**غار کیخسرو** یا **کوه شاه کیخسرو** یا **کوه شاه زنده** در ۲۵ کیلومتری جادهٔ شازند به توره و در شهرستان شازند واقع گشته‌است

ارتفاع تقریبی این کوه همان طور که در تابلویی در قله ی ان نوشته شده است ۳۰۵۰ متر است که در ابتدای کوه خاک ان شن و ماسه ای که در ارتفاعات 

بالاتر صخره ای سنگی تغییر میکند که غار ان در قسمت جنوبی قله قرار دارد. 

* 

این کوه به خاطر غاری که در آن وجود دارد یکی از اماکن مقدس و همچنین اسطوره‌ای، برای پیروان دین زرتشتی است؛ و هر سال زرتشتیانی از هندوستان و شهرهای ایران جهت زیارت و ادای احترام در این محل گرد هم می‌آیند.
نام روستای دامنه ی این کوه گوره زار است .اصلی‌ترین روستایی که دقیقاً در دامن این کوه قرار گرفته و بهترین و زیباترین نمای این کوه از طرف این روستا قابل مشاهده است به نام گوشه علیا. نشانی این کوه و روستای گوشه علیا به این ترتیب است کیلومتر ۵۰ جاده اراک خنداب وارد روستای عباس‌آباد بعد سِناوُرد بعد اناج و حدود ۶ کیلومتر بعد از اناج می‌رسی به گوشه علیا که واقعاً هم در زاویه شرا قرار گرفته.

اسطوره‌شناسی
------------

کوه و غار شاه کیخسرو از نگاه اسطوره‌شناسی در ایران جایگاهی والا دارد. با توجه به موقعیت ویژهٔ این کوه/غار و منطبق شدن ویژگی‌های جغرافیایی آن با اسطورهٔ کیخسرو در شاهنامه و اسطوره‌های ایرانی، این کوه جایگاه ویژه‌ای در کوه‌های اسطوره‌ای ایران پیدا کرده‌است. این کوه برای زرتشتیان مقدس بوده و هوویک میناسیان گفته‌است که در سال‌های نه چندان دور، این غار بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار زیارت‌کننده زرتشتی داشته که تعدادی از آنان در شمار پارسیان هند بوده‌اند.

با توجه به همین مقدس بودن، در دورهٔ صفوی، شاه سلیمان، شمعدان‌هایی را برای غار پیشکش کرده بود.

استاد ابراهیم دهگان مورخ صاحب نام استان مرکزی دربارهٔ کوه شاه زنده در کتاب گزارشنامه در سال ۱۳۴۲ شمسی می‌نویسد: «کوه شاه زنده که در مجاورت روستای گوره زار واقع شده دارای غاری است به ۳٫۵ متر طول، ۳٫۵ متر عرض و حدود ۳ متر ارتفاع. محل توجه و زیارت گاه پارسیان بوده‌است. راه سخت گذری دارد که از راه روستای اسکان و روستای الرگ به آن جا رفت‌وآمد می‌کنند. در بین غار مشتی شمعدان شکسته و آثار نذورات دیده می‌شود. در وجه تسمیه نام این غار به غار شاه زند حکایت کیخسرو را بیان می‌کنند. کیخسرو پس از ۶۰ سال سلطنت دل از دنیا برکند و آماده سفر معنوی گردید. سران و بزرگان لشکر را در دشتی گرد آورد و لهراسب را به داشتن فر کیانی معرفی نمود و گفت آهنگ سفر معنوی دارم.
رستم دستان، گودرز، گیو، بیژن، گستهم، فریبرز، طوس و مغراران از ایرانیان رو به کوه و دشت نهادند. همه رفتند جز طوس و گیو و فریبرز و بیژن که یک شبانه روز با کیخسرو بودند، به چشمه رسیدند شب را در آن جا ماندند. کیخسرو گفت فردا مرا نخواهید دید شما هم این‌جا نمانید. برف خواهد بارید و شما نابود خواهید شد. همراهان کیخسرو نشنیدند، شب را ماندند، صبح برخاستند شاه را ندیدند، برف باریدن گرفت و همه هلاک شدند، می‌گویند آن چشمه همان است که مستوفی آن را به چشمه کیخسرو نامیده، در پای راسوند و اکنون به نام بلاغ نزدیک به ده حک واقع است و آن کوه که کیخسرو در آن پنهان شده همین کوه گوره زار معروف به کوه شاه زنده است و آن دشت واقع در جاپلق موسوم به برفیان است.
اما خود کلمه شازند یا شاه زند یا شاه زنده به زبان عامه شاه زنده معروف است و می‌گویند کیخسرو در این غار پنهان شده و روزی فریدون وار سر از غار بیرون کشیده و دنیا را پر از فر کیانی خواهد نمود. ابراهیم دهگان در ادامه افزوده‌است «به هر صورت اسم شازند اسم غار یا کوهی است بالای ده گوره زار و در سال ۱۳۱۷ خورشیدی به این ده اطلاق گردیده و اکنون جزء مشاهیر امکنه قرار گرفته‌است. در این‌جا بی تناسب نمی‌داند که نامی از گوره زار برده باشد، در حوالی ده چند گور است که سنگ‌های بزرگی بر آن افتاده، می‌گویند این قبور هفت‌گانه متعلق به سران لشکر کیخسرو بوده‌است که در این‌جا ماندند.

نویسنده خود محل را مشاهده کرده‌است. دهگان در ادامه می‌نویسد:در وجه لغت گوره زار هم گمان می‌کنم که از گور به معنی قبر گرفته نشده باشد و هم چه لغتی ما در پارسی کمتر دیده‌ایم بلکه از گوره خر یا گور به معنی حیوان که در این نواحی به کثرت وجود داشته گرفته شده‌است.»

فرهنگ جغرافیایی ایران در جلد دوم صفحه ۲۶۱ در سال ۱۳۲۸ شمسی دربارهٔ کلمه گوره زار آورده‌است:

> «دهی است جزء دهستان شراء بالا بخش کمیجان شهرستان اراک. ۷۲ کیلومتری جنوب کمیجان. ۱ کیلومتری راه عمومی شراء در دامنه کوهستان سردسیر و سکنه آن ۵۱۴ نفر مسیحی و ارمنی… نزدیک قریه در دامنه کوه شاه زنده هفت قبر بزرگ از ارامنه خیلی قدیم به جا مانده که به قبر هفت برادران یا هفت کسان معروف است و در کوه شاه زنده غاری وجود دارد که زرتشتیان آن را محل غیبت شاه کیخسرو می‌دانند. این غار و آن قبور مورد توجه هموطنان زرتشتی است. می‌گویند وقتی کیخسرو از سلطنت کناره گرفت با هفت تن از سرداران شبی را در این حدود گذراند و اصرار نمود یاران مراجعت نمایند. آنان قبول ننموده و صبح آن روز اثری از شاه ندیده و در نتیجه تفحصات زیاد در اثر سرما و طوفان هلاک شدند.
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> غار کوه:دهانه ی ورودی غار درون چاله ای است و اندازه ی آن حدود دو در یک و نیم متر است. پس از دهانه، دهلیزی با امتداد شرقی- غربی و ۱۸ متر درازا با پهنایی کم حدود ۲متر وجود دارد که در پایان به حفره ای اتاق مانند می رسد که زیر چند تخته سنگ قرار دارد و چاهی نیز به سمت بالا دارد. دهانه ی غار تنها چند گام پایین تر از قله ی کوه قرار دارد. البته روی کوه دوقله ی شمالی و جنوبی و به فاصله ی بسیار کوتاهی از یکدیگر قرار دارند و غار شاه کیخسرو در نزدیکی قله ی جنوبی جای دارد. به دلیل وجود دو دهانه ی چاهی در بالای غار، در طول روز، غار کاملا تاریک نیست.
> 
> 
>

منابع
-----

1. ↑  «غار کیخسرو را بشناسیم». باشگاه خبرنگاران جاوان. ۱۶ تیر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۹.
2. ↑ . . پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک); پیوند خارجی در `|ناشر=` وجود دارد (کمک); پارامتر `|پیوند=` ناموجود یا خالی (کمک)
3. ↑  . پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
ویرایش شده توسط امیر محمد زارع

* کتاب گزارشنامه، نوشته ابراهیم دهگان، منبع[*پیوند مرده*]
* غار شازند و اسطوره‌های ایران باستان
* کوه و غار شاه کیخسرو
* غار کیخسرو (شاه کیخسرو)
* گروه کاوه بایگانی‌شده در ۲ آوریل ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine
* کوه شاه کیخسرو در نقشه

| * ن
* ب
* و
فهرست کوه‌های ایران |
| --- |
| البرز | 
* آردیچ
* آزادکوه
* آسمان سرا
* آق بابا
* آق داغ
* آلا داغ
* آهن کوه
* ادیو
* اربط داغ
* اشگار
* البرز
* اوته
* اوچ مازو
* اوزون بلاغ
* اولیا
* اونجلیق
* اینجه قاره
* بابا تپه سی
* باجگون
* بانکول
* بدبخت کوه
* برآهنگ
* برده زرد بوکان
* بزدان
* بغرو داغ
* بن در
* بنا کیله
* بوتالی
* بوقاتی
* بونیکن
* بیشه علی
* پاشلو
* پشت کوه
* پشته کوه
* پشمی
* پلنگ باسان
* پنج خرد
* پنجه علی
* پهنه‌حصار
* پیر محمود
* خلنو
* درفک
* دوبرار
* زرین‌کوه
* سیالان
* سپید قطور
* شاه البرز
* شاه‌وار
* علم‌کوه
* تخت سلیمان
* توچال
* قله زو
* آبگرم
* آسمان‌دول
* آهنگران
* کوه اژدها
* اسفراین
* الله‌اکبر
* امامزاده قاسم
* امرونه
* اناران
* انبوه
* باران
* باشوان
* باغ بالا
* بحر آسمان
* برآفتاب
* بز
* بلقیس
* بیان
* پازنان
* پدگی
* پلنگ‌کوه
* دماوند
* مهرچال
* وروشت

 |
| زاگرس | 
* آسِماری
* تاراز
* آتشکده
* اشتران کوه
* الوند
* الوند (لکان)
* بزلر
* بل
* بیستون
* پازنان
* پراو
* جاقل
* کوه نکروز
* کوه وزنه
* کوه رووش
* هوار برزه
* کوچسار
* کوه ونوشه
* پیر یوسف
* تاف
* تالوار
* تبریزخاتون
* تتار کوه
* تخت رستم
* ترجان
* تکه قیه سی
* تمندر
* تنگ دلفارد
* تنگ‌خور
* توفنده
* تولکه
* جبال حمرین
* جمات
* جمالی
* جنجا
* جهان‌داغی
* جهان‌بین
* میوله
* چال داغ
* چال قیه
* چپ قلو
* چرش
* چشمه
* چله‌خانه
* چلیکان
* چنگ الماس
* چور
* چلپوق
* درجزین
* چهل‌تن
* چهل‌چشمه
* چهل قانی
* حاجی‌آباد
* حسن کل
* حسین بک
* حصار بلاغی
* حلوان
* حمزه عرب
* حیدره
* خان بلاغی
* خان خاتون
* خبیر
* خرگوشان
* خروس لو
* خیرالمسجد
* داربید
* دارسو
* داروان
* دالاخانی
* دالاهو
* درب لوئی
* دربند
* دربند باد
* درنیان
* دست گرد
* دشت کوه
* دنا
* دو بلوطان
* دو پشت
* دوه سر داغ
* دیوان داغ
* دینار کوه
* رامند
* راوندی
* ریپک
* ریت کوه
* ریزو
* زردکوه
* زمیاه
* ساری‌داش
* سالداران
* سالن‌کوه
* سامان چه
* سامله
* سایدون
* سراج‌الدین
* سرخان
* سردلی
* سردوئیه
* سرکوما
* سریال
* سفیدکوه
* سکار
* سلطان جهانگیر
* سمبوران
* سندان داغ
* سیاه بندان
* سیاه‌کوه (فریدون‌شهر)
* سیرو
* شاه ناصر
* شاهان
* شاهان‌کوه
* شاهو
* شلت
* شمه دشت
* شور شیرین
* شوه
* شهباز
* شیخ بزید
* شیرز
* صفر داغ
* عالی ور
* عطا کوه
* علی باشی
* علی بیگ لو
* علی مک
* عظیمیه
* غزال
* غزان
* غوزی
* فرخشاد
* فرنگ
* فینو
* قازان
* قالی‌کوه
* قلعه‌گریخته
* کبیرکوه
* کلات
* گرین
* لجور
* میش‌پرور
* نر
* هزار دره
* هوا
* هفت‌تنان
* مهراب‌کوه
* کِی‌نو
* شیربرفی

 |
| بینالود | 
* کوه بینالود
* کوه شیرباد
* کوه فلسکه
* کوه زشک
* کوه چمن
* کوه قوچگر
* کوه زرگران

 |
| کاشمر-تربت | 
* آریا
* باغدشت
* چهل دختر کوهسرخ

 |
| کوه‌های مرکزی | 
* اورین
* بارز
* بلقیس
* برده رش
* بزقوش
* پلوار
* تفتان
* جوپار
* خواجه
* دالامپر
* سبلان
* سهند
* سیاه‌کوه (فردوس)
* شیرکوه
* قافلانکوه
* قاسم خان
* قبله داغ
* قدمگاه
* قراض
* قرق داغی
* قرمز آبگرم
* قره داش
* قره داغ
* قره دره
* قره گز
* قزل ارسلان
* قزل‌داغ
* قشلاق
* قلاجه
* قلنجه
* قلعه ماران
* قلی‌آباد
* قندران باشی
* قوشه داغ
* قیدار
* کازینستان
* کت داغی
* کتا کوه
* کته رش
* کرکس
* کرناسن
* کلتگه
* کلک
* کلو نرمه
* کلاهه
* کمارج
* کندی شیخان
* کوچک خرمال
* کوری کن
* کولیته
* کولیها
* کوه قبله
* کوه شاه
* کوه مدبه
* کوه هزار
* کوه سرخ
* کی نو
* کیامکی
* کمتال
* کهار
* گاریش
* گبری
* گچه
* گداریگی
* گران
* گرمز ناب
* گری
* گردونکوه
* گزو
* گشتی سر
* گک
* گل داغ
* گل دامن داغ
* گلاتوهست
* گلاون
* گلچین
* گنو
* گور کوه
* گوشکار
* گوگرد
* گوین
* لاشکار
* لندر
* لونکه
* مارپیچ
* ماسوله داغ
* مافارون
* ماکوان
* مالو
* مانشت
* مرغوب
* مست
* مسجد میرزا
* مشرحات
* معارف
* ملک سیاه کوه
* ملک هلان
* الموقولاغ
* می‌ها
* میجان
* میش داغ
* میشوداغی
* میشون
* میناباد
* نارو
* ناخ
* ناسفنده کوه
* نای‌بند
* نباورد
* نثار
* نخودچال
* نسار
* نوا
* نیلگ
* نیوا دره
* وازئه
* وردلان رنگ
* ویزنهار
* هشتاد پهلو
* هنجیس
* هودیان
* هیزمی
* یوسف سیاه

 |
| هزارمسجد | 
* اژدر کوه

 |
| رشته‌کوه‌های ایران | 
* بینالود
* رشته‌کوه کاشمر-تربت
	+ باغدشت
* هزارمسجد

 |
| فهرست کوه‌های ایران |