برای دیگر کاربردها، فیال (ابهام‌زدایی) را ببینید.

روستای فیال (نظام‌اباد) مرکز دهستان گلدشت است که در غرب شهرستان بروجرد در غرب ایران است. روستای فیال در دو کیلومتری جنوب غربی شهر بروجرد قرار گرفته‌است. این روستا بخشی از ولات نظامی می‌باشد. در منطقه گلدشت بروجرد است.

جمعیت
-----

روستای فیال بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران دارای ۹۷۸ خانوار و ۴۲۲۱ نفر جمعیت است که از این لحاظ پرجمعیت‌ترین روستای دهستان همت‌آباد است.

جغرافیای روستای فیال
--------------------

روستای فیال در دامنه کوه‌های زاگرس قرار گرفته‌است. فیال جنوبی‌ترین بخش منطقه ییلاقی گلدشت را تشکیل می‌دهد. روستای فیال در دشت سیلاخور قرار گرفته و زمین‌های کشاورزی وسیع و باغهای میوه فراوان دارد. این روستا در پای تپه‌هایی بسیار بلند در دامنه کوه میش پرور قرار گرفته‌است و آب و هوای معتدل کوهستانی دارد. کار مردمانش کشاورزی و دامپروری است.[] محصولات عمده کشاورزی شهرک نیکان غلات، چغندر و باقلا است و باغات سیب و هلو دارد.
از کنار تپه چغا در بروجرد جاده‌ای مستقیماً به سمت روستای می‌رود که در این مسیر میدان فدک، دریاچه فدک، باغ فدک، رادیو بروجرد، پل، میدان کوهنورد، سازمان آب، پل نظام آباد و بعد از آن پل کوچک فیال قرار گرفته‌است. در ورودی شهرک گلزار شهدای فیال (قبرستان) قرار دارد.

معنای فیال
----------

فیال در لغت به معنای سرزمینی است که برای نخستین بار در آن کشت شود. به دلیل همین نام، برخی معتقدند ممکن است نخستین بار سکونت در ناحیه بروجرد از این منطقه آغاز شده باشد.

* همچنین «فیال» زمینی را گویند که بار اول آن را زراعت کرده باشند. (برهان). زمینی که اول بار بکارند. (اسدی). مؤلف نویسند: غلط است و معنی «ابتکار» دارد و در شعر ابوشکور که شاهد اسدی است «از فیال» یعنی «ابتکاراً و از روی ابتکار». در حاشیهٔ فرهنگ اسدی نسخهٔ نخجوانی نوشته شده: بزبان به لخیان نخست بود و از فیال یعنی از اول، از نخست. مانند شعر زیر از ابوشکور بلخی:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| مر این داستان کش بگفت از فیال |  | ابر سی‌صد و سی و سه بود سال |

* معنای دیگر فیال یعنی تیری که پیکان آن دو شاخ باشد.

تاریخچه
-------

روستای فیال زادگاه آرش کمانگیر است. آرش کمانگیر قهرمان بزرگ ایرانی در روستای (فیال) بروجرد متولد شده‌است. در بالای این روستا خرابه‌هایی وجود دارد که به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه مشهور می‌باشد و تاریخ نویسان این مکان را زادگاه آرش کمانگیر می‌دانند. تندیسی از آرش کمانگیر بر روی تپه چغای بروجرد در نزدیکی روستای فیال نصب شده‌است.
در بالای روستای فیال خرابه‌هایی وجود دارد که مربوط به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه می‌باشد که زاد گاه آرش کمان گیر می‌باشد. این منطقه در بین اهالی کنونی به شهر خرابه معروف است. نویسندهٔ کتاب آرش کمانگیر، آرش را بروگردی نوشته‌است. او نیز از اوستا نامهٔ زرتشت گرفته‌است و می‌گویند در آثار الباقیه بیرونی نیز آرش را بروگردی نوشته‌اند. محققان فرنگ ویس و رامین عاشق و معشوق افسانه‌ای ایران باستان را از مردم شهر گوراب که در جنوب فیال ویروگرد می‌باشد دانسته‌اند. ویرو از شاهزادگان اشکانی بوده که در حدود نهاوند حکومت داشته‌است و در بنای بروجرد سهیم بوده‌است و قصه ویس ورامین در روزگار اشکانیان اتفاق افتاده‌است. گودرز نیز در سال ۹۱ پ. م از فرمان مهرداد دوم سرپیچی می‌کند و خود را شاه ایران می‌خواند. جالب است که رامین بر پایهٔ «ویس و رامین» در مناطق غربی ایران قرار می‌گیرد و گودرز نیز در مناطق غربی ایران بوده‌است. فیال در لغت به معنای سرزمینی است که برای نخستین بار در آن کشت شود. به دلیل همین نام، برخی معتقدند ممکن است نخستین بار سکونت در ناحیه بروجرد از این منطقه آغاز شده باشد.

گوراب که در بین اهالی به شهر خرابه معروف است جای است که بروجرد در آنجا به وجود آمده‌است و در زلزله بزرگی که موجب ویرانی آنجا گردید باعث شد مردم از گوراب به پایین‌تر یعنی فیال و شهر بروجرد که در سه کیلومتری فیال است نقل مکان کنند (گوراب شهری باستانی در حوالی بروجرد بالای روستای فیال بوده‌است) نامهای قدیم بروجرد: ویروگرد- وروگرد - ورویرد و… بوده‌است؛ و بزرگ‌ترین زمین لرزه ثبت شده (زمین لرزه ۷٫۴ ریشتری در ساعت ۶:۱۸ بامداد سوم بهمن ماه سال ۱۲۸۷ زلزله‌ای با بزرگی ۷٫۴ در مقیاس امواج سطحی (Ms) استان لرستان را لرزاند این زمین لرزه که مرکز آن در منطقه سیلاخور در ۹ کیلومتری شهرستان درود قرار داشت، موجب ویرانی و آسیب ۱۲۸ روستا و کشته شدن حدود ۶ تا ۸ هزار نفر از هموطنانمان شد)

گوراب
-----

در جنوب غربی روستای فیال بر روی تپه‌های موسوم به (تپه‌های کدخدا مراد) خرابه‌هایی وجود دارد که مربوط به شهر باستانی گوراب یا فیال اولیه می‌باشد. مساحت این شهر حدوداً ۱۳۰ تا۱۲۵ هکتار برآورد شده که اداره کل میراث فرهنگی استان لرستان این شهر باستانی را شهر باستانی را (شهر گوراب با تپه‌های کدخدا مراد) را همگی در وضعیت باستان‌شناسی نیمه فعال قرار داده‌است در بین اهالی کنونی به شهر خرابه و کمرهای کدخدا مراد (کخامراد) معروف هستند.

نمایی از روستای فیال در جنوب غربی بروجرد

گردشگری
-------

روستای فیال جنوبی‌ترین بخش گردشگاه گلدشت را تشکیل می‌دهد. و جز مناطق گردشگری شهر بروجرد است.

در ۵۰۰ متری شمال شهرک نیکان منطقه گردشگری نظام آباد قرار گرفته‌است و رودخانه گلرود از میان نظام آباد می‌گذرد. در بالای شهرک نیکان مجتمع تفریحی **اردوگاه شهدای فیال** یا تفرجگاه دانش آموزی روستای فیال قرار دارد که بیشتر مواقع میزبان دانش آموزان، کوهنوردان و… است.

سوغات
-----

سوغات روستای فیال بیشتر فراورده‌های لبنی و لبنیات است.
لبنیاتی‌های فروان در این روستا وجود دارد که بیشتر فروش آنها به مردم شهر بروجرد است.

رب گوجه و سرکه سیب و شیره سیب از دیگر سوغات‌های این روستا می‌باشد.

مشاهیر
------

آرش کمانگیر

ویس و رامین

عبدالمحمد نظام الاسلامی، نماینده مردم بروجرد و اشترینان در مجلس ششم

محمدرحمان نظام‌الاسلامی، مجری برنامه‌های تلویزیون و رادیو

آب و هوا
--------

روستای فیال دارای آب و هوای سرد کوهستانی با زمستان‌های پر برف و سرد و تابستان‌های معتدل است. تعداد روزهای یخبندان در برخی از نقاط این ناحیه به بیش از ۷۰ روز می‌رسد. بیشترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۳۸ درجه و کم‌ترین آن در زمستان ۱۸ درجه زیر صفر برآورد شده‌است. میزان باران سالیانه روستای فیال حدود ۵۲۰ میلی‌متر است که بیشتر در فصل بهار انجام می‌گیرد و میانگین دمای سالانه ۱۴/۹ است. در زمستان بارش‌ها بیشتر به صورت برف است.[]

زبان و تبارشناسی
----------------

مردم آن با زبان لری صحبت می‌کنند.

ارتباطات
--------

کد ارتباطی این روستای فیال، ۰۶۶۴ است.

پانویس
------

1. ↑  {{}
2. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ مه ۲۰۱۳.
3. ↑
4. 1 2  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۳.
5. ↑  فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۶
6. ↑
7. ↑  لغت‌نامه دهخدا
8. ↑
9. ↑
10. 1 2 3  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۳.
11. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۳.
12. ↑
13. ↑  حزین بروجردی، حسین. تذکره حسین حزین یا دورنمایی از شهرستان بروجرد. مجمع متوسلین به آل محمد
14. ↑  لغت‌نامه دهخدا:نوشته علی اکبر دهخدا - فرهنگ فارسی معین:نوشته دکتر معین و دکتر سید جعفر شهیدی بروجردی - دورنمایی از شهرستان بروجرد:نوشته حزین بروجردی - خلاصه ویس و رامین:نوشته اسماعیل حاکمی - ویس و رامین، نوشته فخرالدین اسعد گرگانی با مقدمه و تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن با دو گفتار از صادق هدایت و مینورسکی - تاریخ مردم ایران: نوشته دکتر عبدالحسین زرین کوب بروجردی صفحه ۵۲۰ و ۵۲۷ - فرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۶
15. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۱۳.
16. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۱۳.
17. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۳.
18. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۳.
19. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اوت ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۱.
20. ↑

منابع
-----

* لغت‌نامه دهخدا: نوشته علی اکبر دهخدا
* فرهنگ فارسی معین: نوشته دکتر معین و دکتر سید جعفر شهیدی بروجردی
* دورنمایی از شهرستان بروجرد: نوشته حسین حزین بروجردی
* خلاصه ویس و رامین: نوشته اسماعیل حاکمی
* ویس و رامین: نوشته فخرالدین اسعد گرگانی با مقدمه و تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن با دو گفتار از صادق هدایت و مینورسکی
* تاریخ مردم ایران: نوشته دکتر عبدالحسین زرین کوب بروجردی، صفحه ۵۲۰ و ۵۲۷
* فرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۶

پیوند به بیرون
--------------

* نقشه روستای فیال
* سایت هواشناسی فیال بایگانی‌شده در ۶ اوت ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine
* بانک نقشه‌های روستایی

| * ن
* ب
* و
 شهرستان بروجرد |
| --- |
| **شهرستان**: بروجرد |
| **بخش** | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* بروجرد

 |
| **روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان دره‌صیدی | 
* آقایی
* بلوط بیگ
* تپه مولا
* جنبلاق
* چپدر
* حاجی‌آباد (دره صیدی)
* دره‌صیدی
* درودگران
* دره نقدی
* دودانگه
* ده توشمال
* دهگاه
* زواری‌جان
* سرچغا
* سرنجه
* سنگ سفید
* فخرآباد علیا
* قپانوری
* قلعه محمدضیا
* کلان
* کله
* کوشک
* مرو
* ملک‌آباد

 |
| دهستان همت‌آباد | 
* آبسرده الائی
* آئیله
* باده
* بازگیر
* بزهل
* بوریاباف
* پلکان سفلی
* پلکان علیا
* تنگ لره
* جهان‌آباد
* چم صیدی سفلی
* چم صیدی علیا
* چم صیدی وسطی
* چنارستان
* حاجی‌آباد
* دره احمد
* دره چپی
* دوران‌دره
* راه‌بند سفلی
* راه‌بند علیا
* رضاآباد
* زرشگه
* سراب پنبه
* سواران‌دره بالا
* سواران‌دره پائین
* شاه‌ویران بالا
* شاه‌ویران پائین
* شمس‌آباد
* شیخ‌میری سادات
* شیخ‌میری کلهر
* شیشه
* فلک‌الدین
* فیال
* قلعه آبسرده
* قلعه‌حاتم
* قلعه شمسی
* قلعه کریم‌خان
* قلعه‌نو حکیمی
* کارخانه حکیمی
* کپرگاه
* کرت‌آباد
* کلاته آبسرده
* کیوره
* گل‌دشت
* مله‌کبود
* نصیرآباد
* والاشان
* وزیرآباد
* همت‌آباد
* هنرستان صنعتی

 |
| دهستان شیروان | 
* آبدر
* عباس‌آباد
* Agrigultural Institute, Borujerd
* الک‌آباد
* اسدخانی
* بردبل
* بصری
* بزازنا
* چگنی‌کش
* چشمه‌کبود
* درب آستانه خالد بن علی
* دره بیداد علیا
* دره بیداد سفلی
* دره کبود
* دارتی
* ده سفید
* ده سرخه
* دلی‌آباد
* دینارآباد
* اسلام‌آباد
* گاومیر علیا
* گاومیر سفلی
* گنجینه
* Garrison Engineering Center, Borujerd
* گناروند
* گوشه محسن ابن علی
* Industrial Sector, Borujerd
* کهریز
* کپرجودکی
* کاروانه
* کیدان
* خان امیر
* خایان
* خواباد
* کرکر
* نلخاص علیا
* پاپولک
* پیرشریف
* قائم‌خانی
* قلعه نوشوکتی
* قلعه شکار
* قره‌سو
* قرق
* رحیم‌آباد
* سرتپه
* Sar Tappeh
* سراب زارم
* شیروان
* سین‌آباد
* طبریجان
* طاهری‌آباد
* تلخاص علیا
* تلخاص سفلی
* تنگ محمدحاجی
* طنجور
* عودمولا
* وجیه‌آباد
* ولیان
* زارم

 |
| دهستان والانجرد | 
* بردبل
* بیچون بالا
* بیچون پائین
* دره زاغه بالا
* دره زاغه پائین
* دهکرد
* دهنو مقدسی
* ده شیخان
* گیجالی بالا
* گیجالی پائین
* هزارجریب
* هیراب
* کبوترلان
* کریم‌آباد
* قلعه میرزاعلی
* قلعه ثمورخان
* قشلاق
* والانجرد
* زینعلی

 |

 |

 |
| اشترینان | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* اشترینان
* ونایی

 |
| **روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان بردسره | 
* علی‌آباد
* انگشته
* اصغرآباد
* برده‌سره
* چقابل
* دهریز
* فتح‌آباد
* جعفرآباد
* جوجه‌حیدر
* مگسان علیا
* نبی‌آباد
* رضاآباد
* شب‌ماه

 |
| دهستان گودرزی | 
* امیرآباد
* برکت‌آباد
* بندیزه
* چهاربره
* گلچهران
* کفشگران
* کرکیخان
* خشتیانک
* ملمیجان
* قائدطاهر
* تاک‌درخت
* تیزه‌زن

 |
| دهستان اشترینان | 
* بیاتان
* بیدکلمه
* دره گرم
* ده‌نو مقدسی
* ده ترکان
* ده یوسفعلی
* گنداب
* گل زرد
* گندل گیلان
* کمره بالا
* کوشکی علیا
* کوشکی سفلی
* لیقناب
* قلعه کاظم
* شهرک شهید محمد بروجردی

 |

 |

 |

 |

روستا
دهستان همت‌آباد