recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
کفگیر تفلون که امروزه در آشپزخانه‌ها کاربرد دارد.
**کف‌گیر** چمچهٔ سوراخ‌داری است که بدان کف چیزی را گیرند. **کفک‌گیر** یا **کفچه** یکی از آلات مطبخ با سوراخ‌های کوچک و دسته دار که کف دیگ را بدان گیرند و پلو را با آن به ظرف‌ها کشند.

در گذشته مرسوم بوده کفگیر فلزی (آهنی) به نام حسوم را در دیگ مسی قرار می‌دادند و آش یا خورش را با آن به‌هم می‌زدند.
به‌تازگی کفگیرهای پلاستیکی به بازار آمده که هواداران بسیاری در میان مردم پیدا کرده است.

اندازه
------

کف‌گیر در اندازه‌های دگرگونی وجود دارد:

* کوچک برای استفاده در قابلمه و ماهی‌تابه
* بزرگ برای استفاده در دیگ

جنس
---

کف‌گیر با جنس‌های دگرگونی وجود دارد که مرسوم‌ترین آنها به شرح زیر است:

* مسی
* چوبی
* پلاستیکی
* تفلون
* از جنس روی

کاربر لغوی در ادبیات
--------------------

به ته دیگ خوردن کفگیر؛ کنایه از تمام شدن مال، به پایان رسیدن دارایی، بی‌پول شدن

گردون کاسه چشم چو کفگیر جمله چشم نظاره روی زنده دلان کفن درش.

دستت همه عظم همچوملعق جانی همه رخنه همچو کفگیر.

در ادبیات انگلیسی قدیمی‌ترین کاربرد کف‌گیر (به انگلیسی: Spatula) به سال ۱۵۲۵ میلادی برمی‌گردد. در کاربرد امروزی، برای آنچه ما در زبان فارسی بکار می‌گیریم دو برابر در زبان انگلیسی می‌باشد. نخستین (به انگلیسی: Turner) است که اختصاصاً به وسیله‌ای گفته می‌شود که برای برگرداندن غذا (مانند کوکو) استفاده می‌شود. و دیگری (به انگلیسی: Skimmer) است که برای کشیدن غذاهای مانند پلو استفاده می‌شود. که ما برای هر دو ابزار در فارسی از واژه کفگیر استفاده می‌کنیم.

منابع
-----

1. ↑  فرهنگ دهخدا
2. ↑  فرهنگ معین
3. ↑  خاقانی
4. ↑  اثیر اخسیکتی
**قلعه حیدرآباد**(قعله عیدوخان) مربوط به اواخر دوره قاجار است و در خاش، انتهای خیابان ۲۴ متری رودکی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

قلعه حیدرآباد در جنوب شرق خاش از جمله آثار تاریخی باقی‌مانده از دوره متقدم اسلامی در این منطقه است. این قلعه در اواخر دوره قاجار توسط حاکم بلوچستان بنام عیدو خان ریگی که که تا سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی ایشان و خانواده‌ اش در آن سکونت داشته اند. همچنین از این قلعه به عنوان محل نگهداری آذوقه و مهمات نیروهای انگلیسی به سرپرستی ژنرال دایر استفاده شده‌است. عمده مصالح به کار رفته در قلعه خشت خام و کاهگل است و دارای برج‌ها و طاق‌های هلالی زیبایی است که از سوی سازمان میراث فرهنگی مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته‌است.

نقشه اصلی قلعه حیدرآباد به صورت مستطیل بوده که با اضافه شدن چند اتاق و دیوار در قسمت جنوب شرقی آن نقشه به بنایی ذوزنقه‌ای شکل تبدیل شده‌است. در ساخت و تکمیل این بنا از تزئینات معماری خاصی بهره گرفته نشده تنها تزئینات کنگره‌ای شکل نیم دایره‌ای متمایل به بیضی و تیرکش‌های تعبیه شده در قسمت فوقانی حصار خارجی و تزئینات کادربندی اتاقک‌های نگهبانی بالای سر در ورودی‌ها و همچنین خشت چینی نیم دایره‌ای، قوس سردر ورودی اتاق ۸ ضلع غربی حیاط مرکزی بخش سوم قلعه و تزئینات کاربردی آن از عناصر تزئین معماری این اثر است.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

منابع
-----

1. ↑  «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.

* جمشیدزهی، ضیاالرحمن: آشنایی با معماری قلعه حیدرآباد خاش.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یکی از آثار باستانی ایران است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**مسجد عبدالله بانو** مربوط به دوره صفوی است و در شوشتر، خیابان جدید الاحداث عبدالله بانو واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۳ شهریور ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۹۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ضمناً سایت مسجد عبدالله بانو به آدرس abunoomsq.ir می‌باشد

تاریخچه مسجد عبدالله بانو
-------------------------

مرکز محله عبدالله بانو در گذشته نه چندان دور مرکز بافندگی  شوشتر بوده و در مرکز محله آن تعداد زیادی گارگاه بافندگی به کار تولید منسوجات بوده است. در گوشه ای از این میدان مسجد و بقعه و در گوشه ای دیگر کاروانسرای عبدالله بانو با مقدم و در کوچه ی  ضلع جنوبی میدان، حمام قاضی قرار داشته است. در کتاب سفر نامه خانم مادام دیولافوآ فرانسوی تصویری از این بقعه و دیوار مسجد ترسیم شده است.

بانیان این مسجد را سید عبدالله جزایری درکتاب تذکره شوشتر در فصل بیستم که مربوط به جانشینان وحشتو خان در شوشتر است چنین بیان می کند:

" واز معارف کدخدایان، حاجی زمان و حاجی رضا ابن حاجی عنایت الله گرگری سابق الذکر و مسجد عبدالله بانویه از آثار ایشان است"

و نیز تاریخ ساخت آن بنا کتیبه سنگی نفیسی که در مسجد قرار دارد مربوط به سال1112 ه ق و زمان پادشاهی شاه سلطان حسین صفوی است که بدین گونه آمده است:

در زمان شاه دین سلطان حسین                   خسرو ایران شه مالک رقاب

آنکه برخاک در او هر سحر                       می گذارد چیه از دور آفتاب

حاجی نیک سیر حاجی رضا                      آنکه خوبی شد از او عزت مآب

آنکه در راه خدا همچون اذان                      شد بلند از وی بناهای ثواب

شد موفق در بنای مسجدی                        گر شرف سو کعبه آمد انتخاب

وه چه مسجدی گر وفور فیض او                خانه دین شد سعادت انتساب

هرکه یک ره بر در او سجد کرد                   شد تمام عصر ز ایمان کامیاب

ز آسمان لبیک عبدی میرسد                       حق پرستان درش او را جواب

بر درش آیند بهر کسب فیض                     هر سحر فوج ملائک بی حساب

تا نیایش  زینت انجام یافت                        توسن اندیشه را دادم شتاب

گر برای مصر تاریخ او                             در اثر آید در میان پای حساب

بگو گفتا آسمان از هاتفی                          از در اوشد دعاها مستجاب(1112 ه ق)

با توجه به اشعار این کتیبه با ارزش اینگونه مشخص می شود که مسجد در زمان شاه سلطان حسین صفوی و در سال 1112 ه ق توسط فرزندان حاج عنایت الله گرگری  به نام های حاج رضا و حاج زمان ساخته شده است.نام معمار این اثر در حاشیه این کتیبه آمده است.این استاد معیم بناست که از معماران دوره صفویه در شوشتر است.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

منابع
-----

1. ↑  «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یکی از آثار باستانی ایران است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
در دوپایه، برخی از گیاهان تنها گل‌های نر دارند که گرده تولید می‌کنند.
 سایر گیاهان تنها گل‌های ماده دارند که تخمک تولید می‌کنند.
**دوپایهٔ جنسی** (به انگلیسی: Dioecy) (واژهٔ صفت dioecious)، یکی از ویژگی‌های یک گونه است، به این معنی که دارای جانداران جداگانه‌ای است که گامت‌های نر یا ماده را تولید می‌کنند. به‌طور مستقیم (در جانوران) یا غیرمستقیم (در گیاهان دانه‌دار)، تولیدمثل دوپایه (Dioecious reproduction) یک روش تولیدمثل دووالدینی (biparental) است. از آنجایی که تنها نیمی از جمعیت به‌طور مستقیم فرزندان را تولید می‌کنند، دوجنسی هزینه‌دار است. این یکی از روش‌های حذف خودباروری و ترویج دگرگشنی (برون‌گشنی) است و بنابراین به سوی کاهش بیان جهش‌های زیان‌بار مغلوب موجود در جمعیت گرایش دارد. گیاهان چندین روش دیگر برای جلوگیری از خودباروری دارند، از جمله، به عنوان مثال، دوجنسی، پرده‌همسری (هرکوگامی)٬ ناهمرسی و خودناسازگاری.

دوپایهٔ جنسی یک سیستم جنسی دوشکلی است، در کنار پایهٔ مادگی و پایهٔ نری.

 *Physalia physalis*، ناوچه پرتغالی، یک جانور دریایی دوپایه است. مدوزای تولیدمثلی در کلنی همگی از یک جنس هستند.

منابع
-----

1. ↑  "dioecy". *واژه‌نامه‌های آکسفورد (وبگاه)*. انتشارات دانشگاه آکسفورد.
2. ↑  Torices, Rubén; Méndez, Marcos; Gómez, José María (2011). "Where do monomorphic sexual systems fit in the evolution of dioecy? Insights from the largest family of angiosperms". *New Phytologist* (به انگلیسی). **190** (1): 234–248. doi:10.1111/j.1469-8137.2010.03609.x. ISSN 1469-8137. PMID 21219336.
3. ↑  "Animal Diversity Web". Retrieved 27 April 2014.
ژنرال هایزر در سال ۱۹۷۲
**رابرت ارنست هایزر** (به انگلیسی: Robert Ernest Huyser)‏ (۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ – ۲۲ سپتامبر ۱۹۹۷) ژنرال ۴ ستاره نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا بود

زندگی
-----

او در جنگ‌های جهانی دوم، کُره و ویتنام شرکت داشت و در جنگ جهانی دوم خلبان هواپیماهای معروف «ب - ۵۲» بود که بیشترین نقش را در جنگ ویتنام داشتند. وی دارای بیش از ۵۰۰۰ ساعت پرواز با هواپیمای جنگی، ۲۰۰۰ ساعت پرواز با هواپیماهای سوخت‌رسان، ۱۴۰۰ ساعت پرواز یک‌نفره و ۱۵۰۰ ساعت پرواز با هواپیماهای سبک بود. هایزر تمام مدال‌های افتخار نیروی هوایی آمریکا را تصاحب کرده بود. او از ۱۹۷۵ معاون ناتو واقع در اشتوتگارت بود و ریاست اداره مستشاری ارتش ایران نیز زیر نظر او قرار داشت.

سفر به ایران در آستانهٔ انقلاب اسلامی
-------------------------------------

وی برای مأموریتی ویژه در تاریخ ۱۴ دی ۱۳۵۷ به تهران آمد تا دولت آمریکا را در تصمیم‌گیری‌های بعدی و اطلاع از اوضاع ایران یاری کند. او در طول مدت اقامت بیش از یک‌ماههٔ خود در ایران، فقط یکبار به دیدار محمدرضا شاه پهلوی رفت و در آن جلسه، از روز و ساعت خروج محمدرضا شاه پهلوی از ایران مطلع شد. علی‌رغم اینکه سفر وی به صورت محرمانه انجام شده بود، اما خبر ورود وی در دو روز بعد، یعنی در ۱۶ دی ۱۳۵۷ فاش شد.

این خبر در روزنامه‌های عصر روز ۱۶ دی ۱۳۵۷ اعلام شده بود که معاون فرماندهی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) بدنبال تشکیل کنفرانس سران در «گوادلوپ» و در ساعات اوّلیه کنفرانس با مأموریت ویژه‌ای از طرف دولت آمریکا به تهران اعزام شده‌است. این جریان موجب پخش شایعاتی در میان مردم می‌گردد که آمریکا می‌خواهد مجدداً کودتایی شبیه کودتای ۲۸ مرداد در ایران به راه بیندازد. رادیوهای خارج از ایران نیز گزارش دادند، این ژنرال چهار ستاره که نام او «رابرت هایزر» می‌باشد، با مقامات نظامی ایران دیدار و گفتگو کرده است و هدف دیدار او از ایران مشخص نشده است.

او در کتاب خاطراتش نوشته است: «من برای بررسی این مسئله، مخفیانه به تهران آمدم که کودتا چگونه میسر است و آیا اصلاً به مصلحت هست یا نه؟ پس از بررسی‌های بسیار، از واشینگتن دستور رسید که دولتی قوی به رهبری شاپور بختیار تشکیل شود. در صورتی که این کار شکست بخورد کودتای نظامی انجام خواهد شد.»

  

به نوشتهٔ مرکز اسناد انقلاب اسلامی مأموریت هایزر در ایران چهار موضوع را دنبال می‌کرد:

* ممانعت از عملیات خودسرانه و حساب نشده ارتش پس از فرار شاه از ایران
* موظف‌سازی ارتش به حمایت از دولت بختیار و کودتای نظامی در صورت لزوم
* مشخض‌سازی سرنوشت قراردادهای فروش سلاح‌های پیشرفته آمریکا به ایران
* ممانعت از بتصرف‌درآمدن وسایل و سلاح‌های مدرن آمریکا در ایستگاه‌های رادار در ایران توسط شوروی

اما در نهایت با گسترش دامنهٔ اعتراضات و انقلاب، کاری از دست هایزر و کاخ سفید برنیامد و چند روز پیش از پیروزی انقلاب تهران را ترک کرد.

  

می‌دهند

باشد.»

کند.

مرگ
---

او در ۲۲ سپتامبر ۱۹۹۷ در مرکز پزشکی پایگاه نیروی هوایی تراویس درگذشت. در برخی منابع آمده افرادی از مکتب رفعتیسم در پایگاه تراویس او را به قتل رساندند.

منابع
-----

1. 1 2 3 4
2. ↑  «مأموریت ویژه «ژنرال رابرت هایزر»». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۳ دی ۱۳۸۸.
**مایعات بدن** مایعات درون بدن انسان هستند. در یک مرد بالغ سالم لاغر، کل مایعات بدن در حدود ۶۲٪ (۶۰–۶۷٪) از کل وزن بدن است. معمولاً میزان آب در زنان کمی پایین‌تر است. درصد دقیق مایعات نسبت به وزن بدن با عکس درصد چربی بدن متناسب است. به عنوان مثال، یک مرد لاغر ۷۰ کیلوگرمی (۱۶۰ پوند) حدود ۴۲ لیتر (۴۲–۴۷) آب در بدن خود دارد. مایعات بدن به دو دسته برون‌سلولی و درون‌سلولی تقسیم می‌شوند.

مایعات برون‌سلولی
-----------------

به مجموعه تمام مایعات بیرون از سلول‌ها، مایعات برون‌سلولی می‌گویند. مجموع این مایعات حدود ۲۰ درصد از وزن بدن را تشکیل می‌دهد. دو بخش عمدهٔ مایع خارج سلولی عبارتند از مایع میان بافتی که حدود سه چهارم مایع خارج سلولی را تشکیل می‌دهد و پلاسما که حدود یک چهارم مایع خارج سلولی را تشکیل می‌دهد. پلاسما همان قسمت غیر سلولی خون است که همواره از طریق منافذ غشای مویرگ‌ها با مایع میان بافتی در ارتباط می‌باشد. نفوذپذیری این منافذ تقریباً نسبت به تمام مواد محلول در مایع خارج سلولی به جز پروتئین‌ها زیاد است؛ بنابراین مایعات خارج سلولی پیوسته در حال اختلاط هستند به طوری که ترکیب پلاسما و مایعات میان بافتی تقریباً یکسان است جز پروتئین‌ها که غلظت آنها در پلاسما بیشتر است.

مایعات درون‌سلولی (ICF)
-----------------------

حدود ۲۸ لیتر از ۴۲ لیتر مایع بدن درون ۱۰۰ تریلیون سلول آن قرار دارد و به کل آن مایعات درون‌سلولی می‌گویند؛ لذا مایع داخل سلولی حدود ۴۰ درصد از وزن بدن یک مرد متوسط را تشکیل می‌دهد. ترکیب اجزای مختلف درون هر سلول مخصوص همان سلول است اما غلظت این مواد در سلول‌های مختلف شبیه هم است. مایع داخل سلولی به وسیلهٔ غشای سلولی از مایع خارج سلولی جدا شده‌است. این غشا نسبت به آب بسیار نفوذپذیر و نسبت به اکثر الکترولیت‌های بدن نفوذ ناپذیر است. مایع داخل سلولی برخلاف مایع خارج سلولی حاوی تنها مقدار کمی یون سدیم و کلر است و تقریباً فاقد یون کلسیم می‌باشد. در عوض این مایع حاوی مقادیر زیادی یون پتاسیم و فسفات به همراه مقادیر متوسط یونهای منیزیم و سولفات است که غلظت تمام آنها در مایع خارج سلولی کم است. ضمناً سلول‌ها حاوی مقادیر زیادی پروتئین هستند یعنی تقریباً ۴ برابر پروتئین پلاسما.

اختلالات بالینی تنظیم حجم مایعات
--------------------------------

غالباً غلظت سدیم پلاسما اولین سنجشی است که پزشک می‌تواند به آسانی برای ارزیابی وضعیت مایعات بیمار انجام دهد. معمولاً اسمولاریته پلاسما را اندازه‌گیری نمی‌کنند اما باتوجه به این که سدیم و آنیون‌های همراه آن (عمدتاً کلر) بیش از ۹۰ درصد از مواد حل شدنی مایع خارج سلولی را تشکیل می‌دهند، در بسیاری از شرایط می‌توان غلظت سدیم پلاسما را معرف قابل قبولی از اسمولاریتهٔ پلاسما در نظر گرفت. اگر غلظت سدیم پلاسما کمتر از حد طبیعی (کمتر از حدود 142 mEq/lit) باشد می‌گویند فرد دچار هیپوناترمی است. همچنین اگر غلظت سدیم پلاسما به بیشتر از حد طبیعی برسد فرد دچار هایپرناترمی است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Body fluid». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۸ آوریل ۲۰۲۰.
* فیزیولوژِی گایتون هال ۲۰۱۶، بخش پنجم: مایعات بدن و کلیه‌ها
**بازاربد** (پارسی میانه: wāzārbed) یکی از مناصب ایران در زمان ساسانیان و رئیس بازار بود. وی کنترل وزنه‌ها و اندازه‌ها را بر عهده داشت و این جایگاه معمولاً توسط خواجه‌ها اشغال می‌شد. در سنگ‌نوشته شاپور یکم بر کعبه زرتشت ذکر شده‌است که در آن زمان شخصی به نام ویروی صاحب این مقام بود.

**آگورانوموس** (به یونانی: ἁγορανόμος) در یونان باستان هم‌ارز بازاربد بود. در آتن ده نفر نظم و ترتیب را در بازارها حفظ، اختلافات را حل و فصل، کیفیت کالاهای در معرض فروش، وزنه‌ها و اندازه‌ها را بررسی، مالیات بندر را جمع‌آوری و مقررات حمل و نقل را اجرا می‌کردند. در روم باستان نیز منصبی به نام کرول ادیل مربوط به چنین کارهایی بود.

پانویس
------

1. ↑  Floor 1987.
2. ↑  Vanzan 1998.
3. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Agoranomi". *Encyclopædia Britannica* (به انگلیسی). Vol. 1 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 381.

منابع
-----

* This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chambers, Ephraim, ed. (1728). "Agoranomus". *Cyclopædia, or an Universal Dictionary of Arts and Sciences* (1st ed.). James and John Knapton, et al.
* Floor, W. M. (1987). "AṢNĀF". Enciclopédia Irânica.
* Vanzan, Anna (1998). "Eunuchs". Enciclopédia Irânica.
**رود کُنگو** پس از رود نیل طولانی‌ترین رود آفریقا است. این رودخانه همچنین دومین رودخانه پرآب دنیا پس از آمازون نیز می‌باشد. طول این رود که ۴۷۰۰ کیلومتر است در کشورهای آنگولا، بوروندی، کامرون، جمهوری آفریقای مرکزی، جمهوری دموکراتیک کنگو، گابن، جمهوری کنگو، رواندا، تانزانیا و زامبیا جریان دارد و به اقیانوس اطلس می‌ریزد. رودخانه کنگو با ۲۲۰ متر (۷۲۰ فوت) ژرفا، رکورددار عمیق‌ترین رودخانه در میان رودخانه‌های کره زمین است. همچنین، تنها رودخانه بزرگ کره زمین است که ۲ بار از خط استوا عبور می‌کند.

نامگذاری
--------

صحنهٔ طلوع خورشید بر فراز رودخانهٔ کنگو
نام رودخانه کونگو از پادشاهی کنگو که در ساحل جنوبی رودخانه واقع شده‌است، گرفته شده‌است. این پادشاهی به نوبه خود برای بومیان بانتو کونگو که در قرن هفدهم با عنوان "Esikongo" شناخته می‌شد، نامگذاری شد. آبراهام اورتلیوس در نقشه جهانی خود در سال ۱۵۶۴ آنرا با عنوان "مانیچونگو" در دهانه رودخانه نامگذاری کرده‌است. نام قبایل در کنگو احتمالاً از کلمه ای برای یک اجتماع عمومی یا مجالس قبیله نشات گرفته‌است. نام مدرن مردم کنگو یا باکونگو در اوایل قرن بیستم معرفی شد.

نام زائر از یک اقتباس پرتغالی از یک کلمه Kikongo , nzere ("رودخانه") است، مختصری از nzadi o nzere ("رودخانه ای که رودخانه را بلعیده"). این رودخانه در قرنهای شانزدهم و هفدهم به عنوان زائر شناخته شده بود. به نظر می‌رسد کنگو در قرن ۱۸ به تدریج جایگزین زائر در استفاده از انگلیسی شد و کنگو نام انگلیسی ترجیحی در ادبیات قرن نوزدهم است، اگرچه اشارات به ظهیر یا زائر به عنوان نام مورد استفاده ساکنین رایج بود.

جمهوری دموکراتیک کنگو و جمهوری کنگو نام خود را از این رود گرفته‌اند. همانند جمهوری قبلی کنگو که در سال ۱۹۶۰ از کنگو بلژیک استقلال به دست آورد. جمهوری کنگو (زائر) در طی سالهای ۱۹۷۱–۱۹۹۱ نیز نام این رودخانه را گرفت، که البته پیش از آن نام آن از واژه‌های فرانسوی و پرتغالی بود.

نگارخانه
--------

* 
* 
*

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Bossche, J.P. vanden; G. M. Bernacsek (1990). *Source Book for the Inland Fishery Resources of Africa, Volume 1*. Food and Agriculture Organization of the United Nations. pp. 338–339. ISBN 978-92-5-102983-1.
2. ↑  Oberg, Kevin (July 2008). "Discharge and Other Hydraulic Measurements for Characterizing the Hydraulics of Lower Congo River, July 2008" (PDF). U.S. Geological Survey. Archived (PDF) from the original on 2011-10-15. Retrieved 2012-03-14.
3. ↑  Forbath, Peter. *The River Congo* (1979), p. 6. "Not until it crosses the equator will it at last turn away from this misleading course and, describing a remarkable counter-clockwise arc first to the west and then to the southwest, flow back across the equator and on down to the Atlantic.  
In this the Congo is exceptional. No other major river in the world crosses the equator even once, let alone twice."

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک مکان جغرافیایی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی** (انگلیسی: Center for Strategic and International Studies)
(**CSIS**) اندیشکده آمریکایی مستقر در واشینگتن، دی.سی. در ایالات متحده آمریکا است که طبق اساسنامه سازمان، تعهد به بی‌طرفی حزبی دارد. این مرکز در خصوص مسایل سیاست، اقتصاد و امنیت بین‌الملل در سراسر جهان با تمرکزی بر روابط بین‌الملل، تجارت، فناوری، دانش مالی، انرژی و ژئواستراتژی فعالیت می‌کند. این اندیشکده به موازات اعضای رسمی خود از حمایت فکری سیاستمداران میهمان که بعنوان Distinguished Statesman (دولت‌مردان متمایز) فراخوانده می‌شوند برخوردار است، از جمله ایهود باراک، کلارک مرداک، زبیگنیف برژینسکی، کارل تئودور تسو گوتنبرگ و ده‌ها سیاستمدار فعال یا بازنشسته دیگر.

در گزارش دانشگاه پنسیلوانیا، CSIS به عنوان اندیشکده رتبه اول در جهان در بین اندیشکده‌های دفاع و امنیت ملی و رتبه چهارم در بین بهترین اندیشکده‌ها با بیشترین ایده ها/پیشنهادهای نوآورانه معرفی شد.

منابع
-----

1. ↑  "Global Go To Think Tanks Report" (PDF). University of Pennsylvania. p. 51, p. 99. Archived from the original (PDF) on 9 July 2017. Retrieved February 2, 2014.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Center for Strategic and International Studies». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۶.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی موجود است. |

* وبگاه رسمی
**ال. کریگ جانستون** (انگلیسی: L. Craig Johnstone؛ زادهٔ ۱ سپتامبر ۱۹۴۲) دیپلمات است. وی قائم‌مقام پیشین کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان بوده‌است.

تحصیلات
-------

جانستون مدرک لیسانس خود را در ۱۹۶۴ از دانشگاه مریلند گرفت و تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه هاروارد گذراند و در ۱۹۷۱ فارغ‌التحصیل شد.

فعالیت حرفه‌ای
--------------

جانستون از ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۰ در ویتنام خدمت کرد. وی در این مدت آموزش زبان‌شناس ویتنامی را آموخت، سپس در ابتدا با آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده و سپس با وزارت امور خارجه ایالات متحده همکاری کرد. پس از بازگشت به ایالات متحده عضو شورای روابط خارجی شد و سپس با مؤسسه سیاست در دانشگاه هاروارد به همکاری پرداخت. جانستون در ۱۹۷۵ در یک مأموریت نجات برای شهروندان ویتنامی که به ایالات متحده کمک کرده بودند به ویتنام بازگشت و سپس به عنوان بخشی از تیمی که در اسکان مجدد پناهندگان ویتنامی کمک می‌کرد به کار پناهندگی خود ادامه داد. سپس در زمینه مذاکرات مصر و اسرائیل برای بازگشتن به صحرای سینا با مصر به مذاکره پرداخت.

جانستون به عنوان مذاکره کننده ویتنام-ایالات متحده به سفارت‌های ایالات متحده در کانادا، جامائیکا و پاریس اعزام شد. او هماهنگ‌کننده وزارت امور خارجه با مجمع عمومی سازمان ملل متحد بود، و همچنین به عنوان معاون دستیار وزیر امور خارجه در آمریکای لاتین خدمت کرد. از سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸، او سفیر ایالات متحده در الجزایر بود.

او بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۴ برای شرکت کابوت در بروکسل کار کرد و سپس به مقام دولتی بازگشت تا به عنوان مدیر منابع، برنامه‌ها و سیاست‌گذاری در دفتر وزیر امور خارجه از ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۹ خدمت کند. جانستون سپس معاون ارشد رئیس‌جمهور آمریکا در اتاق بازرگانی شد، وی بعد از ترک این سمت معاون اروپایی و مدیر کل کمپانی بوئینگ را برعهده گرفت. در ۲۰۰۷ جانستون به عنوان قائم مقام کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان معرفی شد.

جانستون یکی از اعضای آکادمی دیپلماسی آمریکا، و یکی از اعضای هیئت مدیره پناهندگان بین‌المللی، و مشارکت جهانی «صداهای حیاتی» شد.

منابع
-----

1. 1 2 3 4  "Nomination of L. Craig Johnstone To Be United States Ambassador to Algeria". *The American Presidency Project*. 17 May 1985. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 17 July 2013.
2. 1 2 3 4  "L. Craig Johnstone appointed UN Deputy High Commissioner for Refugees". *19 Apr 2007*. Reuters. Archived from the original on May 13, 2007. Retrieved 25 January 2013.
3. ↑  "L. Craig Johnstone (1942-)". U.S. Department of State, Office of the Historian. Retrieved 17 July 2013.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «L. Craig Johnstone». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۱.

پیوند به بیرون
--------------

* حضور در سی-سپن


| مناصب دیپلماتیک
 |
| --- |
| پیشین:مایکل نیولین |  **سفیر آمریکا در الجزایر**۱۹۸۵–۱۹۸۸ | پسین:کریستوفر رس |
**آلیس کولترین** ((به انگلیسی: Alice Coltrane); ۲۷ اوت ۱۹۳۷ – ۱۲ ژانویهٔ ۲۰۰۷) آهنگساز و نوازنده آمریکایی پیانو، ارگ و هارپ سبک جاز بود. وی دومین همسر جان کولترین چهره سرشناس موسیقی جاز و از معدود نوازنده‌های ساز هارپ موسیقی جاز به‌شمار می‌رفت.  

آلیس با نام اصلی آلیس مک لئود در تاریخ ۲۷ اوت ۱۹۳۷ در شهر دیترویت به دنیا آمد. وی به فراگیری موسیقی کلاسیک پرداخت و همچنین تحت نظر باد پاول در پاریس موسیقی جاز را آموخت.   
آلیس در سال ۱۹۶۰ با کنی پانچو هگوود ازدواج کرد و از این ازدواج صاحب یک دختر شد. او در سال‌های ۱۹۶۲ و ۶۳ در گروه چهارنوازی تری گیبس ساز می‌زد و آنجا بود که با جان کولترین ملاقات کرد. آنها در سال ۱۹۶۵ با یکدیگر ازدواج کردند که حاصل این ازدواج ۳ فرزند بود. در ژانویه سال ۱۹۶۶ وی جایگزین مککوی تاینر پیانیست گروه جان کولترین شد و این همکاری را تا زمان مرگ همسرش جان در سال ۱۹۶۷ ادامه داد. پس از آن با گروه خودش و گروهی متشکل از فرزندانش به اجرای برنامه پرداخت.  

آلیس در سال ۲۰۰۷ بر اثر نارسایی تنفسی در بیمارستان و مرکز پزشکی وست هیلز واقع در در حومه لس آنجلس درگذشت و در در پارک یادبود پاین‌لاون فرمینگدل، شهرستان سافک، نیویورک و در کنار جان کولترین به خاک سپرده شد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Alice Coltrane». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ مارس ۲۰۱۶.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آلیس کولترین موجود است. |

* وبگاه رسمی

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد افراد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**دایموند هد** یک مخروط آتشفشانی در جزیره اواهو، هاوایی است. در زبان هاوایی به نام له‌های خوانده می‌شود. نام انگلیسی آن در قرن نوزدهم توسط دریانوردان انگلیس انجام شد، که کریستال‌های کلسیت موجود در ساحل مجاور را برای الماس اشتباه گرفتند.

زمین‌شناسی
----------

دایموند هد بخشی از سیستم مخروطها منافذ و جریانهای فوران آتشفشانی مرتبط با آنها است که به‌طور کلی با عنوان سری آتشفشانی هونولولو شناخته می‌شوند، از زیر مجموعه آتشفشان کو اولاو که مدت‌ها پس از تشکیل آتشفشان و فروکش کردن آن اتفاق افتاد. علاوه بر دایموند هد سری آتشفشانی هونولولو رشته‌ای از نقاط دیدنی معروف جزیره اواهو را ایجاد کرده‌است، از جمله دهانه کوکو هد، پانچ باول، هانوما بی و جزیره ماناما.

به مانند بقیه سری‌های آتشفشانی هونولولو، دایموند هد بسیار جوان تر از آتشفشان اصلی کوه کو لائو است. در حالی که کو لائو نزدیک به ۲/۶ میلیون سال قدمت دارد، سن دایموند هدالماس بین ۴۰۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰۰ سال تخمین زده می‌شود.

 نمای از حاشیه نشان دادن محله وایکیکی (سمت چپ)، مخروط (سمت راست) و تابلو در اوج (وسط)

پانویس
------

1. ↑  USGS Topo map at  بایگانی‌شده در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine
2. ↑
3. ↑  Mary Kawena Pukui, Samuel H. Elbert, Esther K. Mookini, eds. (1964). *Place Names of Hawaii,* revised and expanded edition. Honolulu: University of Hawaiʻi Press. شابک ‎۰−۸۲۴۸−۰۵۲۴−۰.
4. ↑  "A geologic tour of the Hawaiian Islands: Oʻahu". *HVO Volcano Watch*. USGS Hawaiian Volcano Observatory. 14 January 2016. Archived from the original on 11 December 2016. Retrieved 11 February 2017.
ناس (استفاده از گیره برای مقایسهٔ اندازه)
**ناس** یا **نسوار** نام یک ماده مخدر گیاهی اعتیادآور است که با برگ تنباکو ساخته می‌شود. ناس، سبز رنگ است و طعم و بوی تندی دارد. این ماده بیشتر در افغانستان ساخته می‌شود. استفاده از ناس را *نسوار انداختن* یا ناس انداختن نیز می‌گویند و مصرف‌کننده ناس را *ناسی* می‌نامند. ناس بوی بدی دارد و اغلب به صورت خالص یا به همراه دستمال می‌اندازند که به این عمل پِرچان کردن می‌گویند. (فشرده سازی درون دستمال) و پرچان‌کنندهٔ ناس را «ناسِر»
می‌نامند. ناس همانند سیگار اعتیادآور است.

کاربرد
------

برگ‌های خشک کردهٔ تنباکو را نرم می‌کوبند و با اندکی آهک مخلوط کرده و در جلو دهان، میان لب و دندان می‌گذارند و بعد از ایجاد اثر سرخوشی آور، آن را به بیرون می‌ریزند. ناس در ابتدا به علت داشتن اهک لبها را کمی می سوزاند و بر روی سلامت

```
لب ها تاثیر منفی میگذارد.
```

عوارض و اثرات
-------------

مقالهٔ اصلی: تأثیرات تنباکو بر سلامت انسان
عمدهٔ اثر روانی و سرخوشی‌آور ناس از میزان بالای نیکوتین موجود در آن ناشی می‌شود که از طریق مخاط دهان جذب و وارد جریان خون می‌شود. آهکی که در ساخت ناس به کار می‌رود موجب سوزاندن، آسیب و عفونت بافت لثه و دهان می‌شود. برخی از تولیدکنندگان در هنگام ساخت ناس، مخدرهای دیگری را هم با آن مخلوط می‌کنند که عوارض بسیاری را در پی دارد. و موجب سرطان لثه می‌شود.

منابع
-----

1. ↑  «دیکشنری آنلاین آبادیس - Abadis Dictionary - معنی نسوار». *dictionary.abadis.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۳.
2. ↑  «عوارض هولناک اعتیاد به مصرف «ناس»». سلامت آنلاین. ۲۰۱۷-۰۲-۰۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۲۳.
**صفوان بن امیه** (به عربی: *صفوان بن أمية*) صحابه محمد پیامبر اسلام بود.: 81

خانواده
-------

او از قبیله بنی جمح قریش بود. پدرش امیه بن خلف از بزرگان قریش بود. مادرش کریمه بنت معمر بن حبیب بود.: 43

گرویدن به اسلام‌
----------------

هنگامی که مسلمانان مکه را در سال ۶۳۰ محاصره کردند، صفوان به عکرمه بن ابی‌جهل در مقاومت نهایی در مقابل محمد در خندمه پیوست. در آنجا با خالد بن ولید مواجه شدند که آن‌ها را از پای درآورد.: 549–550: 177–178

ناجیه همسر صفوان اسلام آورد، اما صفوان به جده فرار کرد و قصد داشت به یمن برود. قبل از حرکت کشتی عمیر بن وهب او را پیدا کرد و عمامه محمد را به او نشان داد و گفت صفوان خودت را نابود نکن من از پیامبر خدا برایت نشانه‌ای آوردم. ابتدا صفوان به او گفت برو، اما عمیر اصرار کرد و گفت‌: پسر عموی تو نیکوترین و نیکوکارترین و بردبارترین مردم است، قوت او قدرت تو، عزتش عزت توست، و فرمانروایی او فرمانروایی توست. صفوان پاسخ داد که او از محمد "در ترس فانی" است، اما عمیر تکرار کرد که او آنقدر سخاوتمند و بردبار است که به کشتن او فکر نمی‌کند و سرانجام صفوان موافقت کرد که با عمیر به مکه بازگردد. محمد تأیید کرد که او واقعاً به صفوان امان داده است. زمانی که صفوان برای‌ بررسی گزینه‌های خود دو ماه فرصت خواست، محمد بن او پاسخ داد که او چهار ماه فرصت دارد. : 555: 184–185

چند هفته بعد صفوان پیغامی از محمد دریافت کرد که در آن اسلحه و زره او را به امانت می‌خواهد «تا فردا با دشمن خود بجنگیم». صفوان پرسید که آیا محمد قصد دارد او را مجبور به تحویل سلاح کند؟ اما وقتی به او گفتند که این فقط یک درخواست دوستانه است و اموالش پس داده خواهد شد، پاسخ داد که مخالفتی ندارد.

او برای حمله محمد به هوازن در جنگ حنین، صد قبضه پست و اسلحه دیگر را ترتیب داد.: 567: 7

صفوان در حنین برای محمد جنگید، در این نبرد به برادرش گفت: «من ترجیح می‌دهم مردی از قریش بر من حکومت کند تا مردی از حوازین»: 569: 10 and at the Siege of Ta'if.

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3  Muhammad ibn Jarir al-Tabari. *Tarikh al-Rusul wa'l-Muluk*. Translated by Fishbein, M. (1998). *Volume 8: The Victory of Islam*. Albany: State University of New York Press.
3. ↑  Muhammad ibn Jarir al-Tabari. *Tarikh al-Rusul wa'l-Muluk*. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). *Volume 39: Biographies of the Prophet's Companions and Their Successors*. Albany: State University of New York Press.
4. ↑  Muhammad ibn Umar al-Waqidi. *Kitab al-Maghazi*. Translated by Faizer, R. Ismail, A. & Tayob, A. K. (2011). *The Life of Muhammad*. London & New York: Routledge.
5. 1 2  Muhammad ibn Jarir al-Tabari. *Tarikh al-Rusul wa'l-Muluk*. Translated by Poonawala, I. K. (1990). *Volume 9: The Last Years of the Prophet*. Albany: State University of New York Press.
6. 1 2  Malik ibn Anas, *Al-Muwatta* 28:44.
افراد لزبین، همجنس‌گرا، دوجنس‌گرا و تراجنسیتی (LGBT) در صربستان ممکن است با تبعیض‌های قانونی مواجه شوند که ساکنان غیردگرباش یا دگر‌ جنس‌گرا با آن مواجه نیستند. فعالیت جنسی همجنس‌گرا مرد و زن (گی و لزبین) در صربستان قانونی است و تبعیض بر اساس گرایش جنسی در زمینه‌هایی مانند اشتغال، آموزش، رسانه‌ها، و ارائه کالاها و خدمات و … ممنوع است. با این وجود، خانوارهای تحت سرپرستی زوج‌های همجنس‌گرا، واجد شرایط حمایت‌های قانونی مشابهی نیستند که برای زوج‌های دگر جنس گرا وجود دارد.

در می ۲۰۱۴(اردیبهشت ۱۳۹۳ هجری شمسی)، عفو بین‌الملل صربستان را یکی از تعدادی از کشورهایی معرفی کرد که در آن فقدان قانون برای مقابله با همجنس‌گرا هراسی (همجنس‌گرا ستیزی) و تراجنسی هراسی (تراجنسی ستیزی) وجود دارد و خاطرنشان کرد که مقامات دولتی بارها راهپیمایی‌های غرور اقلیت‌های جنسیتی (LGBT Pride) را بر اساس تهدیدهای خشونت‌آمیز علیه گروه‌های همجنس‌گرا ممنوع کرده‌اند و شکست خورده‌اند. برای محافظت از افراد و سازمان‌های دگرباشان جنسی در برابر تبعیض، از جمله تهدیدات کلامی و رسانه‌های اجتماعی و حملات فیزیکی. بلگراد پراید (راه‌پیمایی و تجمع اقلیت‌های جنسیتی در بلگراد پایتخت صربستان) با موفقیت در سپتامبر ۲۰۱۴ (شهریور ۱۳۹۳ هجری شمسی) در بلگراد برگزار شد. از آن زمان، رژه‌های غرور (راه‌پیمایی‌های اقلیت‌های جنسیتی) موفقی هر ساله برگزار می‌شود و شهرداران منطقه ای و برخی از وزرای دولت به‌طور مرتب در آن شرکت می‌کنند. در سال ۲۰۱۶، انجمن ILGA-Europe(انجمن حمایت از حقوق دگر باشان اروپا) صربستان را از نظر حقوق دگرباشان جنسی از ۴۹ کشور اروپایی در رتبه ۲۸ قرار داد.

در ژوئن ۲۰۱۷(خرداد ۱۳۹۶)، آنا برنابیچ نخست‌وزیر صربستان شد، به عنوان اولین زن و اولین همجنس‌گرا که به‌طور آشکار این مقام را بر عهده گرفت، و به‌طور کلی دومین زن رئیس دولت دگرباشان جنسی (بعد از یوهانا سیگواردوتیر از ایسلند) شد. او همچنین اولین نخست‌وزیر صربستان بود که در رژه غروراه پیمایی اقلیت‌های جنسیتی) شرکت کرد.

منابع
-----

1. ↑  «Donet Pravilnik o načinu izdavanja i obrascu potvrde nadležne zdravstvene ustanove o promeni pola». *Geten* (به صربی). دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۰۱.
2. ↑  «Pravilnik o načinu izdavanja i obrascu potvrde nadležne zdravstvene ustanove o promeni pola: 103/2018-48». *www.pravno-informacioni-sistem.rs*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۰۱.
با سید عبدالکریم لاهیجی اشتباه نشود.

**عبدالکریم لاهیجی** (متولد: ۱۳۱۹ خورشیدی در تهران) حقوق‌دان، از مؤسسان جمعیت ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر، رئیس دائمی و افتخاری فدراسیون جهانی جامعه‌های حقوق بشر و نایب‌رئیس پیشین آن، مدیر اتحادیه حقوق بشر در ایران و فعال حقوق بشر مقیم پاریس از با سابقه‌ترین فعالان حقوق بشر در ایران است. وی فارغ‌التحصیل دبیرستان دارالفنون است و در سال ۱۹۶۵ مدرک دکترای حقوق خصوصی را از دانشگاه تهران دریافت کرده.او جزو نویسندگان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است.

لاهیجی در دوران سلطنت پهلوی وکالت بسیاری از زندانیان سیاسی از جمله آیت‌الله طالقانی، دکتر شاپور بختیار، داریوش فروهر، به‌آذین (محمود اعتمادزاده) و … را بر عهده داشت.

لاهیجی در دولت بازرگان پیشنهاد پست‌های وزارت دادگستری و وزارت آموزش پرورش را نپذیرفت و به فعالیت‌های حقوق بشری در ایران پرداخت. وی همچنین از مخالفان سرسخت اعدام در طول دوره فعالیتش بوده است.

زندگی‌نامه
----------

لاهیجی در فیلم *قضیه شکل اول، شکل دوم* کیارستمی، ۱۳۵۸
عبدالکریم لاهیجی در ۱۳۱۹ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. او مدرک دکترای خود را از دانشگاه تهران در سال ۱۹۶۵ اخذ نمود. بنابر گفتهٔ خودش علاقه او به دفاع از حقوق بشر در دبیرستان شروع شد و در دانشکده حقوق شدت گرفت. او در سال ۱۹۷۷ انجمن حقوقدانان ایرانی و انجمن ایرانی برای آزادی و حقوق بشر را با هدف ارتقای اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر تأسیس نمود و پس از انقلاب او از اولین افرادی بود که اعدام‌ها و دیگر اشکال نقض حقوق بشر در حکومت جدید را محکوم نمود. وی در اسفند ماه ۱۳۶۰ پس از حدود یک سال زندگی مخفیانه در ایران مجبور به ترک کشور به ترکیه و از آنجا به فرانسه شد، از زمان مهاجرتش به فرانسه در سال ۱۹۸۲، لاهیجی کانون دفاع از حقوق بشر در ایران را به منظور افشای کارنامه حقوق بشری جمهوری اسلامی تأسیس نمود. در سال ۱۹۸۴ کانون دفاع از حقوق بشر به فدراسیون بین‌المللی نهادهای حقوق بشر (که مقر آن در اروپا است) پیوست. لاهیجی برای چهار دوره به عنوان نایب رئیس در فدراسیون انتخاب گردید و پس از آن در سال ۲۰۱۳ به ریاست این سازمان انتخاب شد. در راستای فعالیت‌های حقوق بشری، لاهیجی در ده‌ها دانشگاه و جوامع مدنی در اروپا و آمریکای شمالی سخنرانی کرده، سه کتاب و بیشتر از صد مقاله در مطبوعات و سایت‌های خارج از کشور نوشته است. در سال ۱۹۹۰، عبدالکریم لاهیجی جایزه دیده بان حقوق بشر را برای تلاش‌هایش در انعکاس حقوق بشر در سرتاسر دنیا، دریافت نمود.

منابع
-----

1. ↑  «لاهیجی رئیس فدراسیون بین‌المللی نهادهای حقوق بشر شد». فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر در ایران.
2. 1 2 3  «عبدالکریم لاهیجی». پژواک حقوق بشر در ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۶ مارس ۲۰۱۴.
3. ↑  «مصاحبه با دکتر عبدالکریم لاهیجی در یوتیوب». سایت یوتیوب.
4. ↑  «عبدالکریم لاهیجی: در مبارزه علیه اعدام مصمم هستیم». دویچه‌وله.
5. ↑  «مصاحبه توانا با دکتر عبدالکریم لاهیجی در وبگاه توانا». سایت توانا. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ فوریه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۳.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ***عبدالکریم لاهیجی*** موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***عبدالکریم لاهیجی*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* گفتگو با عبدالکریم لاهیجی دربارهٔ کتابش «*دموکراسی و حقوق بشر در ایران (سومین دهه جمهوری اسلامی)*»، رادیو فرانسه
**گواهینامه رانندگی در ترکیه** سندی است که توسط سازمان دولتی در ترکیه صادر می‌شود و ثابت می کند که دارنده صلاحیت رانندگی وسایل نقلیه موتوری را در این کشور دارد. امتحانات گواهینامه رانندگی توسط وزارت آموزش ملی تنظیم اجرا و اداره می‌شود در حالی که گواهینامه توسط اداره کل امنیت صادر می شود. یک تبعه خارجی می تواند با گواهینامه اتحادیه اروپا به مدت شش ماه در ترکیه رانندگی کند. پس از شش ماه باید گواهینامه او به مجوز رانندگی ترکیه تبدیل شود. این قانون برای کشور ایران نیز جاری است و این قانونی برای شهروندان این کشور، به میزان دو سال اعتبار دارد. در ترکیه برای رانندگی ماشین باید حداقل هجده سال و برای رانندگی موتور حداقل شانزده سال سن داشته باشید. آزمون رانندگی شامل یک آزمون عملی و تئوری است که اخیراً برای مطابقت با مقررات اتحادیه اروپا سخت‌تر شده است. عدم تمدید گواهینامه در این کشور ۱۲ هزار لیر جریمه دارد در حالی که تمدید گواهینامه در این کشور ۱۵ لیر هزینه خواهد داشت.

منبع
----

1. 1 2  "Driving licence in Turkey". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2024-02-20.
2. ↑  «با گواهینامه ایرانی در چند کشور می‌شود رانندگی کرد؟». *فرادید | Faradeed | فرادید*. ۲۰۲۳-۱۲-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۳-۱۴.
3. ↑  «اصلاح قانون گواهی نامه رانندگی در ترکیه | TRT Persian». *www.trt.net.tr*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۳-۱۴.
4. ↑  «۱۲ هزار لیر جریمه برای عدم تمدید گواهینامه رانندگی در ترکیه | عصر ترکیه». ۲۰۲۴-۰۳-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۳-۱۴.
**استفان آستین** (به انگلیسی: Stephen F. Austin) به عنوان «پدر تگزاس» و بنیانگذار تگزاس شناخته می‌شود.

آستین متولد ویرجینیا و بزرگ شده در جنوب شرقی میسوری بود و قبل از انتقال به قلمرو آرکانزاس و بعداً لوئیزیانا در مجلس قانونگذاری ارضی میسوری خدمت می‌کرد. پدرش، موسی آستین، برای استقرار تگزاس از اسپانیا کمک هزینه امپرساریو دریافت کرد. پس از مرگ موسی آستین در سال ۱۸۲۱، استیون آستین موفق به کسب اعطای کمک هزینه امپرساریو از ایالت تازه استقلال یافته مکزیک شد. آستین تعداد زیادی از مهاجران آمریکایی را متقاعد کرد که به تگزاس نقل مکان کنند و تا سال ۱۸۲۵ آستین ۳۰۰ خانواده اول آمریکایی را به این سرزمین آورد. در طول دهه ۱۸۲۰، آستین سعی در برقراری روابط خوب با دولت مکزیک داشت و به سرکوب شورش فردونی کمک کرد. او همچنین با وجود تلاش‌های دولت مکزیک برای ممنوعیت تأسیس، از برده داری در تگزاس اطمینان حاصل کرد. وی اقدامات اولیه علیه مردم کارانکاوا را در این منطقه رهبری کرد.

همان‌طور که شهرک نشینان تگزاس به‌طور فزاینده ای از دولت مکزیک ناراضی بودند، آستین طرفدار آشتی بود، اما اختلاف نظر علیه مکزیک به انقلاب تگزاس افزایش یافت. آستین قبل از اینکه به عنوان کمیسر در ایالات متحده خدمت کند، نیروهای تگزاس را در محاصره موفق بکسار هدایت کرد. آستین در انتخابات ریاست جمهوری تگزاس در سال ۱۸۳۶ نامزد شد اما توسط سام هوستون شکست خورد. هوستون آستین را به عنوان وزیر امور خارجه جمهوری جدید منصوب کرد و آستین این سمت را تا زمان مرگ در دسامبر ۱۸۳۶ حفظ کرد.

مکانها و مؤسسات زیادی به احترام وی نامگذاری شده‌اند، از جمله پایتخت تگزاس، شهرستان آستین، آستین بایو، دانشگاه ایالتی استفان اف آستین، کالج آستین و مدارس دولتی متعدد.

جستارهای وابسته
---------------

* جمهوری تگزاس

پانویس
------

1. ↑  مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Stephen F. Austin». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.
2. ↑  Gregg Cantrell (1 August 2001). *Stephen F. Austin: Empresario of Texas*. Yale University Press. p. 2. ISBN 0-300-09093-5. ...generations of Texans have come to revere Austin as the Father of Texas...
3. ↑  Hatch (1999), p. 43.
**کنت‌نشین بارسلون** (لاتین: Comitatus Barcinonensis) در ابتدا یک منطقه مرزی تحت حکومت امپراتوری کارولنژی بود. در قرن دهم، کنت‌های بارسلونا به‌تدریج به حاکمان مستقل و موروثی در جنگ دائمی با خلافت اسلامی کوردوبا و دولت‌های جانشین آن تبدیل شدند. کنت‌ها از طریق ازدواج، اتحاد و معاهدات، سایر شهرستان‌های کاتالونیا را تصاحب کردند و نفوذ خود را در امتداد اکسیتانیا گسترش دادند. در سال ۱۱۶۴، کنت‌نشین بارسلونا وارد اتحاد شخصی با پادشاهی آراگون شد. از آن به بعد، تاریخ این کنت‌نشین در تاج آراگون خلاصه می‌شود.

ریشه
----

خاستگاه آن به اوایل قرن هشتم بازمی‌گردد، زمانی که مسلمانان کنترل سرزمین‌های شمالی پادشاهی ویزیگوت در اسپانیا و شمال‌شرقی اسپانیا و جنوب فرانسه امروزی را به دست گرفتند. امپراتوری فرانک تحت رهبری پادشاهان کارولنژی سعی در شکست مسلمین داشت. این امر با تسخیر سرزمین‌های سپتیمانیا که مورها در قرن هشتم به آن حمله کردند میسر شد. این امر در نهایت منجر به تشکیل یک منطقه حائل مؤثر بین شبه جزیره ایبری مسلمان با دوک‌نشین آکیتن و پروونس شد.

نقش فرانک‌ها
------------

این منطقه پس از فتح خیرونا (۷۸۵) و به ویژه از زمانی که در سال ۸۰۱، شهر بارسلون توسط پادشاه لوئی یکم تسخیر و به امپراتوری فرانک ملحق شد، تحت تسلط فرانک‌ها بود. کنت‌نشین بارسلون در آن زمان تأسیس شد و به پادشاه فرانک‌ها خراج می‌داد.
در ابتدا، حکومت این کنت‌نشین، بر عهده اشراف محلی بود. با این حال، سیاست‌هایی که آن‌ها در تلاش برای حفظ صلح با مسلمانان حاکم بر اندلس اتخاذ کردند منجر به متهم شدن ایشان به خیانت نزد پادشاه شد. پس از شکست در یک دوئل، بر اساس قانون ویزیگوت‌ها، حاکم وقت خلع و تبعید شد و دولت این شهر به دست اشراف فرانکی افتاد. با این حال، اشراف ویزیگوت با انتصاب سونیفرد اول از اورگل-سردانیا به عنوان کنت بارسلون در سال ۸۴۴ اعتماد پادشاه را بازیافتند.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «County of Barcelona». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۱.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کنت‌نشین بارسلون موجود است. |
**بهرام تاج‌گردون** (زاده ۱۳۲۵ در گچساران) سیاستمدار اصلاح‌طلب ایرانی است، که در دوره‌های اول و سوم مجلس شورای اسلامی بعنوان نماینده گچساران از استان کهگیلویه و بویراحمد در مجلس حضور داشت.

وی دانش‌آموخته کارشناسی زیست‌شناسی است. او از نجات یافتگان بمب‌گذاری در دفتر حزب جمهوری اسلامی در تاریخ ۷ تیر ۱۳۶۰ می‌باشد.

مجلس شورای اسلامی
-----------------

تاجگردون در انتخابات دوره نخست مجلس شورای اسلامی، در رقابت‌های انتخاباتی با کسب ۵۲٫۵ درصد، از مجموع ۳۹ هزار و ۳۲۳ آراء ماخوذه، ۲۰ هزار و ۶۵۰ رای را به خود اختصاص داد و موفق شد به مجلس نخست راه یابد.

وی همچنین در انتخابات دوره سوم مجلس شورای اسلامی با کسب ۳۷٫۷ درصد از ۱۱۳ هزار و ۱۸ رای ماخوذه (۴۲هزار و ۵۹۴ رای) به مجلس سوم راه یافت. وی در انتخابات مجلس چهارم رد صلاحیت شده و در مجلس ششم با وجود پیروزی به دلیل ابطال نتیجه انتخابات از راه یابی به مجلس بازماند. در دوره‌های بعد نیز صلاحیت او برای حضور در انتخابات تأیید نشد.

منابع
-----

1. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ مه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۷ آوریل ۲۰۱۶.
2. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۷ آوریل ۲۰۱۶.
شاتو دو شوورنی
**شاتو دو شووِرنی** (انگلیسی: Château de Cheverny) یک شاتو در شهرستان لوآر-ا-شر فرانسه و یکی از شاتوهای دره لوآر است.

«آنری لو مارشو» در سال ۱۳۱۵ میلادی مالک این عمارت و املاک اطرافش بود که در پایان قرن ۱۴، آن را با تمامی «خانه‌ها، ماشین‌های عصاره‌گیری و تاکستان‌های اطراف» به «ژان اورو» فروخت. نوهٔ او «ژاک اورو» (لُرد شووِرنی) که در دوران فرمانروایی لوئی یازدهم، شارل هشتم و لوئی دوازدهم خدمت کرده بود، این کاخ را به ارث برد. تصویری که در یکی از طراحی‌های اتین مارتلانژ در سال ۱۶۲۴ از این کاخ دیده می‌شود، در اوایل قرن ۱۶ میلادی توسط «ژاک اورو» یا پسرش «رائول اورو» بازسازی شده بود. رائول در سال ۱۵۱۰ از پادشاه اجازه خواست تا به استحکام عمارت جدید بپردازد. این زمین‌ها و عمارت‌های آن در نهایت به «آنری اورو»، کنت دو شووِرنی، سپهبد و خزانه‌دار ارتش لوئی سیزدهم رسید که یکی از نوادگانش به نام «مارکی دو ویبره»، مالک بعدی آن شد.

اندکی بعد به سبب تقلب در وظایف دولتی، این کاخ مصادره شد و به مالکیت پادشاه درآمد. هانری دوم هم آن را به معشوقه‌اش دیان دو پواتیه بخشید. اما دیان شاتو دو شنونسو را بیشتر دوست داشت و این کاخ و املاکش را به پسر مالک قبلی آن «فیلیپ اورو» فروخت که آن را مابین سال‌های ۱۶۲۴ تا ۱۶۳۰ بازسازی نمود. طراحی این کاخ در آن هنگام شباهت‌هایی به کاخ لوکزامبورگ داشت. این کاخ مجدداً در سال ۱۷۶۸ تحت یک بازسازی داخلی اساسی فرار گرفت.

خانواده اورو که در دوران انقلاب فرانسه می‌باید از بخش بزرگی از ثروتش چشم‌پوشی می‌نموند، آن را در سال ۱۸۰۲، در دوران کنسول‌های فرانسه و تقریباً دو سال پیش از اعلام امپراتوری اول فرانسه فروختند، اما دوباره کاخ را در سال ۱۸۲۴، در جریان بازگشت بوربون‌ها به سلطنت فرانسه تحت پادشاهی شارل دهم خریدند. در دوران فرمانروایی چارلز دهم، اشراف بار دیگر در موقعیت سیاسی و اقتصادی بسیار مستحکمی قرار گرفتند.

در سال ۱۹۱۴ مالک این کاخ درهای آن را به روی عموم گشود. خاندان دو ویبره امروزه همچنان مالکیت این کاخ را در اختیار دارند و این مکان یکی از نقاط توریستی مهم این منطقه است. الیزابت، شهبانوی مادر در سال ۱۹۶۳ از این کاه بازدید نمود.

در داخل کاخ، ۵ پرده‌های نگارین بلژیکی و نقاشی‌هایی از موریس کانتن دو لا تور، ژان کلوئه، یاسانت ریگو و سیمون ووئه وجود دارد.

تن‌تن
-----

 کاخ مولینسار در *ماجراهای تن‌تن و میلو* شاتو دو شوورنی الهام گرفته‌ شده است.
خالق مجموعه داستان‌های ماجراهای تن‌تن و میلو، هرژه، طرح کاخ مولینسار را از شاتو دو شوورنی الهام گرفته‌است.

منابع
-----

1. ↑  Presentation of the Chateaux of the Loire Valley on Eurochannel
2. ↑  (Blancher-p5 - Le Bourhis & p5")
3. ↑  "Sport & General Press Agency - the Queen Mother in France".

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Château de Cheverny». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۲.

پیوند به بیرون
--------------

* وبگاه رسمی

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ شاتو دو شوورنی موجود است. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت (از طریق ویاف)

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان

 |
**ژویس بلو** (به فرانسوی: Joyce Blau) (زادهٔ ۱۸ مارس ۱۹۳۲ در قاهره، مصر) از زبان‌شناسان و ایران‌شناسان با گرایش زبان و ادبیات کردی است.

او دارای دکتری زبان‌شناسی کردی از دانشگاه سوربن و همچنین استاد مؤسسه ملی زبان‌ها و تمدن‌های شرقی (INALCO) است. این مؤسسهٔ فرانسوی مرکزی برای آموزش عالی و تحقیقات علمی دربارهٔ زبان‌ها و تمدن‌های شرقی است و بسیاری از این زبان‌ها نیز در این مرکز تدریس می‌شوند. او خزانه‌دار انستیتو کرد پاریس است.

پیشینه و کار
------------

جویس بلو در قاهره متولد شده‌است. در دهه ۵۰ به فرانسه رفت و تحصیلات دانشگاهی‌اش را در زمینه زبان‌های عربی، فارسی و کُردی آغاز کرد و لیسانس زبان و ادبیات کُردی گرفت. نخست مدتی در بلژیک مشغول به کار شد سپس از سال ۱۹۷۰ در فرانسه به تدریس در دانشکده زبان‌های شرقی پرداخت. او دکترای خود را با هدایت ژیلبر لازار، ایران‌شناس فرانسوی انجام داد.

یکی از استادان او کامران بدرخان بود که بلو کرمانجی را نزد او آموخت و سپس خود شخصاً به آموختن سورانی پرداخت. سپس به عراق رفت و چندین ماه در عراق زندگی کرد. پس از مرگ بدر خان وی جانشین استاد خود در دانشگاه سوربن شد. وی هم‌اکنون در این دانشگاه مشغول تدریس کُردی کُرمانجی است و همچنین تدریس درس‌هایی مانند فرهنگ کُردی و تمدن کُرد را نیز عهده‌دار است.

پروفسور بلو عضو یک گروه تحقیقاتی به نام (دنیای ایرانی) در مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه (CNRS) است. او شمار زیادی مقاله تحقیقی در مورد زبان و ادبیات کردی نوشته‌است. همچنین کتب مهمی چون روش‌شناسی زبان کردی کرمانجی، روش‌شناسی زبان کردی سورانی، خاطرات کردستان، کردی عمادیه و کوهستان سنجار و مسئله کرد (مجموع مقالات جامعه‌شناسی و تاریخی) را نگاشته‌است.

پانویس
------

1. ↑  "Who is the Kurdish Institute ?". *Institutkurde.org* (به انگلیسی). Retrieved 2020-02-07.
2. ↑  Blau, Joyce (2006-12-31). "Une perspective historique sur les études kurdes. Entretien avec Joyce Blau". *European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey* (به فرانسوی) (5). ISSN 1773-0546.

منابع
-----

* بلو، جویس: کلیات زبان و ادبیات کردی، مترجم: ضیا مجیدی، لیلا. در: مجله «گوهران». بهار ۱۳۸۶ - شماره ۱۵.
**آریستوفان بیزانتیومی** زبان‌شناس و واژه‌نویس‌ بزرگ یونان باستان و شاید بزرگ‌ترین زبان‌شناس باستان بود که در حدود ۲۵۷ ق م زاده شد و در حدود ۱۸۰ درگذشت. او در اسکندریه برآمد و در ۱۹۵ ق م در کتاب‌داری کتاب‌خانهٴ موزیوم اسکندریه جانشین اراتوستن شد.

آریستوفان علایم تکیهٴ صدا بر روی حروف کلمات و نشانه‌های وصل و فصل را انتظام بخشید و فن تصحیح انتقادی متون را اصلاح کرد. او از آثار هومر و انساب خدایان هزیود نسخه‌های بهتری فراهم کرد، نخستین مجموعهٴ آثار پیندار را مدون ساخت، و نسخه‌های تازه‌ای از کلیات آثار اوریپید و آریستوفان ترتیب داد. او یک واژه‌نامهٴ یونانی تألیف کرد و در شباهت‌ها و قاعده‌مندی‌های دستوری به مطالعه پرداخت.

بعضاً اختراع نشانه‌های وصل و فصل را به آریستوفان نسبت داده‌اند. اساسی‌ترین اختراعات الزاماً مربوط به اشخاص گمنام است و اغلب در مراحل اولیه‌شان به‌طور ناخودآگاه صورت گرفته. این اختراعات به خاطر همان اساسی بودنشان بایستی بر بسیاری از افراد هوشمند معلوم شده باشد، با این حال، حتی آنچه را که کاملاً به وضوح می‌بینند، نمی‌توانند ثمرات آن را کاملاً در نظر بگیرند. در آن هنگام، اختراع نشانه‌های وصل و فصل، علایم تکیه و وسایلی از این قبیل (مثلاً استعمال حروف بزرگ) حقاً ضرورتی اساسی داشت. آنان که مجبور شده‌اند متون فاقد نشانه‌های وصل و فصل و حروف بزرگ را مطالعه کنند (از قبیل آثار عربی) این مطلب را عمیق‌تر درک می‌کنند. جالب است توجه کنیم که این اختراع بزرگ تا دیرزمانی هیچ رواجی نیافت. حتی تا سدهٴ سیزدهم دست‌نبشته‌هایی داریم که فاقد نشانه‌های یاد شده‌است. تا سدهٴ شانزدهم علایم نقطه‌گذاری قبول عام نیافت -- تا هفده قرن پس از آریستوفان! -- تا به تدریج به وسیلهٴ فن چاپ به حد کافی ترویج و تثبیت شد.

منابع
-----

* جورج سارتون، *مقدمه بر تاریخ علم*، ترجمهٔ غلامحسین صدری افشار، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص. صفحه ۲۰۳

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
	+ 2
* ویاف
	+ 1
	+ 2
	+ 3
	+ 4
	+ 5
	+ 6
	+ 7
	+ 8
	+ 9
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* یونان
* هلند
* سوئد
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد پیرامون یک زبان‌شناس است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**جنگل‌های خشک پاروپامیسوس** (انگلیسی: Paropamisus xeric woodlands) بخش شمال شرقی افغانستان در شمال رشته‌کوه مرکزی و کوه‌های هندوکش را پوشش می‌دهد. این نام از نام پارسی قدیم این منطقه، پاروپراسانا (آنسوی هندوکش) گرفته شده است. در حالی که جنگل‌های کم تاج در شمال شرقی بوم‌ناحیه وجود دارد، بیشتر قلمرو بیابانی یا بوته‌زارهای خشک است.

موقعیت
------

این منطقه بوم‌گردی به طول ۱۱۰۰ کیلومتر (۶۸۰ مایل) در سراسر شمال افغانستان، از شهر هرات در غرب تا دالان واخان در شرق امتداد دارد. این قلمرو در دامنه شمالی کوه‌های مرکز افغانستان و هندوکش قرار دارد. در شمال منطقه بوم‌گردی نیمه‌بیابان بادخیز و کربیل، در جنوب چمنزار کوهستانی غورات – هزاره‌جات و بوم گردی علفزار آلپی هندوکش قرار دارد.

زمین ناهموار است: ارتفاعات از ۳۷۱ متر (۱۲۱۷ فوت) تا ارتفاع ۵۵۹۲ متر (۱۸۳۴۶فوت) در تغییر است.

اقلیم
-----

آب و هوای منطقه بوم‌گردی آب و هوای نیمه‌خشک سرد (سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن (BSk)) است. این اقلیم مشخصه آب و هوای استپی میان اقلیم‌های مرطوب بیابانی است و معمولاً بارندگی بالاتر از تبخیر-تعرق است. حداقل یک ماه به طور متوسط ​​کمتر از صفر درجه سانتیگراد (۳۲ درجه فارنهایت) است.

گیاهان و جانوران
----------------

بیش از ۸۰ درصد از بوم‌منطقه بوته خشک است. ۸ درصد دیگر در مزارع کشاورزی است (عمدتاً در امتداد دره‌های رودخانه‌ای) و ۸ درصد دیگر، پوشش گیاهی کم یا زمین برهنه است. پوشش گیاهی رایج خار، کنار و آکاسیا است. مناطق جنگلی در شمال شرقی منطقه بوم‌گردی در ولایت بدخشان وجود دارد که دارای درختان بادام وحشی، پسته، بید و سیاه‌تنگرس است. مهره‌داران بومی وجود ندارند، اما مناطق جدا شده از طیفی از گونه‌های غیر بومی در معرض تهدید و در معرض انقراض از جمله غرم، آهوی ایرانی در حال انقراض، گور آسیایی در معرض خطر، راسوی کوهی و گربه شنی در معرض تهدید را پشتیبانی می‌کنند.

مناطق حفاظت شده
---------------

کمتر از ۱٪ از منطقه بوم‌گردی به طور رسمی محافظت می‌شود. این مناطق حفاظت شده شامل دشت جوم (ذخیره‌گاه طبیعی) در تاجیکستان است.

منابع
-----

1. ↑  "Paropamisus Xeric Woodlands". *One Earth* (به انگلیسی). Retrieved 2024-03-10.
2. ↑  «Paropamisus xeric woodlands - The Encyclopedia of Earth». *editors.eol.org*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۳-۱۰.
3. ↑  «Strategy & Action Plan» (PDF).

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Paropamisus xeric woodlands». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۲۴.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |