**سرفراش**، روستایی در دهستان معمولان بخش مرکزی شهرستان معمولان در استان لرستان ایران است.

فاصله این روستا تا خرم‌آباد مرکز استان لرستان حدود ۶۰ کیلومتر می‌باشد.

این روستا به سه بخش سرفراش اصلی، سرفراش پایینی یا به اصطلاح محلی «هوز علیحیر» و سرفراش بالایی تقسیم می‌شود که در حال حاضر سرفراش بالایی و پایینی آن به دلیل مهاجرت ساکنان آن، خالی از سکنه شده‌اند.

مردم شناسی
----------

مردم این روستا از طایفه عمد حسن و شه کرم می‌باشند که چند خانواده از طایفه لنگانی (از ایل بالاگریوه) نیز در آن زندگی می‌کنند. در حال حاضر عمده ساکنان آن از نوادگان نریمان، عیسی، سهراب (پسران مرید)، کریم بک و آزادخان می‌باشند.

تصویر سراسرنما
--------------

عکس سراسر نما از سرفراش، اردیبهشت ۱۳۹۵

اقتصاد
------

کار و منابع درآمد مردمان این روستا دامپروری و کشاورزی است.

طبیعت
-----

لاله‌های واژگون، گل‌های شقایق، درختان انبوه بلوط، مراتع بسیار، جویباران باریک و زیاد که از تپه‌های شنی که در گویش محلی کیوعه Keyohah گفته می‌شوند در فصل بهار جاری می‌شوند، درختان کهن‌سال چنار که در منطقه‌ای با نام چنار هستند، مزارع گندم، جو، نخود، عدس و خیار، تپه‌های سمنی رنگ شنی و سدخاکی سرفراش که در هنگام بهار پر از آب می‌شود در طبیعتش یافت می‌شوند.

* سد خاکی سرفراش، اردیبهشت ۱۳۹۵سد خاکی سرفراش، اردیبهشت ۱۳۹۵

فلور گیاهی
----------

استان لرستان غنی‌ترین پوشش گیاهی را در جنوب غربی ایران دارد.
پوشش گیاهی این روستا شامل (اما محدود نیست به) درختان، درختچه‌ها و بوته‌های گیاهی زیر است:

* بلوط (بلی در زبان محلی) نام علمی Quercus persica
* انجیر وحشی Ficus carica
* پسته وحشی (کلن در زبان محلی) Pistacia Khinjuk
* زالزالک (گیرچ در زبان محلی) Crataegus aronia
* آلبالوی وحشی (هلونه در زبان محلی) از جنس Prunus
* سماق Rhus coriaria
* بادام وحشی Amygdalus elaeagnifolia
* آمرود (مرو گلاویی در زبان محلی)
* تاک (مو خودرو)، چنار، تمشک وحشی (میشک تیرره در زبان محلی)، سنجد (سرنجه در زبان محلی)، ارجن (براولیک)، گون، پی نومه، لاله واژگون، سورپا (بن سرخ)، جیوه، پقازو، پونه (پینه در زبان محلی)، موسیر، ترگاکی، کیوار، تعله، گل هیرو، گل شقایق، کلکنه، ازبوعه، قارچ

چشمه‌ها
-------

سرفراش دارای چشمه‌های آب شیرین بسیاری می‌باشد که مهم‌ترین و گواراترین آن‌ها چشمه کیوی Chashmah Kiow می‌باشد که در حال حاضر آب شرب این روستا به وسیلهٔ لوله‌کشی از این چشمه تأمین می‌شود.

از جمله چشمه‌های دیگر می‌توان به چشمه کل کوتاهKal-Koutah، چشمه اوسرنجه Owe-Serenjah، چشمه بن قمر Bon-Ghamar، چشمه اودن Owe-Den، چشمه‌های دیوو Deowe، چشمه آووتیررهOwe-Tearrah، جشمه درنی Derah-Ney، چشمه چنار Chenaar چشمه چال گویی اشاره کرد.

چشمه شیرخانی که در ارتفاع بالا و کمی پایینتر از قله شیرخانی قرار دارد، دارای آبی فوق‌العاده سبک و خوش‌گوار می‌باشد و به واسطه دمای بسیار سرد آن در تابستان شهرت بسیاری دارد.

سرفراش منطقه‌ای گردشگری
-----------------------

سرفراش به عنوان یکی از زیباترین مناطق گردشگری قوم شه کرم در فصل‌های بهار و پاییز پذیرای گردشگران زیادی از استان لرستان است.

* منطقه دره نی، فروردین ۱۳۸۹منطقه دره نی، فروردین ۱۳۸۹
* تصویر یک - اردیبهشت ۱۳۹۵تصویر یک - اردیبهشت ۱۳۹۵
* تصویر دو- اردیبهشت ۱۳۹۵تصویر دو- اردیبهشت ۱۳۹۵
* تصویر سه- اردیبهشت ۱۳۹۵تصویر سه- اردیبهشت ۱۳۹۵

میوه‌های طبیعی
--------------

درختان پسته وحشی (کلن)، درختان زالزالک (گیرچ)، درختان انجیر، درختان آلبالوی وحشی (هلونه)، درختان سماق، درختان بلوط (بلی)، درختان گلابی وحشی (مرو گلاویی)، موهای خودرو، تمشک وحشی (میشک تیرره)، سنجد (سرنجه) و از همه مهمتر تنها
درخت کهنسال توت
آن که توت‌های منحصر به‌فردی دارد و واقعاً کسی قدمتش را نمی‌داند، تمام اینها به صورت خودرو در طبیعتش یافت می‌شوند هرچند در سال‌های اخیر از تعداد آن‌ها به شدت کاسته شده‌است. اخیراً اهالی این روستا به کاشت درختان انجیر، گردو و انگور نیز روی آورده‌اند.

کوه‌ها
------

کوه‌های خان کمودار، شیرخانی، زرد، هماکول، کل کوتا و چال گویی در سه طرف شمال، شرق و جنوب این روستا واقع شده‌اند که بلندترین آن‌ها خان کمودار و شیرخانی می‌باشند.

* عکس کوه خان کمودار. این عکس در تاریخ ۳ فروردین ۱۳۹۲ از گردنه گلسیر گرفته شده‌استعکس کوه خان کمودار. این عکس در تاریخ ۳ فروردین ۱۳۹۲ از گردنه گلسیر گرفته شده‌است
* عکس کوه شیرخانی.این عکس در تاریخ ۳ فروردین ۱۳۹۲ از فراز خان کمودار گرفته شده‌استعکس کوه شیرخانی.این عکس در تاریخ ۳ فروردین ۱۳۹۲ از فراز خان کمودار گرفته شده‌است

جلوه‌های طبیعی
--------------

سرفراش دارای سه غار طبیعی به نام‌های غار چالگویی، chalgoee، که در کوهی به همین نام وقع شده‌است، غار گلکرمی، Golkerami، که در منطقه گلکرمی واقع شده‌است و غار گلسیر، Gelsir، که در گردنه گلسیر واقع شده‌است. از غار گلسیر که دارای دهنه ورودی کمتر از یک در یک متر می‌باشد، به عنوان اقامتگاه شکارچیان استفاده می‌شود که برای خواب و استراحت مکانی امن می‌باشد.

درخت کهنسال توت
---------------

۳۳°۲۱′۵۶″ شمالی ۴۸°۳′۹″ شرقی﻿ / ﻿۳۳٫۳۶۵۵۶°شمالی ۴۸٫۰۵۲۵۰°شرقی﻿ / 33.36556; 48.05250
در فاصله ۲٫۴ کیلومتری جنوب شرقی روستای سرفراش، یک اصله درخت کهنسال توت سیاه وجود دارد که در بین ساکنان این روستا و سایر روستاهای اطراف شهرت بسیاری دارد. شهرت آن به خاطر میوه‌های شاتوت بسیار خوشمزه و نیز عظمت این درخت است.
شاتوت با نام علمی Morus Nigra بومی غرب آسیا است و در ایران در استان‌های غربی ایران یافت می‌شود.
این درخت که یکی از کهنسال‌ترین درختان در روستای سرفراش می‌باشد، در منطقه‌ای به نام "چم تی" قرار دارد. توت در اصطلاح محلی "تی Tee" گفته می‌شود و بر همین اساس به این منطقه "چم تی" و "پا تی" گفته می‌شود. این درخت در اواسط مرداد ماه هر سال میوه می‌دهد. ساکنان روستای سرفراش عقیده دارند که طعم میوه‌های این درخت منحصر به فرد است و مانندی برای آن وجود ندارد. تاکنون تحقیق علمی بر روی این درخت برای تخمین قدمت آن انجام نشده‌است.

* عکس درخت کهنسال توت. این عکس در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۹۴ گرفته شده‌استعکس درخت کهنسال توت. این عکس در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۹۴ گرفته شده‌است

آموزش
-----

این روستا دارای یک مدرسه ابتدایی می‌باشد که بعد از نوسازی کامل در شهریور ماه ۱۳۹۳ افتتاح شد. در تصویر مدرسه نوسازی شده با نام مدرسه "جهاد" مشاهده می‌شود.

* عکس دبستان روستای سرفراش در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۹۴. عکاس: علی شاکرمیعکس دبستان روستای سرفراش در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۹۴. عکاس: علی شاکرمی

جمعیت
-----

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با **۱۰۵** نفر (**۳۰** خانوار) بوده‌است.

منابع
-----

1. ↑  هوایی روستای سرفراش از گوگل مپس
2. ↑  نقشه هوایی سرفراش پایینی از ماهواره گوگل مپس
3. ↑  نقشه هوایی سرفراش بالایی از ماهواره گوگل مپس
4. ↑  «ویکی اطلس فرهنگی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۹.
5. ↑  مجموعه 24 جلدی فلور گیاهی ایران، احمد قهرمان
6. ↑  درخت کهنسال توت سرفراش از روی بینگ مپس:
7. ↑  فلور گیاهی ایران، احمد قهرمان ، ج 4، ش 455
8. ↑  Ahmad Ghahreman
9. ↑  افتتاح مدرسه ابتدایی جهاد سرفراش[*پیوند مرده*]
10. ↑  «درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395». *www.amar.org.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۲-۰۷.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان معمولان |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* معمولان

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* معمولان

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| زیودار | 
* بن لار
* تروه مرتضی
* سنگ سفید عبدالحسین
* لیت‌بر زیودار
* برآفتاب
* برگلان سوخته
* زیرانبار زیودار
* سرنجه زیودار
* طاق عباسعلی
* کلات
* گرگوری
* چم حیدر
* دواب زیودار
* دمرود امیر سفلی
* دمرود امیر وسطی
* زورانتل
* سرمر
* کلک زورانتل
* زورانتل زیودار
* دمرود امیر علیا

 |
| معمولان | 
* چغاسلمان
* سرفراش
* بن کشکه
* تودارشاه کرمی
* چشمه کبود
* چک سبز علیا
* چم حیدر
* چوببر
* دمرود سفلی
* طاق پل
* مزرعه بن عباس سپندیانی
* بن تومان یک
* چم مورت
* دمرود علیا
* دول گپ
* بن تومان سه
* هیگه باغ پیروز
* زمگه سوخته (آقامحمد)
* ذق برفی
* چم ماهیلان
* چم قلندر
* بن تومان دو (چم قهرمان)
* دروزنو
* دوست‌محمد
* کورشوراب علیشاه
* آمیران کوشکی
* چم شهران
* طیار امیران
* هپلانه
* چم کبود
* هیگه کالیاب

 |

 |

 |
| افرینه | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* -

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| افرینه | 
* افرینه
* دراغل بگیر لطیف
* طاق رزاله محمدآقا
* چم قمر
* چم مورت
* چم بره
* داردمل حسینعلی
* اسد کشته
* مله پشت سرتخت
* نوزی شهسواروند
* چشمه سرخه صیدرضا
* کلک درمیان علی آقانظری
* کیوارکوه
* بیشه زرد
* نظرآباد
* نورعلی ونکار
* پاپی احمد
* بخشیوند
* چناره
* اناررود
* باغ بیشه (باغ پیشی)
* پنبه کار
* دارصافه
* خلیل اکبر (خلیل‌آباد)
* سراب عبدالعلی
* داداگلاب
* دهلیچ
* میرزاجان
* کهزادوند
* قلعه نصیر
* رحمت‌آباد
* احمدآباد
* مهدی‌خان
* دول گز رجبعلی
* کپرگه علیرضا
* پل اشکنه
* کپرگه آقاحسین
* برآفتاب لطوند
* برآفتاب غزال
* علیشاه
* وره زرد
* پشت تنگ کردعلی

 |
| میانکوه شرقی | 
* چمشک
* بلوان
* بنه جو
* پشت جو
* جادواب
* خرگلو
* دارباغه
* دره گیره
* ده بزرگ
* ریخان یک
* کوگان برآفتاب
* مرغ محسن طایی
* میان تاکان
* کوگان نسار
* دره سید
* گچی
* ریخان دو
* ریخان سه

 |

 |

 |

 |