**شش و هشت منشاء ۶۸ پلاک خودرویی کرج است که اکثر خواننده های رپ از کرج سر در آورده اند** برخی هم فاصله نت موسیقی می پندارند ، (یا در زبان عامیانه: **شیش و هشت**) اصطلاحی است که برای توصیف نوعی از موسیقی ایرانی به کار می‌رود که ضرب‌آهنگ شش هشتم (**6**  
**8**) دارد و به لحاظ حس موسیقایی، حالتی شورانگیز و رقص‌آور دارد.

تعریف
-----

الگوی ضربیِ «شیر مادر» که در رِنگ‌های موسیقی ایرانی و آهنگ‌های شش و هشت رایج است؛ نت‌های توپر نشان‌دهندهٔ ضرب قوی و نت‌هایی که به شکل ضربدر هستند نشانهٔ ضرب‌های ضعیف هستند.  
  

اصطلاح شش و هشت در اصل به کسر میزان *شش هشت* (یا *شش هشتم*) اشاره دارد که در نت‌نویسی با نماد **6**  
**8** نشان داده می‌شود. با این حال، هر موسیقی شش هشتمی را نمی‌توان «شش و هشت» نامید. شش و هشت معمولاً برای توصیف موسیقی ایرانی که دارای این ضرب‌آهنگ باشد و حالتی شورانگیز و رقص‌آور داشته باشد به کار می‌رود. (منظور از «موسیقی ایرانی» در اینجا، موسیقی‌ای است که معمولاً در ارتباط با ایران شناخته می‌شود؛ شش و هشت در موسیقی برخی مناطق مجاور ایران، از جمله افغانستان، نیز رایج است).

از دیدگاه تئوری موسیقی، ریتم شش هشت یک ریتم دوضربی ترکیبی است و نه یک ریتم شش ضربی؛ به بیان دیگر، این ریتم دو ضرب قوی دارد و هر میزانش متشکل از دو بخشِ سه هشت (**3**  
**8**) است. این نوع ریتم، در موسیقی ایرانی رایج است اما هر قطعه‌ای که این ضرب‌آهنگ را داشته باشد «شش و هشت» تلقی نمی‌شود. برای نمونه تصنیف مرغ سحر نیز از این ضرب‌آهنگ برخوردار است، اما ساختار آن متشکل از دو بخش سه‌ضربی نیست بلکه حاصل جمع یک بخش دوضربی و یک بخش چهارضربی است، و سرعت اجرای این قطعه هم کمتر از رنگ‌ها یا چهارمضراب‌هایی مثل شهرآشوب است و حالت رقص‌آور ندارد.

تاریخچه
-------

موسیقی شش و هشت احتمالاً ریشه در رِنگ دارد؛ رنگ یک فرم یا گونه از موسیقی سنتی ایرانی است که حالتی شاد و رقص‌آفرین دارد و در آن از ریتم شش هشتم استفاده می‌شود. رایج‌ترین الگوی ریتمیک در رنگ‌ها، الگویی به نام «شیرِ مادر» است که در موسیقی‌های شش و هشت هم متداول است. رنگ‌ها هم در موسیقی سنتی (در ردیف موسیقی ایرانی) و هم در موسیقی عامیانه (به خصوص در رقص‌ها از نوع شهری) نواخته می‌شده‌اند.

اهمیت فرهنگی
------------

موسیقی شش و هشت ارتباط تنگاتنگی با فرهنگ موسیقایی ایران دارد، تا جایی که برخی موسیقی‌دانان ایرانی آن را مختص موسیقی ایرانی می‌دانند و رابطه‌اش با موسیقی ایرانی را مانند رابطهٔ سامبا با موسیقی برزیل یا سالسا با موسیقی اسپانیا توصیف کرده‌اند. در مقابل، برخی موسیقی‌دانان ایرانی نظیر موسیقی شش و هشت را نوع نازلی از موسیقی می‌دانند که اصالتاً به مراسم عروسی و مجالس خانگی تعلق دارد، و نسبت به افزایش این موسیقی در اجراهای رسمی و کنسرت‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند.[]

از ریتم شش و هشت برای «ایرانیزه» کردن موسیقی‌های غیر ایرانی نیز استفاده شده‌است. برای نمونه، آهنگ انگلیسی تولد شما مبارک که معروفترین آهنگ تولد در جهان است، در دههٔ ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ خورشیدی و با رواج جشن‌های تولد در ایران، گاهی با ریتم شش و هشت اجرا می‌شد و روی آن شعر فارسی نیز می‌گذاشتند.

به گفتهٔ بیژن کامکار، پس از انقلاب اسلامی، تا مدتی موسیقی شش و هشت در ایران ممنوع بود. در صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز تا سال‌ها پخش موسیقی شش و هشت ممنوع بود و دستور این ممنوعیت به فریدون شهبازیان منتسب شده‌است. در سال‌های اخیر نیز برخی از موسیقی‌دانان ایرانی از منتشر نشدن آثارشان به دلیل وجود قطعات شش و هشت خبر داده‌اند. در رسانه‌ها نیز شش و هشت گاهی به عنوان فرمی مبتذل از موسیقی برشمرده شده‌است، و رواج کنسرت‌های شش و هشتی نشانه‌ای از وضعیت نامطلوب موسیقی ایران تلقی شده‌است. این در حالی است که در ایران ترانه‌ها و آلبوم‌های شش و هشت گاهی در صدر پرفروش‌ترین‌ها قرار گرفته‌اند.

جستارهای وابسته
---------------

* ضرب‌آهنگ
* رپ فارسی
* خالتور

پانویس
------

1. ↑  خضرائی، *پیش‌درآمد، چهار مضراب، رنگ و تصنیف*، ۸۶.
2. ↑  جاوید، *موسیقی شاد فقط شش و هشت نیست*.
3. ↑  فروش، *برداشت مردم از موسیقی شاد*.
4. ↑  جعفرزاده، *دربارهٔ شیش هشت (I)*.
5. ↑  جعفرزاده، *دربارهٔ شیش هشت (II)*.
6. ↑  خضرائی، *پیش‌درآمد، چهار مضراب، رنگ و تصنیف*، ۸۶.
7. ↑  خضرائی، *پیش‌درآمد، چهار مضراب، رنگ و تصنیف*، ۸۶.
8. ↑  ضرغامی و  کاظمی، *شش و هشت ریتم ایرانی است*.
9. ↑  مقدم، *آهنگ و ترانه «تولدت مبارک» چگونه متولد شد؟*.
10. ↑  سپهوند و  سلیمی، *کامکارها هیچ وقت از هم نمی‌پاشند*.
11. ↑  فتحی، *پس از انقلاب*.
12. ↑  سیجانی، *بوی حلوای موسیقی سنتی*.
13. ↑  *وقتی امیر تتلو رقیب شجریان شد*.
14. ↑  *موج کنسرت‌های شش و هشتی*.
15. ↑  صدیقی، *کدامیک از آلبوم‌های پاییزی*.

منابع
-----

* جاوید، هوشنگ (۲۳ خرداد ۱۳۸۶). «هوشنگ جاوید: موسیقی شاد فقط «شش و هشت» نیست». عصر ایران. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* جعفرزاده، خسرو (۱۷ بهمن ۱۳۹۴). «دربارهٔ «شیش هشت» و «میزان‌های لَنگ» در وزن‌شناسیِ موسیقی ایرانی (I)». گفتگوی هارمونیک. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* جعفرزاده، خسرو (۱۷ بهمن ۱۳۹۴). «دربارهٔ «شیش هشت» و «میزان‌های لَنگ» در وزن‌شناسیِ موسیقی ایرانی (II)». گفتگوی هارمونیک. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* خضرائی، بابک (۱۳۹۵). «پیش‌درآمد، چهار مضراب، رنگ و تصنیف و موضوع فرم و گونه (ژانر)». *فصلنامه موسیقی ماهور* (۷۴): ۶۹–۸۸.
* سپهوند، علیرضا؛ سلیمی، حسین (۱۱ خرداد ۱۳۹۴). ««کامکارها» هیچ وقت از هم نمی‌پاشند: گفتگوی تفصیلی فارس با «بیژن کامکار»». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* سیجانی، ندا (۲۳ خرداد ۱۳۹۷). «بوی حلوای موسیقی سنتی درآمده است». تابناک. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* صدیقی، سهیلا (۲۰ آذر ۱۳۹۱). «کدامیک از آلبوم‌های پاییزی بیشتر فروختند؟». موزیک ما. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* ضرغامی، محمد؛ کاظمی، محمدرضا (۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۹). «نیما: شش و هشت، ریتم ایرانی است». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* فتحی، قاسم (۱۲ آذر ۱۳۹۶). «پس از انقلاب، خشکه‌مقدس‌ها بازوی اجرایی دشمن در حذف موسیقی بودند». دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* فَروَش، میلاد (۲۰ قوس ۱۳۹۶). «برداشت مردم از موسیقی شاد چیست؟». هشدار. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۸.
* مقدم، پیام (۱۸ مارس ۲۰۱۵). «آهنگ و ترانه «تولدت مبارک» چگونه متولد شد؟». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* «وقتی امیر تتلو رقیب شجریان شد». تریبون. ۲۶ مرداد ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
* «موج کنسرت‌های شش و هشتی در ایران». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۵ اسفند ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)