برای دیگر کاربردها، ولز (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**ولز** یا **وِیلز** ‎گوش دهیدi‎/ˈweɪlz/‎ (به انگلیسی: *Wales*، تلفظ: وِیْلْز؛ به ولزی: *Cymru*) کشوری است که بخشی از بریتانیا است. مرکز ولز شهر کاردیف است. ولز در جنوب غربی جزیره بریتانیا واقع است و از سوی شرق با انگلستان هم‌مرز است. ولز در غرب رودخانه سورن (Severn) واقع شده است.

جمعیت ولز بیش از سه میلیون نفر است که اکثریت مردم آن به زبان انگلیسی صحبت کرده و بخشی در حدود یک پنجم جمعیت آن نیز قادر به تکلم به زبان ولزی هستند.

ولز زبان ویژه خود را دارد که از ریشه سلتی است. در سال ۱۴۸۵ هنری هفتم به عنوان اولین ولزی به پادشاهی انگلستان رسید. در دوران پسر او، هنری هشتم، در سال‌های ۱۵۳۵ و ۱۵۴۲، در پی چندین اقدام و قانون‌گذاری از سوی انگلستان، قوانین ولز در قانونی تحت عنوان «قوانین اتحاد (Acts of Union)» همان قوانین پادشاهی انگلستان شد. از آن زمان به بعد ۲۷ ولزی عضو مجلس انگلستان شدند. در قانونی دیگر مصوب سال ۱۹۶۷، بخشی از قوانین قدیم لغو شد که به موجب آن اساساً ولز دیگر را به‌عنوان یک نهاد مجزا از نظر قانونی (اما در داخل بریتانیا) تعریف کرد. پس از این تاریخ نیز دولت و مجلس ولز تلاش‌هایی برای رسیدن به برخی از وجود قوانین مصوبه قبل از ۱۵۳۵ و ۱۵۴۲ انجام داده است.

ولزی‌ها از ریشه هندواروپایی و زبان آن‌ها نیز از خانواده هندواروپایی است. نام ولز از واژه ژرمنی والها (Walha) آمده که خود آن نیز احتمالاً از نام قوم سلتی ولکی‌ها (Volcae) گرفته شده است. نام والونی در بلژیک، والاچیا در رومانی و والیس در سوئیس نیز از نام همین قوم گرفته شده است.

گرچه ولز با بقیه بریتانیای کبیر تاریخ مشترک سیاسی و اجتماعی تنگاتنگی دارد اما هویت فرهنگی جداگانه‌ای برای خود حفظ کرده است که بیشتر بر مبنای زبان شکل گرفته است. ولز رسماً دوزبانه است و زبان‌های ولزی و انگلیسی در سطحی برابر رسمیت دارند. بیش از ۵۸۰ هزار ولزی‌زبان در ولز زندگی می‌کنند که حدود ۲۰ درصد از جمعیت ولز را تشکیل می‌دهند.

با برگزاری یک همه‌پرسی در ۱۸ سپتامبر ۱۹۹۷ و رای شهروندان ولز به تشکیل یک مجمع ملی در این منطقه، در سال ۱۹۹۹ تونی بلر از اعطای خودمختاری به ولز حمایت کرد، در یکم ژوئیه ۱۹۹۹ مجمع ملی نیز در ولز گشایش یافت و نخستین حکومت خودگردان ولز پس از ۶۰۰ سال در این ناحیه به وجود آمد. در سال ۲۰۰۰، رودری مورگان به عنوان رئیس مجمع ملی ولز انتخاب شد.

از زمان آغاز به کار مجلس ملی ولز، تمایل برای آموزش زبان ولزی به کودکان این منطقه و احیاء فرهنگ ولزی رو به افزایش بوده است. با این وجود از میان جمعیت ولز تنها یک پنجم جمعیت قادر به تکلم زبان ولز هستند.
سطح پایین‌تر قیمت مسکن و مواد غذایی در ولز، کم‌هزینه‌تر بودن تحصیلات دانشگاهی و همچنین رایگان بودن دارو از تفاوت‌های میان ولز و انگلستان است.

مذاهب رایج در ولز شاخه‌های کالوینیست متدیست، کلیسای ولز، انگلیکان و کاتولیک از دین مسیحیت می‌باشد. واحد پول ولز نیز، پوند استرلینگ با واحد جزء (پنی) نام دارد. ولز در سده‌های گذشته وابسته به معادن فلزات و متالورژی و صنایع دیگر بود. از مهم‌ترین صادرات ولز می‌توان به ماهی، فراورده‌های کشاورزی و دامی اشاره کرد.

از مهم‌ترین شهرهای ولز می‌توان سوانزی، نیوپورت، پمبروک، نیگو، کردبستان و ترنگ
، ابریستویت و هالی هد را نام برد. شمال و مرکز ولز را رشته‌کوه‌های کامبرین فراگرفته، بقیهٔ نقاط نیز عموماً تپه‌ای می‌باشد. بلندترین نقطهٔ ولز، قلهٔ اسنودون با ۱۰۹۰ متر ارتفاع در شمال ولز واقع شده است.

شاهزاده چارلز هنگامی که ۹ ساله بود عنوان شاهزاده ولز به او اعطا شد. دیلان توماس از ادیبان نامدار ولز است.

کاردیف به عنوان مرکز ولز در دهه گذشته شاهد اجرای طرح‌های ساختمانی عمده‌ای بوده که ساختمان جدید مجلس و همچنین یک مرکز خرید مدرن در مرکز شهر، از جمله آنهاست. ساختمان مجلس ملی ولز از جمله ساختمان‌هایی است که نمای خلیج کاردیف را تغییر داده است.

تاریخچه
-------

نشان سلطنتی ولز
ولز از دوران باستان زیستگاه مردم سلت بوده، رومی‌ها با حمله به بریتانیا از سده ۱ تا ۵ میلادی ولز را در اختیار خود داشتند. سپس آنگل‌ها، ساکسون‌ها و ژوت‌ها به جزیرهٔ بریتانیا یورش بردند ولی دستشان به ولز نرسید، در آغاز قرن ۸ میلادی قبایل گوناگون ولز با همسایگان شرقی خود آنگلوساکسون‌ها وارد جنگ شدند ولی ولزی‌ها که قبایل جنگجویی به‌شمار می‌آمدند قادر بودند حملهٔ دشمنان را خنثی کنند. در سال ۱۰۶۶ میلادی، ویلیام فاتح انگلستان را مقهور قدرت خود ساخت، ارتش نرماندی او در سال ۱۰۹۳ به ولز حمله برد و آن را اشغال کرد. در سال ۱۲۸۲ انگلیس کاملاً ولز را به تصرف درآورد؛ و در سال ۱۲۸۴، اساسنامهٔ رودلان Statute of Rhuddlan حکومت انگلیس را بر ولز رسمی اعلام کرد.

در سال ۱۳۰۱ ادوارد اول ولز را به پسرش واگذار کرد، او بعداً به عنوان ادوارد دوم پادشاه انگلستان شد. در سال ۱۴۰۰ میلادی شاهزادهٔ ولز، اوون گلندوور (Owen Glendower) شورشی را علیه انگلیس رهبری کرد، او چهار سال بعد از قدرت جدا شد. هرچند در سال ۱۴۱۰ قیام او سرکوب شد. در سال ۱۴۸۵ هنری هفتم پادشاه انگلیس شد، او اولین ولزی بود که در تاریخ پادشاهی انگلیس به این سمت می‌رسید. پسر او، هنری هشتم انگلیس و ولز را به وسیلهٔ «قانون اتحاد» در سال ۱۵۳۶ به یکدیگر پیوند داد.

انقلاب صنعتی اقتصاد سنتی ولز را که مبتنی بر کشاورزی و چوپانی بود تهدید می‌کرد. در قرن بیستم، اقتصاد ولز بر پایهٔ تولید زغال‌سنگ بنا نهاده شد. پس از جنگ جهانی اول قیمت زغال‌سنگ افت و سقوط چشمگیری داشت، همین مسئله موجب کسادی اقتصاد و بیکاری گسترده در ولز شد. طی سال‌های اخیر تجدید حیات زبان و فرهنگ ولزی در میان مردم ولز، قدرت و هویت فرهنگ مردم ولز را اثبات کرده است. با برگزاری یک همه‌پرسی در ۱۸ سپتامبر ۱۹۹۷ و رای اتباع ولز به تشکیل یک مجمع ملی در این منطقه نخستین حکومت خودمختار ولز پس از ۶۰۰ سال در این ناحیه به وجود آمد. در سال ۲۰۰۰، رودری مورگان به عنوان رئیس مجمع ملی ولز انتخاب شد.

سیاست
-----

ولز کماکان فرایند قدرت‌سپاری Devolution از سوی حکومت مرکزی را طی می‌کند و چشم‌انداز استقلال کامل آن از بریتانیا مشخص نیست؛ گرچه به نظر هم نمی‌رسد که بیشتر مردم این کشور در شرایط کنونی خواستار استقلال باشند.

از سال ۱۹۹۹ که با تأیید مجلس عوام بریتانیا، مجلس شورای ملی ولز فعالیت خود را آغاز کرد، به تدریج روند واگذاری اختیارات از پارلمان در لندن به مجلس در کاردیف آغاز شد.

هم‌اینک لندن علاوه بر تعیین بودجه سالانه ولز، مسئولیت تصمیم‌گیری دربارهٔ مسائل ملی مانند سیاست خارجی، امنیت و دفاع را برعهده دارد و حق تصمیم‌گیری دربارهٔ مواردی مانند آموزش، بهداشت، و خدمات اجتماعی به مجلس کاردیف اعطاء شده، هرچند کاردیف کماکان حق قانونگذاری ندارد و مفاد قانونی جهت تأیید به شکل پیشنهاد به مجلس عوام ارائه می‌شوند.

از اقدامات مجلس ملی ولز طرحی منحصر به ولز، موسوم به «بازفعالی» React است که به کارفرماهایی که قصد استخدام کارمند جدید را دارند، بودجه‌ای اختصاص داده تا از طریق آن افراد بیکار شده را آموزش بدهند و جذب کنند.

### بخش‌های اداری

ولز از سال ۱۹۹۶ به ۲۲ بخش تقسیم شده است. بخشداری‌ها در این بخش‌ها مسئولیت آموزش، امور اجتماعی، خدمات زیست‌محیطی و راهداری را برعهده دارند.
آوانویسی فارسی تلفظ نام‌ها برپایه تلفظ‌های موجود در وبگاه فوروو[*پیوند مرده*] انجام شده است.

|  |  |
| --- | --- |
| **بخش‌های ولز**noframe | * بریج‌اند †
* بلاینای گونت †
* پاویس
* پمبروک‌شایر
* تورفیم †
* جزیره انگلسی
* دنبی‌شایر
* راندا کنون تف †
* رکسهم †
* سوانزی \*
* فلینت‌شایر
* کاردیف \*
* کارمارتن‌شایر
* کانوی †
* کردیگیون
* کرفیلی †
* گویند
* مرتیر تودفل †
* مونمات‌شایر
* نیث پورت تالبوت †
* نیوپورت \*
* ویل آو گلمورگن †
 |

در این نقشه، شهرها با علامت \* و بخش‌ها با علامت † نشان داده‌اند. صورت ولزی نام‌ها در نقشه در پایین هر نام آورده شده است.

صنعت گردشگری
------------

شش درصد از جمعیت ولز در صنعت گردشگری و صنایع مرتبط به کار اشتغال دارند. از سال‌ها پیش دولت این کشور با احداث ۵۰ زمین گلف استاندارد، دعوت از گلف‌بازان بین‌المللی و برگزاری تورنمنت‌های بین‌المللی به توسعه گردشگری گلف و جذب گردشگران ثروتمند گلف‌باز پرداخته است. دولت ولز قصد دارد با معرفی کلیساهای این کشور در کشورهای گوناگون جهان به ویژه کشورهای اروپایی، این کشور را به یک مقصد گردشگری مذهبی تبدیل کند که در این مسیر بر روی جذب گردشگر به کلیسای مشهور «سن وینفرد» برنامه‌ریزی شده است.

این کلیسا که قدمتی در حدود ۶۰۰ سال دارد، هرساله ۳۰ تا ۷۰ هزار بازدیدکننده دارد.

ورزش
----

گری اسپید در دسامبر ۲۰۱۰ سرمربی تیم ملی فوتبال ولز شد. پیروزی ۴ بر یک تیم او در دیدار دوستانه با تیم ملی فوتبال نروژ در تاریخ ۱۲ نوامبر، سومین پیروزی پیاپی برای ولز بود. بسیاری از کارشناسان فوتبال امید داشتند که تیم ملی ولز با مربیگری گری اسپید، جایگاه و موقعیت بهتری در عرصه فوتبال جهان دست یابد و پنج پیروزی این تیم در دوران کوتاهی که اسپید هدایت ولز را به عهده گرفت، این خوشبینی را تشدید می‌کرد. اما گری اسپید روز یکشنبه، ۲۷ نوامبر ۲۰۱۱ در خانه‌اش در چستر خودکشی کرد.

رایان گیگز اسطوره تیم فوتبال منچستر یونایتد، یان راش اسطوره تیم فوتبال لیورپول و گرت بیل ستاره اسبق تیم فوتبال تاتنهام و رئال مادرید، اهل کشور ولز هستند.

دوچرخه‌سواری مرداب از ورزش‌هایی است که در ولز انجام می‌شود و چهاردهمین دوره مسابقه‌های دوچرخه‌سواری مرداب در ژوئیه ۲۰۱۱ در ولز برگزار شد.

جو کلزاگی قهرمان مشتزنی میان‌وزن جهان از ولز جایزه بزرگ «بهترین شخصیت ورزشی» سال ۲۰۰۷ میلادی را از آن خود کرد.

ولز در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر حضور داشت و با تیم‌های آمریکا ،ایران، انگلیس هم گروه بود. و نتوانست از گروه خود صعود کند. ولز از ایران ۲ بر صفر شکست خورد. با آمریکا ۱بر۱مساوی کرد. ولز شکست سخت ۳بر ۰ مقابل انگلیس شکست خورد و با۱امتیاز نتوانست از گروه صعود کند. از آن گروه جام جهانی تنها انگلستان و آمریکا به دور بعد صعود کردن و ایران و ولز از صعود بازماندن.

منابع
-----

Wikipedia contributors, "Wales," Wikipedia, The Free Encyclopedia, 

* Davies, John (1994). A History of Wales. London: Penguin. ISBN 0-14-014581-8.

1. ↑  "The Constitution Series: 1 – Wales in the United Kingdom" (PDF). National Assembly for Wales. July 2011. Archived from the original (PDF) on 20 April 2016. Retrieved 6 April 2016.
2. ↑  "History of devolution". *senedd.wales* (به انگلیسی). Retrieved 2022-01-31.
3. ↑  "The Welsh language Act of 1967". *BBC* (به انگلیسی). 2012-07-26. Retrieved 2022-01-31.
4. ↑  "Local Authorities". Welsh Assembly Government. Archived from the original on 30 May 2014. Retrieved 9 September 2010. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)
5. ↑  ولز با توسعهٔ گردشگری مذهبی، توریست جذب می‌کند. در: ایسنا. کد خبر: ۹۱۰۳۲۲۱۲۳۸۲. دوشنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۱.
6. ↑  همان.

* بابک تورانی: با انتخابات: کاردیف؛ نگران فروریختن پوسته گچی؟ — بی‌بی‌سی فارسی ۲ مه ۲۰۱۰ – ۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۹


|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ولز موجود است. |

| * ن
* ب
* و
 اروپا  |
| --- |
| کشورهای مستقل | 
* جمهوری آذربایجان
* آلبانی
* آلمان
* آندورا
* اتریش
* ارمنستان
* اسپانیا
* استونی
* اسلواکی
* اسلوونی
* اوکراین
* ایتالیا
* جمهوری ایرلند
* ایسلند
* بریتانیا (\* انگلستان\* ایرلند شمالی\* اسکاتلند\* ولز)
* بلاروس
* بلژیک
* بلغارستان
* بوسنی و هرزگوین
* پرتغال
* ترکیه
* جمهوری چک
* دانمارک
* روسیه
* رومانی
* سان مارینو
* سوئد
* سوئیس
* صربستان
* فرانسه
* فنلاند
* قبرس
* قزاقستان
* کرواسی
* گرجستان
* لتونی
* لوکزامبورگ
* لهستان
* لیتوانی
* لیختن‌اشتاین
* مالت
* مجارستان
* مقدونیه
* مولداوی
* موناکو
* مونته‌نگرو
* نروژ •  واتیکان
* هلند
* یونان

 |  |
| واحدهای سیاسی کم‌رسمیت | 
* آبخاز
* اوستیای جنوبی
* ترنسنیستریا
* قبرس شمالی
* جمهوری آرتساخ
* کوزوو

 |
| متعلقات و دیگر قلمروها | 
* آزور
* جزایر آلند
* جبل طارق
* جرزی
* سوالبارد
* جزایر فارو
* گرنزی
* مادیرا
* جزیره من
* یان ماین

 |
| نهاد مرتبط | اتحادیه اروپا |

| * ن
* ب
* و
شهرهای بریتانیا |
| --- |
| انگلستان | 
* آکسفورد
* استوک-آن-ترنت
* اکستر
* الی
* باث
* برادفورد
* برایتون اند هوو
* بریستول
* بیرمنگام
* پرستون
* پلیموث
* پورتسموث
* پیتربورو
* ترورو
* چستر
* چلتنهام
* چیچستر
* داربی
* دورام
* ریپون
* سالیسبری
* سالفورد
* ساندرلند
* ساوت‌همپتون
* سنت آلبنز
* شفیلد
* کارلایل
* کانتربری
* کاونتری
* کمبریج
* کینگستون آپون هال
* گلاستر
* لستر
* لندن
* لنکستر
* لیچفیلد
* لیدز
* لینکلن
* لیورپول
* منچستر
* ناتینگهام
* نوریچ
* نیوکاسل
* ووستر
* شهر وست‌مینستر
* ولز
* ولورهمپتون
* ویکفیلد
* وینچستر
* هرفورد
* یورک

 |
| اسکاتلند | 
* ابردین
* ادینبرا
* استیرلینگ
* اینورنس
* داندی
* گلاسگو

 |
| ولز | 
* بنگور
* سنت دیویدز
* سوانزی
* کاردیف
* نیوپورت

 |
| ایرلند شمالی | 
* آرما (شهر)
* بلفاست
* دِری
* لیسبورن
* نیوری

 |

| * ن
* ب
* و
بریتانیا کشورها، مستعمره‌ها و جزیره‌های وابسته به بریتانیا |
| --- |
| کشورهای بریتانیا | 
* انگلستان
* ایرلند شمالی
* اسکاتلند
* ولز

 |
| سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا | 
* آکراتاری و داکیلیا۱
* آنگویلا
* برمودا
* قلمرو بریتانیایی جنوبگان۲
* قلمرو بریتانیا در اقیانوس هند
* جزایر ویرجین بریتانیا
* جزایر کیمن
* جزایر فالکلند
* جبل‌الطارق
* مونتسرات
* جزایر پیت‌کرن
* سنت هلنا، اسنشن و تریستان دا کونا
* جزایر جورجیای جنوبی و ساندویچ جنوبی
* جزایر تورکس و کایکوس

 |
| جزیره‌های وابسته به تاج‌وتخت بریتانیا | 
* گرنزی
	+ Guernsey
	+ آلدرنی
	+ سارک (جزیره)
* جزیره من
* جرزی

 |
| قلمروهای پیشین | 
* List of countries that have gained independence from the United Kingdom

 |
| ۱ آکراتاری و داکیلیا. ۲ Partial suspension of sovereignty due to the سیستم پیمان جنوبگان. |

| * ن
* ب
* و
پادشاهی متحد  |
| --- |
| تاریخ | 

|  |  |
| --- | --- |
| گاه‌شماری | 
* شکل‌گیری
* دوره جرج
* دوره ویکتوریا
* دوره ادوارد
* جنگ جهانی اول
* دوره میان‌دوجنگ
* جنگ جهانی دوم (جبهه خانگی)
* پسا جنگ جهانی دوم (تاریخ مدنی پسا جنگ - تاریخ مدنی عصر جدید)
* تاریخ پادشاهی متحد
* پادشاهی متحد از ۱۹۴۵ (تاریخ اجتماعی)

 |
| بر پایه موضوع | 
* اقتصاد
* امپراتوری بریتانیا
* حمل‌و‌نقل دریایی
* نیروی نظامی

 |

 |
| جغرافیا | 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| اداری | 
* سرزمین‌های انگلستان
* جزیره‌های وابسته به تاج‌وتخت بریتانیا
* سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا
* وضعیت شهرستان در بریتانیا
* شهرها
* مستعمرات سابق

 |
| جغرافیای بریتانیا | 
* جزایر بریتانیا
	+ واژگان‌شناسی
	+ بریتانیای کبیر
* خطوط ساحلی
* زمین‌شناسی
* دریاها و دریاچه‌ها
* کوهستان‌ها
* رودخانه‌ها
* آتشفشان‌ها

 |
| منابع | 
* انرژی/انژی‌های تجدیدپذیر
	+ بیودیزل
	+ زغال‌سنگ
	+ انژی‌های زمین‌گرمایی
	+ شکست هیدرولیکی
	+ هیدروالکتریسیته
	+ بحری
	+ نفت دریای شمال
	+ نیروی خورشیدی
	+ نیروی بادی
* غذا
	+ کشاورزی
	+ ماهیگیری
		- صنعت ماهیگیری
		- صنعت ماهیگیری اسکاتلند
	+ شکار
* مصالح
	+ گیاهان
	+ جنگل
	+ معادن

 |

 |

 |
| سیاست | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* قانون اساسی بریتانیا
* دادگاه‌ها
* انتخابات در بریتانیا
* روابط خارجی
* حقوق بشر
* کمیته قضایی
* قانون
* مجاری اعمال قانون
* قانونگذاری
* پادشاهی بریتانیا
	+ فهرست فرمانروایان بریتانیا
* ملیت
* پارلمان بریتانیا
	+ مجلس عوام بریتانیا
	+ مجلس اعیان بریتانیا
* احزاب سیاسی

 |
| دولت بریتانیا | 
* کابینه بریتانیا
	+ فهرست
* خدمات عمرانی
* وزارت‌خانه‌های حکومت بریتانیا
* نخست‌وزیر بریتانیا
	+ فهرست نخست وزیران بریتانیا

 |
| نیروهای مسلح بریتانیا | 
* نیروی زمینی بریتانیا
* نیروی هوایی پادشاهی بریتانیا
* نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا
* سلاح‌های کشتار جمعی

 |

 |

 |
| اقتصاد | 

|  |
| --- |
| 
* بانک‌ها
	+ بانک انگلستان
* بودجه
* جغرافیای اقتصادی
* کارخانه‌ها
* پوند استرلینگ
* بورس مبادلات (بورس لندن)
* مالیات
* ارتباطات
* توریسم
* حمل و نقل
* بریتیش ریل

 |

 |
| جامعه | 

|  |
| --- |
| 
* مسکن
* جرایم
* جمعیت‌شناسی بریتانیا
* سیاست مواد مخدر
* تحصیلات
* قومیت‌ها
* بهداشت
* مهاجرت
* نوآوری
* زبان‌ها
* فقر
* تن فروشی
* تعطیلات عمومی
* مراقبت‌های اجتماعی
* ساختار اجتماعی

 |
| فرهنگ | 
* هنر
* سینمای بریتانیا
* آشپزی
* هویت
* ادبیات
* رسانه
* موسیقی
* مذهب
* ورزش
* نمادها
* تئاتر

 |

 |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| سرزمین‌های پادشاهی متحد |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| انگلستان | 
* تاریخ انگلستان
	+ اجتماعی
	+ گاه‌شماری
* جغرافیا
* سیاست‌ها
* قانون
* اقتصاد
	+ توریسم
* تحصیلات
* مراقبت‌های بهداشتی
* فرهنگ
* مذهب
* نمادهای ملی انگلستان

 |
| ایرلند شمالی | 
* تاریخ
* ایرلند شمالی
* سیاست‌ها
	+ مونتاژ
	+ اجرایی
	+ نخست وزیر
* قانون
* اقتصاد
	+ توریسم
* تحصیلات
* مراقبت‌های بهداشتی
* فرهنگ
* مذهب
* ایرلند شمالی

 |
| اسکاتلند | 
* تاریخ
	+ گاه‌شماری
* جغرافیا
* سیاست‌ها
	+ پارلمان اسکاتلند
	+ دولت اسکاتلند
	+ وزیر اول اسکاتلند
* قانون
* اقتصاد
	+ توریسم
* تحصیلات
* مراقبت‌های بهداشتی
* فرهنگ
* مذهب
* نمادها

 |
| ولز | 
* تاریخ
* جغرافیا
* دولت ولز
* سیاست‌ها
	+ مجلس شورای ملی ولز
	+ نخست وزیر
* قانون
* اقتصاد
	+ توریسم
* تحصیلات
* مراقبت‌های بهداشتی
* فرهنگ
* مذهب
* نمادها

 |

 |

 |

 |