**چهارشنبه‌های سفید** کارزاری اجتماعی با هدف مبارزه با حجاب اجباری در جمهوری اسلامی است که در سال ۱۳۹۶ هجری شمسی توسط مسیح علی‌نژاد، بنیانگذار پویش آزادی‌های یواشکی، که آن هم جنبشی آنلاین با مقصدی مشابه بود، با هدف آوردن اعتراضات به متن جامعه و خیابان پایه‌گذاری شد. مسیح علی‌نژاد در این باره می‌گوید که پس از شنیده شدن صدای اعتراض زنان در کمپین آزادی‌های یواشکی تصمیم گرفت تا این جنبش را وارد بدنه جامعه کند. وی پیرامون انتخاب رنگ سفید گفت که «سفید را انتخاب کردم چون رنگ صلح است». علی‌نژاد همچنین در این خصوص می‌گوید که حجاب صرفاً دغدغه زنان نیست و مربوط به کل جامعه است. علی‌نژاد در خصوص مبارزه علیه حجاب اجباری گفت که این کمپین اولین کارزار مبارزه نبوده و آخرین آن نیز نخواهد بود.

در یکی از این چهارشنبه‌ها در تاریخ ششم دی ماه ۱۳۹۶ ویدا موحد٬ در تقاطع خیابان انقلاب با وصال تهران روسری سفیدرنگی را بر سر چوبی کرد و در اعتراض به حجاب اجباری آن را تکان داد. وی بعد از این اقدام در دو نوبت بازداشت شد.
پس از آغاز این پویش استقبال گسترده‌ای از آن صورت گرفت، تاجایی که فقط در دو هفته اول بیش از ۲۰۰ ویدیو از دختران و زنانی که ضمن پذیرش خطرات احتمالی، با هدف اعتراض حجاب از سر برداشتند و به خیابان آمده‌اند برای مسیح علی‌نژاد ارسال گشت و برخی از این ویدیوها در فضای اینترنت به بیش از نیم میلیون بازدید دست پیدا کرد. خود علی‌نژاد در این خصوص گفت که شجاعت زنان دربرداشتن حجاب از سر آن هم در ملاء عام و اماکن عمومی او را تحت تأثیر قرار داد. به بیان مسیح علی‌نژاد کمپین به تنهایی توسط خود او و گروه کوچکی از داوطلبان اداره می‌شود. علی‌نژاد بیش از آنکه خود را رهبر این جنبش قلمداد کند، نقشش را کمک‌کننده به این کارزار توصیف نمود و زنان ایرانی را رهبر اصلی پویش معرفی کرد. کمپین به سرعت از یک بیانیه ساده تبدیل به پویشی شد که مرزهای بسیاری را درنوردید، جایی که زنان بسیاری در سرتاسر جهان با آن همراهی کردند.

درون‌مایه
---------

مشارکت در این پویش بدین صورت است که زنان و دختران در حرکتی اعتراض‌آمیز با برداشتن حجاب از سر در اماکن عمومی ایران، نسبت به قانون حجاب اجباری اعتراض می‌کنند. بخش عمده ای از ویدیوها و تصاویر از داخل ایران تهیه می‌شوند اما برخی از آنها نیز از عربستان سعودی (که حجاب اجباری بعضاً در آنجا نیز رواج دارد) ارسال می‌گردند، همچنین پیام‌هایی از سراسر اروپا و ایالات متحده نیز در بین ویدیوهای ارسالی موجودند و زنان در سرتاسر جهان با ارسال ویدیوهایی به حمایت از کارزار فوق پرداختند.

مخالفت‌ها
---------

سردبیر خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در اثنای پا گرفتن این کمپین مسیح علی‌نژاد را «فاحشه» خواند، همچنین مشرق نیوز، وبگاهی دیگر که منسوب به سپاه پاسداران است، ضمن انتشار عکسی قدیمی از مسیح علی‌نژاد درکنار مادرش، که در آن چادری مشکی بر سر دارد، خطاب به علی‌نژاد نوشت: «*مرگ بر تو مسیح*». مسیح علی‌نژاد در واکنش به این اظهارات گفت که تسلیم ستیزه‌گری‌ها نخواهد شد و به کار خود ادامه خواهد داد.

سید علی خامنه‌ای در سخنانی، آزادیخواهان و زنان مخالف حجاب اجباری اسلامی، را «حقیر» و «فریب‌خورده» خواند.

فشارها و بازداشت‌ها
-------------------

همچنین ببینید: دختران خیابان انقلاب
چندین مرتبه و در نوبت‌های مختلف گزارش‌های مختلفی از فشار علیه خانواده مسیح علی‌نژاد در ایران توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی منتشر شد. مسیح علی‌نژاد در این مورد گفت که ضمن احضار مادر او از وی خواستند تا دربارهٔ تماسش با خارج از کشور پاسخگو باشد، همچنین موارد دیگری نیز از تحت فشار قرار دادن پدر و مادر، برادر و سایر اعضای خانواده‌اش را گزارش کرد. مسیح علی‌نژاد بازداشت برادرش، درکنار جلب دو تن دیگر از اعضای خانواده خود را تلاش حکومت برای ساکت کردن کمپین چهارشنبه‌های سفید برشمرد، او در خصوص بازداشت برادرش گفت که مأموران اطلاعات با یورش خانه شخصی‌اش در مقابل دیدگان دو فرزندش، وی را با دست‌بند و چشم‌بسته با قصد بازجویی درخصوص مسیح، بازداشت کردند. او در این خصوص گفت که خواهر و مادرش تحت فشار به صدا سیمای جمهوری اسلامی کشیده شدند تا علیه او صحبت کنند، حال آنکه مادرش این درخواست را رد کرد و متعاقب آن مأموران وی را مورد بازجویی و مورد تفحص درخصوص رابطه اش با مسیح قرار دادند.

* صبا کردافشاری به اتهام نداشتن حجاب (اسلامی)، بازداشت و از سوی دادگاه انقلاب به ۲۴ سال زندان، محکوم شد.
* یاسمن آریانی به همراه مادرش منیره عربشاهی یکی دیگر از چهره‌هایی هستند که در رابطه با این کمپین بازداشت شدند و سپس حکم زندان طولانی‌مدت گرفتند.

حمایت‌ها
--------

مورگان اورتگاس، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده طی یک پیام توییتری در محکومیت بازداشت زنان معترض به حجاب اجباری، از هشتگ چهارشنبه‌های سفید استفاده کرد.

جستارهای وابسته
---------------

* نقض حقوق زنان در جمهوری اسلامی ایران
* حجاب اجباری در ایران
* مسیح علی‌نژاد
* آزادی یواشکی زنان در ایران
* دختران خیابان انقلاب
* تظاهرات ۱۷ اسفند ۱۳۵۷
* جنبش زنان در ایران

منابع
-----

1. ↑  مهرداد درویش پور (3 فوریه 2018 - 14 بهمن 1396). «دختران 'خیابان انقلاب'، نماد 'انقلاب زنانه' در ایران». بی‌بی‌سی فارسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۵ فوریه ۲۰۱۸. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
2. 1 2 3 4 5  «تشدید فشار بر کارزار چهارشنبه‌های سفید؛ مادر مسیح علینژاد احضار و مادر یاسمن آریانی بازداشت شد». *صدای آمریکا*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۱۴.
3. ↑
4. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ ژانویه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۵ دسامبر ۲۰۱۹.
5. ↑
6. ↑
7. ↑  «چهل سال از صد و چهل سال». *ایران اینترنشنال*. ۲۰۱۹-۰۳-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۵.
8. 1 2 3  محجوب، نیکی (۲۰۱۸-۰۱-۲۹). «از چهارشنبه‌های سفید تا دختران خیابان انقلاب» (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۵.
9. 1 2 3 4  Hatam، Nassim (۲۰۱۷-۰۶-۱۴). «Why Iranian women are wearing white on Wednesdays» (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۱۴.
10. ↑  «تقدیر مایک پمپئو از مسیح علی‌نژاد». *ایران اینترنشنال*. ۲۰۱۹-۰۲-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۵.
11. ↑
12. ↑  «اهانت رهبر جمهوری به آزادیخواهان و زنان معترض به حجاب اجباری در روز جهانی زن». timesofisrael.
13. ↑  Welle (www.dw.com)، Deutsche. «White Wednesdays founder Masih Alinejad: 'His crime is to be my brother' | DW | 27.09.2019». *DW.COM* (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۱۴.
14. ↑  «تأیید حکم ۲۴ سال زندان صبا کردافشاری به خاطر پیاده‌روی بدون حجاب». radiofarda.
15. ↑  «اعتراض اورتگاس به سرکوب معترضان به حجاب اجباری». *ایندیپندنت فارسی*. ۲۰۱۹-۰۸-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۵.

| * ن
* ب
* و
جنبشِ زنان در ایران |
| --- |
| گروه‌ها | 
* انجمن حریت نسوان
* انجمن مخدرات وطن
* کانون بانوان
* تشکیلات دموکراتیک زنان ایران
* جمعیت پیک سعادت نسوان
* جمعیت نسوان وطنخواه
* کمپین یک میلیون امضا
* کارزار قانون بی‌سنگسار
* مجمع انقلابی نسوان

 |
| پیشگامان(فهرستِ فعّالان) | 
* عصمت‌الملوک دولتداد
* شهناز آزاد
* طوبی آزموده
* فخرعظمی ارغون
* بی‌بی‌خانم استرآبادی
* محترم اسکندری
* مستوره افشار
* ماه‌سلطان امیرصحی
* فخرآفاق پارسا
* فرّخ‌رو پارسا
* صدیقه دولت‌آبادی
* زندخت شیرازی
* مرضیه ضرابی
* مریم عمید
* طاهره قرةالعین
* مریم فیروز
* نورالهدی منگنه
* روشنک نوعدوست
* مهرانگیز دولتشاهی
* ژینوس نعمت محمودی

 |
| نشریه‌ها | 
* *پیک سعادت نسوان*
* *جهان زنان*
* *دانش*
* *دختران ایران*
* *زبان زنان*
* *شکوفه*
* *عالم نسوان*
* *نامه بانوان*
* *نسوان شرق*
* *نسوان وطنخواه*
* *بیداری ما*
* *زنان*
* *میدان زنان*
* *زنستان*
* *کانون زنان ایرانی*
* *زنان امروز*

 |
| رویدادها | 
* «زن و تاریخ»
* تظاهرات ۱۷ اسفند ۱۳۵۷
* تجمع ۲۲ خرداد ۱۳۸۴
* تجمع ۲۲ خرداد ۱۳۸۵
* آزادی یواشکی زنان در ایران
* چهارشنبه‌های سفید
* دختران خیابان انقلاب
* حجاب، بی‌حجاب
* خیزش ۱۴۰۱ ایران

 |
| آثار برجسته | 
* «گناه»
* *شوهر آهو خانم*
	+ فیلم
	+ مجموعه تلویزیونی
* *تاریخ مذکر*
* *سووشون*
* *چریکه‌ی تارا*
* *سیمای زن در فرهنگ ایران*
* *زنان بدون مردان*
	+ فیلم
* *سگ‌کُشی*
* *چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم*
* *سنگسار ثریا م.*
* *سه زن*
* *مادران و دختران*
* *من مادر هستم*
* *خانه پدری*

 |
| دیگر | 
* حقِّ رأیِ زنان
* جنبش زنان خاورمیانه
* سهمیه‌بندی جنسیتی دانشگاه‌ها
* شروط ضمن عقد
* کمپین بین‌المللی دفاع از حقوق زنان در ایران
* کنگره نسوان شرق
* سازمان زنان ایران
* فمینیسم
* فمینیسم اسلامی **و** دیگر گرایش‌های فمینیسم
* جنبش حقوق زنان در ایران (کتاب)
* سرود برابری
* حضور زنان در ورزشگاه‌های ایران
* دختر آبی

 |
|  رده |