**نشان سپه** یکی از نشان‌های افتخار در ایران است که نخستین بار توسط رضاشاه و زمانی که هنوز سردار سپه بود ایجاد گردید.

تاریخچه
-------

مدال سپه (سردارسپه) در بدو تشکیل
نشان سپه نخستین بار در ۳۰ فروردین ۱۳۰۳ توسط رضاخان سردارسپه برای اعطا به کسانی که شجاعت فوق‌العاده نظامی از خود نشان می‌دادند یا در راه انجام وظیفه دچار جراحت می‌شدند ایجاد شد. در واقع این نشان جایگزین نشان ذوالفقار گردید. رضاشاه نشان ذوالفقار را برای خود و تعداد انگشت شماری از سران ارتش در طول حکومت خود حفظ نمود و دیگران به دریافت نشان سپه نایل می‌آمدند.

طراحی
-----

این نشان در ابتدای پیدایش دارای شکلی مدور بود که در روی آن تصویر سردارسپه در یونیفرم نظامی دیده می‌شد و اطراف تصویر او مزین به شاخه‌های زیتون بود. پشت این نشان منقوش به سپری پنج پر بود که پنج شمشیر به‌طور متقاطع از این پَرها عبور می‌نمودند. در مرکز این نقش دایره ای برجسته وجود داشت که طرحی از خورشیدی در حال طلوع بر روی آن دیده می‌شد. در بالای نشان نیز تاریخ ایجاد آن به صورت ۲۳ ثور ۱۳۰۳ درج شده بود. وزن این نشان نقره ۱۶/۳۱ گرم و قطر آن ۳۱ میلیمتر بود.

به دلیل نوع درج تاریخ این نشان و وجود عبارت *ثور* در آن، این نشان در بین مجموعه داران ایرانی به اشتباه با عنوان «نشان ثور رضاخان» نامیده می‌شود.

از روی طراحی و تاریخ این نشان که در زمان احمد شاه قاجار طراحی شده بود، بخصوص تصویر سردارسپه بر روی نشان و مبنای گاهشماری آن که بر خلاف گاهشماری حکومت قاجار بر اساس هجری قمری بود می‌توان به قدرت نفوذ رضاخان و افکار وی برای تغییر مبنای گاهشماری از هجری قمری به هجری خورشیدی از همان روزهای قبل از کسب قدرت پی برد.

این نشان دارای سه درجه بود و برای کسانی در نظر گرفته شده بود که با شجاعت در درگیریهای داخلی می‌جنگیدند.
در زمان محمدرضا پهلوی عنوان این نشان حفظ شد اما طراحی آن به‌کلی تغییر کرد و از یک مدال دو رو و مدور به یک نشان پنج پَر تغییر شکل داد. بدین ترتیب که با اقتباس از نقشی که در پشت نشان اولیه بود نشانی جدید با میناکاری سرخ و آبی ایجاد گردید. پنج پَر این نشان با مینای سرخ و دایره مرکزی با مینای آبی رنگ شدند. خورشید در حال طلوع مرکز نشان نیز طلایی رنگ شد.

نشان سپه بر گردن محمدرضا پهلوی
این نشان با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران لغو شد.

درجات نشان
----------

* نشان درجه یک سپهنشان درجه یک سپه
* نشان درجه دو سپهنشان درجه دو سپه
* نشان درجه سه سپهنشان درجه سه سپه

درجات مدال
----------

* مدال درجه یک سپهمدال درجه یک سپه
* مدال درجه دو سپهمدال درجه دو سپه
* مدال درجه سه سپهمدال درجه سه سپه

منابع
-----

1. ↑  «DECORATIONS – Encyclopaedia Iranica». *www.iranicaonline.org*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۶.

| * ن
* ب
* و
نشان‌های افتخار در ایران |
| --- |
| تاریخی | 
* نشان آفتاب
* نشان تاج
* نشان ۲۵امین سالگرد سلطنت محمدرضا پهلوی
* نشان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله
* نشان افتخار شیر و خورشید
* نشان شیر و خورشید سرخ ایران
* نشان هفت‌پیکر
* نشان پهلوی
* نشان تمثال امیرالمؤمنین
* نشان ذوالفقار
* نشان اقدس
* نشان آذرآبادگان
* نشان افتخار
* نشان سپه
* نشان خدمت
* نشان دانش
* نشان یادگار تاج‌گذاری
* نشان تمثال همایون
* نشان همایون
* نشان سوم اسفند
* نشان ۲۸ مرداد
* نشان حزب رستاخیز
* نشان اصلاحات ارضی
* نشان آریامهر
* نشان پاس
* نشان کوشش
* نشان تلاش
* مدال شجاعت
* نشان سه ستاره خدمت
* نشان همکاری
* نشان ابن‌سینا
* نشان رازی
* نشان درخش
* نشان سنین خدمت
* نشان سربلندی
* مدال پاداش
* مدال سپاهی
* مدال فر
* نشان جاوید
* نشان لیاقت نظامی
* نشان عالی تیر
* نشان تیر
* نشان تیراندازی
* نشان خدمات ورزشی
* نشان وزارت پ.ت.ت

 |
| فعال | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نظامی | 

|  |  |
| --- | --- |
| ستاد کل نیروهای مسلح | 
* نشان فتح
* نشان نصر
* نشان شفا

 |
| نشان‌های مشترک | 
* نشان ذوالفقار
* نشان هنر
* نشان ایثار
* نشان جانبازی
* نشان جهاد
* نشان سربلندی
* نشان شجاعت
* نشان دانش
* نشان رازی
* نشان لیاقت
* نشان خدمات ورزشی

 |

 |
| دولتی | 

|  |  |
| --- | --- |
| نشان‌های عالی | 
* نشان انقلاب اسلامی
* نشان استقلال
* نشان آزادی
* نشان جمهوری اسلامی

 |
| نشان‌های تخصصی | 
* نشان دانش
* نشان پژوهش
* نشان لیاقت و مدیریت
* نشان عدالت

 |
| نشان‌های عمومی | 
* نشان سازندگی
* نشان خدمت
* نشان کار و تولید
* نشان شجاعت
* نشان ایثار
* نشان تعلیم و تربیت
* نشان فرهنگ و هنر
* نشان مهر
* نشان ادب پارسی

 |
| لوح‌های سپاس | 
* لوح زرّین
* لوح سیمین

 |

 |

 |