Place
**ولایت غور** در مرکز افغانستان است و با ولایت‌های بامیان، دایکندی، جوزجان، فاریاب، بادغیس، هرات، فراه و هلمند مرز مشترک دارد. مرکز این ولایت شهر فیروزکوه است. این ولایت به مرکزیت شهر فیروزکوه نزدیک به ۵۰۰ سال پایتخت سلاطین غوری بود.

مساحت آن به ۳۸٫۸ هزار کیلومتر مربع و جمعیت آن نظر به احصاییه که بعد از به وجود آمدن ادارهٔ موقت در افغانستان صورت گرفت حدود ۸۰۰٬۰۰۰ هزار نفر بالغ می‌گردد و ولسوالی لعل و سرجنگل پرنفوس‌ترین ولسوالی این ولایت است.

غور که در چار چوب اداری ولایت هرات قرار داشت، در سال ۱۳۴۲ به عنوان ولایت جداگانه تشکیل و شهر چغچران به عنوان مرکز آن تعیین گردید و نظر به پیشنهاد فرهنگیان و جوانان ولایت غور و با همکاری ریاست اطلاعات و فرهنگ این ولایت به تاریخ ۱/۲/۱۳۹۳ خورشیدی جلسه شورای وزیران افغانستان تحت ریاست حامد کرزی رئیس‌جمهوری اسلامی افغانستان تغییر نام مرکز ولایت غور را از چغچران به فیروزکوه با در نظر داشت پیشینهٔ تاریخی شهر فیروزکوه که در سال‌های ۵۴۰–۵۴۴ ه‍.ق توسط سلاطین غوری ساخته شده و حدود صد سال مرکز حکمروایی دودمان غوریان بوده‌است، تصویب نمودند.

پیشینه
------

اطلاعات بیشتر: غوریان و غزنویان
ساکنان غور در دوران حکمرانی غوریان کاملاً مسلمان بودند. پیش از قرن ۱۲ میلادی، این منطقه محل زندگی بوداییان، زرتشتیان و تعداد کمی از یهودیان بود. بقایای قدیمی‌ترین شهرک‌های کشف شده توسط باستان شناسان لیتوانیایی بین سال ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ در غور شواهد زندگی و تمدن را در ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد نشان می‌دهد. ویرانه‌های چند قلعه و سایر استحکامات دفاعی نیز در حومه فیروزکوه کشف شد. صومعه‌های بودایی که در کنار رودخانه هریرود به صورت دستی تراشیده شده‌است، نشان دهنده آنست که در قرن‌های اول و در دوران بودیسم ساخته شده‌اند. این غارهای مصنوعی شهادت زندگی روزمره راهبان بودایی را در منطقه غور نشان می‌دهد.

### صدر اسلام

مسلمانان پس از شکست امپراتوری های بیزانس در غرب و ساسانیان در شرق، بسوی خراسان و سیستان پیشروی کردند. اعراب در هیچ جنگی شکست نخوردند تا این که به زابلستان، کابلستان و غور رسیدند. آنها به رهبری عبدالرحمن بن سمره، از راه زمین‌داور به قصد فتح غور شتافتند. اما برای اولین بار از شاهان غور شکست خوردند و الی زمان غزنویان استقلال شانرا حفظ کردند.

### صفاریان

یعقوب لیث بعد از شکست رتبیل‌شاه زابلستان نیز به غور حمله کرد اما شکست خورد و هرگز موفق نشد.

### غزنویان

#### سلطان محمود غزنوی

در زمان سلطان محمد غزنوی، تنها بخشی از غور تحت سلطه او درآمد اما هرگز موفق نشد پایتخت غوریان، فیروزکوه را فتح کند. این فتح تا زمان سلطان مسعود غزنوی محقق نگشت.

> روی کار آمدن غوریان در غور، منطقه ای منزوی و کوچک واقع در وسعت کوه‌های بین امپراتوری غزنویان و سلجوقیان، تحولی غیرمعمول و غیرمنتظره بود. این منطقه چنان دور از دسترس بود که تا قرن یازدهم به عنوان منطقه بت پرستان توسط فرمانروایان مسلمان محاصره می‌شد. در اوایل قرن ۱۲ پس از آنکه سلطان محمود غزنوی آن را فتح کرد، به غرض ترویج اسلام وی معلمانی را به تعلیم غوریان تحت دستورات اسلام بدانجا فرستاد. حتی در این زمان نیز اعتقاد بر این است که بت‌پرستی، یعنی انواع دین‌های بودایی مانند ماهایانا تا پایان قرن یازدهم در این منطقه ادامه داشت.
> 
> 

دانشمندان و مورخان مختلفی مانند جان مک لئود، مسلمان شدن غوریان را به دست سلطان محمود غزنوی می‌دانند که پس از فتح غور دین مبین اسلام را در آنجا اشاعه داد: مردمانی از مرکز افغانستان که توسط سلطان محمود غزنوی به اسلام گرویده بودند.

مورخان سنتی مسلمان مانند اصطخری و ابن حوقل نیز وجود مردمان غیر اسلامی غور را قبل از زمان سلطان محمود غزنوی گواهی می‌دهند که توسط وی مسلمان شده بودند.

> غور:بنام غورستان نیز یاد می‌شود و کشور کوهستانی بین هرات و غزنی است. به گفته اصطخری و ابن حوقل این کشور کوهستانی ناهموار و صعب البور بوده که بین مناطق هرات، فراه، زمین‌داور، رباط، کروان و غرجستان الی هرات که همگی کشورهای مسلمان بودند محدود شده بود. غور خود کشوری از کفار بود که فقط چند مسلمان در آن وجود داشت و ساکنان آن به زبانی متفاوت از زبان خراسان صحبت می‌کردند.
> 
> 

در بین سالهای ۱۰۱۱، ۱۰۱۵ و ۱۰۲۰، هر دو محمود و مسعود یکم لشکرکشی‌های را به غور انجام دادند و اسلام را به جای بت‌پرستی بومی بنیان نهادند. پس از این، غور به عنوان یک دولت دست نشانده از امپراتوری غزنوی در نظر گرفته می‌شد. در زمان عبدالرشید و طغرل غاصب، غور و غرجستان خودمختاری شان را به دست آوردند.

#### سلطان مسعود غزنوی

سلطان مسعود غزنوی در سال ۴۱۱ به عزم فتح غور، با ۳ هزار سوار و پیاده و ۵ فیل از هرات سوی غور حرکت کرد. پس از گذشتن از باشان، خیسار و بریان به پار (اوبه) رسید. بعد از دو روز اقامت در آنجا، سوی چشت شریف حرکت کرد و سپاه را به ابوالحسن و شیروان فرماندهان خود سپرد. خود با ۶۰ پیاده و ۲۰۰ سوار عازم قلعه برتر شده و غوریان را برای اولین بار شکست داده و غنایمی بسیار بدست آورد. با این خبر، مردم قلعه رزان تسلیم شده و خراج را پذیرفتند. سپس سلطان قصد فتح پایتخت غور، جوروَس‌ را کرد که تا آن زمان محقق نشده بود. بیهقی می‌گوید:

> نزدیک نماز ظهر آنجا رسیدند، حصاری یافتند سخت حصین چنانکه گفتند در همه غور محکم تر از آن حصاری نیست، و کس یاد ندارد که آن را به قهر بگشاده‌اند.
> 
> — تاریخ بیهقی

سلطان مسعود دستور داد زیر برج‌ها تونل بزنند و برج‌ها را با منجنیق بکوبند. با افتادن هر برج جنگ سختی در می‌گرفت و تا هفت روز جنگ سختی ادامه داشت.

> وقت نماز پیشن دیوار بزرگ از سنگ منجنیق بیفتاد و حصار رخنه شد. غوریان آنجا بجوشیدند و لشکر از چهارسو روی به رخنه آورد و نیک جد کردند هردو جانب که از آن هول تر نباشد. بسیاری از مسلمانان شهید شدند و بسیاری از غوریان بکشتند و آخر هزیمت شدند و بسیاری زینهار خواستند و برده و غنیمت را حد و اندازه نبود. سلطان فرمود آن حصار را با زمین پست کردند تا بیش هیچ مفسدی آنجا بادی نسازد.
> 
> — تاریخ بیهقی

پس از آن سلطان به جنگ حصار تور رفت و آنرا بعد از هفت روز بگشود. با خبر سقوط حصار تور و جوروَس، تمام غوریان مطیع سلطان شدند. پادشاه شان درمیش‌بد با هدایای بسیار در مروه نزد سلطان آمد و سلطان او را بخشیده، خود به هرات بازگشت.

  

#### غوریان

غور در قرن ۱۲ و ۱۳ پایتخت سلسله غوریان بود. بقایای پایتخت آنها فیروزکوه، که در سال ۱۲۲۲ توسط مغولان از بین رفته و تخریب شد، شامل منار جام که یکی از میراث جهانی یونسکو است می‌باشد.

غور مرکز فرمانروایی غوری‌ها و از زیبایی‌های آن زمان بوده‌است.

ترابری
------

اطلاعات بیشتر: ترابری در افغانستان
در تمام این ولایت تنها دو فرودگاه وجود دارد، فرودگاه فیروز کوه و فرودگاه ولسوالی لعل و سرجنگل

از سپتامبر ۲۰۱۴ بدینسو، فرودگاه چغچران واقع در مرکز ولایت غور، پروازهای منظمی را به کابل و هرات انجام می‌دهد. ولایت غور در مقایسه با سایر ولایات تعداد قابل توجهی راننده زن دارد. از سال ۲۰۱۳ نیز جاده‌های این ولایت تا حد زیادی توسعه یافته، آسفالت شده و اغلب بالای رودخانه‌های آن پل ساخته شده‌است.

اقتصاد
------

اطلاعات بیشتر: اقتصاد افغانستان
زراعت و دامداری عمده‌ترین فعالیت‌های اقتصادی ولایت غور است. در غور معادن سرب، سیماب، نمک و همچنین آهن، زاک، زمج و طلا وجود دارد. تعداد گوسفندان حدود سه میلیون رأس برآورد می‌شود و فرآوردهٔ گندم بیشتر از ۶۰ درصد نیازهای مردم را رفع نمی‌نماید.

طبق اعلام سازمان ملل، بسیاری از جوانان مجبور به ترک ولایت برای یافتن کار در هرات یا ایران شدند و درصد کمی از مردم معلمان، مقامات دولتی، قالیبافان، نجاران و خیاطان بودند. بیش از نیمی از مردم با سطح درآمد خود نمی‌توانستند نیازهای اساسی خود را تأمین کنند.

در پی عزیمت طالبان، به دلیل تلاش افراد محلی برای افزایش درآمد خود شروع به تولید محصول پردرآمد تریاک نمودند که از نظر اقتصادی برایشان سود سرشار داشت.

زنان غور در دوختن لباس‌های محلی مانند پیراهن، چپن، چادر و کلاه زنانه و مردانه مهارت خاصی دارد. علاوه بر این قالیچه‌هایی که در ولسوالی تولک بافته می‌شود به دلیل اینکه تصاویر سلاطین غور و منار جام بر روی آن نقش بسته‌است، شهرت جهانی پیدا کرده‌اند.

وقتی تیمور از بیرجند به سوی جنوب براه افتاد در یک منزلی بیرجند بود که ارتباط جلوداران قشون وی با او قطع شد. او خود می‌گوید که می‌دانستم اتفاقی برای طلایه من افتاده که نتوانستند گزارش دهند، به همین سبب گروهی را مأمور کشف واقعه نمودم و آنها گزارش دادند تمام سربازان طلایه به قتل رسیدند و هر چه داشتند به یغما رفته‌است. طلایه من بهترین سربازان تعلیم دیده بودند و قتل تمامی شان، خبر از دشمن خطرناک را می‌داد؛ دستور دادم اردو بزنند.

تیمور امر کرد حاکم بیرجند را نزد او بیاورند و وی از او دربارهٔ قاتلان سربازان‌اش پرسید. حاکم بیرجند در پاسخ گفت کسی جرئت حمله به سربازان تو در این حدود را ندارد و احتمالاً خارجی می‌باشند، اجازه بده به قتلگاه روم تا بگویم قاتلان کیستند. پس از مراجعت حاکم بیرجند به تیمور گفت سربازان تو را پادشاه کشور غور به قتل رسانیده. تیمور می‌گوید: پرسیدم غور کجاست، گفت مملکت وسیع بین هرات و کابل است.

از وی پرسیدم احتمالاً آنها از یک راه نزدیک به اینجا آمده‌اند و اگر من بخواهم به هرات و سپس غور بروم راهم طولانی خواهد شد، راه نزدیکتر کدام است؟ حاکم بیرجند گفت تو می‌توانی از اینجا به اسکندر (قندهار) و سپس به غور بروی. اما از این سفر صرف‌نظر کن چون غوریان مردان متهور و بی‌باک هستند و با تلوار می‌جنگند و کرسی شان شهر فیروزکوه است و اگر تو ده سال تمام آنرا محاصره نمایی قادر به تصرف آن نخواهی شد.

پرسیدم غوریان چگونه مردمی هستند؟ پاسخ داد: آنها در وقت جنگ تا آخرین نفر از سربازان حریف را به قتل می‌رسانند، همان‌طور که جلوداران قشون تورا تا آخرین نفر به قتل رسانیدند. آنها بلند قامت و قدرتمند هستند و پدران شان در گذشته حتی بر هندوستان دست می‌انداختند.

من به قتلگاه رفتم و دیدم ۲۵۰ سرباز طلایه من طوری به قتل رسیده‌اند که نشان می‌داد غافلگیر شده‌اند و این موضوع حایز اهمیت است چون طلایه را به جلو می‌فرستند تا دشمن را شناسایی کند و خود غافلگیر نشود و اگر طلایه من غافلگیر شده‌است معلوم می‌گردد که خصم هوشیار و زرنگ است و می‌داند چگونه یک قشون را بدام بیندازد.

مردم
----

مردم این ولایت ۹۹٪ پارسی‌گویان شامل تاجیک ها و هزاره‌ها هستند.

تاجیک‌های ولایت غور از قبیله‌های مختلف چون:سردار، زی رضا، زی حسین، میری، مرغابی، غیبی، پهلوان، چشتی، بایان، تایمنی، یارفولاد، خدایار وسلطان یار، وغیره میباشد.

### مناطق

ولسوالی‌های ولایت غور| منطقه | مرکز | جمعیت | مساحت |
| --- | --- | --- | --- |
| فیروزکوه | فیروزکوه | ۱۳۲٬۵۳۷ | ۱۱٬۷۶۴ کیلومتر مربع |
| ولسوالی مرغاب | مرغاب | ۴۰٬۰۰۰ |  |
| ولسوالی چارسده | چارسده | ۳۰٬۹۵۶ | ۴٬۷۲۶ کیلومتر مربع |
| ولسوالی دولت‌یار | دلک | ۳۶٬۹۳۴ | ۱٬۸۴۴ کیلومتر مربع |
| ولسوالی دولینه | دولینه | ۴۰٬۷۸۸ | ۵٬۳۳۴ کیلومتر مربع |
| ولسوالی لعل و سرجنگل | لعل | ۳۳۶٬۵۰۰ | ۳۷۹۳ کیلومتر مربع |
| ولسوالی پسابند | شینکوت | ۱۰۷٬۲۱۷ | ۴۷۱۰ کیلومتر مربع |
| ولسوالی ساغر | ساغر | ۳۹٬۱۹۳ | ۳٬۱۹۹ کیلومتر مربع |
| ولسوالی شهرک | شهرک | ۶۷٬۲۵۶ | ۴٬۰۷۶ کیلومتر مربع |
| ولسوالی تیوره | تیوره | ۱۰۳٬۳۶۴ | ۳٬۰۲۴ کیلومتر مربع |
| ولسوالی تولک | تولک | ۵۸٬۱۹۲ | ۲۷۴۴ کیلومتر مربع |

بهداشت
------

اطلاعات بیشتر: صحت درمان و آموزش پزشکی در افغانستان
درصد خانوارهای دارای آب آشامیدنی پاک از ۱۴٪ در ۲۰۰۵ به ۹٪ در ۲۰۱۱ کاهش یافته‌است. درصد تولدی که مادر در آن حضور داشته‌است از ۹ درصد در سال ۲۰۰۵ به ۳ درصد در سال ۲۰۱۱ رسیده‌است.

در سال ۱۳۹۰ ولایت غور دارای چهار شفاخانه و ۱۵۰ بستر می‌باشد: شفاخانهٔ ولایتی غور با ۸۰ بستر در موقعیت مرکز شهر فیروزکوه؛ شفاخانهٔ ۱۰ بستر تداوی معتادان در مرکز شهر فیروزکوه، شفاخانهٔ ۳۰ بستر ولسوالی لعل و سر جنگل، شفاخانهٔ ولسوالی تیوره با ۲۰ بستر که در مرکز آن ولسوالی موقعیت دارد و کلینیک جامع ولسوالی شهرک با ۲۰ بستر که در آن امکانات و تسهیلات جراحی صغیره وجود دارد.

جغرافیا
-------

چمن سپرف مرغاب
بیشتر ولایت غور را کوه‌ها تشکیل می‌دهد و در بسیاری از مناطق آب و هوای سرد حاکم است به طوری که در بعضی از مناطق با شروع فصل خزان و زمستان و بارش سنگین برف راه‌های مواصلاتی برای چندین ماه بسته می‌باشد.

مناطقی با آب و هوای معتدل و گرم نیز در بعضی از نقاط این ولایت وجود دارد. وجود سه رودخانه هریرود، فراه رود و مرغاب در ولایت غور بر زیبایی این ولایت افزوده‌است.

آموزش
-----

اطلاعات بیشتر: آموزش در افغانستان
میزان سواد کلی (۶+ سال) از ۱۹٪ در ۲۰۰۵ به ۲۵٪ در ۲۰۱۱ افزایش یافته‌است. نرخ کلی ثبت‌نام خالص (۶ تا ۱۳ سال) از ۲۸ درصد در سال ۲۰۰۵ به ۴۷ درصد در سال ۲۰۱۱ افزایش یافته‌است.

در سال ۱۳۵۷ تعداد مکاتب در این ولایت به ۱۴۱ باب می‌رسید که در شش باب آن دختران آموزش می‌دیدند. تعداد آموزگاران و کارمندان آموزش و پرورش در غور به ۶۸۹ نفر می‌رسید (شمار تمام آموزگاران و مأموران دولتی در ولایت غور از ۱٬۰۷۰ نفر در نمی‌گذشت) و مکاتب، حدود ۲۰۰ نفر آموزگار کمبود داشتند. شمار شاگردان همهٔ مکاتب در غور به حدود ۱۶ هزار نفر می‌رسید و درصد باسوادان این منطقه به رقم پنج بالغ می‌گردید.

دانشگاه غور که ابتدا به عنوان مؤسسهٔ آموزش عالی غور تأسیس شده‌بود و سپس به دانشگاه غور ارتقا یافت، حدود ۵۰۰ دانشجو با تعداد قابل توجهی دانشجویان دختر دارد. همچنین تعدادی مؤسسه‌های تربیت معلم در ولسوالی‌های، تیوره و لعل و سرجنگل وجود دارد. در ۱۰ سال گذشته تعداد مکتب‌ها افزایش یافته و حضور در امتحانات ورودی دانشگاه (کانکور) از صدها دانش‌آموز به هزاران دانش‌آموز افزایش یافته‌است. چندین مدرسهٔ کشاورزی و مکانیک نیز تأسیس شده‌است. فقط یک مدرسهٔ پرستاری وجود دارد که زنان جوان فارغ‌التحصیل مکتب را برای قابلگی و پرستاری آموزش می‌دهد که بخشی از وزارت صحت عامه است و توسط یک سازمان غیردولتی با همکاری شفاخانهٔ ولایتی غور اداره می‌شود.

فرهنگ
-----

زبان مردم ولایت غور فارسی‌دری با گویش محلی است. در زمینهٔ گویش فارسی‌دری غور تاکنون هیچ پژوهشی انجام نشده‌است. می‌توان میان ویژگی‌های گفتاری تحصیل‌کردگان که زبان کتاب و مکتب در آن‌ها نفوذ نموده و مردم عادی و محروم از سواد، تا جایی فرق قائل شد، لیکن به‌طور کلی، لهجهٔ غور فرق‌های فاحشی با زبان معیار کشور و گویش کابل دارد.

آثار تاریخی
-----------

نخستین آثار تاریخی که بلافاصله بعد از شنیدن ولایت غور به ذهن هر شنونده‌ای خطور می‌کند، منارجام می‌باشد که بازتاب‌کنندهٔ تاریخی‌بودن این ولایت می‌باشد.

* منار جام

منار جام در ۶۰ کیلومتری شمال‌شرق ولسوالی شهرک در قریهٔ موسوم به جام موقعیت دارد. منار جام در زمان سلطنت غیاث‌الدین غوری در سال ۱۲۰۲ میلادی (دورهٔ غوریان) بنا یافته‌است که بعد از منار قطب دهلی (هندوستان)، دومین منار از لحاظ بزرگی و معماری قدیمی بوده و از جمله شاهکارهای نادر جهان محسوب می‌شود.

* خاجه‌جوش

حفره‌ای عمیق است که در ولسوالی لعل و سرجنگل قرار دارد و سالانه تعداد زیادی بازدیدکننده دارد.

.

* منطقهٔ کشک کهنه

این منطقه باستانی در ولسوالی دولت‌یار قرار دارد که بازتاب‌دهندهٔ دورهٔ بودایی‌ها می‌باشد.

قلعهٔ ضحاک

این قلعه در حومهٔ شهر فیروزکوه موقعیت دارد که قدمت آن به هفت هزار سال قبل برمی‌گردد.

تقسیمات اداری
-------------

ولایت غور دارای یازده واحد اداری به نام‌های: فیروزکوه، لعل و سرجنگل، مرغاب، پسابند، تولک، تیوره، ساغر، دولت یار، چارسده و شهرک می‌باشد.

* لعل و سرجنگل
* پسابند
* تولک
* مرغاب
* تیوره
* دولت‌یار
* دولینه
* چارسده
* ولسوالی فیروزکوه
* ساغر
* شهرک

جستارهای وابسته
---------------

* ولایت‌های افغانستان
* ولسوالی لعل و سرجنگل

مطالعات بیشتر
-------------

* *قصرهای در بین* توسط روری استیوارد، ۲۰۰۵، انتشارات پیکادورشابک ‎۰۳۳۰۴۸۶۳۴۹
* هریرود دومین دریای طولانی افغانستان که از لعل و سرجنگل سرچشمه می‌گیرد.
* شهر تاریخی فیروزکوه

منابع
-----

نوشتار: لهجه فارسی کاکری، غلام حیدر یگانه - کارشناس ارشد زبان و ادبیات بلغاری و استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه صوفیه

1. ↑  "Afghanistan at GeoHive". *GeoHive.com*. Retrieved 1 December 2017.
2. ↑  این ولایت بناهایی را پنهان می‌کند که قدمت برخی از آنها به ٥۰۰۰ سال قبل از میلاد می‌رسد[*پیوند مرده*], Quqnoos.com, ٢٢ می ٢۰۰٨
3. ↑  باستان شناسان لیتوانیایی اکتشافات شان در افغانستان را انجام می‌دهند, *بالتیک تایمز*, ٢٢ می ٢۰۰٨; باستان شناسان در حال اکتشاف در افغانستان هستند, *تاپ نیوز*, ٢٣ می ٢۰۰٨.
4. ↑  *هند میانه* بخش یک ساتیش چاندرا صفحه ٢٢
5. ↑  تاریخ هند توسط جان مک لئود منتشر شده در انتشارات گرینوود، ٢۰۰٢ صفحه ٣۴
6. ↑  *تاریخ هندوستان، به گفته مؤرخان بومی آن* توسط الیوت و داوزبون، جلد ٢, صفحه ٥٧۶
7. ↑  سی. ای. باثورز، *غزنویان آخر*, (انتشارات دانشگاه کلمبیا، ١٩٧٧), ۶٨.
8. ↑  سی. ای. باثورز، *غزنویان آخر*, (انتشارات دانشگاه کلمبیا، ١٩٧٧), ۶٨.
9. ↑  کانال ناتو، اکتشافات افغانستان - منار جام، آگست ٢۰١٣,
10. 1 2  نمای ولایت، UNHCR,
11. ↑  Lal، Simon (۲۰۱۲-۱۲-۰۵). «Nutrient modulation of sensory responses of the human oesophagus». *>*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۷. پیوند خارجی در `|وبگاه=` وجود دارد (کمک)
12. ↑  گورکان، امیر تیمور، بریون، مارسل (گرد آورنده) منصوری، ذبیح‌الله (مترجم): منم تیمور جهانگشا. انتشارات کتابخانه مستوفی، چاپ چهاردهم ۱۲۷۲، تهران، شابک ‎۵۷۹۷۱، ص ۲۲۷–۲۳۱
13. ↑  Ghor Province on NPS.edu
14. ↑  Bosworth, C. Edmund. "GÚUR". *دانشنامه ایرانیکا* (Online Edition ed.). United States: دانشگاه کلمبیا. Retrieved January 2008. `{{cite encyclopedia}}`: `|edition=` has extra text (help); Check date values in: `|accessdate=` (help)[*پیوند مرده*]
15. ↑  Tribal map of Ghor
16. ↑  انوری، عبدالظاهر (۲۰۱۶-۰۹-۲۴). «معلومات درباره ولایت غور». *عبدالظاهر انوری*. جام غور.
17. ↑ . 4 October 2001. Archived from the original on 4 October 2001. Retrieved 1 December 2017. `{{cite web}}`: Missing or empty `|title=` (help)
18. 1 2 3 4  آرشیف، مرکز همجوشی نظامی مدنی،  بایگانی‌شده در ۲۰۱۴-۰۵-۳۱ توسط Wayback Machine

لعل میدیا

پیوند به بیرون
--------------

* برنامه جهانی غذا، تصویر ولایتی غور (دریافت شده ۱۱ فوریه ۲۰۱۳)


| * ن
* ب
* و
ولایت‌های افغانستان |
| --- |
| Flag of AfghanistanFlag of Afghanistan | اروزگان ·  بادغیس ·  بامیان ·  بدخشان ·  بغلان ·  بلخ ·  پروان ·  پکتیا ·  پکتیکا ·  پنجشیر ·  تخار ·  جوزجان ·  خوست ·  دایکندی ·  زابل ·  سرپل ·  سمنگان ·  غزنی ·  غور ·  فاریاب ·  فَراه ·  قندهار ·  کابل ·  کاپیسا ·  قندوز ·  کنر ·  لغمان ·  لوگر ·  میدان وردک ·  ننگرهار ·  نورستان ·  نیمروز ·  هرات ·  هلمند |  |

| * ن
* ب
* و
تقسیمات کشوری افغانستان |
| --- |
| **ولایت‌ها** | 

```
 **وُلُسوالی‌ها**
```

 |  |
| اروزگان | 
* ترین‌کوت
* چوره
* خاص‌ارزگان
* دهراوود
* شهید حساس
* گیزاب

 |
| بادغیس | 
* آب‌کَمَری
* جَوَند
* غورماچ
* قادِس
* قلعهٔ نو
* بالامُرغاب
* مُقُر

 |
| بامیان | بامیان •  کهمرد •  پنجاب •  سیغان •  شیبر •  ورس •  یکاولنگ    |
| بدخشان | 
* اَرغَنج‌خواه
* اَرگو
* اِشکاشِم
* بهارک
* تَگاب
* تیشکان
* جُرم
* خاش
* خواهان
* دَرایِم
* مایمی
* نسی
* راغستان
* زیباک
* شِغنان
* شِکی
* شهدا
* شهر بزرگ
* فیض‌آباد
* کُران و مُنجان
* کِشِم
* کوف‌آب
* کوهستان
* واخان
* وَردوج
* یاوان
* یفتلِ پایین
* یَمَگان

 |
| بغلان | نَهرین •  اندراب •  بغلان جدید •  پُلِ حصار •  پُلِ خُمری •  تاله و برفک •  جَلگه •  خِنجان •  خوست و فِرِنگ •  دوشی •  دهانه غوری •  دِه‌صلاح •  فِرِنگ و غارو •  گذرگاه نور •  بُرکه    |
| بلخ | 
* بلخ
* چارپولَک
* چارکُنت
* چَمتال
* خَلَم
* دولت‌آباد
* دِهدادی
* زاری
* شورتپه
* شولگره
* کَشنده
* کُلدار
* مارمَل
* مزارشریف
* نهر شاهی

 |
| پروان | 
* بَگرام
* جبل‌سراج
* چاریکار
* سالَنگ
* سرخِ پارسا
* سیدخیل
* شیخ‌علی
* شینواری
* غوربند
* کوهِ صافی

 |
| پکتیا | احمدآباد •  جاجی •  جانی‌خیل •  چاوک •  چَمکَنی •  دَند پَتان •  زَدران •  زُرمت •  سیدکَرَم •  شَواک •  علی‌خیل •  گرده ثیری •  گردیز •  لجه احمدخیل •   لجه منگل •  میرزکه    |
| پکتیکا | 
* اُرگون
* اومَنه
* بَرمَل
* تَروُو
* جانی‌خیل
* دیله و خوشامند
* زرغون‌شهر
* زیروک
* سرحوضه
* سَروبی
* شَرَن
* گومَل
* گیان
* مَتاخان
* نِکه
* وازه‌خواه
* وَرمَمی
* یحیی‌خیل
* یوسف‌خیل

 |
| پنجشیر | 
* اَنابه
* بازارک
* پریان
* خِنج
* دَره
* روخه
* شُتُل

 |
| تخار | اِشکمِش •  بَنگی •  بهارک •  تالقان •  چال •  چاه‌آب •  خواجه بهاءالدین •  خواجه غار •  دَرقَد •  دشتِ قلعه •  روستاق •  فَرخار •  کلفگان •  نمک‌آب •  وَرسَج •  هزارسَموچ •  یَنگی‌قلعه    |
| جوزجان | آقچه •  خانقاه •  خُم‌آب •  خواجه دوکوه •  دَرزاب •  شِبِرغان •  فیض‌آباد •  قَرقین •  قوش‌تپه •  مَردیان •  مِنگَجِک     |
| خوست | باک •  تَنی •  تیریزائی •  جاجی‌میدان •  خوست •  سپیره •  شَمَل •  صَبری •  قَلَندر •  گُربُز •  مَندوزی •  موسی‌خیل •  نادرشاه‌کوت     |
| دایکندی | اَشتَرَلی •  خِدیر •  سنگِ تخت •  شهرستان •  کِجران •  گیتی •  میرامور •  نیلی     |
| زابل | اَتغَر •  اَرغَنداب •  تَرنگ و جَلدک •  دایچوپان •  شاه‌جوی •  شمَلزائی •  شینکَی •  قَلات •  کاکَر •  میزان •  نوبهار    |
| سرپل | بلخاب •  سانچارک •  سرپل •  سوزمه‌قلعه •  صیاد •  کوهستانات •  گوسفندی    |
| سمنگان | آیبک •  حضرتِ سلطان •  خُرم و سارباغ •  دره‌صوف بالا •  دره‌صوف پایین •  روی دوآب •  فیروزنَخچیر    |
| غزنی | قره باغ •  مالستان •  ناور •  جاغوری •  گیلان •  اجرستان •  ده‌یک •  غزنی •  مُقُر •  ناوه •  اَندَر •  جغتو •  آب‌بند •  گیرو •  زنه‌خان •  واغز •  عمری •  رشیدان •  ولی‌محمد شهید خوگیانی    |
| غور | پسابند  • مرغاب •  تولک •  تیوره •  دولت‌یار •  دولینه •  چارسده •  چَغچَران •  ساغر •  شهرک •  لعل و سرجنگل    |
| فاریاب | اَلمار •  اَندخوی •  بُلچراغ •  پشتون‌کوت •  خان چارباغ •  دولت‌آباد •  خواجه سبزپوش ولی •  شیرین‌تَگاب •  قَرغان •  قَرَم‌قـُل •  قیصار •  کوهستان •  گَرزیوان •  میمنه    |
| فَراه | اناردره •  بالابلوک •  بَکواه •  پرچمن •  پُشت‌رود •  خاک سفید •  شیب‌کوه •  فراه •  قلعهٔ کاه •  گلستان •  لاش و جُوَین    |
| قندهار | اَرغستان •  ارغنداب •  پَنجوائی •  خاکریز •  دامان •  ریگستان •  ژِرَی •  سپین‌بولدَک •  شاه‌ولی‌کوت •  شورابَک •  غورَک •  قندهار •  معروف •  میانَشین •  مَیوَند •  نیِش    |
| کابل | اِستالِف •  بَگرامی •  پَغمان •  چهارآسیاب •  خاکِ جبار •  دِه‌سبز •  سُروبی •  شکردره •  فَرزه •  قره‌باغ •  کابل •  کَلَکان •  گُلدره •  موسهی •  میربچه‌کوت    |
| کاپیسا | اَلِه‌سایی •  تَگاب •  حصهٔ اول کوهستان •  حصهٔ دوم کوهستان •  کوه‌بند •  محمود راقی •  نَجراب    |
| کندوز | امام‌صاحب •  چهاردره •  خان‌آباد •  اَرچی •  علی‌آباد •  قلعهٔ ذال •  کُندوز    |
| کنر | اسدآباد •  بَرکُنر •  خاص‌کُنر •  دانگام •  دره‌پیچ •  چپه‌دره •  چوکی •  سرکانی •  شیگل و شِلتَن •  غازی‌آباد •  مَرَوَره •  ناری •  نَرَنگ •  نورگُل •  وَتَه‌پور    |
| لغمان | دولت‌شاه •  قَرغه‌ای •  علیشِنگ •  علینگار •  مِهترلام    |
| لوگر | اَزره •  بَرَکی بَرَک •  پُلِ عَلَم •  چَرخ •  خروار •  خوشی •  محمدآغه    |
| ننگرهار | اَچین •  بَتی‌کوت •  بِهسود •  پَچیرواَگام •  جلال‌آباد •  حصارک •  چَپَرهار •  خوگیانی •  دَربابا •  درهٔ نور •  ده‌بالا •  رودات •  سرخ‌رود •  شیرزاد •  شینوار •  کامه •  کوت •  کوزکُنر •  گوشته •  لعل‌پور •  مُهمنددره •  نازیان    |
| نورستان | برگِ مَتال •  پارون •  دوآب •  کامدیش •  مَندول •  نورگَرام •  واما •  وایگَل    |
| نیمروز | چَخانسور •  چهاربُرجک •  خاش‌رود •  زَرَنج •  کَنگ    |
| وردک | جلریز •  جغتو •  چکِ وردک •  حصهٔ اول بهسود •  دایمیرداد •  سیدآباد •  مرکزِ بهسود •  نِرخ    |
| هرات | 
* اَدرَسکن
* اِنجیل
* اوبه
* پشتون‌زرغون (شافلان)
* چِشت شریف
* زنده‌جان (پوشنگ)
* شیندَند (اسفزار/ سبزوار)
* غوریان
* فارسی
* کَرُخ
* کُشک
* کُشک کهنه
* کُهسان
* گُذَره
* گُلران
* هرات

 |
| هلمند | بَغران •  دیشو •  ریگِ خان‌نشین •  سَنگین •  کَجَکی •  گرمسیر •  لشکرگاه •  موسی‌قلعه •  نادعلی •  ناوهٔ بارکزائی •  نوزاد •  نهرِ سراج •  واشیر    |

 

| * ن
* ب
* و
ولسوالی‌های ولایت غور، افغانستان |
| --- |
| Flag of AfghanistanFlag of Afghanistan | پسابند •  تولک •  تیوره •  دولت‌یار •  دولینه •  چارسده •  فیروزکوه •  ساغر •  شهرک •  لعل و سرجنگل |  |