Place in 23x15px|border |alt=|link= ترکیه
**استان ختای** (یا **حاتای** یا **هاتای**) نام یکی از استان‌های ترکیه به مرکزیت شهر انتاکیه است. این استان با کشور سوریه هم‌مرز است.

سنجاق اسکندرون یکی از مناطق سوریه در زمان معاصر بوده که با وجود اینکه در سال ۱۹۳۹ به ترکیه الحاق شد اما برای سوری‌ها استان پانزدهم به‌شمار می‌رود.
در سال ۱۹۳۹ قیمومت فرانسه بر سوریه (البته با سعایت عصمت اینونو رئیس‌جمهور وقت ترکیه)، منطقهٔ اسکندرون که سرزمینی با ساکنان اکثراً عربی بود و ترک‌ها و کردها فقط ۳۹٫۴٪ از جمعیت تشکیل می‌داد را به دولت ترکیه واگذار کرد و نیروهای خود را از این منطقه بیرون کشید و نیروهای ترک وارد این منطقه شدند و آن را جزء ترکیه تحت نام استان ختای خواندند. این اقدام موجب خشم عرب زبان‌های جهان و به ویژه مردم سوریه و اهالی اسکندرون شد. کشورهای عربی در نهایت ضعف قرار داشتند و نتوانستند اقدامی انجام دهند. ترکیه زبان عربی را در طول سالهای بعد از جنگ جهانی دوم ممنوع کرد. سوریه همواره در نقشه‌های کشوری اسکندرون را جزو اراضی لاینفک سوریه محسوب می‌کند ولی در نقشه های بین المللی و رسمی استان هاتای جزوی از کشور ترکیه محسوب میگردد.

#### تاریخ

#### دوران باستان

هاتای که از اوایل عصر برنز مستقر شده بود، زمانی بخشی از امپراتوری آکد و سپس پادشاهی آموریان یمهد بود. بعداً بخشی از پادشاهی میتانی شد، سپس این منطقه توسط گروهی از هیتی‌ها و نئو هیتی‌ها اداره می‌شد که بعداً نام استان مدرن هاتای را به خود اختصاص دادند. پادشاهی نئو هیتی پالیستین نیز در اینجا قرار داشت. این منطقه تحت کنترل آشوری‌ها (به جز اشغال مختصر اورارتو) و بعداً نوبابلی‌ها و پارس‌ها قرار گرفت.

این منطقه مرکز امپراتوری سلوکی هلنیستی بود که چهار شهر یونانی تتراپولیس سوریه (آنتیوک، سلوکیا پیریا، آپامیا و لائودیسه) را در خود جای داده بود. از سال ۶۴ قبل از میلاد به بعد شهر انطاکیه به مرکز منطقه ای مهم امپراتوری روم تبدیل شد. از مکان‌های باستانی معروف استان می‌توان به آلاله، تل طیینات، تل جودیده و انطاکیه اشاره کرد.

#### دوران قرون وسطی

این منطقه در سال ۶۳۸ توسط خلافت راشدین فتح شد و بعداً تحت کنترل خاندان عرب بنی امیه و عباسی درآمد. از قرن یازدهم به بعد، پس از یک حکومت کوتاه اخشیدیان، منطقه تحت کنترل حمدانیان حلب بود. در سال ۹۶۹ شهر انطاکیه توسط امپراتوری بیزانس بازپس گرفته شد. فیلارتوس براخامیوس، یک ژنرال بیزانسی در سال ۱۰۷۸ آن را فتح کرد. او یک سلطنت را از انطاکیه تا ادسا تأسیس کرد. در سال ۱۰۸۴ توسط سلیمان اول که سلطان روم (حاکم سلجوقیان آناتولی) بود تصرف شد. در سال ۱۰۸۶ به تتش یکم سلطان حلب (حاکم سلجوقیان سوریه) رسید. حکومت سلجوقیان ۱۴ سال طول کشید تا اینکه هاتای توسط هاتای تصرف شد. صلیبی‌ها در سال ۱۰۹۸، زمانی که بخش‌هایی از آن مرکز شاهزاده انطاکیه شد. در همان زمان، بخش بزرگی از هاتای بخشی از پادشاهی ارمنی کیلیکیه بود که متعاقباً با مغولان متحد شد و در سال ۱۲۵۴ کنترل شاهزاده انطاکیه را به دست گرفت. هاتای در سال ۱۲۶۸ توسط ممالوک‌ها از اتحاد مغول و ارمنی دستگیر شد. متعاقباً در آغاز قرن پانزدهم آن را به تیمور (تامرلان) از دست داد.

#### دوران نوین

استان اسکندرون که ترکیه نام آن را جمهوری هاتای گذارده، در سپتامبر ۱۹۳۸به استقلال رسید، اما در سال ۱۹۳۹ و بر اساس موافقت‌نامه بین فرانسه و ترکیه، جزو خاک ترکیه اعلام شد، اما سوریه همواره این ادعا را رد کرده‌است.

شصت سال پس از این تاریخ یعنی در سال ۱۹۹۸، بحران در روابط دو کشور تا آنجا پیش رفت که «مسعود ییلماز» نخست‌وزیر وقت ترکیه در شصتمین سالگرد الحاق اسکندرون به ترکیه مدعی شد: «آنکارا به خاک هیچ کشوری چشم نداشته، ولی ما مصمم هستیم چشم آنهایی را که به خاک ما چشم دوخته‌اند کور کنیم».

سوری‌ها در پاسخ به مقامات ترکیه همواره بر حق تاریخی خود و این که هرگز از آن صرف‌نظر نخواهند کرد، تأکید داشته‌اند.

مجلس خلق سوریه سال گذشته تأکید کرد که منطقه جدا شده «اسکندرون» بخشی جدایی ناپذیر از خاک این کشور است و سوری‌ها تمام تلاش خود را برای بازگرداندن حق ربوده شده به صاحبان آن به کار خواهند گرفت.

مجلس خلق سوریه با صدور بیانیه‌ای در هشتاد و دومین سالگرد جدایی اسکندرون از سوریه، تصریح کرده که «مردم سوریه مصمم هستند تا با تلاش مردان ارتش عربی سوریه، تمامی سرزمین‌های غصب شده را بازپس گیرند و به پیروزی برسند؛ آنان همچنین بر بازسازی و ساخت سوریه تأکید دارند». در این بیانیه همچنین تأکید شده که توافق سه جانبه بین اشغالگران فرانسه، انگلیس و ترکیه در سال ۱۹۳۹ برای جدایی استان اسکندرون، توافقی شرم آور و نقض فاحش تعهدات دولت فرانسه و همچنین نقض آشکار و صریح معاهده‌ای است که فرانسه در سال ۱۹۳۶ با دولت سوریه امضا کرده بود؛ این معاهده به معنای واقعی کلمه تصریح می‌کند که سوریه تمام تعهداتی را که در زمان قیمومیت بود، از جمله مناطق مستقل از نظر اداری بر عهده خواهد گرفت.

مجلس خلق سوریه خاطرنشان کرده که «نقش مشکوک نوادگان عثمانی‌ها در ترکیه (حکومت اردوغانی اخوانی) و مزدوران تروریست آن امروز و پس از گذشت این همه سال دوباره بازگشته است. رژیم اردوغان همچنان به حملات تروریستی خود علیه سرزمین‌های سوریه، اشغال بخش‌هایی از این کشور، غارت کارخانه‌ها، تأسیسات و کارخانجات آن و قاچاق اموال مسروقه به داخل کشور ترکیه ادامه می‌دهد.»

مجلس خلق سوریه همچنین در بیانیهٔ خود اقدامات رژیم ترکیه علیه سوریه را نقض آشکار ساده‌ترین قواعد و اصول حقوق بشر و قوانین بین‌المللی و بشردوستانه دانسته‌است.

گفتنی است که، جدایی استان اسکندرون از سوریه نه توسط جامعه ملل در آن زمان و نه بعداً توسط جایگزین آن یعنی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته نشد و این به این معنی است که این منطقه از نظر بین‌المللی همچنان بخشی از خاک سوریه باقی است.

منابع
-----

1. ↑

1. "Turkey: Major cities and provinces". citypopulation.de. Retrieved 2020-12-18.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استان ختای موجود است. |

* 
* اَنْطاکیّه - دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

| * ن
* ب
* و
استان ختای ترکیه |
| --- |
| مرکز | 
* انطاکیه

 |
| شهرستان‌ها | 
* آلتین‌اوزو
* ارزین
* اسکندرون
* انطاکیه
* بلن
* حصه
* دورت‌یول
* ریحانلی
* سمعان‌داغ
* قری‌خان
* کوملو
* یایلاداغی

 |

| * ن
* ب
* و
تقسیمات کشوری ترکیه |
| --- |
| **ناحیه** | **استان** | ناحیه‌های ترکیهناحیه‌های ترکیه
استانبولاستانبول |
| اژه | 
* ازمیر
* افیون قره‌حصار
* آیدین
* دنیزلی
* عُشاق
* کوتاهیه
* مانیسا
* موغله

 |
| دریای سیاه | 
* آرتوین
* اردو
* آماسیه
* بارتین
* بایبورت
* بولی
* ترابزون
* توقات
* چوروم
* دوزجه
* ریزه
* زونگولداغ
* سامسون
* سینوپ
* قره‌بوک
* قسطمونی
* گوموش‌خانه
* گره‌سون

 |
| آناتولی مرکزی | 
* اسکی‌شهر
* آق‌سرای
* آنکارا
* چانقری
* سیواس
* قرشهر
* قیریق‌قلعه
* قونیه
* قیصریه
* قرامان
* نوشهر
* نیغده
* یوزغاد

 |
| آناتولی شرقی | 
* اردهان
* ارزروم
* ارزنجان
* آغری
* الازیغ
* ایغدیر
* بتلیس
* بینگول
* تونجلی
* حکاری
* سعرد
* قارص
* ملطیه
* موش
* وان

 |
| مرمره | 
* ادرنه
* استانبول
* بالیکسیر
* بورسا
* بیله‌جک
* تکیرداغ
* چناق‌قلعه
* سقاریه
* قوجاایلی
* قرقلرایلی
* یالوا

 |
| مدیترانه | 
* آدانا
* اسپارتا
* آنتالیا
* بوردور
* ختای
* عثمانیه
* قهرمان مرعش
* مرسین

 |
| آناتولی جنوب شرق | 
* آدیامان
* باتمان
* دیاربکر
* شانلی‌اورفه
* شرناق
* غازی عینتاب
* کیلیس
* ماردین

 |
| 
* رده:استان‌های ترکیه
* رده:تقسیمات کشوری

 |

| * ن
* ب
* و
سوریه  |
| --- |
| تاریخ | 
* گاهشمار
* تاريخ سرزمین شام
* آشور نو
* استان رومی
* سوريه فلسطینی
* بیزانس (روم خاوری)
* سوریه زمان خلافت (بلاد شام)
* سوریه عثمانی
* پادشاهی عربی
* قیمومت فرانسه
	+ دولت سوریه
* جمهوری سوریه
* تاریخ معاصر
* جنگ داخلی

 |
| جغرافیا | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* شهرها
* شهرستان‌ها
* استان‌‌ها
* رودها
* آتشفشان‌ها

 |
| زمین‌چهرها | 
* جزیره
* کوهستان شرقی لبنان
* فرات
* بلندی‌های جولان
* حوران
* جبل‌الشیخ
* رود عاصی
* بیابان سوریه

 |
| دیگر | 
* سوریه (منطقه)
* سوريه جنوبی
* کردستان سوریه
* هلال حاصل‌خیز
* شام

 |

 |

 |
| سیاست | 

|  |
| --- |
| 
* قانون اساسی
* مجلس وزیران
	+ نخست‌وزیر
		- فهرست
* انتخابات
* روابط خارجی
	+ بلندی‌های جولان
	+ ختای (اسکندرون)
* وزارت‌خانه‌های دولتی
* حقوق بشر
	+ حقوق همجنس‌گرایان
* قوه قضائیه
	+ دادگاه عالی
	+ دادگاه عالی قانون اساسی
* مجلس
	+ رئیس مجلس
	+ ملی‌گرایی
		- سوريه بزرگ
* حزب‌های سیاسی
	+ حزب بعث
	
		- ملی / منطقه‌ای (جناح سوریه)
	+ جبهه ملی پیشرو
	+ جبهه مردمی آزادسازی و تحول
* رئیس جمهور
	+ فهرست
* تروریسم
* معاون رئیس‌جمهور

 |
| نظامی | 
* نیروی زمینی
* نیروی هوایی
	+ پدافند هوایی
* نیروی دریایی
* سلاح‌های کشتار جمعی

 |

 |
| اقتصاد | 

|  |
| --- |
| 
* کشاورزی
* بانک مرکزی
* شرکت‌ها
* رتبه‌بندی بین المللی
* لیره (ارز)
* بازار اوراق بهادار دمشق

 |
| زیرساخت | 
* انرژی (نفت و گاز)
* مخابرات
* ترابری
* آب‌رسانی و بهزیستی

 |

 |
| جامعه | 

|  |
| --- |
| 
* شهروندان
* آموزش
* بهداشت
* مردمان
	+ سوری‌های دور از میهن
	+ پناهندگان (۲۰۱۱–الآن)
* تعطیلی‌های همگانی
* پیش‌آهنگی

 |
| فرهنگ | 
* سرود ملی
* نشان ملی
* غذاها
* فیلم‌ها
* پرچم
* رسانه‌ها
	+ تلویزیون
* موسیقی
* دین
* دخانیات

 |

 |
| 
* ویکی‌پروژه
* درگاه
* رده
* انبار

 |

| * ن
* ب
* و
سرزمین‌های مورد مناقشه در آسیای غربی |
| --- |
| (دو طرف درگیر در کمانک آمده) |
| خشکی | 
* David Gareja monastery complex
	+ گرجستان
	+ آذربایجان
* منطقه‌های اشغال‌شدهٔ شمال عراق
	+ دولت عراق
	+ کردستان عراق
* جولان غربی
	+ اسرائیل
	+ سوریه
* ختای
	+ ترکیه
	+ سوریه
* قره‌باغ
	+ ارمنستان / قره‌باغ
	+ آذربایجان
* قبرس شمالی
	+ قبرس
	+ قبرس شمالی
* منطقه بی‌طرف عراق-عربستان۱
	+ عراق
	+ عربستان
* کشتزارهای شبعا
	+ اسرائیل
	+ لبنان
	+ سوریه
* منطقهٔ یهودا و شومرون
	+ اسرائیل
	+ فلسطین

 |
| * جزیره‌ها
* آبی
 | 
* ابوموسی / تنب بزرگ و کوچک / زرکوه / آریانا
	+ ایران
	+ امارات
* فشت الدیبل / قطعه جراده
	+ قطر
	+ بحرین
* ایمیا / کردک
	+ یونان
	+ ترکیه
* جزیره حلانیات
	+ عمان
	+ یمن

 |
| 
* ۱ در میان مدعیان تقسیم شده‌است

 |

| * ن
* ب
* و
بازپیوندخواهی |
| --- |
| آفریقا | 
* کنگو
* مایوت
* ایل-اپارس
* موریتانی
* Mauritius
* مغرب
	+ ناحیه آزاد
* سومالی
* آفریقای جنوبی

 |
| آسیا | 
* ارمنستان متحد
	+ ناگورو-قره‌باغ
* آذربایجان
* لوی افغانستان
	+ افغانستان
	+ شمال پاکستان
	+ بلوچستان پاکستان
* بنگلادش بزرگ
	+ بنگال
	+ بنگال متحد
* پشتونستان
	+ شمال پاکستان
	+ جنوب افغانستان
* کامبوج
* چین
	+ Nine-Dash Line
* گرجستان
* کشمیر
* کردستان
	+ کردستان عراق
	+ کردستان ایران
	+ کردستان ترکیه
	+ کردستان سوریه
* کره
	+ توشیما
* هند
* اندونزی
* ایران
	+ پان‌ایرانیسم
* عراق
	+ کویت
	+ Assyrian homeland
* اسرائیل بزرگ
* ژاپن
* لبنان
* پان‌مغولیسم
* نپال
* فلیپین
* سوریه
	+ استان ختای
* تیمور
* ترکیه
	+ قبرس
	+ پان‌ترکیسم
* یمن

 |
| اروپا | 
* آلبانی بزرگ
	+ کوزوو
	+ مقدونیه
* اتریش
* بلغارستان
* بلاروس
* کرواسی
	+ جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین
* چکسلواکی
* دانمارک
* فنلاند
* فرانسه
	+ والونیا
* آلمان
* یونان
	+ قبرس
* مجارستان
* ایسلند
* ایرلند
* ایتالیا
	+ کرس
	+ دالماتی
	+ ایستریا
	+ مالت
	+ نیس
	+ ساوی
	+ سوییس
* لاتویا
* لیتوانی
* مقدونیه
* هلند
* نروژ
* کرسی
* پرتغال
* رومانی
	+ مولداوی
* روسیه
	+ اسلاو شرقی
	+ کریمه
* صربستان
	+ کوزوو
	+ صربسکا
* اسلونی
* اسپانیا
* سوئد
* سوییس
* اکراین
* پادشاهی متحده
* یوگسلاوی

 |
| قاره آمریکا | 
* آرژانتین
* بولیوی
* کانادا
* گوآتمالا
* مکزیک
* سورینام
* ونزوئلا

 |
| اقیانوسیه | 
* استرالیا
* پاپوآ گینه نو
* ساموآ
* جزایر متیو و هانتر

 |
| *Related concepts:* ***Border changes · Partitionism · اتحاد سیاسی · انتقام‌گرایی · Rump state*** |





1. ↑  Young, Roxanne K. (2009-04-01). "Cities, States, Counties, Territories, Possessions; Provinces; Countries". *AMA Manual of Style*. doi:10.1093/jama/9780195176339.021.209.