| مکانیک آماری |
| --- |
|  |
| * ترمودینامیک
* نظریه جنبشی
 |
| آمار ذرات
* تئوری چرخش-آمار
* ذرات یکسان
* ماکسول بولتزمن
* بوز-اینشتین
* فرمی-دیراک
* Parastatistics
* Anyonic Statistics
* Braid Statistics
 |
| هنگردهای ترمودینامیک
* *NVE* ریزبندادی
* *NVAT* بندادی
* *µVAT* بزرگ‌بندادی
* *NPH* Isoenthalpic–isobaric
* *NPT* Isothermal–isobaric
* *µVT* Open statistical
 |
| مدل‌ها
* دبای
* جامد اینشتین
* ایزینگ
* پاتس
 |
| پتانسیل ترمودینامیکی
* انرژی درونی
* آنتالپی
* انرژی آزاد هلمولتز
* انرژی آزاد گیبس
* پتانسیل بزرگ
 |
| دانشمندان
* جیمز کلرک ماکسول
* لودویگ بولتسمان
* جوسایا ویلارد گیبس
* آلبرت اینشتین
* پائول ارنفست
* جان فون نویمان
* ریچارد سی تولمان
* پیتر دبای
* انریکو فرمی
* ساتیندرا بوز
 |
| * ن
* ب
* و
 |

مکانیک آماری
**مکانیک آماری**، یکی از مباحث مطرح در فیزیک است که به سیستم‌هایی با تعداد متغیرهای بسیار زیاد می‌پردازد. این متغیرها می‌توانند ذراتی چون اتم‌ها، مولکول‌ها، یا ذرات بنیادی باشند که تعداد آن‌ها می‌تواند هم‌مرتبه با عدد آووگادرو باشد. در این مبحث، با استفاده از خاصیتهای میکروسکوپی این ذرات مانند ساختار اتمی و برهمکنش بین آن‌ها، اطلاعاتی در مورد خواص ماکروسکوپی سیستم مانند فشار، انتروپی و انرژی آزاد گیبس، از طریق محاسبات و روش‌های آماری به دست می‌آید. مثلاً معادله‌های حالت در ترمودینامیک توسط مدل‌های میکروسکوپی-آماری مشتق می‌شوند.

مکانیک آماری شکوفایی خود را قبل از همه، مدیون دانشمندان کلاسیکی نظیر لودویگ بولتزمان، جوسایا ویلارد گیبز و جیمز کلرک ماکسول می‌باشد.

هدف مکانیک آماری پیش گویی، درک پدیده‌های ماکروسکوپی و محاسبه خواص آن‌ها از روی خواص مولکولهای منفرد سازنده آن سیستم است.

مکانیک آماری همانند پلی است که خواص ذرهای (نتایج مکانیک کوانتومی) را به خواص ماکروسکوپی (نتایج ترمودینامیک) سیستم مربوط می‌کند.

ترمودینامیک قادر است بین بسیاری از خواص ارتباط برقرار نماید، ولی در رابطه با مقدار آن و علتها هیچ اطلاعاتی نمی‌دهد. برعکس، در مکانیک آماری صحبت از علتها، چراها و اندازه‌گیری مقادیر است.

مفاهیم بنیادی در مکانیک آماری
-----------------------------

### میکرو حالت ها (ریز حالت) و ماکرو حالت ها (درشت حالت)

هسته اصلی مکانیک آماری، تمایز بین حالت‌های خرد و کلان است. یک ریز حالت، پیکربندی دقیق سیستم را نشان می‌دهد و موقعیت و لحظه تمام ذرات تشکیل‌دهنده آن را مشخص می‌کند. در واقع در میکروحالت‌ها ما جرئیات دقیق سیستم از جمله اینکه هر ذره در چه جایگاهی قرار دارد و چه ویژگی‌هایی دارد را درنظر می‌گیریم. در مقابل، یک حالت ماکروسکوپی، سیستم را با استفاده از متغیرهای ماکروسکوپی مانند دما، فشار و حجم توصیف می کند. یعنی به جای بررسی جزء به جزء سیستم کمیت‌هایی تعریف می‌کنیم که تحولات سیستم را در مقیاس بزرگ اندازه‌گیری می‌کند.

### آنسامبل

برای مقابله با سیستم‌های پیچیده، مکانیک آماری مجموعه‌های (آنسامبل – Ensemble) مختلفی را به کار می‌گیرد که هر کدام با شرایط خاصی مرتبط هستند. مفهوم کلیدی پشت این مجموعه ها تابع پارش (Partition Function) است که با Z نشان داده می‌شود. سه پارامتر مهم در این مجموعه‌ها یعنی تعداد ذرات، دما و انرژی مشخص کننده نوع آنسامبل ما خواهد بود.

### آنتروپی

با استفاده از مکانیک آماری می توانیم ترمودینامیک را به مفاهیم آماری متصل کنیم. آنتروپی یک سیستم به تعداد ریز حالت‌های قابل دسترسی در یک ماکروحالت داده شده مربوط می شود. به عبارتی آنتروپی سنجه‌ای از میزان بی‌نظمی در یک سامانه درنظر گرفته‌می‌شود. قانون دوم ترمودینامیک که بیان می‌کند که آنتروپی در یک سیستم ایزوله تمایل به افزایش دارد.

منبع و برای یادگیری
-------------------

1. ↑  «سمینار مکانیک آماری (ترمودینامیک آماری و گازهای اتمی ایده‌آل) | آنلاین پروژه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۹-۱۶.
2. ↑  مختاری، آرین (۲۰۲۳-۰۷-۱۹). «مکانیک آماری چیست؟». *هگزیست*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۱۹.

* Huang, Kerson (1990). *Statistical Mechanics.* Wiley, John & Sons, Inc. ISBN 0-471-81518-7.

پیوند به بیرون
--------------

* فلسفهٔ مکانیک آماری
* مکانیک آماری چیست ؟

| * ن
* ب
* و
شاخه‌های فیزیک |
| --- |
| قسمت‌ها | 
* فیزیک کاربردی
* فیزیک تجربی
* فیزیک نظری

 |
| انرژی و حرکت (فیزیک) | 
* مکانیک کلاسیک
	+ مکانیک لاگرانژی
	+ مکانیک هامیلتونی
* مکانیک محیط‌های پیوسته
* مکانیک سماوی
* مکانیک آماری
* ترمودینامیک
* مکانیک شاره‌ها
* مکانیک کوانتوم

 |
| امواج و میدان‌ها | 
* گرانش
* الکترومغناطیس
* نظریه میدان‌های کوانتومی
* نظریه نسبیت
	+ نسبیت خاص
	+ نسبیت عام
		- آشنایی

 |
| علوم فیزیکیو ریاضیات | 
* فیزیک شتاب‌دهنده‌ها
* صوت‌شناسی
* اخترفیزیک
	+ هلیوفیزیک
	+ اخترفیزیک هسته‌ای
	+ فیزیک خورشید
	+ فیزیک فضا
	+ فیزیک ستارگان
* فیزیک اتمی، مولکولی و نوری
* شیمی‌فیزیک
* فیزیک محاسباتی
* فیزیک ماده چگال
* فیزیک حالت جامد
* فیزیک مواد
* فیزیک ریاضی
* فیزیک اتمی
* فیزیک مولکولی
* فیزیک هسته‌ای
* نورشناسی
	+ اپتیک غیرخطی
	+ نورشناخت کوانتومی
* فیزیک دیجیتال
* فیزیک ذرات
	+ اخترفیزیک ذره‌ای
	+ پدیده‌شناسی فیزیک ذره‌ای
* پلاسما
* فیزیک پلیمر
* فیزیک آماری
* علوم مهندسی
* فیزیک مهندسی

 |
| فیزیک و زیست‌شناسی / زمین‌شناسی / علم اقتصاد | 
* زیست‌فیزیک
	+ بیومکانیک
	+ فیزیک پزشکی
	+ عصب‌شناسی
* اگروفیزیک
	+ فیزیک خاک
* فیزیک اتمسفر
* اکونوفیزیک
* ژئوفیزیک
* سایکوفیزیک

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |