**مهدی‌قلی علوی مقدم** (زاده ۱۲۸۰ در تهران - درگذشته ۱۳۶۳ در تهران) سپهبد نیروی زمینی شاهنشاهی و به مدت ۵ سال از ۱۳۳۲ تا ۱۳۳۷ رئیس شهربانی کل کشور در زمان محمدرضا پهلوی بود.

او به عنوان فرماندار نظامی تهران، از مسئولان کشته و زخمی شدن عده زیادی در جریان قیام سی تیر ۱۳۳۱ به‌شمار می‌رود.

تحصیلات و سوابق نظامی
---------------------

پدر وی سرتیپ علیقلی‌خان افسر قزاق و مادرش دختر محمدباقر خان اعتمادالسلطنه بود. در سال ۱۲۹۹ خورشیدی از مدرسه نظام فارغ‌التحصیل و دو سال بعد برای ادامه تحصیل به اروپا فرستاده شد. پس از کسب درجه دکتری در رشته دامپزشکی و گذراندن چند دوره در آکادمی نظامی سن سیر به ایران بازگشت و به خدمت در نظام پرداخت.

در سوم شهریور ۱۳۲۰ که نیروهای متفقین به ایران حمله کردند، علوی مقدم معاون اداره اصلاح نژاد اسب در ارتش بود. در آن سال چند روزی معاون شهربانی شد و پس از بازگشت به ارتش درجه سرتیپی گرفت و مدتی ریاست اداره امور دواب (چهارپایان) با او بود.

ریاست سررشته‌داری، ریاست امور ورزش و فرماندهی گارد مسلح گمرک مشاغلی بود که سرتیپ علوی مقدم از آن پس عهده‌دار شد تا اینکه در سال ۱۳۳۰ به درجه سرلشکری و ریاست ژاندارمری کل کشور ارتقا یافت. در همین سال معاون وزارت جنگ و سال بعد فرماندار نظامی تهران شد.

واقعه ۳۰ تیر
------------

در قیام سی تیر ۱۳۳۱ که قیامی به هواخواهی مصدق به راه افتاد، سرلشکر علوی مقدم حاکم نظامی تهران بود. در آن روز بر اثر تیراندازی و شدت عمل ارتش و شهربانی، عده زیادی کشته و زخمی شدند. وقتی مصدق مجدداً روی کار آمد، دستور بازنشستگی و پیگرد قضائی علوی مقدم و سرلشکر کوپال رئیس شهربانی و سرلشکر گرزن رئیس ستاد ارتش را صادر کرد. گرزن و کوپال خیلی زود خود را کنار کشیدند ولی علوی مقدم بنای مخالفت و مبارزه با دولت مصدق را گذاشت و مجمعی از افسران بازنشسته و جوان تشکیل داد و علیه دولت به فعالیت پرداخت.

بتدریج عده‌ای از مردم جنوب تهران با علوی مقدم و هوادارانش همداستان شدند. وقتی سرلشکر زاهدی محور مبارزه با مصدق شد، علوی مقدم با او همکاری کرد و چند بار هم توقیف شد.

ریاست شهربانی
-------------

علوی مقدم پس از کودتای ۲۸ امرداد ۱۳۳۲ به ریاست شهربانی کل کشور منصوب شد.

سرلشکر علوی مقدم در دوره ریاست شهربانی، شرکت واحد اتوبوسرانی تهران را تأسیس کرد و چند سالی خودش مدیرعامل آن شرکت بود. پس از تشکیل سازمان امنیت (ساواک) و اختیاراتی که آن سازمان به دست آورد، علوی مقدم رقابت دامنه‌داری با تیمور بختیار رئیس ساواک داشت. او در سال ۱۳۳۷ به درجه سپهبدی رسید. در انتخابات دوره بیستم مجلس شورای ملی در تابستان ۱۳۳۹، شهربانی مداخلات زیادی داشت. با سقوط کابینه دکتر اقبال در همان سال و روی کار آمدن جعفر شریف امامی، سپهبد علوی مقدم به وزارت کشور رسید.

انتخابات زمستانی دوره بیستم را علوی مقدم انجام داد. مداخلات زیاد او در انتخاب شریف امامی را ناچار کرد او را کنار بگذارد. در سال ۱۳۴۰ که دکتر علی امینی به نخست‌وزیری رسید، عده زیادی از بلندپایگان را که در افکار عمومی متهم به فساد بودند، بازداشت کرد. در رآس آن‌ها سپهبد علوی مقدم بود که چند ماه در زندان به سر برد و بدون محاکمه آزاد شد. به دستور شاه، در وزارت کشاورزی شغل مشاوره به او دادند.

منابع
-----

1. ↑  www.dsi.co.ir. «موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران | IICHS». *www.iichs.ir*. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۲۲.
2. 1 2 3  عاقلی، باقر (۱۳۸۰). *شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران - جلد دوم*. تهران: نگاه. صص. ۱۰۳۲–۱۰۳۳.
3. ↑  «مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی». *psri.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۲۲.
4. ↑  «جعفر شريف امامي، مهديقلي علوي مقدم )تيمسار، رئيس شهرباني(». *www.icnc.ir*. بایگانی‌شده از اصلی در 2 اكتبر 2020. دریافت‌شده در 2020-09-22. تاریخ وارد شده در `|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)

| * ن
* ب
* و
رؤسای شهربانی کل کشور |
| --- |
| پهلوی | 
* محمد درگاهی (۱۳۰۸–۱۳۰۲)
* محمدصادق کوپال (۱۳۰۹–۱۳۰۸)
* فضل‌الله زاهدی (۱۳۱۰–۱۳۰۹)
* محمدحسین آیرم (۱۳۱۵–۱۳۱۰)
* رکن‌الدین مختاری (۱۳۲۰–۱۳۱۵)
* یحیی رادسر (۱۳۲۱–۱۳۲۰)
* عبدالعلی اعتمادمقدم (۱۳۲۲–۱۳۲۱)
* محمدحسین جهانبانی (۱۳۲۳–۱۳۲۲)
* عبدالله سیف (۱۳۲۴–۱۳۲۳)
* محمود خسروپناه (۱۳۲۵–۱۳۲۴)
* ابراهیم ضرابی (۱۳۲۵)
* محمدعلی صفاری (۱۳۲۶–۱۳۲۵)
* ابراهیم ضرابی (۱۳۲۷–۱۳۲۶)
* محمدعلی صفاری (۱۳۲۸–۱۳۲۷)
* فضل‌الله زاهدی (۱۳۲۹–۱۳۲۸)
* سید مهدی فرخ (۱۳۲۹)
* محمد دفتری (۱۳۲۹)
* عبدالحسین حجازی (۱۳۳۰–۱۳۲۹)
* فضل‌الله زاهدی (۱۳۳۰)
* حسن بقایی (۱۳۳۰)
* منصور مزین (۱۳۳۰)
* شمس‌الدین امیرعلائی (۱۳۳۰)
* محمدابراهیم امیرتیمور کلالی (۱۳۳۰)
* محمدصادق کوپال (۱۳۳۱–۱۳۳۰)
* عزیزالله کمال (۱۳۳۱)
* محمدکاظم صالح شیبانی (۱۳۳۱)
* محمود افشارطوس (۱۳۳۲–۱۳۳۱)
* نصرالله مدبر (۱۳۳۲)
* شاهنده (۱۳۳۲)
* محمد دفتری (۱۳۳۲)
* مهدی‌قلی علوی مقدم (۱۳۳۹–۱۳۳۲)
* ناصر امیرانصاری (۱۳۳۹)
* نعمت‌الله نصیری (۱۳۴۳–۱۳۳۹)
* محسن مبصر (۱۳۴۹–۱۳۴۳)
* جعفرقلی صدری (۱۳۵۲–۱۳۴۹)
* صمد صمدیان‌پور (۱۳۵۷–۱۳۵۲)
* مهدی رحیمی (۱۳۵۷)

 |
| جمهوری اسلامی | 
* محمدعلی نوروزی\* (۱۳۵۷)
* ناصر مجللی (۱۳۵۸–۱۳۵۷)
* سید مصطفی مصطفایی (۱۳۵۸)
* سید مصطفی میرسلیم\* (۱۳۵۹–۱۳۵۸)
* هوشنگ وحید دستجردی (۱۳۶۰–۱۳۵۹)
* سید ابراهیم حجازی\* (۱۳۶۱–۱۳۶۰)
* جلیل صمیمی (۱۳۶۶–۱۳۶۱)
* سید رضا نیک‌نژاد (۱۳۶۹–۱۳۶۶)
* سید امان‌الله مرتضوی (۱۳۷۰–۱۳۶۹)

 |
| \* سرپرست |