|  روابط نزدیک |
| --- |
| گونه‌ها
* خانواده
* خویشاوندی
* هم‌نیاها
* خویشاوندی هم‌نیایی
* ازدواج
* شوهر
* همسر

* دوستی
	+ romantic
* مورد خاص
* دوست‌پسر
* دوست‌دختر
* غیرشرعی
* هم‌باشی
* رابطه همجنس‌گرایانه
* شریک جنسی
* تک‌همسری
* غیر تک‌همسری
* ازدواج باز
* چندمهری
* Polyfidelity
* چندهمسری
* دو همسری
* Cicisbeo
* هم‌بالینی
* فاحشه قراردادی
* رفیقه
 |
| فعالیت‌ها
* Bonding
* Courtship
* روابط صمیمانه
* جفت‌یابی
* Meet market
* عاشقانه
* Singles event
* عروسی
 |
| پایان‌ها
* قطع رابطه
* جدایی بدون طلاق
* فسخ نکاح
* طلاق
* بیوگی
 |
| هیجان‌ها
* Affinity
* Attachment
* صمیمیت
* احساس مالکیت
* Limerence
* عشق
* Passion
* عشق افلاطونی
* عشق بی شرط
 |
| عرف‌ها
* شیربها
	+ مهریه
	+ جهیزیه

* ابرزامی
* بی‌وفایی
* فعالیت جنسی
* Transgression
* واپس‌رانی تمایلات جنسی
 |
| سوء استفاده
* کودک
* ازدواج اجباری
	+ عروسی تفنگ ساچمه‌زنی
* Dating
* خانگی
* Elderly
 |
| * ن
* ب
* و
 |

همچنین ببینید: هم‌باشی، ازدواج حقوق مشترک، ازدواج سفید، و انواع ازدواج
**مَهریه** یا به شکل کهن‌تر آن، **کابین** به مالی گفته می‌شود که مرد در هنگام وقوع عقد نکاح اسلامی به زن خود می‌پردازد یا مکلف به پرداختِ آن می‌شود.
مَهریه واژهٔ عربی و کابین واژه‌ای فارسی است.

وضعیت وجود یا عدم وجود مَهریه در ادیان
--------------------------------------

نوعی از مَهریه در آیین یهود هم وجود دارد اما عندالمطالبه نیست بلکه در زمانی که نکاح با طلاق یا فوت شوهر منحل شود به زن پرداخت خواهد شد.

مهریه به عنوان عاملِ «بازدارندهٔ شوهر از تصمیم عجولانه برای طلاق» و تأمین مالی زنِ خانه پس از طلاق (یا پس از فوت شوهر) در یهودیت پذیرفته شده‌است.

مَهریه و شرایط آن
-----------------

مرد به هنگام اجرای صیغه نکاح، چیزی را به زنش می‌دهد که نشان‌دهنده قصد او برای نکاح باشد و در اصطلاح مَهریه یا کابین یا صداق نامیده می‌شود. این هدیه و بخشش که از طرف مرد انجام می‌شود، امروزه به هدف پایبندی به لوازم زندگی مشترک و ارتباط زناشویی یا ضامنی برای حق طلاق زن درآمده است.

در آموزه‌های دینی برای مَهریه، مقدار معینی تعیین نشده‌است. همچنین در نوع مَهریه نیز محدودیتی وجود ندارد و هر چیزی که ارزش مالی داشته باشد، می‌تواند مَهریه قرار گیرد؛ مانند طلا، نقره، پول‌های رایج، لوازم زندگی، یا حتی آموزش قرآن یا آموزش علم یا مهارتی ویژه چرا که برای آموزش نیز می‌توان ارزش مالی تعیین کرد.
در صدر اسلام مَهریه از قسمتی از اموال موجود مرد پرداخت می‌شد.

مَهریه در ایران
---------------

مَهریهٔ دختران مسلمان ایرانی بر مبنای شمش یا سکه‌های طلا، سند خانه، پول نقد و سایر اموال منقول و غیرمنقول بنا به درخواست خانواده دختر یا زوجه تعیین می‌شود؛ از سالِ تولد دختر گرفته تا شمار ائمه (چهارده معصوم) یا سوره‌های قرآن به عنوان تعداد سکه‌های مهریه دختران بریده می‌شود.

بر اساس تحقیقی در سال ۱۳۸۷ در مرکز مطالعات جمعیتی آسیا و اقیانوسیه از بیش از ۱۲۰۰ زن و مرد متأهل بین ۱۸ تا ۴۰ سال در حدود ۱۲ استان ایران نشان داده که میانگین مَهریه به اعلام زنان ۳۵۰ سکه طلا و به اعلام مردان ۲۶۰ سکه طلا است. این پژوهش از رشد سریع میانگین مَهریه در دهه ۸۰ حکایت داشته به‌طوری‌که در عرض ۵ سال از میانگین ۳۰۰ سکه به ۴۵۰ سکه طلا رسیده‌است. البته مهریه‌هایی با مبنای ۱۲۴۰۰۰ سکه طلا هم دیده شده‌است.

در ایران برخی از مردان به علت ناتوانی در پرداخت مَهریه زندانی می‌شدند. اما بنا بر قانون حمایت از خانواده ۱۳۹۱ که در اسفند ۹۳ اجرایی شد، ناتوانی در پرداخت مَهریه‌های بالای ۱۱۰ سکه، مشمول زندان رفتن مرد نمی‌شود و زندانی شدن مرد با توافق طرفین و قسط بندی مَهریه حذف می‌شود. همچنین در سال ۱۳۹۰ دیوان‌عالی کشور در رای وحدت رویه‌ای شماره ۷۲۲ پذیرش دادخواست اعسار به شکل دعوای تقابل را هم پذیرفت که به موجب آن فرایند رسیدگی به اعسار به شدت تسریع یافته و امکان صدور دستور بازداشت بسیار کاهش پیدا کرد. منتقدان اشکالاتی از قبیل امکان دور زدن قانون، تضعیف ضمانت اجرایی و قانونی مَهریه، پنهان‌کاری و مخفی کردن اموال را بر این فرایند وارد کرده‌اند.

در دیگر کشورها
--------------

در عربستان، عرف مَهریه۴۰۰۰دلار است. در جمهوری آذربایجان، میانگین نرخ مَهریه در حدود ۲۰۰۰ منات جمهوری آذربایجان برآورد می‌شود. میانگین نرخ مَهریه در میان اقوام مختلف کشور هند در حدود ۱۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار روپیه تعیین می‌شود. در ترکیه نیز نرخ مَهریه به‌طور متوسط ۳۵ هزار لیر است. در مناطق مختلف چین در میان اقوام مختلف، نرخ مَهریه حدود ۱۰ هزار یوان تخمین زده می‌شود. در عمان نرخ مَهریه در حدود ۲ هزار ریال عمان است.

مطالبه مهریه در کشورهای غیر اسلامی
----------------------------------

مطالبه مهریه زوج‌های مسلمان که در کشورهای غیراسلامی زندگی می‌کنند همیشه از موضوعات بحث‌انگیز و مورد اختلاف بین دادگاه‌ها بوده‌است.

سال ۲۰۱۷ در پی صدور آرای متعارض دادگاه‌های سوئدی در مورد مهریه، دیوان عالی سوئد اعلام کرد که تعهد به پرداخت مهریه در سوئد قابل اجرا نیست. این رای زمانی صادر شد که یک زن ایرانی ۶۹۰ سکه مهریه خود را به اجرا گذشته و دادگاه تجدیدنظر به نفع او رای داده بود. دیوان عالی سوئد در این رأی بر مبنای قیاس مهریه با تعهد تقسیم اموال در حقوق کشورهای غربی صادر شده و به این نتیجه رسیده بود که یک قرارداد تقسیم اموال که بدون ارتباط با یک فسخ نکاح قریب‌الوقوع تنظیم شده باشد بر اساس قوانین زناشویی فاقد اثر است.

پرونده‌های مهریه بارها در دادگاه‌های آمریکا هم مطرح شده و آرای متفاوتی در این زمینه صادر شده‌است. سال ۲۰۰۲ دیوان عالی نیوجرسی در یک پرونده حکم به پرداخت مهریه داد. عابد عواد وکیل و استاد حقوق آمریکا در تحلیلی که بر رای دیوان عالی نیوجرسی نوشته می‌نویسد دادگاه‌هایی که به ضرر مطالبه‌کننده مهریه رای داده‌اند چون مفهوم واقعی مهریه را نمی‌دانستند آن را مشابه تعهدنامه تقسیم اموال در نظر گرفتند که در هنگام ازدواج تقسیم اموال بعد از طلاق بسته می‌شود (دیوان عالی سوئد هم چنین استدلالی کرده) در حالیکه همان‌طور که قاضی دادگاه نیوجرسی استدلال کرده مهریه نباید با تعهد تقسیم اموال قیاس شود و مقررات این توافق به مهریه تسری پیدا کند. مهریه با تعریفی که در حقوق اسلامی دارد فقط یک تعهد پرداخت ساده است و چنین تعهدی هیچ تعارضی با حقوق آمریکا ندارد.

مهریه در اسلام
--------------

مقالهٔ اصلی: ازدواج اسلامی
براساس فلسفهٔ اولیهٔ تعیین مهریه، مهر نوعی هدیه، پیشکش، نحله، اعطای بدون عوض و از روی صداقت (صداق) به صورت نقدی با تأکید بر معادل و ویژگی معنوی و فرامادی آن بوده‌است. قرآن مهر زن را «صداق» نامیده‌است، از آن جهت که پرداخت آن نشان صدق ادعای مرد در عشق و علاقه به همسرش است. واژه «نحله» به گفتهٔ راغب اصفهانی از «نحل» به معنای زنبورعسل است؛ چون زنبورعسل بدون توقعی عسل خود را می‌بخشد، واژه «نحله» دلالت دارد که فلسفهٔ مهریه، تقدیمی، پیش‌کشی، عطیه و هدیه است.
بر اساس برخی منابع فقه اسلامی مانند جواهر الکلام، مهری که شوهر به زن می‌پردازد، در حقیقت، عوضِ حقِ بهره بردن از بضع (آلت زنانگی) است. در اسلام حق مهریه متعلق به خود زن است نه والدینش یا هر شخص دیگر.

### مهر المسمی

مهر المسمی مهری است که زن و شوهر قبل از انعقاد عقد نسبت به مقدار و میزان آن توافق نموده و آن را در عقد ذکر می‌کنند. تعیین میزان مهر مطابق ماده ۱۰۸۰ قانون مدنی منوط به تراضی طرفین است و محدودیتی در این خصوص در قانون پیش‌بینی نشده‌است؛ و طبق ماده ۱۰۷۹ قانون مدنی، مهر باید بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آن‌ها بشود، معلوم باشد (ماده ۱۰۷۹ قانون مدنی).

شرایط مهر المسمی:

* دارای ارزش مالی و اقتصادی باشد
* قابل تملک و نقل و انتقال باشد
* مشخص و معلوم باشد
* معین و تصریح شده باشد
* دارای منفعت عقلایی و مشروع باشد
* شوهر قدرت تسلیم مهریه را داشته باشد

### مهرالمثل

اگر در زمان انعقاد عقد راجع به مهریه توافق نشده یا اینکه مهریه نوعی تعیین گردیده که مطابق قانون نبوده، ولی عمل زناشوئی بین زوجین رخ داده‌است، در این حالت بر اساس عرف و عادت محل و وضعیت خاص زوجه مهریه تعیین می‌گردد که به این نوع مهریه مهرالمثل می‌گویند.

هرگاه از بین بردن پرده بکارت دختری بانزدیکی کردن یا به هر وسیلهٔ دیگری وبدون رضایت دختر صورت گرفته باشد مرد باید مهرالمثل پرداخت کند.

### مهرالمتعه

در نکاحی که دائم بوده و مهریه ذکر نشده یا شرط عدم مهر شده باشد زوج به زوجه مطلقه خود که با او نزدیکی نکرده‌است مهریه‌ای پرداخت می‌کند و این مهریه اصطلاحاً مهرالمتعه گفته می‌شود.

### تفویض مهر

اگر در عقد تعیین مهر به یکی از زوجین یا شخص ثالثی واگذار شود صحیح است و به آن تفویض مهر گویند.

مهرالسنة
--------

مهرالسنه به میزان مهریه‌ای گفته می‌شود که محمد برای همسران و فرزند خود فاطمهٔ زهرا تعیین نمود و به امت خود سفارش نمود تا بیش از این مقدار را برای مهریه قرار ندهند. مستحب است که مقدار مهریه از این مقدار کمتر باشد و بیشتر از آن کراهت دارد. از محمد روایت شده که بهترین زنان امت من کسانی هستند که مهریهٔ آن‌ها کم و مهر و محبت آن‌ها زیاد باشد. کمترین مقدار روایت شده چهارصد درهم نقرهٔ مسکوک و بیشترین مقدار ذکر شده پانصد درهم نقرهٔ مسکوک است. پانصد درهم نقرهٔ مسکوک معادل پنجاه دینار طلای مسکوک در نظر گرفته می‌شده‌است.

مهریه عندالاستطاعه و تفاوت آن با مهریه عندالمطالبه
--------------------------------------------------

در مهریه عندالاستطاعه در هیچ فرضی امکان جلب شوهر وجود ندارد یا مطالبه مهریه عندالاستطاعه از دادگاه یا اداره اجرای ثبت امکان ممنوع الخروج کردن شوهر هم میسر نیست. فقط با معرفی مال و استطاعت پرداخت شوهر است که زن می‌تواند برای گرفتن مهریه اقدام کند بنابراین می‌توان فرق مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه را این گونه بیان کرد: در صورتی که مهریه عندالمطالبه باشد هر زمان که زن بخواهد، می‌تواند **مهریه‌** خود را مطالبه کند. **مهریه عندالمطالبه** جز در مواردی خاص باید پرداخت شود. اما اگر **مهریه عندالاستطاعه** باشد، زمان پرداخت مهریه، وقتی است که زوج توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد، بنابراین پرداخت آن مشروط به توانایی زوج در پرداخت است. در این حالت، زن باید ضمن ارائهٔ دادخواست **مطالبهٔ مهریه** به دادگاه خانواده، لیست اموال و دارایی‌های مرد را نیز به قاضی پرونده ارائه کند. در بیشتر موارد، اثبات توانایی مالی مرد مشکل می‌باشد و ممکن است که مرد به منظور فرار از پرداخت مهریه، اموال خود را به اشخاص دیگری منتقل کند. در **مهریه‌**ی عندالاستطاعه امکان جلب مرد وجود ندارد و حتی امکان ممنوع الخروج کردن او نیز فراهم نیست. فقط در صورتی که زوجه، مالی را از زوج به دادگاه یا ادارهٔ اجرای ثبت معرفی کند، آن مال به منظور گرفتن مهریه توقیف می‌شود.

انتقادات
--------

به حق مهریه زنان در کشورهای با قوانین اسلامی همچون ایران انتقاداتی از طرف فعالان حقوق مردان وارد شده‌است. به گفته خبرگزاری مهر ۲۴۰۴ نفر از مردان ایرانی به دلیل عدم پرداخت مهریه خود در اسفندماه سال ۱۴۰۱ زندانی شده‌بودند.

جستارهای وابسته
---------------

* ازدواج در اسلام
* طلاق (حق طلاق به زن)

منابع
-----

1. ↑  «ساختار اجتماعی – حقوقی مَهریه». ۳۰ نوامبر ۲۰۱۵.
2. ↑  «نکاح و مهریه در فقه یهود و مقایسه آن با قانون مدنی». *www.iranjewish.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۳.
3. ↑  باغانی، علیرضا. «فعلاً سکه‌های خود را نفروشید». روزنامه همشهری (۱۲ بهمن ۱۳۸۳). بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸.
4. ↑  «میانگین مهریه زنان ایرانی ۲۶۰ تا ۳۵۰ سکه طلا». مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸.
5. ↑  «روند تورمی مهریه در چند سال اخیر چند برابر گذشته شده‌است». خبرگزاری ایرنا (۲۶ بهمن ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸.
6. ↑  «میانگین مهریه زنان ایرانی، ۲۶۰ تا ۳۵۰ سکه طلا». روزنامه جام‌جم (۱۵ بهمن ۱۳۸۷، شماره ۲۴۹۲). بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۴ آبان ۱۳۸۸.
7. ↑  «مهریه ۱۲۴ هزار سکه‌ای و عواقب آن». وب‌سایت تابناک (۲۸ آذر ۱۳۸۷). بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۶ فروردین ۱۳۸۸.
8. ↑  آمار تصادفات منجر به مرگ در جاده‌ها/آزادی ۶۷ هزار زندانی غیرعمد؛ الف-کد مطلب: ۱۷۹۰۱۷- ۲ اسفند ۱۳۹۱
9. ↑  هدی عمید. «آیا مَهریه در چرخه قوانین به مرز حذف شدن نزدیک می‌شود؟». زنان و قوانین در جوامع مسلمان. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۳ فروردین ۱۳۹۴.
10. ↑  «بدهکاران مَهریه به زندان نمی‌روند». ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۴.
11. ↑  «چطور سریع مهریه بگیریم !!». *خبرگزاری ایلنا*. ۲۰۲۳-۱۱-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۳.
12. ↑  «قانون جدید حمایت از خانواده اجرایی شد». جام جم. ۲ اسفند ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۴.
13. ↑  «قانون حمایت از خانواده ابلاغ شد اما تکلیف ازدواج موقت و مهریه 110 سکه‌ای چه می‌شود؟». خبر آنلاین. ۳۰ فروردین ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۴.
14. ↑  «کاهش میزان مهریه در عربستان».
15. ↑  «سرانجام مطالبه مهریه در کشور سوئد». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۲۱.
16. ↑  Court enforces mahr provision in muslim marriage contract
17. ↑  «عروس‌های ایرانی، رکورددار مهریه در آسیا!». افکارنیوز. ۷ شهریور ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۴.
18. ↑  *Glassé, Cyril (1989). The Concise Encyclopedia of Islam. London, England: Stacey International. p. 259*.
19. ↑  ناصر مکارم شیرازی، *تفسیر نمونه (جلد سوم)*، دار الکتب الاسلامیه، ص. ۲۶۵
20. ↑  سیدحسین اسحاقی (اسفند ۱۳۸۴). «بازشناسی مهریه در قاموس عرف وشرع». طوبی (حوزه علمیه). دریافت‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۴.
21. 1 2  عطیه گودرزی (۱ دی ۱۳۹۱). «مهریه در اسلام». دخت ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۴.
22. ↑  جواهر الکلام ج۳۱، ص۱۰۷
23. ↑  «ازاله بکارت در اثر معاینات پزشکی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ مه ۲۰۱۲.
24. ↑  «بررسی ماهیت فقهی و حقوقی مَهریه».
25. ↑  جواهر الکلام ج۳۱، ص۱۰۷
26. ↑  «ازاله بکارت در اثر معاینات پزشکی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۰ مه ۲۰۱۲.
27. ↑  Kianfard، Mostafa (۲۰۱۹-۰۵-۰۱). «پاره کردن پرده بکارت، مجازات و دیه آن با رضایت و بدون رضایت دختر». *حقوق من*. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۷.
28. ↑  محمد صادق آقاجانی. «میزان مهریه». پرسمان دانشجویی. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۶.
29. ↑  بحار الانوار، ج43، ص 94.
30. ↑  حدائق الناضره، ج۲۴، ص۴۳۳.
31. ↑  شرح لمعه، ج۵، ص۳۴۴.
32. ↑  «نکات حقوقی تفاوت مهریه "عندالمطالبه" و "عندالاستطاعه" + صوت». خبرگزاری میزان. ۱۸ شهریور ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۹ بهمن ۱۳۹۷.
33. ↑  «وجود دو هزار و ۴۰۴ زندانی مهریه در کشور». *خبرگزاری مهر*. ۲۰۲۳-۰۲-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۲۸.
34. ↑  «باز هم بحران مهریه جلوتر از اقدامات پیشگیرانه مسئولان از راه رسید!». *تابناک*. ۱۴۰۱/۰۹/۱۳–۱۰:۰۰. دریافت‌شده در 2023-03-28. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
35. ↑  «تغییر شرایط محکومیت زندان برای بدهکاران مهریه/ دادخواست مطالبه مهریه برای خانم‌ها تسهیل می‌شود- اخبار مجلس و دولت ایران - اخبار سیاسی تسنیم | Tasnim». *خبرگزاری تسنیم*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۲۸.
36. ↑  «"بدهکاران مهریه" به دلیل عدم امکان پرداخت ۳ یا ۴ سکه در حبس گرفتارند!». *خبرگزاری تسنیم*.
37. ↑  «بانوی ایرانی بدون مهریه؟». *دنیای اقتصاد*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۲۸.

* کتاب احکام، معارف مقدماتی، قسمت ازدواج

پیوند به بیرون
--------------

* توقیف اموال مرد برای مهریه و مستثنیات دین

| * ن
* ب
* و
ازدواج در اسلام |
| --- |
| انواع | ازدواج مسیار •  ازدواج موقت •  محلل •  نکاح معاطاتی •  ازدواج با کنیز |
| جدایی | طلاق •  خلع و مبارات •  لعان •  ایلاء •  ظهار •  عده |
| حقوق و تکالیف | حسن معاشرت در روابط زوجین •  حق امتناع زوجه •  نشوز •  مهریه •  نفقه •  حق قسم |
| مرتبط | ازدواج در ایران •  ازدواج در افغانستان •  ازدواج فامیلی •  شرط ضمن عقد ازدواج (حق طلاق زنان در ایران، حضانت) •  تنصیف اموال بین زن و شوهر •  چندزنی •  زنا •  استبضاع •  محرم •  ترمیم پرده بکارت •  اسلام و کودکان •  سن ازدواج در ایران •  خویشاوندی سببی •  خویشاوندی رضاعی |

| * ن
* ب
* و
ازدواج ایرانی |
| --- |
| عناصر بومی | خواستگاری • بله‌بُران • شیرینی‌خوران • حنابندان • عقد نکاح • سفره عقد • آینه و شمعدان • ترمه • جهازبران • مراسم عروسی در ایران • شب زفاف • حجله • پاتختی • پاگشا • حمام عروس و حمام داماد |
| عناصر جدید | نامزدی • لباس عروس • ماشین عروس • ماه عسل • ساقدوش داماد • ساقدوش عروس |
| مرتبط | نومکانی • دفتر ازدواج و طلاق • سن ازدواج در ایران • ازدواج موقت • عروس • داماد • شب جمعه • مهریه • شیربها • بنداندازون • شروط ضمن عقد ازدواج • ازدواج مسیار • عقدنامهٔ ازدواج • زیرلفظی • گواهی‌نامه ازدواج • خون‌بس•خویدوده |

| * ن
* ب
* و
موضوعات اسلام |
| --- |
| عقاید | 

|  |  |
| --- | --- |
| اصول | توحید •  نبوت •  معاد •  (شیعه: عدل •  امامت) |
| فروع | نماز •  روزه •  زکات •  جهاد •  حج •  (شیعه: خمس •  امر به معروف •  نهی از منکر •  تولی •  تبری) |

 |  |
| تاریخ | گاه‌شمار تاریخ اسلام •  تاریخ‌نگاری صدر اسلام •  امامت (شیعه) •  فتوحات •  دوران طلایی اسلامی • 
**خلافت:** راشدین  •  امویان  •  عباسیان  •  فاطمیان  •  عثمانیان  •  شعوبیه |
| منابع دینی | قرآن •  سنت •  عقل •  اجماع |
| مذهب‌ها | تسنن •  تشیع •  تصوف •  اباضیه •  جهمیه •  زیدیه •  کرامیه •  فرقه‌ها و مذاهب  •  فهرست فرقه‌های کلامی |
| مسلمانان | **مشاهیر**: روحانیان شیعه •  دانشمندان •  فیلسوفان •  مراجع تقلید •  پزشکان مسلمان
اهل بیت  •  صحابه  •  صحابیات  •  دوازده امام  •  اصحاب کسا |
| زندگی و فرهنگ | گاهشماری •  مناسبت‌ها •  مسجد •  اذان •  زنان •  فرزند •  کشورهای مسلمان •  حیوانات •  فهرست کشورها بر پایه جمعیت مسلمان •  شب جمعه •  بازی‌ها و ورزش‌ها |
| شریعت و فقه | ارتداد •  برده‌داری •  بالغ •  بانکداری •  تکافل •  بهره‌کاری •  صکوک •  تاریخچه اقتصادی •  نظافت •  ذبیحه •  طلاق •  رژیم غذایی •  اقتصاد •  ادب •  قمار •  تفکیک جنسیتی •  غسل •  حدود •  بهداشت •  ارث •  جزیه •  رهبری •  ازدواج •  مهریه •  محرم (خویشاوند) •  خودارضایی •  ارتش •  مسواک •  نجس •  ازدواج موقت •  اسیران جنگ •  ربا •  فاتحه‌خوانی •  تمایلات جنسی •  تکلف •  تیمم •  وضو •  زنا •  حجاب •  منابع |
| علوم | **هنر:** معماری  •  خطاطی  •  موسیقی  •  سفالگری  •  اسلیمی  •  آفرینش •  بایزیزان
**ادبیات:** شعر
**فلسفه:** فلسفهٔ اولیه  •  فلسفه مشاء  •  فلسفه اشراق  •  حکمت متعالیه  •  مکتب تفکیک
**علوم:** در کشورهای اسلامی  •  کیمیاگری  •  ستاره‌شناسی  •  طب  •  ریاضیات  •  اقتصاد  •  روان‌شناسی  •  اخلاق  •  سیاست •  |
| رابطه با دیگر ادیان | پیامبران در اسلام •  یهودیت •  مسیحیت •  آیین هندو •  آیین جین •  آیین سیک |
| موضوعات مرتبط | اسلام‌گرایی •  اسلام‌هراسی •  اسلام‌ستیزی •  دیدگاه اسلام درباره معجزه •  آزار مسلمانان •  معجزات قرآن •  قطب‌گری •  اسلام در منابع اسلامی •  فقه |
| درگاه •  رده |