**ابوتراب نفیسی** (۱۲۹۳–۱۳۸۶) یکی از پزشکان برجسته ایرانی است. او دارای فوق تخصص در رشته قلب و استاد برجسته دانشکده پزشکی اصفهان و عضو فرهنگستان علوم پزشکی بود. علاوه بر تدریس در دانشکده پزشکی اصفهان و کار در بیمارستان های این شهر، بیش از نیم قرن در مطب خود به مداوای بیماران پرداخت. مهمترین خصوصیت او در تلفیق علم مدرن پزشکی با طب سنتی و در قدرت تشخیص او در بیماری‌ها بود.

زندگی‌نامه
----------

ابوتراب نفیسی زاده ۱۲۹۳ شمسی در ده *پوده* در نزدیکی قمشه اصفهان است. بیشتر افراد خاندان او که مولد اصلی آنان کرمان بوده و نام خانوادگی خود را از نام سر سلسله یعنی نفیس ابن عوض کرمانی گرفته‌اند، یا طبیب بوده‌اند یا ادیب. نفیس ابن عوض حکیم و طبیب معروفی بوده و صاحب دو کتاب معروف در طب به نام "شرح الاسباب و العلامات" و "شرح نفیس" است و در زمان الغ بیک و به دعوت او از کرمان به سمرقند رفته و مدتی به عنوان پزشک مخصوص الغ بیک خدمت کرده است.

نفیسی در خاطرات خود زندگی اش را این‌طور شرح می‌دهد: «این جانب دوره ابتدائی را در سه سال و نیم طی کرده و در سال ۱۳۱۰ (شمسی) از دبیرستان سعدی اصفهان و در سال ۱۳۱۶ از دانشکده پزشکی تهران فارغ‌التحصیل شده و در تمام دوران تحصیل طب رتبه اول بوده و به دریافت مدال علمی مفتخر و پس از شروع خدمت نظام وظیفه در ۱۳۱۶،دو سال خدمت را در اصفهان گذرانیده و در ۱۳۱۸ خدمت به اتمام رسید.... بعد متصدی درمانگاه کازرونی در اصفهان شدم و در سال ۱۳۲۵ به سمت دانشیاری رشته گیاه‌شناسی آموزشگاه عالی بهداری منصوب و در سال ۱۳۲۷ دانشیاری رشته بالینی داخلی آموزشگاه عالی بهداری و دانشکده پزشکی و ریاست بخش داخلی منصوب گردیده و بالاخره در سال ۱۳۲۶ به سمت استاد رشته بالینی داخلی انتخاب گردیده‌ام. در سال‌های ۱۹۵۲ و ۱۹۵۳ مسیحی رشته تکمیلی قلب شناسی را از دانشگاه هاروارد در آمریکا گذرانده و به کشورهای خارج از جمله انگلستان، فرانسه، ایتالیا، سوئیس، اسرائیل، لبنان، سوریه، مصر، یونان، قبرس و اردن به منظور مطالعه مسافرت نموده و در سال ۱۳۴۲ موفق به دریافت نشان "اُردرِ دِ لاسانته پابلیک ordre de la Sante Publique" از دولت فرانسه گردیدم. از سال ۱۳۴۲ به سمت رئیس دانشکده پزشکی و داروسازی و مدیر گروه داخلی و اطفال منصوب شدم».

می‌توان گفت که سال‌های ۱۳۳۵ تا دهه ۱۳۶۰ شمسی از پربارترین دوران زندگی او محسوب می‌شود: در این مدت از یک طرف به عنوان استاد پزشکی، طب مدرن را آموزش می‌دهد و از طرف دیگر به عنوان پژوهشگر و حکیم اسلامی به تحقیق در مورد طب سنتی و طب گیاهی پرداخته و پس از چندی به ریاست مؤسسه تحقیقات طب سنتی دانشگاه اصفهان انتخاب می‌شود. از سال ۱۳۶۰ به بعد او از دانشکده علوم پزشکی بازنشسته می‌شود و از ۱۳۶۹ عضو برجسته و دائمی فرهنگستان علوم منصوب می‌شود. تا هشتاد سالگی به مداوای بیماران خود در مطب ادامه می دهد.

درگذشت
------

وی در آذر ماه ۱۳۸۶ شمسی در منزل شخصی خود در اصفهان درگذشت.

مزار وی در باغ رضوان اصفهان

آثار
----

**آثار مربوط به زندگی نامه ابوتراب نفیسی:**

* نبض حیات: در گذر طب سنتی و طب نوین ایران. زندگی و آثار ابوتراب نفیسی. به اهتمام نسرین نفیسی، مهدی نفیسی. ۱۳۸۰، انتشارات نقش خورشید، اصفهان.
* زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی ابوتراب نفیسی. شماره ۱۳۸ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، اسفند ۱۳۹۳.
* تهران، زندگی پزشکی من. ابوتراب نفیسی، به اهتمام نسرین نفیسی، انتشارات مانی، با همکاری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ۱۳۹۶، اصفهان

### آثار چاپ شده

از نفیسی در مجموع تعداد بیست و دو کتاب و بیش از هشتاد مقاله علمی و تحقیقی باقی مانده است. در زیر بر اساس موضوعی، عنوان و مشخصات کتب تدوین شده ایشان می‌آید:

**کتب پزشکی:**

* *سمیولوژی بیماری های اعصاب*. دکتر کامکار، چاپخانه امامی، اصفهان، 1330
* *اصول کاردیوگرافی*. دانشگاه اصفهان، چاپخانه داد. اصفهان، 1339
* *سمیولوژی قلب و ریه*. کتاب فروشی شهسواری، اصفهان. 1340
* *سمیولوژی هاضمه*. کتاب فروشی شهسواری، اصفهان. چاپخانه راه نجات. 1341
* *نشانه شناسی سینه و تعبیر علائم آن*. راه نجات. اصفهان. 1341
* *چگونه باید آموخت (درس اول: یادگیری پزشکی*). دانشگاه اصفهان، 1348
* *مقدمات فن یادگیری علم پزشکی*. دانشگاه اصفهان، 1355
* *ترجمه کتاب من لایحضره الطبیب و برء الساعه، ابوبکر محمد بن زکریای رازی*. دانشگاه تهران، وزارت ارشاد اسلامی، شهریور 1363
* *مختصر تاریخ علوم پزشکی تا ابتدای قرن معاصر*. دانشگاه اصفهان. 1365 *تاریخ اخلاق پزشکی*. دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، 1371

**کتب طب سنتی:**

* پژوهش در مبانی عقاید سنتی پزشکی مردم ایران. انتشارات مشعل، اصفهان. ۱۳۶۴.
* عقاید سنتی مردم ایران: دربارهٔ بهداشت تن و روان و درمان بیماری‌های رایج در ایران. دانشگاه اصفهان، ۱۳۶۸.
* خواص خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها طی قرون و اعصار در بین ملل مختلف جهان. جهاد دانشگاهی دانشگاه اصفهان، ۱۳۶۲. چاپ دوم ۱۳۹۳

**کتب دینی:**

* *انسان جانشین خدا در روی زمین*. آذر آبادگان، تبریز، 1344
* *بررسی تحلیل مشکلات جوانان*. کانون علمی تربیتی جهان اسلام، اصفهان. 1349
* *اسلام و دانش امروزی*. انتشارات قائم، اصفهان. 1350
* *انسان، شاهکار خلقت*. دانشگاه تبریز، 1350
* *بررسی روزه از نظر طبی*. مکتب اسلام، قم، 1388

منابع
-----

1. ↑  محمدمهدی اسلامی. «وقتی لاجوردی آرزوی مرگ کرد».
2. ↑  *چکیده زندگانی من. دکتر ابوتراب نفیسی*. به کوشش مهدی نفیسی. آرشیو خانوادگی دکتر ابوتراب نفیسی. اسفند ۱۳۹۸.
3. ↑  *نبض حیات: در گذر طب سنتی و طب نوین ایران. زندگی و آثار دکتر ابوتراب نفیسی*. به اهتمام نسرین نفیسی و مهدی نفیسی. انتشارات نقش خورشید، ۱۳۸۰، اصفهان، ص ۴۴۷ و ۴۴۸.