***مرغابی وحشی*** یا ***اردک وحشی*** (به نروژی: Vildanden) نام یک نمایشنامه، اثر هنریک ایبسن نمایشنامه‌نویس اهل نروژ است. این نمایشنامه در سال ۱۸۸۴ نوشته شده و اولین شاهکار مدرن در ژانر تراژیکمدی محسوب می‌شود.

شخصیت‌ها
--------

* هاکون ورله، بازرگان
* گرگیرش ورله، پسر هاکون
* ایکدال پیر، شریک سابق هاکون
* یالمار ایکدال، پسر ایکدال پیر، عکاس
* گینا ایکدال، همسر یالمار
* هدویگ، دختر چهارده سالهٔ آنها
* خانم سوربی، کدبانوی خانهٔ ورله و نامزد هاکون ورله
* رلینگ، پزشکی که در طبقهٔ پایین خانواده ایکدال زندگی می‌کند
* مولویک، دانشجوی سابق الهیات که در طبقهٔ پایین خانواده ایکدال زندگی می‌کند
* پترسن، پیشخدمت هاکون ورله
* ینسن، پیشخدمت روزمزد
* آقای بال، مهمان شام
* آقای فلور، مهمان شام

داستان
------

مرغابی وحشی (نمایش‌نامه)
پردهٔ اول با مهمانی شام به میزبانی *هاکون ورله* آغاز می‌شود که بازرگان و صنعتگری ثروتمند است. پسر او، *گرگیرش ورله*، که تازه از تبعیدی خودخواسته به خانهٔ پدرش بازگشته، در این مهمانی حاضر است و از حال و روز همکلاس سابقش، *یالمار ایکدال*، باخبر می‌شود. *یالمار* با زنی به نام *گینا* که در خانهٔ *هاکون ورله* پیشخدمت بوده ازدواج کرده است. این ازدواج با نظر *هاکون ورله* انجام شده و *هاکون* به یالمار خانه و شغل عکاسی داده است تا زندگی‌اش را بچرخاند. *گرگیرش* می‌داند که مادرش با این باور از دنیا رفته که *هاکون* و *گینا* با هم رابطه دارند، و عصبانی می‌شود که دوست قدیمی‌اش کل زندگی‌اش را بر مبنای یک دروغ بنا کرده است.

چهار پردهٔ بعدی نمایش در خانهٔ *یالمار ایکدال* اتفاق می‌افتد. در ابتدا به نظر می‌رسد که خانوادهٔ *ایکدال* زندگی خوشی دارند. *ایکدال پیر*، پدر *یالمار*، اموراتش را را با کار برای *هاکون ورله* می‌گذراند. *یالمار* در بیرون از خانه‌شان یک استودیوی عکاسی دارد. *گینا* علاوه بر کمک به همسرش در ادارهٔ استودیو، خانه‌داری هم می‌کند. هردو آنها علاقهٔ بسیار زیادی به دخترشان *هدویگ* دارند.

*گرگیرش* پس از مهمانی شام پدرش، مستقیم به خانهٔ *یالمار* می‌رود. *یالمار* به *گرگیرش* اعتراف می‌کند که *هدویگ* بزرگ‌ترین لذت و بزرگترین درد زندگی اوست چون دخترک کم‌کم‌ دارد بینایی‌اش را از دست می‌دهد. خانوادهٔ *یالمار* قسمتی از آپارتمان را نشان می‌دهند که در آنجا از حیوانات مختلفی مثل خرگوش و کبوتر نگهداری می‌کنند. عزیزترین این حیوانات، یک مرغابی وحشی است که نجاتش داده‌اند. این مرغابی با شلیک *هاکون ورله* زخمی شده که اتفاقاً بینایی او هم رو به افول است. شلیک او به بال مرغابی اصابت کرده و مرغابی به ته دریاچه رفته تا خودش را غرق کند اما سگ *ورله* مرغابی را بیرون کشیده است. مرغابی به‌شدت زخمی بوده اما *ایکدال‌ها* از او پرستاری کرده‌اند و حالا سالم است.

*گرگیرش* که خوش ندارد به خانهٔ پدرش برگردد، تصمیم می‌گیرد اتاق اضافی خانهٔ *ایکدال‌ها* را اجاره کند. روز بعد، کم‌کم پی می‌برد که علاوه بر رابطهٔ گینا با پدرش، رازهای دیگری هم در خانوادهٔ *ایکدال* وجود دارد. *گرگیرش* با *هدویگ* صحبت می‌کند و *هدویگ* توضیح می‌دهد که به خاطر ضعف بینایی‌اش، پدرش او را به مدرسه نمی‌فرستد و خودش هم وقت درس‌دادن به او را ندارد به همین خاطر دخترک به جهان خیالی‌ای که با تصویرهای کتاب‌ها ساخته پناه می‌برد. حین گفتگوی آنها، *گرگیرش* صدای چند شلیک را از اتاق زیرشیروانی می‌شنود و خانواده به او توضیح می‌دهند که *ایکدال پیر* خودش را با شکار خرگوش و پرنده در زیرشیروانی سرگردم می‌کند و *یالمار* هم اغلب در شکار همراه او می‌شود. *یالمار* از «اختراع بزرگ» خودش حرف می زند که هرگز دقیقا نمی‌گوید چیست. این اختراع مربوط به عکاسی است و *یالمار* مطمئن است که با این اختراع می‌تواند بدهی‌اش به *ورله* را بپردارد و بالاخره خود و خانواده‌اش را مستقل کند. او برای کارکردن روی این اختراع، اغلب باید روی کاناپه دراز بکشد و فکر کند.

یک روز، *گرگیرش* و دو تن از دوستان *یالمار* به نام‌های *رلینگ* و *مولویک*، مشغول خوردن ناهار هستند که *هاکون ورله* از راه می‌رسد و می‌کوشد *گرگیرش* را متقاعد کند که به خانه برگردد. *گرگیرش* می‌گوید که نمی‌تواند این کار را بکند و حقیقت را به *یالمار* خواهد گفت. *هاکون* مطمئن است که *یالمار* از دخالت *گرگیرش* در ماجرا خوشحال نخواهد شد. پس از رفتن او، *گرگیرش* از *یالمار* می‌خواهد که همراه یکدیگر قدمی بزنند و آنجا حقیقت را درباره رابطهٔ پدرش با *گینا* برملا می‌کند.

پس از بازگشت به خانه، *یالمار* با همسر و دخترش سرد برخورد می‌کند و می‌گوید که از این به بعد تمام کارهای عکاسی را خودش و بدون *گینا* انجام خواهد داد. همچنین می‌خواهد که مدیریت مالی خانواده را خودش انجام بدهد، کاری که همیشه *گینا* انجام می‌داد. *گینا* از *یالمار* خواهش می‌کند که نظرش را عوض کند و می‌گوید که او با این همه کار دیگر فرصت کارکردن روی اختراعش را نخواهد داشت. *هدویگ* هم اضافه می‌کند که در اینصورت وقت کافی برای رسیدن به مرغابی وحشی را هم نخواهد داشت. *یالمار* که از شنیدن حرف‌های *گرگیرش* به‌شدت ناراحت شده، اعتراف می‌کند که دلش می‌خواهد گردن مرغابی را بزند. *یالمار* ماجرای رابطه را به روی *گینا* می‌آورد. *گینا* به رابطه با *هاکون ورله* اعتراف می‌کند اما اصرار می‌کند که عاشق *یالمار* است.

در میان بگومگوی آنها، *گرگیرش* برمی‌گردد و تعجب می‌کند که چطور این زوج چطور از اینکه سایهٔ چنین دروغی از سر زندگیشان برداشته شده خوشحال نیستند. *خانم سوربی* با نامه‌ای برای *هدویگ* از راه می‌رسد و خبر می‌دهد که قرار است با *هاکون ورله* ازدواج کند. در این نامه آمده که *هاکون ورله* به *ایکدال پیر* مقرری بازنشستگی معادل ۱۰۰ کرون در ماه خواهد پرداخت و پس از مرگ *ایکدال پیر،* این مقرری تا پایان عمر *هدویگ* به او تعلق خواهد داشت. این خبر حال *یالمار* را بدتر می‌کند و او متوجه می‌شود که *هدویگ* به احتمال زیاد فرزند *هاکون ورله* است و نه او. *یالمار* دیگر تحمل دیدن *هدویگ* را ندارد و خانه را ترک می‌کند تا با *مولویک* و *رلینگ* مشروب بخورد. *گرگیرش* تلاش می‌کند *هدویگ* آشفته را آرام کند و پیشنهاد می‌دهد که *هدویگ* مرغابی وحشی را برای خوشحالی پدرش قربانی کند. *هدویگ* مستأصل و بی‌قرار است تا دل پدرش را دوباره به دست بیاورد و قبول می‌کند که پدربزرگش صبح روز بعد به مرغابی وحشی شلیک کند.

روز بعد، *رلینگ* از راه می‌رسد تا به خانواده خبر بدهد که *یالمار* پیش او مانده است. او از کاری که *گرگیرش* کرده منزجر است و افشا می‌کند که او بوده که مدت‌ها پیش به دروغ ایدهٔ اختراع را در ذهن *یالمار* کاشته تا او در افسردگی غرق نشود. در حالی که این دو مشغول مشاجره هستند، *یالمار* به خانه می‌آید تا وسایلش را جمع کند و به کار روی اختراعش بپردازد. *هدویگ* از دیدن پدرش خوشحال می‌شود اما *یالمار* می‌گوید که می‌خواهد از دست مزاحم‌ها خلاص شود. *هدویگِ* دل‌شکسته، به یاد مرغابی وحشی‌اش می‌افتد و با تفنگ به اتاق زیرشیروانی می‌رود. خانواده صدای یک شلیک را می‌شنوند و تصور می‌کنند که *ایکدال پیر* مشغول شکار است اما *گرگیرش* می‌داند که *ایکدال پیر* بنا به خواهش *هدویگ* به مرغابی وحشی شلیک کرده است. او این موضوع را به *یالمار* توضیح می‌دهد و *یالمار* به شدت تحت تاثیر قرار می‌گیرد. وقتی *ایکدال پیر* از اتاقش بیرون می‌آید، خانواده متوجه می‌شود که او در زیرشیروانی نبوده است. همگی با عجله به زیرشیروانی می‌روند و *هدویگ* را می‌بینند که روی زمین افتاده. هیچ‌کس نمی‌تواند جای زخمی روی بدن او پیدا کند و *رلینگ* دخترک را معاینه می‌کند. او درمی‌یابد که گلوله وارد استخوان سینهٔ او شده و درجا او را کشته است. با توجه به جای سوختگی باروت روی پیراهن *هدویگ*، *رلینگ* می‌گوید که *هدویگ* به خودش شلیک کرده است. *یالمار* به *هدویگ* التماس می‌کند که یک بار دیگر زنده شود تا ببیند پدرش چقدر او را دوست دارد.

نمایشنامه با بگومگوی *رلینگ* و *گرگیرش* تمام می‌شود. *گرگیرش* اصرار می‌کند که *هدویگ* بیهوده نمرده چون خودکشی او باعث شده چیزی در وجود *یالمار* زنده شود. *رلینگ* پورخند می‌زند و می‌گوید که *یالمار* تا کمتر از یک سال دیگر تبدیل به مردی دائم‌الخمر خواهد شد.

به فارسی
--------

بهزاد قادری این نمایشنامه را با نام *مرغابی وحشی* و منوچهر انور با نام *اردک وحشی* به فارسی ترجمه و منتشر کرده‌اند.

اجرا در تئاتر ایران
-------------------

نمایش مرغابی وحشی در سال ۱۴۰۰ در مجموعه تئاتر دیوار چهارم به کارگردانی کیوان هاشمی با بازی امید زندگانی، نیما هاشمی و... اجرا شد.

منابع
-----

1. ↑  «آثار تئاتر فجر یا دیگر اجراها». *خبرگزاری ایرنا*. ۲۰۲۱-۰۱-۲۱.

ویکی‌پدیا انگلیسی en:The Wild Duck

| * ن
* ب
* و
هنریک ایبسن |
| --- |
| کتاب‌شناسی |
| نمایشنامه‌ها | 
* Catiline
* The Burial Mound
* *Norma, or A Politician's Love*
* St. John's Eve
* Lady Inger of Ostrat
* The Feast at Solhaug
* Olaf Liljekrans
* The Vikings at Helgeland
* The Mountain Bird
* Love's Comedy
* The Pretenders
* Brand
* پیر گینت
* The League of Youth
* Emperor and Galilean
* The Pillars of Society
* خانه عروسک
* اشباح
* دشمن مردم
* مرغابی وحشی
* روسمرسهولم
* The Lady from the Sea
* هدا گابلر
* استاد سولنس معمار
* ایلف کوچولو
* جان گابریل بورکمن
* When We Dead Awaken

 |
| شعرها | 
* *Digte*
* "Terje Vigen"

 |
| دیگر | 
* Ibsen quotes, Oslo
* *The Oxford Ibsen*
* Centre for Ibsen Studies
	+ *Ibsen Studies*
* Ibsen Museum, Oslo
* *Peer Gynt* Sculpture Park
* Norwegian Ibsen Award
* International Ibsen Award
* Ibsen Year
* *The Death of Little Ibsen* (2006 play)

 |