**عدسی نمرود** که **عدسی لایارد** نیز نامیده می‌شود، قطعه‌ای از کریستال سنگی متعلق به سده ی هشتم پیش از میلاد است که در سال 1850 توسط آستن هنری لایارد در کاخ آشوری نمرود در عراق امروزی کشف شد.  ۲ این عدسی ممکن است به‌عنوان یک ذره‌بین یا به‌عنوان یک شیشهٔ سوزان برای روشن کردن آتش با متمرکز کردن نور خورشید استفاده شده باشد، یا ممکن است یک تکه منبت تزئینی بوده باشد.

توصیف
-----

این عدسی کمی بیضی‌شکل است و تقریباً روی یک چرخ لپیداری آسیاب شظگده است.  این عدسی دارای یک نقطهٔ کانونی در حدود ۱۱ سانتیمتر (۴٫۵ اینچ) از سمت صاف و فاصله کانونی حدود 12 سانتی متر است.    این اعداد، آن را معادل یک ذره بین 3× می کند. سطح عدسی دارای دوازده حفره است که حین آسیاب کردن باز شده است که حاوی نفتا یا مایع دیگری است که در کریستال خام به دام افتاده است. گفته می شود که این عدسی قادر است نور خورشید را متمرکز کند اما این کار را به‌خوبی انجام نمی‌دهد. از آنجایی که این عدسی از کریستال سنگ طبیعی ساخته شده است، مواد این عدسی با گذشت زمان تخریب قابل ملاحظه‌ای نداشته است. ۳

عدسی نمرود در موزه بریتانیا به نمایش گذاشته شده است.

عملکرد
------

عملکرد این عدسی مشخص نیست، برخی از نویسندگان باور دارند که از آن به‌عنوان یک عدسی نوری استفاده می شده و برخی دیگر بر عملکرد تزئینی آث باور دارند.

صنعتگران آشوری حکاکی های پیچیده ای می ساختند و می توانستند از عدسی بزرگنمایی در کار خود استفاده کنند.  کاشف عدسی خاطرنشان کرده است که کتیبه های بسیار کوچکی بر روی آثار آشوری پیدا کرده است که گمان می رود با کمک عدسی به دست آمده است. 

دانشمند ایتالیایی جیووانی پتیناتو از دانشگاه رم پیشنهاد کرده است که آشوریان باستان از این عدسی به عنوان بخشی از تلسکوپ استفاده می کردند و این امر دانش آن‌ها را از نجوم توضیح می دهد.  کارشناسان باستان‌شناسی آشوری متقاعد نشده اند و تردید دارند که کیفیت نوری این لنز برای چنین کاربردی کافی باشد. آشوریان باستان سیاره ی زحل را به‌عنوان خدایی می دیدند که توسط حلقه‌ای از مارها احاطه شده بود، که پتیناتو پیشنهاد می کند تفسیر آن‌ها از حلقه های زحل از طریق تلسکوپ است.  کارشناسان دیگر می گویند که از مارها در اساطیر آشوری به طور مکرر یاد شده است و خاطرنشان می کنند که در هیچ یک از بسیاری از نوشته های نجومی آشوری که باقی مانده است، اشاره ای به تلسکوپ وجود ندارد. 

طبق کتابش، لایارد عدسی را در زیر تکه‌های شیشه‌ای دیگر که شبیه مینای یک شی، شاید از چوب یا عاج ساخته شده بود، پیدا کرد که متلاشی شده بود.  یادداشت‌های متصدی موزه ی بریتانیا پیشنهاد می‌کند که این لنز می‌توانست «به‌عنوان یک قطعه منبت، شاید برای مبلمان» استفاده شود و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد آشوری‌ها از لنزها برای ویژگی‌های اپتیکی آن ها استفاده می‌کردند، مثلاً برای بزرگ‌نمایی، تلسکوپی یا برای شروع آتش. 

شیء مشابهی در *حماسه ایشتار و ایزدوبار* ، ستون چهارم، تاجگذاری ایزدوبار، نوشته شده در حدود 2000 سال قبل از میلاد ذکر شده است. بیت دهم. می‌خواند:

> The King then rises, takes the sacred glass,   
> 
> And holds it in the sun before the mass  
> 
> Of waiting fuel on the altar piled.  
> 
> The centring rays—the fuel glowing gild  
> 
> With a round spot of fire and quickly. spring  
> 
> Above the altar curling, while they sing!
> 
> 

*

منابع
-----

1. 1 2 3
2. 1 2  D. Brewster (1852). "On an account of a rock-crystal lens and decomposed glass found in Niniveh". *Die Fortschritte der Physik* (به آلمانی). Deutsche Physikalische Gesellschaft.
3. 1 2 3 4 5  "The Nimrud lens / the Layard lens". *Collection database*. The British Museum. Retrieved Oct 21, 2012.
4. 1 2 3  Whitehouse, David (July 1, 1999). "World's oldest telescope?". *BBC News*. Retrieved May 10, 2008. If one Italian scientist is correct then the telescope was not invented sometime in the 16th century by Dutch spectacle makers, but by ancient Assyrian astronomers nearly three thousand years earlier. According to Professor Giovanni Pettinato of the University of Rome, a rock crystal lens, currently on show in the British museum, could rewrite the history of science. He believes that it could explain why the ancient Assyrians knew so much about astronomy.
5. ↑  "World's oldest telescope?". *EXN Science Wire*. June 29, 1999. Archived from the original on September 29, 2007. Retrieved 2008-05-10. Pettinato believes the lens was used by Assyrian astronomers as a telescope more than three thousand years ago. They saw more in the night sky than was possible with the naked eye alone. For example, the Assyrians saw the planet Saturn as a god surrounded by a ring of serpents. Pettinato says that would be a logical assumption to make if they saw Saturn's rings through a primitive telescope.
6. ↑  "Column IV, Coronation of Izdubar". *sacred-texts.com*. Retrieved 2020-12-31.

کتابشناسی - فهرست کتب
---------------------

* A. H. Layard, *Discoveries in the Ruins of Nineveh and Babylon* (London, 1853), p. 197–98.

لینک های خارجی
--------------

* British Museum entry
* Oldest Optical Device? The Nimrud Lens