اندام جنسی زنان دارای دو بخش درونی و بیرونی است. پس از گذر از بخش بیرونی آن (وولوا یا کُس)، نخستین بخش اندام جنسی درونی در زنان یعنی واژَن (مهبل) دیده می‌شود.
در بالا وولوا (فرج یا کس) که ابتدای واژن (در حالت نابرانگیخته حدود ۸ تا ۱۸ س. م) است، و در زیر آنوس که انتهای رکتوم (حدود ۱۲ تا ۲۰ س. م) است، دیده می‌شوند.
ابعاد و شکل واژن انسان از اهمیت زیادی در پزشکی و جراحی برخوردارند. شماری از مطالعات هستند که در مورد ابعاد و اندازه آن انجام شده‌اند. واژن زن یک اندام بسیار الاستیک (کشسان) است. به اندازه‌ای کوچک است که تامپون را در جای خود نگه دارد، اما می‌تواند به اندازه‌ای بزرگ شود که فرزند را از آن بگذراند. این به این دلیل است که دیواره‌های واژن شبیه دیواره‌های معده هستند، آن‌ها روگا (چین‌وچروک‌های کشسان دیواره‌ها) دارند، به این معنی که در صورت عدم استفاده به هم جمع می‌شوند و در صورت لزوم گسترده و بسط داده می‌شوند. آن به یک اندازه خاص باقی نمی‌ماند، تغییر می‌کند تا هر چیزی را که در آن زمان در حال رخ دادن است تطبیق و در خود جا دهد.
برخی مردم فکر می‌کنند که کانال واژن یک فضای پیوسته باز است. با این حال، این یک برداشت نادرست است. کانال واژن را باید همچون بادکنکی در نظر گرفت که انگار با هیچ هوایی پر نشده‌است. دیوارها که پتانسیل انبساط و دراز کشیده شدن دارند به آرامی یک‌دیگر را لمس می‌کنند. هنگامی که چیزی درون آن جا می‌گیرد، در اطراف عرض و پهنای آن قالب می‌گیرند و طول آلت تناسلی، تامپون، انگشت(ها)، دست یا اسباب‌بازی جنسی (سکس‌توی) و حتی نوزاد چندقلو را در خود جای می‌دهند یا می‌گذرانند و به شکل و اندازه آن در می‌آیند. ولی با گذر زمان کم‌کم ممکن است خاصیت کشسانی آن تغییراتی داشته باشد برای نمونه با افزایش سن یا دخول و ورود جسم‌ها (مانند پنیس یا دیلدو) در درازمدت.

گاهی در حین دخول جنسی، پنیس یا جسم دیگری (همچون انگشت یا سکس توی) که در واژن قرار می‌گیرد به گردنه رحم برخورد می‌کند. این ممکن است نشانه ای از این باشد که زن از نظر فیزیولوژیکی به اندازه کافی برانگیخته نشده‌است. هنگامی که او بیش‌تر برانگیخته شود، واژن بسیار کشیده و درازتر می‌شود و دهانه رحم، همان گردنه رحم، بلند و بالا می‌شود.
تعدادی از مطالعات در مورد ابعاد واژن انسان انجام شده‌است، ولی همچون اندازه پنیس به شدت پژوهش نشده‌است.

هنگام سکس به دلیل نرم بودن بافت پنیس، واژینیسم و فاصله‌هایی که ران، شکم، زهار، چربی زیر شکم و بیضه مرد و افزون بر این‌ها باسن پارتنر و لابیا و تپه ونوس زن ایجاد می‌کنند، پنیس برعکس چیزی که به نظر می‌رسد نمی‌تواند تا ته درون سوراخ‌های بدن شود، همچنین به علت وجود روگا درون واژن و رکتوم هموار نیست که باعث له و فشرده شدن آلت و نیز چون مستقیم نیستند سبب خمیده شدن پنیس به بالا می‌شود. این‌ها طول مؤثر را می‌کاهند؛ بنابراین در واقعیت اندازه کاربردی پنیس است که اهمیت دارد نه اندازه کل آن.

انقباض غیرقابل کنترل ماهیچه‌های اطراف واژن واکنشی کاملاً غیرارادی است و از ورود هر جسم خارجی چه بزرگ چه کوچک (حتی انگشت یا تامپون) به واژن جلوگیری می‌کند. در این حالت که اغلب علت روان‌شناختی دارد، هر گونه تلاش برای دخول موجب دردهای شدید می‌شود. به این دلیل پیش‌نوازی اهمیت ویژه ای برای تحریک و برانگیختگی زنان دارد.

ابعاد در حالت پایه
------------------

مطالعه‌ها و اندازه‌گیری‌های جدید دقیق‌تری انجام شده دریافته اند که طول کانال واژنی در حالت عادی (نابرانگیخته) به‌طور میانگین حدود ۷٬۶ تا ۱۷٬۸ سانتی‌متر است (حدودا اندازه یک دست)، ولی در حالت برانگیخته خون به ناحیه تناسلی جریان می‌یابد و هیجان‌های جنسی باعث شود کانال واژن برای تطبیق با نفوذ بسیار درازتر و ژرف‌تر و برای کمک به سهولت نفوذ روان نیز شود. همچنین دو-سوم بالاتری واژن، گردن رحم و رحم را مجبور می‌کند که بالا کشیده شوند و از مسیر خارج شوند. همچنین در حالت زایمان واژن به اندازه بسیار زیادی بزرگ‌تر می‌شود.

نسبت اندازه وولوا (فرج، کس) نسبت به دست (بلندی حدود ۱۰ سانتی‌متر) و فاصله آنوس تا واژن (پرینه) حدود ۴ سانتی‌متر، به دلیل نزدیکی این دو سوراخ بدن بهداشت زنان بسیار اهمیت دارد. در هنگام زایمان فرزند امکان پارگی پرینه وجود دارد.
دهانه واژن انسان درست زیر دهانه مجرای ادرار در پشت دهلیز قرار دارد
همچنین یک مطالعه سال ۱۹۹۶ توسط پندرگراس و دیگر همکاران، با به‌کارگیری ریخته‌گری وینیل پلی‌سیلوکسان از واژن‌های ۳۹ زن قفقازی (سفیدپوست)، رنج ابعاد زیر را یافت:

* درازا (با به‌کارگیری میله اندازه‌گیری شده): ۶٫۹ تا ۱۴٫۸ سانتی‌متر
* پهنا: ۴٫۸ تا ۶٫۳ سانتی‌متر
* قطر درونی: ۲٫۴ تا ۶٫۵ سانتی‌متر

یک مطالعه دوم توسط همین گروه تغییرات قابل توجهی در اندازه و شکل بین واژن زنان از گروه‌های قومی دیگرسان نشان داد.

جستارهای وابسته
---------------

* اندازه پنیس انسان (درازا) در نوجوانان سالم (۱۸ ساله نرمال) در حالت شل ۹ تا ۱۰٬۲ سانتی‌متر، کشیده ۱۳٬۳ سانتی‌متر و افراشته ۱۵٬۱ تا ۱۶٬۳ سانتی‌متر است و اندازه دور آلت نرمال در حالت خوابیده ۹٬۳ سانتی‌متر و در حالت راست‌شده ۱۱٬۷ تا ۱۲٬۳ سانتی‌متر بوده‌است. در متن‌های پزشکی داشتن اندازه‌های کوچک‌تر از نرمال به عنوان عارضه میکروپنیس بزرگ‌تر با نام ماکروپنیس مشخص می‌شوند.
* سکس
* پوزیشن‌های سکس
* اندام جنسی
* فرج (وولوا)
* واژن
* کلیتوریس
* تن‌شرمی
* بزرگ‌چوچولی
* واژینوپلاستی

منابع
-----

1. ↑  Barnhart, K. T.; Izquierdo, A.; Pretorius, E. S.; Shera, D. M.; Shabbout, M.; Shaunik, A. (2006). "Baseline dimensions of the human vagina". *Human Reproduction*. **21** (6): 1618–1622. CiteSeerX 10.1.1.485.8802. doi:10.1093/humrep/del022. PMID 16478763.
2. ↑  Anne A. Lawrence. "Notes on Genital Dimensions". Archived from the original on March 24, 2006. Retrieved 2012-05-13.
3. ↑  «How deep is the average vagina, and does it elongate when something's in it?». *goaskalice.columbia.edu*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۳.
4. ↑  Barnhart, K. T.; Izquierdo, A.; Pretorius, E. S.; Shera, D. M.; Shabbout, M.; Shaunik, A. (2006). "Baseline dimensions of the human vagina". *Human Reproduction*. **21** (6): 1618–1622. CiteSeerX 10.1.1.485.8802. doi:10.1093/humrep/del022. PMID 16478763.
5. ↑  "How Deep Is a Vagina? And 10 Other Questions, Answered". *Healthline* (به انگلیسی). 2017-10-18. Retrieved 2022-07-23.
6. ↑  "How deep is the average vagina, and does it elongate when something's in it?". *goaskalice.columbia.edu* (به انگلیسی). Retrieved 2023-12-25.
7. ↑
8. ↑  "Slide show: Vaginal tears in childbirth". *Mayo Clinic* (به انگلیسی). Retrieved 2022-07-25.
9. ↑  Pendergrass, P. B.; Reeves, C. A.; Belovicz, M. W.; Molter, D. J.; White, J. H. (1996). "The shape and dimensions of the human vagina as seen in three-dimensional vinyl polysiloxane casts". *Gynecologic and Obstetric Investigation*. **42** (3): 178–182. doi:10.1159/000291946. PMID 8938470.
10. ↑  Pendergrass, P. B.; Reeves, C. A.; Belovicz, M. W.; Molter, D. J.; White, J. H. (2000). "Comparison of vaginal shapes in Afro-American, Caucasian and Hispanic women as seen with vinyl polysiloxane casting". *Gynecologic and Obstetric Investigation*. **50** (1): 54–59. doi:10.1159/000010281. PMID 10895030. S2CID 37395321.
11. ↑
12. ↑  *OurDoctor - What is The Average Penis Size?*, retrieved 2022-08-20