recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**گذرگاه بروغیل** (انگلیسی: Broghil Pass) که به نام بروگل با ارتفاع (۳۷۹۸ متر /۱۲٬۴۶۰ فوت) شناخته می‌شود، یک گذرگاه بلند کوهی در امتداد مرز خط دیورند است که از رشته کوه هندوکش می‌گذرد و منطقه واخان ولایت بدخشان، افغانستان را با ناحیه چترال خیبر پختونخوا، پاکستان متصل می‌کند.

بروغیل یک گذرگاه نسبتاً کم ارتفاعی است. هر فصل زمستان به دلیل بارش برف حدود سه ماه تعطیل می‌شود، اما در بیشتر اوقات سال نیز تنها برای تردد چرخ دستی قابل عبور است.

این یکی از چهار گذرگاه اصلی کوهستانی است که وارد منطقه چترال می‌شود. بقیه عبارتند از گذرگاه دورا از استان بدخشان افغانستان ، شاندور بالای شهر گلگت و قله لواری از ناحیه دیر علیا.

منطقه بروغیل دارای ساکنان وخی و قرقیز است.

مهاجرت اروپایی‌ها
-----------------

بر اساس پروژه ژنوگرافیک انجمن نشنال جئوگرافیک، به نظر می‌رسد که گذرگاه بروغیل مسیری است که اجداد همه اروپاییان غربی مدرن برای رسیدن به اروپا از آن استفاده می‌کردند. اروپاییان مدرن حامل نشانگر ژنتیکی M45 از بروغیل عبور کرده و سپس به سمت غرب پیچیدند. M45 جهش بیشتری پیدا کرد و به M173 و سپس M343 تبدیل شد، که ۷۰ درصد از مردم انگلستان حامل چنین نشانگر ژنتیکی می‌باشند.

فرهنگ عامه
----------

* فیلم کمدی جاسوس‌ها مانند ما در سال ۱۹۸۵،دن اکروید را در حال عبور از گذرگاه بروغیل بر روی کوهستان پر از برف غژگاو در آن منطقه نشان می‌دهد.

پیوند به بیرون
--------------

* Broghil, Chitral, Pakistan
* National Geographic Genographic Project

منابع
-----

1. ↑  «national geographic human genographic project». *dice.bg*. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اوت ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۰۹.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Broghil Pass». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ اوت ۲۰۲۱.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**گوش‌بنفش قهوه‌ای** (نام علمی: *Colibri delphinae*) یک مگس‌مرغ بزرگ است که در ارتفاعات میانی در کوه‌های آمریکای مرکزی و غرب و شمال آمریکای جنوبی (عمدتا رشته کوه‌های آند و تپوری) با جمعیت‌های جداشده در ترینیداد و در ایالت باهیای برزیل زادآوری می‌کند.

زیستگاه زادآوری جنگلی در ارتفاعات بین ۴۰۰ تا ۱۶۰۰ متر است، اما گوش‌بنفش قهوه‌ای هنگامی که آشیانه‌سازی نمی‌کند به‌طور گسترده در مناطق پست پخش می‌شود. در ارتفاعات بالاتر با گوش‌بنفش کوچک (*C. cyanotus)* جایگزین می‌شود، اما دامنهٔ آنها به‌طور گسترده‌ای همپوشانی دارد.

گوش‌بنفش قهوه‌ای معمولاً در بالای تاج جنگل‌های بارانی، درختان بلند با رشد دوم و مزارع قهوه یافت می‌شود، اما در سطوح پایین‌تر در لبه‌ها جنگل و نواحی پاکسازی‌شده تغذیه می‌کند. آشیانه یک فنجان کوچک از گیاه است که روی شاخه‌ای ۱ تا ۳ متری زین شده‌است. در بالای بوته‌ای که دو تخم سفید در آن گذاشته می‌شود.

نگارخانه
--------

* گوشِ بنفش را نشان می‌دهدگوشِ بنفش را نشان می‌دهد
* نشان دادن گلوبند سبزنشان دادن گلوبند سبز
* گوشِ بنفش را نشان می‌دهدگوشِ بنفش را نشان می‌دهد

منابع
-----

1. ↑  BirdLife International (2018). "*Colibri delphinae*". *IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN. **2018**: e.T22687106A130118065. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22687106A130118065.en. Retrieved 12 November 2021.
**هیفیکه‌پونیه لوکاس پوهامبا** (به انگلیسی: Hifikepunye Lucas Pohamba) (زاده ۱۸ اوت ۱۹۳۵) یک سیاست‌مدار اهل نامیبیا است. وی از مارس ۲۰۰۵ تا مارس ۲۰۱۵ رئیس‌جمهور این کشور بود.

هیفیکه‌پونیه به عنوان نامزد حزب SWAPO، حزب حاکم نامیبیا، برنده انتخابات سال ۲۰۰۴ و دوباره در سال ۲۰۰۹، به این سمت انتخاب شد. او همچنین رئیس حزب SWAPO از نوامبر ۲۰۰۷ تا آوریل ۲۰۱۵ بود.

با شروع استقلال نامیبیا در سال ۱۹۹۰، پوهامبا، وزیر امور خارجه خانه بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۵، وزیر شیلات از سال ۱۹۹۵ تا سال ۱۹۹۷، وزیر بدون نمونه کارها بود از سال ۱۹۹۷ تا سال ۲۰۰۰ و وزیر امور اراضی از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵ بوده‌است.

پوهامیا، دبیرکل حزب SWAPO از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۲ و نایب رئیس همین حزب از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷ بود و از نوامبر ۲۰۰۷ تا آوریل ۲۰۱۵ به عنوان رئیس این حزب فعالیت می‌کرد.

پوهامیا با رئیس‌جمهور ایالات متحده جورج دبلیو بوش در ژوئن ۲۰۰۵
پوهامبا در سال ۲۰۰۵، جایگزین سم نوجوما شد. نوجوما در ۲۱ مارس ۱۹۹۰ رئیس‌جمهور نامیبیا شده بود. نوجوما در سالهای ۱۹۹۴ و ۱۹۹۸ بار دیگر به این سمت برگزیده شد، پیش از آن قانون اساسی این کشور با این تغییر که رئیس‌جمهور می‌تواند تا سه دورهٔ پیاپی ریاست جمهوری به حکومت ادامه دهد، اصلاح شده بود. سرانجام در سال ۲۰۰۴ میلادی دورهٔ ریاست جمهوری نوجوما، منقضی شد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hifikepunye Pohamba». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۵ اوت ۲۰۱۳.
هاینریش زوتر، تاریخ‌نگار و پژوهش‌گر ریاضی - ۱۹۲۳
**هاینریش زوتر**  به تلفظ صحیح آلمانی، ولی معروف به **سوتر** در ایران (به آلمانی: Heinrich Suter) (زاده ۴ ژانویه ۱۸۴۸ در هدینگن-درگذشته ۱۷ مارس ۱۹۲۲ در درناخ) تاریخ‌نگار و پژوهش‌گر تاریخ ریاضی بود. او بیشتر به دلیل پژوهش‌هایش درباره ریاضیات در خاورمیانه مشهور است.

زندگینامه
---------

هاینریش سوتر در سال ۱۸۴۸ در هدینگن سویس زاده شد. پدرش کشاورزی بود که اسب‌های پست هم پرورش می‌داد. سوتر تحصیلاتش را در زوریخ و برلین انجام داد و در سال ۱۸۷۱ از زوریخ دکترای تاریخ ریاضی گرفت. موضوع تز دکترای او «تاریخ علوم ریاضی از روزگاران کهن تا سده ۱۶ میلادی، بخش یکم» نام داشت. این تز به صورت کتابی به چاپ رسید و چنانکه از نامش پیدا است بخش نخست یک پژوهش تاریخی بود. بخش دوم این پژوهش با نام «تاریخ علوم ریاضی از آغاز سده هفدهم تا نزدیک پایان سده هجدهم» در سال ۱۸۷۵ به چاپ رسید. سوتر پس از آن تا نزدیک ۱۰ سال مقاله جدیدی ننوشت اما از سال ۱۸۸۶ آغاز به یادگیری زبان عربی کرد. او علاوه بر عربی به زبان‌های فارسی و ترکی هم تا حدی تسلط داشت. سوتر پژوهش‌های دامنه‌داری درباره ریاضیات شرق انجام داد. از جمله کارهای او عبارتند از: ریاضیات در دانشگاه‌های قرون وسطی (۱۸۸۷) فهرست ریاضیدانان در فهرست ابن ندیم(۱۸۹۲) و جدول‌های نجومی محمد ابن موسی خوارزمی (۱۹۱۴).
از آنجا که از مهمترین کار ستاره‌شناسی خوارزمی زیج «سندهند» تنها ۲ صورت باقی‌مانده بود و اصل آن از میان رفته بود، سوتر ترجمه‌های لاتین این اثر را جمع‌آوری و در سال ۱۹۱۴ زیر نام «جدول‌های نجومی محمد ابن موسی خوارزمی» به چاپ رساند. سوتر پژوهش‌هایی درباره ریاضیدانان دیگر ایرانی همچون بیرونی، بوزجانی و نیریزینیز انجام داده است. هاینریش سوتر در ۱۷ مارس ۱۹۲۲ درگذشت.

منابع
-----

1. ↑  Suter biography بایگانی‌شده در ۱۳ ژانویه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine - MacTutor History of Mathematics
2. ↑  Ueber AL BIRUNI und seine Schriften (mit E. WIEDEMANN) SE. 52/53, 55 (Isis IV, 401).
3. ↑  Das Buch der geometrischen Konstruktionen von ABUL WEFA.
4. ↑  Zur Frage des von NAIRIZI zitierten Mathematikers Diachasimus. BM (3) 7, 396.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* یونان
* هلند
* لهستان
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* مث‌سای‌نوت
* zbMATH

 |
| سایر | 
* فرهنگ تاریخی سوئیس
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* دانشنامهٔ اسلام

 |
**محمد یونس خالص** (۱۲۹۸ خورشیدی - ۲۹ تیر ۱۳۸۵) از رهبران مجاهدین افغان بود که رهبری حزب اسلامی افغانستان - شاخه خالص را بر عهده داشت. وی که به *مولوی یونس خالص* شهرت داشت، از علمای دینی مهم اهل سنت و از ریش‌سفیدان قوم پشتون بود و در دوران جنگ شوروی در افغانستان و جنگ‌های داخلی پس از آن نفوذ زیادی در این کشور به ویژه در مناطق شرقی داشت.

زندگی‌نامه
----------

خالص حدود سال ۱۲۹۸ خورشیدی در روستای قاضیان گندمگ ولسوالی خوگیانی در ولایت ننگرهار به دنیا آمد. تحصیلات خود را در مدارس دینی گذرانده و از آن دوران با برهان‌الدین ربانی آشنایی داشت. خالص به قبیله خوگیانی قوم پشتون تعلق داشته و نفوذ زیادی در منطقه ننگرهار داشت و نیروهای وابسته به او بیشتر بخش‌های ولایات ننگرهار و پکتیا را در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۹۰ در اختیار خود داشتند.

خالص در سال ۱۳۵۲ پس از کودتای داوود خان علیه حکومت ظاهرشاه به پاکستان گریخت و در همین زمان به جنبش اخوان‌المسلمین پیوست و همراه با گلبدین حکمتیار حزب اسلامی افغانستان را تأسیس کرده اما کمی بعد در ماه جدی ۱۳۵۸ از رئیس خود جدا شده و حزب خود را با همان نام حزب اسلامی افغانستان پایه گذاشت. گفته می‌شود دلیل اختلاف او با حکمتیار این بود که حکمتیار برای حفظ نیروهای خود از جنگ خودداری می‌کرد.

مولوی یونس خالص در سال ۱۹۸۸ به همراه عده دیگری از رهبران مجاهدین سفری به مقر سازمان ملل متحد در آمریکا داشت و با رونالد ریگان، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، نیز دیدار کرده بود. وی همچنین زمانی از نویسندگان نشریه «پیام حق» از نشریات وزارت عدلیه آنزمان افغانستان بود.

یونس خالص پس از سقوط حکومت کمونیستی و به قدرت رسیدن مجاهدین به کابل نرفت و در ننگرهار که بیشتر آن تحت کنترل نیروهای او بود، باقی ماند. خالص پس از قیام طالبان به آنان پیوست و پس از سقوط حکومت طالبان، علیه نیروهای آمریکایی در افغانستان اعلام جهاد کرده و در مخفیگاه زندگی می‌کرد. وی در ۲۹ تیرماه ۱۳۸۵ در اثر بیماری در محل نا معلومی درگذشت.

منابع
-----

1. ↑  Khalis and the Moderate Parties Library of Congress Country Studies
2. ↑  مولوی محمد یونس خالص درگذشت بی‌بی‌سی فارسی، ۳ مرداد ۱۳۸۵
3. ↑  انفجار در مراسم ختم مولوی محمد یونس خالص بی‌بی‌سی فارسی، ۹ مرداد ۱۳۸۵

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی

 |
تدا اسکاچپول، جامعه‌شناس اهل آمریکا - ۲۰۱۲
**تدا اسکاچپول** (به انگلیسی: Theda Skocpol) (متولد ۴ مه ۱۹۴۷) جامعه‌شناس و دانشمند علم سیاست اهل آمریکا است که در حال حاضر استاد دولت و جامعه‌شناسی در دانشگاه هاروارد است. او شخصیتی بسیار تأثیرگذار هم در جامعه‌شناسی و هم در علوم سیاسی است. او بیشتر به عنوان مدافع رویکردهای تاریخی- نهادی و تطبیقی و همچنین «نظریه خودمختاری دولتی» شناخته می‌شود. او به‌طور گسترده‌ای هم برای مخاطبان عادی و هم دانشگاهی قلم‌فرسایی کرده‌است. وی رئیس انجمن علوم سیاسی آمریکا و انجمن تاریخ علوم اجتماعی بوده‌است.

در جامعه‌شناسی تاریخی، آثار و آرای اسکاکپول با مکتب ساختارگرا همخوانی دارد. به عنوان مثال، او استدلال می‌کند انقلاب‌های اجتماعی را می‌توان با توجه به ارتباط آن‌ها با ساختارهای خاص جوامع کشاورزی و دولت‌های مرتبط با آنها به بهترین شکل توضیح داد. چنین رویکردی با رویکردهای «رفتارگرایانه‌تر» که تمایل دارند بر نقش «جمعیت‌های انقلابی»، «روان‌شناسی انقلابی» و/یا «آگاهی انقلابی» به‌عنوان عوامل تعیین‌کننده فرآیندهای انقلابی تأکید کنند، بسیار متفاوت است.

*کتاب دولت‌ها و انقلاب‌های اجتماعی* او در سال ۱۹۷۹ در تحقیقات انقلاب‌ها بسیار تأثیرگذار بود و پارادایم جدیدی را به وجود آورد.

این کتاب در ایران با همین نام و با ترجمه سید مجید روئین‌تن ترجمه و منتشر شده‌است.

منابع
-----

1. ↑  Weir, Margaret (2002). "Theda Skocpol: "Probing the Institutional Roots of Politics"". *PS: Political Science & Politics* (به انگلیسی). **35** (4): 769–772. doi:10.1017/S1049096502001373. ISSN 1537-5935.
2. ↑  Skocpol, Theda; Schickler, Eric (2019-05-11). "A Conversation with Theda Skocpol". *Annual Review of Political Science* (به انگلیسی). **22** (1): 1–16. doi:10.1146/annurev-polisci-030816-105449. ISSN 1094-2939. Archived from the original on 26 February 2020. Retrieved 30 November 2021.
3. ↑  Beck, Colin J. (2018). "The Structure of Comparison in the Study of Revolution". *Sociological Theory* (به انگلیسی). **36** (2): 134–161. doi:10.1177/0735275118777004. ISSN 0735-2751.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* اُرکید
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
* کره
* کرواسی
* هلند
* لهستان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)
* نویسنده اسکوپوس

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**غضروف شیشه‌ای** (انگلیسی: Hyaline cartilage) یا غضروف شفاف، غضروفی است با ظاهر شیشه‌ای نیمه‌شفاف که ضریب شکست نور در آن همانند ضریب شکست در ماده درونی الیاف کلاژن است.

این نوع غضروف چون در حالت تازه و بدون رنگ‌آمیزی به رنگ سفید مایل به آبی و شفاف در دیواره مجاری تنفسی، بینی، محل اتصال دنده‌ها به جناغ، سر استخوان دراز در محل مفصل دیده می‌شود. به علت نبودن غضروف‌پوش (پری‌کندریوم) در سطح غضروف مفصلی، تغذیه آن توسط مایع مفصلی تأمین می‌گردد. در غضروف شیشه‌ای، کندروسیت‌های (غضروف‌یاخته‌های) محیطی، بیضوی، کوچک و جوان هستند، ولی کندروسیت‌های مرکزی گرد، بزرگ و بالغ هستند.

در نواحی مرکزی گاهی گروه‌های ۲ و ۴ سلولی که در درون یک گودال (لاکونا) قرار گرفته‌اند، مشاهده می‌گردند، چون این سلول‌ها از تقسیم یک سلول واحد حاصل می‌شوند، به گروه‌های ایزوژنیک موسوم هستند. ماتریکس غضروف شیشه‌ای حاوی فیبریل‌های ظریف کلاژن نوع II می‌باشد، که به علت داشتن ضریب شکست مشابه ماده زمینه‌ای در رنگ‌آمیزی معمولی و با میکروسکوپ نوری قابل مشاهده نیست. علاوه بر الیاف کلاژن، ماتریکس غضروف شیشه‌ای حاوی کندرواتین سولفات، اسید هیالورونیک و گلیکوپروتئینی به نام کندرونکتین است. در دوره جنینی، قالب اولیه استخوان‌های دراز کوتاه از نوع غضروف شیشه‌ای است.

نگارخانه
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

جستارهای وابسته
---------------

* غضروف

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hyaline cartilage». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۱۷.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ غضروف شیشه‌ای موجود است. |

| * ن
* ب
* و
استخوان و غضروف |
| --- |
| غضروف | 

|  |  |
| --- | --- |
| رشد | 
* غضروف‌پوش (پری‌کندریوم)
* پینه غضروف رشته‌ای
* پهنه (متافیز)

 |
| یاخته‌ها | 
* کندروبلاست (غضروف‌شکفت)
* کندروسیت (غضروف‌یاخته)

 |
| انواع | 
* شیشه‌ای (شفاف)
* کشسان (ارتجاعی)
* رشته‌ای (لیفی)

 |

 |
| استخوان | 

|  |  |
| --- | --- |
| استخوان‌سازی | 
* اولیه
* درون‌غشایی
* درون‌غضروفی

 |
| یاخته‌ها | 
* استخوان‌ساز (استئوبلاست)
* استخوان‌واره (استئوئید)
* استخوان‌یاخته (استئوسیت)
* استخوان‌کاه (استئوکلاست)

 |
| گونه‌ها | 
* متراکم (قشری)
* اسفنجی (متخلخل)

 |
| ناحیه‌ها | 
* سر (اپی‌فیز)
* تنه (دیافیز)
* صفحه رشد/پهنه (متافیز)
* مهره (کندیل)
* رومهره (اپی‌کندیل)
* استخوان زیرغضروفی

 |
| ساختار | 
* استئون
* کانال‌های هاورس
* کانال‌های ولکمن
* *بافت همبند*
	+ درون‌اُست
	+ برون‌اُست
* رشته‌های شارپی
* درون‌هشت (آنتز)
* گودی‌ها
* شیارک‌ها
* تورتیغه (ترابکولا)
* حفره عصبی (حفره مدولری)
* مغز استخوان

 |
| شکل‌ها | 
* بلند
* کوتاه
* پهن
* نامنظم
* کنجدی

 |

 |
نقاشی از امپراتریس وی
**امپراتریس وی** (تولد:۶۶۵ - ۲۱ ژوئن ۷۱۰ میلادی) همسر موردعلاقه امپراتور ژونگ زونگ بود و امپراتریس دودمان تانگ بود که برای ۵ سال و ۷ ماه این مقام را برعهده داشت وی برای این که یک نمونه قدرت مثل مادر شوهر خود وو زتیان بسازد بسیار تلاش کرد، او در طول ۵ سال سلطنت امپراتور ژونگ زونگ کاملا او و حکومت را اداره می کرد و بعد از مسمومیت شوهرش توسط دخترش پرنسس انل و خودش پسرخوانده خود را به عنوان امپراتور شانگ به قدرت رساند اما به دلیل خردسالی امپراتور او همچنان قدرت را حفظ کرد و او بود که دولت را به عنوان امپراتریس بیوه و نایب السلطنه اداره می کرد.

وی در سال ۷۰۵ میلادی بعد از برکناری امپراتریس زتیان توانست به شدت سیاست را تحت تاثیر خود قرار دهد و بعد از بازیابی به مقام امپراتریس، به چهره ای بسیار زیاد قدرتمند و غالب در دادگاه امپراتوری تبدیل شد و در سال ۷۰۶ میلادی توانست به حدی قدرتمند شود که همراه با پسر دایی امپراتور یعنی وو سانسی کل قدرتهای واقعی را به دست بگیرد و در پشت صفحه مرواریدی پشت تخت امپراتور مانند یک نمونه از امپراتریس وو در جلسات امپراتوری شرکت کند و تصمیمات دولت را بگیرد، و بعداً وی وو سانسی که معشوقه اش بود را در سال ۷۰۷ میلادی رها کرد و به تنهایی حکومت را تحت تاثیر خود قرار داد بعد از کودتایی که توسط پسر بزرگ امپراتور انجام شد او و دخترش پرنسس انل در اصل بسیار زیاد قدرتمندتر شدند وی در همان زمان بیشتر حکومت را همراه دختر موردعلاقه و قدرتمند خود در دست داشت و در سال ۷۱۰ میلادی همسرش ژونگ زونگ را هم همراه پرنسس انل مسموم کرد و پسر خوانده اش شانگ را به قدرت رساند و به عنوان امپراتریس بیوه و نایب السلطنه قدرت را تماماً در قبضه خود قرار داد اما در سال ۷۱۰ میلادی بر زده وی از طرف خواهر امپراتور پرنسس تایپینگ و پسر رویزونگ شوان زونگ کودتای برای براندازی امپراتریس وی و امپراتور شانگ انجام شد که امپراتریس وی در این کودتا به قتل رسید و کنترل کشور در دست امپراتور رویزونگ و پرنسس پینگ و شوان زونگ افتاد.

منابع
-----

1. ↑  *Notable Women of China* (به انگلیسی). به کوشش Barbara Bennett Peterson.`{{cite book}}`: نگهداری CS1: سایر موارد (link)
2. ↑  "China - Rise of the empress Wuhou". *Encyclopedia Britannica* (به انگلیسی). Retrieved 2019-09-14.
3. ↑  Barbara Bennett Peterson. "Notable Women of China" [Empress Wei, wife of Emperor Zhongzong, Tang dynasty]. *www.taylorfrancis.com* (به انگلیسی). doi:10.4324/9781315702063-62. Retrieved 2019-09-14.
اجرای دستور cksum بر روی یک فایل متنی

**cksum** فرمانی در سیستم‌عاملهای شبه یونیکس است جهت تولید سرجمع یا چکسام برای فایلها یا جریان‌های اطلاعاتی (مانند ورودی و خروجی‌های استاندارد). فرمان **Cksum** فایل یا فایلهایی را بعنوان آرگومان دریافت می‌کند (یا ورودی استاندارد، اگر فایلی تعریف نشده باشد) و از آنها یک چک‌سام، کد افزونگی چرخشی (CRC) و تعداد بایتهای موجود را محاسبه می‌کند. در خروجی این فرمان، چک‌سام، تعداد بایتها و در انتها نام فایل نوشته خواهد شد.

فرمان cksum می‌تواند برای بررسی کردن برابری دو فایل در کامپیوترهای مختلف استفاده شود. مثلاً زمانی که بخواهیم دو فایل را که توسط یک مسیر انتقال پرنویز کپی شده‌اند با هم مقایسه کنیم و مطمئن شویم که کاملاً مشابه همدیگرند و عملیات کپی به‌درستی انجام شده است. (اگر فایلها در یک کامپیوتر قرار داشته باشند، برابری دو فایل را می‌توان توسط دستور cmp نیز بررسی کرد). 

مقدار تولید شده توسط cksum از نظر رمزنگاری امن نیست و می‌توان به سادگی فایل را به شکلی تغییر داد که سرجمع آن تغییر نکند. برای محافظت از یک فایل در برابر تغییرات عمدی باید از روش‌های امن مانند 

```
sha256sum.استفاده نمود.
```

شکل استفاده
-----------

```
cksum [ File ... ]

```

مثال کاربردی
------------

```
$ cksum test.txt
4038471504 75 test.txt
$

```

مقدار چک‌سام "۴۰۳۸۴۷۱۵۰۴" محاسبه شده است و سایز فایل *test.txt* نیز "۷۵" بایت است.

منابع
-----

* صفحات راهنمای GNU cksum

جستارهای وابسته
---------------

* `md5sum`
* `sha1sum`

| * ن
* ب
* و
برنامه‌های واسط خط فرمان یونیکس و shell builtins |
| --- |
| سامانهٔ پرونده | 
* cat
* cd
* Chmod
* Chown
* Chgrp
* چک‌سام (دستور لینوکس)
* cmp
* CP
* dd
* du
* df
* file
* Fsck
* fuser
* ln
* Ls
* Mkdir
* Mount
* Mv
* pax
* Pwd
* rm
* Rmdir
* size
* split
* tee
* دستگاه حسی‌تنی
* type
* umask

 |
| فرایندها | 
* at
* bg
* Chroot
* cron
* fg
* Kill
* Killall
* nice
* pgrep
* Pkill
* ps
* Pstree
* time
* top

 |
| محیط کاربری | 
* clear
* Env
* exit
* finger
* history
* فهرست ابزارهای یونیکس
* logname
* mesg
* Passwd
* اس‌یو
* Sudo
* uptime
* talk
* tput
* Uname
* W (یونیکس)
* wall
* who
* Whoami
* write

 |
| پردازش متن | 
* awk
* banner
* basename
* comm
* csplit
* cut
* Diff
* Dirname
* ed
* ex
* fmt
* fold
* head
* iconv
* join
* less
* more
* nl
* paste
* Sed
* sort
* spell
* رشته‌ها (یونیکس)
* دم (عضو)
* TR
* uniq
* وی‌آی
* wc
* xargs

 |
| Shell builtins | 
* alias
* echo
* expr
* printf
* sleep
* test
* true and false
* unset
* Wait
* Yes

 |
| شبکه | 
* dig
* host
* Ifconfig
* inetd
* nc
* Netstat
* nslookup
* Ping
* rdate
* rlogin
* route
* ssh
* Traceroute

 |
| جستجو | 
* find
* Grep
* locate
* whatis
* whereis

 |
| مستندسازی | 
* apropos
* help
* man

 |
| گوناگون | 
* bc
* dc
* cal
* lp
* od

 |
| *فهرست ابزارهای یونیکس* |
**محمدباقر بن عبدالمحسن بن سراج‌الدین اصطهباناتی شیرازی**، فقیه، ریاضی‌دان[] و ملقب به **شهید رابع** در سال ۱۲۱۶ در استهبان به دنیا آمد.

خاندان اصطهباناتی
-----------------

پدر وی «ملاعبدالمحسن» فرزند «ملاباقر» فرزند «ملا سراج الدین» بود و پدر و جد پدری اش در جرگه افرادی بودند که در زمان حمله افغانها به اصطهبان، کشته شدند.

تحصیل
-----

وی در ۱۲ سالگی با راهنمایی دایی‌اش به شیراز رفت و هشت سال در مدرسه منصوریه درس خواند. در سال ۱۲۴۶ به تهران رفت و شاگرد استادانی مانند آقا علی حکیم (مدرس)، محمدرضا حکیم قمشه‌ای، میرزا ابوالحسن جلوه، ملاعلی کنی، سید مهدی قزوینی نجفی و مولی محمدتقی هروی بود. در سال ۱۲۵۸ دوباره به شیراز رفت. به علت درگیری با قوام الملک (حاکم وقت فارس) به سامرا تبعید شد و در درس میرزای حسن شیرازی شرکت کرد و از او اجازه اجتهاد گرفت. پس از فوت میرزای شیرازی به نجف رفت و حوزه فلسفی آنجا را پایه‌گذاری کرد.
او علوم مختلف از جمله فقه و احکام را با زبان شعر بیان می‌کرد و رساله احکام دین او مشتمل بر هزار بیت شعر بود.

در ریاضی و شاخه‌های آن دستی داشت و مقالات مختلفی در این زمینه از او مانده‌است[].

در پزشکی بیشتر به پیشگیری و رعایت بهداشت و نظافت محیط توجه داشت و می‌گفت: 

> «من رسماً طبیب نیستم، ولی هزاران تن را به طریق بهداشت معالجه قطعی کرده‌ام.»
> 
> 

علامه امینی او را به جهت آنچه «نبوغ علمی» خوانده *«شکافنده هسته علم و پیشتاز میدان دانش»* معرفی کرده‌است.

زندگی‌نامه
----------

اصطهباناتی در سال ۱۲۵۸ ش با دختر سید محمد حسن لاریجانی ازدواج کرد. همسرش در سال ۱۲۷۹ درگذشت. وی فرزندی به نام شیخ محمد تقی روانشاد ملقب به فیلسوف روانشاد دارد که از مجموع افکار و اندیشه‌های پدرش بخشی به همت وی با عنوان «شمه‌ای از آثار شهید رابع» تهیه و منتشر شده‌است.

سرانجام
-------

وی در دفاع از مشروطه و رهبری قیام مردم شیراز در سال ۱۳۲۶ برابر با ۱۷ اسفند ۱۲۸۶ کشته شد و در باغ غزل حافظیه به خاک سپرده شد. []

آثار
----

* احکام الدین
* رساله حدوث عالم
* مجمع المسائل
* رساله شمس التصاریف
* رساله جوابیه

شاگردان
-------

* میر محمدلطیف رضاتوفیقی
* محمدجعفر آل کاشف‌الغطاء
* محمدحسین غروی اصفهانی
* محمدحسین کاشف‌الغطاء
* هبةالدین شهرستانی
* میرزا عبدالحسین ذوالریاستین
* سید محمدحسن نجفی قوچانی (آقا نجفی قوچانی)
* علی‌اکبر حکمی یزدی قمی
* غلامرضا یزدی
* سید ابراهیم حسینی اصطهباناتی (میرزا آقای شیرازی)
* زین‌العابدین اسدالله مهربانی سرابی
* آقا نجفی قوچانی
* غلامرضا فقیه خراسانی

پانویس
------

1. ↑  شهید رابع، آیت‌الله محمدباقر اصطهباناتی عالم مشروعه خواه، محمد جواد اسلامی، با تلخیص، ص۲۵–۲۷.
2. ↑  شهید رابع، ص ۴۰ و ۴۱.
3. ↑  شهیدان راه فضیلت، ص ۵۱۲.
4. ↑  رساله‌ای منظوم در احکام و فرایض که هزار بیت است.
5. ↑  در موضوع جهان هستی، حکمت و فلسفه.
6. ↑  رساله عملیه و دربردارنده فتواهای او.
7. ↑  «مزارات ایران و جهان اسلام».

منابع
-----

* شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد[*پیوند مرده*]
* جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. *گلشن ابرار*. ج۷، نشر معروف، قم: ۱۳۷۸.
**محمود خسروی‌وفا** (متولد ۱۳۳۲) سیاستمدار، مدیر اجرایی ورزشی، رئیس کمیته ملی المپیک ایران و عضو شورای عالی ورزش است.

ریاست فدراسیون ورزش‌های جانبازان و معلولین، عضویت در دوره دوم شورای اسلامی شهر تهران، عضویت هیئت مدیره باشگاه پرسپولیس، ریاست کمیته ملی پارالمپیک ایران، عضویت کمیته اجرایی ملی المپیک، عضویت شورای هماهنگی ورزش صداو سیما (شبکه سوم) و معاونت ورزش همگانی وزارت ورزش از جمله سوابق وی است.

محمود خسروی‌وفا در تیر ۱۴۰۱ عنوان «مدیر برتر ورزشی قرن ایران» را به دست آورد. او این عنوان را در جشنواره بهترین‌های صد سال ورزش ایران که با همکاری سازمان صداوسیمای ایران، کمیته ملی المپیک، و کمیته پارالمپیک برگزار شده بود کسب کرد.

فعالیت‌های نظامی
----------------

خسروی‌وفا در سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ محافظ شخصی سید علی خامنه‌ای بوده‌است. محسن جوادیان یکی از محافظان خامنه‌ای در دهه ۱۳۶۰ معرف او بود. او پس از ترور نافرجام سید علی خامنه‌ای در تیر ۱۳۶۰ مدتی به عنوان عضوی از سپاه پاسداران به جبهه‌های جنگ ایران و عراق رفت. در سال ۱۳۶۰ مجروح و دچار قطع پا شد و به تهران بازگشت.

خسروی‌وفا از سال ۱۳۶۴ تا پایان جنگ ایران و عراق هم در جنگ حضور داشت و هم به عنوان یکی از محافظان خامنه‌ای، او را در زمان بازدید از مناطق جنگی همراهی می‌کرد.

فعالیت‌های سیاسی
----------------

خسروی‌وفا از مدیران محافظه‌کار نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود. عضویت در شورای شهر تهران، عضو شورای هماهنگی ورزش صدا و سیما و عضویت در حلقه ده نفره مؤسسین جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی (جمنا) از جمله سوابق و فعالیت‌های سیاسی او است.

فعالیت‌های ورزشی
----------------

از ۱۷ بهمن ۱۳۷۹ که کمیته ملی پارالمپیک ایران به صورت رسمی اعلام موجودیت کرد خسروی‌وفا به ریاست آن منصوب شد. او بین سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴ و سپس از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۶ نیز ریاست فدراسیون ورزش‌های جانبازان و معلولین را نیز در دست داشته‌است. او همچنین در پنجاه و یکمین مجمع عمومی کمیته ملی المپیک ایران که ۶ شهریور ۱۴۰۱ برگزار شد به ریاست چهار ساله کمیته ملی المپیک ایران رسید.

خسروی‌وفا در سال ۱۳۹۹ از سوی اندرو پارسونز، رئیس کمیته بین‌المللی پارالمپیک به دلیل پذیرش منشور این کمیته بین‌المللی و همین‌طور تأسیس کمیسیون ورزشکاران، مورد ستایش قرار گرفت.

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  رها راد (۹ شهریور ۱۴۰۱). «محافظ سابق رهبر و با ثبات‌ترین مدیر ورزش؛ از رئیس جدید کمیته ملی المپیک ایران چه می‌دانیم؟». *بی‌بی‌سی فارسی*. دریافت‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۲۲.
2. ↑  «دورهٔ دوم 1386-1382». *شورای اسلامی شهر تهران*. ۲۰۲۱-۰۶-۲۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۴.
3. ↑  سوابق خسروی وفا رئیس جدید کمیته ملی المپیک
پوستری از ژنوتدل با عنوان «بانوان، به تعاونی‌ها بپیوندید»

  

**ژنوتدِل** (به روسی: Женотдел، انگلیسی: Zhenotdel) بخش زنانِ حزب کمونیست شوروی (بلشویک) که در سال ۱۹۱۸ توسط الکساندرا کولونتای و اینسا آرماند رهبری می‌شد.

تاریخچه
-------

تا پیش از انقلاب اکتبر، زنان طبقات فرودست در روسیه از حقوق اجتماعی و سیاسی چون حق رأی و تحصیلات و آموزش برخوردار نبودند اما پس از براندازی حکومت تزار نیکلای دوم و با غلبه بلشویک‌ها وضعیت اجتماعی زنان دچار تحول شد. درهمین راستا بخش زنان حزب کمونیست شوروی (ژنوتدل) بواسطهٔ دو زن انقلابی فمینیست (الکساندرا کولونتای و اینسا آرماند) به سال ۱۹۱۸ تأسیس شد. اهدف ژنوتدل عبارت بود از بهبود شرایط اجتماعی زنان در سراسر اتحاد جماهیر شوروی، مبارزه با بیسوادی، آموزش حقوق زنان و قوانین جدید ازدواج و آزاد کردن زنان مسلمان در آسیای میانه.  

برای اولین بار و بواسطهٔ تلاش‌های ژنوتدل، سقط جنین برای اولین بار در جهان در شوروی سال ۱۹۲۰ قانونی اعلام شد و از آن پس زنان توانستند از خدمات رایگان سقط جنین در بیمارستان‌ها برخوردار شوند.  

کمونیستکا (زن کمونیست) نیز مجله رسمی ژنوتدل بود.  

سرانجام ژنوتدل در سال ۱۹۳۰ و به دستور دبیرکل حزب کمونیست شوروی و رهبر وقت این سرزمین ژوزف استالین، تعطیل شد.

رهبران ژنوتدل
-------------

* الکساندرا کولونتای: انقلابی بلشویک و فعال حقوق زنان در شوروی.
* اینسا آرماند: بلشویک فمینیست فرانسوی‌تبار و از یاران نزدیک لنین.
* کلاودیا نیکولایوا: سیاست‌مدار بلشویک روس.

پانویس
------

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zhenotdel». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۲۰.

منابع
-----

1. ↑  "Zhenotdel: The Soviet Union's Feminist Movement". *Culture trip* (به انگلیسی).
2. ↑  "Women at the Heart of the Revolution". *Jacobinmag* (به انگلیسی). November 2019.
**ماری-گلمین بنوست** (به فرانسوی: Marie-Guillemine Benoist)، نقاش نوکلاسیسیسم فرانسوی بود.

زندگی‌نامه
----------

**ماری-گلمین بنوست** دختر یکی از مقامات دولتی بود و در پاریس به دنیا آمد. آموزش او به عنوان یک هنرمند در سال ۱۷۸۱ زیر نظر لوئیز الیزابت ویژه لوبرن، و در سال ۱۷۸۶ به همراه خواهرش ماری الیزابت لاویل-لروو، وارد آتلیه ژاک لویی داوید شد.
در سال ۱۷۸۴ با چارلز آلبرت دموستر ملاقات کرد و دموستر شخصیت امیلی در اثر نامه به امیلی (۱۸۰۱) را از وی الهام گرفت.

در سال ۱۷۹۱ او برای اولین بار در نمایشگاه سالن پاریس شرکت کرد.
کارهای او، متأثر از ژاک لویی داوید است و در سال ۱۷۹۵ تمایل بیشتری برای کشیدن نقاشی‌های تاریخی داشت.

ماری-گلمین بنوست، پرتره یک بیگانه، ۱۸۰۰، موزه لوور.
در سال ۱۸۰۰ او پرتره "یک بیگانه "را در نمایشگاه سالن به نمایش گذاشت. شش سال پیش از ان قانون برده داری لغو شده بود و ان تصوی نمادی برای رهایی زنان و حقوق سیاهان بود.

الیزا بناپارت خواهر ناپلئون، ۱۸۰۵
در سال ۱۸۰۳ یک کمیسیون مهم برای کشیدن تصویر ناپلئون بناپارت به او اعطا شد. این پرتره به شهر خنت که به تازگی به فرانسه الحاق شده بود فرستاده شد
از دیگر افتخارات او دریافت مدال طلای نمایشگاه سالن در سال ۱۸۰۴ است و متعاقب ان کمک هزینه دولتی دریافت کرد. در طی این مدت او یک آتلیه برای آموزش هنری زنان باز کرد.
حرفه او از تحولات سیاسی آسیب دید زمانی که شوهرش، طرفدار سلطنت طلبان بود. کنت بنوست در سال ۱۸۱۴ و در زمان بازگشت بوربون‌ها به سلطنت فرانسه نامزد شورای حکومت بود.
علیرغم بالا بودن محبوبیتش و در اوج محبوبیت کاریش، او تصمیم به رها کردن کار خود گرفت، هم نقاشی و هم دنبال کردن مسائل زنان را؛ به دلیل موج رو به رشد محافظه کاری در جامعه اروپایی.

نگارخانه
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

پیوند به بیرون
--------------

\* (انگلیسی) James Smalls, *Slavery is a Woman: "Race," Gender, and Visuality in Marie Benoist's Portrait d'une négresse*.
* (انگلیسی) Marie-Guillemine Benoist dans Artcyclopedia
* Online pictures on Artnet

پانویس
------

1. ↑  لئونارد، ویلز (۱۸۲۸). *دیکشنری تاریخی همه وزرای از انقلاب تا سال 1827*. پاریس. ص. ۵۰۲.
2. ↑  «James Smalls: *Slavery is a Woman: Race, Gender, and Visuality in Marie Benoist's Portrait d'une négresse* 1800». بایگانی‌شده از اصلی در 8 نوامبر 2018. دریافت‌شده در 22 اكتبر 2018. تاریخ وارد شده در `|accessdate=` را بررسی کنید (کمک)

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Marie-Guillemine Benoist». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۸.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایالات متحده آمریکا
* هلند
* لهستان

 |
| نهادهای پژوهش هنری | 
* تصویرسازان فنی
* هنرمندان آرکی‌دی (هلند)
* نام هنرمندان (گتی)

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**یواس‌اس یورک‌تون (سی‌وی-۱۰)** (به انگلیسی: USS Yorktown (CV-10)) یک کشتی است که طول آن As built:  
۸۲۰ فوت (۲۵۰ متر) waterline  
۸۷۲ فوت (۲۶۶ متر) overall می‌باشد. این کشتی در سال ۱۹۴۳ ساخته شد.

این کشتی یکی از ۲۴ ناو هواپیمابر کلاس Essex است که در طول جنگ جهانی دوم برای نیروی دریایی ایالات متحده ساخته شده‌است. نام آن از نبرد یورک تاون در جنگ انقلابی آمریکا گرفته شد و چهارمین کشتی نیروی دریایی ایالات متحده است که این نام را به خود اختصاص داده‌است. در ابتدا Bonhomme Richard نامیده می‌شد، و برای یادبود از دست دادن USS Yorktown (CV-5) در نبرد میدوی در ژوئن ۱۹۴۲، در حالی که هنوز در حال ساخت بود، به Yorktown تغییر نام داد. Yorktown در آوریل ۱۹۴۳ به بهره‌برداری رسید و در چندین کارزار شرکت کرد.

یورکتاون در سال ۱۹۷۰ از رده خارج شد و در سال ۱۹۷۵ به کشتی موزه در پاتریوت پوینت ، مونت پلزنت ، کارولینای جنوبی تبدیل شد، جایی که او به عنوان یک بنای تاریخی ملی تعیین شد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «USS Yorktown (CV-10)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ فوریه ۲۰۱۴.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ یواس‌اس یورک‌تان (سی‌وی-۱۰) موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد کشتی یا قایق است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**گلسنگ نقشه‌ای** (انگلیسی: Rhizocarpon geographicum) گونه‌ای از گلسنگ است که روی صخره‌های مناطق کوهستانی با آلودگی کم هوا رشد می‌کند. هریک از این نوع گلسنگ‌ها به صورت یک تکهٔ سبز مسطح است که با یک خط سیاه از نخینه‌های قارچی حاشیه‌بندی شده‌است. این تکه‌ها در کنار یکدیگر روییده و صورتی نقشه‌مانند درست می‌کنند.

عمر گلسنگ‌های نقشه‌ای واقع در شمالگان ۸۶۰۰ سال برآورد می‌شود که بنابر این قدیمی‌ترین موجود زنده روی زمین به‌شمار می‌آیند.

زمانی که شکل آن‌ها دایره‌ای یا تقریباً گرد باشد، از اندازه‌گیری قطر این گونه گلسنگ‌ها برای تعیین سن نسبی رسوبات استفاده می‌کنند. ازجمله برای تعیین سن یخ‌رُفت‌ها و با این کار می‌شود شواهدی از روند یخبندان‌ها پیدا کرد. به این روش، گلسنگ‌سنجی (لیکنومتری) می‌گویند. این تکنیک را بیشتر «رولاند بشل» در کوه‌های آلپ انجام داد. گلسنگ‌سنجی بر این فرض استوار است که بزرگترین گلسنگِّ روییده بر روی یک سنگ، قدیمی‌ترین گلسنگ آن است.

گلسنگ نقشه‌ای یک میزبان شناخته شده برای گونه‌ای قارچ گلسنگی به نام مولرلای کوتوله (Muellerella pygmaea) است.

در آزمایشی، گلسنگ نقشه‌ای را در یک کپسول قرار داده و به فضا پرتاب کردند. در آنجا کپسول باز شد و گلسنگ را به مدت ۱۰ روز در معرض شرایط فضای بیرون از کره زمین قرار داده و سپس به زمین بازگرداندند. گلسنگ نقشه‌ای در این آزمایش دچار تغییر یا آسیب زیادی نشد.

پراکنش
------

گلسنگ نقشه‌ای پراکندگی گسترده‌ای دارد و در بیشتر مناطق سرد با سطوح سنگی در معرض دید قرار می‌گیرد. محدوده آمریکای شمالی آن شامل سیرا نوادا و جنگل‌های شمالی شمالی کانادا، گرینلند، ایسلند، فنواسکاندیا و سیبری است. در مناطق استوایی فقط در ارتفاعات بالا مانند آند پرو و کلمبیا دیده می‌شود. در جنوب، گلسنگ نقشه‌ای به‌طور گسترده در سراسر پاتاگونیا، در جزایر فالکلند، جزایر نزدیک به قطب جنوب و شبه‌جزیره جنوبگان یافت می‌شود.

در بریتانیا می‌توان آن را به‌طور معمول روی سنگ‌های سیلیسی سخت به ویژه در مناطق مرتفع یافت. دامنه آن تقریباً تمام اسکاتلند، بیشتر شمال غرب انگلستان، و سایر مناطق مرتفع در بسیاری از بقیه انگلستان، ولز و ایرلند را نیز در بر می‌گیرد. در اسپانیا عمدتاً در رشته‌های کوه سیلیسی یافت می‌شود، اگرچه گاهی اوقات می‌توان آن را در نزدیکی سطح دریا یافت، حتی در جنوب اسپانیا در پارک ملی کابو دگاتا-نیخار.

جستارهای وابسته
---------------

* شدیددوست

منابع
-----

1. ↑  "Lichens". Glacier National Park (U.S. National Park Service). 22 May 2016. Retrieved 27 February 2019.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Rhizocarpon geographicum». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۲.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گلسنگ نقشه‌ای موجود است. |
**نمایشگاه هوایی سنگاپور** که قبلاً با نام **نمایشگاه هوایی بین‌المللی چانگی** شناخته می‌شد، یک رویداد دو سالانهٔ هوا فضایی است که از سال ۲۰۰۸ در سنگاپور برگزار می‌شود. این رویداد به عنوان مشارکتی بین سازمان هواپیمایی سنگاپور و آژانس علوم دفاعی و فناوری این کشور پس از نقل مکان نمایشگاه هوافضای آسیایی از این کشور انجام گرفت.

ادعا می‌شود این نمایشگاه پس از لو بورژه پاریس و فارن بوروی انگلستان سومین نمایشگاه بزرگ هوافضا باشد که این مورد در مقایسه با نمایشگاه هوافضای دبی مورد اختلاف نظر است.

محل برگزاری
-----------

محل برگزاری دائمی این نمایشگاه در بخش شمالی پایگاه هوایی چانگی و در شرق فرودگاه چانگی سنگاپور قرار دارد. در سال ۲۰۰۶ یک قرارداد به ارزش ۶۰ میلیون دلار با شرکت ساختمانی لیم برای آغاز ساخت و ساز محل جدید نمایشگاه شامل یک سال اصلی با ۴۰ هزار متر مربع منعقد شد.

### مرکز جدید نمایشگاه چانگی

F-16Cs از شوالیه‌های سیاه در مراسم آغازین نمایشگاه
هنگامی که کار ساختمانی در سپتامبر ۲۰۰۷ به پایان رسید، سایت جدید ۴۰۰۰۰ متر مربع شامل سالن اصلی نمایشگاه مجهز به تهویه مطبوع کامل، ۲۰۰۰ پارکینگ برای بازدید کنندگان و ۱۰۰ هزار متر مربع فضای خارجی جهت نمایش هواپیماها بود.

منابع
-----

1. ↑  "Singapore Airshow has ~ 85,000 public tickets". Channel NewsAsia. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 21 February 2016.
2. ↑  "2017 Dubai Airshow Expected To Be Largest Yet" (به انگلیسی). Retrieved 2018-02-08.
چهاردرهمی آتنی با چهره آتنا، سده پنجم پ. م
چهاردرهمی آنتیوخوس چهارم، پادشاه سلوکیان
چهاردرهمی برنزی ویما تاکتو، شاهنشاه کوشانی
چهاردرهمی بیلون اردشیر بابکان، ضرب تیسفون
**تترادراخما** یا **تترادرخم** (یونانی: τετράδραχμον, لاتین‌نویسی: tetrádrachmon, به‌معنی «چهاردرهمی»)، سکه‌ای به ارزش چهار دراخما (درهم) در یونان باستان بود. از ابداعات پولی دولت‌شهر آتن در سده ششم پیش از میلاد به‌حساب می‌آمد. وزن ایده‌آل آن برپایه معیار آتنی برابر با ۱۷٫۲۶ گرم بود، که بعدها به معیار رایج امپراتوری مقدونی و بیشتر دولت‌های جانشین آن تبدیل شد. درکنار معیار آتنی، معیارهای کمتر رایج‌تری مانند معیار رودس با وزن ۱۳٫۴ گرم و معیار امپراتوری بطلمیوسی با وزن ۱۴٫۲ گرم نیز وجود داشت. معیار آتنی، استاندارد امپراتوری سلوکی بود، اما با وزن ۱۶٫۸ گرم اجرا می‌شد.

به‌دنبال فتوحات اسکندر سوم مقدونی و مقارن با عصر هلنیستی، تترادراخما توسط پادشاهی‌های یونانی‌تبار و یونانی‌مآب به نظام‌های پولی مناطق وسیعی از خاورمیانه، آسیای مرکزی و شبه‌قاره هند راه یافت. از همان دوران بود که وزن و کیفیت آن نیز به‌تدریج کاهش یافت. با توقف ضرب این نوع سکه در ایران و امپراتوری روم طی سده سوم میلادی، تترادراخما برای همیشه منسوخ شد. آخرین تترادراخماهای ایران را در زمان بهرام یکم ساسانی ضرب کردند. این نمونه‌های متأخر، آلیاژ بیلونی از مس با مقدار کمی نقره بودند.

در ایران، اشکانیان از زمان مهرداد یکم به‌عنوان جانشین امپراتوری سلوکی به ضرب تترادراخماها ادامه دادند. سلوکیه مرکز ضرب این سکه‌ها در قلمروی اشکانیان بود. تترادراخمای اشکانی در ابتدا بیش از ۱۶ گرم وزن داشت، اما از سال ۴۵ میلادی به بعد وزنش به ۱۴ گرم کاهش یافت. در بخش‌های شرقی فلات ایران، کوشانیان به‌عنوان جانشین دولت یونانی باختر به ضرب تترادراخما پرداختند. به‌جای نقره، کوشانیان، مس و برنز برای ساخت سکه‌های تترادراخمای خود برگزیدند. طی فراز و فرودهای دولت کوشانی، وزن تترادراخمای این امپراتوری میان ۵ گرم تا کمی بیش از ۱۶ گرم متغیر بود.

منابع
-----

1. ↑  Roger S. Bagnall (1976). *The Administration of the Ptolomaic Possessions Outside Egypt: With 3 Maps*. Brill Archive. ISBN 90-04-04490-6.
2. ↑  Otto Mørkholm (31 May 1991). *Early Hellenistic Coinage from the Accession of Alexander to the Peace of Apamaea (336–188 BC)*. Cambridge University Press. p. 8. ISBN 978-0-521-39504-5.
3. ↑  Tyll Kroha (1977). Artikel "Tetradrachmen", Lexikon der Numismatik, Bertelsmann Lexikon-Verlag, S. 435 f.
4. ↑  Encyclopædia Iranica: DIRHAM.
5. ↑  Encyclopædia Iranica: KUSHAN DYNASTY iv. Coinage of the Kushans.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تترادراخما موجود است. |

* سکه‌های یونان باستان
**چوپاکابرا** (به اسپانیایی: chupacabra) یا **چوپاکابراس** (به اسپانیایی: chupacabras), (تلفظ اسپانیایی: [tʃupaˈkaβɾas])، موجودی افسانه‌ای است که آن را ساکن آمریکای جنوبی می‌دانند و اولین گزارش‌های مربوط به دیده شدن آن در پورتوریکو پخش شد. نام آن از چوپار (chupar) به معنی **مکیدن** و کابرا (cabra) به معنی **بُز** گرفته شده، چون آن را موجودی می‌دانند که به احشام اهلی به‌ویژه بز حمله می‌کند و خون آن‌ها را می‌مکد.

اولین گزارش‌ها از دیده‌شدن این موجود در سال ۱۹۹۵ در پورتوریکو داده شدند. پس از آن، در سال‌های بعد گزارش‌های مختلف دیگری از مین در شمال آمریکای جنوبی تا جنوب شیلی داده شدند. حتی گزارش‌هایی از کشورهای خارج از آمریکای جنوبی مانند روسیه و فیلیپین داده شد، اما بیشتر این گزارش‌ها فاقد هرگونه شاهد و غیرقابل اثباتند. در برخی از گزارش‌هایی که از دیدن این موجودات در شمال مکزیک و جنوب ایالات متحده آمریکا داده شد، محققان تأیید کردند که موجودات مشاهده‌شده، سگ‌سانانی بودند که به بیماری پوستی مینچ(Mange) مبتلا شده‌بودند.

باورها
------

زیست‌شناسان و مسئولان محیط زیست، چوپاکابرا را یک افسانهٔ محلی می‌دانند.
طبق روایت برخی از شاهدان، چوپاکابرا بویی شبیه به بوی گوگرد از خود برجای می‌گذارد و هنگام احساس خطر چشمانش قرمز رنگ می‌شود.

در فرهنگ و هنر
--------------

قسمت ۱۱ فصل ۴ سریال پرونده‌های ایکس، دربارهٔ این موجود افسانه‌ای است.

جستارهای وابسته
---------------

* پاگنده
* پرونده‌های ایکس

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ چوپاکابرا موجود است. |

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chupacabra». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در دوشنبه، ۱۹ آبان ۱۳۹۳.

1. ↑  Radford, Benjamin (2011). *Tracking the Chupacabra: The Vampire Beast in Fact, Fiction and Folklore*. ISBN 978-0-8263-5015-2.
2. ↑  Miried Gonzalez Rodriguez. *Dizfrazado el chupacabras* (به اسپانیایی). Puerto Rico: Primera Hora.

| * ن
* ب
* و
خون‌خوراکان |
| --- |
| بندپایان | پشه، پشه تسه‌تسه  • ‌ پشه خاکی  •  ‌مگس‌ریزه  •  جرب خرمن  •  خرمگس  •  ساس  •  سن ضارب  •  سیاه‌مگس  •  شپش  •  کک  •  کنه  •  هیره |  |
| دیگر جانداران | خفاش خون‌آشام  •  دهان‌گردماهی  •  کرم قلاب‌دار  •  زالو |
| بیماری‌های منتقله | اسهال خونی  •  بیماری خواب  •  بیماری شاگاس  •  بیماری لایم  •  تب دنگی  •  تب خندق  •  تب راجعه شپشی  •  تب زرد  •  تب نیل غربی  •  تولارمی  •  تیفوس‌  •  تیفوس کنه‌ای  •  سالک  •  طاعون  •  فیلاریاز  •  مالاریا  •  ورم ویروسی مغز  •  هاری‌ |
| جستارهای وابسته | پندارین: خرفستران  •  خون‌آشام‌ها  •  دراکولا  •  چوپاکابرا |
**جایی که خیابان‌ها نام داشت** (در انگلیسی: Where the Streets Had a Name) نام کتابی است نوشتهٔ رنده عبدالفتاح در سال ۲۰۰۸ میلادی.

کتاب روایتی داستانی است که در قالب بیان یک ماجراجویی کودکانه تصویرگر حقوق از دست رفته مردم فلسطین می‌شود.

حیات، دختر نوجوان فلسطینی با همراهی دوست مسیحی اش سامی در اقدامی متهورانه خطری بزرگ را به جان می‌خرد و از اردوگاه آوارگان وارد منطقه ورود ممنوع در سرزمین مادری اش می‌شود تا به تنها آرزوی مادربزرگ پیرش که سال‌های دور از خانه و زمین‌های کشاورزی رانده شده است جامه عمل بپوشاند.
نویسنده به شیوه‌ای هنرمندانه نشان می‌دهد که مسائل و فشار روحی و روانی ناشی از غصب و تخریب خانه و زمین‌های کشاورزی، کشتار مردم غیرنظامی (حتی کودکان و معلولین)، حکومت نظامی و اختناق و خفقان، دستگیری و بازداشت و ایجاد رعب و وحشت، آوارگی و حتی برخورد غیر انسانی نیز از سرزندگی و امید و حیویّت حیات فلسطینی نخواهد کاست که «تا هر وقت آنجا حیات باشد عشق خواهد بود.»

انتشار در ایران
---------------

مجتبی ساقینی این کتاب را در سال ۱۳۹۴ به فارسی ترجمه کرده است. کتاب توسط انتشارات آرما در ایران به چاپ رسیده‌است.

منابع
-----

1. ↑  «[[محمدرضا زائری]] «اعترافات» خود را به نمایشگاه کتاب می‌برد». ایکنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۶ ادریبهشت ۱۳۹۴. تاریخ وارد شده در `|تاریخ بازبینی=` را بررسی کنید (کمک); تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Where the Streets Had a Name». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۳.
**جزیره شیطان** (به انگلیسی: Devil's Island) یا مستعمره کیفری کایِن (به انگلیسی: The penal colony of Cayenne)، یکی از جزایر گویان فرانسه است که از جمله مستعمرات این کشور در شمال آمریکای جنوبی قرار گرفته‌است.

این جزیره در قرون نوزده و بیست به عنوان یک زندان مورد استفاده قرار داشت و محلی برای نگهداری زندانیان سیاسی تبعید شده بود و به دلیل برخوردهای خشن نگهبانان با زندانیان، به جزیره شیطان مشهور شد. از جمله معروف‌ترین افراد زندانی شده در این زندان می‌توان به آلفرد دریفوس اشاره کرد.

در اوایل قرن ۲۰ میلادی، از زمانی که داستان این‌جا در اختیار عموم مردم قرار گرفت و واکنش‌های گسترده‌ای نسبت به آن به وجود آمد سرانجام دولت فرانسه مجبور شد که این زندان را از سال ۱۹۵۳ میلادی برای همیشه تعطیل کند.

فیلم سینمایی پاپیون با الهام از داستان واقعی زندگی یکی از زندانیان فراری این محل ساخته شده‌است.

منابع
-----

1. ↑  "جزیره شیطان گویان فرانسه". *کجارو*. 2018-11-23.[*پیوند مرده*]
2. ↑  «اجرای دریفوس». همشهری آنلاین. ۲۰۱۴-۰۷-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۳۰.
3. ↑  "Devil's Island". *ویکی‌پدیا (انگلیسی)*. 2018-11-23.
4. ↑  "فیلم پاپیون". *moviemag*. 2018-11-23. Archived from the original on 23 January 2019. Retrieved 30 November 2018.
نگارهٔ ماکسیمیلیان هرتسبرگر - ۱۹۳۰
**ماکسیمیلیان یاکوب هرتسبرگر** (به آلمانی: Maximilian Jacob Herzberger) (زاده مارس ۱۸۹۹ در برلین-درگذشته ۹ آوریل ۱۹۸۲ در نیواورلئان) ریاضی‌دان و فیزیک‌دان اهل آلمان بود.

زندگی و کارنامه
---------------

وی در دانشگاه برلین ریاضیات و فیزیک آموخت و یکی از استادانش در این دانشگاه آلبرت اینشتین بود. وی درجه دکتری را با سرپرستی لودویگ بیبرباخ و ایسای شور دریافت کرد و سپس در دانشگاه ینا به عنوان دستیار سرگرم به کار شد. با روی کار آمدن حزب نازی از کار برکنار شد و در پی آن به همراه خانواده اش به آمریکا کوچید. در آمریکا به عنوان سرپرست آزمایشگاه های لنز در ایستمن کداک استخدام شد و در ۱۹۵۴ در آنجا توانست لنز سوپر آکرومات را بسازد. او در سال ۱۹۶۵ از کداک بازنشسته شد و سپس به بنیانگذاری مرکزی برای پژوهشهای اپتیک همت گماشت. هرتسبرگر در سال ۱۹۶۸ دعوت دانشگاه نیواورلئان برای تتدریس در دانشکده فیزیک آن دانشگاه را پذیرفت.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Maximilian Herzberger». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۳ اسفند ۱۳۹۳.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* هلند
* لهستان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* مث‌سای‌نوت
* پروژهٔ تبارشناسی ریاضیات
* zbMATH

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**کتابخانه مرکزی آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان** (به ترکی آذربایجانی: AMEA Mərkəzi Elmi Kitabxana) در سال ۱۹۲۳ در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان به تأسیس رسیده‌است.

تاریخ کتابخانه
--------------

کتابخانه مرکزی به ابتکار و اهتمام روشنفکران برجستهٔ آذربایجانی، به عنوان دفتر کتابشناسی تحت «سازمان تحقیقات و مطالعات آذربایجان»، در سال ۱۹۲۴ شروع به فعالیت کرد. رئیس وقت دفتر کتابشناسی پروفسور «آلکساندر واصیلیئچ باقریی» ، منتقد ادبی و کتابشناس بود.

در جلسهٔ «سازمان تحقیقات و مطالعات آذربایجان» در سال ۱۹۲۳ تصمیمی در جهت ایجاد کتابخانه یاد شده گرفته شد و از آن زمان کتابخانه مرکزی تحت این سازمان راه اندازی گردید. آنگاه کتابخانه دربرگیرنده ۴۳۰ کتاب و ۱۲۰۰ دست‌نویسی ارزنده ای بود. در جلسه شورای مرکزی «سازمان تحقیقات و مطالعات آذربایجان» در سال ۱۹۲۵، تصمیم‌گیری شد که، دفتر کتابشناسی و کتابخانه برای مهار از تکثیر یکی شده و دفتر کتابخانه –کتابشناسی دایر گردد. «حنفی زینالی» رئیس آن دفتر کتابخانه –کتابشناسی منصوب شد.

اولین اقدامات در راستای تأسیس کتابخانه مرکزی فی‌مابین سال‌های سال‌های ۱۹۲۳ الی ۱۹۲۴ انجام شده بود. با تأسیس آکادمی ملی علوم مستقل در آذربایجان در در سال ۱۹۴۵، فاز جدیدی در تاریخ کتابخانه مرکزی آغاز شد.

کتابخانه مرکزی آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان در میان سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۸۴ «کتابخانه اساسی» نامیده می‌شده‌است که از سال ۱۹۸۴ با تغییر نام تا به حال به نام کنونی اش شناخته می‌شود. این کتابخانه بنابر مفاد بند ۵۴ ماده ۵ منشور آکادمی ملی علوم آذربایجان که در ۴ ژانویه سال ۲۰۰۳ به تأیید حیدر علی‌اف، رئیس‌جمهور وقت و رهبر ملی جمهوری آذربایجان رسیده بود، امتیاز بنیاد علمی کسب کرده‌است. مدتی رئیس کتابخانه «لیلا ایمان‌اوا» بوده. ولی حال رئیس کتابخانه محمدعلی‌اف است.

روابط بین‌المللی
----------------

در سال ۱۹۹۳، کتابخانه مرکزی در فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری به عضویت درآمد. در سال ۲۰۱۲، کتابخانه یاد شده عضو کامل انجمن کتابخانه‌های علمی شورای اروپا انتخاب شد. کتابخانه خدماتی را برای تبادل بین‌المللی کتاب ارائه می‌دهد. کتابخانه از سفیران فعال در جمهوری آذربایجان و مهمانان بین‌المللی برای بازدید از کتاب‌ها به کتابخانه دعوت می‌کند. کتابخانه کارکنان خود را برای شرکت در دوره‌های آموزشی و نمایشگاه‌ها به کشورهای خارجی اعزام می‌کند.

منابع
-----

1. ↑  الهام علی‌اف، رئیس جمهوری آذربایجان در مراسم افتتاحیۀ رسمی ساختمان جدید کتابخانه مرکزی آکادمی ملی علوم جمهوری شرکت کرده‌است- خبرگزاری ملی.آذ (به ترکی آذربایجانی)
2. ↑  کتابخانه مرکزی- وب سایت رسمی آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان (به ترکی آذربایجانی)
3. ↑  «کتابخانه مرکزی آکادمی ملی علوم به بهره‌برداری رسید خبرگزاری اسپوتنیک.آذ (به ترکی آذربایجانی)». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۷ مه ۲۰۱۸.
4. ↑  «A book fair under the title "Sabir və mollanəsrəddinçilər" in the National Library». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۷ مه ۲۰۱۸.
5. ↑  On May 18, the 85th anniversary of the prominent scholar, pedagogue Rasim Kazimov was celebrated in the Central Scientific Library of ANAS.
6. ↑  ANAS Central Scientific Library celebrated Press Day
7. ↑  «ساختار کتابخانه». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۲۰.
8. ↑  ANAS Central Scientific Library and "Iki Sahil" newspaper signed an agreement
برای مجموعه تلویزیونی اکلایت را ببینید.
دستیار کشیش
یک دستیار کشیش در حال روشن کردن شمع
یک **دستیار کشیش** (انگلیسی: Acolyte)، پیرو یا دستیاری است که در یک مراسم مذهبی یا حرکت دست‌جمعی مذهبی به برگزارکننده مراسم کمک می‌کند. در بسیاری از فرقه‌های مسیحی، دستیار کشیش کسی است که شمع‌های محراب را روشن می‌کند.

ریشه‌شناسی
----------

واژه *acolyte* از واژه یونانی ἀκόλουθος (*akolouthos*) به معنای attendant از طریق واژه لاتین پسین *acolythus* مشتق شده‌است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Acolyte». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۳.
* John N. Wall. *A Dictionary for Episcopalians*. Cambridge, MA: Cowley Publications, 2000.

 This article incorporates text from a publication now in the public domain:Herbermann, Charles, ed. (1913). "Acolyte". *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton. `{{cite encyclopedia}}`: Cite has empty unknown parameters: `|HIDE_PARAMETER20=` و `|coauthors=` (help)

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ دستیار کشیش موجود است. |

* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Acolyte". *Encyclopædia Britannica* (به انگلیسی) (11th ed.). Cambridge University Press.

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان

 |
تصویر نمونه پوست منسوب به شیر خالدار (ماروزی)
**شیر خالدار** یا **ماروزی** زیرگونه‌ای از شیر به باور بعضی جانورشناسان و نیز نهان‌جاندارشناسان است که به شرایط کوهستان بیشتر از گرم‌دشت خو گرفته یا دورگه‌ای نادر حاصل از آمیزش پلنگ و شیر است. برخی نیز این جانور را صرفاً شیر بالغی می‌دانند که خال‌های مربوط به دوران کودکی خود را حفظ کرده‌است. باور بر این است که این جانور کوچک‌تر از شیر و بزرگ‌تر از پلنگ بوده و هیچ یال تشخیص‌پذیری نداشته‌است.

نهان‌جاندارشناس بلژیکی برنارد هوولمانس در سال ۱۹۵۵ یک نام علمی برای این جانور برگزید (Panthera leo maculatus) و آن را طبقه‌بندی کرد. چند گزارش از مشاهده شیر خالدار به همراه یک نمونه پوست منسوب به آن شواهد مربوط به وجود این جانور هستند. با این حال وجود شیر خالدار از سوی جامعه علمی تأیید نشده‌است.

پژوهش‌ها
--------

بومیان آفریقا به وجود این شیرها باور داشتند و اروپاییان از سال ۱۹۰۴ گزارش‌هایی از مشاهده آن‌ها داده‌اند. نخستین برخورد متقن توسط یک کشاورز کنیایی اروپایی‌تبار به نام مایکل ترنت در سال ۱۹۳۱ روی داد. ترنت در دامنه‌های ابردیر و در ارتفاع ۳٬۰۰۰ متری با دو شیر خالدار مواجه شد که هر دو را با شلیک گلوله به قتل رساند. با وجود بزرگسال بودن این دو شیر وجود خال‌های برجسته‌ای که تنها در توله‌شیرها یافت می‌شود باعث جلب توجهٔ شکارچیان نایروبی به آن‌ها شد.

دو سال بعد از این واقعه کنت گندار داور خلبان و کاوشگر بریتانیایی برای گرفتن یا کشتن نمونه‌های بیشتر رهسپار منطقه شد. او در طول اکتشافاتش توانست سه سری ردپا از شیر خالدار در ارتفاعی بین ۳٬۰۰۰ تا ۳٬۸۰۰ متر مشابه با ارتفاعی که شیرهای ترنت در آنجا مشاهده شدند پیدا کنند. این ردپاها توانست فرضیه وجود توله‌شیرهای نابالغ که توسط گله برای شکار گاومیش در کوهستان رها شده‌اند را رد کند. داور همچنین فهمید که بومیان از دیرباز این جانوران را از شیرها و پلنگ‌ها متمایز می‌کردند و آن‌ها را در مناطق مختلف با نام‌های متفاوتی می‌شناختند. از جمله ماروزی در کنیا، ناتاراگو در اوگاندا، ایکیمیزی و ناتاراگو در رواندا، و آباسامبو در اتیوپی.

رجینالد اینس پوکوک جانورشناس بریتانیایی نمونه پوست و جمجمهٔ گردآوری‌شده توسط مایکل ترنت را مورد بررسی قرار داد و یافته‌های وی را در پیوست کتاب داور مورد بحث قرار داد. با این حال پوکوک به دلیل شواهد محدود نتوانست به نتیجه‌گیری قطعی برسد.

جستارهای وابسته
---------------

* پلنشیر
* شیر سفید
* جهش

منابع
-----

* Karl Shuker (۱۹۸۹). *Mystery Cats of the World*. Robert Hale. شابک ۰-۷۰۹۰-۳۷۰۶-۶.
* Gandar-Dower, Kenneth; *The Spotted Lion* (۱۹۳۷)
* McGuinness, C.J. ; *Nomad* (۱۹۳۴)
* Foran, Major W. Robert; "The Legendary Spotted Lion" (1950; published in *The Field*)
* Hamilton-Snowball, G. ; letter to *The Field* (۱۹۴۸)
* Pollard, J.R.T. ; letter to *The Field* (۱۹۴۸)