{{جعبه اطلاعات درگیری نظامی
| درگیری = لشکرکشی‌های شمالی ژوگه لیانگ
| بخشی از = جنگهای دوره سه پادشاهی
| تصویر = Wei and Shu battle at the banks of River Wei.jpg
| اندازه تصویر = 300px
| توضیح تصویر = یک نقاشی از نبرد قوای شو و وِی در نزدیکی رودخانه وی مربوط به رمان تاریخی *عاشقانه سه پادشاهی* از دوره چینگ
| تاریخ = ح. فوریه۲۲۸ – اکتبر ۲۳۴
| مکان = گانسو و شانشی، چین
| نتیجه = پیروزی استراتژیکی سائو وی  
پیروزی تاکتیکی شو هان (نیرو های شو فرماندهی های وودو و یینپینگ و چنسانگ را به قلمرو شوهان اضافه کردند)
| درگیر۱ = سائو وی
| درگیر۲ = شو هان
| فرمانده۱ = سائو روی  
سائو ژن  
سیما یی  
ژانگ هه **†** هاعو ژاعو. گو هوای.سون لین.سائو ژیو.فی یائو. ساعو شوانگ. وانگ شوانگ.وانگ لانگ. 

```
قوا: برای هر لشکر کشی حدود 500000 نفر.    
تلفات: بیش از 400000 نفر
```

| فرمانده۲ = لیو شان  
ژوگه لیانگ  
وی یان اعدام‌شده(تلاش برای شورش)  
ژائو یون. ژانگ بائو. وانگ پینگ. ماسو. دنگ ژی. دنگ ژیان. یانگ یی. جیانگ وی.چن شی. 

```
 قوا در هر لشکر کشی حدود 300000 نفر.         
تلفات: در کل: 250000 نفر(بیشتر در نبرد 
دشت های وو ژانگ) 
```

  

**لشکرکشی‌های شمالی ژوگه لیانگ** مجموعه ای از پنج لشکرکشی بود که توسط کشورِ شو هان علیه کشور رقیب، سائو وی، از سال ۲۲۸ تا ۲۳۴ میلادی در طول دوره سه پادشاهی در چین اتفاق افتادند. هر پنج لشکرکشی توسط ژوگه لیانگ، صدراعظم امپراتوری و نایب‌السلطنه شو رهبری می‌شد. اگرچه ژوگه لیانگ به اهدافش دست نیافت و نهایتاً لشکرکشی‌ها به بن‌بست نظامی ختم شدند؛ ولی این نبردها از شناخته شده‌ترین درگیری‌های دوره سه پادشاهی اند و یکی از معدود نبردها در طول آن دوره‌اند که در آن هر دو طرف (شو و وی) با صدها هزار نفر نیرو علیه یکدیگر جنگیدند. این بر خلاف غالب نبردهای دوره سه پادشاهی بود که معمولاً در آن یک طرف مزیت عددی داشت. لشکرکشی اول: در این سفر ژوگه لیانگ به فرماندهی تیانشویی حمله کرد او درابتدا آن را اشغال کرد و جیانگ وی سردار وی رامتقاعد به تسلیم کرد و ارتش ساعو ژن را شکست داد.اما زمانی که سیمایی فرمانده ارتش وی شد. و ژانگ هی را برای حمله به جیتینگ فرستاد ژوگه لیانگ هم ماسو را به همراه وانگ پینگ به همراه بیست هزار سرباز برای دفاع از شهر فرستاد اما به خاطر یک اشتباه لجستیکی از طرف ماسو ارتش شو تقریباً نابود شد و ژوگه لیانگ بعد از شکست ماسو را اعدام کرد.ژاعو یون نیز در نبرد دره جی از ساعو ژن شکست خورد و عقب نشینی کرد تنها وی یان توانست با موفقیت از گذرگاه یانگ پینگ دفاع کند. با این وجود او همه شهر های فتح شده را رها کرد و همه سپاه را به هانژونگ عقب کشید و درخواست مجازات کرد لیو شان هم او را به مقام ژنرال راست ارتش تنزل داد.لشکر کشی دوم: یک سال بعد ژوگه لیانگ با ارتش خود به قلعه چنسانگ که تحت کنترل هاعو ژاعو بود حمله کرد اما هاعو ژاعو با موفقیت از قلعه دفاع کرد. در همین زمان ساعو روی امپراطور وی از ترس سقوط قلعه ساعو ژن را برای کمک به چنسانگ فرستاد ژوگه لیانگ با تظاهر به عقب نشینی ساعو ژن را گول زد و ساعو ژن نیروهایش را با سربازان هاعو ژاعو ترکیب کرد و به فرماندهی وانگ شوانگ برای تعقیب ارتش شوهان فرستاد ژوگه لیانگ نیز به وی یان پنجاه هزار سرباز داد تا جلوی ارتش وی را بگیرد و به جیانگ وی دستور داد با پنجاه هزار نفر به چنسانگ حمله کند. ارتش وی یان ارتش وانگ شوانگ را شکست داد و وی یان توانست وانگ شوانگ را بکشد. جیانگ وی نیز چنسانگ را تصرف کرد و هاعو ژاعو خودکشی کرد و ارتش ساعو ژن بعد از شکست عقب نشینی کرد. لشکر کشی سوم: در لشکر کشی سوم ژوگه لیانگ با سیمایی روبه رو شد. ژوگه لیانگ در ظاهر به طرف چانگان حرکت می کرد و توانست ارتش وی را فریب بدهد تا هواس آن ها را از فرماندهی های وودو و یینپینگ پرت کند. ارتش سیمایی به فرماندهی ژانگ هی به اردوگاه شو حمله کرد اما ژوگه لیانگ ارتش وی را درهم کوبید همین طور ژانگ هی توانست در طول نبرد ژنرال شو ژانگ بائو را بکشد اما خود او درنهایت توسط جیانگ وی کشته شد و چن شی ژنرال شو فرماندهی های وودو و یینپینگ را تصرف کرد و ارتش وی بعد از شکست عقب نشینی کرد و سیمایی از فرماندهی ارتش عزل شد. ژوگه لیانگ پس از این پیروزی و پیروزی در لشکر کشی قبلی دوباره به مقام صدر اعظم شوهان منصوب شد.لشکر کشی چهارم: در این لشکر کشی ژوگه لیانگ خود را به بیماری زد و در ظاهر چندین بار ارتشش شکست خورده اند ساعو ژن توانست فرماندهی چنسانگ را پس بگیرد اما ژوگه لیانگ چند ماه قلعه را محاصره کرد و به خاطر باران تجهیزات ارتش وی اسیب دیده بود و توان جنگیدن نداشت. ژوگه لیانگ با ارتش اصلی به چنسانگ حمله کرد و ارتش وی را نابود کرد و چنسانگ را تصرف کرد و ساعو ژن به سختی بعد از شکست عقب نشینی کرد و چند ماه بعد در اثر بیماری درگذشت ارتش شونیز بعد از تمام شدن اذوقه عقب نشینی کرد. لشکر کشی پنجم: در این لشکر کشی ژوگه لیانگ با ارتش خود به فرماندهی لانگشی حمله کرد اما با سیمایی روبه رو شد اما به دلیل محدود بودن منابع شو ارتش وی از فرصت استفاده کرد و از جنگیدن خود داری کرد ژوگه لیانگ چندین بار تلاش کرد سیمایی را تحریک به جنگ کند و سرانجام برای او یک لباس زنانه فرستاد. این بار سیمایی عصبانی شد زیرا علاوه بر لباس زنانه ژوگه لیانگ اذوقه ارتش وی را دزدیده بود و به دره شانگ فانگ منتقل کرده بود. سیمایی دو ارتش را برای حمله به شو فرستاد یک ارتش برای اردوگاه اصلی شو و یک ارتش را شخصا برای حمله به دره شانگ فانگ فرستاد. ژوگه لیانگ ارتش وی را در اردوگاه اصلی شکست داد ولی سیمایی دره شانگ فانگ را تصرف کرده بود اما ژوگه لیانگ در دره شانگ فانگ مواد منفجره گذاشته بود و دره درحال سوختن بود اما یک باران بی موقع باعث شد سیمایی مانع از مرگ سیمایی شد و اتش را خاموش کرد ژوگه لیانگ به قدری عصبانی بود که از شدت عصبانی خون بالا اورد اما نمرد و یک ماه بعد از دنیا رفت و ارتش شو بعد از مرگ ژوگه لیانگ عقب نشینی کرد. عواقب: لشکر کشی های ژوگه لیانگ تلفات جدی به وی وارد کرد و سه فرماندهی وی را تصرف کرد. اگر چه ژوگه لیانگ به هدف خود نرسید اما ژوگه لیانگ با حملات خود به وی فرصت نداد تا وی به شو حمله کند و وی برای تصرف شو بیش از سی سال وقت گذاشت.

منبع‌شناسی
----------

* چن شو (قرن سوم). *سوابق سه پادشاهی* (*سانگوژی*).
* نیش، ژوانلینگ (۶۴۸). *کتاب جین* (*جین شو*).
* لو گوانژونگ (قرن چهاردهم). *عاشقانه سه پادشاهی* (*سانگو یان‌یی*).
* پی، سونگجی (قرن ۵). *حاشیه نویسی به سوابق سه پادشاهی* (*سانگوژی ژو*).

منابع
-----

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zhuge Liang's Northern Expeditions». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳.