**برنامه جهانی نبرد هوایی** (انگلیسی: Global Combat Air Programme یا GCAP) یک طرح مشترک بین بریتانیا، ژاپن و ایتالیا برای توسعه جنگنده نسل ششم پنهان‌کار است. هدف این برنامه ساخت جنگنده‌ای برای جایگزینی یوروفایتر تایفون در نیروی هوایی بریتانیا و نیروی هوایی ایتالیا، و میتسوبیشی اف-۲ در نیروی هوایی ژاپن است.

در ۹ دسامبر ۲۰۲۲، دولت‌های ژاپن، بریتانیا و ایتالیا به‌طور مشترک اعلام کردند که یک جنگنده چندمنظوره مشترک خواهند ساخت و پروژه‌های نسل ششم مستقل قبلی، بی‌ای‌ئی سیستمز تمپست و میتسوبیشی اف-ایکس ادغام خواهند شد. چند روز بعد در دسامبر ۲۰۲۲، ژاپن و سوئد هم توافق‌نامه‌ای را برای همکاری احتمالی در آینده امضا کردند.

گزارش شده‌است که عربستان سعودی برای پیوستن به این طرح تلاش می‌کند. با وجود عدم مخالفت بریتانیا و ایتالیا، ژاپن به دلیل نگرانی‌های پیرامون قوانین صادرات دفاعی و مذاکرات طولانی، با پیوستن عربستان سعودی مخالف است. با این وجود وزارت دفاع بریتانیا قصد دارد روش‌های همکاری با عربستان سعودی و اهداف نظامی و صنعتی آنها را بررسی کند که احتمالاً تا مارس ۲۰۲۴ تکمیل می‌شود. هر سه کشور مایل به بررسی شرکای جدید هستند، اما این امر همچنان به توافق متقابلِ همه طرف‌ها بستگی دارد.

تاریخچه
-------

گفت‌وگو برای هم‌افزایی در توسعه بی‌ای‌ئی سیستمز تمپست بریتانیا و میتسوبیشی اف-ایکس ژاپن با هدف کاهش هزینه‌ها از اوایل سال ۲۰۱۷ آغاز شد. در نهایت در اواخر سال ۲۰۲۲ برای ادغام توسعه و ساخت یک جت جنگنده مشترک در طرحی به نام «برنامه جهانی نبرد هوایی» با مشارکت ایتالیا توافق شد.

پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۴، جزئیات دقیق تقسیم هزینه و توسعه میان شرکت‌های سازنده مشخص شود و تولید در حدود سال ۲۰۳۰ آغاز شود. همچنین اولین هواپیما احتمالاً در سال ۲۰۳۵ عملیاتی خواهد شد. انتظار می‌رود طراحی این جت برای بازارهای صادراتی هم در نظر گرفته شود تا هزینه‌های هر فروند آن کاهش یابد.

مشارکت‌کنندگان
--------------

مشارکت کشورهای عضو در این برنامه، برابر در نظر گرفته شده‌است. در بریتانیا، بی‌ای‌ئی سیستمز به عنوان پیمانکار اصلی و طراح بدنه هواپیما، رولز-رویس توسعه‌دهنده موتورها، لئوناردو مستقر در بریتانیا سازنده بخش‌های الکترونیکی و ام‌بی‌دی‌ای مستقر در بریتانیا توسعه‌دهنده جنگ‌افزارها خواهند بود. در ژاپن، صنایع سنگین میتسوبیشی به عنوان پیمانکار اصلی عمل می‌کند، شرکت آی‌اچ‌آی توسعه موتورها را پیش می‌برد و میتسوبیشی الکتریک مسئولیت توسعه الکترونیک را بر عهده دارد. در ایتالیا، لئوناردو اس.پی.ای. پیمانکار اصلی خواهد بود و اویو آئرو روی موتورها کار می‌کند و ام‌بی‌دی‌ای نیز روی توسعه موشک‌ها کار خواهد کرد.

جستارهای وابسته
---------------

* برنامه نسل بعدی برتری هوایی
* سامانه نبرد هوایی آینده
* پروژه اف/ای ایکس‌ایکس

منابع
-----

1. ↑  "Why Japan Chose Britain and Italy for Its F-X Fighter Program". The Diplomat. 9 December 2022.
2. 1 2  Chuter, Andrew (9 December 2022). "Move over, Tempest: Japan pact takes UK-Italy fighter plan 'global'". *Defense News* (به انگلیسی). Retrieved 11 December 2022.
3. ↑  *Japan, Sweden sign deal for possible GCAP co-operation*, retrieved 31 January 2023
4. ↑  "Saudi Arabia pushes to join fighter jet project with UK, Italy and Japan". *Financial Times*. 11 August 2023. Retrieved 19 August 2023.
5. ↑  "U.K. 'exploring' Saudi entry to fighter jet project with Italy and Japan". *Nikkei Asia* (به انگلیسی). Retrieved 2023-09-27.
6. ↑  Gady, Franz-Stefan (28 March 2017). "Japan and UK to Collaborate on Advanced Stealth Fighter Jet". *The Diplomat*. Retrieved 27 December 2021.
7. ↑  Osborne, Tony (10 July 2020). "Export-Centric Tempest Has Global Ambitions For Partners". *Aviation Week*. Retrieved 27 December 2021.
8. ↑  Davies, Rob (16 July 2018). "UK unveils new Tempest fighter jet to replace Typhoon". *The Guardian*. Retrieved 16 July 2018.
9. ↑  "Japan, U.K. to develop common airframe for next-gen fighters". *The Japan News*. Yomiuri Shimbun. 14 August 2022. Retrieved 15 August 2022.
10. ↑  "UK, Italy and Japan team up for new fighter jet". *BBC*. 9 December 2022. Retrieved 9 December 2022.
11. 1 2  日英伊、次期戦闘機の共同開発で合意 2035年に配備開始. *Reuters* (به ژاپنی). 9 December 2022. Archived from 2035年に配備開始-idJPL4N32Y2ST the original on 9 December 2022. Retrieved 9 December 2022. `{{cite news}}`: Check `|url=` value (help)
12. ↑  Bartlett-Imadegawa, Rhyannon; Obe, Mitsuru (29 December 2022). "Japan eyes JV and shared assembly for fighter with U.K. , Italy". *Nikkei Asia* (به انگلیسی).