**روستای گردشگری لِرد** (به تاتی:Lard, لْرد) در بخش شاهرود شهرستان خلخال از توابع استان اردبیل قرار دارد.

جغرافیا
-------

راه اصلی این روستا ازمسیر شاهرود به طول ۶۵ کیلومتر است و راه فرعی از مسیر روستای بفراجرد به طول ۳۲ کیلومتر با شهر خلخال، مرکز شهرستان خلخال فاصله دارد.

روستای لرد در ۲۷ کیلومتری شهر کلور مرکز بخش شاهرود واقع شده‌است.

بخش شاهرود، در جنوب خلخال واقع شده‌است و مرکز آن شهر کلور است. بخش شاهرود دارای ۳۴ روستا و در سه دهستان شاهرود، شال و دهستان پلنگا واقع شده‌است. لرد جزء دهستان پلنگا است و از نام کوه بزرگی که در ضلع شرقی آن قرار دارد، برگرفته شده‌است.

این روستا از شمال به روستای میان رودان ، از جنوب به روستای کرنق و از مشرق به کلور و روستای درو ، از جنوب شرقی به روستای کرین و از مغرب به کوه سر به فلک کشیدهٔ آق داغ متصل است.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | کلور،درو | میان رودان |  |  |
|  | شمال |  |
| شرق   **روستای گردشگری لرد**    غرب |
| جنوب |
|  | کرین | کرنق |

تاریخچه
-------

کوچه باغ های روستای گردشگری لرد
در مورد پیشینه ی تاریخی این روستا اطلاعات کافی و دقیق وجود ندارد امّا وجود قبرستانی به نام قبره قبرسان به معنی گورستان قبرها ، در فاصله دو کیلومتری این روستا بر قدمت چند هزار ساله ی آن دلالت دارد. 

همچنین وجود کوهی به نام قلعه گردن در قسمت شمالی روستا گویای وجود یک قلعه دفاعی در زمان های گذشته می باشد اما در حال حاضر هیچ اثری از وجود قلعه به چشم نمی خورد.سالمندان این روستا نقل می کنند که عده ای از اهالی لرد در زمان های نه چندان دور در دو محل خوش آب و هوا به نام دینار دول و طالشه دره که فعلاً جزو مراتع این روستا می باشند ، سکونت داشته اند و تدریجاً به دلیل عدم وجود امنیت به مکان فعلی روستا نقل مکان کرده اند. آثار آبادانی قابل توجهی از این دو آبادی باقی نمانده است و در اثر مرور زمان و عوامل طبیعی همه ی آثار آن ها از بین رفته است. در تایید این مطلب می توان به اسناد ملکی ثبتی مربوط به اراضی نسقی این مناطق تحت عنوان قریه ی دینار دول و قریه ی طالشه درق از توابع لرد اشاره کرد. در بعضی از نقشه ها نیز این دو محل تحت عنوان آبادی خالی از سکنه نام برده شده است .

آب و هوا
--------

از لحاظ اقلیمی، این روستا در منطقه کوهستانی و در دامنهٔ شرقی کوه بلند آق داغ قرار دارد. به همین دلیل در پاییز و زمستان دارای هوای بسیار سرد و در بهار و تابستان معتدل می‌باشد. به طوری که در زمستان گاهی درجهٔ هوا به ۳۰- درجه سلسیوس و در تابستان حداکثر تا ۳۰+ درجه سلسیوس می‌رسد.

طبیعت بهاری روستای گردشگری لرد
نمای برفی روستای گردشگری لرد

جمعیت
-----

این روستا بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین روستای شهرستان خلخال می‌باشد و در حال حاضر دارای ۹۲۶ خانوار و نزدیک به ۴۰۰۰ نفر جمعیت ثابت است و با توجه به مهاجرت فصلی تعدادی از اهالی آن به شهرهای گیلان که در فصول بهار و تابستان برای کاشت و داشت و برداشت محصولات کشاورزی به روستا برمی گردند و خانه و لوازم زندگیشان همچنان در روستا دایر و پابرجاست، جمعیتش به حدود ۵۰۰۰ نفر می‌رسد.

در اجرای مصوبهٔ مجلس و دولت مبنی بر تبدیل روستاهای بالای سه هزار و پانصد نفر جمعیت به شهر از سال ۱۳۹۰ با پیگیری‌های مستمر نمایندگان خلخال در مجلس شورای اسلامی و تصمیماتی که مسئولان ذی‌ربط در استان اردبیل و شهرستان خلخال اتخاذ گردیده‌است، قرار است به زودی این روستا به شهر تبدیل شود.

سوغات
-----

گردوی مرغوب از مهم‌ترین محصولات روستای گردشگری لرد است. انواع گلابی،سیب،آلبالو،گیلاس،آلو و زردآلو، آب‌معدنی،گیاهان دارویی، عسل کوهستان،انواع محصولات لبنی،ماهی و دام زنده از دیگر سوغات لرد است که می توانید از این روستای گردشگری به سوغات ببرید.

از مشهورترین صنایع دستی روستا می توان به لباس محلی ویژه بانوان(به زبان تاتی: شی شلوار) اشاره کرد که بیانگر هویت تاریخی مردمان روستای لرد است. همچنین گلیم، جاجیم و روسری‌هایی موسوم به سرانداز (که با سراندازهای مردمان تالش شباهت دارد) نیز از صنایع دستی تولید شده مردمان روستای گردشگری لرد است.

* لباس محلی ویژه بانوان عکاس: حسین برینلباس محلی ویژه بانوان عکاس: حسین برین
* عسل طبیعی و ارگانیک کوهستان از دیگر سوغات روستای گردشگری لرد بشمار می رود.عسل طبیعی و ارگانیک کوهستان از دیگر سوغات روستای گردشگری لرد بشمار می رود.
* آیین سنتی عروس بران[12]آیین سنتی عروس بران

گردشگری
-------

روستای گردشگری لِرد که یکی از مقاصد و جاذبه های گردشگری استان اردبیل و شهرستان خلخال بشمار می رود، به‌ واسطه باغ‌های متنوع و جاذبه‌هایی نظیر غار سنگی کوخول عنبر، بقعه امامزاده محمد، دشت گل‌های شقایق، منطقه حفاظت‌شده آق داغ،منطقه سرسبز طالشه درق و چشمه‌های طبیعی و معجزه‌آسا که از مهم ترین آنها میتوان به چشمه آبشار سیبیه خانی اشاره کرد، شهرت دارد.

وجود چنین جاذبه های گردشگری سبب شده صنعت گردشگری در روستا بیش از پیش رونق بگیرد.

* نمای غار سنگی کوخول عنبرنمای غار سنگی کوخول عنبر
* دشت گل های شقایقدشت گل های شقایق
* نمای روستای گردشگری لرد در بهار عکاس حسین بریننمای روستای گردشگری لرد در بهار عکاس حسین برین

|  |  |
| --- | --- |
|  | ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای 
لرد (خلخال) ***دارد.*** |

معماری
------

شکل روستا از نوع تیپ مجتمع و متراکم می‌باشد. شکل ساختمان‌های روستا، نمای قدیمی را که از خشت وگل ساخته شده بود از دست داده‌است و سقفشان نیز که با چوب جنگل و گون و گِل پوشانده می‌شد، امروزه به شکل کاملاً مدرن و با مصالح روز ساخته می‌شوند. البته هنوز هم نمونه‌هایی از خانه‌های گلی قدیمی در بافت قدیمی روستا به چشم می‌خورد. کوچه‌ها نسبت به سابق عریض تر شده‌اند و چند تا از خیابان‌های اصلی آسفالت شده‌اند ولی از آسفالت کوچه‌ها هنوز خبری نیست. بخشی از طرح هادی روستا اجرا شده‌است و بقیهٔ طرح هنوز باقی است.

بافت خانه های قدیمی و سنتی روستا که بیشتر در محله جیرین کوچه مشاهده می شوند
بافت خانه های قدیمی و سنتی روستا که بیشتر در محله جیرین کوچه مشاهده می شوند

رودخانه‌ها و چشمه‌های مهم
-------------------------

دو رودخانهٔ «پیلَّه رُبار» به معنی رودخانهٔ بزرگ و «ویلّییَه رُبار» به معنی رودخانهٔ کوچک در این روستا جاری می‌باشند. «پیلَّه رُبار» در شمال روستا و در منطقهٔ خوش آب و هوای طالشَه درَه از به هم پیوستن دو رودخانه که یکی از کوه‌های روستای میان رودان و دیگری از کوه‌های روستای بفراجرد و دامنه‌های آق داغ سرچشمه می‌گیرد، تشکیل شده و در اطراف مسیر خود مزارع و باغات را سیراب می‌کند و «ویلّییَه رُبار» هم که از مغرب روستا در محلّی به نام چشمَه درَه سرچشمه می‌گیرد و پس از سیراب کردن باغات از وسط روستا گذشته و در قسمت جنوبی روستا به «پیلَّه رُبار» پیوسته و پس از عبور از روستاهای کرنق و برندق در خورش رستم به رودخانهٔ «قزل اوزن» ملحق و سپس از طریق سفید رود به دریای خزر می‌ریزد.

پیلَّه رُبار در خرداد ماه

مردم، زبان و فرهنگ
------------------

### زبان

در لرد به زبان تاتی سخن می‌گویند که گونه‌ای از زبان باستانی ایران می‌باشد.یادآور می‌گردد که مجموعه لغات این گویش به نگارش جواد معراجی لرد تحت عنوان «**فرهنگ موضوعی تاتی به فارسی**» در ۳۰۴ صفحه توسط انتشارات بلور در سال ۱۳۸۸ به زیور چاپ آراسته و منتشر شد.

### دین و مذهب

مردم این روستا مسلمان و پیرو مذهب شیعه می‌باشند. 

بقعه امامزاده محمد روستای گردشگری لرد در مراسم مذهبی قارا قارا
### برگزاری جشنواره های متنوع

روستای گردشگری لرد به خاطر ظرفیت های بالای گردشگری، هرساله میزبان جشنواره های متنوعی است که از جمله میتوان به جشنواره گردو،جشنواره بازی های بومی و محلی،جشنواره غذاهای محلی،جشنواره صنایع دستی و جشنواره فرهنگ و زیست بوم که هدف آن معرفی آیین ها و فرهنگ های روستای گردشگری لرد است اشاره کرد.

در مرداد ماه ۱۳۹۸، روستای لرد میزبان جشنواره فرهنگ، زبان و زیست‌بوم خلخال بود.همچنین جشنواره فرهنگی، بومی و محلی روستای لرد در ۳۱ تیرماه ۱۴۰۱ برگزار شد.

دومین جشنواره فرهنگ و زیست بوم روستای گردشگری لرد

نگارخانه
--------

* اجرای بازی‌های بومی و محلی توسط بانوان با لباس‌های محلیاجرای بازی‌های بومی و محلی توسط بانوان با لباس‌های محلی
* سراسر نما از لردسراسر نما از لرد
* نگاره ای از روستا از نمای بالانگاره ای از روستا از نمای بالا
* طبیعت روستای لردطبیعت روستای لرد
* طبیعت آذر ماهطبیعت آذر ماه
* طبیعت آذرماه روستاطبیعت آذرماه روستا
* نگاره ای از روستا از بالانگاره ای از روستا از بالا
* نگاره ای از مسجد جامع در روز برفینگاره ای از مسجد جامع در روز برفی
* آبشار سیبیه خانی از جاذبه های گردشگری خلخال که در روستای گردشگری لرد واقع شده استآبشار سیبیه خانی از جاذبه های گردشگری روستا
* آبشار سیبیه خانی از جاذبه های گردشگری خلخال که در روستای گردشگری لرد واقع شده استآبشار سیبیه خانی از جاذبه های گردشگری روستا
*

جستارهای وابسته
---------------

* چشمه آبشار سیبیه خانی
* غار کوخول عنبر

منابع
-----

1. ↑  «خبرگزاری فارس - اقدامات اجرایی برای شهر شدن روستای لرد در حال انجام است». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۱۹-۰۳-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱.
2. 1 2  معراجی لرد، جواد (۱۳۸۸). *فرهنگ موضوعی تاتی به فارسی*. رشت: انتشارات بلور. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۴۹۸-۱۷-۲.
3. ↑  «خبرگزاری فارس - بی‌آبی روستای «لرد» خلخال در کنار چشمه‌های جوشان/ مردم روستا چشم به‌راه آب شرب مطمئن». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۱-۰۳-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱.
4. ↑  «معرفی روستای توریستی لرد با صدای محمدرضا حیاتی».
5. ↑  «روستای لرد | ایران دهیار». *ایران دهیار | راهکار مدیریت دهیاری و روستا | اخبار روستا و دهیاری | ارائه سازوکار مدیریت روستا*. ۲۰۱۷-۰۶-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱.
6. ↑  «روستای لرد خلخال». *همگردی*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۷.
7. ↑  YJC، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | (۱۳۹۶/۱۰/۲۱ - ۱۳:۳۵). «دشواری تردد از جاده برفی در «لرد» + تصاویر». *fa*. دریافت‌شده در 2023-02-27. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
8. ↑
9. ↑  «روستاهای دارای جمعیت 3500 نفر به بالا شهر می‌شوند». *خبرگزاری خانه ملت*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱.[*پیوند مرده*]
10. ↑  «بخش فیروزآباد و روستای لرد شهر می‌شوند - وبسایت خالقی، نماینده خلخال و کوثر». *web.archive.org*. ۲۰۱۵-۱۱-۱۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱.
11. ↑  AGENCY، خبرگزاری صدا و سیما | IRIB NEWS (۱۳۹۸/۰۹/۰۹ - ۱۷:۰۶). «فعالیت کارگاه بزرگ قالیبافی در روستای لرد خلخال». *fa*. دریافت‌شده در 2023-02-27. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
12. ↑  «تصاویر متفاوت‌ترین عروس‌بران در ایران | پوشش زیبای دختران و زنان روستای لردِ خلخال را ببینید». *همشهری آنلاین*. ۲۰۲۲-۰۷-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۰۷.
13. ↑  10 (۲۰۱۶-۰۳-۳۱). «سیل بخشی از سالن ورزشی روستای لرد خلخال را تخریب کرد». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱.
14. ↑  دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل تاتی
15. ↑  فرمانداری خلخال. «برگزاری جشنواره غذاهای سنتی بومی در روستای گردشگری لرد».
16. ↑  «دومین جشنواره فرهنگی و گردشگری روستای لرد». *ایسنا*. ۲۰۲۲-۰۷-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۷.
17. ↑  1416 (۲۰۱۹-۰۸-۰۶). «جشنواره فرهنگ، زبان و زیست‌بوم در خلخال برگزار شد». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۳۱.
18. ↑  «خبرگزاری فارس - جشنواره «فرهنگ بومی» روستای لردِ خلخال». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۲-۰۷-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۳۱.
19. ↑  «برگزاری جشنواره فرهنگی، بومی و محلی روستای لرد خلخال – توریسم اینترنشنال». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۷.
20. ↑  siavash، tose-e pardazesh hushmand. «روستا تی وی | roustatv». *roustatv.com* (به IR). دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۲.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
21. ↑  YJC، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | (۱۳۹۶/۱۰/۲۱ - ۱۳:۳۵). «دشواری تردد از جاده برفی در «لرد» + تصاویر». *fa*. دریافت‌شده در 2022-12-02. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
22. ↑  rasaCMS. «زیبایی آبشارهای اردبیل یکی از مواهب طبیعی کمتر شناخته شده و گمنام این منطقه است». *ardabilchto.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۶.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان خلخال |
| --- |
| مرکز | 
* خلخال

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* خلخال

 |
| دهستان‌ها و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| خانندبیل غربی | 
* آغبلاغ
* ارسون
* اسمرود
* بیرق
* بورگهیم
* گرمخانه
* گزاز
* گلوجه
* کهران
* کلی
* لمعه‌دشت
* محمودآباد، خلخال
* نیاخرم
* پروج
* قزل درق
* Sheykhjanlu
* سوران
* سوسهاب
* ترازوج
* ترک
* ترزنق
* وارث‌آباد
* یلوجه
* یوزناب

 |
| خانندبیل شرقی | 
* آل‌هاشم علیا
* آل‌هاشم سفلی
* علی‌آباد
* اناویز
* اندبیل
* بفراجرد
* بلیل
* داودخانی
* گاودول
* گورانسراب
* ایلوانق
* خمس
* خانقاه بفراجرد
* خانقاه سادات
* خوجین
* مجره
* مزجین
* قره آغاج
* Sanjabadleh
* Tahrestan
* طولش
* زرتشت‌آباد
* زاویه سادات

 |
| سنجبد شرقی | 
* آغ‌بلاغ
* چلمبر
* غفورآباد
* حاجی‌آباد
* کلار
* کلستان علیا
* کلستان سفلی
* خداقلی‌قشلاق
* لنبر
* میل آغاردان
* مصطفی‌لو
* مورستان
* نواشانق
* اوجغاز علیا
* اوجغاز سفلی

 |

 |

 |
| بخش خورش رستم | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* هشجین

 |
| دهستان‌ها و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| خورش رستم جنوبی | 
* Ahu
* آق سو
* برندق
* چنارلق
* غیاث‌آباد
* گلوجه (خورش رستم)
* جعفرآباد
* کرنق
* نمهیل
* نساز
* پیشگمان
* قشلاق برندق
* سفیدآب
* سجهرود
* طویستان
* Viu
* زاویه جعفرآباد

 |
| خورش رستم شمالی | 
* اردبیلق
* بیله ده
* چنار
* دمدل
* دایو کندی
* دیز (خورش رستم)
* گاوان
* گل گلاب
* هشی
* کبودچی
* کهلیک
* کجل
* کمر
* کمر دره
* کرگزلو
* کزج
* خط پرست
* خوشنامه
* کیوی
* منامین
* مزرعه
* میره جین
* نوده
* قره تکان
* قوسجین
* Seqizchi
* شمس‌آباد
* ونن
* زندرق
* زاویه کیوی

 |

 |

 |
| بخش شاهرود | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* کلور

 |
| دهستان‌ها و روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| پلنگا | 
* عزیزآباد
* فرج آباد
* کرین
* لرد
* میان‌رودان
* تیل

 |
| دهستان شاهرود | 
* اسبو
* اسکستان
* درو
* دیلم‌آباد

 |
| دهستان شال | 
* احمدآباد
* جلال‌آباد
* اندرق
* چملوگبین
* دشت اندر
* دیز
* گندم‌آباد
* گیلوان
* گلوزان
* جلال‌آباد
* کهل
* کهل دشت
* خانقاه گیلوان
* ماجولان
* الکش
* قشلاق دیز
* قشلاق گیلوان
* رکن‌آباد
* شال
* شیخ علی لر
* صومعه رودبار
* طهارم دشت
* تازه‌کند گندم‌آباد
* تازه‌کند گلوزان

 |

 |

 |

 |