جیمز دوم پادشاه انگلستان ایرلند اسکاتلند و دوک نرماندی

|  |
| --- |
| از زنجیره نوشتارهای  |
| انقلاب |
| French Revolution |
| گونه‌ها
* انقلاب بورژوازی
* انقلاب رنگی
* انقلاب کمونیست
* انقلاب مردم‌سالارانه
* انقلاب خشونت‌پرهیز
* انقلاب مداوم
* انقلاب سیاسی
* انقلاب پرولتری
* انقلاب اجتماعی
* موج انقلابی
 |
| روش‌ها
* بایکوت
* نافرمانی مدنی
* جنگ داخلی
* مبارزه طبقاتی
* کودتا
* تظاهرات
* جنگ چریکی
* شورشگری
* مقاومت بدون خشونت
* اعتراض
* شورش
* ترور انقلابی
* سامیزدات
* اعتصاب
* مقاومت در برابر مالیات
* تروریسم
 |
| انگیزه‌ها
* اقتدارگرایی
* یکه‌سالاری
* سرمایه‌داری
* همدستی با دشمن
* استعمار
* دوست‌گماری
* خودکامگی
* دیکتاتوری
* تبعیض
* رکود اقتصادی
* نابرابری اقتصادی
* تقلب انتخاباتی
* قحطی
* فاشیسم
* ارباب‌رعیتی
* امپریالیسم
* اشغال نظامی
* پادشاهی
* بلایای طبیعی
* خویشاوندگماری
* آزار و شکنجه
* فساد سیاسی
* سرکوب سیاسی
* فقر
* تمامیت‌خواهی
* بیکاری
 |
| نمونه‌ها
* انقلاب تجاری
* انقلاب صنعتی
* انقلاب انگلستان
* انقلاب‌های آتلانتیک
* انقلاب آمریکا
* انقلاب فرانسه
* انقلاب هائیتی
* انقلاب صربستان
* جنگ استقلال یونان
* انقلاب‌های ۱۸۲۰
* انقلاب‌های ۱۸۳۰
* انقلاب بلژیک
* جنگ استقلال تگزاس
* انقلاب‌های ۱۸۴۸
* انقلاب ۱۸۴۸ مجارستان
* انقلاب فیلیپین
* جنبش مشروطه ایران
* انقلاب ترکان جوان
* انقلاب مکزیک
* انقلاب شین‌های
* انقلاب‌های ۱۹۱۷-۲۳
* انقلاب روسیه
* انقلاب ۱۹۱۸–۱۹۱۹ آلمان
* انقلاب ۱۹۳۶ اسپانیا
* انقلاب گواتمالا
* انقلاب کمونیستی چین
* انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان
* انقلاب کوبا
* انقلاب رواندا
* انقلاب فرهنگی چین
* انقلاب نیکاراگوئه
* انقلاب ۱۳۵۷ ایران
* انقلاب ثور
* انقلاب ۱۹۸۶ فیلیپین
* انقلاب میخک
* انقلاب‌های ۱۹۸۹
* انقلاب مخملی در چکسلواکی
* انقلاب رومانی
* انقلاب آوازخوانی
* انقلاب بولیواری
* سرنگونی اسلوبودان میلوشویچ
* انقلاب گل رز
* انقلاب نارنجی
* انقلاب گل لاله
* انقلاب ۲۰۱۰ قرقیزستان
* بهار عربی
* انقلاب تونس
* انقلاب یمن
* یورومیدان
* اعتراضات ۲۰۱۹–۲۰۱۸ عربی
* انقلاب سودان
 |
| نشان درگاه درگاه سیاست |
| * ن
* ب
* و
 |

**انقلاب شکوهمند** (به انگلیسی: Glorious Revolution) همان انقلاب سال ۱۶۸۸ انگلستان است که چون بدون درگیری به پیروزی رسید با عناوینی چون **انقلاب بدون خونریزی** یا **انقلاب ۱۶۸۸** و **انقلاب آرام** نیز نامیده می‌شود و با توافقی که صورت گرفت، حکومتی دموکراتیک تر، جایگزین نظام پادشاهی شد.

این انقلاب زمانی شکل گرفت که شاه ویلیام سوم و ملکه ماری دوم به جای شاه جیمز دوم نشسته و تاج و تخت او را به دست گرفتند و در این جابجایی قدرت، شاه جدید موافقت نمود تا به عنوان یک پادشاه محدود عمل نماید، به علاوه؛ اختیارات و قدرت بیشتری به پارلمان واگذار کند.

این انقلاب اگرچه کوتاه و بدون شور و هیجان انقلاب‌های دیگر بود اما نه تنها نتیجهٔ آن، یعنی سلطنت مشروطه، تا به امروز نظام حاکم بر انگلستان را رقم زده بلکه؛ دستاوردهای این انقلاب، موجب پدید آمدن رویدادهایی شد که نخستین دموکراسی مدرن را پایه‌ریزی کرد.

زمینه‌های قبل از انقلاب
-----------------------

در انگلستان قرن هفدهم، مناسبات اقتصادی سرمایه‌سالارانه رو به گسترش بود. اشراف و بخشی از نمایندگان سرمایه‌داران در پارلمان، گرد هم آمده و سعی داشتند قدرت پادشاه را محدود سازند. در این میان اربابان فئودال از حامیان اصلی پادشاه بودند. پادشاه، سرمایه‌داران شهرنشین را ناگزیر می‌ساخت تا مالیات‌های سنگین بپردازند و به او هدایایی گرانبها ببخشند. او امتیاز انحصاری تولید و فروش صابون، شراب، زغال و آهن را در دست داشت و بازرگانان ثروتمند و بورژواها را تحت فشار قرار داده، در سودجویی محدود می‌ساخت. بعدها نیز پادشاه به دلیل مخالفت‌های پارلمان با سیاست‌های وی برای مدتی پارلمان را تعطیل کرد.

در سال ۱۶۴۰ میلادی، پارلمان دوباره گشوده شده و علیه پادشاه و به نفع سرمایه‌داران و بورژواها موضع گرفت. یک سلسله شورش‌ها سراسر انگلیس را فراگرفت و مرحله اول انقلاب بورژوایی انگلیس آغاز شد. شاه دستور انحلال پارلمان را صادر کرد، اما موفق به اجرای آن نشد و پارلمان به کارش ادامه داد و به پارلمان طولانی معروف شد. بورژواها در راس و پیشه‌وران و خرده مالکان و روستاییان در پی آن به نفع پارلمان مسلح شده و خواهان محدود کردن قدرت پادشاه شدند. پارلمان که اینک به پایگاه بازرگانان و زرسالاران سرمایه‌دار تبدیل شده بود، خواهان محدود کردن قدرت پادشاه به نفع خود بود. از سال ۱۶۴۲ میلادی، مرحله دوم انقلاب انگلیس که جنگ بین پادشاه از یک سو و ارتش پارلمان از سوی دیگر بود، آغاز گردید. شاه و حامیان فئودال او سلطنت را موهبت الهی می‌دانستند و مخالفان این موهبت بر تقسیم قدرت میان پادشاه و پارلمان اصرار می‌نمودند.

فرماندهی ارتش پارلمان با خرده مالکی به نام الیور کراموِل بود که با نظام فئودالیته مخالف بود. ارتش پادشاه در این جنگ‌ها شکست خورد و در سال ۱۶۴۹ چارلز استوارت اول، پادشاه انگلستان، دستگیر و اعدام شد و در همان سال کرامول اعلام جمهوری و خود نیز رئیس‌جمهور شد. او را اولین و آخرین رئیس‌جمهور انگلستان می‌دانند. روش او بیشتر دیکتاتوری بود. حکومت استبدادی کرامول تا زمان مرگ او یعنی تا سال ۱۶۵۸ میلادی به نفع سرمایه‌داران ادامه یافت اما به خواسته‌های تودهٔ مردم توجهی نشد.

پس از مرگ کرامول در سال ۱۶۵۸ میلادی، مردم ناامید و درمانده - که رژیم کرامول به وضع آن‌ها رسیدگی‌ای نکرده بود - دست به اعتراض می‌زدند و سرمایه‌داران و بازرگانان و بورژوازی انگلیس از ترس شورش مردم خواهان بازگشت سلطنت استوارتها و پایان نارضایتی مردم شدند. بدینسان سلطنت در انگستان احیاء گشت و تا امروز ادامه یافت.

انقلاب شکوهمند
--------------

اما انقلاب بورژوایی پایان دیگری نیز یافت. در سال ۱۶۸۸ میلادی، پارلمان که پایگاه بورژواها و سرمایه‌داران و مروّج اندیشه‌های لیبرالی بود، کودتایی بدون خونریزی علیه خاندان استوارت انجام داد که انقلاب شکوهمند انگلستان نامیده شد. با سرنگونی پادشاه، فردی به نام ویلیام درانژ که از خویشاوندان دور خاندان سلطنتی بود به عنوان پادشاه مشروطه به قدرت رسید و قدرت به پارلمان که پایگاه سرمایه‌داران و نجبای بزرگ و بورژواها بود منتقل شد.

انقلاب ۱۶۸۸ میلادی انگلستان، که موسوم به انقلاب آرام نیز هست، یک انقلاب بورژوا - لیبرالی بود که به لحاظ فکری تحت تأثیر آراء جان لاک فیلسوف لیبرال انگلیسی قرار داشت. انقلاب‌های ۱۶۴۹ و ۱۶۸۸ انگلستان موجب تحکیم و گسترش فوق‌العادهٔ مناسبات سرمایه‌دارانه و تخریب نظام فئودالی این کشور گردید. اگرچه با انقلاب شکوهمند خرده مالکان و روستاییان بسیاری که در راه انقلاب جانفشانی‌ها کرده بودند، دچار ورشکستگی گردیده و آواره شهرهای بزرگ گردیدند و سرمایه‌داران آن‌ها را از هستی ساقط کردند. اکثر اینها بعداً به عنوان کارگر یا پرولتر در کارخانجات سرمایه‌داران بزرگ انگلیسی به کار مشغول شدند. بدینسان با انقلاب انگلستان و به ویژه انقلاب شکوهمند، اندیشه‌ها و ساختار مناسبات سیاسی مدرن جانشین مناسبات فئودالی گردید و بسط فوق‌العاده مدرنیته در انگلستان آغاز شد. انقلاب‌های انگلستان را که در مسیر تأمین منافع توده های مردم و استقرار حاکمیت مردم و پیشرفت و ترقی طبقه بورژوایی طی مسیر کرده‌است، انقلاب‌های بورژوایی می‌نامند.

جستارهای وابسته
---------------

* جنگ‌های داخلی انگلستان

پانویس
------

1. 1 2   *William III of Orange*
2. ↑  *Queen Mary II*
3. ↑   *King James II of England*
4. 1 2  شهریار زرشناس. «[[انقلاب بورژوایی انگلستان]]». وبگاه باشگاه اندیشه. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در تیرماه ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در `|تاریخ بازدید=` را بررسی کنید (کمک); تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)
5. ↑  «جان لاک آزادیخواه و انقلابی»، *شهروند امروز*، ۲۳ تیرماه ۱۳۸۷؛ شماره ۵۴ تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
6. ↑  *John Locke (1632-1704)*

منابع
-----

* شهریار زرشناس. «[[انقلاب بورژوایی انگلستان]]». وبگاه باشگاه اندیشه. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در تیرماه ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در `|تاریخ بازدید=` را بررسی کنید (کمک); تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)

پیوند به بیرون
--------------

* "Glorious Revolution" (به انگلیسی). Encyclopædia Britannica Online. Retrieved تیرmonths 1387. `{{cite web}}`: Check date values in: `|تاریخ بازدید=` (help)

| * ن
* ب
* و
 پادشاهی انگلستان |
| --- |
| تاریخ انگلستان | 
* گاه‌شمار
* انگلستان در عهد آنگلوساکسون‌ها
	+ پادشاهی‌های هفتگانه
* پادشاهی انگلستان
* حمله نورمن‌ها به انگلستان
* آنگلو-نورمن‌ها
* امپراتوری آنژوین
* انگلستان در اواخر قرون وسطی
* اقتصاد در قرون وسطی
* جنگ رزها
* دوره تودور
* اصلاحات انگلستان
* دوره الیزابت
* رنسانس انگلستان
* دوره استوارت
* اتحاد تاج‌ها
* اموال خارج از کشور
* توطئه باروت
* دوره جاکوبین
* جنگ‌های داخلی انگلستان
* حکومت موقت انگلستان
	+ جمهوری انگلستان
	+ تحت حمایت
* بازگردانی پادشاهی انگلستان
* ماجرای پاپ‌ها
* انقلاب شکوهمند
* مصوبه‌های ۱۷۰۷ اتحاد انگلستان و اسکاتلند
* تاریخچه دریایی

 |
| دودمان | 
* وسکس
* کنیت‌لینگا
* نورماندی
* آنژوین
* پلانتاژنه
* لنکستر
* یورک
* تودور
* استوارت
* اورانیه-ناسائو

 |
| * سیاست‌ها
* قانون
 | 
* ویتناگمونت
* کوریا رجیس
* پارلمان
	+ مجلس اعیان
	+ مجلس عوام انگلستان
* فهرست فرمانروایان انگلستان
	+ شورای امور خارجه
	+ نیابت سلطنت
* اعیانی
* شورای خبرگان
* وزارتخانه‌ها
* دبیر ایالات
* حکومت
	+ عصر الیزابت
* استار چمبر
* ویگز
* توریز

* تبصره‌های پارلمان: ۱۴۸۳
* ۱۴۸۵–۱۶۰۱
* ۱۶۰۳–۱۶۴۱
* ۱۶۴۲–۱۶۶۰
* ۱۶۶۰–۱۶۹۹
* ۱۷۰۰–۱۷۰۶

 |
| نظامی | 
* سازوکار نظامی آنگلو-ساکسون
	+ جنگاوری
* ارتش انگلستان
	+ ارتش مدل جدید
* نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا
	+ کشتی‌ها
	+ تاریخچه

 |
| جغرافیا | 
* شهرستان‌ها
* جزیره‌ها
* مکان‌ها
* فهرست شهرک‌های انگلستان
* قلعه‌ها
* کاخ‌ها

 |
| جمعیت | 
* زبان انگلیسی
* مردم انگلستان
	+ فهرست

 |
| فرهنگ | 
* دین
* کلیسای انگلستان
* خوراک
* فولکلور
* رقص موریس
* رقص کانتری

 |
| معماری | 
* آنگلو-ساکسون
* معماری گوتیک انگلیسی
* تودور
* معماری الیزابتی
* معماری ژاکوبایی
* معماری ملکه آن
* معماری جرجی

 |
| نمادها | 
* پرچم انگلستان (فهرست)
* نشان نجابت
* نشان‌های سلطنتی انگلستان
	+ دانشکده اسلحه
* نشانک‌های سلطنتی
* حامیان سلطنتی
* استاندارد سلطنتی
* جواهرات تاج
* رز تودور
* بلوط
* جرجیس
	+ روز سنت جورج

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |