**مقدمه**
---------

ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی یک فرایند تولید فلزات است که در آن از قوانین مغناطیسی استفاده می‌شود تا فلزات را در قالب‌های دلخواه به شکل مغناطیسی ریخته‌گری کنند. روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در ابتدا شامل آماده‌سازی دوغاب‌ها می‌شود. دوغاب‌ها عبارتند از مواد مذابی که برای تولید فلزات استفاده می‌شوند. پس از آماده‌سازی دوغاب‌ها، یک المنت مغناطیسی قدرتمند در نزدیکی دوغاب‌ها قرار می‌گیرد تا آن‌ها را جذب کند و در قالب‌های مغناطیسی مورد نظر قرار دهد. با اعمال نیروی مغناطیسی، دوغاب‌ها به شکل دقیق و با دقت بالا در قالب ریخته‌گری می‌شوند. پس از سرد شدن و انجام فرایند تبرید، قالب مغناطیسی از فلز نهایی خارج می‌شود و فلز ریخته‌گری شده آماده استفاده است.

مزایا
-----

این روش یکی از روش‌های نوآورانه در صنعت ریخته‌گری است که قابلیت‌ها و مزایای منحصر به فردی دارد.

روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی خواصی را در فرآیند ریخته‌گری فلزات ایجاد می‌کند. برخی از خواص مهم این روش عبارتند از:

. بهبود خواص مکانیکی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند خواص مکانیکی فلز ریخته‌شده را بهبود بخشد. این روش می‌تواند به تقویت مقاومت در برابر خستگی، افزایش مقاومت در برابر سایش، بهبود خواص کششی و افزایش مقاومت در برابر ترکش‌های سطحی کمک کند

2. کاهش نیروی سازنده شکست: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند نیروهای سازنده شکست را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این به معنای افزایش توانایی فلز ریخته‌شده در مقابل تنش‌های مکانیکی و شوک‌های خارجی است. [2]

3. بهبود یکنواختی ساختار: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند بهبود یکنواختی ساختار فلز ریخته‌شده را ایجاد کند. این روش می‌تواند به تقویت یکنواختی ریزساختار و کاهش دانه‌بندی غیرهمگن کمک کند [3].

4. کاهش ترکش‌های سطحی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند ترکش‌های سطحی را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این به معنای افزایش مقاومت در برابر خوردگی و بهبود خواص سطحی فلز ریخته‌شده است [4]

5. کاهش سنگینی خوردگی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند سنگینی خوردگی را در ریخته‌ها بهبود بخشد. این روش می‌تواند به تقویت مقاومت در برابر خوردگی و کاهش سرعت پیشروی خوردگی کمک کند.

6. بهبود خواص حرارتی: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند خواص حرارتی فلز ریخته‌شده را بهبود بخشد. این شامل تغییرات در ترموکینتیک و خواص حرارتی مانند مقاومت به حرارت، رسوبگیری حرارتی و پایداری حرارتی است.

7. کنترل سرعت ریخته‌گیری: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی امکان کنترل دقیق سرعت ریخته‌گیری را فراهم می‌کند. این موضوع می‌تواند به کنترل کیفیت و خواص ریخته‌ها، بهبود جریان ریخته‌گیری و کاهش تراکم شاره‌ها کمک کند.

8. کاهش خوردگی اکسیدی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند خوردگی اکسیدی را به طور قابل توجهی کاهش دهد. این به معنای افزایش مقاومت در برابر تشکیل لایه‌های اکسیدی و بهبود مقاومت در برابر اکسیداسیون می‌باشد.

9. کاهش خطر ترک و نفوذ: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند خطر ترک و نفوذ در ریخته‌ها را کاهش دهد. این به معنای افزایش چقرمگی و یکنواختی ساختار فلز ریخته شده است.

10. بهبود خواص الکترومغناطیسی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند خواص الکترومغناطیسی مواد ریخته‌شده را بهبود بخشد. این شامل افزایش راندمان مغناطیسی، کاهش هیسترزیس و بهبود خواص الکتریکی است.

ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی همچنین دارای برخی معایب است که در زیر آورده شده است:

1. پیچیدگی فنی: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی نیازمند تجهیزات و دستگاه‌های پیچیده است. برای ایجاد میدان مغناطیسی قوی و یکنواخت، از آهنرباها و سیم‌های مغناطیسی پیچیده استفاده می‌شود. این موضوع ممکن است باعث افزایش هزینه و پیچیدگی فرآیند شود [5].

2. نیاز به تجهیزات خاص: برای اجرای روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، نیاز به تجهیزات خاصی مانند آهنرباها، منابع تغذیه مغناطیسی و سیستم‌های کنترل دقیق است. این تجهیزات ممکن است هزینه بالا و نگهداری پیچیده‌ای داشته باشند [6].

.3 محدودیت در اندازه قطعات: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی ممکن است محدودیت‌هایی در اندازه قطعات داشته باشد. به دلیل انتقال میدان مغناطیسی، قطعات بزرگتر ممکن است دچار ناهمواری‌ها و ناهمسانگردی‌های ساختاری شوند [7].

ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در بهبود خواص مکانیکی و متالورژیکی قطعات فلزی دارای برتری‌های متعددی است و در صنایع فلزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در زیر، به برخی از برتری‌ها و کاربردهای ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در بهبود خواص مکانیکی و متالوژیکی اشاره می­کنم همراه با منابع معتبر:

1. بهبود خواص مکانیکی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند خواص مکانیکی قطعات فلزی را بهبود بخشیده و مزایای زیر را فراهم کند: - افزایش مقاومت به خستگی: میدان مغناطیسی در فرآیند ریخته‌گری باعث جوشش دوغاب و ایجاد ریزساختار یکنواخت می‌شود که می‌تواند مقاومت به خستگی قطعه را افزایش دهد. - بهبود خواص مکانیکی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند مشخصات مکانیکی قطعات را بهبود داده و خواصی مانند مقاومت کششی، استحکام پایداری و سختی را افزایش دهد [8].

2. بهبود ساختار متالورژیکی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند بهبود ساختار متالورژیکی قطعات فلزی را ایجاد کند و مزایای زیر را داشته باشد: - کاهش حباب‌ها و ناخالصی‌ها: میدان مغناطیسی می‌تواند بهبود جریان دوغاب و کاهش تشکیل حباب‌ها و ناخالصی‌ها در ساختار فلزی را ایجاد کند، که در نتیجه به کاهش پوروسیته و ترک‌ها منجر می‌شود. - بهبود هموژنیته: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی می‌تواند ساختار هموژن فلزی را بهبود داده و توزیع یکنواخت نانوبلورها و افزایش دقت ساختار را به همراه داشته باشد [9].

چگونگی تشکیل میدان مغناطیسی
---------------------------

در ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، سیستم مغناطیسی برای ایجاد میدان مغناطیسی استفاده می‌شود. این میدان مغناطیسی برای تأثیرگذاری بر جریان دوغاب (مواد مذاب) استفاده می‌شود و بهبود مشخصات ریخته‌گری را فراهم می‌کند. یکی از روش‌های ساخت سیستم مغناطیسی در ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، استفاده از آهنربایی است.

در این روش، میدان مغناطیسی توسط آهنرباها (یا نمایه‌های مغناطیسی) ایجاد می‌شود. آهنرباها به صورت چند لایه ساخته می‌شوند و در نواحی استوانه‌ای یا حلقوی قرار داده می‌شوند. جریان الکتریکی در لایه‌های آهنرباها ایجاد می‌شود، که باعث تولید میدان مغناطیسی قوی در داخل سیستم می‌شود. این میدان مغناطیسی سپس به دوغاب اعمال می‌شود

کاربرد
------

### کاربرد در صنایع فلزی

ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در صنعت صنایع فلزی کاربردهای گسترده‌ای دارد و می‌تواند در تولید قطعات فلزی با خواص مکانیکی بالا و ساختار یکنواخت مورد استفاده قرار بگیرد. در زیر، به برخی از کاربردهای ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در صنعت صنایع فلزی اشاره می‌کنم همراه با منبع معتبر:

1. تولید قطعات ماشین‌آلات: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات ماشین‌آلات مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش برای تولید قطعاتی مانند قطعات موتورها، دستگاه‌پمپاژ، قطعات صنایع معدنی و سایر قطعات ماشین‌آلات استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با دقت بالا، ساختار یکنواخت و خواص مکانیکی بهبود یافته تولید می‌شوند.

2. تولید قطعات پایپینگ و لوله‌ها: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات پایپینگ و لوله‌ها نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش برای تولید لوله‌های فلزی با اندازه و ضخامت مشخص، قطعات اتصالات پایپینگ و سایر قطعات مرتبط استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با خواص مکانیکی بالا و بدون ناهمواری‌ها تولید می‌شوند.

3. تولید قطعات ساختمانی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات ساختمانی مانند قطعات فلزی ساختمان‌ها، پل‌ها، سازه‌های فولادی و سایر قطعات سازه‌های فلزی استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با خواص مکانیکی مطلوب و ساختار یکنواخت تولید می‌شوند. [11]

### کاربرد در انرژی اتمی

ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در صنعت انرژی اتمی نیز کاربردهای مهمی دارد. این روش می‌تواند در تولید قطعات اساسی و حیاتی برای نیروگاه‌های اتمی استفاده شود. در زیر، به برخی از کاربردهای ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در صنعت انرژی اتمی اشاره می‌کنم همراه با منبع معتبر:

1. تولید قطعات سوخت هسته‌ای: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات سوخت هسته‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش برای تولید قطعات مانند قضبان سوخت هسته‌ای و قطعات مهم دیگر سیستم سوخت هسته‌ای استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با دقت بالا، خواص مکانیکی مطلوب و مقاومت در برابر شرایط سخت محیطی تولید می‌شوند.

2. تولید قطعات مربوط به سیستم‌های خنک‌ کننده: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات مربوط به سیستم‌های خنک‌کننده نیروگاه‌های اتمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش برای تولید قطعات مانند لوله‌ها، پره‌ها و سایر اجزای سیستم خنک‌ کننده استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با تحمل حرارت و خواص مکانیکی بالا تولید می‌شوند.

3. تولید قطعات مربوط به سیستم‌های ایمنی: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات مربوط به سیستم‌های ایمنی نیروگاه‌های اتمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش برای تولید قطعاتی مانند پوشش‌های محافظ، قطعات مهم سیستم‌های ایمنی و سایر اجزای مرتبط استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با خواص مکانیکی و ایمنی بالا تولید می‌شوند [12].

### کاربرد در ماشین سازی

ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی نیز در صنعت ماشین‌سازی کاربردهای متعددی دارد. این روش می‌تواند در تولید قطعات پیچیده و با خواص مکانیکی بالا مورد استفاده قرار گیرد. در زیر، به برخی از کاربردهای ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در صنعت ماشین‌سازی اشاره می‌کنم همراه با منبع معتبر:

1. تولید قطعات خودرو: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در صنعت خودروسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش برای تولید قطعاتی مانند سیلندرهای موتور، کارواشر، بلوکهای موتور و کمربندهای موتور استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با دقت بالا، ساختار یکنواخت و خواص مکانیکی بهبود یافته تولید می‌شوند.

2. تولید قطعات صنعتی: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات صنعتی مانند اجزای ماشین‌آلات، قطعات پمپ‌ها، قطعات صنعتی کشاورزی و قطعات صنایع نفت و گاز استفاده می‌شود. این روش قابلیت تولید قطعات با شکل‌های پیچیده، دقت بالا و خواص مکانیکی مناسب را فراهم می‌کند.

3. تولید قطعات هیدرولیک و پنوماتیک: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات هیدرولیک و پنوماتیک نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش برای تولید ولوها، سیلندرها، پیستون‌ها و قطعات دیگر در سیستم‌های هیدرولیک و پنوماتیک استفاده می‌شود. با استفاده از ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی، قطعات با دقت بالا و عملکرد بهینه تولید می‌شوند [13].

### کاربرد در هوافضا

* موارد زیر به عنوان کاربردهای این روش در صنعت هوا و فضا ذکر شده است:

1. تولید قطعات پیچیده سازه‌ای: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی برای تولید قطعات با شکل‌ها و ساختارهای پیچیده که در صنعت هوا و فضا استفاده می‌شوند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش امکان تولید قطعات با دقت بالا و خواص مکانیکی برتر را فراهم می‌کند.

2. تولید اجزای سازه‌ای هواپیما: ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید اجزای سازه‌ای هواپیما مانند بال‌ها، میزان کاهش خطر تشکیل ناخالصی‌های فلزی و تضمین کیفیت بالا را فراهم می‌کند.

3. تولید موتورهای هواپیما: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات موتورهای هواپیما استفاده می‌شود. این روش بهبود خواص مکانیکی و متالورژیکی قطعات را به همراه دارد و می‌تواند در بهبود عملکرد موتورها و افزایش عمر مفید آنها مؤثر باشد.

4. تولید ماهواره‌ها و سیستم‌های فضایی: روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی برای تولید قطعات مهم ماهواره‌ها و سیستم‌های فضایی مانند ساختارهای بسیار سبک و مقاوم استفاده می‌شود. این روش قابلیت تولید قطعات با دقت بالا و خواص مکانیکی بهینه را فراهم می‌کند [14].

روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی دارای مزایا و کاربردهای گسترده‌ای است. این روش با دقت بالا، کنترل بهتر و افزایش سرعت تولید، بهبود کیفیت و دقت قطعات را فراهم می‌کند. همچنین، در صنایع مختلفی مانند خودروسازی، هوافضا، الکترونیک و پزشکی استفاده می‌شود

در صنایع خودروسازی، روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعاتی مانند دوشکه‌ها، دیسک‌ها و قطعات موتورها به کار می‌رود. این روش بهبود کیفیت و دقت قطعات را فراهم می‌کند و تأثیر مثبتی در عملکرد خودروها دارد.

در صنعت هوافضا، از روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعات پیچیده و حساس هواپیماها و ماهواره‌ها استفاده می‌شود. دقت بالا و کنترل شده‌ای که در این روش وجود دارد، تأثیر مستقیمی در افزایش کیفیت و ایمنی این قطعات به وجود می‌آورد.

در صنعت الکترونیک، روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعاتی مانند سنسورها، باتری‌ها، و اجزای مغناطیسی استفاده می‌شود. این روش امکان تولید قطعات کوچک و پیچیده با دقت بالا را فراهم می‌کند که در عملکرد و کارایی دستگاه‌های الکترونیکی تأثیر قابل توجهی دارد. در صنعت پزشکی، روش ریخته‌گری دوغابی مغناطیسی در تولید قطعاتی مانند ایمپلنت‌ها و اجزای پزشکی استفاده می‌شود. این روش امکان ساخت قطعات سفت و دقیق با مواد بیولوژیکی سازگار را فراهم می‌کند که در کاهش خطر عفونت و افزایش تطابق با بدن انسان تأثیر مهمی دارد [15, 16, 17, 18].

جستارهای وابسته
---------------

* ریخته گری
* میدان مغناطیسی
* انرژی اتمی
* سوخت هسته ای
* خواص مکانیکی مواد

منابع
-----

1. ↑  «magnetic slip casting».
2. ↑
3. ↑  R. a. J. S. Ulewicz, "Application of electromagnetic field for improvement of properties of metallic alloys produced by casting," Archives of Foundry Engineering, 2015.
4. ↑
5. ↑  C. K. a. N. K. Gupta, "Magnetic field-assisted casting," Comprehensive Materials Processing, 2014.
6. ↑  Z. M. Guoqing Zhang, "Magnetic Field-Assisted Casting of Titanium and Its Alloys," Advanced Engineering Materials, Vols. 11-12, pp. 1025-1034, 2009.