

 |
| خطوط لوله | 
* خط لوله صلح
* خط لوله پارس
* خط لوله اتیلن غرب
* خط لوله اتیلن مرکز
* خط لوله سراسری گاز
* خطوط لوله گاز ایران به ارمنستان
* خط لوله دولت‌آباد-سرخس-خانگیران
* خط لوله ایران-عراق-سوریه
* خط لوله تبریز-آنکارا
* خط لوله نوباکو
* خط لوله نکا–جاسک
* خط لوله گوره–جاسک

 |
| انرژی هسته‌ای | 
* آب سنگین اراک
* برنامه هسته‌ای ایران
* تأسیسات هسته‌ای ایران
* تأسیسات فردو
* تأسیسات نطنز
* سازمان انرژی اتمی ایران
* سال‌شمار هسته‌ای
* نیروگاه بوشهر
* نیروگاه دارخوین

 |
| انرژی‌های تجدیدپذیر | 
* انرژی بادی در ایران
* انرژی خورشیدی در ایران

 |
| غیره | 
* پتروایران
* پتروپارس
* پژوهشگاه صنعت نفت
* پژوهشگاه نیرو
* سهمیه‌بندی سوخت در ایران
* شرکت ملی نفت‌کش ایران
* شرکت نفت ایران و انگلیس
* صدرا
* صنایع آذرآب
* صنعت نفت ایران
* فهرست سدهای ایران
* فهرست نیروگاه‌های ایران
* قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا
* ماشین‌سازی اراک
* مپنا
* مشانیر
* نیکو
* وزارت نفت ایران
* وزارت نیروی ایران
* هپکو
* هدفمندسازی یارانه‌ها در ایران

 |