سفر سه روزه محمد خاتمی به ایتالیا با دعوت رسمی دولت ایتالیا‌، به عنوان اولین سفر یک مقام بلند پایه ایرانی به اروپا، پس از انقلاب ۵۷، در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۷۷، آغاز شد. ایتالیا از شرکای مهم تجاری ایران و ایران نیز سومین تأمین کننده نفت ایتالیا پس از عربستان سعودی و لیبی بود.

این سفر چند ماه پس از وقوع قتل‌های زنجیره‌ای و افشای مشارکت برخی عوامل وزارت اطلاعات در آن با پیگیری خاتمی و برگزاری اولین دور انتخابات شوراهای شهر و روستا پس از انقلاب، همراه بوده است.

سفر خاتمی، شروع دور جدیدی از مناسبات میان ایران و اتحادیه اروپایی تلقی شد، وی در این سفر نشان طلایی شهر رم را از فرانچسکو روتلی شهردار رم دریافت کرد.

سفر بعدی محمد خاتمی در اکتبر سال ۱۹۹۹ (مهر ۱۳۷۸) به فرانسه بود.

اهداف سفر
---------

خاتمی به جز نخست‌وزیر ایتالیا، با پاپ ژان پل دوم رهبر کاتولیک‌ها و همچنین رئیس‌جمهور و روسای مجالس سنا و نمایندگان نیز دیدار کرد.
امضای یک یادداشت تفاهم پیرامون مبارزه با مواد مخدر، یادداشت همکاری‌های علمی و فنی و یادداشت همکاری‌های دوجانبه و یکجانبه از برنامه‌های سفر وی بود.

دیدارها و سخنرانی‌ها
--------------------

آثار مثبت سخنرانی خاتمی در سازمان ملل متحد و ارائه طرح گفتگوی تمدن‌ها بر روابط خارجی ایران اثرگذار بود. این راهبرد در برابر برنامه «صدور انقلاب» که در روزهای نخست انقلاب ازسوی روح‌الله خمینی ارائه گردید و سیاست خارجی ایدئولوژیک ایران، قرار داشت. گفتگوی تمدن‌ها زمینه‌ای برای گفتگو میان ایران و غرب گردید و در بیشتر دیدارهای مهم مورد اشاره رهبران قرار گرفت.

اسکار لوییجی اسکالفارو رئیس‌جمهور وقت ایتالیا نیز در دیدار با خاتمی به همین موضوع اشاره داشت و ضمن ابراز شادمانی از سفر هیئت ایرانی به کشورش گفت:

> گفتگو بر اساس دین می‌تواند نتایج خوبی داشته باشد. بار اصلی گفتگوی تمدنها بر دوش کسانی است که از غنای فرهنگی و تاریخی برخوردارند.
> 
> 

خاتمی با ماسیمو دالما نخست‌وزیر، نیکولا منچینو رئیس مجلس سنای ایتالیا و ژاک دیوف رئیس سازمان خواربار جهانی فائو نیز دیدار داشت.

خاتمی در دیدار با پاپ بر گفتگوی اسلام و مسیحیت برای عرضه زندگی بهتر به بشریت تأکید کرد. وی گفت:

>  محتوی پیام حضرت مسیح محبت است. اگر بشریت غربی در داخل بر فاشیسم و دیکتاتوری پرولتریا غلبه کرده‌است، ولی در سطح جهانی روابط بین‌المللی دیکتاتوری و تبعیض وجود دارد؛ لذا برای رسیدن به صلح پایدار باید بی عدالتی از جهان برود و ادیان الهی پیشتاز تحقق دعوت به عدالت و تحقق آن باشند.
> 
> 

خاتمی که در پیش از آغاز سفر خود به دیدار علی خامنه ای رفته بود به سفارش وی یا خواست شخصی خود، سنت جمهوری اسلامی در حمله به اسرائیل و مطرح کردن آن در مذاکرات را حفظ کرد، اما با با لحنی آرام تر از مقامات دیگر ایران، وی اسرائیل را به نژادپرستی متهم ساخت: «ما در طول تاریخ صدای توحید ابراهیمی، صلابت موسوی، محبت عیسوی، و عدالت محمدی را از قدس می‌شنویم، بنابراین، نباید این مکان مقدس به مرکز نژادپرستی و انگاره‌های صهیونیستی تبدیل شود.»
پاپ و محمد خاتمی در این دیدار هدایایی به یکدیگر دادند. پاپ قابی با نقوش حکاکی شده به خاتمی اهدا کرد. خاتمی نیز یک جلد «دیوان حافظ»، یک «قالیچه نفیس ایرانی قاب شده با نقش میدان سن مارکو واقع در شهر ونیز ایتالیا» و مجموعه کامل سریال «مردان آنجلس» (داستان اصحاب کهف) در شش نوار ویدئویی (VHS) را به وی، اهدا کرد.

برایندها
--------

این سفر در شرایطی انجام شد که سقوط قیمت نفت دولت را به شدت زیر فشار گذاشته و بیش از پیش به سوی گرایش به سرمایه‌گذاری خارجی هدایت کرد.
به گفته وزیر صنایع ایران توافقاتی با شرکت‌های ایتالیایی به ارزش دو میلیارد دلار برای سرمایه‌گذاری در ایران انجام شده‌است از جمله:

* گسترش نیروگاه بندرعباس، فروش ۳۰ توربین گازی و انتقال فناوری به ایران به ارزش یک میلیارد دلار ازسوی شرکت آنسالدو.
* طرح گسترش فولاد مبارکه به ارزش ۲۵۰ میلیون دلار.
* آمادگی شرکت نفت ایتالیا (آنی) برای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ایران به ارزش سه میلیارد دلار.
* توافق ورود ۲۵۰۰ کامیون بار به ایتالیا و دو سفر در هفته توسط آلیتالیا.
* معاون بنیاد مستضعفان و جانبازان گفت که سفر خاتمی به ایتالیا درخواست اروپائیان برای بازدید از ایران را سه برابر کرده‌است.

بازتابها
--------

سی‌ان‌ان سفر خاتمی به ایتالیا را تاریخی و دعوتی به گفتگو خواند. دیدار خاتمی که ریاست سازمان کنفرانس اسلامی را نیز بر عهده داشت با پاپ رهبر کاتولیک‌ها این دیدار را به گفتگوی میان اسلام و مسیحیت تعبیر کرد. این دیدار در کانون توجه رسانه‌های جهانی قرار گرفت از جمله روزنامه‌ی واشینگتن پست نوشت:"صحنه‌ای که در آن پاپ به خاتمی و هیئت بلندپایه همراه از جمله سه روحانی معمم خوش‌آمد گفت بسیار تماشایی بود." بیشتر رسانه‌ها نیز این سفر را مورد توجه قرار داده و درعین به نقل از سازمانهای حقوق بشر تأکید کردند که انتظار از دولت خاتمی بیش از روند کند کنونی بوده‌است.

جنجالها
-------

همزمان با سفر خاتمی سازمان مجاهدین خلق ایران تجمعات اعتراض آمیزی را در رم برگزار کرد. تلاش‌ها و تحرکات این سازمان سبب شد تا سفر خاتمی در فضای شدید امنیتی انجام گیرد. همزمان با این سفر دانشگاه تورین نیز از سلمان رشدی دعوت کرده و به وی لیسانس افتخاری اعطا کرد. لامبرتو دینی وزیر خارجه ایتالیا در نامه به خرازی این همزمانی را تصادفی و اقدام دانشگاه تورین را جدای از دولت خواند و از این همزمانی ابراز تاسف کرد.

همچنین در این سفر خاتمی در زمان بازدید از آثار تاریخی شهر رم اقدام به دست دادن با چند زن گردشگر خارجی نمود که واکنش های گوناگونِ بسیاری را در ایران بر انگیخت.

جستارهای وابسته
---------------

* سفر محمود احمدی‌نژاد به رم (۲۰۰۸)

پانویس
------

1. ↑  رئیس‌جمهور امروز به ایتالیا می‌رود (روزنامه همشهری، ۱۸اسفند ۱۳۷۷)
2. ↑  «گفتگوی تمدنها، ایدهٔ جایگزین اندیشه صدور انقلاب». *www.imam-khomeini.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۱.
3. ↑  محمدحسن نجمی. «خیلی دور، خیلی نزدیک». روزنامه شرق. بایگانی‌شده از اصلی در پارامتر `|پیوند بایگانی=` نیاز به وارد کردن `|تاریخ بایگانی=` دارد (کمک). دریافت‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۸.
4. ↑  «خاتمی :تمایل ایتالیا به گسترش روابط با ایران ناشی از موقعیت ممتاز ایران است». روزنامه همشهری. ۲۲ اسفند ۱۳۷۷. بایگانی‌شده از اصلی در پارامتر `|پیوند بایگانی=` نیاز به وارد کردن `|تاریخ بایگانی=` دارد (کمک). دریافت‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۸.
5. ↑  Iranian president opens historic trip to Italy with call for dialogue CNN
6. ↑  پس از گذشت سه روز بازتاب سفر خاتمی به ایتالیا در رسانه‌های گروهی جهان همچنان ادامه دارد (همشهری، ۲۳اسفند۱۳۷۷)
7. ↑  Iran's Leader Welcomed in Italy; Main Topic Is Business New York Times

| * ن
* ب
* و
جنبش اصلاحات |
| --- |
| اهداف و رویدادهای مهم | اصلاح‌طلبی • مردم‌سالاری دینی • گفت‌وگوی تمدن‌ها • دولت خاتمی • قتل‌های زنجیره‌ای • حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۸ تیر ۱۳۷۸) • تظاهرات خرم‌آباد (شهریور ۱۳۷۹) • دوره ششم مجلس شورای اسلامی • ۲ خرداد ۱۳۷۶ • انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۴) • کمیسیون اصل نود • حمله سپاه به فرودگاه امام • سفر محمد خاتمی به ایتالیا (۱۹۹۹) • کنفرانس برلین • تحصن و استعفاء جمعی از نمایندگان مجلس ششم • نامهٔ جام زهر •انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۹۲) • انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۵–۱۳۹۴) • انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴) • فهرست امید• فراکسیون امید |
| احزاب مهم | مجمع روحانیون مبارز • جبهه مشارکت ایران اسلامی • سازمان مجاهدین انقلاب • حزب اعتماد ملی • حزب کارگزاران سازندگی |
| رهبران و شخصیت‌های مهم | محمد خاتمی • میرحسین موسوی • اکبر هاشمی رفسنجانی • عبدالله نوری • سید محمد موسوی خوئینی‌ها • علی مزروعی • مسعود پزشکیان • صادق زیبا کلام • حسن روحانی • مصطفی کواکبیان • علی محمد دستغیب•یوسف صانعی • محمدرضا عارف • سعید حجاریان • بهزاد نبوی • محمدرضا خاتمی • مصطفی معین • مهدی کروبی • اکبر گنجی • اکبر اعلمی • عمادالدین باقی • عبدالله رمضان‌زاده • محسن کدیور • ماشاالله شمس‌الواعظین • علی شمخانی • سید عطاءالله مهاجرانی • محدعلی نجفی • علیرضا علوی تبار • مصطفی تاجزاده • عباس عبدی •احمد شیرزاد • علی مطهری • محمدرضا تابش•فاطمه حقیقت جو • زهرا رهنورد • جعفر توفیقی • محسن میردامادی • الهه کولایی • فاطمه راکعی • محسن آرمین • محسن صفایی فراهانی • حسن خمینی • سهیلا جلودارزاده• جلال جلالی زاده • محسن میردامادی • مجید انصاری • مصطفی کواکبیان • ابراهیم اصغرزاده • الهه کولایی • عبدالواحد موسوی لاری •علی‌محمد غریبانی • رسول منتجب‌نیا • محمدعلی ابطحی • اسدالله بیات زنجانی • علی‌اکبر محتشمی‌پور • حسن حبیبی |
| رسانه‌های مهم | روزنامه جامعه • روزنامه سلام • روزنامه توس • روزنامه نشاط • روزنامه صبح امروز • روزنامه خرداد • روزنامه عصر آزادگان • روزنامه حیات نو • روزنامه هم‌میهن • روزنامه شرق • ایلنا • ایسنا • روزنامه آفتاب یزد • روزنامه آرمان • اعتماد |
| حامیان (دائم یا مقطعی) | دفتر تحکیم وحدت • شورای فعالان ملی-مذهبی ایران • نهضت آزادی ایران • حسینعلی منتظری • مجمع مدرسین و محققین حوزهٔ علمیهٔ قم• عبدالکریم سروش • انجمن اسلامی مهندسان ایران |