**محمد پوریان** یا **محمد خطاط** (۱۳۳۶–۱۳۹۸) از خوشنویسان و نستعلیق‌نویسان معاصر، استاد مسلم در انجمن خوشنویسان ایران و مدرس هنر خطاطی اهل کردستان بود که آثار متعددی از او در نگارخانه‌های و نمایشگاه‌های هنری برجای مانده‌است.

زندگی
-----

خط میرزا غلامرضا اصفهانی
محمد پوریان از پیشکسوتان و اساتید مسلم انجمن خوشنویسان ایران و متولد شهر سقز بود. تحصیلات خود را در همین شهر به پایان رسانده و با توجه به جایگاه ویژه هنر خوشنویسی در این شهر و داشتن ذوق و استعداد ذاتی هنری، وارد این عرصه از هنر اصیل ایرانی شد. وی از طرفداران سبک میرزا رضا کلهر و میرعماد بود و در سال ۱۳۶۶ شمسی شعبه انجمن خوشنویسان ایران در شهر سقز را تأسیس کرد و نزدیک به چهار دهه در زمینه خوشنویسی و آموزش آن فعالیت نمود و شاگردان او مانند فخرالدین علی‌نژاد، محمدامین بی‌نیاز، اسعد رشیدپور و اسعد قدیمی و بسیاری دیگر به درجات فوق ممتاز و استاد مسلم، نایل شدند.

او توانست با برپایی ده‌ها نمایشگاه انفرادی و گروهی و سالهای متمادی برگزاری کلاس‌های آموزشی، در بالندگی این هنر اصیل ایرانی نقشی مؤثر ایفا نماید و به گواهی هنرمندان و شاگردان وی، صبور بودن و عشق بسیار به هنر خوشنویسی و آموزش آن به مردم از نسل‌های مختلف پیر و جوان و دلسوز بودن از مشخصات شخصیتی این هنرمند فقید بود که زمینه رشد این هنر و ظهور اساتید برجسته خوشنویسی در کردستان را فراهم نمود.
در سال ۱۳۹۲ انجمن خوشنویسان با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی مراسم بزرگداشت محمد پوریان را به همراه نمایشگاهی از آثار خوشنویسی برگزار نمود.

محمد پوریان در سال ۱۳۹۸ و بعد از چندین ماه بیماری در بیمارستان امام خمینی سقز چشم از جهان فروبست.

درجه استادی
-----------

انجمن خوشنویسان ایران، به پاس سالها زحمت و تدریس هنر خوشنویسی، درجه استادی مسلم خوشنویسی به محمد پوریان اعطا کرد.
احراز درجه استادی منوط به مهیا نمودن شرایط ویژه دارد از آنجمله تعداد هنرجویان ممتاز و فوق ممتازی که خوشنویس تربیت کرده، تعداد نمایشگاه‌های برگزار شده، تولید و انتشار آثار مکتوب و داشتن رتبه‌های کشوری و استانی که در اخذ این درجه حائز اهمیت می‌باشد. در نهایت باید تعداد ۲۰ تا ۳۰ اثر در قالب‌های مختلف برای شورای عالی ارزشیابی انجمن خوشنویسان ایران فرستاده شود. این شورا متشکل از اساتید به نامی چون محمد سلحشور، غلامحسین امیرخانی، علی شیرازی و جواد بختیاری است. پس از تأیید صلاحیت خوشنویس توسط این شورا و امضای مدرک استادی توسط وزیر فرهنگ و ارشاد، درجه استادی به او اعطا می‌گردد. بعد از احراز مرتبه استادی، موضوع شیوه پیش می‌آید. هر استادی دارای شیوه ای مخصوص به خود است که با شیوه‌های دیگران تفاوت دارد و خط او بدان شناخته و معروف می‌گردد. کلمه شیوه که در ردیف آن ربط، اسلوب، سبک، طریقه، روش نیز استعمال می‌شود در واقع آن سبک و روش خاصی است که استادی سالها بدان روش خط نوشته و میان مردم شایع و شناخته گردیده‌است.

سبک هنری
--------

خط میرعماد حسنی
او در خلق آثار هنری از پیروان مکتب میرعماد بود و اسلوب نگارش او با نوع نگارش غلامحسین امیرخانی همخوان بود و تکیه بر منطق قدرت قلم و گمگشتگی در فضای روحی یک اثر برای خلق آن و مهم‌تر، ماندگاری آن، از ویژگی‌های بارز سبک هنری او بود.
بدین ترتیب خلق آثار هنری نه در بیشینگی و تعداد آن، بلکه در کیفیت و معنای آنها واجد ارزشگذاری می‌باشد. کما اینکه راز ماندگاری آثار پیشگامان هنر اصیل ایرانی در این تعریف گنجانده می‌شود.
او بر این اعتقاد بود که از همان ابتدای آفرینش یک اثر و در قدم اول نوشتن یک کتابت یا چلیپا یا ترکیب سیاه مشق که انتخاب شعر یا نثر آن است، این انتخاب مستلزم سیر و سلوک روحی و معنوی در وادی عرفانی آن شعر یا نثر بوده و هنرمند خوشنویس می‌بایست درک عمیقی از آن داشته باشد تا بتواند پیامی درخور آراسته مردم کرده و با نسل‌های مختلف مرتبط و ماندگار بماند. بدین ترتیب حتی برای یک سرمشق ساده برای شاگردان خود روزها و شبهای طولانی در انتخاب بیت و مصرع آن فکر می‌کرد.

ارتباط با سایر اساتید
---------------------

در شهر زادگاه او هنرمندان خوشنویس سرشناسی مانند ملک الکلام مجدی و امیرالکتاب ظهور کردند که آثاری همچون کتیبه‌های آرامگاه حافظ در شیراز و کتیبه‌های حجاری شده موزه ایران باستان به خط ثلث را خلق نمودند. به همین سبب او سعی داشت نقش پلی ارتباطی مابین هنرمندان طراز اول خوشنویسی کشور و هنرمندان کردستان برقرار نماید.
بدین ترتیب از ده‌های هفتاد و هشتاد شمسی تا سالهای اخیر محمد پوریان با همکاری انجمن خوشنویسان و ارگان‌های مرتبط، شرایط لازم رفاهی را فراهم نموده و از اساتید برجسته خوشنویسی ایران مانند غلامحسین امیرخانی، امیراحمد فلسفی، جواد بختیاری، یدالله کابلی، محمد حیدری، الهه خاتمی، سیده صغری حسینی، علی اشرف صندوق آبادی و سعید قادری دعوت نموده که ضمن حضور در کردستان آثار خود را به نمایش بگذارند و در اغلب موارد این اساتید این دعوتها را می‌پذیرفتند. برای مثال می‌توان برگزاری نمایشگاه آثار امیر احمد فلسفی، الهه خاتمی همسر ایشان و استاد امیرخانی در سال ۱۳۸۰ و برگزاری نمایشگاه اساتید برجسته ایران در سال ۱۳۸۸ نام برد.

آثار
----

### نمایشگاه‌ها

تعدادی از نمایشگاه‌های برگزار شده به شرح زیر است:

* نمایشگاه‌های سالانه فردی و گروهی در شهرستانها و به مناسبت‌های مختلف مانند روز معلم و غیره
* نمایشگاه گروهی دوسالانه سیاه مشق بزرگداشت امیرالکتاب
* نمایشگاه نسخ قرآن خطی قدیمی به همراه چهل تابلو از جزء سی ام قرآن مجید
* نمایشگاه خوشنویسی اشعار قرآن پژوه دوره صفویه
* داوری و شرکت در جشنواره خوشنویسی خط تحریری

### اثر منتشر شده

کتابت دیوان اشعار نالی شاعر نامدار کردستان به خط نستعلیق نفیس‌ترین و مهم‌ترین اثر محمد پوریان است که از سال ۱۳۸۹ شروع و پس از چهار سال به اتمام رسید و توسط انتشارات ئالای روناکی سنندج منتشر گردید.

منابع
-----

1. ↑  استاد و پیشکسوت جامعه خوشنویسی سقز دارفانی را وداع گفت، خبرگزاری فارس، ۱۳۹۸
2. ↑  استاد محمد پوریان درگذشت، واکاوی، ۱۳۹۸
3. ↑  در مراسمی از خوشنویس پیشکسوت سقزی تجلیل شد، ایسنا، ۱۳۹۲
4. ↑  لیست اساتید دوره پنجم ارزشیابی، انجمن خوشنویسان ایران
5. ↑  لیست اساتید دوره دوم ارزشیابی، انجمن خوشنویسان ایران
6. ↑  نمایشگاه خوشنویسی از آثار "اسعد رشیدیان" برپا شد، خبرگزرای مهر، ۱۳۹۱
7. ↑  محمد پوریان هنرمند و استاد خوشنویس سقزی دار فانی را وداع گفت بایگانی‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۲ توسط Wayback Machine، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۹۸
8. ↑  انجمن خوشنویسان سقز با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی سقز برگزار می‌کند، وب سایت آثار هنرمندان ایران، ۱۳۹۲
9. ↑  تجلیل از خوشنویس پیشکسوت سقزی، هنرآنلاین، ۱۳۹۲
10. ↑  استاد مشهور خوشنویسی سقز آسمانی شد، هاناخبر، ۱۳۹۸
11. ↑  کسب بالاترین درجه هنری خوشنویسی توسط خوشنویسان سقزی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بهمن ۱۴۰۰
12. ↑  اعلام فهرست اسامی اعطاء درجه استادی دوره هفتم ( در 7 بخش)، انجمن خوشنویسان ایران، آذرماه ۱۴۰۰
13. ↑  مراحل خوشنویسی و آداب و وظایف خوشنویسان، تبیان، ۱۳۸۲
14. ↑  فراخوان مرحله ارزشیابی استادی، انجمن خوشنویسان ایران
15. ↑  گفتگو با استاد محمد حسن رضایی دارنده اولین مدرک استادی انجمن خوشنویسان ایران در شهرستان خمینی شهر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۹۵
16. ↑  هاشمی‌نژاد، علیرضا (۱۳۹۳). *سبک‌شناسی خوشنویسی قاجار*. تهران: موسسه تألیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. شابک ۹۷۸۹۶۴۲۳۲۲۰۲۲.
17. ↑  آغداشلو، آیدین؛ هاشمی نژآد، علیرضا (۱۳۹۱). *آسمانی و زمینی، نگاهی به خوشنویسی ایرانی از گذشته تا امروز*. تهران: دانشگاه شهید باهنر (کرمان)، فرهنگستان هنر، فرزان روز. شابک ۹۶۴۶۳۳۶۹۹X.
18. ↑  آثار برترین خوشنویسان ایران در سقز به نمایش درخواهد آمد، شارنیوز، ۱۳۸۸
19. ↑  یک صفحه آبرنگ این فصل به هنرمند خوشنویس کردستانی اختصاص یافت، پایگاه خبری کودک و نوجوان، ۱۳۹۲
20. ↑  سقز میزبان آثار مفاخر، شارنیوز، ۱۳۸۸
21. ↑  حضور اساتید برجسته خوشنویسی در جشنواره خوشنویسی سیاه مشق سقز، سقزرووداو، ۱۳۹۸
22. ↑  اساتید خوشنویسی سقز آثار خود را به نمایش گذاشتند، شارنیوز، ۱۳۹۴
23. ↑  نمایشگاه گروهی خوشنویسی، دنگی شار، ۱۳۹۵
24. ↑  نخستین دوسالانه خوشنویسی سیاه مشق سقز به ایستگاه آخر رسید، ایسنا، ۱۳۹۷
25. ↑  برگزاری اختتامیه نخستین دوسالانه خوشنویسی «سیاه‌مشق» در سقز، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، ۱۳۹۷
26. ↑  کردستان، مسئولان مشکلات هنرمندان خوشنویس را دریابند، تسنیم، ۱۳۹۷
27. ↑  نمایشگاه نسخ قرآن خطی قدیمی گشایش یافت، سرخط، ۱۳۸۸
28. ↑  قرآن‌های نسخ خطی در سقز به نمایش درآمد، میراث آریا، ۱۳۸۸
29. ↑  گشایش نمایشگاه خوشنویسی اشعار قرآن پژوه دوره صفویه در نگارخانه سقز، عصر نمایشگاه، ۱۳۹۵
30. ↑  نمایشگاه خوشنویسی اشعار قرآن پژوه دوره صفویه در نگارخانه سقز، انجمن خوشنویسان ایران، ۱۳۹۵
31. ↑  نمایشگاه خوشنویسی اشعار قرآن پژوه دوره صفویه در نگارخانه سقز گشایش یافت، ایرنا، ۱۳۹۵
32. ↑  برگزاری مراسم اختتامیه اولین جشنواره خوشنویسی خط تحریری در سقز، خبرآنلاین، ۱۳۹۶
33. ↑  پایان جشنواره خوشنویسی در سقز، صداوسیما، ۱۳۹۶
34. ↑  برای اولین بار نمایشگاه خط تحریری لاتین در سقز برپا شد، ایرنا، ۱۳۹۶
35. ↑  دیوان نالی با کتابت "محمد پوریان" منتشر شد، واکاوی، ۱۳۹۹
36. ↑  دیوان نالی با کتابت "محمد پوریان" منتشر شد، آپارات

پیوند به بیرون
--------------

* نگاهی به تاریخ و فرهنگ کردستان، عمرفاروقی، انتشارات محمدی، ۱۳۷۳
* نخستین دوسالانه منطقه ای خوشنویسی سیاه مشق

| * ن
* ب
* و
خوشنویسی در جهان اسلام |
| --- |
| خط‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| خطوط اصلی | 
* کوفی
* بنّایی
* خطوط ششگانه (نسخ •  ثلث •  محقق •  ریحان •  توقیع •  رقاع)
* تعلیق
* نستعلیق
* شکسته‌نستعلیق
* دیوانی
* رقعه
* مغربی
* بهاری

 |
| خطوط تفننی تزیینی | 
* غبار
* طغرا
* سینی
* سیاق
* تاجی
* ناخنی
* معلی
* مرصع
* خط توأمان
* سفیر

 |

 |  |
| خوشنویسان | 
* ابن مقله
* ابن بواب
* یاقوت مستعصمی
* میرعماد حسنی
* میرزا احمد نیریزی
* درویش عبدالمجید طالقانیمیرعلی تبریزی
* میرعلی هروی
* سلطان‌علی مشهدی
* بایسنقر میرزا
* علیرضا عباسیمیرزا غلامرضا اصفهانی
* میرزا محمدرضا کلهر
* عمادالکتاب**فهرست خوشنویسان ایرانی**

 |
| جستارهای وابسته | 
* خوشنویسی ایرانی
* خط فارسی
* اصول دوازده‌گانه خوشنویسی اسلامی
* نقاشیخط
* سیاه‌مشق
* چلیپا
* مرقع
* کتابت قرآن
* ابزارهای خوشنویسی
* انجمن خوشنویسان ایران

 |
| مقاله‌های خوشنویسی اسلامی |