***کلان‌شهر*** یا ***متروپلیس*** (به آلمانی: Metropolis) فیلمی است صامت محصول ۱۹۲۷، از فریتز لانگ که در سبک علمی-تخیلی و به شیوه اکسپرسیونیسم آلمانی در دوره باثبات جمهوری وایمار ساخته شده‌است.

فیلم‌نامهٔ آن در سال ۱۹۲۴ نوشته شد و ساخت این فیلم سیاه و سفید در زمان خود حدود ۴ میلیون رایشس‌مارک هزینه دربرداشت و گران‌ترین فیلم دهه بیست میلادی به‌شمار می‌آید.

فیلم کلان‌شهر، یک شهر پادآرمانی در آینده را به ترسیم می‌کشد و از این چارچوب برای بازشکافی کشمکش‌های اجتماعی میان کارگران و کارفرمایان که به زعم مارکس و انگلس از کشمکش‌های سرشتین نظام سرمایه‌داری است بهره می‌گیرد.

این فیلم در استودیوهای بابلسبرگ توسط شرکت فیلم‌سازی اونیورسوم (UFA) ساخته شد. مادرشهر در ژانویه ۱۹۲۷ در برلین اکران شد و تماشاگران را تحت تأثیر جلوه‌های ویژه خود قرار داد اما این فیلم از دیدگاه تجاری چندان موفق نبود.

برای اکران در سینماهای آمریکا نسخه اصلی آن تا ۸۰ دقیقه کوتاه شد و بیشتر صحنه‌های مناقشه‌انگیز آن هم‌چون صحنهٔ انکار وجود خدا، رقص در باشگاه شبانه و صحنه غرق شدن کودکان از آن سترده شد.

یک نسخه بازپیرایی‌شده از فیلم مادرشهر در سال ۲۰۰۱ در جشنواره فیلم برلین به نمایش درآمد و در همان سال این فیلم در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شد.

داستان
------

متروپلیس داستان شهری است آینده‌وار در سال ۲۰۲۶ میلادی که در آن انسان‌ها به دو دسته «اندیشنده» و «کارگر» تقسیم شده‌اند و دسته نخست در آسمان‌خراش‌های مجلل بالای زمین و دسته دوم در دالان‌های کارخانه‌ای زیر زمین ساکنند.

زنی فرهمند و مریم وار به نام ماریا در محلی در دهلیزهای زیرزمینی به کارگران در مورد حق و حقوق ازدست‌رفته‌شان می‌گوید ولی آن‌ها را ترغیب به شورش نمی‌کند بلکه می‌گوید تا در انتظار ظهور یک میانجی میان عالم روزمینی و عالم زیرزمینی بمانند؛ یک میانجی به مثابه دل در میان مغز و دست. این نکته در جای‌جای فیلم تکرار می‌شود که «مغز و دست برای همکاری سالم نیاز به میانجی‌گری دل دارند.»

پسر سازنده و شهردار کلان‌شهر برعکس پدر خود به سرنوشت زیرزمینیان و رنجبران بی‌اعتنا نیست و در بازدیدی پنهانی از دنیای کارگران شیفته ماریا و سخنانش می‌شود. در این میان، شهردار به مخترع بزرگ شهر، روت‌وانگ، دستور می‌دهد تا ماریا را ربوده و به رباتی که در دست ساخت دارد چهره ماریا ببخشد.

روت‌وانگ در این امر موفق می‌شود و ربات ماریا-نما به خواسته شهردار به زیر زمین رفته و کارگران را به شورش برمی‌انگیزد و کارگران شورشی به دروازه‌ای که شهردار برایشان باز نگه داشته می‌رسند و دستگاهی مهم به نام «ماشین ام» را تخریب می‌کنند که با این کار مخازن آب شهر شکسته و با غرقه شدن بخش‌هایی از شهر، کودکان کارگران کشته می‌شوند.

کارگران خشمگین خشم خود را متوجه ماریا می‌کنند و او را به خاطر این تهییج و ترغیبش زنده می‌سوزانند اما پس از سوختن متوجه می‌شوند که او یک ربات است. در پایان ماجرا، پسر شهردار در نقش میانجی (دل)، در حضور ماریای واقعی، دو گروه یعنی شهردار (مغز) و کارگران (دست) را با هم آشتی می‌دهد.

نگارخانه
--------

* 
* 
*

پیوند به بیرون
--------------

* تماشای نسخه اصلی فیلم در یوتیوب

منابع
-----


Wikipedia contributors, "Metropolis (film)," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed February ۱۴، ۲۰۱۲).


| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
	+ 2
* ورلدکت (از طریق ویاف)

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
فیلم‌های کارگردانی‌شده توسط فریتس لانگ |
| --- |
| ۱۹۱۹–۱۹۳۳ | 
* دورگه
* Der Herr der Liebe
* عنکبوت‌ها
* هاراکیری
* Das wandernde Bild
* Vier um die Frau
* سرنوشت
* دکتر مابوزه: قمارباز
* نیبه‌لونگ‌ها:زیگفرید
* نیبه‌لونگ‌ها:کریمهیلت
* متروپلیس
* جاسوس
* زن در ماه
* اِم
* The Testament of Dr. Mabuse

 |
| ۱۹۳۴–۱۹۵۶ | 
* Liliom
* خشم
* تنها یکبار زندگی می‌کنید
* تو و من
* The Return of Frank James
* وسترن یونیون
* تعقیب تبهکار
* Moontide
* جلادان هم می‌میرند
* وزارت ترس
* بانویی پشت پنجره
* خیابان اسکارلت
* ماجرای مرموز و پرالتهاب
* Secret Beyond the Door
* خانه کنار رودخانه
* American Guerrilla in the Philippines
* Rancho Notorious
* برخورد در شب
* بلو گاردنیا
* تعقیب بزرگ
* Human Desire
* Moonfleet
* While the City Sleeps
* Beyond a Reasonable Doubt

 |
| متأخر | 
* The Tiger of Eschnapur
* The Indian Tomb
* The Thousand Eyes of Dr. Mabuse

 |

| * ن
* ب
* و
آثار تئا فن هاربو |
| --- |
| فیلم‌های کارگردانی‌شده | 
* *Elisabeth und der Narr*
* *Hanneles Himmelfahrt*

 |
| فیلم‌نامه‌های نوشته | 
* *The Wandering Image* (1920)
* *سرنوشت (فیلم ۱۹۲۱)*
* *The Indian Tomb*
* *خاک سوزان*
* *دکتر مابوزه: قمارباز*
* *شبح (فیلم ۱۹۲۲)*
* *The Stone Rider*
* *Princess Suwarin*
* *دارایی‌های دوک بزرگ*
* *نیبه‌لونگ‌ها*
* *میکل (فیلم ۱۹۲۴)*
* *Chronicles of the Gray House*
* *متروپلیس (فیلم ۱۹۲۷)*
* *جاسوس (فیلم ۱۹۲۸)*
* *زن در ماه*
* *ام (فیلم ۱۹۳۱)*
* *The Marathon Runner*
* *The Testament of Dr. Mabuse*
* *Princess Turandot*
* *Turandot, Princess of China*
* *Der alte und der junge König*
* *An Ideal Husband*
* *The Impossible Woman*
* *Der Herrscher*
* *Don't Promise Me Anything*
* *The Broken Jug*
* *Covered Tracks*
* *The Woman at the Crossroads*
* *Hurrah! I'm a Father*
* *Clarissa*
* *Via Mala*
* *Dr. Holl*

 |
| رمان‌های نوشته | 
* *Das indische Grabmal*
* *Metropolis*
* *The Rocket to the Moon*

 |