**جرج پنجم** (به انگلیسی: George V) با نام کامل **جرج فردریک ارنست آلبرت** (به انگلیسی: George Frederick Ernest Albert) (۳ ژوئن ۱۸۶۵ – ۲۰ ژانویه ۱۹۳۶) پادشاه پادشاهی متحد و قلمروهای بریتانیا، امپراتور هند از سال ۱۹۱۰ تا زمان مرگش در سال ۱۹۳۶ بود. او اولین شاه بریتانیا از دودمان وینزر به‌شمار می‌رود.

جرج از دوازده سالگی در نیروی دریایی سلطنتی خدمت می‌کرد. با مرگ غیرمنتظرهٔ برادر بزرگش، شاهزاده آلبرت ویکتور، جرج به عنوان ولیعهد بریتانیا منصوب شد، و سرانجام در سال ۱۹۱۰ پس از مرگ پدرش به پادشاهی رسید.

سال‌های آغازین و آموزش
----------------------

جرج در ۳ ژوئن ۱۸۶۵ در مارلبرو هاوس در شهر لندن به دنیا آمد. پدر او شاهزاده ولز بود که بعدها شاه ادوارد هفتم نام گرفت و دومین فرزند ملکه ویکتوریا و شاهزاده آلبرت بود. مادر او الکساندرا، شاهدخت ولز، و بزرگترین دختر پادشاه کریستیان نهم دانمارک بود که بعدها ملکه الکساندرا نام گرفت. بدین ترتیب جرج یکی از نوه‌های پسری ملکه ویکتوریا بود.

او در کلیسای خصوصی کوچکی در قلعه وینزر در روز ۷ ژوئیه ۱۸۶۵ توسط چالرز توماس اسقف کانتربری تعمید داده شد. شاهزاده آلبرت ویکتور برادر بزرگ جرج مقام ولی‌عهدی را بر عهده داشت، و از جرج به عنوان نایب ولی‌عهد انتظار پادشاه شدن نمی‌رفت. اما به خاطر اختلاف سنی کم بین این دو برادر، هر دو به صورت هم‌زمان در دربار بریتانیا به تحصیل مشغول شدند. در سپتامبر ۱۸۷۷ و به توصیه پدر، هر دو برادر به نیروی دریایی سلطنتی ملحق شده، در کشتی اچ‌ام‌اس بریتانیا آموختن فنون نظامی دریایی را آغاز کردند.

هر دو برادر از سال ۱۸۷۹ به مدت ۳ سال در کشتی اچ‌ام‌اس بکنت به عنوان افسر ملوان به خدمت مشغول شدند. برنامه سفر با این کشتی عبارت بود از بازدید از مستعمرات امپراتوری بریتانیا در دریای کارائیب، آفریقای جنوبی و استرالیا، بازدید از ایالت ویرجینیا در آمریکا، بازدید از آمریکای جنوبی، و بازدید از دریای مدیترانه، مصر و خاور دور.

  

جرج کوچک

ازدواج
------

همراه با ماری در روز ازدواجشان
جرج سالهای زیادی تحت فرماندهی عمویش شاهزاده آلفرد، دوک ادینبرا در نیروی دریایی سلطنتی در پایگاه مالت مشغول به خدمت بود. خدمت در نیروی دریایی فرصت آشنایی با دختر عمویش شاهدخت ماری ادینبرا را فراهم کرد و پس از مدتی آندو به هم دل بستند. با این که پدربزرگ، پدر و عمویش با وصلت ایندو موافق بودند، ملکه الکساندرا (مادر جرج) و زن عمویش دوشس بزرگ ماریا الکساندرو ونای روسیه با این وصلت مخالفت کردند. ماری ادینبرا بعدها ملکه کشور رومانی شد. در سال ۱۸۹۱ آلبرت ویکتور برادر بزرگ جرج و شاهدخت ماری ویکتوریا تک تنها دختر فرانسیس، دوک تک و شاهدخت آدلاید کمبریج به نامزدی هم درآمدند. اما آلبرت ویکتور ۶ هفته پس از نامزدی به علت بیماری ذات الریه درگذشت و جرج به جای او به مقام ولیعهدی رسید. به توصیه مادر بزرگش ملکه ویکتوریا، جرج از نامزد برادرش خواستگاری کرد که به ازدواجشان در ۶ ژوئیه ۱۸۹۳ انجامید.

دوک یورک
--------

در ۲۴ مه ۱۸۹۲ ملکه ویکتوریا، القاب اشرافی دوک یورک، ارل اینورنس و بارون کیلارنی را به جرج اهدا کرد. پس از ازدواج، مری همسر جرج به دوشس یورک، کنتس اینورنس و بارونس کیلارنی ملقب شد.
دوک و دوشس یورک در خانه‌ای به نام یورک کاتج در منطقه نورفولک زندگی می‌کردند. سطح زندگی آن‌ها بیشتر از آنکه سلطنتی باشد به وضع زندگی طبقه متوسط و مرفه بریتانیا شبیه بود. جرج و مری صاحب پنج پسر و یک دختر بودند.

شاهزاده ولز
-----------

در مرگ ملکه ویکتوریا در ۲۲ ژانویه ۱۹۰۱، پدر جرج، آلبرت ادوارد، بر تخت پادشاهی نشست و لقب شاه ادوارد هفتم به او داده شد. در این مدت لقب جرج به دوک کرنوال و دوک رافیسی تبدیل شد. در سال ۱۹۰۱ جرج و ماری مسافرتی به امپراتوری بریتانیا و استرالیا داشت که در آنجا دوک اولین جلسه پارلمان استرالیا را ایجاد کرد. مسافرت آن‌ها شامل آفریقای جنوبی، کانادا و نیوزلند بود.
در ۹ نوامبر ۱۹۰۱، جرج شاهزاده ولز و ارل چستر شد.

پادشاهی و امپراتوری
-------------------

نگاره‌ای به تاریخ ۱۸ دسامبر ۱۹۱۱ از جرج پنجم، پادشاه بریتانیا و ایرلند و قلمروهای بریتانیا و امپراتور هند و تیم همراهان و ملازمانِ درگاه در نپال.  
در این سفر ۱۰ روزه، جرج پنجم و تیم همراهش، ۳۹ ببر، ۱۸ کرگدن، ۴ خرس و موارد نامعلومی از خارپشت و پلنگ را شکار کردند.
در هنگام تبریک کریسمس ۱۹۳۴
در ۶ مه ۱۹۱۰، شاه ادوارد هفتم فوت کرد و به جای او پسرش که در آن زمان شاهزاده ولز بود، بر تخت سلطنت نشست و به شاه جرج پنجم ملقب شد. جورج در دفتر خاطرات خود دربارهٔ پدرش می‌نویسد:

من بهترین دوست و بهترین پدر را از دست داده‌ام … من در زندگی خود هرگز با او حرف صلیحی نداشتم. من قلبم شکسته و غمگینم از غم و اندوه اما خدا در مسئولیت‌هایم به من کمک خواهد کرد و عزیزم مه مثل همیشه راحتی من خواهد بود. باشد که خداوند در کار سنگینی که بر دوش من است قدرت و هدایت من قرار دهد

جورج هرگز از عادت همسرش برای امضای اسناد و نامه‌های رسمی به عنوان «ویکتوریا مری» خوشش نیامده بود و اصرار داشت که یکی از این نام‌ها را کنار بگذارد. هر دو فکر کردند که نباید او را ملکه ویکتوریا صدا کنند، و بنابراین او ملکه ماری ملقب شد. در اواخر همان سال، یک مبلغ رادیکال، ادوارد میلیوس، دروغی منتشر کرد مبنی بر اینکه جورج در جوانی مخفیانه در مالت ازدواج کرده بود و به همین دلیل ازدواج وی با ملکه ماری اشتباه بود. این دروغ اولین بار در سال ۱۸۹۳ چاپ شد، اما جورج آن را به عنوان یک شوخی کنار کشید. در تلاش برای از بین بردن شایعات، میلیوس دستگیر شد، محاکمه شد و به جرم افترا جنایی محکوم شد و به یک سال زندان محکوم شد.

تاج‌گذاری آن‌ها در کلیسای وست مینستر انجام شد. تاج‌گذاری آن‌ها یک از معروف‌ترین تاج گذاری‌ها در فستیوال امپراتوری بود.
بعد در سال ۱۹۱۱، شاه و ملکه به هند سفر کردند و دربار دهلی هدیه‌ای به آن‌ها داد و آن‌ها امپراتور و امپراتریس هند شدند. او در هند به شکار پلنگ پرداخت. او شکارچی ماهری بود. در ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ او بیش از هزار قرقاول در شش ساعت شکار کرد.

### جنگ جهانی اول

در ۴ اوت ۱۹۱۴ جورج در دفتر خاطرات خود نوشت: "من در ساعت ۱۰:۴۵ جلسه‌ای برگزار کردم تا جنگ با آلمان را اعلام کنم. این یک فاجعه وحشتناک است اما این تقصیر ما نیست. … با امید خدا ممکن است به زودی پایان یابد. در ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ بریتانیا درگیر جنگ با آلمان بود. در ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۷، به دلیل احساسات ضد آلمانی، جرج پنجم نام خاندان را از نام آلمانی‌اش ساکس-کوبورگ به وینزر، که نام کاخی قدیمی در انگلستان بود، تغییر داد.

### مرگ

جنگ جهانی اول سلامت جورج را متضرر کرد، وی در ۲۸ اکتبر ۱۹۱۵ هنگامی که توسط اسب خود در یک بررسی نیروهای نظامی در فرانسه پرتاب شد، به شدت زخمی شد و سیگار کشیدن زیاد او مشکلات مکرر تنفسی را تشدید کرد. او از برونشیت مزمن رنج می‌برد. در سال ۱۹۲۵، با دستور پزشکان، وی با اکراه به یک سفر خصوصی تفریحی در دریای مدیترانه اعزام شد. این سومین سفر او به خارج از جنگ و آخرین سفر او بود. در نوامبر ۱۹۲۸، او به سختی به بیماری سپتی سمی مبتلا شد و برای دو سال بعدی پسرش ادوارد بسیاری از وظایف خود را به عهده گرفت. در سال ۱۹۲۹، پیشنهاد استراحت بیشتر در خارج از کشور «با زبانی کاملاً قوی» رد شد. در عوض، وی به مدت سه ماه در خانه کریگویل آلدویک در ساحل تفریحی بوگنور ساسکس بازنشسته شد.

منابع
-----

1. ↑  *King George V's diary, 6 May 1910, Royal Archives, quoted in Rose, p. 75*.
2. ↑  *Pope-Hennessy, p. 421; Rose, pp. 75–76*.
3. ↑  *Rose, pp. 82–84*.
4. ↑  *Nicolson, p. 247*.
5. ↑  *Rose, pp. 301, 344*.
6. ↑  *Ziegler, pp. 192–196*.
7. ↑  *Pope-Hennessy, p. 546; Rose, pp. 359–360*.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «George V of the United Kingdom». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ دی ۱۳۸۸.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جرج پنجم موجود است. |

* زندگی‌نامه جرج پنجم

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* هلند
* لهستان
* سوئد
* واتیکان

 |
| نگارخانه‌های هنری و موزه‌ها | 
* تی پاپا (نیوزیلند)

 |
| نهادهای پژوهش هنری | 
* کولتورناو (نروژ)

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* هنرمند موزیک‌برینز
* بایگانی ملی (ایالات متحده)
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
فهرست فرمانروایان بریتانیا |
| --- |
| دودمان استوارت | 
* آن

 |  |
| دودمان هانوفر | 
* جرج یکم
* جرج دوم
* جرج سوم
* جرج چهارم
* ویلیام چهارم
* ویکتوریا

 |
| دودمان ساکس-کوبرگ و گوتا | 
* ادوارد هفتم
* جرج پنجم

 |
| دودمان وینزر | 
* جرج پنجم
* ادوارد هشتم
* جرج ششم
* الیزابت دوم
* چارلز سوم

 |

| * ن
* ب
* و
شاهزادگان ولز |
| --- |
| 
* ادوارد دوم (۱۳۰۱–۱۳۰۷)
* ادوارد، شاهزاده سیاه (۱۳۴۳–۱۳۷۶)
* ریچارد دوم (۱۳۷۶–۱۳۷۷)
* هنری پنجم (۱۳۹۹–۱۴۱۳)
* ادوارد وست‌مینستر (۱۴۵۴–۱۴۷۱)
* ادوارد پنجم (۱۴۷۱–۱۴۸۳)
* ادوارد میدلهام (۱۴۸۳–۱۴۸۴)
* آرتور تیودور (۱۴۸۹–۱۵۰۲)
* هنری هشتم (۱۵۰۴–۱۵۰۹)
* ادوارد ششم (۱۵۳۷–۱۵۴۷)
* هنری فردریک استوارت (۱۶۱۰–۱۶۱۲)
* چارلز یکم (۱۶۱۶–۱۶۲۵)
* چارلز دوم (۱۶۴۱–۱۶۴۹)
* جیمز فرانسیس ادوارد استوارت (۱۶۸۸)
* جرج دوم (۱۷۱۴–۱۷۲۷)
* شاهزاده فردریک (۱۷۲۹–۱۷۵۱)
* جرج سوم (۱۷۵۱–۱۷۶۰)
* جرج چهارم (۱۷۶۲–۱۸۲۰)
* ادوارد هفتم (۱۸۴۱–۱۹۰۱)
* جرج پنجم (۱۹۰۱–۱۹۱۰)
* ادوارد هشتم (۱۹۱۰–۱۹۳۶)
* چارلز سوم (۱۹۵۸–۲۰۲۲)
* شاهزاده ویلیام (۲۰۲۲–اکنون)

 |  |

| * ن
* ب
* و
پادشاهان کانادا  |
| --- |
| دودمان هانوفر (۱۸۶۷–۱۹۰۱) | 
* ویکتوریا

 |  |
| دودمان ساکس-کوبرگ و گوتا (۱۹۰۱–۱۹۱۷) | 
* ادوارد هفتم
* جرج پنجم

 |
| دودمان وینزر (۱۹۱۷–اکنون) | 
* جرج پنجم
* ادوارد هشتم
* جرج ششم
* الیزابت دوم
* چارلز سوم

 |

| * ن
* ب
* و
امپراتور هند |
| --- |
| 
* ویکتوریا
* ادوارد هفتم
* جرج پنجم
* ادوارد هشتم
* جرج ششم

 |

| * ن
* ب
* و
دوک یورک |
| --- |
| 
* ادموند لانگلی، نخستین دوک یورک *(۱۳۸۵–۱۴۰۲)*
* ادوارد نورویچ *(۱۴۰۲–۱۴۱۵)*
* ریچارد یورک، سومین دوک یورک *(۱۴۱۵–۱۴۶۰)*
* ادوارد چهارم (انگلستان) *(۱۴۶۰–۱۴۶۱)*
* ریچارد شروزبری *(۱۴۷۴–۱۴۸۳)*
* هنری هشتم (انگلستان) *(۱۴۹۴–۱۵۰۹)*
* چارلز یکم انگلستان *(۱۶۰۵–۱۶۲۵)*
* جیمز دوم (انگلستان) *(۱۶۳۳/۱۶۴۴–۱۶۸۵)*
* *دوک‌های یورک و آلبانی (سده هیجدهم)*
* جرج پنجم (پادشاهی متحده) *(۱۸۹۲–۱۹۱۰)*
* جرج ششم *(۱۹۲۰–۱۹۳۶)*
* شاهزاده اندرو، دوک یورک *(۱۹۸۶-تاکنون)*

 |

| * ن
* ب
* و
سران کشورهای آفریقای جنوبی |
| --- |
| پادشاهی آفریقای جنوی (۱۹۱۰–۱۹۶۱) | 
* جرج پنجم
* ادوارد هشتم
* جرج ششم
* الیزابت دوم

 |  |
| سران کشورهای آفریقای جنوبی (۱۹۶۱–۱۹۹۴)(تحت آپارتاید) | 
* Charles Robberts Swart
* Eben Dönges
* Tom Naudé\*
* Jim Fouché
* Jan de Klerk\*
* Nico Diederichs
* ماریس ویلیوئن\*
* John Vorster
* ماریس ویلیوئن
* پی دبلیو بوتا
* اف. دبلیو. کلرک

 |
| رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی (از ۱۹۹۴)(بعد از آپارتاید) | 
* نلسون ماندلا
* تابو امبکی
* Ivy Matsepe-Casaburri\*
* گالیما موتلانته
* جیکوب زوما
* سیریل رامافوسا

 |
| \*سرپرست ریاست‌جمهوری |

| * ن
* ب
* و
اشغال ایران |
| --- |
| 

| حمله اسکندر مقدونی |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| فهرست نبردهای شاهنشاهی هخامنشی |
| حاکمان | 
* داریوش
* اسکندر مقدونی

 |
| اشخاص مهم طرف ایران | 
* آرسیتس
* ممنون رودسی
* آرشام (ساتراپ کیلیکیه)
* اسپیتریداتس
* رئومیترس
* ساباس
* اردشیر پنجم
* آتیزیس
* مزئوس
* یرواند دوم
* آتروپات
* آریارات یکم کاپادوکیه

 |
| اشخاص مهم طرف غیرایرانی | 
* پارمنیون
* پردیکاس
* کوینوس
* هفستیون
* کراتروس
* بطلمیوس یکم سوتر
* سلوکوس یکم

 |
| رویدادها | 
* نبرد گرانیک
* نبرد ایسوس
* نبرد گوگمل

 |
| در آثار هنری | 
* اسکندر (فیلم)
* اسکندر بزرگ (فیلم ۱۹۵۶)
* اسکندر کبیر (فیلم ۱۹۸۰)

 |

 |

 |
| 

| حمله اعراب |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| اشغال ایران به دست مسلمانان |
| حاکمان | 
* یزدگرد سوم
* ابوبکر
* عمر بن خطاب

 |
| رویدادها | 
* نبرد پل
* نبرد کسکر
* نبرد قادسیه
* نبرد نهاوند
* سقوط تیسفون

 |
| اشخاص مهم | 
* رستم فرخ‌هرمز
* هرمز جادویه
* بهمن جادویه
* هرمزان
* مهران رازی
* پیروز خسرو
* گلینوش
* نرسه (فرماندار کسکر)
* وندوی
* کنادبک
* جوانشیر (مهران)
* تیرویه
* موشغ سوم مامیکونیان
* سلمان فارسی
* ابوعبید ثقفی
* سعد بن ابی‌وقاص
* نعمان بن مقرن
* قعقاع بن عمرو
* جریر بن عبدالله بجلی
* طلیحه

 |
| در آثار هنری | 
* پادشاهی یزدگرد شهریار
* سلمان فارسی
* دو قرن سکوت
* مرگ یزدگرد

 |

 |

 |
| 

| حمله مغول |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| حاکمان | 
* جلال‌الدین خوارزمشاه
* علاءالدین محمد خوارزمشاه
	+ غایرخان
* غیاث‌الدین خوارزمشاه
* علاءالدین کیقباد
* رکن‌الدین خورشاه
* چنگیز خان
* هولاکو خان

 |
| اشخاص مهم | 
* تیمور ملک
* رکن‌الدین غورسانچی
* نصرت‌الدین هزاراسپ
* شهاب‌الدین زیدری نسوی
* اوگتای خان

 |
| رویدادها | 
* جنگ پروان
* جنگ سند
* حمله مغول به ارمنستان

 |
| در آثار هنری | 
* عیار تنها
* آهو، سلندر، طلحک و دیگران
	+ سلندر
* سربداران
* چنگیزخان (فیلم ۲۰۱۷)
* مغول‌ها (فیلم ۱۳۵۲)
* تاراج‌نامه

 |

 |

 |
| 

| جنگ جهانی اول |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| اشغال ایران در جنگ جهانی اول |
| حاکمان | 
* احمدشاه قاجار
	+ عبدالحسین میرزا فرمانفرما
	+ حسن مستوفی‌الممالک
	+ صمصام‌السلطنه
* نیکولای دوم
* ویلهلم دوم
	+ تئوبالد فن بتمان-هولوگ
* محمد پنجم
* محمد ششم
* جرج پنجم
	+ هربرت هنری اسکویت

 |
| اشخاص مهم | 
* حیدر لطیفیان
* رئیس‌علی دلواری
* محمدتقی پسیان
* میرزا کوچک خان جنگلی
* محمد خیابانی
* سنجرخان وزیری
* پرسی سایکس

 |
| رویدادها | 
* نبرد دیلمقان
* نبرد رباط‌کریم
* نبرد جهاد
* اشغال بوشهر
* اشغال تبریز
* جنبش جنوب

 |
| در آثار هنری | 
* یتیم‌خانه ایران

 |
| قحطی ۱۲۹۸–۱۲۹۶ ایران |

 |

 |
| 

| جنگ جهانی دوم |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| اشغال ایران در جنگ جهانی دوم |
| حاکمان | 
* رضا شاه
	+ علی منصور
	+ محمدعلی فروغی
* محمدرضا شاه
* جرج ششم
	+ وینستون چرچیل
* فرانکلین دلانو روزولت
* ژوزف استالین

 |
| رویدادها | 
* پیمان اتحاد سه‌گانه
* کمبود مواد غذایی ۱۳۲۲–۱۳۲۰ ایران
* استان کرمانشاه در جنگ جهانی دوم
* کنفرانس تهران
	+ عملیات پرش بلند

 |
| افراد مهم | 
* غلامعلی بایندر
* احمد نخجوان
* محمد شاه‌بختی

 |
| در آثار هنری | 
* *سووشون*
* *دایی‌جان ناپلئون*
	+ *دایی‌جان ناپلئون* (مجموعه تلویزیونی)
* *ایران در جنگ جهانی دوم* (مستند تلویزیونی)
* *اشغال* (فیلمنامه)
* *در چشم باد*
* *خاتون* (مجموعه نمایش خانگی)

 |

 |

 |
| 
* رده
* درگاه
* ویکی‌پروژه

 |