چرخهٔ **خودپروردگی** و **دگرپروردگی**
**خودپرورد‌ها** با استفاده از نور، کربن دی‌اکسید (CO2), و آب، اکسیژن و ترکیبات آلی پیچیده تهیه می‌کنند و برای این کار عمدتاً از راه فتوسنتز (فلش سبز) به نتیجه می‌رسند. هر دو گونه ارگانیسم به وسیلهٔ تنفس یاخته‌ای از چنین ترکیباتی برای تولید (آدنوزین تری‌فسفات ATP) استفاده می‌کنند و دوباره CO2 و آب تشکیل می‌دهند (دو فلش قرمز این چرخه را نشان می‌دهند).
**خودپرورد** یا **اتوتروف** (به انگلیسی: autotroph) به جانداری گفته می‌شود که با استفاده از کربن موجود در مواد ساده همچون کربن ‌دی‌اکسید، ترکیبات آلی (مانند قند، پروتئین و چربی) می‌سازد. در مقابل این واژه، لغت دگرپرور یا هتروتروف (Heterotroph) قرار دارد.

معنا
----

از دیدگاه لغوی، خودپرورد جانداری است که خوراک خود را بدون وابستگی به موجودی دیگر تأمین می‌کند و دگرپرور نیز به اندامگانی (Organism) گفته می‌شود که برای برآوردن نیازهای غذایی خود به زیاگان دیگر وابسته است.

در منابع علمی گوناگون، خودپرور (و عکس آن؛ دگرپرور) را به چند شیوه معنی کرده‌اند. تعریف مختصر این اصطلاح که در بیشتر منابع به آن اشاره شده‌است عبارت است از زیاگانی که انرژی و مواد مورد نیاز خود را بدون وابستگی به موجودی دیگر و تنها با استفاده از مواد معدنی (غیر آلی) به دست می‌آورند و با استفاده از آن‌ها مواد آلی پیچیده ( مانند کربوهیدرات ها ، چربی ها و پروتئین ها ) می‌سازند.

هتروتروف ها برای برآوردن نیازهای غذایی خود به دیگران وابسته اند. هتروتروف ها از موجود زنده یا بقایای آنها استفاده میکنند تا ماده خام خود را تامین کنند. آنها انرزی مورد نیاز خود را به دو روش بدست می آورند. گروه اول فتوسنتز کننده هستند و انرژی مورد نیاز خود را از نور خورشید بدست می اورند و گروه دوم انرژی مورد نیاز خود را از مواد شیمیایی ( مواد معدنی و یا مواد آلی) بدست می آورند در نتیجه این مواد الی برای آنها هم منبع کربن و هم منبع انرژی محسوب می شود.بر این پایه منابعی مانند کتاب اصول بیوشیمی لنینجر (Lehninger Principles Of Biochemistry) خودپرورد و دگرپرورد را بر مبنای چرخهٔ کربن تعریف کرده‌اند. (به غیر از چرخهٔ کربن چرخه‌های دیگری نیز در تقسیم‌بندی موجودات وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها چرخهٔ انرژی و چرخهٔ نیتروژن است) به این ترتیب خودپرورد اندامگانی است که برای تأمین کربن مورد نیاز خود به زیاگان دیگر وابسته نیست و این عنصر را به‌طور مستقیم از دی‌اکسید کربن (CO2) موجود در هوا به دست می‌آورد امّا دگرپروردها این نیاز را با کمک مولکولهای آلی که دیگر زیاگان ساخته‌اند رفع می‌کنند.

ویژگی‌ها
--------

ویژگی خودپروردها این است که با استفاده از CO2 هوا به عنوان منبع کربن همهٔ مواد آلی مورد نیاز خود را به تنهایی می‌سازند. این گروه از زیاگان انرژی مورد استفاده برای سوخت‌وساز خود را از نور به دست می‌آورند و در نتیجه فوتوسنتزکننده نیز محسوب می‌شوند.

در مقابل دگرپروردها از اندامگان زنده یا از بقایای آن‌ها استفاده می‌کنند تا مادّهٔ خام خود را تأمین نمایند. این گونه‌ها انرژی مورد نیاز را از دو راه به دست می‌آورند: دسته‌ای از نور (پس فوتوسنتزکننده‌اند) و گروهی از انرژی مواد شیمیایی (مواد معدنی یا مواد آلی). در نتیجه مواد آلی برای این موجودات (دست‌کم بخشی از آن‌ها که در نمودار زیر با نام ارگانوتروف مشخّص شده‌اند) هم منبع عنصر کربن است و هم در حکم منبع انرژی.

با توجه به نمودار روشن می‌شود که گیاهان و سیانوباکتری‌ها نقش بسیار مهمی در تأمین نیازهای دیگر زیاگان دارند. زیرا از یک سو کربن معدنی را به آلی تبدیل می‌کنند که خوراک هتروتروف‌ها است و از سوی دیگر این تبدیل را با استفاده از انرژی نور خورشید یه انجام می‌رسانند؛ در نتیجه برآیند این دو عمل آن‌ها وارد کردن کربن و انرژی موجود در بخش غیر زندهٔ جهان به بخش زندهٔ آن است.

گونه‌ها
-------

سلسلهٔ گیاهان (Kingdom Of Plantae) و همچنین سیانوباکتری‌ها از سلسلهٔ باکتری‌ها (Bacteria) (که در گذشته جلبک‌های سبز - آبی نامیده می‌شدند) موجودات اتوتروف و دیگر زیاگان، شامل سلسلهٔ جانوران(Animalia)**\***، قارچ‌ها (Fungi)، آغازیان (Protista)، آرکی‌باکتری‌ها (Archeae) و نیز باکتری‌های دیگر (به غیر از سیانوباکتری‌ها) در زمرهٔ هتروتروف‌ها قرار دارند.

(\*) (Animalia):گوسفند دریایی تنها گونهٔ شناخته‌شده از جانوران است که *خودپرورد* (اتوتروف) است.

واژه‌شناسی نام لاتین
--------------------

اتوتروف (Autotroph) (از زبان یونانی؛ دارای دو بخش: خود، خویشتن = Autos و خوراک = Trophe)

هتروتروف (Heterotroph) (از زبان یونانی؛ دارای دو بخش: دیگری = Heterous و خوراک = Trophe)

منابع
-----

لنینجر، آلبرت

*مایکل، ام. کاکس* و *دیدوید، ال. نلسون*. *اصول بیوشیمی لنینجر*. ترجمه رضا محمدی. تهران، آییژ، ۱۳۸۲.

Morris, J. et al. (2019). "Biology: How Life Works", 3rd edition, W. H. Freeman. ISBN 978-1319017637

Chang, Kenneth (12 September 2016). "Visions of Life on Mars in Earth's Depths". The New York Times. Retrieved 12 September 2016.

| * ن
* ب
* و
میکروبیولوژی: آغازیان‌شناسی: آغازیان |
| --- |
| طبقه‌بندی‌های گذشته | 
* تک‌یاختگان
	+ تاژک‌داران
	+ رفتار آمیبی
		- Testate
		- خورشیدی‌ها
	+ Infusoria/مژک‌داران
	+ هاگ‌داران
* جلبک
* نهان‌زادان
* ریسه‌داران
* قارچ
* کپک مخاطی
* Ambiregnal protists

 |
| ریخت‌شناسی | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| باستان‌گیاهیان | 

|  |  |
| --- | --- |
| سبزگیاهان | 
* "جلبک سبز": Phycoplast
* Phragmoplast
* تاژک

 |
| گلوکوفیتا: | 
* گلوکوفیتا
* Phycobilisomes

 |
| جلبک قرمز: | 
* Pit connection
* Phycobilisomes

 |

 |
| هکروبیا | 

|  |  |
| --- | --- |
| کریپتوفیتا: | 
* Mastigonemes
* Periplast

 |
| بندگیاه: | 
* Coccolith
* بندگیاه

 |

 |
| ناجورتاژکان | 

|  |  |
| --- | --- |
| عمومی: | 
* Mastigonemes

 |
| دیاتومه‌ها: | 
* Frustule

 |
| جلبک قهوه‌ای: | 
* Lamina
* Pneumatocyst

 |

 |
| حبابچه‌داران | 

|  |  |
| --- | --- |
| عمومی: | 
* حبابچه‌داران
* Trichocyst

 |
| چرخان‌تاژک‌داران: | 
* Dinokaryon
* Dinocyst
* Theca

 |
| مژک‌داران: | 
* مژک
* Cirrus
* Macronucleus
* Micronucleus

 |
| هاگ‌داران: | 
* Rhoptry
* Apicoplast
* Microneme

 |

 |
| ریزاریا | 

|  |  |
| --- | --- |
| فیتومیکسئا | 
* میتوز

 |

 |
| برون‌کافتگان | 

|  |  |
| --- | --- |
| کینتوپلاستید: | 
* Kinetoplast
* Glycosome

 |
| یوگلنیدئا: | 
* Periplast/pellicle

 |

 |
| آمیبوزوا | 

|  |  |
| --- | --- |
| دیکتیوستلیدها: | 
* Macrocyst
* Sorocarp

 |

 |
| پشت‌تاژکان | 

|  |  |
| --- | --- |
| قیفی‌تاژک‌دارانs: | 
* Collar of microvilli

 |

 |
| عمومی | 

|  |  |
| --- | --- |
| سطوح طبقه‌بندی | 
* جانداران تک‌یاخته‌ای
	+ تاژک‌داران
	+ رفتار آمیبی
	+ Coccoid
* کلنی (زیست‌شناسی) s.s.
	+ Colonial flagellated
	+ Tetrasporal/capsal/palmelloid
	+ Sarcinoid
	+ Coenobial
* Filamentous/trichal/نخینه
* پارانشیم
* Pseudoparenchymatous/plektenchymatic
* Membranous/thalloid/foliaceous
* Multinucleated
	+ سین‌سیشیوم
	+ Coenocytic
		- Siphonous
		- Siphonocladous
* جانداران چندسلولی s.s./بافت (زیست‌شناسی)/histonal

 |
| دیواره سلول | 
* غشای سلولی
* لیزاب
* پولک (کالبدشناسی)
* Frustule
* دیواره سلول
* Lorica
* استخوان‌بندی
* Test
* Theca
* Periplast/pellicle

 |
| تحرک | 
* تاژک
* مژک
* پای کاذب
* Gliding motility

 |
| میتوکوندری | 
* Hydrogenosome
* Mitosome

 |
| هسته | 
* Nucleomorph
* Multinucleate cells
	+ Plasmodium
* Dikaryon
* Heterokaryon
* میتوز
	+ Open
	+ Closed
	+ Orthomitosis
	+ Pleuromitosis
* میوز
	+ Gametic
	+ Zygotic
	+ Sporic

 |
| سایر | 
* Cyst
* سیتوستوم
* Fimbriae
* Extrusome
* Contractile vacuole
* Eyespot apparatus
* پیرنوئید
* Axostyle
* Mastigont system

 |

 |

 |
| بوم‌شناسی و فیزویولوژی | 
* Microbial ecology
	+ Microbial biogeography
	+ لاورنس باس بکینگ
* زیست‌شناسی تکوینی/تولید مثل
	+ Life cycles
	+ لقاح
* Nutrition: خودپروردگی
	+ نورپرورد
* دگرپروردگی
	+ بیگانه‌خواری
	+ Osmotrophy
	+ Saprotrophy
	+ انگل
		- Biotrophy
		- قارچ
* آمیزه‌پروردگی
* Auxotrophy

 |

| * ن
* ب
* و
پلانکتون |
| --- |
| درباره پلانکتون‌ها | 
* شکوفایی جلبکی
* CLAW hypothesis
* High lipid content microalgae
* Holoplankton
* ریزاندامگان دریایی
* Meroplankton
* Mycoplankton
* اثر دریاتابی
* Paradox of the plankton
* Planktivore
* Planktology
* کشند سرخ
* Spring bloom
* Thin layers

 |  |
| براساس اندازه | 
* Eukaryotic picoplankton
* Heterotrophic picoplankton
* ریزاندامگان دریایی
* ریزجلبک‌ها
* Nanophytoplankton
* Photosynthetic picoplankton
* Picobiliphyte
* Picoeukaryote
* Picoplankton

 |
| باکتریوپلانکتون‌ها | 
* *Bacteriastrum*
* *Aeromonas salmonicida*
* سیانوباکتر
* Cyanobiont
* Cyanotoxin
* Enteric redmouth disease
* *Flavobacterium*
* *Flavobacterium columnare*
* *Pelagibacter ubique*
* Marine bacteriophage
* SAR11 clade
* *استرپتوکوک اینیه*

 |
| فیتوپلانکتون | 

|  |
| --- |
| 
* Auxospore
* Axodine
* *Chaetoceros*
* Chaetocerotaceae
* کوکولیتوفور
* *Emiliania huxleyi*
* Eustigmatophyte
* Frustule
* ناجورتاژکان
* *Nannochloropsis*
* *Navicula*
* Prasinophyceae
* سوزن‌جلبک
* *Thalassiosira pseudonana*

 |
| دیاتومه | 
* Centrales
* Pennales
	+ Classes: Coscinodiscophyceae
	+ Fragilariophyceae
	+ دیاتومه

 |

 |
| تاژک‌داران | 
* Brevetoxin
* قیفی‌تاژک‌دارانs
* چرخان‌تاژک‌دارانs
* تاژک
* *Pfiesteria piscicida*
* ساکسیتوکسین
* *Symbiodinium*
* Velvet (fish disease)

 |
| زئوپلانکتون | 

|  |
| --- |
| 
* کرم‌های پیکانی
* Ciguatera
* شانه‌دارتباران
* Gelatinous zooplankton
* ماهی طعمه
* ماهی‌دروایان
* عروس دریایی
* Marine larvae
* Crustacean larvae
* Salmon louse
* شپش دریایی

 |
| پاروپایان | 
* Calanoida
* Cyclopoida
* کوتاه‌شاخک‌سانان
* Monstrilloida
* Poecilostomatoida
* Siphonostomatoida

 |

 |
| موضوعات مرتبط | 
* Aeroplankton
* Algaculture
* Algal mat
* Algal nutrient solution
* Artificial seawater
* خودپروردگی
* Biological pump
* Diel vertical migration
* دی متیل سولفونیوپروپیونات
* f-ratio
* بیماری‌های ماهیان
* دگرپروردگی
* HNLC
* جلبک دریایی
* Manta trawl
* Marine mucilage
* Microbial mat
* اسیدی شدن اقیانوس‌ها
* ریزاندامگان دریایی
* Marine primary production
* Pseudoplankton
* استروماتولیت
* Tychoplankton
* Zoid
* C-MORE
* CPR
* AusCPR
* MOCNESS
* SCAR

 |