پرونده:EDGE of Existence logo.png
**گونه‌های لبه‌ای** دارای **فرگشت متمایز و در خطر انقراض جهانی (EDGE)** گونه‌های جانور هستند که دارای «امتیاز EDGE» بالایی هستند، معیاری که وضعیت حفاظتی در خطر انقراض را با ویژگی‌های ژنتیکی آرایه خاص ترکیب می‌کند. گونه‌های متمایز دارای گونه‌های نزدیک به هم هستند و گونه‌های EDGE اغلب تنها عضو بازمانده از سردۀ خود یا حتی رتبه آرایه‌شناختی بالاتر هستند. بنابراین، انقراض چنین گونه‌هایی بیانگر از دست دادن نامتناسب تاریخ فرگشتی و تنوع زیستی یگانه آنها خواهد بود.

برخی از گونه‌های لبه‌ای، مانند فیل‌ها و پانداها ، شناخته شده‌اند و در حال حاضر مورد توجه حفاظتی قابل‌توجهی قرار گرفته‌اند، اما بسیاری از گونه‌های دیگر مانند گرازماهی کالیفرنیا (نادرترین آب‌باز جهان) خفاش خوک‌بینی کیتی (که مسلماً کوچک‌ترین پستاندار جهان است) و مورچه‌خورک منقاربلند تخم‌گذار، در معرض تهدید بالا هستند، اما هنوز به خوبی شناخته نشده‌اند، و اغلب توسط چارچوب‌های حفاظتی موجود نادیده گرفته می‌شوند. 

انجمن جانورشناسی لندن برنامه EDGE of Existence را در سال 2007 برای افزایش آگاهی و بودجه برای حفاظت از این گونه‌ها راه‌اندازی کرد. از سال 2019، این برنامه به 97 همکار کمک مالی برای کمک به حفظ 87 گونه مختلف در بیش از 40 کشور اعطا کرده است.

محاسبه امتیازهای EDGE
---------------------

### تمایز فرگشتی (ED)

برخی از گونه‌ها متمایزتر از گونه‌های دیگر هستند، زیرا آنها نشان‌دهندۀ مقدار بیشتری از تکامل یگانه آنها هستند. گونه‌هایی مانند موریانه‌خوار خویشاوندان نزدیک کمی دارند و میلیون‌ها سال است که به طور مستقل در حال فرگشت هستند. جانوران دیگری مانند سگ خانگی به‌تازگی منشا گرفته‌اند و وابستگان نزدیک زیادی دارند. منحصربه‌فرد بودن گونه‌ها را می‌توان به‌عنوان امتیاز «تمایز فرگشتی» (ED) با استفاده از درخت‌ تبارزایی یا درخت فرگشتی اندازه‌گیری کرد. نمره‌های ED نسبت به تبارشاخه‌ای از گونه‌هایی که از یک اجداد مشترک برخاسته‌اند محاسبه می‌شود. سه کلاد که برنامه EDGE of Existence برای آنها امتیاز محاسبه کرده است، همگی رده هستند، یعنی پستانداران ، دوزیستان و مرجان‌ها .

### انقراض جهانی (GE)

امتیاز انقراض جهانی (GE)، عددی است که مطابق با وضعیت حفاظتی یک گونه مطابق با اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت با گونه‌های در خطر انقراض بیشتر دارای GE بالاتر است:

| وضعیت حفاظت | کد | امتیاز جنرال الکتریک |
| --- | --- | --- |
| منقرض شده | سابق | - |
| منقرض شده در طبیعت | EW | - |
| به شدت در معرض خطر است | CR | 4 |
| در معرض خطر | EN | 3 |
| آسیب پذیر | VU | 2 |
| نزدیک به تهدید | NT | 1 |
| حداقل نگرانی | LC | 0 |
| داده ها کم است | DD | - |
| ارزیابی نشده است | NE | - |

### EDGE

امتیاز EDGE یک گونه، از جمع امتیازهای آن برای تمایز فرگشتی (ED) و برای وضعیت در خطر انقراض جهانی (GE) به شرح زیر است:

{\displaystyle {\text{EDGE}}=\ln(1+{\text{ED}})+{\text{GE}}\cdot \ln(2)=\ln[(1+{\text{ED}})\cdot 2^{\text{GE}}]}
این بدان معنی است که دو برابر شدن در ED بر امتیاز EDGE تقریباً به اندازه افزایش سطح یک رده تهدید (مثلاً از "آسیب‌پذیر" به "در خطر انقراض") تأثیر می‌گذارد. امتیازهای EDGE برآوردی از نابودی مورد انتظار تاریخ فرگشت در واحد زمان است.

گونه‌های لبه‌ای (EDGE) گونه‌هایی هستند که دارای امتیاز ED بالاتر از حد متوسط هستند و در معرض خطر انقراض هستند (در بحران انقراض، در خطر انقراض یا آسیب‌پذیر). در حال حاضر 564 گونه پستاندار لبه‌ای EDGE (≈12٪ از کل) وجود دارد. گونه‌های بالقوه لبه‌ای (EDGE) آنهایی هستند که امتیازهای ED بالایی دارند اما وضعیت حفاظتی آن‌ها نامشخص است ( کمبود داده یا ارزیابی‌نشده).

20 گونه کانونی برتر 2019/20

اعداد به رتبه EDGE اشاره دارند

**1.** ماهی اره ای دندان بزرگ ( *Pristis pristis* )
**2.** اکیدنای منقار بلند آتنبورو ( *Zaglossus attenboroughi* )
**3.** سمندر غول پیکر چینی ( *Andrias davidianus* )
**4.** اره ماهی سبز ( *Pristis zijsron* )
**5.** قورباغه بنفش ( *Nasikabatrachus sahyadrensis* )
**6.** قورباغه نخل سیشل ( *Sooglossus pipilodryas* )
**7.** قورباغه های سیشل توماسست ( *Soglossus thomasseti* )
**8.** سولنودون اسپانیایی ( *Solenodon paradoxus* )
**9.** مارمولک تمساح چینی ( *Shinisaurus crocodilurus )*
**10.** فلوریکان بنگال *( Houbaropsis bengalensis )*
**11.** کرگدن سیاه ( *Diceros bicornis )*
**12.** مرجان ستاره ای کوهستانی ( *Orbicella faveolata )*
**13.** دلفین رودخانه گنگ ( *Platanista gangetica )*
**14.** شتر باختری ( *Camelus ferus )*
**15.** عقاب فیلیپینی ( *Pithecophaga jefferyi)*
**16.** قورباغه داروین شمالی ( *Rhinoderma rufum )*
**17.** لاک پشت پوزه عقابی ( *Eretmochelys imbricata )*
**18.** غاریال ( *Gavialis gangeticus )*
**19.** پانگولین چینی ( *Manis pentadactyla )*
**20.** قورباغه لغزنده توگو ( *Conraua derooi )*

منابع
-----