فولیکول ثانویه
فولیکول ثانویه یا آنترال یک فولیکول تخمدانی است که در مرحله دوم فولیکولوژنز پدید می آید.

تعاریف محققان هنگام تکامل یک فولیکول در مرحله‌بندی فولیکولوژنز متفاوت است، برخی بیان می‌کنند که فولیکول آنترال هنگام ورود به مرحله *ثانویه* پدید می آید و پس از آن به فولیکول بالغ یا گرآف تبدیل می شود و برخی دیگر نیز بر این عقیده هستند که هنگام ورود به مرحله *سوم* تشکیل این فولیکول صورت می گیرد.

ظاهر
----

فولیکول آنترال با تشکیل یک حفره پر از مایع به نام آنتروم در مجاورت تخمک، مشخص می شود. سلول‌های گرانولوزا و تکا به همراه افزایش حجم آنتروم به میتوز خود ادامه می‌دهند. بعد از این مرحله، فولیکول گرآف یا بالغ پدید می آید و در طول تخمک‌گذاری به حداکثر قطر خود (20-22 میلی متر) می رسد. فولیکول‌های آنترال می‌توانند به اندازه بسیار بزرگی دست یابند و تنها در صورت وجود مقادیر زیادی از هورمون محرک فولیکول (FSH) که در این مرحله از فولیکولوژنز به بالاترین مقدار خود می رسد، به وجود می آید .

با فرمان یک گرادیان مورفوژنیک ترشح شده از تخمک، سلول های گرانولوزای فولیکول آنترال شروع به تمایز خود به چهار زیرگروه متمایز می کنند: *کرونا رادیاتا* که زونا شفاف را احاطه کرده است، *غشایی* که در داخل لایه بازال قرار دارد، *پری آنترال* که در مجاورت آنتروم قرار دارد، و *کومولوس افوروس* که سلول های غشایی و تاج رادیاتا گرانولوزا را به یکدیگر متصل می کند. هر نوع سلول در پاسخ به FSH رفتار متفاوتی دارد.

خواص غدد درون ریز
-----------------

سلول های تکا گیرنده های دریافت کننده هورمون لوتئینیزه کننده (LH) را سنتز می کنند. LH سبب تولید آندروژن توسط سلول‌های تکا می شود، به ویژه آندروستندیون که توسط سلول‌های گرانولوزا برای تولید استروژن ، عمدتاً استرادیول ، به کار می رود. در نتیجه این فرایند، سطح استروژن شروع به افزایش می کند.

تعداد فولیکول آنترال
--------------------

*َشماره فولیکول‌های آنترال* (AFC) تعداد فولیکول‌هایی است که معمولاً در هر دو تخمدان با هم شروع به تشکیل می کنند و با سونوگرافی ترانس واژینال قابل تشخیص است.

AFC پایین عامل اصلی در تشخیص ذخایر ضعیف تخمدان است که باروری ضعیف را به همراه دارد. این عارضه با تعداد کم تخمک‌های باقی‌مانده در تخمدان‌ها مشخص می‌شود و معمولاً با سطوح بالای هورمون محرک فولیکول (FSH) همراه است. چندین مطالعه نشان می‌دهد که آزمایش AFC در پیش‌بینی نتیجه IVF دقیق‌تر از آزمایش FSH پایه برای زنان مسن‌تر (سن کمتر از 44 سال) است.  با این حال، به نظر نمی‌رسد این آزمایش‌ها، اطلاعات پیش‌بینی‌کننده‌ای در مورد میزان موفقیت بارداری نمی دهند. 

همچنین عامل اصلی موفقیت تحریک بیش از حد تخمدان است.

هنگام انجام سونوگرافی برای تعداد فولیکول های آنترال، سه دسته وجود دارد:

- تعداد فولیکول کم (1-3): ذخیره تخمدان کم و افزایش خطر یائسگی در 7 سال آینده.

- تعداد فولیکول های طبیعی (4-24): مقدار طبیعی فولیکول برای زنان در سنین باروری.

- تعداد فولیکول بالا (>=): خطر بالای هیپرآندروژنیسم.

پیشنهاد شده است که شمارش فولیکول های آنترال با قطر 2-5 یا 4-6 میلی متر اهمیت بیشتری داشته باشد. از سوی دیگر، احتمال می رود که تعداد فولیکول های آنترال کوچکتر (2-5 میلی متر) با تعداد کل فولیکول های آنترال (2-10 میلی متر) ارتباط زیادی دارد و بنابراین پیشنهاد می شود که همه فولیکول های آنترال قابل شناسایی 2-10 میلی متر مورد بررسی قرار گیرند. اندازه گیری قطر عملی ترین روش برای ارزیابی AFC در عمل بالینی ارائه می شود. 

ردیابی فولیکولی خودکار سه بعدی (3 بعدی) یک تکنیک در حال توسعه است که می تواند اختلاف‌های معمول بین اندازه واقعی فولیکول و آن چیزی که توسط آزمایشگر برآورد می شود را در تخمین AFC به طور قابل ملاحظه ای کاهش دهد.

منابع
-----

1. ↑  Page 769, section "formation of the antrum" in: Sherwood, Lauralee. (2010). *Human physiology : from cells to system*. Australia ; United States: Brooks/Cole. ISBN 978-0-495-39184-5.
2. ↑  Page 76 in: Vandenhurk, R.; Bevers, M.; Beckers, J. (1997). "In-vivo and in-vitro development of preantral follicles". *Theriogenology*. **47**: 73–82. doi:10.1016/S0093-691X(96)00341-X.
3. ↑  Klinkert, Ellen R, et al.2005. "The antral follicle count is a better marker than basal follicle-stimulating hormone for the selection of older patients with acceptable pregnancy prospects after in vitro fertilization." *Fertility and Sterility,* 83(3), 811-814.
4. ↑  Broer, S. L.; Van Disseldorp, J.; Broeze, K. A.; Dolleman, M.; Opmeer, B. C.; Bossuyt, P.; Eijkemans, M. J. C.; Mol, B. -W. J.; Broekmans, F. J. M. (2012). "Added value of ovarian reserve testing on patient characteristics in the prediction of ovarian response and ongoing pregnancy: An individual patient data approach". *Human Reproduction Update*. **19** (1): 26–36. doi:10.1093/humupd/dms041. PMID 23188168.
5. 1 2  La Marca, A.; Sunkara, S. K. (2013). "Individualization of controlled ovarian stimulation in IVF using ovarian reserve markers: From theory to practice". *Human Reproduction Update*. **20** (1): 124–40. doi:10.1093/humupd/dmt037. PMID 24077980.