نوقند یکی از روستاهای بسیار قدیمی در دهستان قهستان بخش قهستان شهرستان درمیان استان خراسان جنوبی ایران می‌باشد.

جغرافیا
-------

نوقند نام روستایی گردشگری و باستانی است در فاصله ۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان بیرجند از استان خراسان جنوبی. این روستا پیشینه‌ای تاریخی به دوران حکومت زندیه ایران دارد.

ریشه‌شناسی نام
--------------

نام **نوقند** عربی‌شدهٔ واژهٔ پهلوی «نوکند» است و معنی ترکیبی آن «دژ جدید» می‌باشد. معنی جزء اول «نو» از پارسی عام به معنی جدید و جزء دوم «قند» همان «**کند**» از پارسی باستانی «کنتا»، سغدی «کنت» بمعنی **دژ** یا **شهر** است.

پیشینه تاریخی
-------------

نوقند، محله‌هایی با نامهای بسیار قدیمی دارد که شاخص‌ترین آن از نظر قدمت «آغال گبرو» است که اکنون مکانی برای اتراق دام‌هاست، و گبرو جمع گبرهاست و گبر در اینجا حکایت از سکونت زرتشتیان در آن مکان در حدود بیش از هزار سال قبل دارد کما اینکه در فاصله‌ نه چندان دور از آن مکان در زمان احداث جاده روبروی روستا در دهه ۷۰ قبرهایی با اشیاء قدیمی که احتمالاً مرتبط با همین ساکنین بوده کشف شد.

این روستا از نظر علمی در گذشته رتبه بالایی در میان روستاهای همجوار داشته و در گذشته دانش آموزان زیادی از روستاهای دور برای تحصیل به این روستا می‌آمدند. در دهه ۷۰ مدرسه جدیدی به نام **دبستان مسلم ابن عقیل** در محله بالای روستا از نو احداث گردید، ولی باتوجه به مهاجرت بسیار اهالی به مرکز استان یا شهرهای دیگر، از جمعیت فعال روستا کاسته شد. همچنین در سال ۱۳۹۲ مدرسه قدیمی نوقند توسط آموزش و پرورش تخریب شد. همچنین، مدرسه قدیم دارای ۵ فنجان آب می‌باشد که توسط مالک قبلی آن یعنی مرحوم نجف‌قلی بیک سبزاری به همراه شش دانگ زمین و ملک در دهه ۲۰ خورشیدی به اداره فرهنگ وقت فروخته شده است.

مسجد قدیمی صاحب الزمانی نوقند هم اولین تاریخ ثبت شده احداث آن ۱۲۱۰ هجری شمسی می‌باشد که به گفته اهالی، آن تاریخ هم مربوط به بازسازی مجدد آن بوده و قدمت مسجد بیشتر از آن است، در سال ۱۳۸۴ هم پروژه تجدید بنای مسجد توسط خود اهالی نوقند آغاز شد و بنای قدیمی تخریب و دوباره در سه طبقه از نو بازسازی گردید.

وضعیت زیرساخت فعلی
------------------

در حال حاضر نوقند از امکانات تلفن - برق -لوله کشی آب، مسجد و حسینیه نوساز و یک مدرسه دبستان نوساز، کتابخانه، خانه عالم، کانون فرهنگی، پایگاه مقاومت بسیج، چمن مصنوعی، دکل همراه، دیجیتال و … برخوردار است و همچنین در سالهای اخیر جمعیت فصلی آن نیز افزایش یافته و خانه‌های زیادی در روستا مجدداً بازسازی و حتی خانه‌های جدیدی ساخته شدند که اغلب به دلیل سردی هوا بیشتر در تابستان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

محصولات کشاورزی
---------------

نوقند باتوجه به قرارگرفتن در منطقه خراسان جنوبی و قهستان در سده اخیر اکثر محصولات باغی و تجاری آن به زرشک تغییر کرده و اکنون زرشک نوقند باتوجه به آبیاری توسط آب معدنی روستا و آب و هوای سرد کوهستانی از کیفیت نسبتا خوبی برخوردار است.

علاوه بر زرشک میتوان به کشت محصولاتی مثل گردو و بادام نیز در این روستا اشاره کرد.

* 
* 
* 
* 
* 
* 

همچنین بجز محصولات کشاورزی قالیبافی نیز از گذشته در این روستا و البته همه منطقه شغل خانگی اکثر روستاییان بوده و اکنون نیز برخی بانوان خانه دار مشغول این کار هستند.

* 
* 
*

جمعیت
-----

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۱۳۲ نفر (در ۴۶ خانوار) بوده است.

| جمعیت تاریخی |
| --- |
| سال | جمعیت | ±% |
| ۱۳۸۵ | ۱۵۰ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۱۲۱ | ۱۹٫۳٪− |
| ۱۳۹۵ | ۱۳۲ | ۹٫۱٪+ |

منابع
-----

۱. ↑ «نتیجه تحقیقات ریشه‌شناسی نام نوقند». وبسایت رسمی نوقند. تحقیق شده در ۸ تیر ۱۳۹۶.

1. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان درمیان |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* اسدیه

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* اسدیه

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| درمیان | 
* علیان سفلی
* عمیدآبادسفلی
* اره فورگ
* اشک
* بنیاب
* دادران
* دفت‌آباد علیا
* درمیان
* اسکندر
* اسماعیل‌آباد
* فورگ
* گزند
* هندر
* جاجنگ
* کلاته حاجی‌عطا
* کلاته کاچی
* کلاته میرزا
* کلاته نظر
* خونیک (درمیان، یک)
* خونیک (درمیان، دو)
* محمودآباد
* محمدآباد علیا
* محمدآباد سفلی
* مود علیا
* قیک پائین
* ربیع‌آباد
* سنگی دره
* سرو
* شومه
* تاغان
* زلیران
* زیدان

 |
| میاندشت | 
* اسدیه
* بورنگ
* تخویج
* تشوند
* چک
* خلف
* خونیک باز
* دره چرم
* قاسم‌آباد
* گل‌افشان شهر
* ماه بانو
* مسک
* مهدی‌آباد
* محمدیه
* مقدر
* نخاب
* نوزاد
* نوغاب
* هندوالان

 |

 |

 |
| گزیک | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* طبس مسینا
* گزیک

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| گزیک | 
* آبگرم
* آواز
* گاویج
* کلاته بلوچ
* کلاته گاویچ
* خیرآباد
* نصرالدین
* پاتنگ
* قلعه‌نو

 |
| طبس مسینا | 
* احمدآباد
* علی‌آباد
* چاه ملا
* دستگرد
* اسپید
* فیض‌آباد
* گزوند
* جلاران
* کلاته نو سلمان‌آباد
* خرمک
* محمدآباد
* مورتیغ
* رزه
* ذکری

 |

 |

 |
| قهستان | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* قهستان

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| فخررود | 
* عبدله
* علی‌آباد فخررود
* علی‌آباد فرهنگ
* اسفیچ
* اویجان
* دره عباس
* فضل‌آباد
* فیزیک
* فورخاص
* گسک
* خسروآباد
* خورشیدان
* لتی
* منصورآباد
* نگینان
* پیرزنوک
* سهک
* سیدآباد
* سیدان
* شیرک
* زارگز

 |
| قهستان | 
* انیک
* اویشک
* بابریک سفلی
* براندود
* بیدسک منند
* بوته زیرگ
* تخته جان
* تنگل
* توت کری
* خوان
* خونیک‌سار
* رجنوک
* زیربراندود
* سراب سفلی
* سرخنگ
* سریجان
* سیدآباد
* شمس‌آباد
* کال بید
* کلاته ملا
* کوشکک
* کماچی
* گز
* گیت
* ماه سنان
* مناوند
* منند بالا
* میرآباد
* نوقند
* نوغاب

 |

 |

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک روستا است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |