**آباد**، شهری است از توابع بخش مرکزی شهرستان تنگستان در استان بوشهر که در ۲۸ آذر ۱۳۹۱، ارتقاء یافت.

جمعیت
-----

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهر ۳٬۵۰۳ نفر (در ۹۳۶ خانوار) بوده‌است.

| جمعیت تاریخی |
| --- |
| سال | جمعیت | ±% |
| ۱۳۸۵ | ۳٬۱۹۷ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۳٬۵۰۳ | ۹٫۶٪+ |

تاریخچه
-------

در خصوص تاریخچه باستانی آباد بجز چند مکان مدفون اطلاع دیگری در دست نیست. مکانهایی که قدمت آباد در سلسله ساسانیان را تأیید می‌کند. شهری سرسبز که بر اثر سیل مدفون شده و خالی از سکنه می‌گردد. در اواخر سلسله زندیه افرادی از ایل زنگنه که به قصد کمک به لطفعلی خان زند و جمع‌آوری نیرو به دشتی و دشتستان آمدند و در محل شهر کنونی آباد سکنی گزیدند. پس از دستگیری لطفعلی خان توسط محمد خان قاجار و نابینا و کشته شدن او، فرستادگان وی در آباد مانده و نام گزفاق که نام محلی در کرمانشاه می‌باشد را بر آن نهادند.[]

آثار باستانی
------------

تل کوشک (بقایای شهر مدفون شده توز)
امامزاده شاه نعمت‌الله -آباد
در نزدیکی شهر تلی از خاک وجود دارد که در زیر آن کاخی مشهور به کوشک مربوط به دوره ساسانیان وجود دارد، ماهیت تپه کوشک هنگام تسطیج آن و هویدا شدن قسمتی از ساختمان مدفون در زیر تپه (برابر تصویر) کشف شد اما به دلیل عدم پیگیری مسئولان ذی‌ربط در خصوص ثبت این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی و عدم ممانعت از تخریب آن متأسفانه مالک زمین در اواسط سال ۹۱ تل مذکور را با خاک یکسان کرد. از این رو قدمت تاریخی این شهر به پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد و به عقیده عده‌ای شهر گمشده توز همین آباد می‌باشد. همچنین در بالاترین ارتفاعات کوه آباد واقع در ضلع شرقی شهر قلعه‌ای وجود دارد که به دوره نوسنگی یعنی حدود ۷۰۰۰ سال پیش برمی گردد که به علت صعب العبور بودن مسیر آن تاکنون در فهرست آثار ملی ثبت نشده‌است.[]

بررسی‌های تاریخی
----------------

برابر نظریات یکی از مورخین که برای اولین بار نظریه مدفون شدن شهر قدیمی توز در زیر شهر کنونی آباد به علت سیل را مطرح کرد، تاریخ نگاران دیگر در صدد جستجو و کندوکاو در جهت یافتن مدارک و اثبات این قضیه برآمدند. وی در مقاله‌ای تحت عنوان (توز زنده است) به این موضوع پرداخته و در قسمتی از آن مقاله چنین نوشته‌است: «تطابق موقعیت طبیعی و جغرافیایی کنونی آباد با مکان توصیف شده شهر توز توسط مورخین قدیمی که شهر توز را بین کوهستان و تپه‌های ماهور وصف کرده‌اند، بطوریکه رودخانه‌ای از کنار آن می‌گذشته‌است؛ مورخین امروزی را به این یقین رسانده‌است که شهر گمشده توز که مکان دقیق آن تا به امروز نامشخص بوده و تمدن غنی آریایی در آن جای داشته، در حدود شهر آباد بوده‌است.»

منابع
-----

1. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
2. ↑  4 روستای استان بوشهر شهر شدند بوشهر نیوز
3. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۰» (اکسل). درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان تنگستان |
| --- |
| مرکز | 
* اهرم

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی  | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* اهرم
* آباد

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| اهرم | 
* آشی
* آشور
* بنیان
* بازوئی
* چاه‌پیر
* دم‌روباه‌دان
* اشکالی عوض‌حسین
* اشکالی محمدحاجی
* اشکالی سیدی
* اشکالی زائرحسین
* گشی
* گلنگون
* حیدری
* جمالی زایرحسین
* کیدی
* کناربنی
* کناری
* مخدان
* منصوری جنوبی
* منصوری شمالی
* منصوری وسطی
* آمار
* سمل جنوبی
* سمل شمالی
* شیرمرد
* تکون
* تلخ‌آبریز

 |
| باغک | 
* آب‌بویی
* احمدآباد
* احشام حاج‌خورشید
* عالی‌حسینی
* علی‌محمدی
* انبارک
* باغک جنوبی
* باغک شمالی
* باغچه جنوبی
* باغچه شمالی
* بنه‌گز
* چاه‌گاه
* چهارتل
* گادوئی
* گلکی
* حسین‌سادنی
* کاکلی
* خیاری
* کنارنرو
* منگلی
* محمدعبدی
* محمدطاهری
* قباکلکی
* قایدابراهیمی
* قنبری
* سربستی
* سه‌چاه
* شورکی
* سمیل‌علی
* زیادمال

 |

 |

 |
| دلوار | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* دلوار

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| بوالخیر | 
* عامری
* بربو
* بریکان
* بنجو
* بوالخیر
* بوجیکدو
* چاه‌پهن
* گاهی
* هدکان
* کلات
* کری
* خورشهابی
* رستمی
* سالم‌آباد
* زیراهک

 |
| دلوار | 
* احشام جمال
* احشام سرتل
* عالی‌چنگی
* علی‌آباد جائینک
* باشی
* چاه‌تلخ جنوبی
* چاه‌تلخ شمالی
* دلارام
* ده‌نو
* گرگور
* گورک دژگاه
* گورک کله‌بندی
* گورک خورشیدی
* گورک محمدرحیمی
* گورک سادات
* گورک سلیمانی
* حاجی‌آباد
* جائینک
* خیش‌اشکن
* لیلک
* مل‌گپ
* مزارحسینی
* محمدعامری
* پهلوان‌کشی
* رستمی
* زایرابراهیمی

 |

 |

 |

 |