دالاگانگ بوکید ۱۹۱۹ ساخته ژوزه نپوموسنو. اولین فیلم تاریخ سینمای فیلیپین*دالاگانگ بوکید* ۱۹۱۹ ساخته ژوزه نپوموسنو. اولین فیلم تاریخ سینمای فیلیپین
**سینمای فیلیپین** (انگلیسی: Cinema of the Philippines) به تاریخ سینمای فیلیپین در زمان استعمار (اسپانیا و آمریکا)، تاریخ سینمای این کشور پس از استقلال، بدنه سینمایی، شرکت‌های فیلم‌سازی و جوایز سینمایی و نهادهای مرتبط با فرهنگ و سینمای آن اشاره دارد.

تاریخ سینمای فیلیپین بدون بررسی دوران استعمار این کشور قابل اعتنا نیست. فیلیپین از سدهٔ ۱۶ تا ۲۰ میلادی مستعمرهٔ اسپانیا و در نیمهٔ اول سدهٔ بیستم مستعمرهٔ آمریکا بود. این کشور در ۱۲ ژوئن ۱۹۴۶ از آمریکا استقلال یافت. با این حال طی استعمار بیش از ۳۳۰ ساله اسپانیا و سپس از زمان جنگ‌های آمریکا و اسپانیا در سال ۱۸۹۸ بر سر این جزایر و بعدتر جنگ‌های فیلیپین و آمریکا در سال ۱۸۹۹ تا ۱۹۰۲ و بعد از جنگ جهانی دوم، فرهنگ و هنر فیلیپین به عنوان یک کشور آسیایی شدیداً تحت تأثیر فرهنگ اروپایی و آمریکایی بود؛ و سینما نیز از این آسیب در امان نماند.

در این باره روزنامه‌نگار آلن رابلس اظهار داشته‌است: ایجاد فیلیپین توسط استعمارگران صورت گرفت، فرهنگ سیاسی آن را شکل داد و همچنان بر روی اندیشه آن‌ها تأثیر گذاشت. این کشور قریب به ۳۳۳ سال تحت سطله اسپانیا و نزدیک به ۵ دهه قاطعانه در زیر حاکمیت ایالات متحده آمریکا، فیلیپین شکل گرفت. تفکر، فرهنگ و روان‌شناسی ما درحالی‌که در واقع آسیایی بودیم عملاً غربی شد.

پیشینه
------

در ۱ ژانویه ۱۸۹۷ در زمان استعمار اسپانیا بر فیلیپین، اولین نمایش فیلم در سالن دپر تیرا در مانیل انجام گردید. در ۱۸۹۸ اولین فیلم مستند خبری بسیار کوتاه از جغرافیای مانیل توسط فیلمساز اسپانیایی آنتونیو راموس با استفاده از دوربین فیلم‌برداری ساخت کارخانه برادران لومیر ساخته شد.

در بازه زمانی ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۸ آنچه در فیلیپین توسط اسپانیایی‌ها و بعدتر آمریکایی‌ها ساخته شد همگی حال و هوای غربی داشتند نه آسیایی. در طی این سال‌ها تجار انگلیسی، اسپانیایی و آمریکایی چندین سالن سینما در مانیل ایجاد کردند و در اواسط دهه دوم سده ۲۰ عمدتاً فیلم‌های صامت سینمای آمریکا در این مکان‌ها اکران می‌شد. با این همه در سال ۱۹۱۹ ژوزه نپوموسنو با کارگردانی فیلم *دالاگانگ بوکید* اولین فیلم تاریخ سینمای فیلیپین را به ثبت رسانید. از این منظر وی پیشگام و پدر سینمای فیلیپین نامیده می‌شود.

سینمای مدرن فیلیپین
-------------------

از دهه ۷۰ بدین‌سو سینمای فیلیپین کم‌کم به سمت شکوفایی نسبی پیش رفت. لینو بروکا با کارگردانی فیلم *مانیل در چنگ نور* محصول ۱۹۷۵ نوید تولد یک کارگردان مؤلف را داد.

لاو دیاز دیگر کارگردان مؤلف فیلیپینی است. او را پدر ایدئولوژیک سینمای مدرن فیلیپین نامیده‌اند. فیلم‌های او حداقل زمانی بین ۴ تا ۸ ساعت دارد. انقلابیون شکست‌خورده، فیلم‌سازان، هنرمندان، روشنفکران، مجرمان و تبهکاران و اعضای فرقه‌های مذهبی و سیاسی؛ شخصیت‌های فیلم‌های دیاز را تشکیل می‌دهند. در واقع او تصویرگر آدم‌هایی بیگانه شده و خاموش و جامعه‌ای پسااستعماری است که هنوز زخم‌های دوران استعمار را با خود حمل می‌کند. *نورته، پایان تاریخ* محصول ۲۰۱۳ به کارگرانی او به عنوان نماینده سینمای فیلیپین برای حضور در هشتاد و هفتمین دوره جوایز اسکار معرفی شد اما به مرحله نهایی راه نیافت.

بریانته مندوزا نیز از فیلمسازانی است که در شکل‌گیری موج نوی سینمای فیلیپین نقش داشت. او در واقع به نوعی کشف جشنواره فیلم کن است. فیلم او با نام *کیناتا* در جشنواره فیلم کن ۲۰۰۹ برنده جایزه بهترین کارگردانی جشنواره کن شد. دیگر فیلم او *رُزای من* محصول ۲۰۱۶ در بخش اصلی جشنواره فیلم کن ۲۰۱۶ حضور داشت و جایزه بهترین بازیگر زن را برای ژاکلین خوزه به ارمغان آورد. ضمن اینکه *رُزای من* به عنوان نماینده سینمای فیلیپین *به* هشتاد و نهمین دوره جوایز اسکار معرفی شد اگرچه به مرحله اصلی نرسید. در زمینه پویانمایی نیز سینمای فیلیپین یک چهره بین‌المللی داشته‌است. رونی دل کارمن در کارگردانی انیمیشن‌های مشهوری مانند *وال-ئی* ۲۰۰۸ *، دانشگاه هیولاها* ۲۰۱۳ *و درون و بیرون* ۲۰۱۵ *همکاری داشته‌است.*

فیلم‌هایی که تمام یا بخشی از آن‌ها در فیلیپین فیلم‌برداری شدند
--------------------------------------------------------------

انتقام‌جویان: جنگ ابدیت ۲۰۱۸*انتقام‌جویان: جنگ ابدیت* ۲۰۱۸
* *برای قهرمانان خیلی دیر است* (۱۹۷۰)
* *تشنه خون* (۱۹۷۱)
* *آتلانتیس ۲* (۱۹۷۳)
* *تشنج* (۱۹۷۴)
* *اینک آخرالزمان* (۱۹۷۹)
* *دست* (۱۹۸۱)
* *برادران* (۱۹۸۲)
* یک افسر و یک جنتل‌من (۱۹۸۲)
* *سال زندگی خطرناک* (۱۹۸۲)
* *اسم رمز: غازهای وحشی* (۱۹۸۴)
* *عملیات جنگی* (۱۹۸۴)
* *عملیات جنگی ۲: سرآغاز* (۱۹۸۵)
* *جوخه* (۱۹۸۶)
* *برادوک: عملیات جنگی ۳* (۱۹۸۸)
* متولد چهارم ژوئیه ۱۹۸۹ ساخته الیور استون*متولد چهارم ژوئیه* ۱۹۸۹ ساخته الیور استون*متولد چهارم ژوئیه* (۱۹۸۹)
* *روزهای وحشی بودن* (۱۹۹۰)
* *دی‌ان‌ای* (۱۹۹۷)
* *مظنون* (۱۹۹۸)
* *مرد روی ماه* (۱۹۹۹)
* *دورافتاده* (۲۰۰۰)
* *سیزده روز* (۲۰۰۰)
* *مردانی از بهشت* (۲۰۰۱)
* *مالیخولیا* (۲۰۰۸)
* *ماموت* (۲۰۰۹)
* *آمیگو* (۲۰۱۰)
* *قانون شجاعت* (۲۰۱۲)
* *میراث بورن* (۲۰۱۲)
* *ایملدا* (۲۰۱۳)
* *افراط آمریکایی* (۲۰۱۵)
* *سه ایکس ۳: بازگشت زندر کیج* (۲۰۱۷)
* *انتقام‌جویان: جنگ ابدیت* (۲۰۱۸)
* *حاشیه اقیانوس آرام* (۲۰۱۸)

جشنواره‌ها و جوایز سینمایی
--------------------------

تندیس جایزه لوناتندیس جایزه لونا
سینمای فیلیپین دارای جوایز و جشنواره‌های سینمایی در خور توجهی است. جشنواره بین‌المللی فیلم سینه‌مانیلا (Cinemanila International Film Festival) یک جشنواره جهانی فیلم سالانه است که در مانیل، فیلیپین برگزار می‌شود. این جشنواره از سال ۱۹۹۹ آغاز شد و تمرکز آن بر سینمای فیلیپین و همچنین سینمای جنوب شرقی آسیا است.

جایزه گواد اوری‌ان (Gawad Urian Award) نام یک جایزه سینمایی در کشور فیلیپین است که از سال ۱۹۷۷ میلادی بنیان نهاده شد و از آن پس، به‌طور سالیانه برگزار شده‌است. برگزارکننده و متولی این جایزه سینمایی، «مانونوری نان فلیکولانگ فیلیپینو» (انجمن منتقدان فیلم فیلیپین) است و به‌نوعی، معادل فیلیپینی «جایزه حلقهٔ منتقدان فیلم نیویورک» در ایالات متحده آمریکا محسوب می‌شود. به لحاظ اهمیت و وزنِ هنری، این جایزه سینمایی، معتبرترین جایزهٔ فیلم در کشور فیلیپین است.

جایزه لونا (Luna Award) دیگر جایزه معتبر سینمایی در کشور فیلیپین است که توسط «فرهنگستان فیلم فیلیپین» به برترین‌های صنعت سینمای این کشور اعطا می‌شود و معادلِ فیلیپینیِ جایزه اسکار در ایالات متحده آمریکا است. اولین دوره اهدای این جایزه در سال ۱۹۸۳ میلادی در شهر «پاسای» انجام پذیرفت.

جایزه فاماس (FAMAS Award) با نام کامل جایزهٔ فرهنگستان علوم و هنرهای سینمایی فیلیپین (Filipino Academy of Movie Arts and Sciences Awards) نام جایزه‌ای سینمایی است که توسط «فرهنگستان علوم و هنرهای سینمایی فیلیپین» (مشتمل بر نویسندگان و روزنامه‌نگاران برجسته و معتبر سینمایی) به برگزیدگان سینمای فیلیپین اهدا می‌شود. این جایزه از سال ۱۹۵۲ تا ۱۹۸۲ میلادی و تا پیش از برپایی جایزه لونا (اسکار فیلیپینی) معتبرترین جایزهٔ سینمایی فیلیپین بود، اما از سال ۱۹۸۲ و با تأسیس «فرهنگستان فیلم فیلیپین» به‌دستور فردیناند مارکوس و ایجاد جایزه لونا توسط این فرهنگستان، اهمیت سابقش را از دست داد. با این حال، این جایزه در کنار جایزه لونا و گَواد اوری‌اَن، از مهمترین جوایز سینمایی کشور فیلیپین محسوب می‌شود.

آمار و ارقام
------------

در فیلیپین ۹۲۰ سالن سینمای فعال وجود دارد. تعداد فیلم تولید شده سالیانه در این کشور حدود ۶۰ فیلم بلند و مستند اعلام شده‌است. جمعیت سینماروی فیلیپین نیز سالیانه ۷۸ میلیون نفر برآورده شده‌است.

منابع
-----

1. ↑  "Cinema of the Philippines". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2020-01-28.
2. ↑  *Agoncillo, Teodoro A. (1990). History of the Filipino People (8th ed.). Garotech Publishing. ISBN 978-971-8711-06-4*.
3. ↑  *Baskett, Michael (2008). The Attractive Empire: Transnational Film Culture in Imperial Japan. Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 978-0-8248-3223-0. , pp. 108, 110*.
4. ↑  Shackleton2018-08-24T14:20:00+01:00, Liz. "Philippines film industry plots international course". *Screen* (به انگلیسی). Retrieved 2020-03-08.
5. ↑  *Armes, Roy (1987). Third World Film Making and the West. University of California Press. p. 152. ISBN 978-0-520-90801-7*.
6. ↑  «Haverford College: Calendar: Mark Rice: American Visions of the Philippines: Dean Worcester, Charles Martin, and the Creation of an Imperial Archive». *web.archive.org*. ۲۰۱۴-۱۰-۰۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
7. ↑  «Lino Brocka: The Artist of the People – Pandayang Lino Brocka Political Film and New Media Festival». *pandayanglinobrocka.com*. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ آوریل ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
8. ↑  Jennings2011-08-18T15:03:00+01:00, Sheri. "Venice Orizzonti adds Lav Diaz's Century of Birthing". *Screen* (به انگلیسی). Retrieved 2020-03-08.
9. ↑  «Festival de Cannes - From 16 to 27 may 2012». *web.archive.org*. ۲۰۱۱-۱۰-۱۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
10. ↑  «APSA Nominees & Winners». *Asia Pacific Screen Awards* (به انگلیسی). بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
11. ↑  "Category:Films shot in the Philippines". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2020-03-04.
12. ↑  «Filmfest in your neighborhood - INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos». *web.archive.org*. ۲۰۱۲-۰۹-۲۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
13. ↑  "Manila Standard" (به انگلیسی). Retrieved 2020-03-08.
14. ↑  «38th Gawad Urian winners (2015) | Manunuri ng Pelikulang Pilipino (MPP)». *web.archive.org*. ۲۰۱۵-۰۹-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
15. ↑  «Film Academy of the Philippines - Official Website». *web.archive.org*. ۲۰۱۲-۰۵-۰۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
16. ↑  «And the best statuette is. .. - STAR BYTES by Butch Francisco | Entertainment, News, The Philippine Star | philstar.com». *web.archive.org*. ۲۰۱۴-۰۸-۲۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
17. ↑  *Lent, John A. (1990). The Asian film industry. University of Texas Press. p. 183. ISBN 978-0-292-70422-0. Retrieved 23 December 2017*.
18. ↑  «Executive Order No. 640-A, s. 1981 | GOVPH». *Official Gazette of the Republic of the Philippines* (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
19. ↑  «UNESCO UIS». *uis.unesco.org*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.

| * ن
* ب
* و
سینمای جهان |
| --- |
| آسیا | 

|  |  |
| --- | --- |
| شرقی | 
* چین
	+ هنگ کنگ
* ژاپن
* مغولستان
* کره
	+ کره شمالی
	+ کره جنوبی
* تایوان

 |
| جنوبی | 
* افغانستان
* بنگلادش
* بوتان
* هند
* نپال
* پاکستان
* سریلانکا (جافنا)

 |
| جنوب شرقی | 
* برمه
* کامبوج
* اندونزی
* مالزی
* فیلیپین
* سنگاپور
* تایلند
* ویتنام

 |
| غربی | 
* ایران
* ارمنستان
* جمهوری آذربایجان
* بحرین
* گرجستان
* عراق
* اسرائیل
* اردن
* کویت
* لبنان
* عمان
* فلسطین
* عربستان سعودی
* سوریه
* ترکیه
* امارات متحده عربی
* یمن

 |
| مرکزی | 
* قزاقستان
* قرقیزستان
* تاجیکستان
* ترکمنستان
* ازبکستان

 |

 |
| آفریقا | 

|  |  |
| --- | --- |
| شمالی | 
* الجزایر
* مصر
* مراکش
* تونس

 |
| شرقی | 
* جیبوتی
* کنیا
* سومالی
* اوگاندا

 |
| غربی | 
* بنین
* بورکینافاسو
* سنگال
* غنا
* کیپ ورد
* لیبریا
* نیجر
* نیجریه

 |
| مرکزی | 
* جمهوری آفریقای مرکزی
* جمهوری دموکراتیک کنگو
* چاد
* کامرون

 |
| جنوبی | 
* آنگولا
* ماداگاسکار
* آفریقای جنوبی

 |

 |
| اروپا | 

|  |  |
| --- | --- |
| شرقی | 
* بلاروس
* جمهوری چک
* مجارستان
* مولداوی
* لهستان
* رومانی
* روسیه
	+ امپراتوری روسیه
	+ اتحاد جماهیر شوروی
* اسلواکی
* اسلوونی
* اوکراین

 |
| شمالی | 
* دانمارک
* استونی
* جزایر فارو
* فنلاند
* ایسلند
* ایرلند
* لتونی
* لیتوانی
* نروژ
* سوئد
* بریتانیا
	+ ایرلند شمالی
	+ اسکاتلند
	+ ولز

 |
| جنوبی | 
* آلبانی
* بوسنی و هرزگوین
* بلغارستان
* کرواسی
* قبرس
* یونان
* ایتالیا
* کوزوو
* مقدونیه
* مالت
* مونته‌نگرو
* پرتغال
* صربستان
	+ یوگوسلاوی
* اسپانیا
	+ گالیسیا

 |
| غربی | 
* اتریش
* بلژیک
* فرانسه
* آلمان
* لوگزامبورگ
* هلند
* سوئیس

 |

 |
| آمریکای جنوبی | 
* آرژانتین
* بولیوی
* برزیل
* شیلی
* کلمبیا
* اکوادور
* پاراگوئه
* پرو (ایکیتوس)
* اروگوئه
* ونزوئلا

 |
| آمریکای شمالی | 
* کانادا (کبک)
* کوبا
* هائیتی
* جامائیکا
* مکزیک
* آمریکا
	+ پورتوریکو

 |
| اقیانوسیه | 
* استرالیا
* فیجی
* نیوزیلند
* ساموآ

 |
| 
* بین‌المللی: جهان عرب
* کُردستان
* آمریکای لاتین

 |