**شاه شهیدان** روستایی از توابع بخش دیلمان شهرستان سیاهکل در استان گیلان ایران است که در جنوب دامنه شرقی قله درفک قرار گرفته است.

موقعیت و پیشینه
---------------

مردم روستا به زبان گیلکی با گویش گالشی صحبت می‌کنند. شاه شهیدان با داشتن آب و هوایی کوستانی و دلچسب، چشمه‌سارهای فراوان و دشت‌هایی مسطح و هموار سکونت‌گاهی مناسب برای اقوام دیلم به شمار می‌آمده است. هرچند متاسفانه (و به دلایل نامشخص) روایت‌هایی بومی که تاریخ و پیشینه اصلی روستا را سینه به سینه منقل کرده و در تشخیص نام (یا نام‌های) قدیمی و تاریخ روستا مفید واقع شوند موجود نیست. تنها روایاتی درباره ماجرای عزیمت و قتل احتمالی ساداتی که هم‌اکنون در مزار کنونی شاه‌شهیدان مدفون هستند در میان مردم روستا رایج است. با این حال، وقوع روستا در منطقه‌ای مناسب از نظر آب و هوا، وجود مراتع مناسب و چشمه‌سارهای متعدد، پوشیده بودن توسط کوه‌های مرتفع پیرامون در کنار وجود شواهدی مانند بقایای قلعه‌ای مخروبه روی کوه واقع در بخش شمالی روستا نشان از سکونت دیرگاه اقوام در این ناحیه دارد.[]

حسب شواهد موجود، پیشه تمامی مردم روستا پیش از وقوع اصلاحات ارضی دامداری بوده و مردم روستابه صورت کوچ‌نشین زندگی می‌کرده‌اند. به گونه‌ای که ساکنین آن در فصول گرم سال در مرتع سردسیر (ییلاقی) شاه‌شهیدان اقامت داشته و در فصول سرد در روستاهایی از بخش‌های بلوکات شهرستان رودبار و بخش‌هایی از شهرستان سیاهکل سکنی می‌گزیدند. تقریبا مقارن با وقوع اصلاحات ارضی در دهل چهل برخی از روستاییان اقدام به ترک کوچ‌نشینی و سکونت دائم در روستا نمودند.[]

روستای شاه‌شهیدان بیش از هر چیز توسط مراسم علم‌واچینی خود در میان مردم استان گیلان شناخته شده است. رسمی که در میان تعداد زیادی از روستاهای دارای زیارت‌گاه شاخص در مناطق شرقی و جنوبی گیلان رایج است. شاید بتوان ادعا کرد بزرگترین مراسم علم واچینی گیلان در شاه شهیدان خورگام برگزار می‌شد. پیشینه مراسم علم‌واچینی به برگزاری مراسم نوروزبل و سال نو دیلمی برمی‌گردد. زیرا که طبق اعتقاد مردم روستا همیشه مراسم علم‌واچینی می‌بایست در یک جمعه نزدیک به روز ۱۷ مرداد انجام گیرد. نیک می‌دانیم که روز ۱۷ مرداد نیز آغاز سال نو یا نوروز بل دیلمی است. احتمالا با توجه به افزایش باورهای مذهبی مردم روستا در سال‌های پذیرش اسلام (از طریق پناه دادن به سادات علوی) و توجه به کوچ‌نشین بودن و عدم حضور مردم در محل امامزاده، در سال‌هایی که محرم در فصول سرد سال واقع می‌شده است، مردم با ایجاد تغییراتی در مراسم نوروزبل، اقداماتی مذهبی نیز برای آن در نظر گرفتند. به مرور زمان این مراسم کاملا ساختاری مذهبی پیدا کرده و به شکل عزاداری رایج شده است.[]

جمعیت
-----

این روستا در دهستان خورگام قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۰۷ نفر (۳۰خانوار) بوده‌است.

منابع
-----

1. ↑  درگاه ملی آمار ایران

* «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان رودبار |
| --- |
| **مرکز** | 
* رودبار

 |
| **بخش‌ها** | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* لوشان
* منجیل
* رودبار
* رستم‌آباد

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| کلشتر | 
* آغوزبن
* علی‌آباد
* دشتگان
* گلیورز
* جمال‌آبادحلاج
* جمال‌آباد کوسه
* جمال‌آبادنظامی وند
* کلشتر
* مرجان آباد
* نمک اوران
* پاچنار
* رزکند
* سفیدرود
* سی سرعلیشارود
* طلابر
* ترکنشین لوشان

 |
| رستم‌آباد جنوبی | 
* امین آباد
* فیلده
* گنجه
* جوبن
* کلورز
* کرارودجمشیدآباد
* پشته
* سالانسر
* شمام
* ییلاقی دارستان
* ییلاقی لاکه

 |
| رستم‌آباد شمالی | 
* چوب تراش محله
* دیزکوه
* اسکلک
* هرکیان
* کلاشم
* خولک
* کهنه وانسرا
* کوله‌کش
* مازیان
* پیرسرا
* رشترود
* سیاهرودپشته
* توسه رود

 |

 |

 |
| عمارلو | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* جیرنده

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| جیرنده | 
* ایینه‌ده
* بیورزین
* داماش
* دربند
* دشترز
* اسکابن
* گوورد
* کرماک بالا
* کره رود
* معدن سنگرود
* پارودبار
* پاکده
* سنگرود
* یکنم
* زکابر
* زردکش

 |
| کلیشم | 
* انبوه
* دگاسر
* گردلات
* کلیشم
* خرم‌کوه
* لایه
* ناوه
* نوده
* ویه

 |

 |

 |
| خورگام | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* بره‌سر

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| دلفک | 
* برارود
* حشمت‌آباد
* جلالده
* لیاول علیا
* لیاول سفلی
* ماشمیان
* شیرکده
* ویشان

 |
| خورگام | 
* آسیابرک
* چهش
* چلوانسرا
* چیچال
* دنبالده
* دوسالده
* اسپهبدان
* اسطلخ‌کوه
* گلنکش
* گرزنه چاک
* گردویشه
* گوپل
* کرف چال
* کشکش
* مگس خانی
* ناش
* ناوه
* نوده
* نورالعرش
* پس طالکوه
* پشته کلاه
* قوشه لانه
* سنگ سرک
* سه پستانک
* صیقلده
* شاه شهیدان
* سیاه دشتبن
* سیبن
* طالکوه
* تيه

 |

 |

 |
| رحمت‌آباد و بلوکات | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* توتکابن

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| بلوکات | 
* الوبن
* براگور
* دیلماده
* دلدیم بزرگ
* گردپشته
* گیلزارود
* حلیمه جان
* کندلات
* کوکنه
* لپه سرا
* لیافو
* میانفریرود
* میرزاگلبند
* موش بیجار
* رناسک بن
* رودسر
* سرفریرود
* شهربیجار
* شیخعلی توسه

 |
| دشتویل | 
* چاک
* چلگاسر
* چله بر
* چره
* دفراز
* دره دشت
* دشتویل
* استخرگاه
* حاجی‌ده
* حاجی شیرکیا
* خاصه‌کول
* کلوس فروش
* کنبک
* لافندسرا
* مخشر
* پلنگ‌دره
* پره
* پسیندره
* پشتهان
* راجعون
* رشی
* رودخانه
* سیدان
* ولیجار

 |
| رحمت‌آباد | 
* انارکول
* دره‌محله
* دیورود
* دیورش
* اسطلخ جان
* فتحکوه
* فیشم
* جازمکل
* کلایه
* کشک جان
* کتله
* خرشک
* کیاآباد
* لیسن
* نصفی
* رودآباد
* شهران
* شیرکوه
* سندس

 |

 |

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک روستا است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |