**پاول ارلیش** (به آلمانی: Paul Ehrlich) (زاده ۱۴ مارس ۱۸۵۴، استرزلین - درگذشته ۲۰ اوت ۱۹۱۵، بادهمبورگ) زیست‌شناس آلمانی برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۰۸ به خاطر مطالعه دستگاه ایمنی بود.

زندگی
-----

پاول ارلیش در سالِ ۱۸۵۴ در شهرکِ اشترهلن در نزدیکی شهرِ برسلاو واقع در استان نیدر شلزین که امروزه جزوِ لهستان است، در یک خانواده یهودی به دنیا آمد. پاول از سالِ ۱۸۶۴تا ۱۸۷۲ به دبیرستان ماریا ماگدالنا که از دبیرستانهایِ پرسابقه و خوبِ شهرِ برسلاو بود، رفت. این دبیرستان در سال ۱۲۶۷ برای تدریس لاتین بنیاد گشته بود و از سال ۱۶۴۳ مضامین دیگر نیز در آن تدریس می‌گشت. پس از پایانِ دورانِ دبیرستان پاول در شهرهایِ برسلاو و استراسبورگ به تحصیلِ در رشته پزشکی پرداخت و در سالِ ۱۸۷۸ در شهرِ لایپزیگ دکترایِ خود را نوشت. او دارایِ پژوهش‌ها و مطالعاتی در رشته‌هایِ گوناگونِ پزشکی بود که برخی از آن‌ها حتی تا به امروز هم موردِ استناد قرار می‌گیرند. در بیست و چهارمِ ماهِ مارسِ سالِ ۱۸۸۲ هنگامیکه روبرت کخ در موردِ میکروبِ بیماریِ سل در برلین سخنرانی می‌کرد و اینکه چگونه موفق به کشفِ آن شده، پاول ارلیش نیز در آنجا حضور داشت. او همیشه از این سخنرانی به عنوان یک پدیده بزرگ در زندگی‌اش یاد می‌کرد. درست یکروز پس از این سخنرانی بود که ارلیش روشِ کاربردِ رنگ‌ها در پژوهش‌هایش را بهینه کرد. کخ نیز این کارِ او را دنبال نموده و روش او را تأیید نمود. از این گاه به بعد ایندو مرد دوستانِ خوبی برایِ هم گشتند.
در سالِ ۱۸۸۳ پاول با دخترِ یک کارخانه دار ازدواج کرد و به گونه کم سابقه‌ای برایِ آنزمان به تساوی حقوقِ میان خود و همسرش اهمیتِ زیادی می‌داد.
در سالِ ۱۸۹۰ ارلیش به درخواستِ کخ بخش سل بیمارستانِ دولتی موآبیت را به عهده گرفت و پژوهش‌هایی بر رویِ توبرکولین که توسطِ کخ برای پیشگیری از گسترشِ بیماریِ سل در بیمار ساخته شده بود پرداخت. توبرکولین دارویِ موفقی از آب در نیامد اما ارلیش پشتیبانیِ خود را از خوب شناختنِ این دارو هیچگاه قطع نکرد.
۱۸۹۱ کخ، ارلیش را به بیمارستان و انستیتویِ تازه تأسیس برایِ بیماری‌هایِ عفونی آورد و در آنجا حقوقش را زیاد نکرد ولی دسترسی به کلیه آزمایش‌ها و آزمایشگاه‌ها و بیماران و حیواناتِ آزمایشی و داروها را برایش میسر نمود. ارلیش تا پایانِ عمر سپاسگزارِ اینکارِ کخ بود.
در سالِ ۱۸۹۹ پاول ارلیش از راهِ گوتینگن و برلین به فرانکفورت رفت تا در آنجا مدیریتِ انستیتویِ پژوهش و آزمایشِ سرم را به عهده بگیرد. جایی که امروزه به نامِ انستیتویِ پاول ارلیش مشهور است.
سالِ ۱۹۰۴ مقامِ پروفسوری با حقوقِ بالا را در گوتینگن بدست آورد و در سالِ ۱۹۰۶ مرکزِ پژوهش و تحقیقاتِ پزشکیِ گئورگ اشپایر که توسطِ همسرش فرانسیسکا اشپایر بنیاد و اهدا گشت و این موقعیّت را برایِ ارلیش پیش آورد که مدیریتِ آن را به عهده بگیرد. در اینجا بود که ارلیش روش‌هایِ شیمی درمانیِ خود را عرضه نمود.
پاول ارلیش ولی بیشتر به سببِ کارها و پژوهش‌هایش در زمینه آسیب‌شناسی و سیستم‌هایِ ایمنی شناخته شده‌است. برایِ این کارهایش پاول ارلیش در سالِ ۱۹۰۸ جایزه نوبل را دریافت نمود.
در سالِ ۱۹۱۴ ارلیش که از منتقدینِ سرسختِ کلاس‌هایِ درسی به شیوه آنزمان بود، مقامِ استادیِ رشته داروشناسی دانشگاهِ آن‌زمان تازه تأسیسِ فرانکفورت، معروف به دانشگاه گوتهٔ فرانکفورت، به دست آورد.

آنزمان شهردارِ فرانکفورت فرانتس آدیکس کوششِ فراوان می‌کرد که موسسات و انستیتوهایِ علمی و فرهنگی جایِ خود را در این شهر بیابند و به این شهر راه گشایند. بخاطرِ همین هم پیوسته در فکر آن بود که بدین منظور تسهیلاتی فراهم کند تا علاقه‌مندان تشویق به فرود آمدن در شهر فرانکفورت گردند.
به هر روی ارلیش در دانشگاه آنجا بود که توانست جلویِ ادغامِ مرکزِ پژوهش‌هایِ پزشکیِ اشپایر را در دانشگاه فرانکفورت بگیرد تا این مرکزِ پژوهش بتواند مستقلاً به کارِ خود ادامه دهد.

پزشکانِ متخصصِ سرطان او را از رویِ تشخیص‌هایش در موردِ غده‌های سرطانی که در صورتِ معالجه نگشتن پیوسته بزرگتر و بدخیم تر می‌شوند، می‌شناسند و نیز اینکه او نخستین کسی بود که کوشش نمود سیستمهایِ ایمنی بدن را در برابرِ رشدِ غده‌هایِ سرطانی بسیج کند، امری که امروزه دورانِ رنسانسِ خود را تجربه می‌کند و اگر به نتیجه برسد، نامِ ارلیش را به عنوانِ یکی از کاوشگرانِ اصلیِ این زمینه، دوباره مطرح خواهد کرد.
ارلیش به همراهِ سالوارسان نخستین دارویِ مبارزه با رشدِ سرطان را ساختند. این دارو چندان مؤثر نبود ولی نه خودِ دارو بلکه اندیشه ساختِ چنین داروئی او را مبدل به یکی از بنیان‌گذارانِ داروسازی نوین می‌نماید.
ارلیش به جز با انستیتو پاستور، رابطه بسیار خوبی با مؤسسات و همکاران خارجی خود داشت. برخی از آن‌ها حتی زمانی نزدِ او و در آزمایشگاه‌های او کار می‌کردند.
از جمله آن‌ها می‌توان هنری ه. دِیل برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی و پل کارِر برنده جایزه نوبل شیمی را برشمرد.
هنگامِ جنگِ جهانیِ اول، ارلیش به همراه ۹۲ هنرمند و دانشمندِ دیگر بیانیه‌ای را امضا نمود که در آن تبلیغات دروغی که بر ضدِّ آلمان گفته می‌شد را محکوم می‌کرد. با امضاِ این بیانیه او در سطحِ بین‌المللی شگفتی و خشمِ زیادی را علیهِ خود برانگیخت.
پاول ارلیش بر اثرِ بیماری‌هایی که خودِ او در موردشان پژوهش کرده و در آن رشته‌ها طبابت می‌کرد یعنی سرطان و بیماری‌هایِ عفونی نمرد بلکه او بر اثرِ حمله قلبی که به او در یکی از کلینیک‌هایِ درمانی در باد هومبورگ دست داد، زندگی را بدرود گفت. پاول ارلیش به سیگار وابسته بود و روزانه بیش از بیست سیگار می‌کشید.
در روزِ هفدهمِ اوتِ سالِ ۱۹۱۵ به سکته قلبی دچار گردید و سه روزِ بعد در بیستمِ همان ماه درگذشت. ویلهلمِ دوم قیصر آلمان در تلگرام تسلیتی که برایِ مجلسِ خاکسپاریِ او فرستاد چنین نوشت: من درگذشتِ چنین پزشک و دانشمندی که به خاطرِ کارهایِ خارق‌العاده اش خود را برای جهانیان فعلی و آیندگان گرامی داشته و ایشان را سپاس‌گزار خود می‌دارد، به تمامی جهان دانش و علم تسلیت گفته و به همراه آنان به سوگش می‌نشینم.
پاول ارلیش در گورستان یهودیان شهرِ فرانکفورت به خاک سپرده شد.

با مرگِ پاول ارلیش در روزِ بیستم اوتِ سالِ ۱۹۱۵ که یکی از آخرین پزشکانی بود که در زمینه‌هایِ گوناگونِ پزشکی کار آیی داشتند، دورانِ چند آگاهی یا چند رشته‌شناسی در دانش پزشکی به پایان رسید و دوران تخصص آغاز گردید. این دورانِ چند رشته‌شناسی را که از نیمه دومِ سده نوزده آغاز گردیده و به پیشرفت‌هایِ زیاد و پر ارجی نیز دست یافته بود، در کنارِ وجودِ اشخاصی مانندِ روبرت کخ، پاستور و…. همچنین به صلح و تمولی که در اروپایِ آن هنگام بدست آمده بود، بستگی داشت.

* ۲۰۰ مارک آلمان۲۰۰ مارک آلمان

منابع
-----



|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پاول ارلیش موجود است. |

* Wikipedia contributors, "List of Nobel laureates in Physiology or Medicine," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February 3, 2009).
* 

| * ن
* ب
* و
برندگان جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی |
| --- |
| ‎ ۱۹۰۱–۱۹۲۵ | 
* ۱۹۰۱ امیل برینگ
* ۱۹۰۲ رونالد راس
* ۱۹۰۳ نیلز فینسن
* ۱۹۰۴ ایوان پاولف
* ۱۹۰۵ روبرت کخ
* ۱۹۰۶ کامیلو گلجی / سانتیاگو رامون کاخال
* ۱۹۰۷ چارلز لاورن
* ۱۹۰۸ ایلیا مچنیکو / پل الریخ
* ۱۹۰۹ امیل کوخر
* ۱۹۱۰ آلبرشت کوسل
* ۱۹۱۱ آلوار گالسترند
* ۱۹۱۲ آلکسیس کارل
* ۱۹۱۳ شارل ریشه
* ۱۹۱۴ رابرت بارانی
* ۱۹۱۵
* ۱۹۱۶
* ۱۹۱۷
* ۱۹۱۸
* ۱۹۱۹ جولیوس بردت
* ۱۹۲۰ شاک کروگ
* ۱۹۲۱
* ۱۹۲۲ آرچی‌بالد هیل / اتو فریتز میرهوف
* ۱۹۲۳ فردریک بنتینگ / جان مک‌لاود
* ۱۹۲۴ ویلم اینتهوون
* ۱۹۲۵

 |  |
| ‎ ۱۹۲۶–۱۹۵۰ | 
* ۱۹۲۶ ژوهانس فیبیگر
* ۱۹۲۷ یولیوس واگنر-یاورگ
* ۱۹۲۸ شارل نیکول
* ۱۹۲۹ کریستین ایجکمن / فردریک گولاند هاپکینز
* ۱۹۳۰ کارل لندشتاینر
* ۱۹۳۱ اتو واربورگ
* ۱۹۳۲ چارلز شرینگتون / ادگار آدریان
* ۱۹۳۳ توماس مورگان
* ۱۹۳۴ جرج ویپل / جرج مینوت / ویلیام مورفی
* ۱۹۳۵ هنس اسپمن
* ۱۹۳۶ هنری دیل / اتو لوی
* ۱۹۳۷ آلبرت سنت-گیورگی
* ۱۹۳۸ کورنی هیمنس
* ۱۹۳۹ گرهارد دماک
* ۱۹۴۰
* ۱۹۴۱
* ۱۹۴۲
* ۱۹۴۳ هنریک کارل پیتر دام / ادوارد دویسی
* ۱۹۴۴ جوزف ارلنگر / هربرت گسر
* ۱۹۴۵ الکساندر فلمینگ / ارنست چین / هاوارد فلری
* ۱۹۴۶ هرمان مولر
* ۱۹۴۷ کارل کوری / گرتی کوری / برناردو هوسای
* ۱۹۴۸ پل مولر
* ۱۹۴۹ والتر هس / آنتونیو اگاس مونیس
* ۱۹۵۰ ادوارد کندال / تادئوس رایش‌اشتین / فیلیپ هنچ

 |
| ‎ ۱۹۵۱–۱۹۷۵ | 
* ۱۹۵۱ مکس ثایلر
* ۱۹۵۲ سلمان واکسمن
* ۱۹۵۳ هانس آدولف کربس / فریتس آلبرت لیپمان
* ۱۹۵۴ جان اندرز / تامس هاکل ولر / فردریک چپمن رابینز
* ۱۹۵۵ هیوگو ثیورل
* ۱۹۵۶ آندره فردریک کورنان / ورنر فورسمان / دیکینسن دبلیو. ریچاردز
* ۱۹۵۷ دانیل باوت
* ۱۹۵۸ جرج بیدل / ادوارد لوری تاتوم / جاشوآ لدربرگ
* ۱۹۵۹ سورو اوچوآ / آرتور کورنبرگ
* ۱۹۶۰ فرانک مک‌فارلن بارنت / پیتر مداوار
* ۱۹۶۱ گئورگ فون بیکیشی
* ۱۹۶۲ فرانسیس کریک / جیمز واتسون / موریس ویلکینز
* ۱۹۶۳ جان اکلس / الن هاجکین / اندرو هاکسلی
* ۱۹۶۴ کنراد امیل بلوخ / فئودور فلیکس کنراد لینن
* ۱۹۶۵ فرانسوا ژاکوب / آندره لووف / ژاک مونو
* ۱۹۶۶ فرانسیس پیتون راوس / چارلز برنتون هاگینز
* ۱۹۶۷ راگنار گرانیت / هالدن کفر هارتلین / جرج والد
* ۱۹۶۸ رابرت دبلیو. هالی / هار گوبیند کورانا / مارشال وارن نایرنبرگ
* ۱۹۶۹ مکس دلبروک / آلفرد هرشی / سالوادور لوریا
* ۱۹۷۰ برنارد کتس / اولف فون اویلر / جولیوس اکسلراد
* ۱۹۷۱ ارل ویلبر سادرلند، جونیور
* ۱۹۷۲ جرالد ادلمن / رادنی رابرت پورتر
* ۱۹۷۳ کارل فون فریش / کنراد لورنتس / نیکلاس تینبرگن
* ۱۹۷۴ آلبر کلود / کریستین دو دوو / جرج امیل پالاده
* ۱۹۷۵ دیوید بالتیمور / رناتو دولبکو / هاوارد مارتین تمین

 |
| ‎ ۱۹۷۶–۲۰۰۰ | 
* ۱۹۷۶ باروخ ساموئل بلومبرگ / دانیل کارلتون گایداشک
* ۱۹۷۷ روژه گیمن / اندرو شالی / روزالین سوسمن یالو
* ۱۹۷۸ ورنر آربر / دنیل ناتانس / همیلتون او. اسمیت
* ۱۹۷۹ آلن کورماک / گادفری هانسفیلد
* ۱۹۸۰ باروخ بن الصراف / ژان دوسه / جرج دیویس سنل
* ۱۹۸۱ راجر ولکات اسپری / دیوید اچ. هیوبل / تورشتن ویزل
* ۱۹۸۲ سونه بریسترم / بنگت ساموئلسون / جان وین (داروشناس)
* ۱۹۸۳ باربارا مک‌کلینتاک
* ۱۹۸۴ نیل کای یرنه / ژرژ جی. اف. کوهلر / سزار میلستین
* ۱۹۸۵ مایکل اس. براون / جوزف ال. گلدستین
* ۱۹۸۶ استنلی کوهن (زیست‌شیمی‌دان) / ریتا لوی مونتالچینی
* ۱۹۸۷ سوسومو تونگاوا
* ۱۹۸۸ جیمز بلک (داروشناس) / گرترود بی. الیون / جرج اچ. هیچینگز
* ۱۹۸۹ جی. مایکل بیشاپ / هارولد وارموس
* ۱۹۹۰ جوزف موری / ادوارد دونال توماس
* ۱۹۹۱ اروین نییر / برت ساکمن
* ۱۹۹۲ ادموند اچ. فیشر / ادوین جی. کربس
* ۱۹۹۳ ریچارد رابرتس / فیلیپ آلن شارپ
* ۱۹۹۴ آلفرد جی. گیلمان / مارتین رادبل
* ۱۹۹۵ ادوارد بی. لوئیس / کریستیانه نوسلاین-فولهارت / اریک فرانسیس ویشوس
* ۱۹۹۶ پیتر سی. دوهرتی / رلف مارتین تسینکرناگل
* ۱۹۹۷ استنلی پریسینر
* ۱۹۹۸ رابرت فرانسیس فوچگات / لوئیز ایگنارو / فرید مراد
* ۱۹۹۹ گونتر بلوبل
* ۲۰۰۰ آروید کارلسون / پائول گرینگارد / اریک کندل

 |
| ‎ ۲۰۰۱–تاکنون | 
* ۲۰۰۱ لیلند هارتول / تیم هانت / پائول نرس
* ۲۰۰۲ سیدنی برنر / رابرت هرویتس / جان سالستن
* ۲۰۰۳ پال لاتربور / پیتر منسفیلد
* ۲۰۰۴ ریچارد اکسل / لیندا باک
* ۲۰۰۵ بری مارشال / رابین وارن
* ۲۰۰۶ اندرو فایر / کریگ ملو
* ۲۰۰۷ ماریو کاپکی / مارتین اونز / الیور اسمیتیز
* ۲۰۰۸ هارالد تسور هاوزن / لوک مونتانیه / فرانسواز باره سینوسی
* ۲۰۰۹ الیزابت بلک‌برن / کارول گریدر / جک ژوستاک
* ۲۰۱۰ رابرت ادواردز
* ۲۰۱۱ بروس بویتلر / ژول ای. هافمن / رالف استاینمن (*پس از مرگ*)
* ۲۰۱۲ جان گوردون / شنایا یاماناکا
* ۲۰۱۳ جیمز روثمن / رندی شکمن / توماس زودهوف
* ۲۰۱۴ جان اوکیف / می-بریت موزر / ادوارد موزر
* ۲۰۱۵ ویلیام کمپبل / ساتوشی آمورا / یویو تو
* ۲۰۱۶ یوشینوری اسومی
* ۲۰۱۷ جفری هال/ مایکل روزبش/ مایکل یانگ
* ۲۰۱۸ جیمز پی. الیسن/ تاسوکو هونجو
* ۲۰۱۹ گرگ ال. سیمنزا / پیتر جی. ردکلیف / ویلیام کیلین جونیور
* ۲۰۲۰ هاروی آلتر / چارلز رایس / مایکل هوتون
* ۲۰۲۱ دیوید جولیوس / آردم پاتاپوتیان
* ۲۰۲۲ سوانته پبو

 |