تندیسی امروزی از چین شی هوانگ
**چین شی هوانگ** (به چینی: 秦始皇، پین یین:Qín Shǐ Huáng، وید-جایلز:Ch'in Shih-huang) (زاده نوامبر یا دسامبر ۲۶۰-۱۰ سپتامبر۲۱۰ (پیش از میلاد)) اولین پادشاه دودمان چین در میان سال‌های ۲۴۷ تا ۲۲۱ (پیش از میلاد) و سپس نخستین امپراتوری بود که چین را یکپارچه نمود و از ۲۲۱ پیش از میلاد تا سال مرگش بر آن سامان فرمان راند. نام اصلی او **یینگ ژنگ** بود. میان سال‌های فرمان‌رواییش بر همه چین بدو نام **نخستین امپراتور** (به چینی:始皇帝، پین یین:Shǐ Huáng Dì، وید-جایلز:Shih Huang-Tih) دادند. او به جز یکپارچه‌کردن چین به قانون‌گرایی نامور بود.

او به همراهی مهتر رایزنانش لی سی یک رشته اصلاحات و طرح‌ها را در چین پیاده کرد که نامدارترینش تکمیل دیوار بزرگ چین بود که قبلاً توسط حکومت‌های محلی برای جلوگیری از ورود قوم‌های بیابانگرد از شمال چین پایه‌گذاری شده بود. همچنین ساخت آرامگاهی بزرگ با ارتش سفالی و نیز سامانه انبوه راه‌های ملی که البته همه این‌ها به بهای جان‌هایی به پایان‌رسید. وی همچنین پس از استواری فرمانروایی‌اش کنفوسیوس‌گرایی را منع‌کرد و بر اساس ادعایی بسیاری از پیروان او را زنده به گور کرد و کتاب‌هایشان را نهی نموده و به خاک سپرد.

او با همه خودکامگی‌اش نقشی محوری در تاریخ چین دارد، چرا که این کشور را یکپارچه ساخت و این یکپارچگی -اگرچه گسسته- ولی دو هزاره پایدار ماند. این پادشاه خود در اثر نوشیدن آمیخته‌ای از جیوه و گَرد یشم سبز که کیمیاگران دربار دودمان چین آن را درست کرده بودند، کشته شد. او گمان می‌کرد با نوشیدن این معجون، جاودان خواهد شد. او با نوشیدن این معجون دچار نارسایی کبدی، مسمومیت جیوه و در پایان مرگ مغزی شده بود.

این امپراتور در دوران پیری در جستجوی اکسیر حیات بود و بارها به دلیل استفاده از معجون‌های ادعایی برخی کیمیاگران دچار حال نامساعد شد و در نتیجه، کیمیاگرانی را که بعدها مدعی کشف چنین چیزی بودند برای راستی‌آزمایی ادعایشان زنده‌به‌گوری می‌کرد.

چین یکپارچه
-----------

در سال ۲۲۱ پیش از میلاد چین شی هوانگ تمام سلسله‌های مستقل در چین را برانداخت و همچنین نظام واگذاری تیول را هم که در سلسلهٔ قبلی رواج یافته بود لغو کرد و به این ترتیب چین را یکپارچه کرد.  
شی هوانگ در ابتدا کشور را به ۳۶ و سپس به ۴۶ استان تقسیم کرد.

آرامگاه
-------

مقبره چین شی هوانگ در ۳۰ کیلومتری شرق شهر شی‌آن به مساحت ۵۶ کیلومتر مربع قرار دارد. مقبره‌ای که ساخت آن بیش از ۳۷ سال و حتی پس از مرگ پادشاه به طول انجامید. گفته می‌شود وی پس از رسیدن به قدرت بلافاصله ساخت مقبره را آغاز کرد.  

اما با وجود پیدا شدن ارتش سفالینِ محافظ پادشاه هنوز تابوت پادشاه کشف نشده‌است. بر طبق متون باستانی تابوت پادشاه به همراه مقادیر عظیمی از طلا و جواهرات درون مقبره‌ای قرار دارد که سقف آن سراسر با ستارگانی از جواهرات پوشیده شده‌است و اطراف تابوت ماکتی عظیم از نقشه چین طراحی و ساخته شده‌است؛ به این صورت که رودهایی از جنس جیوه در میان کوه‌ها جاری اند. در متون باستانی آمده‌است که کارگران زنده درون مقبره محبوس شدند تا کسی از جای مقبره مطلع نشود.

هنگامی که چین شی هوان درگذشت، برای مراقبت از او در دنیای پس از مرگ، او را با ۷۰۰۰ سرباز سفالی به خاک سپردند.

پانویس
------

1. ↑  Although 49 by the Chinese reckoning.
2. ↑  «چه‌این شی هوانگ» اولین امپراتور حکومت فئودالی چین، رادیو بین‌المللی چین
3. ↑  Wood, Francis, *Did Marco Polo go to China?* (1995), p. 61. ISBN 978-0-8133-8999-8.
4. ↑  عزیزی، سعید (۱۳۹۷). *تاریخ چین از آغاز تا قرن 21*. یزد: انتشارات سید علی‌زاده. صص. ۱۱۹. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۸۸۱۰-۳۲-۲.
5. ↑  Clements, Jonathan (2006). *The First Emperor of China*. Cheltenham: Sutton Publishing. ISBN 978-0-7509-3960-7.
6. ↑  "Qin Shi Huang: The ruthless emperor who burned books". *BBC News* (به انگلیسی). 12 October 2012. Retrieved 24 November 2022.
7. ↑  ریچی، ماتیو (۱۳۸۷). *چین‌نامه*. ترجمهٔ محمد زمان. تهران: میراث مکتوب. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۸۷۰۰-۳۵-۰.
8. ↑  افسانه چین شی هوانگ، رادیو بین‌المللی چین
9. ↑  اطلس تاریخ جهان برای دانش‌آموز، سیمون آدامز، مرجان نگهی، جمشید نوروزی؛ انتشارات افق صفحه 43

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ چین شی هوانگ موجود است. |

* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، Qin Shi Huang. (نسخه ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۷)
* سپاهی که جهان را فتح کرد

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* کره
* هلند
* لهستان
* سوئد

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
فرمانروایان چین |
| --- |
| حاکمان پیشین | 
* فیزی
* مرزبان چین
* گونگبو
* چین ژونگ
* حاکم ژوانگ

 |
| ایالت چین | 
* حاکم شیانگ
* حاکم ون
* حاکم شیان
* چوزی یکم
* حاکم وو
* حاکم ده
* حاکم شوآن
* حاکم چنگ
* حاکم مو
* حاکم کانگ
* حاکم گونگ
* حاکم هوان
* حاکم جینگ
* حاکم آی
* حاکم هوئی یکم
* حاکم دائو
* حاکم لیگونگ
* حاکم زائو
* حاکم هوای
* حاکم لینگ
* حاکم جیان
* حاکم هوئی دوم
* چوزی دوم
* حاکم شیان
* حاکم شیائو
* پادشاه هوئیون
* پادشاه وو
* پادشاه ژائوشیانگ
* پادشاه شیائوون
* پادشاه ژوآنگ‌شیانگ

 |
| دودمان چین | 
* چین شی هوانگ
* چین ار شی
* زیینگ

 |
| شیا ← شانگ ← ژئو ← چین ← هان ← ۳ پادشاهی ← جین / ۱۶ پادشاهی ← دودمان‌های جنوبی / دودمان‌های شمالی ← سوی ← تانگ ← ۵ دودمان و ۱۰ پادشاهی ← لیائو / سونگ / شیای غربی / جین ← یوان ← مینگ ← کینگ ← جمهوری چین / جمهوری خلق چین |