**کوه ناخ** کوه بلندی است در شمال دهستان کوخرد در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران. این رشته‌کوه از کوه لاور شروع می‌شود و در غرب به کوه گچ می‌پیوندد. در پایه این رشته کوه بسیاری از دهستان‌ها و روستاهای آباد پرجمعیت واقع شده‌است.

کوه ناخ از طرف شمال دهستان کوخرد قرار دارد، فاصله دهستان تا «تپه ره» که اولین راه ورودی به کوه ناخ است دو کیلومتر بیشتر نیست، از طرف «تَپه رَه» یک راه شنی وجود دارد که می‌توان با خودرو به داخل تنب (تپه) رفت.

ارتفاع
------

ارتفاع کوه ناخ از سطح دریا ۵۰۰۰ پا است[]. در قلهٔ این کوه چُک بلندی وجود دارد که به‌نام «چُک تُرُه» معروف است و از دور نمایان است. این کوه در مشرق هم ادامه پیدا کرده و به کوه لاور رسیده و با هم رشته‌کوه‌های جنوبی دهستان گوده را تشکیل داده و به سمت مغرب ادامه دارد.

جغرافیای منطقه
--------------

در سَرگرد تنگه شمو یک زمین جوکاری بوده که به‌نام «دُوکُنِه شمو» معروف بوده که تا حالا قسمتی از آن متروک و مخروبه دیده می‌شود، از طرف شمال زمین جوکار یک درخت نخل بزرگی بوده که به‌نام «لِشتِ خُوَشکار» معروف بوده‌است. بعد از لِشتِ خُوَشکار یک چشمه کوچک و گریوه تنگی وجود دارد که به‌نام گری چَپان معروف است، از سمت قبله‌گری چَپان یک کوه بلندی است که به‌نام (پَرِ توصیله) معروف است، قلعه تاریخی که به قلعه توصیله معروف است برقله این کوه قرار داشته‌است که اکنون قسمتی از قلعه برجای مانده و آثارش باقی است، در ۲۰ متری‌گری چَپان از طرف شمال یک چشمه تلخ کوچکی است که در حدود ۵ اصله نخل را آبیاری می‌کند، از طرف شمال چشمه و نخل‌ها یک کوهی مُجَزا وجود دارد بطول هزار متر، قسمت شرقی این کوه به‌نام «پَرِ زُخِر» معروف است، اما قسمت غربی آن «پَرِ گری زامِردان» می‌نامند، یک تنگه عمیقی وسط این کوه‌است که کوه را به دوقسمت تقسیم کرده‌است، در وسط این تنگه یک سنگ بزرگی وجود دارد که سرتاسر دهانه تنگه را گرفته‌است و عبور از تنگه دشوار کرده‌است وجایی سخت‌گذر است، به این سنگ به لهجه محلی «سنگ بند بن» می‌گویند، در زمان قدیم کُوخِردی‌ها از بالای این سنگ طناب زنجیری بسته بودند و به‌وسیله این طناب از سنگ و تنگه عبور می‌کردند به همین جهت سنگ بُند بنِ نامیده شده‌است.

گری زامِردان
------------

پس از گذر از سنگ بند بن این راه سخت‌گذر وارد گری زامِردان می‌شود، گری زامِردان یک محوطه‌ای کاملاً شبه بسته‌است فقط یک راه خروج از آن وجود دارد که به‌نام «چَک چَربَه» معروف است، در محوطه‌گری زامردان در حدود ۱۰۰ بوته درخت کُنار وجود دارد، از بس این درخت‌ها بزرگ و شاخه‌هایش توی هم رفته‌است محوطه‌گری زامردان همیشه سایه بندان است، در سمت مشرق‌گری زامردان یک درخت سمری وجود دارد، زیر این درخت یک گورستان کوچکی وجود که شامل (۱۱) قبر است، آثار این گورستان و قبرها به‌وضوح دیده می‌شود، می‌گویند این قبرها تعلق به مردانی دارد که در زمان تسخیر شدن قلعه سیبه به‌دست صادق خان به‌گری زامردان پناه آورده بودند.

در طرف شمال محوطهٔ گری زامردان چشمهٔ کوچکی است به‌نام آب قبرستان، در پشت محوطهٔ گری زامردان دو چشمه وجود دارد یکی به‌نام «چشمه آب چَربَه» و دیگری به‌نام «چشمه آب لِشت»، این دو چشمه در حدود ۳۰ اصله نخل آبیاری می‌کنند، از طرف مشرق گری زامردان تخته‌سنگی نمایان است که طول آن در حدود ۳۰۰ متر است و به‌نام «تَختَه تَنگیرد» معروف است. از سمت مشرق این تخته روی به طرف شمال چُک بلندی است به‌نام «چُک فلکنازی» و همچنین در پایین این چُک آودون بزرگی وجود دارد به‌نام «آودون فلکنازی» (آبدان فلکنازی).

تنگیرد
------

در جنوب این تخته‌سنگ تنگهٔ عمیق و تاریکی وجود دارد به‌نام «تنگیرد». ورود به داخل تنگیرد بسیار دشوار و خطرناک است. اگر کسی بخواهد وارد تنگیرد بشود باید در زمان دقت کند، چون صبح و عصر به‌هیچ وجه نمی‌شود وارد تنگیرد شد، فقط تنها وقتی که برای ورود به تنگیرد مناسب است ساعت ۱۲ ظهر است که آفتاب در وسط آسمان است، البته در روزهای آفتابی، به غیر از این وقت مطلقاً نمی‌شود وارد به تنگیرد شد، چون خیلی تاریک و خطرناک است. داخل تنگیرد آب فراوانی و چشمه‌های شیرین وجود دارد و درختزار است و درختهایی مانند انجیر، بنه، بادام و کِتُه کِرت و کُوهِنگ و نادر وجود دارد، و مار و مارمولک در آن وجود دارند.

درواه ناخ
---------

از سمت مشرق «تَپَه رَه» به اندازه ۱۰۰۰ متر دره‌ای وجود دارد که معروف به «درواه ناخ» از سمت شمال دره تپه‌ای وجود دارد به‌نام «پَس پَل»، در پُشت این تَپَه برکه‌ای است به‌نام (برکه پَس پَل) از طرف برکه به مسافت ۵۰۰ متر چشمه‌ای است و چند اصله نخل خرما دارد به طرف شمال (بالا) در مسافت ۱۰۰۰ متر چند اصله نخل دیم و بلند وجود دارد. این نخل‌ها در زمانی خیلی قدیم کاشته شده‌است.

در شمال بُوخِن بیشه‌زاری وجود دارد که تمام درخت‌هایش انجیر است، این منطقه به‌نام «انجیردان» معروف است، از سمت غربی انجیردان به‌طرف شمال چشمه‌ای است به‌نام «تَزگُو»، از سمت مشرق تَزگُو راه پرپیچ و خمی وجود دارد که به‌نام «گردَنهِ بَردِ نمک» معروف است، این گردَنهَ راه مالرو و کاروان‌هاست، از این راه مردم به «قلهٔ کوه ناخ» می‌روند، در قلهٔ کوه ناخ اگر رو به طرف شمال ایستاد، «چُک تُرُه» پشت سر است و گری زامردان زیر چُک تُرُه قرار دارد و دهستان کوخرد در پشت سر قرار دارد از طرف جنوب کوه ناخ، و از طرف شمال بیخه گوده در روبه‌رو از طرف شمال کوه قرار دارد، و روبه‌رو روستای زنگارد است. زیر پا دقیقاً در کمر کوه و درست مقابل روستای زنگارد یک غار بزرگ وجود دارد که به‌نام «غار ذنب لاور» معروف است، می‌گویند قرن‌ها پیش شخصی یا پهلوانی به نام ذنب لاور با زنجیر و بند در ته غار سکونت داشته‌است.

جانوران و پرندگان
-----------------

در پیرامون کوه ناخ جانوران و پرندگان مختلفی زندگی می‌کرده‌اند که شامل :آهو، بز کوهی، روباه، خوک، کفتار، شغال، جوجه‌تیغی و خرگوش بوده‌است. همچنین پرندگان مانند: کبک، عقاب، شاهین، بادخور، قُمری، تیهو، فاخته و بلبل، سبزقبا (کراشکین)، چکاوک (بُوکلُو)، چکاوک هدهدی، و «مرغ سلیمان» یا هدهد، گنجشک، دم‌جنبانک و صدها پرنده مختلف دیگر زندگی می‌کرده‌اند و به علت وجود درخت‌های گوناگون و تنومند مانند: کُنار، و کهور پاکستانی، سَلَم، کهور، کِرت و کُوهِنگ زیستگاه پرندگان گوناگونی بوده‌است. و نزدیک بودن به آبدان‌ها و آب و سایه، در فصل‌های گوناگون پرندگان روی شاخه‌های آن درخت‌ها لانه می‌ساخته‌اند. اما امروزه به دلیل نبود نظارت کافی و شکار بی‌رویه و غیرمجاز، نسل اکثر این جانوران و پرندگان در حال انقراض است.

در دوران گذشته جانورانی مانند: گرگ، پلنگ، یوزپلنگ و خرس نیز در این کوه دیده شده‌است، اما در حال حاضر از این‌گونه جانوران هیچ اثری نیست. همچنین گیاهان دارویی مانند: آنقوزه، بنه، آویشن، مرو تلخ، پونه، اسطوخدوس، خاکشیر و مرو خوش می‌روید.

پانویس
------

1. ↑  محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
2. 1 2 3  محمدیان، کوخردی، محمد، "«به یاد کوخرد» "، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
3. 1 2 3  محمدیان، کوخردی، محمد،  *(شهرستان بستک و بخش کوخرد)* ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
4. ↑  الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.

منابع
-----

* محمدیان، کوخردی، محمد، "«به یاد کوخرد» "، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
* نگاره‌ها از: عبدالغفار علیرضایی و محمد محمدیان.
* محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
* الکوخردی، محمد، بن یوسف، *(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)* الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
* محمدیان، کوخردی، محمد، *(شهرستان بستک و بخش کوخرد)*، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
* | 
	+ ن
	+ ب
	+ وکوه‌ها وارتفاعات استان هرمزگان |
| --- |
| 

	+ ارتفاعات و قله‌های هرمزگان
	+ پرِرچرچو
	+ کوه دسک
	+ کوه سفید
	+ کوه سنچول
	+ کوه زیر
	+ کوه ناخ
	+ کوه خآب
	+ کوه فارغان هماک
	+ کوه توصیله
	+ کوه گنو
	+ کوه هرمزان
	+ کوه بشاگرد
	+ کوه ببیان
	+ بون کوه چهار برکه
	+ کوه لاور
	+ کوه بر
	+ کوه زنگارد
	+ کوه گچ
	+ کوه شب
	+ گاه‌بست
 |
| 

	+ چُک
	+ سَرگرد
	+ گری
	+ نرگ
 |

| * ن
* ب
* و
فهرست کوه‌های ایران |
| --- |
| البرز | 
* آردیچ
* آزادکوه
* آسمان سرا
* آق بابا
* آق داغ
* آلا داغ
* آهن کوه
* ادیو
* اربط داغ
* اشگار
* البرز
* اوته
* اوچ مازو
* اوزون بلاغ
* اولیا
* اونجلیق
* اینجه قاره
* بابا تپه سی
* باجگون
* بانکول
* بدبخت کوه
* برآهنگ
* برده زرد بوکان
* بزدان
* بغرو داغ
* بن در
* بنا کیله
* بوتالی
* بوقاتی
* بونیکن
* بیشه علی
* پاشلو
* پشت کوه
* پشته کوه
* پشمی
* پلنگ باسان
* پنج خرد
* پنجه علی
* پهنه‌حصار
* پیر محمود
* خلنو
* درفک
* دوبرار
* زرین‌کوه
* سیالان
* سپید قطور
* شاه البرز
* شاه‌وار
* علم‌کوه
* تخت سلیمان
* توچال
* قله زو
* آبگرم
* آسمان‌دول
* آهنگران
* کوه اژدها
* اسفراین
* الله‌اکبر
* امامزاده قاسم
* امرونه
* اناران
* انبوه
* باران
* باشوان
* باغ بالا
* بحر آسمان
* برآفتاب
* بز
* بلقیس
* بیان
* پازنان
* پدگی
* پلنگ‌کوه
* دماوند
* مهرچال
* وروشت

 |
| زاگرس | 
* آسِماری
* تاراز
* آتشکده
* اشتران کوه
* الوند
* الوند (لکان)
* بزلر
* بل
* بیستون
* پازنان
* پراو
* جاقل
* کوه نکروز
* کوه وزنه
* کوه رووش
* هوار برزه
* کوچسار
* کوه ونوشه
* پیر یوسف
* تاف
* تالوار
* تبریزخاتون
* تتار کوه
* تخت رستم
* ترجان
* تکه قیه سی
* تمندر
* تنگ دلفارد
* تنگ‌خور
* توفنده
* تولکه
* جبال حمرین
* جمات
* جمالی
* جنجا
* جهان‌داغی
* جهان‌بین
* میوله
* چال داغ
* چال قیه
* چپ قلو
* چرش
* چشمه
* چله‌خانه
* چلیکان
* چنگ الماس
* چور
* چلپوق
* درجزین
* چهل‌تن
* چهل‌چشمه
* چهل قانی
* حاجی‌آباد
* حسن کل
* حسین بک
* حصار بلاغی
* حلوان
* حمزه عرب
* حیدره
* خان بلاغی
* خان خاتون
* خبیر
* خرگوشان
* خروس لو
* خیرالمسجد
* داربید
* دارسو
* داروان
* دالاخانی
* دالاهو
* درب لوئی
* دربند
* دربند باد
* درنیان
* دست گرد
* دشت کوه
* دنا
* دو بلوطان
* دو پشت
* دوه سر داغ
* دیوان داغ
* دینار کوه
* رامند
* راوندی
* ریپک
* ریت کوه
* ریزو
* زردکوه
* زمیاه
* ساری‌داش
* سالداران
* سالن‌کوه
* سامان چه
* سامله
* سایدون
* سراج‌الدین
* سرخان
* سردلی
* سردوئیه
* سرکوما
* سریال
* سفیدکوه
* سکار
* سلطان جهانگیر
* سمبوران
* سندان داغ
* سیاه بندان
* سیاه‌کوه (فریدون‌شهر)
* سیرو
* شاه ناصر
* شاهان
* شاهان‌کوه
* شاهو
* شلت
* شمه دشت
* شور شیرین
* شوه
* شهباز
* شیخ بزید
* شیرز
* صفر داغ
* عالی ور
* عطا کوه
* علی باشی
* علی بیگ لو
* علی مک
* عظیمیه
* غزال
* غزان
* غوزی
* فرخشاد
* فرنگ
* فینو
* قازان
* قالی‌کوه
* قلعه‌گریخته
* کبیرکوه
* کلات
* گرین
* لجور
* میش‌پرور
* نر
* هزار دره
* هوا
* هفت‌تنان
* مهراب‌کوه
* کِی‌نو
* شیربرفی

 |
| بینالود | 
* کوه بینالود
* کوه شیرباد
* کوه فلسکه
* کوه زشک
* کوه چمن
* کوه قوچگر
* کوه زرگران

 |
| کوه‌های مرکزی | 
* اورین
* بارز
* بلقیس
* برده رش
* بزقوش
* پلوار
* تفتان
* جوپار
* خواجه
* دالامپر
* سبلان
* سهند
* سیاه‌کوه (فردوس)
* شیرکوه
* قافلانکوه
* قاسم خان
* قبله داغ
* قدمگاه
* قراض
* قرق داغی
* قرمز آبگرم
* قره داش
* قره داغ
* قره دره
* قره گز
* قزل ارسلان
* قزل‌داغ
* قشلاق
* قلاجه
* قلنجه
* قلعه ماران
* قلی‌آباد
* قندران باشی
* قوشه داغ
* قیدار
* کازینستان
* کت داغی
* کتا کوه
* کته رش
* کرکس
* کرناسن
* کلتگه
* کلک
* کلو نرمه
* کلاهه
* کمارج
* کندی شیخان
* کوچک خرمال
* کوری کن
* کولیته
* کولیها
* کوه قبله
* کوه شاه
* کوه مدبه
* کوه هزار
* کوه سرخ
* کی نو
* کیامکی
* کمتال
* کهار
* گاریش
* گبری
* گچه
* گداریگی
* گران
* گرمز ناب
* گری
* گردونکوه
* گزو
* گشتی سر
* گک
* گل داغ
* گل دامن داغ
* گلاتوهست
* گلاون
* گلچین
* گنو
* گور کوه
* گوشکار
* گوگرد
* گوین
* لاشکار
* لندر
* لونکه
* مارپیچ
* ماسوله داغ
* مافارون
* ماکوان
* مالو
* مانشت
* مرغوب
* مست
* مسجد میرزا
* مشرحات
* معارف
* ملک سیاه کوه
* ملک هلان
* الموقولاغ
* می‌ها
* میجان
* میش داغ
* میشوداغی
* میشون
* میناباد
* نارو
* ناخ
* ناسفنده کوه
* نای‌بند
* نباورد
* نثار
* نخودچال
* نسار
* نوا
* نیلگ
* نیوا دره
* وازئه
* وردلان رنگ
* ویزنهار
* هشتاد پهلو
* هنجیس
* هودیان
* هیزمی
* یوسف سیاه

 |
| هزارمسجد | 
* اژدر کوه

 |
| رشته‌کوه‌های ایران | 
* باغدشت
* بینالود
* هزارمسجد

 |
| فهرست کوه‌های ایران |

*