recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
واترشیپ دون، از شمال شرقی دیده می‌شود.
***واترشیپ دَون*** (انگلیسی: Watership Down) یک تپه در اکچینزول در محله مدنی اکینزول، سیدمونتون و اسقف‌های گرین در شهرستان انگلیسی همپشایر، به عنوان بخشی از همپشایر داونز است. نسبتاً شیب‌دار از جناح شمالی خود (سمت نازک) بالا می‌رود، اما به سمت جنوب شیب بسیار ملایم‌تر است. این قله ۲۳۷ متر (۷۷۸ فوت) بالاتر از سطح دریا قرار دارد که یکی از بلندترین نقاط همپشایر است. پایین بیشتر به عنوان محیط رمان ریچارد آدامز در سال ۱۹۷۲ درباره خرگوش‌ها شناخته می‌شود که به نام *واترشیپ دَون* نیز شناخته می‌شود. این منطقه بین دوچرخه‌سواران و پیاده‌روی‌ها محبوب است. یک راه پله، مسیر پیاده‌روی، در امتداد خط الراس دَون قرار دارد که در لبه جنوب شرقی منطقه زیبایی طبیعی شمال وسکس داونز قرار دارد. از دیگر ویژگی‌های اطراف می‌توان به لدل هیل، در گریت لیچفیلد دَون، بلافاصله در غرب اشاره کرد. بخشی از تپه یک سایت بیولوژیکی به وسعت ۱۰.۳۷ هکتار (۲۵.۶ هکتار) است که برای اولین بار در سال ۱۹۷۸ اعلام شد. این تپه دارای قلعه تپه‌ای نیمه تکمیل شده عصر آهن در قله خود است و منطقه اطراف آن سرشار از تومول‌های عصر آهن است. محوطه‌ها، لینچت‌ها و سیستم‌های میدانی. بیشتر در سمت غرب بیکن هیل قرار دارد. واترشیپ دَون، از طریق دهکده بزرگ کینگزدر قابل دسترسی است. واترشیپ دَون استاد یک مؤسسه پرورش اسب است که متعلق به اندرو لوید وبر و همسرش مادلین گوردون، یک رویداد سابق، است که در نزدیکی دادگاه سیدمونتون زندگی می‌کنند.

منابع
-----

1. ↑  *Watership Down. Worldcat. 1972. OCLC*.
2. ↑  «Interview - In-Conversation with Simon Marsh (General Manager of Watership Down & Kiltinan Castle Stud)». *Secretariat's World* (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۲.
برای فیلمی به این نام درساژ (فیلم) را ببینید.

**درِساژ** (به فرانسوی و انگلیسی: dressage) یا **خَرامِش** رشته‌ای در ورزش سوارکاری است که در آن، سوار اسب خود را به اجرای مجموعه‌حرکات دقیق و هماهنگ، همراه با ترتیب و زمان‌بندی مشخصی وامی‌دارد تا میزان هماهنگی خود با اسب و آزمودگی حیوان را نشان دهد.

درساژ، در درجهٔ اول، آموختن رفتارهایی (جلو رفتن، چرخیدن، ایستادن، پرش، …) است که از اسب انتظار می‌رود هنگامی که به او اشاره می‌شود (تغییر تُن صدا، صدا زدن)، اشاره با استفاده از پاها، دستان، افسار، …) انجام دهد.
در درجهٔ دوم، درساژ یکی از رشته‌های المپیکی سوارکاری است. این رشتهٔ ورزشی یک هنر نیز محسوب می‌شود، زیرا جستجوی زیبایی حرکات و رفتار یکی از مهم‌ترین اهداف آن است.

تاریخچهٔ درساژ
--------------

مسابقات درساژ برای نخستین بار در سال ۱۹۱۲ در لیست بازی‌های المپیک (استکهلم) قرار گرفت. البته این نوع هنر در یونان باستان نیز رواج داشت و سوارکاران برای نمایش اسب‌های خود و حرکات نمایشی با یک دیگر به رقابت می‌پرداختند.

چگونگی برگزاری مسابقات درساژ
----------------------------

زمین مسابقات خرامش مستطیلی به طول ۶۰ متر و عرض ۲۰ متر است. سوارکاران به نوبت در زمین حاضر می‌شوند و نمایش خود را طبق برنامه اجرا می‌کنند. برنامه‌ها می‌توانند اختیاری و همراه با موسیقی باشند، یا از قبل توسط داوران مشخص شده باشند. هیئت داوران که از ۲ تا ۵ نفر تشکیل شده‌اند، با توجه به روانی نمایش و میزان سختی آن، دقت در انجام حرکات، میزان مطیع بودن اسب، کیفیت حرکات و رفتار او، چگونگی قرار گرفتن سوارکار بر روی اسب و… نمراتی بین ۰ (انجام ندادن حرکت) تا ۱۰ (حرکتی بی نقص و عالی) را برای هر حرکت یادداشت می‌کنند. سوارکار باید سعی کند حرکاتش برای هدایت اسب تا حد امکان مخفی باشد و دیده نشود، به طوری که احساس شود ارتباط ذهنی میان آن دو وجود دارد. این کار ممکن است به نظر تماشاگران بسیار آسان بیاید، در حالی که نتیجهٔ تلاش بسیار چندین سال می‌باشد.

معدل سوارکار بر حسب در صد اعلام می‌شود. معدلی بین ۶۵٪ تا ۷۰٪ معدلی خوبی برای مسابقات کشوری است. معدل برندگان مسابقات بزرگ بین‌المللی معمولاً بین ۷۵٪ تا ۸۰٪ می‌باشد. هم‌اکنون رکورد مسابقات بین‌المللی درساژ با برنامهٔ اختیاری، ۸۵/۸۷٪ می‌باشد و متعلق به انکی فان گرونسون از هلند و اسبش سالینرو می‌باشد که در سال ۲۰۰۶ در مسابقهٔ شهر دن‌بوس برنده شد.

یکی از حرکات خرامشی.

منابع
-----

1. ↑  برابرنهادهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

پیوند به بیرون
--------------

* 

| * ن
* ب
* و
ورزش‌های المپیک تابستانی |
| --- |
| برنامه اصلی | 
* ورزش‌های آبی
	+ شنای موزون
	+ شیرجه
	+ شنا
	+ واترپلو
* تیراندازی با کمان
* دو و میدانی
* بدمینتون
* بسکتبال
	+ ۳\*۳
* بوکس
* قایقرانی
	+ اسلالوم
	+ اسپرینت
* دوچرخه‌سواری
	+ BMX racing
	+ Freestyle BMX
	+ کوهستان
	+ جاده
	+ پیست
* سوارکاری
	+ درساژ
	+ Eventing
	+ پرش با اسب
* شمشیربازی
* هاکی روی چمن
* فوتبال
* گلف
* ژیمناستیک
	+ ژیمناستیک هنری
	+ ژیمناستیک ریتمیک
	+ ترامپولین
* هندبال
* جودو
* پنج‌گانه مدرن
* روئینگ
* راگبی ۷ نفره
* قایقرانی بادبانی
* تیراندازی
* تنیس روی میز
* تکواندو
* تنیس
* سه‌گانه
* والیبال
	+ والیبال ساحلی
* وزنه‌برداری
* کشتی
	+ کشتی آزاد
	+ کشتی فرنگی

 |
| اضافه‌شده برای ۲۰۲۰ | 
* بیسبال / سافت‌بال
* کاراته
* اسکیت‌بردینگ
* کوهنوردی ورزشی
* موج‌سواری

 |
| 
* *همچنین ببینید:* ورزش‌های پارالمپیک و ورزش‌های المپیک زمستانی

 |
**درخت گلابی وحشی** (به ترکی استانبولی: Ahlat Ağacı) نام یک فیلم درام ترکی به کارگردانی نوری بیلگه جیلان و فیلم‌نامه‌ای مشترک با همکاری آکین آکسو رمان نویس، و همسرش اِبرو جیلان فیلمساز، عکاس و بازیگر و خود نوری بیلگه‌جیلان محصول ۲۰۱۸ است. این فیلم برای رقابت درکسب نخل طلا هفتاد و یکمین جشنواره فیلم کن انتخاب شد.

نوری بیلگه جیلان گفته است داستان این فیلم را از زندگی پدر و پسری الهام گرفته که در همسایگی او (در نزدیکی چناق قلعه ترکیه، جایی که او بزرگ شده) زندگی می کردند. پسر موافقت می کند که در نگارش فیلمنامه با جیلان همکاری کند و همچنین نقش امام ویسل را در فیلم بازی می کند. همچنین آیدین دوگو دمیرکول، بازیگر نقش اول این فیلم، تا آن زمان هرگز در فیلمی بازی نکرده بود و جیلان او را در فیس بوک پیدا کرده است. جیلان در یکی از مصاحبه‌هایش از او به عنوان «... باهوش ترین بازیگری که تا به امروز ملاقات کرده‌ام» یاد می کند.

داستان
------

درخت گلابی وحشی داستان مردی به نام سینان است که به ادبیات علاقه دارد و می‌خواهد نویسنده باشد. او به دهکده زادگاهش برمی‌گردد. او به‌دنبال راهی برای فراهم کردن منابع مالی برای چاپ کتاب خود می باشد و در دهکده با قرض‌های پدرش که برای گریز از پوچی زندگی رو به شرط بندی آورده است، مواجه می‌شود. 

فیلم برای علاقه‌مندان به سینمای دیالوگ محور پر از لحظات زیبایی ست که دیالوگ های پر مغز و طولانی گاه تا ده دقیقه و بیشتر مخاطب را با خود درگیر میکند و بعد از پایان فیلم نیز، رها کردنی در کار نیست. گفتگوها در محوریت انگیزه های ذاتی انسان، علت پیدایش هستی و هدف از آفرینش و نقش مذهب در زندگی بشر می باشد.

منابع
-----

1. ↑  "The 2018 Official Selection". *Cannes*. Retrieved 12 April 2018.
2. ↑  "Cannes Adds Lars von Trier's 'The House That Jack Built,' Sets Terry Gilliam's 'Don Quixote' as Closer". *Variety*. Retrieved 19 April 2018.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «*The Wild Pear Tree*». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۱۸.

پیوند به بیرون
--------------

* *درخت گلابی وحشی* در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)

| * ن
* ب
* و
فیلم‌های کارگردانی‌شده توسط نوری بیلگه جیلان |
| --- |
| 
* *قصبه* (۱۹۹۷)
* *ابرهای ماه مه* (۱۹۹۹)
* *اوزاک* (۲۰۰۲)
* *اقلیم‌ها* (۲۰۰۶)
* *سه میمون* (۲۰۰۸)
* *روزی روزگاری در آناتولی* (۲۰۱۱)
* *خواب زمستانی* (۲۰۱۴)
* *درخت گلابی وحشی* (۲۰۱۸)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فیلم است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**دوگانگی مقدس** (انگلیسی: Sacred–profane dichotomy) ایده‌ای که توسط جامعه‌شناس فرانسوی، امیل دورکیم مطرح شده‌است، که آن را ویژگی اصلی دین می‌دانست: سیستم یکپارچه اعتقادات و اعمال نسبت به چیزهای مقدس، و جدا کردن چیزهایی ممنوع از آن است. امیل دورکیم دین را بر اساس تمایز میان مقدس و نامقدس تعریف می‌کند.

مفهوم دین
---------

به عقیده دورکیم دین عبارت است از: نظام یکپارچه‌ای از باورداشت‌ها و عملکردهای مرتبط با چیزهای مقدس؛ یعنی چیزهایی که از چیزهای دیگر جدا انگاشته می‌شوند. این باورداشت‌ها و عملکردها، همه کسانی را که به آنها پایبندند، در یک اجتماع اخلاقی واحد همبسته می‌کند.

دورکیم امر مقدس را امری می‌داند که از سایر چیزها جدا نگه داشته می‌شود؛ امری که حرمت و احترام ویژه‌ای دارد و میان آن و چیزهای دیگر مرز و فاصله ای هست. صرف این مرزگذاری ساختار خاصی به جهان می‌بخشد و جهان را به دو بخش تقسیم می‌کند؛ یکی مقدس، محترم و مهم و دیگری نامقدس، معمولی و نامهم. معنا از خلال همین مرزگذاری زاییده می‌شود. این مرزگذاری به «چیزها» (اشیا) محدود نمی‌ماند و خود را به همه امور تسری می‌دهد: اعتقادها، رفتارها، انسان‌ها، زمان‌ها و مکان‌ها. در رویارویی با امر مقدس، هر چیزی جایگاهی می‌یابد، اهمیتی پیدا می‌کند و معنایی به خود می‌گیرد.

عدم ارتباط با خدایی برتر
------------------------

اولین نکته ای که دورکیم تأکید می‌کند این است که حقیقت دین اعتقاد به وجود خدایی برتر و فوق طبیعی نیست؛ زیرا ادیانی وجود دارند که در آنها اعتقاد به خدا نیست. به عنوان مثال در بودیسم اعتقاد به خدا وجود ندارد. بوداییان خدای هندوها را نمی‌پذیرند و به‌طور اساسی در این مکتب اعتقاد به خدا یا موجودی برتر وجود ندارد.

نکته دومی که دورکیم بیان می‌کند، این است که در حقیقت دین، مفاهیمی مانند راز یا فوق طبیعی نیز نقش ندارند؛ مثلاً نمی‌توان گفت: دین اعتقاد به موجود مافوق طبیعی است، زیرا انسان‌های ابتدایی به‌طور متعارف دو جهان مختلف، یعنی جهان طبیعت و جهان فوق طبیعی را نمی‌فهمند. انسان‌های ابتدایی تمام پدیده‌ها را غیرعادی و معجزه می‌دانند؛ یعنی دو جهان متفاوت نمی‌بینند؛ بلکه همه چیز را غیرعادی و تا حدی فوق طبیعی می‌دانند.

جستارهای وابسته
---------------

* کارناوال
* میرچا الیاده
* آیین
* نظارت اجتماعی

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sacred–profane dichotomy». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۲۰.

| * ن
* ب
* و
امیل دورکیم |
| --- |
| کتاب‌ها | 
* *درباره تقسیم کار اجتماعی* (۱۸۹۳)
* *قواعد روش جامعه‌شناسی* (۱۸۹۵)
* *خودکشی (کتاب دورکیم)* (۱۸۹۷)
* *صور بنیانی حیات دینی* (۱۹۱۲)
* *تربیت و جامعه‌شناسی* (۱۹۸۵)

 |  |
| بنیان‌گذاری | 
* جامعه‌شناسی دانشگاهی
* *سالنامه جامعه‌شناسی*

 |
| مفاهیم | 
* آگاهی جمعی
* آنومی
* اصلاح اجتماعی
* پژوهش‌های اجتماعی آماری
* تقسیم کار
* جامعه‌شناسی معرفت
* جوشش جمعی
* دوگانگی مقدس
* ذهن گروهی
* روح جمعی
* روش‌های کمی در جرم‌شناسی
* قانون
* مذهب
* واقعیت اجتماعی
* وجدان جمعی
* همبستگی مکانیکی و ارگانیک
* یکپارچه‌سازی اجتماعی

 |
| پژوهش | 
* دین
* خودکشی
* اتحادیه‌های صنفی
* توتم‌پرستی

 |
| مرتبط | 
* اثبات‌گرایی
* کارکردگرایی
* تاریخ جامعه‌شناسی

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد دین و آیین است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**هوتنتوتا** (به انگلیسی: Hottentotta) نام یک نوع عقرب از متنوع‌ترین جنس‌های خانواده بوتیده است، و گستره جغرافیایی آن‌ها در آفریقا (بغیر از قسمتهای وسیعی از صحرای بزرگ آفریقا)، خاورمیانه شامل شبه جزیره عربستان، جنوب ترکیه، عراق، ایران، افغانستان، پاکستان، هند و نپال وجود دارد. در سال ۲۰۰۷ پژوهشگری به نام کوواریک این عقرب را در نقاط مختلف دنیا مورد مطالعه مجدد قرار داد، و ۲۹ گروه گونه‌ای را در زیر مجموعه این جنس قرار داده است. عقرب هوتنتوتا یکی از شش عقرب مهم از نظر پزشکی در ایران می‌باشد که تقریباً در تمام نقاط کشور وجود دارد.

ویژگی‌ها
--------

این گونه از خانواده بوتیده دارای اندازه‌ای متوسط هستند که طول بدن آن در حدود ۷۰ تا ۹۰ میلی‌متر است. دست و پاها، ابتدای چنگالها و ابتدای دم در نقطه اتصال به بدن به رنگ زردرنگ و چنگالها، قسمت انتهایی دم در نزدیکی نیش و پشت بدن به رنگ قهوه‌ای تیره (یا سیاه) است. اینگونه دارای چنگالهای باریک بوده و رفتاری بسیار خشن و تهاجمی دارد.

محل زندگی
---------

این گونه در نواحی نیمه خشک تا مرطوب بوته‌ای و استپی زندگی می‌کند. برخلاف عموم عقرب‌ها صحراهای خشک مورد توجه این عقرب نیست و در مواردی تا ارتفاعات بالا در کوه‌های زاگرس نیز دیده شده‌است. زهر این گونه عقرب از خانواده بوتیدها در حدی است که فرد مصدوم باید تحت مراقبت پزشکی قرار گیرد. گزارش‌هایی از افراد مصدوم نشان دهنده تأثیر سم بر سیستم تنفسی، قلبی و عروقی است.

جستارهای وابسته
---------------

* عقرب

منابع
-----

1. ↑  شاهرخ نویدپور (۱۳۹۱). «مطالعه مروری گونه‌های مختلف عقرب هوتنتوتا». پایگاه اطلاعات علمی. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۳۹۲.[*پیوند مرده*]
2. 1 2  محسن ادیب. «عقرب دم سیاه ایرانی». کویرها و بیابانهای ایران. دریافت‌شده در ۱۱ مرداد ۱۳۹۲.
موقعیت جغرافیایی دریاچه
نمایی از اونترزی یا پایین‌دریاچه
**دریاچهٔ کنستانس** که در آلمانی **بودِنزی** یا **دریاچهٔ بودِن** (به آلمانی: Bodensee) نیز نامیده می‌شود، دریاچه‌ای کوهستانی به مساحت ۵۳۹ کیلومتر مربع و هم‌مرز با کشورهای سوئیس در جنوب، آلمان در شمال و اتریش در شرق آن است. این دریاچه ۶۸ کیلومتر طول و ۲۵۲ متر عمق دارد و توسط رود راین تغذیه می‌شود. دریاچهٔ کنستانس در کنار شهر کنستانتس به دو بازوی اونترزی یا پایین‌دریاچه (به آلمانی: Untersee) و اوبرلینگر زی (به آلمانی: Überlinger See) تقسیم می‌شود. همچنین بدنهٔ اصلی دریاچه، اوبرزی یا بالادریاچه (به آلمانی: Obersee) نامیده می‌شود.

خاک سواحل دریاچهٔ کنستانس حاصلخیز بوده و درختان میوه در آن‌ها کشت می‌شود. همچنین ماهیگیری و شراب‌سازی از مهم‌ترین صنایع منطقه به‌شمار می‌آید. از مهم‌ترین شهرها و شهرک‌های اطراف دریاچه می‌توان به کنستانس، فردریش‌هافن و لیندو در آلمان، برگنتس در اتریش و رورشاخ در سوئیس اشاره نمود.

دریاچه کنستانس دریاچه‌ای است که به وسیله رودخانه راین و در پای دامنه شمالی آلپ به وجود آمده‌است. دریاچه‌های با همین نام در کشورهای نیوزیلند و کانادا نیز وجود دارد. این دریاچه از سه توده آبی شامل اوبرس (دریاچه بالایی) آنترس (دریاچه پایینی) و سیرین که جریان کانال راین است تشکیل شده‌است. این دریاچه بین آلمان، سوئیس و اتریش در نزدیکی آلپ قرار دارد.

دریاچه ابتدا در حدود ۴۳ میلادی در کتاب جغرافیدانان رومی پمپونیوس ملا ذکر گردید. وی بیان نمود رود راین در دو دریاچه جریان دارد و نام‌های لاتینی لاکوس ونتوس (اوبرس) را برای دریاچه فوقانی و لاکوس آکرونیوس (اونتروس) را برای دریاچه تحتانی ذکر نمود. این دریاچه هم چنین دریای سوابین نیز نامیده می‌شود. دریاچه به وسیله یخچال راین در طی دوره یخچالی ساخته شده‌است اما رسوبات کوه راین عمق دریاچه را کاهش داده‌است. سالیانه ۱۲۰۰ تن ماهی صید می‌شود ولی برخی گونه‌ها همانند تروت به دلیل آلودگی از بین رفته‌است.

از نظر قانونی توافقی در بین کشورهای سوئیس، آلمان و اتریش در مورد مکان مرز در دریاچه وجود ندارد. در حالی که سوئیس دیدی در مورد قرارگیری مرز در وسط دریاچه دارد، اتریش معتقد است که دریاچه به گونه مشاع و مشترک مورد استفاده قرار گیرد. آلمان از عقاید مبهمی در این رابطه برخوردار نیست. توافق‌نامه‌های جداگانه‌ای در مورد ماهی‌گیری و حمل و نقل یا کشتیرانی انجام شده‌است.
طبیعی است که تنش‌ها بالا گیرد. یکی از این موارد در رابطه با خانه‌های قایقی است که لنگر انداخته‌اند، مورد دیگر حقوق ماهیگیری در خور برگنز است. در این مورد دوم خانواده‌های اتریشی عقیده دارند که آن‌ها به تنهایی دارای حق استفاده از ماهیگیری در بخش‌های وسیعی از خور می‌باشند. به هرحال، این امر نه به وسیله دادگاه‌های اتریش مورد قبول بوده و نه به وسیله ارگان‌ها و دادگاه‌های دیگر کشورها.

منابع
-----


* Lake of Constance. Answers.com. The Columbia Electronic Encyclopedia, Sixth Edition, Columbia University Press. , 2011. , accessed March 10, 2011.
* Lake of Constance. Answers.com. The American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition, Houghton Mifflin Company, 2004. , accessed March 10, 2011.

www.en.wikipedia.org
**ولی سلطان قلخانچی اوغلی ذوالقدر** از امیران قزلباش طایفه ذوالقدر در دوره شاه طهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود. وی در دوره شاه اسماعیل دوم، حکمران فارس بود. وی همچنین للگی *ابوالفوارس شجاع‌الدین* (شاه شجاع) فرزند شیرخوار شاه اسماعیل دوم را نیز بر عهده داشت؛ ولی سلطان قلخانچی اوغلی ذوالقدر در توطئه‌ای که شاه اسماعیل دوم علیه برادر خود محمدمیرزا (شاه محمد خدابنده) و پسرانش ترتیب داده بود شرکت داشت. پس از کشته شدن شاه اسماعیل دوم، با وجود این که بسیاری از امرای قزلباش با محمدمیرزا (شاه محمد خدابنده) برای سلطنت توافق کرده بودند، وی از طرفداران سلطنت شاه شجاع بود. پس از تاجگذاری شاه محمد خدابنده، به دستور شاه *ابوالفوارس شجاع‌الدین* (شاه شجاع) و لَلِ‍ه او *ولی سلطان قلخانچی اوغلی ذوالقدر* کشته می‌شوند.

منابع
-----

* نصرالله فلسفی (۱۳۹۱)، *زندگانی شاه عباس اوّل*، به کوشش فرید مرادی.، تهران: انتشارات نگاه، ص. ۵۰ و ۶۰ , ۶۲، شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۱۷۲۶۷
* مشهور به «شاه ولی سلطان ذوالقدر» ۹۶۶ تا ۹۷۸ قمری و «ولی سلطان قلخانچی ذوالقدر»۹۷۸تا ۹۸۵ قمری در ایالت فارس را شامل می‌شود... *کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی*
کلید کعبه در روزگار سلطان برقوق .
**پرده‌داری کعبه (به عربی: *سدانة الکعبة*)** یک پیشه‌ باستانی است که به معنی پرستاری و پاسداری از کعبه ،از گشودن‌ در آن، بستن و پاکیزه‌گرداندن، جایگزینی پرده آن گرفته تا پیشوازی و میزبانی از دیدارکنندگان آن را در بر می‌گیرد.

از ۱۶ سده پیش ،یعنی پیش از اسلام ،نوادگان قصی پور کلاب این پیشه را به‌گونه ویژه بر دوش دارند که خاندان شیبانی کنونی هم از همان خاندان هستند.

گفته می‌شود در گشودن مکه ، پیامبر اسلام کلید کعبه را به عثمان پور ابوطلحه بازسپرده است.

زین‌العابدین صالح شیبانی ،هفتاد و هفتمین پرده‌دار کعبه پس از گشودن مکه است که از آبان ماه ۱۳۹۳ هجری خورشیدی این پیشه را بر دوش دارد.

در ادب پارسی
------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| آنجا که عقل و همت و تدبیر و رای نیست
خوش گفت پرده‌دار که کس در سرای نیست | "|
| —سعدی، گلستان سعدی |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| من که باشم در آن حرم که صبا
پرده دار حریم حرمت اوست | "|
| —حافظ، دیوان حافظ |

منابع
-----




1. ↑  «اسلام وب» (به عربی).
2. ↑  «درگاه دو حرم ارجمند» (به عربی).
3. ↑  *دمشقی،عمادالدین بن کثیر،البدایة و النهایة،ج۴،ب۳۰۱*.
4. ↑  *میبدی، کشف الاسرار و عدة الابرار*.
5. ↑  «الرجل» (به عربی).
6. ↑  «عکاظ» (به عربی).
**جاذبه‌های ورزشی** نیز یکی از معالم بارز این شهر است، ویکی از جاذبهٔ گردشگری از نقاط دیدنی امارات متحده عربی است.

سفر به دبی
----------

در سفر به دبی نباید تنها به خرید، اقامت در هتل، غذا خوردن و کمی تفریح قناعت کرد. دبی دارای مراکز متعدد و بی نظیری برای ورزش و فعالیت می‌باشد. مهم نیست در چه فصلی از سال به دبی سفر می‌کنید چرا که امکانات ورزشی گسترده‌ای چه در فضای باز و چه در سالن‌های ورزشی مجهز در اختیار شماست. ورزش‌هایی مانند گلف، تنیس، رانندگی در کویر، اسب سواری، ورزش‌های هوایی مانند کایت سواری و ورزش‌های آبی مانند شنا، غواصی، جت اسکی، موج سواری و قایق سواری از جمله محبوب‌ترین ورزش‌ها در دبی می‌باشند. همه ساله مسابقات بین‌المللی گلف، اسب سواری و تنیس در دبی برگزار می‌شود. این مسابقات در رده معتبرترین مسابقات جهانی قرار دارند.

سواحل خوب وزیبا
---------------

با وجود سواحل بسیارخوب، آب تمیز و پارک‌های آبی درجه یک در دبی، جای هیچ تعجبی نیست که ورزشهای آبی از محبوبیت خاصی نزد سکنه و گردشگران برخوردار باشند. غواصی در عمق کم، بسیار رایج است و ورزشهای دریانوردی، کایت سواری، موج سواری و اسکی روی آب نیز از علاقه مندان زیادی برخوردار هستند. باشگاه‌های فراوانی در سطح شهر دبی به فعالیت مشغولند. این باشگاه‌ها اعضای خاص خود را دارند ولی سایرین نیز با پرداخت مبلغی می‌توانند از امکانات آنها استفاده نمایند. از جمله معروفترین باشگاه‌های ورزشی دبی می‌توان به باشگاه ساحلی جمیرا (Jumeira Beach Club) که در خیابان جمیرا قرار گرفته، اشاره نمود.

هتل‌ها
------

در دبی اکثر هتل‌های سه ستاره و بالاتر نیز از امکانات ورزشی نظیر استخر، سالن بدنسازی و زمین تنیس برخوردارند. هتل‌های پنج ستاره و بویژه آن دسته از این هتل‌ها که در کنار دریا قرار دارند امکانات بسیار وسیعتری را برای ورزش و فعالیت کردن در اختیار مسافران قرار می‌دهند. افراد عادی نیز می‌توانند با پرداخت مبلغی از امکانات این هتل‌ها استفاده نمایند. دیدار از این اماکن نیز به گردشگران توصیه می‌شود.

| * ن
* ب
* و
نقاط دیدنی امارات متحده عربی |
| --- |
| 
* العین
* جبل حفیت
* مسجد شیخ زاید
* قلعه مریجب
* پارک خور
* پارک صفا
* پارک مشرف
* پارک ساحلی جمیرا
* پارک ممزر
* باغ وحش دبی
* بازار طلای دبی
* بستکیه
* خانه شیخ سعید
* سواحل دبی
* خانه وکیل
* دهکده میراثی
* دهکده غوص
* کوه جیس
* قلعة نایف
* قلعة الفهیدی
* مجلس غریفه
* مسجد جمیرا
* موزه دبی
* جاذبه‌های ورزشی
* شندغه
* بازار بزرگ
* بازار مرشد
* میدان روله
* موزه عجمان
* جلفار
* قلعه اوحله
* قلعه بثنه
* قلعه بن عیسی
* قلعه فجیره
* مسجد بدیه
* موزه فجیره
* آبشار وریعه
* وادی حام
* دهکده میراثی فجیره

 |

منابع
-----

* خلفان، الروم، محمد ، "(تقویم بنی یاس) "، ج۱. چاپ سوم، ابوظبی: "شرکة ابوظبی للطباعة والنشر"، انتشار ۱۹۸۸ میلادی.
* محمدیان، کوخری، محمد ، "(الإمارات عبر التاریخ) "، ج۱. سال انتشار ۲۰۰۸ میلادی به (عربی).
* الشاعر: زیاد، بن عبدالله ، "(بـَر دُبــی) "، ج۱. چاپ دار المدی للثقافة والنشر، سال انتشار ۲۰۰۸ میلادی به (عربی).

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد امارات متحده عربی-مرتبط است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
منطقه‌ای از این رشته‌کوه
**رشته‌کوه هونزروک** (به آلمانی: Hunsrück Gebirge) رشته‌کوهی در منطقهٔ بالادست راین در ایالت راین‌لند فالتز قرار دارند. این رشته‌کوه از شرق با رود راین، از غرب با سار، از شمال با موزل و از جنوب با رودخانهٔ ناهه احاطه شده‌است. این رشته‌کوه از شمال شرقی به جنوب غربی طولی بالغ بر ۹۰ کیلومتر دارد، عرض آن حدود ۲۰ تا ۲۵ مایل است.

کوه‌ها
------

ارتفاع این رشته‌کوه به طور متوسط ۱۳۰۰ تا ۱۶۰۰ پا (۴۰۰ الی ۵۰۰ متر) است. در عین حال کوه‌های بلند از کوارتزیت نیز در این رشته‌کوه سر بلند کرده‌اند. سوون‌والد، اداروالد و هوخ‌والد از این دسته‌اند. بلندترین کوه این رشته‌کوه اربس‌کوپف است با ۲۶۸۴ پا (۸۱۸ متر) ارتفاع.

پوشش گیاهی
----------

در دره‌های این رشته‌کوه جنگل‌های برگریز جای گرفته‌اند، که از آن‌ها بیشتر برای مزرعه‌های دامداری در منطقه استفاده می‌شود. در ارتفاعات آن جنگل‌هایی از راش و صنوبر جای گرفته‌اند.

جمعیت
-----

جمعیت این منطقه بیشتر به صورت روستاهای کوچک و با فاصله خود را بروز می‌دهد. بزرگترین شهر این منطقه زیمرن است.

منابع
-----


* Encyclopædia Britannica Online, s. v. "Hunsruck", accessed March 11, 2013, .
نور سبزی که برای لحظه ای در قسمت بالایی خورشید در حال غروب دیده می شود.
**پدیده‌های دیداری** (به انگلیسی: **Optical Phenomena**) یا اپتیکال، پدیده‌های قابل مشاهده، حاصل تقابل نور و ماده هستند. سراب به عنوان مثال، یک پدیده‌ی دیداری است. پدیده‌های دیداری معمول، حاصل فعل و انفعالاتی هستند که میان نور خورشید یا ماه و اتمسفر، ابر، آب، خاک و ذرات معلق دیگر رخ می‌دهد. یکی از نمونه‌های رایج، رنگین‌کمان است که در اثر انعکاس و انکسار نور توسط قطرات آب به وجود می‌آید. پدیده‌های دیگری مانند پرتوسبز (زمانی که خورشید در هنگام غروب و عبور از خط افق برای زمان کوتاهی با بازتاب سبز رنگی بالای سرش دیده می شود) به ندرت رخ می دهند و همین موضوع سبب شده است که این پدیده شبیه به افسانه به نظر برسد. همچنین، دیدن پدیده فاتامورگانا (نوعی سراب که به علت تفاوت دمای سطح و دمای لایه‌ی بالاتر ایجاد می‌شود و موجب می‌شود اجسام در وضعیت عجیبی دیده شوند، مانند کشتی هایی که وارونه دیده می شوند) در بعضی مناطق ساحلی اتفاق نادری نیست. پدیده‌های دیگری مانند شکست نور توسط یک منشور نیز پدیدهای دیداری جالبی هستند که در کلاس‌های درس به دفعات مورد مشاهده قرار می‌گیرند.

فهرست
-----

پدیده های نوری شامل پدیده‌هایی می‌شوند که به دلیل خصوصیات نوری اتمسفر، چشم انسان، اشیاء و سایر ویژگی های طبیعت به وجود می‌آیند. همچنین در اینجا پدیده‌های غیرقابل توضیحی ذکر شده‌اند که می‌تواند دارای یک «توضیح اپتیکال» و یا «تصورات اپتیکال»-ی باشد که توضیحات علمی آن‌ها نادیده گرفته شده است. 

پدیده های بسیاری وجود دارد که حاصل رفتار موجی یا ذره ای نور است. برخی فقط با اندازه گیری دقیق با استفاده از ابزارهای علمی قابل مشاهده هستند. یکی از مشاهدات مشهور، مربوط به خمش نور یک ستاره توسط خورشید است که هنگام کسوف خورشید مشاهده شده است. این نشان می دهد که فضا منحنی است ، همانطور که تئوری نسبیت پیش بینی می کند. 

* پس تاب
* هواتاب
* نوار الکساندر
* درخشش آلپ
* پرتوهای پادنیمتابی
* پادخورشید
* شفق قطبی
* کمربند ناهید

منابع
-----

1. ↑  «Green Rays». *aty.sdsu.edu*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۲۲.
**رصدخانه اصفهان** (انگلیسی: Isfahan Observatory) یا رصدخانه ملکشاه در دوران حکومت سلجوقیان و به فرمان ملکشاه یکم توسط خیام در اصفهان ساخته شد. و مدت کمی بعد از مرگش در سال ۱۰۹۲ میلادی بسته شد. از روی کار روی این رصد خانه بود که گاه‌شماری جلالی ایجاد شد. البته جدا از بحث ایجاد تقویم اطلاعات دیگری از منظور تأسیس این رصد خانه در دسترس نیست.

سابقه
-----

در ۱۰۷۳ میلادی از شاعر و منجم عمر خیام به منظور ساخت رصدخانه در اصفهان دعوت کرد. رصدخانه در سال ۱۰۷۴ به بهره‌برداری رسید و برنامه‌ریزی شده بود تا به مدت سی سال فعالیت کند که طول سالهای گردش زحل به دور خورشید می‌باشد. پنج سال بعد از آغاز تحقیق در ۱۰۷۹ خیام تقویم اصلاح شده و زیج (کتابی که برای محاسبه موقعیت سیارات استفاده می‌شود) را منتشر کرد. رصد خانه به مدت ۱۸ سال فعال بود و مدت کوتاهی بعد از مرگ ملکشاه به دلیل نبود حمایت مالی بسته شد.

مکان
----

مقاله‌های پیشین موقعیت رصدخانه را اطراف نیشابور یا ری یا مرو نشان می‌داد. اما تحقیقات اخیر موقعیت رصدخانه را اطراف اصفهان نشان می‌دهد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Isfahan Observatory». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۱ اکتبر ۲۰۲۱.
**وای وای رشید خان** ترانه‌ای محلی است که برای مرگ میر رشیدخان، حاکم قوچان ساختند و در مراسم سوگواری و تدفینش اجرا کردند. در زلزله قوچان که ضایعه‌ای بسیار دردناک و پر سوز بود مردم آن را در سوگ عزیزان از دست رفته خویش نیز اجرا کردند. اسمر خانم همسر رشید خان در ساخت ترانه مشارکت داشت.

در واقع تمامی شعر و موسیقی اولیهٔ «وای وای رشیدخان» به زبان کُرمانجی و نشان‌دهنده حالات تألم و تأثر مردم محل از فوت امیرحسین خان و بعد هم حادثه زلزله ناگوار قوچان بوده‌است، اگرچه امروزه اجرای آن به مرور زمان در ردیف موسیقی شاد قرار گرفته‌است.
این آهنگ در دستگاه شور کلاسیک تنظیم گردیده است

امیر حسین خان شجاع الدوله
-------------------------

مقالهٔ اصلی: رشیدخان
رشیدخان لقبی بود که مردم کُرمانج به میر حسین خان به‌خاطر شجاعتش داده بودند. لقب «شجاع الدوله» گرچه از سوی حاکمان فارس زبان مرکزنشین (ناصرالدین شاه قاجار) به امیر و حاکم کُرمانج شمال خراسان داده شده بود، اما برای مردم در منطقه بیان لفظ کُرمانجیِ آن یعنی همان رشیدخان معمول و رایج بوده و هست.

کُردهای شمال خراسان در نواحی مرزی شمال شرق ایران، به‌عنوان یکی از نقاطی که ایران همیشه از این مسیر مورد یورش اقوام مهاجم از ناحیه خوارزم بوده‌اند. ناملایمات دردناک و دلخراش از ویژگی‌های این‌گونه زندگی بوده‌است و این ویژگی‌ها تأثیر مستقیمی بر موسیقی مردم کُرمانج نیز گذاشته‌است.

متن ترانه
---------

امروز دو روزه للو فردا سه روزه لو

رشید نیومد للو دلم می‌سوزه لو

وای وای رشیدخان سردار کل قوچان

رفتی نگفتی للو یک یاری دارم لو

در شهر غربت للو دلداری دارم لو

وای وای رشیدخان سردار کل قوچان

این رخت کِیَه للو رخت یارمه لو

می‌خوام بشورم للو با آب گلها لو

وای وای رشیدخان سردار کل قوچان

رخت حاکمه للو با چشم بشویم لو

گل بهارمه للو با چشم بشویم لو

وای وای رشیدخان سردار کرد قوچان

جستارهای وابسته
---------------

* زمین‌لرزه قوچان (۱۲۷۲)

پانویس
------

1. ↑  ماهنامه فرهنگی سویدا در استان خراسان رضوی شماره پیاپی ۸ و ۹

منابع
-----

* کتاب رشیدخان سردار کل قوچان روایتی تاریخی از دوران زندگی و حکومت امیر حسین خان شجاع الدوله حاکم قوچان تألیف حجی محمد تقدیسی
* کتاب حرکت تاریخی کرد به خراسان
**پرسی لی بارون اسپنسر** (به انگلیسی: Percy Lebaron Spencer) روز ۱۹ ژوئیه سال ۱۸۹۴ در شهر هولند ایالت مین آمریکا متولد شد و در ۸ سپتامبر ۱۹۷۰ در سن ۷۶ سالگی دیده از جهان فرو بست.

شرح زندگی
---------

زمانی که پرسی فقط سه سال داشت پدرش از دنیا رفت و پس از مدتی مادرش نیز او را ترک کرد و پرسی نزد عموی خود ماند. او حتی تحصیلات ابتدایی را نگذراند. او تا زمانی که در سال ۱۹۱۲ بعنوان متصدی تلگراف بی سیم در نیروی هوایی شروع به کار کند در کارگاههای صنعتی کار می‌کرد. او در سال ۱۹۲۰ به شرکت ریتیون Raytheon company ملحق گردید.

پرسی لی بارون اسپنسر که مهندسی خودآموخته بود مخترع دستگاه مایکروویو است. او نخستین بار در طول پروژه تحقیقاتی درباره رادار در سال ۱۹۴۱ متوجه نکته عجیبی شد. او داشت یک لوله خلاء جدید به نام مگنترون را آزمایش می‌کرد که متوجه شد که شکلات درون جیبش آب شده. این اتفاق بر ای دکتر اسپنسر جالب بود و تصمیم گرفت آزمایش دیگری انجام بدهد. این بار دانه‌های ذرت را نزدیک لوله گذاشت و دید که ذرت‌های خشک می‌ترکند و تبدیل به پاپ کورن می‌شوند. او نتیجه گرفت آب شدن شکلات و پخته شدن ذرت‌ها هر دو ناشی از بودن در معرض انرژی کم چگالی ماکروویو است. اسپنسر آزمایش با سایر مواد غذایی را بر همین اساس ادامه داد چون فکر می‌کرد اگر ذرت این قدر زود پخته می‌شود چرا سایر مواد غذایی این طور نباشند. بعدها او جعبه‌ای فلز ی همراه با در درست کرد که انرژی که وارد جعبه می‌شد نمی‌توانست خارج شود و میدان الکترو مغناطیس با چگالی بالاتر ایجاد می‌کرد. هنگامی که غذا را در جعبه می‌گذاشت و انرژی مایکروویو را به آن می‌تاباند دمای ماده غذایی سریع بالا می‌رفت. آن موقع بود که اسپنسر چیزی را اختراع کرد که بعدها دستگاه مایکروویو نامیده شد.

منابع
-----

1. 1 2  "Inventors Hall of Fame". Retrieved 30 November 2012.
2. ↑  "Inventor of Microwave Oven". Retrieved 30 November 2012.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Percy Spencer». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۳.

پیوند به بیرون
--------------

* "Gramps - How an orphan from Maine became the Edison of the modern age", by Rod Spencer
* inventionatplay.org
* invent.org
* gallawa.com
* "Percy Spencer and His Itch to Know", By Don Murray, Reader's Digest, August 1958





1. ↑
رقص کانتری خنده اور قرن هجده؛ حکاکی توسط هوگارت
**رقص کانتری** (انگلیسی: Country dance) یکی از رقص‌های فراوان از رقص‌های اجتماعی می‌باشد که در جزایر بریتانیا ابداع شده‌است؛ این رقص اجرای مکرر حرکات متوالی ایجاد حالت‌های خاص در بدن است که از پیش تعریف شده و به دقت طراحی شده‌اند تا متناسب با اجرای مدت معینی از موسیقی باشند و توسط گروهی از افراد که به‌طور معمول به صورت زوج هستند در یک یا چند اجرا، انجام می‌گیرد. اجرای این حرکات خاص می‌تواند در تعامل با هم رقص یا سایر رقصندگان باشد و به‌طور معمول با روند تدریجی و رو به جلو همراه است به نحوی که با تمام افراد درون گروه می‌رقصید. امروزه اینطور رایج است که یک «دعوت کننده» داشته باشید که رقص آموزش می‌دهد و در حالی که می‌رقصید، حرکات خاص رقص را نام می‌برد. رقص‌های کانتری به صورت سبک‌های مختلفی انجام می‌شوند.

نمونه‌ای از رقص کانتری معاصر انگلیسی در کمپ پین‌وودز در ماساچوست، ایالات متحده

جستارهای وابسته
---------------

* تیرک ماه می

پانویس
------

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Country dance». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ مارس ۲۰۲۳.

منابع
-----

1. ↑  "Dance Videos", contrafusion.co.uk
در سده اول قبل از میلاد در هند، بسیاری از متون رسمی با این نگرش نوشته می‌شدند که قوانین مدیریت اجتماعی، زندگی خصوصی، نظام زبانی، مبادلات مالی عمومی، سیاست داخلی، فنون شعر و فنون اجرای نمایش را تدوین کنند. « ناتیاشاسترای » باراتا مونی اولین متن موجود دربارهٔ رقص است.

گرچه موضوع اصلی « ناتیاشاسترا » نمایش است، به موضوع رقص نیز به مقدار قابل توجهی پرداخته‌است. این متن از یک سو به جزیئات حالات مختلف حرکت دست می‌پردازد و از سوی دیگر این حالات حرکت را به دو دسته نرم و شدید تقسیم می‌کند؛ حالت اول معرف شکل رقص « لالیتا » (« لایسا ») و حالت دوم معرف رقص « تنداوا » است. رقص به چهار دسته و چهار نوع منطقه‌ای تقسیم می‌شود. «ناتیاشاسترا» این چهار دسته را سکولار، تشریفاتی، مجرد و شرحی می‌نامد. جغرافیای منطقه‌ای از زمان باراتا کاملاً تغییر کرده‌است و در نتیجه به جز در یک مورد تغییرات مختلفی ایجاد شده‌است: «ادرا ماگادی» که پس از ده‌ها سال مناظره به عنوان منطقه امروزی میتیلا - اریسا و رقص ادیسی شناسایی شده‌است.

سبک‌های رقص بارها مردند و بارها احیا شدند و این مطلب در مورد گفته‌های باراتا نیز صادق است. اما در رقص شرحی او می‌توان ریشه‌های مختلف رقص « کاتاک » امروزی را جستجو کرد؛ همین نشانه‌ها در مورد رقص تشریفاتی در «باراتاناتیام» و ادیسی و در مورد رقص سکولار در« مهینی آتام » و« کوچی پودی » وجود دارد. امروزه تجرید تقریباً ویژگی همه اشکال رقص هندی کلاسیک است.امروزه گسترده و مهمترین مسابقات رقص کلاسیک هندی به نام لاتشپات که مخصوص رقص گجراتی می‌باشد در هند به صورت برون مرزی انجام می‌شود که با حضور استاد اعظم رقص هندی رانی موکرجی به عنوان داور چالش بزرگی برای شرکت کنندگان که همگی اساتید رقص گجراتی می‌باشند است .
از دیگر مسابقات گسترده رقص هندی میتوان به کوارما برای رقص ماهاراشترایی اشاره کرد.

رقص هنری کلاسیک در سال ۱۹۴۷
---------------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ رقص هندی موجود است. |

```
در سال ۱۹۴۷ هند آزادی خود را به دست آورد و این احساس به وجود آمد که رقص می‌تواند دوباره به گذشته با شکوه خود باز گردد. گونه‌های کلاسیک و تفاوت‌های منطقه‌ای بار دیگر آشکار شدند، مشخصات قبیله‌ای مورد احترام واقع گشتند و با ترکیب این دو با نبوغ افراد ماهر این حرفه و نوآوری‌های جدید، رقص چهره جدیدی به خود گرفت (البته با گذشته کلاسیک خود).
```
دومینوهای ایستا (بالا) و دومینوهای پویا/در جنبش (پایین)
**اثر دومینو** یا **ویژگی دومینو**، اثری هم‌انباشته و جمعی است؛ هنگامی پدید می‌آید که یک رخداد، آفریننده‌ یا سازندهٔ زنجیره‌ای از رخدادهای مشابه باشد. این واژه به اثر مکانیکی فروافتادن ردیفِ دومینوهای پشت هم چیده‌شده اشاره دارد، و برای تمثیل توالی بهم‌پیوسته رخدادهایی به‌کار می‌رود که زمان میان رخدادهای پیاپی در آن، بسیار کوتاه باشد. 

می‌توان این عنوان را در معنای اصلی واژه(زنجیره قابل دیدن از برخوردهای واقعی) یا معنای استعاری(ارتباطهای سببی در ساختارهایی مانند اقتصاد جهانی یا سیاست) استفاده کرد. 

اصطلاح اثر دومینو برای بیان یک رویداد اجتناب‌ناپذیر یا بسیار محتمل استفاده می‌شود (زمانی که فروافتادن دومینوها آغاز شده‌است) و به این معنا هم هست که یک رویداد غیرممکن یا بسیار بعید است (دومینویی که از ابتدا یا میانۀ زنجیره ایستاده‌است).

توصیف اثر دومینو
----------------

با چیدن ردیفی از دومینوهای عمودی با فاصلهٔ اندک، می‌توان اثر دومینو را به‌آسانی مشاهده کرد. با هل دادن دومینوی اول، دومینوی دوم خم می‌شود و بعد دومینوی سوم. به‌همین ترتیب، یک زنجیرۀ خطی ایجاد می‌شود که افتادن هر دومینو با خم شدن دومینویی که بلافاصله قبل از آن است، آغاز می‌شود.

این ویژگی در زنجیرهٔ بلند یا کوتاه مشابه خواهد بود. انرژی لازم برای این واکنش زنجیره‌ای، انرژی پتانسیل دومینوها است که به دلیل قرار گرفتن آنها در حالت شبه‌پایدار است؛ هنگامی که نخستین دومینو سرنگون می‌شود، انرژی منتقل شده توسط سقوط بیشتر از انرژی لازم برای انداختن دومینوی بعدی است و همین فرایند در زنجیره تکرار خواهد شد.

ماشین روب گلدبرگ به‌کمک اثر دومینو کار می‌کند.

جستارهای وابسته
---------------

* سندروم کسلر
* اثر موجی
* ماشین روب گلدبرگ

نظریه‌های فیزیکی مرتبط

* اثر پروانه‌ای
* خرابی آبشاری
* علیت
* واکنش زنجیره‌ای
* اثر گلوله برفی

نظریۀ ریاضی مرتبط

* استقرای ریاضی

نظریۀ سیاسی

* نظریه دومینو

اجتماعی

* هیستری جمعی
* بدحالی روان‌زاد جمعی

منابع
-----

1. ↑  "domino effect". *The Free Dictionary*. Farlex, Inc. Retrieved 29 September 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان

 |

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Domino effect». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ اکتبر ۲۰۱۷.
**دیوید آپدایک** (زادهٔ ۱۹۵۷) نویسنده و یک شخصیت دانشگاهی آمریکایی است. آپدایک، پسر نویسندهٔ مشهور امریکایی جان آپدایک بود که از دیوید به عنوان الگو در چندین اثر داستانی خود استفاده کرد. 

  

دیوید آپدایک در 1957 به دنیا آمد و دومین فرزند جان آپدایک و مری پنینگتن (آپدایک) ودرهال بود. آپدایک بیشتر دوران رشد خود را در ایپسویچ ماساچوست سپری کرد و در سال ۱۹۸۰ با مدرک تاریخ هنر از دانشگاه هاروارد فارغ‌التحصیل شد. و بعد تحصیلات خود را در دانشگاه کلمبیا ادامه داد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در سال ۱۹۸۴ از این دانشگاه گرفت.  آپدایک زمانی که در دانشگاه بود، در سال ۱۹۷۸ اولین بخش از نه بخش مطلب خود را در هفته‌نامهٔ نیویورکر همانجا که پدر و مادربزرگش نیز در آن مطلب می‌نوشتند، چاپ کرد.  در ۱۹۸۸ یک مجموعه داستان کوتاه به نام *بیرون رفتن برای مارش* منتشر کرد و بعد یک کتاب چهارگانه برای نوجوانان نیز به طبع رساند.  او در سال ۲۰۰۶ رمانی به نام *نوبت ایوی* منتشر کرد که دربارهٔ روابط بینانژادی در جنبش‌های حقوق شهروندی در دههٔ ۱۹۶۰ بود. او در سال ۲۰۰۹ مجموعهٔ دیگری از داستان‌های کوتاه به نام *دوست‌دختر‌های قدیمی* منتشر کرد.

آپدایک در ام‌آی‌تی درس نویسندگی خلاق می‌داد و اکنون در کالج راگزبری در بوستون، استاد زبان انگلیسی است.

منابع
-----

1. ↑  Jack De Bellis, *The John Updike Encyclopedia*, (2000), p. 462
2. ↑  Will Broaddus, "Family territory: Updike's son to read from his short story collection in Salem, *Salem News,* Sep 25, 2009
3. ↑  "David Updike"
4. ↑  Adam Begley, *Updike* (2014)
5. ↑  Contributors David Updike  بایگانی‌شده در ۱۷ اوت ۲۰۲۲ توسط Wayback Machine
6. ↑  David Updike: About the Author
7. ↑  Jim Concannon, "His own man," *The Boston Globe,* July 21, 2009http://archive.boston.com/ae/books/articles/2009/07/21/david\_updike\_is\_his\_own\_man/
8. ↑  Jim Concannon, "His own man," *The Boston Globe,* July 21, 2009http://archive.boston.com/ae/books/articles/2009/07/21/david\_updike\_is\_his\_owng\_man/
**ویلهلم اشپیلبرگ** (آلمانی: Wilhelm Spiegelberg; ۲۵ ژوئن ۱۸۷۰ – ۲۳ دسامبر ۱۹۳۰) مصرشناس، باستان‌شناس، انسان‌شناس، خط‌شناس مصر باستان و استاد دانشگاه اهل آلمان بود.

او دانش‌آموختهٔ دانشگاه استراسبورگ بود و مدرک دکترای خود را در سال ۱۸۹۱ میلادی از این دانشگاه در رشتهٔ مصرشناسی و باستان‌شناسی دریافت نمود. سپس به پاریس رفت و تحصیلات خود را زیر نظر گستون مسپرو ادامه داد. وی در سال ۱۸۹۹ دانشیار دانشگاه استراسبورگ شد و در سال ۱۹۰۷ به مقام استادتمامی رسید. اشپیابرگ در سال ۱۹۱۹ به دانشگاه هایدلبرگ انتقال یافت و چهار سال بعد، به ریاست کرسی مصرشناسیِ دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ نائل آمد.

از او آثار مهم و فراوانی دربارهّ مصر باستان به جا مانده‌است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Wilhelm Spiegelberg». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ مه ۲۰۱۷.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* یونان
* هلند
* سوئد
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |

پیوند به بیرون
--------------

* آثار نوشته‌شده یا دربارهٔ ویلهلم اشپیلبرگ در بایگانی اینترنت

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زندگی‌نامه‌ای باستان‌شناس است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
تصویر پروتئاز HIV
**ویروس HIV** برای عفونت سلول‌ها به دو نوع پروتئین به نام‌های پروتئین‌های ساختاری که فراورده ژن Gag هستند و پروتئین‌های کاتالیتیکی که فراورده ژنPol هستند، نیاز دارد.ژنوم ویروسی به چرایی غنی بودن از دید ژنی، برای بهبود همانندسازی نیاز به تکامل بخشیدن به سیستم‌های رونویسی و ترجمه دارند. از اینرو فراورده‌های هر دو ژنهای Gag و Pol به گونه پلی پروتئین بیوسنتز و بدست یک پروتئاز به واحدهای عملگر جدا و تقسیم می‌گردد. پروتئینی که این عمل را تند می‌کند پروتئاز HIV نام دارد که خود فراورده ژن Pol است.
این پروتئاز از دید ساختاری همانندی فراوانی به آنزیم پپسین و دیگر آسپارتیک پروتئازها دارد. وجود دو اسید آمینه آسپارتیک نزدیک به هم در جایگاه پرکار ویژگی همه این پروتئازها است. این دو اسید امینه که pK بسیار متفاوت (pK یکی بیشتر و pK دیگری کمتر) نسبت بهpK معمولی آسپارتیک اسید، دارند در واکنش‌های اسید و باز همگانی برای هیدولیز پیوندهای پپتیدی شرکت می‌کنند. این پروتئاز از این دید با پپسین متفاوت است که جایگاه پرکار در میان دو زیر واحد یکسان پروتئاز قرار دارد ولی جایگاه پرکار در پپسین میان دو دومن (یا لوب) یک زنجیرهٔ پلی پپتیدی قرار دارد.

مکانیسم آبکافت پپتیدها بدست آسپارتیک پروتئازها
----------------------------------------------

مکانیسم آبکافت پپتید بدست پروتئاز HIV
یکی از Aspهای پروتونه شده، پروتون خود را به اکسیژن گروه کربنیل می‌دهد در همین حال Asp دیگر یک پروتون از آب گرفته و فرآوری نوکلئوفیل هیدروکسیل می‌کند، OH به کربن کربونیل حمله کرده ویک حدواسط چهار وجهی را فرآوری می‌کند. در این چگونگی نیتروژن پیوند یک پروتون ازAsp پروتونه می‌گیرد و انتهای آمینه پلی پپتید رها می‌گردد، Aspدیگر از یکی از OH پروتون گرفته و فرآوری گروه کربوکسیل را کاتالیز می‌کند.
این آنزیم از دید ویژگی شکست پیوند در سلول‌ها بی‌همتا است.زیرا پیوند پپتیدی میان Phe یا Tyr و Pro را به گونه اختصاصی می‌شکنند.از اینرو تلاش‌هایی برای فرآوری داروهای مهارکنندهٔ آن انجام گرفته‌است این مهارکنندها ساختاری همانند به الیگوپپتیدها دارند. با این حال به انگیزه دگرگونی‌های مکرر پروتئاز در نسل‌های ویروسی و وجود اثرات پهلویی بکارگیری این داروها دارای محدودیت‌هایی است. از جملهٔ این داروها Ritonavir، Indinavirو Saquinavir را می‌توان نام برد.

saquinavir

منابع
-----

1. ↑  Andersson HO, Fridborg K, Löwgren S, Alterman M, Mühlman A, Björsne M, Garg N, Kvarnström I, Schaal W, Classon B, Karlén A, Danielsson UH, Ahlsén G, Nillroth U, Vrang L, Oberg B, Samuelsson B, Hallberg A, Unge T (April 2003). "Optimization of P1-P3 groups in symmetric and asymmetric HIV-1 protease inhibitors". *Eur. J. Biochem*. **270** (8): 1746–58. PMID 12694187.

* Protein Structure And Function, David Whitford 2005 John Wiley & Sons
**دوراندو پیتری** (به ایتالیایی: Dorando Pietri) (متولد ۱۶ اکتبر ۱۸۸۵ - درگذشت ۷ فوریه ۱۹۴۲) دوندهٔ استقامت اهل ایتالیا بود. در مسابقهٔ دوی مارتن المپیک ۱۹۰۸ لندن او اولین نفر بود که از خط پایان گذشت اما از سوی داوران مسابقه رد صلاحیت شد.

المپیک ۱۹۰۸
-----------

در روز ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۰۸ صدهزار تماشاگر در ورزشگاه وایت سیتی لندن شاهد برگزاری آخرین روز از رقابت‌های دو و میدانی المپیک بودند. مسابقه در ساعت ۱۴:۵۵ آغاز شد و تقریباً بعد از طی هر مایل مسافت، نام شخص پیشتاز اعلام می‌شد. ابتدا توماس جک و بعد جک پرایس به‌عنوان دوندهٔ پیشتاز اعلام شدند اما بیشتر زمان مسابقه چارلز هفرون دوندهٔ اهل آفریقای جنوبی نفر اول بود. پیتری پیش از ورود به استادیوم وایت سیتی از هفرون پیشی گرفت. زمانی که به استادیوم رسید در جهت اشتباه حرکت کرد اما مسئولان او را به مسیر درست راهنمایی کردند. دویدن ۲۶ مایل و گرمای طاقت‌فرسا رمق پیتری را گرفته بود و او پیش از رسیدن به خط پایان چند بار به زمین افتاد. این موضوع باعث شد افرادی که در کنار پیست حضور داشتند به او کمک کنند تا برخیزد و مسابقه را ادامه دهد. در عکسی که از لحظهٔ رسیدن پیتری به خط پایان ثبت شده ۲ نفر دیده می‌شوند که او را همراهی می‌کنند. این اتفاقات باعث شکایت تیم ایالات متحده آمریکا شد که دونده‌شان جانی هیز پس از پیتری به خط پایان رسیده بود. پس از بررسی شکایت تیم آمریکا، پیتری از دور مسابقات حذف شد و مدال طلا به جانی هیز رسید.

پیتری پس از رسیدن به خط پایان به بیمارستان منتقل شد و تا دو ساعت و نیم بعد از مسابقه با مرگ دست و پنجه نرم می‌کرد. او به خاطر کمکی که دریافت کرد از دور مسابقه حذف شد اما به واسطهٔ تلاش قهرمانانه‌اش بریتانیایی‌ها با او ابراز همدردی کردند. پس از بهبودی و زمانی که از بیمارستان مرخص شد ملکه الکساندرا یک جام طلایی بزرگ به او هدیه داد. ایروینگ برلین در ستایش او ترانه‌ای نوشت و آرتور کانن دویل پایان مسابقهٔ پیتری را اینطور توصیف کرد: «این مبارزه بین یک هدف تعیین شده و یک جسم واقعاً خسته، وحشتناک و در عین حال جذاب بود.»

منابع
-----

1. 1 2 3  "Dorando Pietri: Falling at the Finish". *دانشنامهٔ بریتانیکا* (به انگلیسی). Retrieved 28 September 2019.
2. 1 2  Burnton, Simon (۲۹ فوریه ۲۰۱۲). "How Dorando Pietri lost the race but won the hearts of millions". *گاردین* (به انگلیسی). Retrieved 28 September 2019.
3. 1 2  "THE MAN WHO BECAME FAMOUS FOR NOT WINNING". *وبسایت بازی‌های المپیک* (به انگلیسی). Retrieved 28 September 2019.
4. 1 2 3  DAVIS, DAVID (۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸). "A fallen hero of the Games". *لس‌آنجلس تایمز* (به انگلیسی). Retrieved 29 February 2012.
5. ↑  LONGMAN, JERÉ (۲۰ آوریل ۲۰۱۲). "The Marathon's Random Route to Its Length". *نیویورک تایمز* (به انگلیسی). Retrieved 28 September 2019.
ردیف دوگانهٔ ستون‌های سنگی در جبههٔ جنوبی وست ویکام. طبقهٔ همکف این عمارت به شیوه توسکانی و طبقهٔ بالایی آن به شیوه کورینتی ساخته شده‌است و یک سنتوریِ برجسته در بالای ستون‌های طبقه دوم وجود دارد که در سبک معماری بریتانیایی در آن دوران، بسیار نامعمول است.
**وست ویکام پارک** (انگلیسی: West Wycombe Park) عمارتی مسکونی و تاریخی است که مابین سال‌های ۱۷۴۰ تا ۱۸۰۰ میلادی در روستای وست ویکام در باکینگهام‌شر ساخته شد.

این عمارت در قرن هجدهم میلادی به‌عنوان یک تفرجگاه و کاخ تفریحی برای لیبرتین و دوستدار تفننی هنر «بارونت دوم، سِر فرانسیس دَش‌وود» که دز آن هنگام، رئیس خزانه هم بود، ساخته شد و سبک‌های گوناگون معماری همچون معماری پالادیان، معماری نئوکلاسیک و معماری قرن هجدهم بریتانیا در آن بکار رفته‌است.

این عمارت تاریخی در زمرهٔ بناهای فهرست‌شدهٔ درجه اول جای می‌گیرد و در سال ۱۹۴۳ میلادی توسط «بارونت دهم، سِر جان دش‌وود» (۱۸۹۶–۱۹۶۶) به نشنال تراست واگذار شد که با مخالفت و دلخوری شدید وارثانش مواجه شد.

منابع
-----

1. ↑  Details from listed building database (46157). *Images of England*. English Heritage.
2. ↑  Knox p 62.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «West Wycombe Park». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۷.


|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ وست ویکام پارک موجود است. |
**والتر تویس** (انگلیسی: Walter Tevis؛ ۲۸ فوریه ۱۹۲۸ – ۸ اوت ۱۹۸۴) رمان‌نویس و نویسندهٔ داستان کوتاه اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی در سال ۱۹۲۸ در سانفرانسیسکو متولد شد. در یازده‌سالگی به همراه خانوادهٔ خود به کنتاکی نقل‌مکان کرد. در آنجا، بازی بیلیارد را یادگرفت و به داستان‌های علمی‌تخیلی علاقه‌مند شد. در هفده‌سالگی به خدمت نیروی دریایی درآمد و پس از خدمت، در دانشگاه کنتاکی مشغول به تحصیل شد. وی مدرک کارشناسی و کارشناسی‌ارشد خود را در رشتهٔ ادبیات انگلیسی از این دانشگاه دریافت کرد و پس از فارغ‌التحصیلی، به تدریس در دبیرستان پرداخت. در همین دوره از زندگی خود، دست به نوشتن داستان‌های کوتاهی زد که در نشریات مختلف به چاپ می‌رسیدند. *بیلیاردباز*، اولین رمان وی، در سال ۱۹۵۹ و پس از آن، رمان *مردی که به زمین سقوط کرد* در سال ۱۹۶۳ چاپ شد. او چهارده سال به تدریس ادبیات انگلیسی و نویسندگی خلاق در دانشگاه اوهایو پرداخت. در سال ۱۹۷۸ تدریس در دانشگاه را رها کرد و به نیویورک رفت تا به نوشتن ادامه دهد. در آنجا، مجموعه‌داستانی به نام *دور از خانه* (۱۹۸۱) و چهار رمان دیگر نوشت: *مرغ مینا* (۱۹۸۰)، *قدم‌های خورشید* (۱۹۸۳)، *گامبی وزیر* (۱۹۸۳) و *رنگ پول* (۱۹۸۴). ماجرای *رنگ پول* در واقع ادامهٔ ماجرای بیلیاردباز است و شخصیت‌های آن نیز همان شخصیت‌ها هستند.

تویس در سال ۱۹۸۴بر اثر سرطان درگذشت. آثار وی به زبان‌های مختلف ترجمه شده‌اند.

منابع
-----

1. ↑  تویس، والتر (۱۳۹۴). *بیلیاردباز*. تهران: چترنگ. صص. مقدمه. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۹۵۸۵۸-۱-۶.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Walter Tevis». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۱۴.
* «Walter\_Tevis». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۱۴.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد پیرامون یک نویسنده، شاعر یا نمایش‌نامه‌نویس است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**دیوید لاگرکرانتس** (به سوئدی: David Lagercrantz) زادۀ ۴ سپتامبر ۱۹۶۲ در سولنا سوئد است. او بیشتر به خاطر نگاشتن زندگی‌نامه زلاتان ابراهیموویچ با عنوان «*من زلاتان ابراهیوویچ هستم»* نامور گشته است.

حرفه
----

او نخستین کتابش را در مورد زندگی‌نامه گوران کروپ، ماجراجو و کوهنورد،سوئدی نوشت ،‌و در سال ۲۰۰۰ نیز زندگی‌نامه هاکان لانس مخترع سوئدی،را به رشته تحریر درآورد.  

در سال ۲۰۱۱ میلادی او به عنوان سایه نویس با صرف ۱۰۰ ساعت مصاحبه با زلاتان ابراهیموویچ در شهر میلان، شاکله زندگی‌نامه زلاتان ابراهیموویچ را نگاشت. اما با ارائه پیشنهاد لاگرکرانتس به ابراهیموویچ ، تصمیم بر این گرفته شد که برای آنکه خواندن کتاب برای مخاطبان کسل‌کننده نباشد ، این زندگی‌نامه با تکنیک‌های روزنامه نگاری به گونه‌ای به نگارش درآید که به نظر برسد داستان از دید خود ابراهیموویچ نگاشته شده‌است نه یک نویسنده سایه نویس. دلیل این امر نیز شکست دیوید بکهام در فروش کتاب زندگی‌نامه خود بود که به دلیل عدم جذابیت در سبک نگارش ، فروش چندانی نداشت. اما کتاب زندگی‌نامه ابراهیموویچ با نوشته ی خلاقانه ی دیوید لاگرکرانتس در حالی در سپتامبر ۲۰۱۱ وارد بازار فروش شد که تا پیش از کریسمس تنها ۵۰۰٬۰۰۰ نسخه از آن در سوئد به فروش رفت ،‌ تا پایان سال ۲۰۱۲ به ۳۰ زبان زنده دنیا برگردانده شد.

جستارهای وابسته
---------------

* مقالهٔ مرتبط

پانویس
------

1. ↑  مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «David Lagercrantz». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.
مجموعه درس های فیزیک فاینمن بهمراه نکات و توضیحات : نسخه نهایی و افزوده (نگارش دوم سال ۲۰۰۵ میلادی)
**درس‌های فیزیک فاینمن** (به انگلیسی: The Feynman Lectures on Physics)، از ریچارد فاینمن، شاید قابل دسترس‌ترین کار فنی‌اش برای هر علاقه‌مندی به فیزیک باشد و امروزه به عنوان مقدمه‌ای بر فیزیک نوین در نظر گرفته می‌شود که شامل سخنرانی‌هایی دربارهٔ ریاضیات، الکترومغناطیس، فیزیک نیوتونی، فیزیک کوانتومی و حتی رابطهٔ فیزیک با علوم دیگر است.

شش بخش قابل دسترس کتاب بعدها در کتابی به عنوان *شش بخش ساده: ضروریات فیزیک شرح داده شده توسط استاد برجستهٔ آن* و شش بخش سخت‌تر در *شش بخش نه چندان ساده: نسبیت اینشتین، تقارن، و فضا-زمان* جمع‌آوری شد.

موسسه فناوری کالیفرنیا مجموعه درس‌نامه‌های ریچارد فاینمن را تحت وبسایت رسمی‌اش، به صورت آنلاین قابل دسترس کرده‌است.

گمان می‌رود که این کتاب پرطرفدارترین خودآموز فیزیک در جهان باشد. نسخه زبان اصلی این کتاب بیش از یک و نیم میلیون نسخه فروش داشته و در زبان‌های دیگر نیز اقبال زیادی را شاهد بوده‌است.  در سال ۲۰۱۳ مجله نیچر بازخوردی در باب این کتاب منتشر کرد و به تمجید از آن پرداخت.

منابع
-----

1. ↑  LeVine, Harry (2009). *The Great Explainer: The Story of Richard Feynman*. Greensboro, North Carolina: Morgan Reynolds. ISBN 978-1-59935-113-1.
2. ↑  کتاب درس‌های فیزیک فاینمن -موسسه فناوری کالیفرنیا
3. ↑  "Tales of The Feynman Lectures on Physics". *www.feynmanlectures.info*. Archived from the original on 2 April 2018. Retrieved 2012-02-27.
4. ↑  Phillips, Rob (2013-12-05). "In retrospect: The Feynman Lectures on Physics". *Nature* (به انگلیسی). **504** (7478): 30–31. Bibcode:2013Natur.504...30P. doi:10.1038/504030a. ISSN 0028-0836.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فیزیک است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
جت هریر جی‌آر۹ نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا
 یک فروند ام‌وی-۲۲ آسپری سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده در حال آماده‌شدن برای فرود روی یک کشتی
**هواگرد عمود پرواز و/یا نشست و برخاست از باند کوتاه**، (به انگلیسی: (Vertical and/or short take-off and landing، (مخفف: V/STOL)، هواگردی قادر به نشست و برخاست به صورت عمودی یا در باندهای کوتاه است.هواپیماهای برخاست و فرود عمودی (VTOL) زیرمجموعه‌ای از هواگردهای V/STOL هستند که به هیچ‌وجه به باند فرودگاه احتیاج ندارند. بالگردها در طبقه‌بندی V/STOL در نظر گرفته نمی‌شوند و این طبقه‌بندی فقط برای هواپیماها استفاده می‌شود.

بیشتر انواع هواپیماهای V/STOL از دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰، به‌صورت آزمایشی یا تلاش‌هایی منجر به شکست کامل بودند. انواع هواپیماهای V/STOL که به تعداد زیاد تولید شده‌اند عبارت‌اند از لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲، جت هوایی هریر، یاکوولف یاک-۳۸ و بل بوئینگ وی-۲۲ آسپری.

برخاست هواپیماها از کشتی‌ها، گاهی اوقات با کمک یک سطح شیب‌دار (پرش اسکی)، میزان نیروی رانش مورد نیاز برای بلند کردن هواپیما از زمین (در مقایسه با برخاست عمودی) را کاهش می‌دهد و در نتیجه، بار و بردی را که می‌توان برای یک رانش مشخص به‌دست آورد، افزایش می‌دهد. به‌عنوان مثال، هریر قادر به برخاست عمودی با ظرفیت کامل سلاح و سوخت نیست. از این رو هواپیماهای V/STOL معمولاً از باند فرود (در صورت وجود) استفاده می‌کنند؛ بنابراین، عملیات نشست و برخاست متعارف (CTOL) معمولاً به عملیات نشست و برخاست عمودی (VTOL) و عملیات برخاست کوتاه و نشست عمودی (STOVL) ترجیح داده می‌شود.

مزیت اصلی هواپیمای V/STOL نزدیک شدن سریع‌تر به دشمن است که باعث کاهش زمان واکنش این هواپیماها می‌شود.

فهرست هواپیماهای V/STOL
-----------------------

طراحی‌های زیادی از هواپیماهای V/STOL انجام شده‌است و فهرست زیر کامل نیست.

* هاوکر سیدلی پی.۱۱۲۷/جت هوایی هریر
* Bell XF-109
* Bell 65
* EWR VJ 101
* AgustaWestland AW609 (بل ۶۰۹)
* آگوستاوستلند پراجکت زیرو
* بل ایکس‌وی-۳
* بل ایکس‌وی-۱۵
* بل بوئینگ وی-۲۲ آسپری
* بل وی-۲۸۰ والور
* Curtiss-Wright X-19
* Canadair CL-84 Dynavert
* ال‌تی‌وی ایکس‌سی-۱۴۲
* Bell X-22
* هیلر ایکس-۱۸

### رانش و لیفت مجزا

* دورنیه دو ۳۱
* کاموف-۲۲
* لاکهید ایکس‌وی-۴ هومینگبرد
* داسو بالزاک-وی
* داسو میراژ ۳وی
* یاکوولف یاک-۳۸
* Fokker/Republic D-24 Alliance
* Yakovlev Yak-141
* Short SC.1

### فراصوت

اگرچه انواع زیادی از هواگردهای V/STOL فراصوت، پیشنهاد و ساخته شده‌اند و چند مدل دیگر نیز در حال آزمایش هستند، اف-۳۵بی نخستین و تنها هواپیمای فراصوت V/STOL است که عملیاتی شده و در سال ۲۰۱۶ وارد خدمت شده‌است.

* داسو میراژ ۳وی
* هاوکر سیدلی پی.۱۱۵۴
* راکول ایکس‌اف‌وی-۱۲
* لاکهید مارتین ایکس-۳۵/اف-۳۵بی
* Yakovlev Yak-141
* Bell D-188A
* EWR VJ 101l

منابع
-----

1. ↑  "Report: F-35 Work Falls Behind Two More Years." بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۷-۲۷ توسط Wayback Machine *CQ Politics*, 23 July 2009.