برای هستهٔ مرکزی منطقهٔ بروکسل، شهر بروکسل را ببینید.
Place in 17px بلژیک
**بروکسِل** (*Brussel* در هلندی، *Bruxelles* در فرانسوی، *Brussels* در انگلیسی) پایتخت کشور بلژیک است. بروکسل مقر اصلی بیشتر نهادهای اتحادیه اروپا است همچنین این شهر مقر ناتو نیز هست. نام بروکسل از واژه هلندی Broekzele مشتق شده که به معنی «کلبهٔ مرداب» است.

شهر بروکسل ۱۴۰۰۰۰ نفر جمعیت دارد در حالیکه جمعیت منطقهٔ کلانشهری آن بین ۲٬۱۰۰٬۰۰۰ تا ۲٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود.[]

منطقهٔ پایتخت بروکسل سه ناحیهٔ فدرال بلژیک، والونی و فلاندر تشکیل شده‌است. این نواحی هر یک جزئی از مجموعهٔ بلژیک هستند و ساکنین بروکسل با جامعهٔ فرانسوی زبانان بلژیک و جامعهٔ فلاندرزها، تبادل فرهنگی و تحصیلاتی دارند.

بروکسل، مرکز جامعهٔ فرانسویان بلژیک (*Communauté française Wallonie-Bruxelles* در فرانسوی) و فلاندرز ((*Vlaanderen*)) است و تمامی موسسات فلاندرز در آن ساخته شده‌اند: پارلمان فلاندرز، دولت فلاندرز و تقسیمات مدیریتی آن، دو نهاد اصلی اتحادیهٔ اروپا و مجمع اتحادیهٔ اروپا – در بروکسل واقع شده‌اند: کمیسیون در ساختمان برلایمونت و مجمع در ساختمان جاستوس لیپسیوس. مؤسسه سوم، پارلمان اروپا است که در بروکسل واقع است و برخی جلسات عمومی اعضاء در این شهر (برخی دیگر در استراسبورگ) تشکیل می‌شود و مدیریت مرکزی آن در لوکزامبورگ است.

بروکسل محل نشست سیاسی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، اتحادیهٔ غرب اروپا (WEU) و سازمان اروپایی امنیت و ناوبری هوایی یوروکنترول (EUROCONTROL) است.

از لحاظ زبان، بلژیک به مناطق شمالی هلندی زبان (گویش فلاندری) و منطقه جنوبی فرانسوی زبان تقسیم شده‌است. هرچند زبان رسمی این دو منطقه عمدتاً یکسان است، در هر دو سمت، دو زبان استفاده می‌شود. منطقهٔ بروکسل رسماً دو زبانه‌است هرچند اکثریت با فرانسوی هاست.

ریشه‌شناسی
----------

واژه بروکسل از زبان هلندی قدیم از واژه «بروگسلاً یا» برکزله «به معنی» مرداب «یا خانه‌ای که یک اتاق در مرداب دارد، گرفته شده‌است.» بروکزله «به زبان فرانسوی» بروکسلسل «تلفظ می‌شود. در تلفظ بلژیکی فرانسوی گاهی»k «تلفظ نمی‌شود و»z «به»s «تبدیل می‌شود. نام تمامی شهرهای دیگر درمنطقهٔ پایتخت بروکسل ریشهٔ هلندی دارد، به غیر از»Evere "که ریشهٔ سلتیک دارد.

تاریخ
-----

در سال ۹۷۷ پس از میلاد، امپراتور آلمانی، اتوی دوم، قلمرو دوک‌نشین لوتارینگیا در مرزهای غربی امپراتوری را به چارلز، دوک لوتارینگیا، پسر تبعیدی شاه لویی چهارم فرانسه، بخشید. بروکسل از آن زمان مورد توجه قرار گرفت: اسقف سنت گری، کلیسای کوچکی را روی جزیرهٔ کوچکی ساخت (۶۹۵). یک سده بعد: سنت ویندیسیانوس در آن جزیره زندگی می‌کرد. هرچند گفته می‌شود که بروکسل با ساخت یک قلعهٔ کوچک توسط چارلز در سال ۹۷۹ درجزیرهٔ سنت گری، بنا نهاده شده‌است. وقف امپراتور کبیر اتوی دوم ثبت شده‌است. دوک چارلز، زیارتگاه کوچکی را در کلیسای سنت‌گری ساخت تا از آثار مقدس سنت گودولا حفاظت شود.

در سال ۱۰۴۱، بروکسل توسط لامبرت اول لیوون، که یکی از کنت‌های لیوون بود و پس از دوک برابانت بر کشورهای اطراف حکمرانی می‌کرد، تسخیر شد. به دستور او، دیوارهای شهر ساخته شدند. در سده دوازدهم، این شهر کوچک به منطقه تجاری و توقفگاه "بروژ و گنت و کلون تبدیل شده بود. این امر باعث رشد و توسعهٔ روستا و افزایش جمعیت آن به ۳۰۰۰۰ نفر رسید. مرداب‌های اطراف را از بین بردند تا جای توسعهٔ بیشتر داشته باشند. کنت‌های لیووین در این زمان به دوک‌های برایانت تغییر نام دادند. (۱۱۸۴/۱۱۸۳)
از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۹، دیوارهای جدید شهر ساخته شد چون محدودهٔ قبلی بسیار کوچک بود: این منطقه امروزه بنام حلقهٔ داخلی یا پنتاگون معروف است.

کاخ سلطنتی در بروکسل
در سده ۱۵، پس از ازدواج مارگارت سوم فلاندرز با فیلیپ دوم، فیلیپ شجاع دوک جدید برابانت به نام دوک بلرابانت متولد شد، که یک نژادش به ماکسیمیلیان اتریش بود که بعدها با ماری بورگاندی که در بروکسل متولد شده بود، ازدواج کرد.
برابانت استقلالش را از دست داد ولی بروکسل به مرکز سلطنتی کشورهای پایین تبدیل شد. چارلز پنجم که وارث کشورهای پایین از سال ۱۵۰۶ بود (در شش سالگی) توسط عمه اش، مارگارت اتریشی (۱۴۸۰–۱۵۳۰) تا سال ۱۵۱۵ تعلیم دید و سپس در سال ۱۵۱۶ در کلیسای جامع سنت گودول در بروکسل، پادشاه اعلام شد.

پس از مرگ پدر بزرگش، ماکسیمیلیان اول، امپراتور روم مقدس در سال ۱۵۱۹، چالرز تبدیل به دوک اعظم امپراتوری اتریش گردید و امپراتور روم مقدس، که هیچ‌گاه خورشید در آن غروب نمی‌کند، گردید. در کاخ سلطنتی گودنبرگ، چارلز پنجم در سال ۱۵۵۵ استعفاء داد. این کاخ بی‌نظیر که در تمامی اروپا مشهور است و در ابتدا جایگاه دوک‌ها بود، گسترش زیادی پیدا کرد؛ ولی متأسفانه در سال ۱۷۳۱ در اثر یک آتش‌سوزی عظیم، نابود شد.

در سال ۱۶۹۵، بروکسل مورد هجوم شاه لویی چهاردهم فرانسه قرار گرفت. بمباران به‌وسیلهٔ توپ باعث نابود شدن مرکز شهر شد، بیش از ۴۰۰۰ خانه در آتش سوختند. در سال ۱۸۳۰، انقلاب بلژیک، پس از اجرای اپرای دانیل فرانکویس اسپیریت در تئاتر دامونای، رخ داد. در ۲۱ ژولای ۱۸۳۱، لئوپارد اول بلژیک، اولین پادشاه بلژیک، تاج‌گذاری کرد و بازسازی دیوارهای شهر و ساختمان‌ها را بر عهده گرفت.

پس از ۱۰ مه ۱۹۴۰، بروکسل توسط ارتش آلمان بمباران شد و آسیب‌های زیادی در سال‌های ۱۹۴۴–۱۹۴۵ به آن وارد شد. فاجعهٔ استادیوم هیسل در تاریخ ۲۹ مه ۱۹۸۵ در بروکسل اتفاق افتاد. منطقه پایتخت بروکسل در ۱۸ ژوئیه ۱۹۸۹ بنیان‌گذاری شد. بروکسل به خاطر ارزش گذاشتن به تاریخش معروف است. این امر باعث شده که بیش از ۱۰۰ موزه در بروکسل وجود داشته باشد.

بروکسل به‌عنوان پایتخت بلژیک
----------------------------

محل بروکسل در نقشه بلژیک
هرچند عده‌ای عقیده دارند که کل بروکسل در اصل پایتخت بلژیک است، طبق قانون اساسی این کشور (ماده ۱۹۴) شهرداری این شهر پایتخت بلژیک محسوب می‌شود. برخی استدلال می‌کنند که استفاده از حروف کوچک در «*ville*» و «*stad*"
"*ville de Bruxelles*" (French), "*stad Brussel*" (Dutch) در ماده ۱۷۴ بیانگر این مطلب است که کل شهر پایتخت است اما این استدلال پایه و اساس حقوقی ندارد هرچند شهر بروکسل پایتخت رسمی بلژیک است، وظایف پایتخت و محوری بین ۱۹ منطقه شهرداری تقسیم شده‌اند و در واقع سازمان‌های ملی بلژیک نه تنها در بروکسل واقع شده‌اند، بلکه در بقیهٔ ۱۸ منطقه نیز قرار دارند. اصطلاح «دی فاکتو» یعنی تمامی منطقه به‌عنوان پایتخت محسوب می‌شود و «دی چوری» یعنی فقط شهر بروکسل عنوان پایتخت را به خود به همراه دارد.

مکانهای دیدنی
-------------

خانه‌های قدیمی در گراند پالاس
مشهورترین تندیس: مانکن پیس
* «گراند پالاس» (به هلندی: Grote Markt)، میدان مرکزی و مانند جواهری در تاج بروکسل است. این مکان بیشترین جاذبهٔ توریستی را دارد و از زان باروک، خانه‌های قدیمی سده هفدهم در اطراف میدان دیده می‌شوند.
* کاخ سلطنتی لاکن و کاخ سلطنتی بروکسل
* موزهٔ سلطنتی هنرهای زیبای بلژیک

موزه‌های هنرهای زیبا (به فرانسوی: موزیز رویادس بیو آرت) از چهار بخش متصل به هم تشکیل شده و هنرهای استادان قدیمی و هنر مدرن را در خود جای داده‌است. در این موزه کارهایی از پیتربروگل، پیتر پل روبنز، دلوا و ماگریت به چشم می‌خورد.
بروکسل زادگاه بسیاری از کارتون‌های کمدی معروف بلژیک مثل اسمورفس، لارگو وینج، تن‌تن و لوک خوش شانس بوده‌است. در جاهای مختلف شهر، نقاشی دیوار شخصیت‌های کارتونی ترسیم شده‌است.

* در نزدیکی هیسل، یک از سمبل‌های بلژیک وجود دارد که از سال ۱۹۸۵ باقی‌مانده و پارک مینی اروپا که مدل‌های کوچک از ساختمان‌های معروف اروپا را در خود جای داده‌است.
* مانکن پیس، یک مجسمهٔ کوچک نقره‌ای پسری که بر روی پایه فواره ادرار می‌کند.
* کلیساهای متعدد مانند کلیسای قلب مقدس در کوکلبرگ و کلیسای سنت میشل و سنت گودولا.
* طاق جشن و شادی
* لابورس/ دی بورس، مقر بازار بورس بلژیک
* لامونای / دی مونت، یک سالن اپرا.
* گراند پالاس| فرش گلها.
* شبکه گردشگری و تاکسی: انبار قدیمی خانواده‌های سیستم حمل و نقل.
* پالایس استوکلت
* مایسون هورتا
* خیابان لوئیس، خیابانی در منطقهٔ شیک پوشان بروکسل

فولکلور
-------

بروکسل به خاطر فرهنگ سنتی و آداب محلی اش، یکی از سرزنده‌ترین مردم را در کشور دارد:

* روش زندگی و رسوم مردم بروکسل را می‌توان از تئاتر «خانهٔ تون» فهمید. این تئاتر در منطقهٔ مارولس قرار دارد.
* امگانگ *Ommegang* (از واژه هلندی به معنی «قدم زدن») به‌عنوان حرکت مذهبی در سده ۱۴ آغاز شد. این مراسم هرساله انجام می‌شود و ورود چارلز پنجم به شهر در سال ۱۵۴۹ را یادآوری می‌کند. این حرکت دسته جمعی پر از بستنی و شربت، عروسک‌های بزرگ مانند سنت میشل و سنت پیتر و نمایش گروه‌های سنتی به صورت پیاده یا سوار بر اسب، می‌باشد. این راه‌پیمایی در صحن نمایش گراندپالاس پایان می‌یابد.
* «می‌بوم»'Meyboom *(درخت می) نیز یک رسم قدیمی است (۱۳۰۸) که در ۹ اگوست انجام می‌شود. پس از چرخاندن یک نهال جوان راش در شهر، به همراه اجرای موسیقی و آواز بروکسلی و عروسکهای بزرگ، در زمین کاشته می‌شود.*

وضعیت زبانی
-----------

مقالهٔ اصلی: فرانسوی‌سازی بروکسل
در منطقهٔ پایتخت بروکسل، دو زبان هلندی و فرانسه مرسوم است، هرچند زبان مادری اکثر مردم، فرانسوی است و کاربرد بیشتری دارد. تمامی موسسه‌های عمومی در بروکسل، دو زبانه هستند.
در سده‌های طولانی از تاریخ بروکسل، هلندی (گونهٔ برابانتیان)، زبان بومی کشور بوده‌است. فرانسوی وقت توسط مردم طبقات بالا (کمتر از ۵٪) صحبت می‌شد. مطالعه در تاریخ نشان می‌دهد که زبان هلندی بسیار پر استفاده بود تا وقتی که فرانسوی‌ها درسال ۱۷۹۳ وارد این کشور شدند و تصدی امور اجرایی را در دست گرفتند.
در سده‌های ۱۹ و ۲۰، بلژیک کاملاً توسط فرانسه زبان‌ها اشغال شده بود. هرچند اکثریت (۶۰٪) مردم هلندی صحبت می‌کردند، فرانسه زبان رسمی شد. مدیریت شهری، قوهٔ قضایی، تحصیل و معاملات اقتصادی در زمان‌های طولانی به زبان فرانسه انجام می‌شد.
بروکسل مهاجر فرانسوی زبان زیادی را پذیرفته‌است و به این علت دولت مرکزی فرانسه زبان در آن ایجاد شد.
در قسمت مرکزی بروکسل، زبان فرانسه بیشتر از هلندی مورد استفاده بود و مردم برای تحصیلات تکمیلی و کارهایی با درآمد بالا می‌بایست فرانسه یادمی‌گرفتند. سپس دولت بلژیک (که در سال ۱۸۳۰ تأسیس شد) هلندی را زبان اکثریت دانست و آن را زبان رسمی اعلام کرد.
طبق تحقیقی که رودی جانسن در سال ۲۰۰۱ انجام داد، ۸۰٪ مردم فرانسه زبان، ۵٪/۸ هلندی زبان و ۲٪/۱۰ به هر دو زبان صحبت می‌کنند (درصدهای ذکر شده نیاز به تحقیق دارد). یک سوم ساکنین بروکسل ملیت خارجی دارند و ملیت بلژیکی ندارند. درطول ساعات کاری تعداد نیروهای کار که از اطراف به شهر می‌آیند افزایش می‌یابد.

باید توجه داشت که یه خاطر رشد شهر بروکسل، حومهٔ شهر که بیشتر هلندی زبان هستند، فرانسه زبان‌ها را تحت تأثیر قرار داده‌است. در برخی مناطق اکثریت با فرانسه زبان‌ها است که حتی به ٪ ۷۰ می‌رسد. یکی از راه‌های فهمیدن اینکه در بروکسل یا فلاندرز هستید، اینست که به پایه چراغ راهنمایی نگاه کنید، آن‌ها دربروکسل قرمز و سفید و در فلاندرز زرد و سیاه هستند.

دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها
-----------------------

بروکسل دانشگاه‌های متعددی دارد: دانشگاه آزاد بروکسل (ULB)، دانشگاه وریج بروکسل (VUB) دانشگاه سنت لوئیس (FUSL)، دانشگاه کاتولیک بروکسل (KUB) و آکادمی سلطنتی نظامی بلژیک (RMA)، پردیس دانشگاه کاتولیک لووین (UCL) در بروکسل واقع شده‌است و به این اسامی معروف است:
«Louvain-en-Woluwe» یا «UCL-Brussels» و محل دانشکدهٔ پزشکی و داروسازی است.
کنسرواتوار کونینکیک بروکسل، مدرسهٔ هنرهای دراماتیک است که هنرمندان زیادی را تربیت می‌کند.

مترو
----

متروی بروکسل در سال ۱۹۷۶ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۴ خط و ۵۹ ایستگاه می‌باشد.

 متروی بروکسل، ایستگاه de Brouckère
سکوهای ایستگاه شمال بروکسل

ارتباطات
--------

فرودگاه ملی بروکسل در نزدیکی منطقهٔ فلاندرز نشین زاونتام و فرودگاه جنوبی بروکسل در نزدیکی چارلروی در حدود ۸۰ کیلومتری بروکسل، قرار دارند. ایستگاه‌های قطار اصلی، بروکسل را به انگلستان و سایر شهرهای بزرگ اروپا، با خطوط ریلی پر سرعت، متصل می‌کنند.

حمل و نقل عمومی
---------------

متروی بروکسل از سال ۱۹۷۶ آغاز به کار کرده‌است. شبکهٔ اتوبوسرانی و تراموا نیز تمامی شهر را تحت پوشش قرار داده‌اند. لنگرگاه بروکسل نیز بر روی کانال ویل بروک در قسمت شمال غربی شهر قرار دارد.
چهار شرکت، مدیریت حمل و نقل عمومی داخل بروکسل را بر عهده دارند:

* MIVB/STIFB (مترو، اتوبوس، تراموا، سرویس منطقه‌ای بروکسل)
* SNCB/NMBS (قطار، برنامه‌ریزی شده برای کل بلژیک)
* De lijn (ایستگاه‌های اتوبوس فلاندرز)
* TEC (حمل و نقل) (اتوبوس‌های والونی) با استفاده از سیستم بلیت داخلی می‌توان با بلیت‌های STIB/MIVB از قطار و اتوبوس‌های مسیر طولانی درون‌شهری استفاده کرد. خدمات مشتری توسط شرکت‌های فوق با ساخت شبکه ریلی پیرامون بروکسل RER، تکمیل خواهد شد.

شبکه راه‌ها
-----------

در سالهای قدیم، بروکسل در میان راه بین مدرن هوگستارت به رودهائوت از شمال به جنوب، و راه ژنت سستین وگ به چائوسی از شرق به غرب قرار داشت. فرم خیابان‌ها از گراندپالاس الگو گرفته‌است و در بین آنهاها، بلورهایی بر روی رودخانه ساخته شده‌است.
بروکسل، مرکز طرفداران راه‌های ملی قدیمی مثل NI (شمال به بردا)، N۲ (شرق به ماست ریخت)، N۳ (شرق به آخن)، N۴ (جنوب شرقی به لوکزامبورگ)، N۵ (جنوب به ریمز) N۶ (جنوب غربی به مائوبگ)، N۸ (غرب به ککسیو)، N۹ (شمال غربی به استند) می‌باشد.
این بزرگراه‌ها که *steenwegen/chaussées* نامیده می‌شوند گاهی در کنارشان خیابان‌های مرکز خرید احداث می‌شود و در نهایت پیچ در پیچ شده و به آن‌ها ختم می‌شوند.
جاده‌های اروپایی E19 (N-S) و (E-W) E۴۰ از نزدیکی شهر عبور می‌کنند. بروکسل یک جاده کمربندی دارد که به نام «R0" (R- صفر) نامیده می‌شود. (فرانسه: «رنیگ»، آلمانی: «گروته رنیگ»). این جاده گلابی – شکل است، قسمت جنوبی به علت اعتراضات ساکنین آن منطقه، تغییرشکل یافته‌است.
مرکز شهر که گاهی «پنتاگون» نامیده می‌شود با یک «حلقهٔ کوچک» احاطه شده‌است که از توالی چندین بلوار تشکیل شده و نام رسمی آن «R۲۰» است. این خیابان پس از خراب کردن دیوارهای شهر و ساختن دیوارهای جدید در سال‌های گذشته ایجاد شده‌است.
درقسمت شرقی شهر، جادهٔ «R۲۱» (فرانسه: گراند سینتور) تشکیل شده که لاکن را به اوکل متصل می‌کند. برخی ایستگاه‌های مترو در این جاده ساخته شده‌اند. با کمی فاصله، جادهٔ R۲۲، زاونتم را به سنت چاب متصل می‌کند.

کنفرانس‌ها و نمایشگاه‌های جهانی
-------------------------------

 تصویر کنفرانس سولوی در ۱۹۲۷
بروکسل میزبان کنفرانس معروف سولوی در سال ۱۹۲۷ بود که فیزیکدانانی مانند آلبرت انیشتین، ماکس پلانک، ماری کوری، هنریک لورنتز، پل دیراک، لوئیس، دوک هفتم بروگلو، نیلز بوهر، اروین شرودینگر، ولفاگنگ پائولی و ورنر هیزنبرگ راجع به روش‌های فیزیک جدید و نظریه کوانتوم صحبت کرده‌اند. انیشتین از نظریهٔ اصل عدم قطعیت هیزبرگ متحیر شد و گفت: «خداوند تخته نرد بازی نمی‌کند.» بوهر پاسخ داد: «انیشتین، به خدا نگو چکار کند.» هفده نفر از بیست و نه شرکت‌کننده در سال‌های آتی جایزهٔ نوبل گرفتند.
بروکسل در سال ۱۹۳۰ میزبان سومین کنگرهٔ بین‌المللی معماری مدرن بود. دو نمایشگاه بین‌المللی Exposition universelle et internationale و Expo '۵۸ به ترتیب در سال‌های ۱۹۳۵ و ۱۹۸۵ در بروکسل برگزار شده‌اند.
Atomium نماد یک کریستال آهن که ۱۰۳ متر ارتفاع دارد در نمایشگاه Expo '۵۸ در شهر نصب شد و هنوز هم پابرجاست.
در سال ۲۰۰۳ بلژیکی‌ها مراسم ۲۵ امین سالگرد وفات جک بریل را برگزار کردند.

پارک‌های معروف
--------------

* پارک بروکسل (آلمانی: واراند پارک) که به اشتباه رویال پارک نامیده می‌شود.
* بایرس دی لاکامبر (آلمانی: ترکامرنیوس)
* سینکوانتر (آلمانی: ژوبل پارک)
* پارک دی لاکون (آلمانی: پارک وان لاکن)
* پارک دی ولوو (آلمانی: پارک وان ولوو)
* پارک جوزافات (آلمانی: جوافات پارک)
* پارک ریو بائودین (آلمانی: کونینگ بودوین پارک)
* کائوبرگ
* ژآردین دو میل بیک (آلمانی: مال بیک تونین)
* پارک دودن (آلمانی: دودن پارک)
* پارک آسترید (آلمانی: آسترید پارک)

اشخاص معروف بروکسل
------------------

همچنین ببینید: شخصیت‌های مهم بروکسل

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * پیر آلچینسکی، هنرمند
* پلاستیک برتراند، موسیقی دان
* برایان ملکو، خواننده گروه پلاسیبو
* ژاکوبس بدل، موسیقی دان
* رنه کارکان، هنرمند
* مارک ویدن، کارگردان
* آدری هپبورن، بازیگر
* رنه ماگریت، نقاش
* آملیه نوتومب، نویسنده
* ویکتور هورتا، معمار و آرشیتکت
* جی ایکس، راننده مسابقه
 | * پل امیلی جانسون، سیاست‌مدار، نخست‌وزیر سابق بلژیک
* سنت گودولای بروکسل و ایبینگن، چهرهٔ مقدس بلژیک
* میشل دی ژلدرود، نمایشنامه نویس
* هرژه، نویسندهٔ کمیک‌های بلژیکی – فرانسوی
* پیو (پیرکولیفورد)، طراح و خالق اسمارف
* فرانکویس شوتین، هنرمند کمیک‌های بلژیکی – فرانسوی
* پل هنری اسپارک، سیاست‌مدار، وزیر امور خارجهٔ بلژیک و نخست‌وزیر و ژنرال سابق ناتو
* توتز تیله مانز، موسیقی دان سبک جاز
* ژان کلود ون دم، بازیگر- لقب: ماهیچهٔ بروکسل
* ماگوریت یورسنار، نویسنده و عضو آکادمی فرانسه
 |  |

تیم‌های ورزشی
-------------

* R.S.C، اندرلخت، تیم فوتبال
* F.C مولنبیک بروکسل استروم بیک، فوتبال
* اتحادیه سنت گیلویز، فوتبال
* R.R.B.C بروکسل، بسکتبال

موزه‌ها
-------

* موزهٔ سلطنتی هنرهای زیبا
* کاخ هنرهای زیبا (آلمانی: پالیس وور شونه کونشتن/ فرانسه: پالایس دی بیو – آرتز)
* موزهٔ فیلم
* موزهٔ آلات موسیقی (M:M)
* موزهٔ ارتش ملی
* موزهٔ سلطنتی هنر و تاریخ
* مرکز بلژیکی هنر تصاویر کمیک
* مؤسسه سلطنتی علوم طبیعی بلژیک

غیره
----

* فهرست نخست وزیران بروکسل
* تقاطع بروکسل
* اسپروت بروکسل – نوعی سبزی که بنام شهر نام‌گذاری شده‌است.
* هنر مدرن
* فهرست ایستگاه‌های متروی بروکسل
* جنگل سونیان
* یادبود وان دوم
* مسابقهٔ آواز اروپا ۱۹۸۷

شهرهای خواهر خوانده
-------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * ترکیه آکیسار، ترکیه
* ایالات متحده آمریکا آتلانتا، ایالات متحده آمریکا
* چین پکن، جمهوری خلق چین
* آلمان برلین، آلمان
* هلند بردا، هلند
* اوکراین کیف، اوکراین
* کانادا مونترال، کانادا
* اسلوونی لیوبلیانا، اسلوونی
 | * ماکائو ماکائو، جمهوری خلق چین
* جمهوری دموکراتیک کنگو کینشاسا، جمهوری دموکراتیک کنگو
* اسپانیا مادرید، اسپانیا
* روسیه مسکو، روسیه
* جمهوری چک پراگ، جمهوری چک
* بلغارستان صوفیه، بلغارستان
* آلبانی تیرانا، آلبانی
* ایالات متحده آمریکا واشینگتن دی سی، ایالات متحده آمریکا
 |  |

پانویس
------

1. ↑  جاده‌های شمالی بلژیک بایگانی‌شده در ۲۹ مه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
2. ↑  "Sister Cities". Beijing Municipal Government. Archived from the original on 17 January 2010. Retrieved 23 September 2008.
3. ↑  "Berlin - City Partnerships". *Der Regierende Bürgermeister Berlin*. Archived from the original on 21 May 2013. Retrieved 2013-09-17.
4. ↑  "Medmestno in mednarodno sodelovanje". *Mestna občina Ljubljana (Ljubljana City)* (به اسلوونیایی). Archived from the original on 26 June 2013. Retrieved 2013-07-27.
5. ↑  "Mapa Mundi de las ciudades hermanadas". Ayuntamiento de Madrid. Archived from the original on 26 May 2012. Retrieved 22 July 2009.
6. ↑  "Foreign relations of Moscow". Mos.ru. Archived from the original on 10 October 2017. Retrieved 29 June 2010.
7. ↑  "Partnerská města HMP" [Prague - Twin Cities HMP]. *Portál „Zahraniční vztahy" [Portal "Foreign Affairs"]* (به چکی). 2013-07-18. Archived from the original on 25 June 2013. Retrieved 2013-08-05.
8. ↑  "Twinning Cities: International Relations" (PDF). *Municipality of Tirana*. www.tirana.gov.al. Archived from the original (PDF) on 10 October 2011. Retrieved 23 June 2009.
9. ↑  "Protocol and International Affairs". DC Office of the Secretary. Archived from the original on 13 May 2008. Retrieved 12 July 2008.

منابع
-----

* ویکی‌پدیای انگلیسی
* Wikipedia contributors, "Brussels," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed January 16, 2008).

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای 
بروکسل ***دارد.*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بروکسل موجود است. |

* بروکسل

| * ن
* ب
* و
پایتخت فرهنگی اروپا |
| --- |
| 
۱۹۸۵
آتن
۱۹۸۶
فلورانس
۱۹۸۷
آمستردام
۱۹۸۸
برلین غربی برلین
۱۹۸۹
پاریس
۱۹۹۰
گلاسگو
۱۹۹۱
دوبلین
۱۹۹۲
مادرید
۱۹۹۳
آنتورپ
۱۹۹۴
لیسبون
۱۹۹۵
لوکزامبورگ
۱۹۹۶
کپنهاگ
۱۹۹۷
سالونیک
۱۹۹۸
استکهلم
۱۹۹۹
وایمار
۲۰۰۰
ریکیاویک
برگن
هلسینکی
بروکسل
پراگ
کراکوف
سانتیاگو د کمپوستلا
اوینیون
بولونیا
۲۰۰۱
رتردام
پورتو
۲۰۰۲
بروخه
سالامانکا
۲۰۰۳
گراتس
پلوودیو
۲۰۰۴
جنوا
لیل
۲۰۰۵
کورک
۲۰۰۶
پاتراس
۲۰۰۷
لوکزامبورگ و Greater Region
سیبیو
۲۰۰۸
لیورپول
استاوانگر
۲۰۰۹
لینتس
ویلنیوس
۲۰۱۰
Ruhr
استانبول
پچ
۲۰۱۱
تورکو
تالین
۲۰۱۲
ماریبور
گویمارائس
۲۰۱۳
کوشیتسه
مارسی
۲۰۱۴
اومئو
ریگا
۲۰۱۵
مون
پلزن
۲۰۱۶
سن سباستین
وروتسواف
۲۰۱۷
آرهوس
پافوس
۲۰۱۸
والتا
لیوواردن
۲۰۱۹
پلوودیو
ماترا
۲۰۲۰
رییکا
گالوی
 |

| * ن
* ب
* و
بلژیک تقسیمات کشوری بلژیک |
| --- |
| ناحیه‌ها | فلاندری ·  فرانسوی ·  آلمانی |  |
| منطقه‌ها ·  استان‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| بروکسل-پایتخت |   |
| فلاندر | آنتورپ •  فلاندر شرقی •  فلاندر غربی •  برابانت فلاندر •  لیمبورگ |
| والونی | انو •  لیژ •  لوکزامبورگ •  نامور •  برابانت والونی |

 |
| شهرستان‌های مناطق | شهرستان‌های بروکسل-پایتخت ·  شهرستان‌های فلاندر ·  شهرستان‌های والونی |
| بخش‌ها | اداری ·  انتخاباتی ·  قضایی |

| * ن
* ب
* و
پایتخت‌های حکومت‌ها و قلمروهای اروپا |
| --- |
| پایتخت‌های قلمروی وابسته و فهرست کشورهای با رسمیت محدود *italics* نمایش داده شده. |
| اروپای غربی | 
* **آمستردام**، هلند۱
* **آندورا لا ولا**، آندورا
* **برن**، سوئیس
* **بروکسل**، بلژیک۲
* ***دوگلاس**، جزیره من (بریتانیا)*
* **دوبلین**، جمهوری ایرلند
* **لندن**، بریتانیا
* **لوکزامبورگ**، لوکزامبورگ
* **پاریس**، فرانسه
* ***سن هلیه**، جرزی (بریتانیا)*
* ***سن پتر پورت**، گرنزی (بریتانیا)*

 |
| اروپای شمالی | 
* **کپنهاگ**، دانمارک
* **هلسینکی**، فنلاند
* ***لانگیربین**، سوالبارد (نروژ)*
* ***ماریهام**، جزایر الند (فنلاند)*
* ***نوک**، گرینلند (دانمارک)*
* ***الونکین‌بین**، یان ماین (نروژ)*
* **اسلو**، نروژ
* **ریکیاویک**، ایسلند
* **استکهلم**، سوئد
* ***توشهاون**، جزایر فارو (دانمارک)*

 |
| اروپای مرکزی | 
* **برلین**، آلمان
* **براتیسلاوا**، اسلواکی
* **بوداپست**، مجارستان
* **لیوبلیانا**، اسلوونی
* **پراگ**، جمهوری چک
* **فادوتس**، لیختن‌اشتاین
* **وین**، اتریش
* **ورشو**، لهستان

 |
| اروپای جنوبی | 
* **آنکارا**، ترکیه۳
* **آتن**، یونان
* **بلگراد**، صربستان
* **بخارست**، رومانی
* ***جبل طارق**، جبل طارق (بریتانیا)*
* **لیسبون**، پرتغال
* **مادرید**، اسپانیا
* **موناکو-ویل**، موناکو
* **نیکوزیا**، قبرس۴
* ***لفکوشای شمالی**، جمهوری ترک قبرس شمالی*۴، ۵
* **پودگوریتسا**، مونته‌نگرو
* ***پریشتینا**، جمهوری کوزوو*۵
* **رم**، ایتالیا
* **سان مارینو**، سان مارینو
* **سارایوو**، بوسنی و هرزگوین
* **اسکوپیه**، جمهوری مقدونیه
* **صوفیه**، بلغارستان
* **تیرانا**، آلبانی
* **والتا**، مالت
* **واتیکان سیتی**، واتیکان
* **زاگرب**، کرواسی

 |
| اروپای شرقی | 
* **آستانه**، قزاقستان۳
* **باکو**، جمهوری آذربایجان۳
* **کیشیناو**، مولداوی
* **کی‌یف**، اوکراین
* **مینسک**، بلاروس
* **مسکو**، روسیه۳
* **ریگا**، لتونی
* ***استپاناکرت**، جمهوری آرتساخ*۴، ۵
* ***سوخومی**، آبخاز*۳، ۵
* **تالین**، استونی
* **تفلیس**، گرجستان۳
* ***تیراسپل**، ترانس‌نیستریا*۵
* ***تسخینوالی**، اوستیای جنوبی*۳، ۵
* **ویلنیوس**، لیتوانی
* **ایروان**، ارمنستان۴

 |
| 
* 1 همچنین پایتخت پادشاهی هلند
* 2 همچنین پایتخت اتحادیه اروپا، Institutional seats of the European Union و بروکسل و اتحادیه اروپا
* 3 Transcontinental country
* 4 کاملاً در آسیای غربی اما روابط socio-political با اروپا دارد
* 5 فهرست کشورهای با رسمیت محدود

 |

| * ن
* ب
* و
ورزشگاه‌های فینال‌های جام ملت‌های اروپا |
| --- |
| 
* ۱۹۶۰: ورزشگاه پارک ده پرنس (پاریس)
* ۱۹۶۴: ورزشگاه سانتیاگو برنابئو (مادرید)
* ۱۹۶۸: ورزشگاه المپیک رم (رم)
* ۱۹۷۲: ورزشگاه کینگ بودوئن (بروکسل)
* ۱۹۷۶: ورزشگاه ستاره سرخ (بلگراد)
* ۱۹۸۰: ورزشگاه المپیک رم (رم)
* ۱۹۸۴: ورزشگاه پارک ده پرنس (پاریس)
* ۱۹۸۸: ورزشگاه المپیک مونیخ (مونیخ)
* ۱۹۹۲: ورزشگاه اولوی (یوتبری)
* ۱۹۹۶: ورزشگاه ومبلی (۱۹۲۳) (لندن)
* ۲۰۰۰: ورزشگاه دکویپ (روتردام)
* ۲۰۰۴: ورزشگاه استادیو دا لوز (لیسبون)
* ۲۰۰۸: ورزشگاه ارنست هاپل (وین)
* ۲۰۱۲: ورزشگاه المپیسکی (کی‌یف)
* ۲۰۱۶: ورزشگاه استاد دو فرانس (سن دنی)
* ۲۰۲۰: ورزشگاه ومبلی (لندن)

 |