recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ویلیام بوریج
**گزارش بِوْریج** (به انگلیسی: Beveridge Report) گزارشی دربارهٔ سیاست اجتماعی بریتانیا می‌باشد که در سال ۱۹۴۲ به وسیلهٔ ویلیام بوریج، اقتصاددان، و برای حکومت ائتلافی در زمان جنگ نوشته شد. بعد از جنگ، این گزارش پایۀ سیاست امنیت اجتماعی بریتانیا را تشکیل داد. عنوان این گزارش «بیمه اجتماعی و خدمات مربوطه»\* بود.

در این گزارش، بوریج با این استدلال که فقر عموماً نتیجه عواملی مانند بیماری، بیکاری یا سن بالا بوده، سیستمی را پیشنهاد می‌کند که در آن به اشخاصی که چنین وضعیت نامساعدی را تجربه می‌کنند، اعانه‌ای پرداخت می‌شود. این اعانه بدون توجه به درآمد این افراد پرداخت می‌شود. همچنین اعانه‌های خاصی که وابسته به درآمد بودند نیز به عنوان پشتیبان لحاظ شده بود که یک نمونه بارز آن «یاری ملّی»\* (که بعدها «اعانه تکمیلی»\* خوانده شد) بود. پیش‌بینی شده بود که بخشی از تأمین مالی طرح از طریق مشارکت کنندگان، و بخشی دیگر از آن از طریق مالیات دریافتی فراهم می‌شد.

اگرچه سیستم پیشنهادی بوریج در سطحی اجمالی به اجرا گذارده شد، اعانه‌هایی که به درآمد ربط داشتند، اهمیت بسیار گسترده‌تر از آنچه بوریج آن را کرده بود، پیدا کردند. بخشی از دلیل این امر قرار دادن عواید دیگری در سطوح پایین تر از آنچه او در ابتدا پیشنهاد کرده بود، می‌باشد. یکی از نتایج اجرای این طرح تله فقر می‌باشد.

پانویس
------

1. ↑  Social Insurance and Allied Services
2. 1 2 3  Pearce, ‎David William (1986), *Macmillan dictionary of modern economics* (به انگلیسی), Macmillan, p. 40`{{citation}}`: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)
3. ↑  National Assistance
4. ↑  Supplementary Benefit
گروه موسیقی Imagine Dragons در سال 2013.Imagine Dragons یک گروه موسیقی پاپ راک آمریکایی مستقر در لاس وگاس، نوادا، متشکل از خواننده اصلی دن رینولدز، گیتاریست وین سرمون، نوازنده بیس بن مک کی و درامر دانیل پلاتزمن است.
**آهنگ‌های داغ راک و آلترناتیو** (انگلیسی: Hot Rock & Alternative Songs) (قبلاً با نام **آهنگ‌های راک** و **آهنگ‌های آلترناتیو** شناخته می‌شد) یک جدول موسیقی است که توسط *بیلبورد* به‌طور هفتگی منتشر می‌شود. از نخستین انتشار خود در ۲۰ ژوئن ۲۰۰۹ تا ۱۳ اکتبر ۲۰۱۲، جدول آهنگ‌ها را از طریق ایستگاه‌های رادیویی آلترناتیو راک، راک استریمی و ایستگاه‌های رادیویی تریپل اِی در ایالات متحده رتبه‌بندی می‌کرد. از تاریخ ۲۰ اکتبر ۲۰۱۲، این جدول موسیقی با پیروی از روش‌های ۱۰۰ آهنگ داغ *بیلبورد*، محاسبه فروش دیجیتال، استریم و پخش رادیویی آهنگ‌های راک در همه قالب‌ها، آهنگ‌ها را رده‌بندی می‌کند. در ویرایش ۱۳ ژوئن ۲۰۲۰، *بیلبورد* جدول را اصلاح کرد و اجازه داد آهنگ‌های ترکیبی با ژانرهای دیگر و گسترده‌تری به این جدول وارد شوند، و نام آن را به آهنگ‌های داغ آلترناتیو و راک تغییر داد.

منابع
-----

1. ↑  "Ozzy Osbourne's 'Scream' Is 'Greatest Gainer' On 'Rock Songs' Chart". *Blabbermouth.net*. April 20, 2010. Retrieved November 10, 2015.
2. ↑  Trust, Gary (October 11, 2012). "Taylor Swift, Rihanna & PSY Buoyed by Billboard Chart Changes". *Billboard*. Retrieved November 20, 2015.
3. ↑  Rutherford, Kevin (June 10, 2020). "Billboard Introduces Revamped Hot Rock & Alternative Songs Chart & Debuts Two Rankings". *Billboard*. Retrieved June 10, 2020.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hot Rock & Alternative Songs». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ مه ۲۰۲۱.
**میرزا داوود نوری** (زاده ۱۲۶۰ - درگذشته ۱۲۹۴ قمری) از رجال دوره قاجار بود.

زندگی‌نامه
----------

میرزا داوود خان در سال ۱۲۷۳ (قمری) در سن پانزده سالگی از سوی پدرش میرزا آقاخان نوری که در آن زمان صدراعظم ناصرالدین شاه بود، به وزارت لشکر تعیین شد. پس از عزل میرزا آقاخان در سال ۱۲۷۵ قمری، میرزا داوودخان نیز معزول شد و با پدرش به تبعید رفت. در سال ۱۲۸۱ (قمری)، پس از درگذشت میرزا آقاخان، به همراه برادرانش به تهران بازگشت و مورد عفو ناصرالدین‌شاه قرار گرفت. در سال ۱۲۸۸ قمری در زمان صدارت میرزا حسین‌خان سپهسالار، میرزا یوسف آشتیانی که رئیس دفتر استیفا بود، به نشانه اعتراض از شغل خود کناره‌گیری کرد و به زادگاهش آشتیان رفت. در نتیجه سپهسالار، میرزا کاظم نظام‌الملک برادر بزرگ میرزا داوود خان را به ریاست دفتر استیفا منصوب کرد و نظام‌الملک نیز داوود خان را روی کار آورده و به سمت معاونت خود برگزید. او تا سال ۱۲۹۰ قمری در این سمت قرار داشت و در سال ۱۲۹۶ (قمری) در سن سی و شش سالگی درگذشت. میرزا داوود خان مالک باغ داوودیه در شمال تهران بود که اکنون به محله داوودیه تبدیل شده‌است.

منابع
-----

* بامداد، مهدی (۱۳۴۷)، *شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری (جلد ۳)*، تهران: زوار



|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک شخص سیاستمدار ایرانی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**شهین‌دخت شُبِیری** خوانندۀ زن کُرد اهل ایران و یکی از شاگردان علی تجویدی بود که از اوایل دهۀ ۱۳۴۰ همکاری خود را با رادیو آغاز کرد. شبیری برنامۀ «شاخه گل ۱۶۱» را اجرا نمود.
شبیری علاوه بر «شاخه گل ۱۶۱» در «گل‌های رنگارنگ ۴۰۱» و «شاخه گل ۳۰۸ و ۳۱۶» هم ترانه خوانده‌است.

وی در چندین فیلم فارسی هم ترانه خوانده که از آن جمله می‌توان به فیلم اعتراف اشاره کرد.

شهین‌دخت شبیری در اواخر دهه ۱۳۴۰ به همراه همسرش به خاطر تحصیلات در رشته پزشکی عازم انگلستان شد و در حین اقامت در لندن به همراه سنتور نصرتی برنامه‌های متعددی را در رادیو فارسی بی‌بی‌سی برای ایرانیان مقیم لندن اجرا کرد. این برنامه‌ها، نظیر «یک شاخه گل» و در حقیقت برنامه‌هایی شاعرانه بودند.

اولین ترانه‌ای که شهین‌دخت شبیری پس از بازگشت اجرا کرد «از ما گذشت» نام داشت که در «شاخه گل ۳۰۸» اجرا شده‌است و حاصل اوج همکاری وی با «علی تجویدی» بر روی غزلی از شهر آشوب (سنائی) می‌باشد که در آن سال‌ها بسیار محبوبیت پیدا کرد.

شهین‌دخت شبیری در دهۀ ۱۳۵۰ فعالیت خود را بسیار کم کرد و قبل از مرگش که پس از انقلاب اتفاق افتاد، آلبومی بنام «تمنّا» در لس آنجلس منتشر کرد.

منابع
-----

* شهین دخت شبیری - Facebook
* 
* شهین دخت شبیری دانلود آهنگ جدید آلبوم و تکست

پیوند به بیرون
--------------

* شهیندخت شبیری .. حوری جان، آهنگ، ،ناصر زر آبادی - YouTube
* شهین دخت شبیری .... منوچهر سخایی، ،پیوند آسمانی شعر از ... - YouTube
* SG 161- یک شاخه گل ۱۶۱: شهیندخت شبیری، سماع حضور ... - YouTube
برای فیلم اقتباسی از این رمان دختری که با آتش بازی کرد (فیلم) را ببینید.

***دختری که با آتش بازی کرد*** (به سوئدی: Flickan som lekte med elden) نام دومین رمان از سری سه‌گانه هزاره نوشته روزنامه‌نگار سوئدی استیگ لارسن است. این رمان در سال ۲۰۰۶ در سوئد منتشر گردید و نسخه انگلیسی آن در ژانویه ۲۰۰۹ منتشر شده و بلافاصله به پرفروشترین کتاب در انگلستان تبدیل شد. این قسمت نیز دارای بسیاری از شخصیت‌هایی که در دختری با خالکوبی اژدها حضور داشتند، می‌باشد که از بین آن‌ها می‌توان به دو شخصیت اصلی لیزبث سلندر یک هکر زبردست اما دارای مشکلات اجتماعی و میکائیل بلومکویست یک محقق روزنامه‌نگار و ویراستار مجله‌ای به نام هزاره، اشاره کرد.

داستان
------

بعد از اتمام پرونده، در *دختری با خالکوبی اژدها*، لیزبث از سوئد ناپدید شده و به سراسر اروپا سفر کرد. در این قسمت لیزبث سلندر به علت قتل‌های سه‌گانه تحت تعقیب قرار گرفته بود. هر سه قربانی به افشای خبر قاچاقی که قرار بود در مجله هزاره میکائیل بلومکویست منتشر شود، ارتباط داشتند. همچنین اثرانگشت لیزبث بر روی اسلحه پیدا شده بود. لیزبث نیز برای اینکه دستگیر نشود خود را ناپدید کرد. بلومکویست که حرف پلیس و خبرهایی را که می‌شنید باور نمی‌کرد، از تمام منابع و کارکنان مجله خود برای بیگناهی لیزبث استفاده کرد.

منابع
-----

1. ↑  معرفی دختری که با آتش بازی کرد - بازبینی ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۲

| * ن
* ب
* و
مجموعه سه‌گانه میلنیوم |
| --- |
| رمان‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| استیگ لارسن | 
* *دختری با خالکوبی اژدها*
* *دختری که با آتش بازی کرد*
* *دختری که به لانه زنبور لگد زد*

 |
| دیوید لاگرکرانتس | 
* *دختری در تار عنکبوت*
* *دختری که چشم در ازای چشم می‌گیرد*

 |

 |
| فیلم‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| فیلم‌های سوئدی | 
* *دختری با خالکوبی اژدها* (۲۰۰۹)
* *دختری که با آتش بازی کرد* (۲۰۰۹)
* *دختری که به لانه زنبور لگد زد* (۲۰۰۹)

 |
| فیلم‌های آمریکایی | 
* *دختری با خالکوبی اژدها* (۲۰۱۱) (موسیقی متن)
* *دختری در تار عنکبوت* (۲۰۱۸)

 |

 |
| تلویزیون | 
* *میلنیوم* (۲۰۱۰)

 |
| شخصیت‌ها | 
* میکائیل بلومکویست
* لیسبت سالاندر

 |
سفارت افغانستان در اتاوا ، انتاریو، کانادا.
**روابط افغانستان و کانادا** به روابط بین افغانستان و کانادا گفته می‌شود.

دولت کانادا در ژانویه ۲۰۰۹ اعلام کرد که افغانستان را به فهرست کشورهای ترجیحی خود برای دریافت کمک‌های خارجی اضافه می‌کند. این فهرست شامل ۱۸ کشور و کرانه باختری و منطقه کارائیب است.

تاریخ
-----

### شروع روابط

روابط رسمی بین افغانستان و کانادا بلافاصله اتفاق نیفتاد، اما با گذشت زمان توسعه یافت. مشارکت کانادایی‌ها در افغانستان به دهه ۱۹۶۰ و با ایجاد اولین برنامه کمک توسعه کانادایی به افغانستان برمی گردد. با افزایش نیاز به هماهنگی بیشتر آژانسهای انکشافی که در آنجا کار می‌کنند، دولت کانادا تصمیم به برقراری روابط کامل دیپلماتیک با افغانستان در سال ۱۹۶۸ گرفت.

در سال ۱۹۷۱، کمک‌های کانادایی به افغانستان شامل ۲۵۷۰۰۰ بوشل گندم بود که در آن خشکسالی تولید محصولات غلات را کاهش داده بود.

### جنگ شوروی و افغانستان

جنگ شوروی و افغانستان در سال ۱۹۷۹ و استقرار یک رژیم غیر دموکراتیک در افغانستان باعث قطع روابط دیپلماتیک کانادا شد. حتی پس از خروج جماهیر شوروی از افغانستان در سال ۱۹۸۹، دو کشور روابط کامل دیپلماتیک را برقرار نکردند و با وجود تلاش‌های کمک‌های بشردوستانه کانادا در دهه ۱۹۹۰، روابط بسیار ناچیز بود.

### دوره طالبان

طالبان در سال ۱۹۹۶ کنترل افغانستان را در دست گرفتند. کانادا به یک منتقد صریح نقض حقوق بشر طالبان علیه شهروندان افغانستان تبدیل شد. کانادا به رغم محدودیت طالبان در آژانس‌های امدادی به ارائه کمک‌های بشردوستانه به این کشور ادامه داد.

منابع
-----

1. ↑  Alexander Panetta, "Canada limits main foreign aid recipients to 20 countries", Canada East website (accessed 3 March 2009)
2. ↑  Phillips, Karen (4 February 2008). "Afghanistan: Canadian Diplomatic Engagement". Library of Parliament. Archived from the original on 7 May 2010. Retrieved 19 February 2010.
3. ↑  "Canada wheat to Afghanistan". *The Montreal Gazette*. 31 August 1971.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Afghanistan–Canada relations». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ ژوئن ۲۰۲۱.

| * ن
* ب
* و
افغانستان روابط خارجی افغانستان |
| --- |
| آمریکا | 
* کانادا
* مکزیک
* ایالات متحده

 |
| آسیا | 
* بنگلادش
* چین
* هند
* اندونزی
* ایران
* اسرائیل
* قزاقستان
* ژاپن
* پاکستان
* کره جنوبی
* عربستان سعودی
* تاجیکستان
* ترکیه
* ترکمنستان
* امارات متحده عربی
* ویتنام

 |
| اروپا | 
* دانمارک
* فرانسه
* آلمان
* یونان
* نروژ
* لهستان
* روسیه
* اسپانیا
* بریتانیا

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخی | 
* یوگوسلاوی

 |

 |
| سفارت‌ها | 
* افغانستان / در افغانستان

 |
| جستارهای وابسته | افغان های مقیم خارج • خارجیان مقیم افغانستان • فهرست وزیران امور خارجه افغانستان |
***ووک: روباه کوچک*** (به انگلیسی: Vuk: The Little Fox) انیمیشنی محصول ۱۹۸۱ (میلادی) و ساخت کشور مجارستان به کارگردانی آتیلا دارگای است. این فیلم بر اساس رمانی به همین نام اثر István Fekete ساخته شده است. این فیلم یکی از آثار کلاسیک پویانمایی مجارستان شناخته می‌شود. این فیلم در اواخر دهه ۱۳۶۰ با دوبله فارسی در ایران به نمایش درآمده است. []

داستان
------

این فیلم داستان ووک، یک بچه روباه، است که از لانه خود خارج می‌شود. در بازگشت، از عموی خود در می‌یابد که همه خانواده او توسط یک شکارچی کشته شده‌اند. عموی ووک او را نزد خود نگه داشته و بزرگ می‌کند. ووک که روباه جوان زیرک و چابکی شده است یک روباه ماده را که در یک مزرعه در قفس نگه داشته شده است را می‌یابد. او در نهایت موفق می‌شود او را نجات دهد. او به ووک و عمویش در جنگل می‌پیوندد.
یک روز در جریان شکار عموی ووک کشته می‌شود و ووک سوگند یاد می‌کند که انتقام او را بگیرد. او بلاهای زیادی بر سر شکارچی و سگهایش می‌آورد و بدین گونه انتقام خانواده‌اش را می‌گیرد. در پایان ووک و همسرش در حالی که توله‌های بسیاری پیدا کرده‌اند به خوبی و خوشی به زندگی خود ادامه می‌دهند.

صداپیشگان نسخه‌ی فارسی
----------------------

* مدیر دوبلاژ: صادق ماهرو
* عزت‌الله مقبلی: روباه پدربزرگ
* اکبر منانی: روباه پدر -غاز
* سیمین سرکوب: روباه مادر
* مینو غزنوی: روباه دختر
* ناهید امیریان شمس‌آبادی: بچه روباه (ووک)
* امیر زندی ووک جوان
* نادره سالارپور: بچه روباه
* زهرا آقارضا: بچه روباه - مرغ
* آزیتا یاراحمدی: بچه روباه
* بدری نورالهی: مرغ ۱
* فریده شیرازی: مرغ ۲
* تورج نصر: کلاغ
* اصغر افضلی: مرد مزرعه‌دار
* تورج نصر: سگ نگهبان بزرگ
* کنعان کیانی: سگ نگهبان
* مهدی آژیر: خروس؛ سگ ولگرد کوچک؛ غاز
* عباس سلطانی: سگ سفید ولگرد
* ظفر گرایی: قورباغه
* احمد مندوب هاشمی: سگ قهوه‌ای ولگرد
* جواد پزشکیان: جغد؛ سگ پیر

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «(Vuk (film». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۸۸.
**لپتوسپیراها** باکتری‌های بلند و باریکی هستند که در حدود ۱/۰ میکرومتر عرض و ۶ تا ۲۰ میکرومتر طول داشته و یک یا دو انتهای آن‌ها قلاب مانند می‌باشد. آنها با رنگ‌های باکتریایی معمولی خوب رنگ نگرفته و با میکروسکپ زمینه تاریک بهتر دیده می‌شوند. لپتوسپیراها هوازی اجباری هستند که می‌توانند در محیط کشت مایعی که به آن سرم یا آلبومین افزوده شده‌است رشد کنند.

دو گونه لپتوسپیرا اینتروگانس و لپتوسپیرا بیفلکسا وجود دارد که اولی شامل باکتری‌های بیماریزای انسانی بوده و دومی گروهی از باکتری‌های ساپروفیت را در بر می‌گیرد.

لپتوسپیرا اینتروگانس می‌تواند با روش‌های سرولوژیک به گروه‌های سرمی و تیپ‌های سرمی زیادی تقسیم‌بندی فرعی شود. به بیشتر این‌ها نام‌های اختصاصی داده شده‌است و عده‌ای که بطور ویژه‌ای با بیماری‌های انسان ارتباط دارند شامل لپتوسپیرا ایکتروهمرراژیه، لپتوسپیرا کانیکولا و لپتوسپیرا هبدومادیس می‌باشد.

پاتوژنز

ـ لپتوسپیروز به فرمهای مختلف بالینی نظیر فرم حاد، تحت حاد، مزمن و نیز فرم فاقد علائم بالینی تظاهر می‌یابد و بیماریزایی آن به دلیل برخی از خصوصیات میکروارگانیزم به شرح زیر می‌باشد:

ـ تولید همولیزین توسط میکروارگانیزم سبب همولیز وسیع داخل عروقی گردیده و باعث هموگلوبینوری می‌شود.

ـ تخریب دیواره سلولی عروق و ایجاد پتشی گسترده

ـ تخریب عروق کلیوی و همولیز شدید داخل عروقی، آنوکسی آنمیک و نفروز هموگلوبینوریک

ـ تجمع باکتری در پارانشیم کلیه و ایجاد نفریت و دفع جرم از طریق ادرار

ـ مرگ حیوان به دلیل سپتی سمی، آنمی همولیتیک و اورمی

ـ سقط جنین (چند هفته پس از سپتی سمی) به دلیل ضایعات ایجاد شده در جنین

ـ انسفالیت به دلیل تجمع باکتری در سیستم اعصاب مرکزی

جستارهای وابسته
---------------

* لپتوسپیروز
* اسپیروکت

منابع
-----

Leptospira
**فرانک رودولف امانوئل اولسون** (به انگلیسی: Frank Oslon) (زاده ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۰ - درگذشته ۲۸ نوامبر ۱۹۵۳) یک باکتری شناس آمریکایی، دانشمند جنگ بیولوژیکی و کارمند آزمایشگاه جنگ بیولوژیکی ارتش ایالات متحده (USBWL) بود که در کمپ دیتریک (اکنون فورت دیتریک) در مریلند کار می کرد. در یک جلسه در منطقه روستایی مریلند، همکارش سیدنی گاتلیب (رئیس برنامه MKUltra سیا) به‌طور مخفیانه او را با دوز LSD مسموم کرد و نه روز بعد، او از پنجره هتل اِستتلر در نیویورک سقوط کرد و جان خود را از دست داد.

دولت ایالات متحده ابتدا مرگ او را به عنوان یک خودکشی و سپس به عنوان یک حادثه ناگوار توصیف کرد، در حالی که دیگران ادعا می کنند او به قتل رسیده است. گزارش کمیسیون راکفلر در مورد سیا در سال ۱۹۷۵ تأیید کرد که آنها آزمایش‌های مخفیانه مواد مخدر را بر روی ماموران دیگر انجام داده اند. مرگ اولسون یکی از مرموزترین نتایج پروژه کنترل ذهن سیا MKUltra است.

زندگینامه
---------

فرانک اولسن (۱۷ ژوئیه ۱۹۱۰-۲۸ نوامبر ۱۹۵۳) شیمیدانی در فورت دتریک در فردریک مریلند بود.
مشخص نیست که او دقیقاً روی چه مواردی مشغول تحقیق بود. اما نامبرده در تحقیقاتی دربارهٔ سلاحهای بیولوژیکی و انجام آزمایش‌هایی با داروهای کنترل ذهن شرکت داشت.
در سال ۱۹۵۳درسمت قائم مقام جانشین فرماندهی عملیات ویژه برای سازمان سیا، باهمکاری ویلیام سارگنت، مشغول تحقیق دربارهٔ استفاده از داروهای روان گردان در مرکز جنگهای بیولوژیکی بریتانیا بود.
بنا بر روایت دولت آمریکا، در قالب آزمایش‌های کنترل ذهن (MKULTRA)به اولسن بدون اطلاع خودش ال اس دی خورانده شد که متعاقب آن اولسن به پارانویای شدید و اختلالات ذهنی و عصبی دچار شد. سازمان سیا اولسن را برای معالجه نزد یکی از روانشناسان سازمان در نیویورک فرستاد. توصیه روانشناس فرستادن اولسن به یک آسایشگاه روانی برای بازیافتن سلامتی اش بود.
اولسن در آخرین شب اقامتش در منهتن نیویورک، خودرا از پنجره اتاق هتل محل اقامتش در طبقه دهم به پایین پرتاب کرد و جان سپرد.

منابع
-----

1. ↑  Ignatieff, Michael (April 1, 2001). "What did the C.I.A. do to Eric Olson's father?". *The New York Times Magazine*. Retrieved January 17, 2013.

* 
* 

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* بایگانی ملی (ایالات متحده)
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**متیو برونفمن** (انگلیسی: Matthew Bronfman) بازرگان کانادایی آمریکایی و عضو خانواده معروف برونفمن است. او فرزند ادگار برونفمن می‌باشد.

زندگینامه
---------

برونفمن از ادگار برونفمن تاجر یهودی کانادایی معروف و همسر او آنا لوئب از خانواده بانکداری لوئب متولد شد. برونفمن از کالج ویلیامز در سال ۱۹۸۱ فارغ‌التحصیل شد. بعد از کار در گلدمن سکز او به دانشکده اقتصاد دانشگاه هاروارد رفت و در سال ۱۹۸۵ فارغ‌التحصیل شد. برونفمن یکی از مهمترین سرمایه گذاران آمریکایی در اسرائیل است. او دارای سهام در آیکیا اسرائیل، بانک تخفیف اسرائیل و سوپرمارکت شوفرسال است. او مدیر مؤسسه سرمایه‌گذاری ای. سی. آی در نیویورک نیز می‌باشد.

فعالیتهای خیرخواهانه یهودی
--------------------------

برونفمن عضو سازمان لیمود می‌باشد که به دنبال تقویت هویت یهودی در بین یهودیان روسی زبان است. او همچنین رئیس سازمان کمیته یهودیان اکسس است که یهودیان را برای تغییر در افکار عمومی در سراسر دنیا تربیت می‌کند.

زندگی شخصی
----------

او با لیزا بلزبرگ دختر تاجر یهودی کانادایی ساموئل بلزبرگ ازدواج کرد. از این ازدواج او سه فرزند دارد. او از بلزبرگ جدا شد و با استیسی کی ازدواج نمود. او اکنون در منهتن زندگی می‌کند و دارای هفت فرزند است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Matthew Bronfman». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳ مارس ۲۰۱۵.
**حساسیت به نور** به میزان واکنش شیء به دریافت فوتون خصوصاً نور مرئی می‌گویند. در پزشکی، این اصطلاح برای واکنش غیرطبیعی پوست همچون آفتاب‌زدگی به نور به کار می‌رود. سلول‌های گانگلیونی حساس به نور در چشم پستانداران نوع دیگری از حسگرهای نور هستند و با سلولهای گیرنده نوری متفاوتند.

الکترونیک
---------

ساختار فوتو-دیود
دستگاه‌های الکترونیکی خاصی همچون فوتودیود و دستگاه‌های شارژر سر خود، به عنوان حسگرهای نور شناخته می‌شوند. هنگامی که نور به سطح این قطعات برخورد می‌کند جریان در جهت خاصی متناسب با شدت و طول موج نور جاری می‌شود، یا افزایش یا کاهش می‌یابد. این خاصیت در دستگاه‌های مختلفی استفاده می‌شود. مثلاً مقاومت نوری در معابر می‌تواند لامپ‌ها را در تاریکی هوا روشن کند. دوربین‌های دیجیتال از ماتریس‌های فوتودیود که شدیداً به نور حساس هستند و با دقت بالایی جریان را تغییر می‌دهند. جریان عبوری سپس اندازه‌گیری شده و به صورت باینری ذخیره می‌شود و بر روی صفحه‌نمایش کامپیوتر یا یک دستگاه دیگر نمایش می‌دهد.

در شیمی
-------

مواد شیمیایی حساس به نور ممکن است در معرض نور واکنش شیمیایی دهند. این مواد شیمیایی همچون پراکسید هیدروژن و برخی داروهای تجویزی در ظرف کدر و رنگی نگهداری می‌شوند.
دستگاه‌های حساس به نور همچون شبکیه چشم انسان و فیلم عکاسی، مواد حساس به نورشان می‌تواند تحت تأثیر واکنش شیمیایی قرار گیرد. از فیلم‌های خشک حساس به نور براس ساخت بردهای مدار نیز استفاده می‌شود.

منابع
-----

1. ↑  «Photosensitivity». Dictionary.com. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۲.
2. ↑  «Light Sensors». دریافت‌شده در ۲۶ بهمن ۱۳۹۲.
3. ↑  «Light Dependant Resistor». دریافت‌شده در ۲۶ بهمن ۱۳۹۲.
4. ↑  Hogan، Thom. «How digital camera work». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۲.
5. ↑  «Photosensitive Dry Films». Hitachi Chemical. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ فوریه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۲.

* ویکی‌پدیای انگلیسی
**سید ابوالحسن آل‌رسول** معروف به **شمس‌آبادی مازندرانی** (۱۲۸۶–۱۸ فروردین ۱۳۵۵) روحانی و وکیل ایرانی بود.

زندگی‌نامه
----------

سید ابوالحسن آل‌رسول فرزند محمد ابراهیم موسوی شمس‌آبادی مازندرانی از روحانیون اصفهان و وکیل سیدابوالقاسم خوئی بود. جدش سید محمد لاریجانی فرزند سید عبدالله مازندرانی که دارای چهل فرزند و همه از اعیان و اشراف و مالکین مزرعه لاریجان بوده‌اند که از آمل به اصفهان عزیمت کرده بود. وی داماد علی مشکوة سده‌ای استاد سید روح‌الله خمینی از مجتهدین بنام اصفهان بود که در مسجد سرپل محله خوزان خمینی شهر اقامه نماز می‌کرد.

فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی
---------------------------

شمس‌آبادی بعد از بازگشت از نجف در فعالیت‌هایی از قبیل کمک به ایتام و مستمندان شرکت و در تأسیس و گسترش مؤسسات خیریه، نظیر انجمن مددکاری امام زمان، بنای حسینیه اصفهانی‌ها در مشهد و کربلا و آموزشگاه نابینایان ابابصیر نقش داشت.

دودستگی روحانیون
----------------

درگیری گروه‌های مذهبی در اصفهان ریشهٔ بسیار طولانی داشت، اما همزمان با سیاسی شدن جامعه و حوزه‌های علمیه این اختلاف بیشتر نمودار شد. یکی از مسائل مهم روحانیت اصفهان در تاریخ معاصر، اختلاف علما بود که در دو جناح بودند؛ عده‌ای طرفدار حاج آقا رحیم ارباب و دسته‌ای دیگر طرفدار آقایان مرتضی شمس اردکانی، سید محمدعلی موحد ابطحی و شمس‌آبادی بودند. این تضاد به ویژه بعد از کودتای ۲۸ مرداد بیشتر نمایان شد.

علمای حوزه علمیه اصفهان بیشتر متمایل به حوزه علمیه نجف بودند و تحت تأثیر سید ابوالقاسم خویی، در مسائل سیاسی کمتر دخالت می‌کردند؛ اما علمای حوزه علمیه نجف‌آباد به حوزه علمیه قم تمایل داشتند و تحت تأثیر اندیشه‌های روح‌الله خمینی و حسینعلی منتظری بودند. از بزرگان اصفهان؛ شمس‌آبادی، سید حسین خادمی، علی قدیری کفرانی، عبدالجواد سدهی، فیاضی و عباسعلی ادیب اعتقاد داشتند که نظرات خویی اولویت بر نظرات خمینی است و تقلید از او را سفارش می‌کردند.

ربایش و قتل
-----------

شمس‌آبادی یک روز پس از بازگشت از سفر حج در سپیده دم ۱۸ فروردین ۱۳۵۵ خورشیدی در راهِ رفتن به مسجد جهت اقامه نماز جماعت، توسط گروه منتسب به سید مهدی هاشمی ربوده شد و به قتل رسید. جسد او بعدها در اطراف اصفهان در شهر درچه کشف شد و در آن محل مسجدی به نام او نامگذاری گردید. او در تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شده‌است.

منابع
-----

* ابوالحسن شمس‌آبادی

1. ↑  خاطرات حجت‌الاسلام دری نجف آبادی، تدوین حیدر نظری، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران ۱۳۸۴، صص ۱۳۰–۱۳۱
2. ↑  بازخوانی جریان قتل مرحوم شمس‌آبادی به دست مهدی هاشمی
3. ↑
4. ↑  بی‌نام. ایران بعد از درگذشت آیت‌الله طالقانی، پیام اسلام، بهمن ۱۳۵۸، شماره ۸، صص ۱۷۶ تا ۱۸۳
موزه ایزابلا استوارت گاردنر در سال 1990 مورد سرقت قرار گرفت و نقاشی‌ها و اقلامی به ارزش بیش از ۵۰۰ میلیون دلار ناپدید شد.
**دژدی آثار هنری**، به دزدیده‌شدن نقاشی‌ها، مجسمه‌ها، یا دیگر اشکال هنرهای تجسمی از گالری‌ها، موزه‌ها یا سایر مکان‌های عمومی و خصوصی گفته می‌شود. آثار دزدیده‌شده اغلب دوباره فروخته می‌شود یا توسط مجرمان به عنوان وثیقه برای تضمین وام استفاده می‌شود.  تنها درصد کمی از آثار هنری (نزدیک‌به ۱۰٪) دزدیده‌شده، بازیابی می‌شوند.  بسیاری از کشورها، گروه‌های پلیس ویژه‌ای را برای موارد دزدی آثار هنری و تجارت غیرقانونی آثار هنری و آثار باستانی دزدیده‌شده اداره می‌کنند. 

یکی از موارد معروف دزدی آثار هنری، دزدیده‌شدن *مونالیزا* از موزه لوور در سال ۱۹۱۱ توسط کارمند وینچنزو پروجا است.  مورد دیگر، سرقت *نقاشی جیغ* بود که در سال ۲۰۰۴ از موزه مونک دزدیده‌شد، اما در سال ۲۰۰۶  بازیابی شد. بزرگترین دزدی هنری تاریخ، در موزه ایزابلا استوارت گاردنر در بوستون رخ داد، زمانی که ۱۳ اثر به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار در سال 1990 به سرقت رفت. پرونده دزدی موزه استوارت گاردنر هنوز حل نشده است. دزدی‌های آثار هنری در مقیاس بزرگ، شامل غارت اروپا توسط نازی ها در درازای جنگ جهانی دوم و غارت اوکراین توسط روسیه در درازای تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ است. 

1. ↑  Hopkins, Nick (January 8, 2000). "How art treasures are stolen to order". *The Guardian*. London. Archived from the original on March 16, 2016.
2. ↑  Rovzar, Chris (2015-06-15). "What Happens to Stolen Art After a Heist?". *ClaimsJournal*. Bloomberg. Retrieved 1 May 2021.
3. ↑  Yarrow, Andrew L. "A Lucrative Crime Grows Into a Costly Epidemic," بایگانی‌شده در دسامبر ۲۸, ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine *New York Times*. March 20, 1990.
4. ↑  *Time*, "Stealing the Mona Lisa, 1911". Consulted on August 15, 2007.
5. ↑  "*Scream* stolen from Norway museum". *BBC News*. 22 August 2004. Retrieved 3 September 2006.
6. ↑  Gettleman, Jeffrey; Mykolyshyn, Oleksandra (14 January 2023). "As Russians Steal Ukraine's Art, They Attack Its Identity, Too". *The New York Times*. Retrieved 15 January 2023.
**سیلک اسپکتر** (به انگلیسی: Silk Spectre) عنوانی مشترک بین یک شخصیت خیالی مادر و دختر ابرقهرمان در کتاب‌های کامیک آمریکایی منتشر شده توسط دی‌سی کامیکس است. این شخصیت توسط نویسنده آلن مور و طراح دِیو گیبنز خلق شده‌است؛ که برای اولین بار در شمارهٔ ۱ مینی‌سریال *واچ‌مِن* (سپتامبر ۱۹۸۶) حضور پیدا کرد.

نخستین *سیلک اسپکتر*، پیشخدمت سابق، با موهای قرمز فرفری و رقاص بورلسک به نام **سالی ژوپیتر** بود (نام خانوادگی اصلی وی *ژوسپزیک* بود، که برای مخفی نگاه داشتن نیاکان لهستانی خود آن را تغییر داد). او در سال ۱۹۳۸، و در سن ۱۹ سالگی هویت *سیلک اسپکتر* را به منظور ارتقای حرفهٔ مدلینگ برای خود برگزید. سالی بعدها دخترش **لوری جین ژوسپزیک** را وارد تجارت خانوادگی مبارزه با جرم و جنایت نمود. او هرگز علاقه‌ای به ادامه دادن راه مادرش را نداشت، اما به هر حال با خواسته‌های سالی همراه شد. لوری فاقد الهام بخش مستقیم است، اما تا حدودی بر گرفته از شخصیت‌های نایت‌شید، بلک کنیری و فانتوم لیدی می‌باشد.

مالین اکرمان و کارلا گوجینو به ترتیب نقش لوری ژوسپزیک و سالی ژوپیتر را در فیلم *نگهبانان* (۲۰۰۹) به کارگردانی زک اسنایدر ایفا کرده است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Silk Spectre». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ نوامبر ۲۰۱۸.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد داستان مصور است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
***ترانسیلمانیا*** یا ***ماجرای خوابگاه ۳*** (به انگلیسی: Transylmania) یک فیلم کمدی ترسناک آمریکایی محصول سال ۲۰۰۹ به کارگردانی دیوید و اسکات هیلنبراند و نویسندگی مشترک پاتریک کیسی و جاش میلر است. این فیلم در باکس آفیس ضعیف ظاهر شد و آن را به یکی از بزرگترین شکست‌های سال ۲۰۰۹ تبدیل کرد.

داستان
------

گروهی از دانشجویان که در کشور رومانی درس می‌خوانند متوجه می‌شوند که اگر پارتی گرفتن آنها را نکشد، خون‌آشام‌ها حتماً باعث کشتن آنها می‌شود.

انتشار فیلم
-----------

این فیلم در نوامبر ۲۰۰۸ در بازار فیلم آمریکا توزیع شد و در فوریه ۲۰۰۹ در بازار فیلم اروپا به نمایش درآمد. بر خلاف قسمت قبلی ماجرای خوابگاه ۲ (۲۰۰۶) که به صورت فیلم ویدئویی منتشر شد. این فیلم در ۴ دسامبر ۲۰۰۹ در ۱۰۰۷ سالن اکران شد. دی‌وی‌دی این فیلم در ۲۷ آوریل ۲۰۱۰ منتشر شد.

تولید
-----

این فیلم به‌طور کامل در رومانی، قلعه کوروین در سال ۲۰۰۷ فیلمبرداری شد.

باکس آفیس
---------

این فیلم یک فاجعه بزرگ باکس آفیس بود و افتتاحیه بسیار ضعیفی داشت، با تنها ۲۶۳۹۴۱ دلار از ۱۰۰۷ سینما در رتبه ۲۱ قرار گرفت و سومین بدترین افتتاحیه فیلم از سال ۱۹۸۲ برای فیلم‌هایی که در بیش از ۶۰۰ سالن اکران شدند و بدترین افتتاحیه تاریخ در زمان برای افتتاحیه فیلم در بیش از ۱۰۰۰ سالن سینما داشت و تبدیل به بمب گیشه شد.

منابع
-----

1. ↑  "Red Band Trailer For 'Transylmania' -". *bloody-disgusting.com*.
2. ↑  "Transylmania (2009)". *IMDb*. 4 December 2009.
3. ↑  "FX Artist Wraps Scream of the Banshee". *Shock Till You Drop*.
4. ↑  "Transylmania DVD Specs, Laughs Remain Bare Bones". *Dread Central*.
5. ↑  "Weekend Box Office Results for December 4-6, 2009 - Box Office Mojo". *boxofficemojo.com*.
6. ↑  "The Moviefone Blog". *cinematical.com*.

پیوند به بیرون
--------------

* *ماجرای خوابگاه ۳* در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
* *ماجرای خوابگاه ۳* در باکس آفیس موجو
**آلکیبیادِس کلینیو اسکمبونیدس** یا **آلکی‌بیادس** (به یونانی: Ἀλκιβιάδης Κλεινίου Σκαμβωνίδης) (زادهٔ ۴۵۰ در آتن - مرگ ۴۰۴ پیش از میلاد در فریگیه) سیاستمدار، سخنران، فرمانده جنگی آتنی و از شاگردان سقراط بود. او واپسین چهره برجسته از خاندان اشرافی آلکمیونید بود. او در نبردهای آبودوس و کوزیکوس در ۴۱۰ (پیش از میلاد) و شهربندان بیزانتیوم در ۴۰۸ پیش از میلاد شرکت داشت.

وی در آتن زادگاهش به توهین به مقدسات متهم شد، پس به اسپارت گریخت. او در اسپارت در جایگاه یک رایزن جنگی به خدمت پرداخت و در چند لشکرکشی به آتن اسپارتیان را همراهی کرد؛ ولی به زودی در اسپارت نیز دشمنان نیرومندی یافت و به ایران رانده شد. در ایران او رایزن ساتراپ ایرانی تیسافرنس شد. سپس به آتن بازگشت ولی دشمنانش باز او را به تبعید واداشتند. او در فریگیه به دست دشمنانش ترور شد.

دانشمندان استدلال کرده‌اند که اگر لشکر سیسیلی به جای نیسیاس تحت فرماندهی آلسیبیادس بود، ممکن بود لشکرکشی به سرنوشت فاجعه بار خود نرسیده باشد. در سالهایی که وی به اسپارتا خدمت می‌کرد، الکیبیادس نقش مهمی در خنثی سازی آتن داشت. تسخیر دکلیا و شورش‌های چندین موضوع مهم آتن یا به پیشنهاد وی یا تحت نظارت وی اتفاق افتاد. با این حال، هنگامی که به شهر زادگاه خود بازگردید، او نقش مهمی در رشته پیروزی‌های آتن داشت که در نهایت اسپارتا را به دنبال صلح با آتن آورد. او از تاکتیکهای غیر متعارف طرفداری می‌کرد و اغلب شهرها را با خیانت یا مذاکره به جای محاصره به دست می‌آورد. استعدادهای نظامی و سیاسی آلکیبیادس اغلب برای هر شهری که در حال حاضر بیعت خود را حفظ می‌کرد، ارزشمند بود، اما گرایش او برای ایجاد دشمنان قدرتمند اطمینان حاصل کرد که او هرگز برای مدت طولانی در یک مکان باقی نماند. و با پایان جنگی که در اوایل دهه ۴۱۰ به احیای مجدد آن کمک کرده بود، روزهای ارتباط سیاسی وی خاطره ای گذشته بود.
**استنلی کافمن** (انگلیسی: Stanley Kauffmann؛ ۲۴ آوریل ۱۹۱۶ – ۹ اکتبر ۲۰۱۳) یک نویسنده، تدوین‌گر و منتقد مشهور فیلم و تئاتر اهل ایالات متحده آمریکا بود.

او استاد تمامِ رشته ادبیات انگلیسی، تئاتر و فیلم در دانشگاه شهری نیویورک بود و همچنین از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۶ میلادی در دانشکدهٔ تئاتر دانشگاه ییل به تدریس پرداخت.

استنلی کافمن از کسانی بود که باعث شد آثار کارگردانان برجسته‌ای چون اینگمار برگمان، یاسوجیرو ازو، فرانسوا تروفو و کلود شابرول در آمریکا شناخته شود. یکی دیگر از دلایل شهرت او، نوشتن نقدهای منفی برای فیلم‌های ستایش‌شده‌ای همچون پدرخوانده، داستان عامه‌پسند، دختر میلیون دلاری و بر باد رفته بود.

بعدها، وی الهام‌بخش منتقدانی چون راجر ایبرت و دیوید دنبی شد.

استنلی کافمن همچنین برندهٔ جوایزی همچون کمک‌هزینه گوگنهایم و جایزه کتاب ملی شده بود.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Stanley Kauffmann». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۶.

پیوند به بیرون
--------------

* استنلی کافمن در IMDb

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد پیرامون یک نویسنده، شاعر یا نمایش‌نامه‌نویس است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
Medical condition**لنفوم سلول مانتل** (**MCL**) یک نوع لنفوم غیر هوچکین (NHL) است که دربرگیرنده حدود ۶ درصد از مبتلایان به NHL است. در حدود ۱۵۰۰۰ بیمار مبتلا به این لنفوم در حال حاضر در ایالات متحده آمریکا هستند.

لنفوم سلول مانتل یک زیرگروه از لنفوم با منشا سلول بی است.

علائم
-----

در هنگام تشخیص، بیماران به‌طور معمول در دهه ۶۰ از سن هستند که به پزشک خود با بیماری پیشرفت کرده مراجعه می‌کنند. حدود نیمی از آنها یا تب و تعریق شبانه یا کاهش وزن بی‌دلیل دارند. (بیش از ۱۰٪ وزن بدن). بزرگ شدن غدد لنفاوی (به عنوان مثال «برآمدگی» در گردن و زیر بغل یا کشاله ران) یا بزرگ‌طحالی معمولاً در حال مشاهده می‌شوند. درگیر شدنمغز استخوان و کبد و دستگاه گوارش نسبتاً در اوایل دوره بیماری رخ می‌دهد.

غدد لنفاوی با لنفوم سلول مانتل (low power view, H&E)

اپیدمیولوژی
-----------

حدود ۶٪ از موارد لنفوم غیر هوچکین لنفوم سلول مانتل است. در سال ۲۰۱۵ نسبت مردان به زنان مبتلا ۴:۱ است.

منابع
-----

1. ↑  "Mantle Cell Lymphoma Facts" (PDF). *lls.org*. Archived from the original (PDF) on 9 February 2015. Retrieved 10 April 2018.
2. ↑  Leukemia&Lymphoma Society (2014). "Mantle Cell Lymphoma Facts" (PDF). Archived from the original (pdf) on 9 February 2015. Retrieved 8 June 2018. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (help)

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد پزشکی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
***خلنگ درختی*** (به انگلیسی: Erica arborea)، گونه‌ای از گیاهان گلدار از خانواده خلنگیان است که بومی حوزه مدیترانه و اتیوپی، کنیا و تانزانیا در شرق آفریقا است، و به عنوان گیاه زینتی نیز کشت می‌شود.

گل‌های گیاه خلنگ درختی
 *خلنگ‌های درختی* شمال غربی آفریقا
 نمونه‌های کوچک به اندازه درخت در مادیرا
چوبی که به نام **ریشه خلنگ، ریشه بِرایِر** (انگلیسی:briar) شناخته می‌شود، بسیار سخت و مقاوم در برابر حرارت است و برای ساخت پیپ (چپق) استفاده می‌شود.

توصیف
-----

خلنگ درختی، درختچه ایست راست قامت و همیشه سبز که در طبیعت (به ویژه در آفریقا) معمولاً با ارتفاع حدود ۷ متر (۲۳ فوت) یافت می‌شود. اما در باغ‌ها معمولاً ۱–۴ متر (۳–۱۳ فوت) رشد می‌کند. برگ‌های سوزنی‌مانند سبز تیره و گل‌های سفید زنگوله‌شکل متعددی با رایحه عسلی دارد. یک گیاه دافع‌قلیاء است و خاک اسیدی را در شرایط آفتابی و محیط باز ترجیح می‌دهد.

پراکنش
------

در آفریقا جمعیت‌های گسسته‌ای از این درخت از جمله در ارتفاعات اتیوپی، کوه‌های روونزوری و کوه‌های کامرون وجود دارد. در آفریقا معمولاً از آن به عنوان **خلنگ غول پیکر** یاد می‌شود. این گیاه بومی بوته زارهای ماکی است که حوضه مدیترانه را در شمال تا بلغارستان و در غرب تا پرتغال و جزایر قناری و مادیرا احاطه کرده‌اند. همچنین بصورت طبیعی در جنوب شرقی استرالیا نیز دیده می‌شود.

استفاده‌ها
----------

 پیپ‌هایی از چوب خلنگ (برایر) روی قفسه دوار پیپ
این چوب که به نام چوب خلنگ (*ریشه برایر)* شناخته می‌شود، بسیار سخت، متراکم و مقاوم در برابر حرارت است و عمدتاً برای ساخت پیپ استفاده می‌شود، زیرا بر عطر تنباکو تأثیر نمی‌گذارد. غده‌های ریشهٔ درخت که به اندازه توپ فوتبال باشند در سن ۳۰ تا ۶۰ سالگی گیاه، برداشت می‌شوند. آنها برای چند ساعت پخته می‌شوند، سپس برای چندین ماه خشک می‌شوند تا بعداً به‌کارگیری شوند.

از این چوب برای ساخت جواهرات، خودکار و دسته چاقو نیز استفاده می‌شود.

جستارهای وابسته
---------------

* خلنگ (گیاه)
* پیپ

منابع
-----

1. ↑  Harvey-Brown, Y. ; Barstow, M. (2017). "*Erica arborea*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2017**: e.T73094040A109616921. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T73094040A109616921.en. Retrieved 19 November 2021.
2. ↑  Góis-Marques, Carlos A.; Madeira, José; Sequeira, Miguel Menezes de (2018-01-26). "Inventory and review of the Mio–Pleistocene São Jorge flora (Madeira Island, Portugal): palaeoecological and biogeographical implications". *Journal of Systematic Palaeontology*. **16** (2): 159–177. doi:10.1080/14772019.2017.1282991. ISSN 1477-2019.
**صیغه** (انگلیسی: Concubinatus) **زندگی مشترک بدون ازدواج کامل**، یک «رابطه شبه ازدواج» بین شهروندان رومی در روم باستان بود که به دلایل مختلف نمی‌خواستند ازدواج کامل کنند. این نهاد اغلب در زوج‌های که از نظر اجتماعی برابر نبودند یافت می‌شد، جایی که یکی از دو طرف به طبقه اجتماعی بالاتر تعلق داشت یا یکی از آن دو برده آزاده شده بود و دیگری از نوزادی آزاد متولد شده بود.

هر زن و مرد مجردی می‌توانستند به جای ازدواج دائم به شکل صیغه زندگی کنند اما مجبور بودند این موضوع را به مقامات اطلاع دهند. این نوع زندگی مشترک با ازدواج دائم و قانونی تفاوت چندانی نداشت، جز اینکه وارثان این وصلت مشروع تلقی نمی‌شدند. غالباً به همین دلیل بود که مردان با درجه بالای اجتماعی پس از مرگ همسر اول خود با یک زن صیغه ای زندگی می‌کردند. با این روش ادعاهای فرزندان آنها از ازدواج اول توسط فرزندان آنها از ازدواج بعدی به چالش کشیده نمی‌شود. عنوان صیغه در روم باستان تحقیرآمیز تلقی نمی‌شد (آنطور که امروزه ممکن است در نظر گرفته شود) و اغلب بر روی سنگ قبرها حک می‌شد.

علیرغم بیزاری سنتی رومیان از چندهمسری و این واقعیت که طبق قانون رومی یک مرد نمی‌توانست در حالی که زن داشته باشد، صیغه داشته باشد، در این مورد گزارش‌های قابل توجهی وجود دارد، از جمله موارد معروف داشتن صیغه و همسر به‌طور هم‌زمان توسط امپراتورها آگوستوس، مارکوس اورلیوس و وسپاسیان است. تاریخ‌نگار قرن دوم میلادی سوئتونیوس، نوشته‌است که امپراتور آگوستوس، اسکریبونیا [همسر دومش] را کنار گذاشت، زیرا او از نفوذ صیغه او زیاد شکایت می‌کرد.

جستارهای وابسته
---------------

* سنت هلنا

پانویس
------

1. ↑  Kiefer 2012, p. 50.
2. ↑  Stocquart 1907, p. 320: د«اشتن چند صیغه در یک زمان ممنوع بود؛ این برخلاف تمدن روم و نوعی تعدد زوجات بود. همچنین مردی که همسر قانونی داشت، نمی‌توانست صیغه بگیرد؛ این زنا و دو همسری بود»
3. ↑  Kiefer 2012, p. 313.

منابع
-----

* Stocquart, Emile (March 1907). Sherman, Charles Phineas (ed.). Translated by Bierkan, Andrew T. "Marriage in Roman law". *Yale Law Journal*. **16** (5): 303–327. doi:10.2307/785389. JSTOR 785389. Retrieved 2020-09-15.
* Kiefer, O. (12 November 2012). *Sexual Life In Ancient Rome*. Routledge. ISBN 978-1-136-18198-6.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Concubinatus». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳ آوریل ۲۰۲۳.
**عالیه صبور** (آلیه سابور) (به انگلیسی: Alia Sabur)‏، (زادهٔ ۲۲ فوریهٔ ۱۹۸۹ در نیویورک دانشمند علوم مواد آمریکایی، در سال ۲۰۰۸ م جوان‌ترین استاد دانشگاه در جهان بود.

زندگی
-----

مادر وی ژولین صبور است که تا سال ۱۹۹۵ به‌عنوان خبرنگار کار می‌کرد. در سال ۱۹۸۰ با محمد صبور که پاکستانی‌الاصل است، ازدواج کرد. عالیه در ۲۲ فوریهٔ ۱۹۸۹ به‌دنیا آمد. نبوغ عالیه از دوران کودکی آشکار شد. او، هم‌زمان با به پایان رساندن سال چهارم دبستان، دیپلم دبیرستان خود را نیز دریافت کرد و در ۱۰سالگی به دانشگاه استونی بروک نیویورک راه یافت. او توانست در ۱۴سالگی با بالاترین نمره سوماً کوم لائوده در رشتهٔ ریاضیات کاربردی فارغ‌التحصیل و وارد دانشگاه درکسل شود. عالیه توانست در این دانشگاه فوق لیسانس خود را در رشتهٔ متالورژی بگیرد و جایگاهی موقت در دانشگاه کونکاک کرهٔ جنوبی به‌دست آورَد. قرارداد او با آن دانشگاه یک‌ساله بود که او بدون تمدید آن به خانه‌اش برگشت.

نام او در تاریخ ۱۹ فوریهٔ ۲۰۰۸ در فهرست رکوردهای جهانی گینس به عنوان جوان‌ترین استاد دانشگاه در جهان ثبت شد و رکورد کولین مک‌لورن (رکورددار پیشین) را شکست.

از مدت‌ها پیش شایعه‌ای مبنی بر ایرانی‌الاصل بودن وی در رسانه‌های مختلف پخش شده است. اما وی تأکید دارد که ریشهٔ ایرانی ندارد. او در عین حال ملیت پدر و مادر خود را مسئله‌ای شخصی خوانده که دلیلی به بیان آن نمی‌بیند. و او خود را دانشمندی متعلق به همهٔ جهان می‌داند.

او در رابطه با ملیت خود چنین اعلام کرده است: ملیت پدر و مادر من امری شخصی است و نیازی به نشان دادن آنها نمی‌بینم. من متولد شهر نیویورک هستم و خود را نیز دانشمندی متعلق به تمام جهان می‌دانم.

منابع
-----

1. ↑  «University appoints world's youngest professor». independent.
2. ↑  Newsday Long Island - March 9, 1999 - Real Genius: 10-year-old Alia Sabur of Northport tests 'off the IQ scale'
3. ↑  Summa cum laude
4. ↑  Colin Maclaurin
5. ↑  «Records of the week: 3rd – 7th March ۲۰۰۸». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ مه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۰۸.
6. ↑
7. 1 2
8. ↑

* گینس

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Alia Sabur». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ می ۲۰۰۸.

پیوند به بیرون
--------------

* سایت شخصی عالیه صبور
* گینس بایگانی‌شده در ۶ دسامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine
نصر آباد نام محله ای قدیمی در اصفهان می‌باشد

محله نصرآباد در استان اصفهان و در محدوده‌ی غربی شهر اصفهان واقع شده است. این محله از شمال با بلوار آتشگاه و خیابان قدس و از شرق با خیابان مظاهری و خیابان میرزا طاهر محدود شده است و با محله‌های ‌ناژوان، بازوگاه، آزادان، کارلادان، زهران، گورتان مجاورت دارد.

این محله در محدوده‌ی طرح ترافیک و زوج و فرد نیست و از اماکن مهم این محله می‌توان به رستوران عشایر، بوستان شفق و وباغ ها کوچه باغ های آن اشاره کرد

نصرآباد از بلوک ماربین است و در مغرب اصفهان قرار دارد و نام باستانی آن، نرسی آباد است

«بلوک ماربین به دلیل وفور آب و درخت و میوه، بر تمام دهستان­ های اطراف اصفهان برتری داشت و از کثرت درخت، کمتر آفتاب زمین آن را پیدا می‌کرد و از دور، مانند یک جنگل که درختان وی دست به هم داده­ باشند نمایان و پدیدار بود. چنانکه شاعری در وصف آن گوید:

ماربینش چو روضه­ ارمست ###. آفتاب اندرو درم درمست

  

```
نصرآباد از حیث آب فراوان و درختان میوه الخصوص درخت چنار و باغ‌ها و بیشه­ های فراوان که همه در حوالی زاینده ­رود واقع­ بود، بر بسیاری از قرای ماربین رجحان داشت. نصرآباد از دیرزمان، همواره جایگاه دانشمندان و مهد رجال افاضل و عرفا بود و هنوز خانقاه و مدفن شیخ ابوالقاسم نصرآبادی از اکابر و بزرگان عالم عرفان و خلیفه­ شیخ شبلی بغدادی، در آنجا برقرار و زیارتگاه عموم است. اکنون این خانقاه به تکیه­میان­ده نصرآباد معروف است.
```

خواجه صدر علی (خواجه صدرالدین علی طبیب)، جد اعلای میرزا محمدطاهر نصرآبادی صاحب تذکره­ نصرآبادی، که بر طبق نگارش میرزا محمدطاهر در زمان سلطان محمد گورکان حاکم اصفهان بود، در نصرآباد مدرسه ­ای بنا کرد که هنوز سردر نیمه ­آباد آن برقرار است و بر عظمت و مهارت معماران قدیم گواهی می ­دهد. چنانکه محمدطاهر در تذکره­ خود می­ نگارد، این مدرسه موقوفات بسیار داشت و چند محل در حوالی مدرسه به­ علاوه­ تمامی قریه­ بیدهند (گلپایگان) و دو دانگ خوانسار، وقف این مدرسه بود.

  

  

  

این مکان مدرسه، خانقاه و مدفن شیخ ابوالقاسم نصرآبادی, از عرفای اصفهانی بوده که از مدرسه و خانقاه امروزه تنها سردر آن باقي مانده است. این سردر در سال ۸۵۴ هجری به وسیله خواجه صدرالدین علی طبیب بنا شده است. این مکان امروزه به مسجد و تکیه تبديل شده است. همچنین آرامگاه محمد طاهر نصرآبادی در این تکیه قرار دارد.
**رودنو** یک منطقه کوهستانی در دامنه کوه گردکی در استان خوزستان واقع در شهرستان باغملک با طبیعت پوشیده از درختان بلوط می‌باشد. در سالها نه چندان دور جمعیت زیادی در این منطقه زندگی می‌کردند که اکنون به شهرها و روستاها به‌خصوص روستای دره بنیاب و شهرستان رامهرمز و روستای گدارپهن مهاجرت کرده‌اند. 

طبیعت کوهستانی، چشمه‌های آب شیرین، درختان بلوط، کلخونگ، بادام کوهی، انجیر و درخت کنار به این منطقه زیبایی خاصی بخشیده است.

البته رودنو خالی از جمعیت نیست. چرا که یک منطقه عشایری نیز می‌باشد. عشایر رودنو تابستان به مناطق سردسیر کوه‌های منگشت کوچ می‌کنند و در فصل‌های پاییز، زمستان تا نیمه بهار در این منطقه به سر می‌برند. مالکان اصلی این سرزمین به رامهرمز، گدارپهن و میدادود و سایر روستاه‌ها مهاجرت کرده‌اند. هر چند تا ۲۰ سال پیش روستاهای کوچک بزرگ هر کدام با جمعیت حدود ۱۰۰ نفر در این منطقه وجود داشت. مثل روستای آبید، گله زار، انجیرسیاه، بردسیلا و.. اما به علت نبود امکانات و عدم توجه مسئولین مردم این روستاها به شهر مهاجرت کرده‌اند.

حتی افرادی مثل عبدالله ایزدپناه نماینده شهرستان‌های ایذه و باغملک در همین منطقه یعنی روستای انجیر سیاه به دنیا آمد؛ و دوران ابتدایی را در مدرسه عشایری همین روستا سپری کرد.

چشمه آب شیرین و گرم رودنو در دامنه کوه گردکی و سولک ( ساولک )

آثار باستانی رودنو
------------------

تخریب آثار باستانی گور دخمه رودنو متعلق به دوره هخامنشیان توسط افراد سودجو با مواد منفجره
رودنو دارای سابقه تاریخی و آثار باستانی مربوط به دوره اشکانیان و هخامنشیان می‌باشد. هر چند اکثر این آثار در طی سالهای اخیر توسط افراد سودجو از بین رفته‌اند. از جمله نقش بردجسته موجود بر روی گور دخمه مربوط به دوره هخامنشیان که در سالهای اخیر توسط افراد سودجو مورد تخریب قرار گرفته‌است.

واژه‌شناسی رودنو
----------------

واژه رودنو برگرفته از یک رودخانه در این سرزمین هست. حتی ساختار جغرافیایی این منطقه نشان دهنده آن است که در قدیم رودخانه‌های بزرگی در این سرزمین جاری بود. اما به مرور زمان چشمه‌های این منطقه خشک شده‌اند. حتی از افراد قدیم نقل شده که در قرن‌های گذشته یک پل بر روی یک سنگ بزرگ وجود داشت. البته آن سنگ بزرگ هنوز پابرجاست اما پل از بین رفته‌است.

کوه گِردکی
----------

کوه گِردکی به ارتفاع ۱۵۱۳یکی از بلندترین کوه‌های استان خوزستان که در شمال غربی میداود و در امتداد کوه سولک می‌باشد. این کوه از جنوب شرقی به کوه تنبلان و کوه بنار کموتران متصل می‌شود و رودخانه اعلا از دامنه شمالی آن می‌گذرد. قسمت بزرگی از این کوه از جنگل بلوط پوشیده شده و جزو کوهستان بزرگ زاگرس به‌شمار می‌رود.

منابع
-----

1. ↑  «تخریب نقش برجسته و دو گوردخمه در خوزستان با مواد منفجره». *خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency*. ۲۰۱۰-۱۱-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۲۸.
***راه زرتشت*** (به انگلیسی: The Path Of Zarathustra) فیلمی در سبک رئالیسم جادویی محصول کشور هندوستان است کارگردان آن اوروازی ایرانی است. در این فیلم اروازی ایرانی، تام آلتر، روشاد رعنا و شیشیر شارما بازی می‌کنند. فیلمنامه این فیلم توسط نویسندهٔ مشهورِ پارسی‌نویس، فرخ دهندی نوشته شده‌است. این فیلم در ۴ سپتامبر ۲۰۱۵ اکران شد.

داستان
------

داستان این فیلم در مورد سفر یک زن جوان مزدیسنایی است که پیرو دین نیاکانش است. سفر او از یک دهکده دورافتاده آغاز می‌شود، آنجا شاهد مرگ پدربزرگش است، سپس به بمبئی می‌رود و توسط پسر خوانده عمه‌اش که اعتراف می‌کند هنوز او را دوست دارد، مورد استقبال قرار می‌گیرد. این فیلم همچنین به روشی منحصر به فرد شخصیت‌هایی را از گذشتهٔ تاریخی و فلسفی آیین زرتشت مانند مانی (اعدام شده توسط روحانیان پارسی)، مزدک (اعدام شده به خاطر عقاید رادیکال کمونیستی) و زوروان را به زمان حال می‌آورد.

بازیگران
--------

* اروازی ایرانی
* تام آلتر
* روشاد رعنا
* داریوش شروف
* فردوسی جوساولا
* ویوک تاندون

تولید
-----

این فیلم بوسیله شرکت اس‌بی‌آی (به انگلیسی: SBI Impresario Pvt) تولید شده‌است. این شرکت یک سازمان تولید رسانهٔ خانوادگی است که در سال ۱۹۷۵ به دست مدیر عامل و رئیس فعلی آن سوراب ایرانی بنیان شده‌است. اوروازی ایرانی دختر سوراب ایرانی در حال حاضر به عنوان مدیر این شرکت به همراه پدرش میراث شرکت را به عنوان فیلمساز عهده‌دار است.

پانویس
------

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «The Path of Zarathustra». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۹ ژانویهٔ ۲۰۲۱.

منابع
-----

1. ↑  "'The Path of Zarathustra', a film on Parsis to release next month". *Zee News*. 3 August 2015.
2. ↑  "PVR Director's Rare to release 'The Path of Zarathustra' this September - Times of India". *The Times of India*.
3. ↑  "Evolution of the faith, Zoroastrianism". *Mid day*. Retrieved 10 August 2015.

پیوند به بیرون
--------------

* وب سایت رسمی بایگانی‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine
* *The Path of Zarathustra* در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
**نی ته تیس** (به انگلیسی: Nitetis) شاهدخت مصری، دختر فرعون آپری یس و همسر شاهنشاه هخامنشی کمبوجیه دوم بود. می‌گویند ماجرای زیر از موجباتی بوده‌است که پادشاه ایران را به لشکرکشی علیه آماسیس دوم فرعون وقت مصر برانگیخت. کمبوجیه سفیری نزد آماسیس فرستاد و از او خواست بهترین چشم پزشک مصر را برای احتیاجی که پیش آمده بود روانهٔ ایران کند. پزشکی که انتخاب و فرستاده شده بود به قصد انتقامجویی که او را از شهر و دیارش دور کرده بودند، کمبوجیه را بر آن داشت که دختر آماسیس را خواستگاری کند زیرا می‌دانست که این تقاضا فرعون مصر را کاملاً در محظور می‌اندازد و امتناع از آن کار نیز روابط او و کمبوجیه را تیره می‌ساخت. پادشاه طبق این پیشنهاد رفتار و برای انجام منظور قاصدی روانهٔ مصر کرد. آماسیس که از حملهٔ دولت ایران بیمناک بود و نیز می‌دانست که کمبوجیه دخترش را به قصد نکاح نمی‌خواهد بلکه قصدش وارد کردن دختر در حرمسرای خود است، دچار وضع بغرنجی شد و توانایی جواب، خواه مثبت یا منفی نداشت. در همان روزها دختری رعنا و زیبا به نام نی ته تیس فرزند آپری تیس فرعون پیشین مصر، تنها فردی از آن خاندان سلطنتی پیشین بود که هنوز در دربار مصر می‌زیست. پس آماسیس درصدد برآمد این دختر را در جامه‌های فاخر و آراسته، به عنوان فرزند خویش روانهٔ ایران سازد. چندی بعد از آن روزی کمبوجیه دخترک را با نام خانوادگی‌اش فراخواند. دختر عرض کرد اعلی‌حضرتا نمی‌دانید که آماسیس چگونه شما را فریب داده‌است. او مرا در لباس فاخر به جای دختر خویش به پیشگاه فرستاده، در صورتیکه من دختر او نیستم آپری یس پدر من است که ولی‌نعمت آماسیس بود. او مصریان را بر ضد پدرم برانگیخت و او را به قتل رسانید. شنیدن این خبر سبب اختلاف بین دو رقیب شد و مایهٔ خشم کمبوجبه و عزم لشکرکشی او به مصر شد. در مورد صحت این داستان شک و تردید وجود دارد. مصری‌ها مدعی‌اند که خود کمبوجیه فرزند نی ته تیس دختر آماسیس بوده‌است و بنابراین کمبوجیه از طرف مادری مصری است. زیرا به گفتهٔ مصریان کوروش با دختر آماسیس ازدواج کرده، نه کمبوجیه ولی این ادعا بیجاست زیرا چنان‌که خود مصریان بیش از دیگران با قوانین پارس آشنایی دارند، تا وارث قانونی هست، فرزند دورگه در زمینهٔ جانشینی حقی ندارد. وانگهی کمبوجیه فرزند کاساندان دختر فرنه اسپه یکی از بزرگان خاندان هخامنشی بود، نه فرزند این بانوی مصری. ظاهراً داستان ازدواج کوروش با دختر فرعون مصر بعدها توسط کاهنان مصری جعل شده‌باشد تا چنان‌که رسم آنهاست فتح مصر را به یک نوادهٔ فرعون که بروایات آنان کمبوجیه باشد، منسوب کرده‌باشند.

پانویس
------

1. ↑  تاریخ هرودوت، ص ۱۹۳
2. ↑  زرین کوب، ص ۱۳۳

منابع
-----

* هرودوت. تواریخ. تهران: انتشارات فرهنگستان ادب و هنر ایران، ۱۳۵۶
* زرین کوب، عبدالحسین. تاریخ مردم ایران. تهران: انتشارات امیر کبیر، ۱۳۶۴
ژلیسول.
**یخ‌خاک** یا **ژلیسول** (انگلیسی: Gelisol) در نظام رده‌بندی آمریکایی خاک به خاک‌های سرزمین‌های دارای آب و هوای بسیار سرد گفته می‌شود که تا فاصله دو متری از سطح خاک دارای یخ‌های دائمی هستند. کلمه "Gelisol" از کلمه لاتین gelare به معنای «یخ زدن» گرفته شده‌است. تلفظ انگلیسی Gelisol، جلیسول/جلیزول است.

از آنجایی که مواد آلی خاک در لایه بالایی انباشته می‌شود، بیشتر ژلیسول‌ها به رنگ خاک سیاه یا قهوه‌ای تیره هستند که در زیرشان یک لایه معدنی کم‌عمق قرار داد.

ترتیب افق‌های این خاک A و Bw و Cf بوده و تناوب در ذوب و انجماد لایه یخی باعث چهره خاص این خاک می‌شود. برای بسیاری از خاک‌ها تجزیه مواد آلی در دماهای پایین بسیار آرام صورت می‌گیرد در نتیجه شکل آن به صورت لایه پوده نمایان می‌شود. ویژگی این خاک لایه خاک منجمد در آن می‌باشد.

به‌رغم تأثیر یخبندان در بیشتر مناطقی که ژلیسول در آن رخ می‌دهد، این خاک از نظر شیمیایی بسیار بارور نیست، زیرا مواد مغذی، به ویژه کلسیم و پتاسیم، به راحتی در بالای سطح منجمد دائمی شسته می‌شوند. یخ‌زدگی همیشگی کاربرد مهندسی ژلیسول را بسیار محدود می‌کند، زیرا سازه‌های بزرگ (مانند ساختمان‌ها) زمانی که بر روی زمین یخ زده قرار می‌گیرند باعث ذوب یخ و فرونشست زمین می‌شوند.

ژلیسول‌ها عمدتاً در سیبری، آلاسکا و کانادا یافت می‌شود. مناطق کوچکتر در آند (عمدتا در نزدیکی تقاطع بین شیلی، بولیوی و آرژانتین)، تبت، شمال اسکاندیناوی و بخش‌های بدون یخ گرینلند و جنوبگان یافت می‌شوند. سنگواره‌های ژلیسولی از دوران یخبندان پرکامبرین، یعنی ۹۰۰ میلیون سال پیش یافت شده است.

جستارهای وابسته
---------------

* خاک‌زایی
* خاک‌شناسی
* طبقه‌بندی خاک

منابع
-----

1. ↑

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gelisol». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۲۲.

| * ن
* ب
* و
محیط پیرایخچالی |
| --- |
| زمین‌چهرها | 
* سنگ‌پهنه
* Bratschen
* Cryoplanation terrace
* سرگردان یخبندانی
* Kurum
* Lithalsa
* Paha
* Palsa
* پیرایخچالی دریاچه
* Pingo
* Protalus rampart
* یخچال سنگی
* Strandflat
* Glaciokarst
* Thermokarst

|  |  |
| --- | --- |
| زمین الگودار | 
* Frost boil
* زمین الگودار
* روانه گلی

 |

 |
| فرایندها | 
* Cryoplanation
* Cryosuction
* Cryoturbation
* Fluvio-thermal erosion
* Frost heave
* هوازدگی یخبندان
* یخ‌روانه
* Ice segregation
* انتشار متان در شمالگان
* Nivation
* روانه گلی
* Syngenetic permafrost growth
* Zero-curtain effect

 |
| خاک‌ها و نهشته‌ها | 
* Active layer
* یخ‌خاک
* Ice wedge
* بادرفت
* پوده
* خاک منجمد
* Stratified slope deposit
* Talik
* Yedoma

 |
| زیست‌بوم‌ها و بوم‌مرز‌ها | 
* توندرا
* دارمرز
* Antarctic oasis
* قله
* توندرا
* چمنزارها و درختچه‌زارهای کوهستانی
* توندرای کوهستانی
* دارمرز (Massenerhebung effect)
* تایگا (Drunken trees)

 |
| اقلیم | 
* اقلیم آلپی
* اقلیم قطبی
* اقلیم جنب‌شمالگان

 |
| 
* الگو:یخچال‌های طبیعی

 |