برای مشاهدهٔ آموز‌ش‌ها کلیک کنید:  

آشنایی با محیط ویکی‌پدیا

آشنائی با ساختار یک مقاله

آشنائی با صفحهٔ ویرایش

آشنایی با ویژگی‌های پیشرفته‌تر
  



**توجه:  این صفحه مقاله نیست!** بلکه یک صفحهٔ آزمایشی برای آموزش ویکی‌نویسی در فضای نام اصلی است و مطالب درون آن فقط به عنوان مثال آمده‌اند. برای مطالعه دربارهٔ زبان فارسی لطفاً به مقالهٔ **زبان فارسی** مراجعه کنید.

برای دیگر کاربردها فارسی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**فارسی** یکی از زبان‌های هندواروپایی در شاخهٔ زبان‌های ایرانی جنوب غربی است که در کشورهای ایران، افغانستان، تاجیکستان و ازبکستان به آن سخن می‌گویند. فارسی زبان رسمی کشورهای ایران و تاجیکستان و یکی از دو زبان رسمی افغانستان (در کنار زبان پشتو) است.

فارسی را **پارسی** نیز می‌گویند. زبان فارسی در افغانستان به طور رسمی **دری** و در تاجیکستان **تاجیکی** خوانده شده‌است.

پیشینهٔ زبان فارسی
------------------

زبان فارسی از شاخهٔ هندواروپایی زیرشاخهٔ هندوایرانی و دستهٔ زبان‌های ایرانی است. پیشینهٔ کهن زبان فارسی به ایران باستان باز می‌گردد. روند تاریخی زبان فارسی را به سه دوره باستان، میانی و نو بخش می‌کنند. زبان فارسی امروزی ریشه در فارسی میانه دارد و فارسی میانه ریشه در فارسی باستان. و فارسی تنها زبان ایرانی است که هر سه دوره تاریخی آن ثبت شده و از آنها نوشتارهایی به‌جا مانده‌است.

زبان علمی فارسی
---------------

برخی از نخستین کتاب‌هایی که در اواخر سده چهارم هجری به زبان فارسی دری نوشته شدند، کتاب‌های علمی بودند و در سده پنجم کتاب‌های علمی بسیاری به زبان فارسی نوشته شده بود.

ابن سینا و بیرونی کتاب‌هایی به زبان فارسی نوشتند از آن جمله می‌توان به دانشنامه علائی نگاشته ابن سینا اشاره کرد.
در دوره معاصر، در بسیاری از کشورهای جهان، زبان ملی، لزوماً زبان علمی کشور نیست و به خاطر محدودیت‌های موجود یا انتخاب تاریخی، زبان‌های ملی در حوزه ادبیات و رسانه‌ها استفاده می‌شود و برای ورود به حوزه دانش از زبان‌هایی که پختگی علمی بیشتری دارند، هم‌چون زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و روسی استفاده می‌شود. در ایران از همان آغاز ورود علم جدید به کشور، فارسی‌زبانان، زبان فارسی را به عنوان زبان علمی برگزیدند و کوشیدند این زبان را برای بیان مفاهیم علمی توانمند کنند.

توصیف زبان‌شناختی زبان فارسی
----------------------------

متن فارسی کتاب صورالکواکب در دانش اخترشناسی، سده ششم میلادی.

مهم‌ترین ابزارهایی که زبان‌ها برای واژه‌سازی در اختیار دارند اشتقاق و ترکیب است. برخی زبان‌ها از این هر دو روش سود می‌جویند و برخی تنها یکی از آنها را به کار می‌برند. فارسی از جمله زبان‌هایی است که از هر دو روش سود می‌جوید. منظور از اشتقاق استفاده از پسوندها و پیشوندها در ساختن کلمات جدید است. فارسی از دید ترکیبی زبانی توانا است و بیش از پنجاه پسوند در اختیار دارد که برخی از آنها را در واژه‌های زیر می‌بینیم: آهنگر، شامگاه، کوشش، آتشدان، تاکستان، نمناک، دانا، دانشمند، دربان، ماهواره، شنزار، کوهسار، دانشکده، فروشنده، هنری، هنرور، ساختمان، پروردگار، زرین، و غیره.

جستارهای وابسته
---------------

* واج‌شناسی فارسی
* زبان فارسی در افغانستان
* زبان فارسی در هندوستان
* ادبیات فارسی

یادداشت
-------

1. ↑  زبان فارسی در افغانستان توسط تاجیک‌ها و دیگر اقوام فارسی زبان و پشتو زبان‌ها «فارسی»/«پارسی» خوانده می‌شود و «دری» واژه‌ای است که توسط حکومت کاربرد دارد.

پانویس
------

1. ↑  Lazar, *The Rise of the New Persian Language*.
2. ↑  معصوی همدانی، *واژه‌گزینی و استقلال زبان فارسی*، ۳.
3. ↑  طباطبایی، *ضرورت و موانع واژه‌سازی*، ۲۸.

منابع
-----

* معصومی همدانی، حسین: واژه‌گزینی و استقلال زبان فارسی. مجله «نشر دانش»، سال بیستم، بهار ۱۳۸۲ - شماره ۱. (از صفحه ۲ تا ۷).
* طباطبایی، سید علاءالدین: ضرورت و موانع واژه‌سازی. در: مجله «نشر دانش» سال هجدهم، بهار ۱۳۸۰ - شماره ۱. (از ۲۸صفحه تا ۳۳)

* Lazard, Gilbert 1975, "The Rise of the New Persian Language" in Frye, R. N. , The Cambridge History of Iran, Vol. 4, pp. 595-632, Cambridge: Cambridge University Press.

مطالعه بیشتر
------------

* راهنمای زبان‌های ایرانی، جلد اول زبان‌های ایرانی باستان و ایرانی میانه، رودیگر اشمیت، ترجمه آرمان بختیاری و همکاران، انتشارات ققنوس، چاپ اول زمستان ۱۳۸۲

* Microsoft Encarta Encyclopedia ۲۰۰۲. ۱۹۹۳-۲۰۰۱ Microsoft Corporation.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***زبان فارسی*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* تارنمای فرهنگستان زبان و ادب فارسی
* مرجع دادگان زبان فارسی پیکره‌های فارسی مورد استفاده در پردازش رایانه‌ای زبان و مطالعات زبان‌شناختی

| * ن
* ب
* و
زبان فارسی در سرزمین‌های مختلف |
| --- |
| شبه‌قاره هند | 
* هند (سرایندگان ایرانی‌تبار •  پادشاهان پارسی‌گو •  سنگ‌نگاره‌های فارسی)
* پاکستان
* کشمیر
* بنگلادش
* نپال
* میانمار
* تایلند

 |
| عثمانی | 
* ترکیه (کردستان ترکیه)
* بالکان

 |
| قفقاز | 
* جمهوری آذربایجان
* ارمنستان
* گرجستان
* قفقاز شمالی

 |
| جهان عرب | 
* امارات
* بحرین
* قطر
* کویت
* عمان
* سوریه
* عراق (کردستان عراق)
* لبنان
* شمال آفریقا

 |
| آسیا | 
* ایران
* افغانستان
* تاجیکستان
* ازبکستان
* ترکمنستان
* قرقیزستان
* قزاقستان
* چین (سین کیانگ)

 |
| دیگر مناطق | 
* جنوب شرق آسیا
	+ مالزی
	+ اندونزی
	+ برونئی
* شرق آفریقا
	+ تانزانیا
	+ زنگبار
	+ سومالی
	+ کنیا

 |
| مرتبط | 
* فهرست کشورها بر پایه جمعیت فارسی‌زبان
* آمیختگی فارسی با زبان‌های دیگر
* تأثیر زبان فارسی بر زبان‌های دیگر
* تاثیر فارسی بر عربی
* تاثیر فارسی بر اردو
* تاثیر فارسی بر ترکی
* تاثیر فارسی بر ازبکی
* فهرست واژگان فارسی در زبان‌های دیگر

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد ادبیات است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |