**عمرو بن عبدالله بن کعبه صائدی، معروف به ابو ثمامه صائدی**، از تابعین و از یاران علی بن ابیطالب و حسین بن علی بود، که در کربلا در واقعه عاشورای ۶۱ به همراه یاران حسین بن علی کشته شد.

|  |
| --- |
| از سلسله مقالات دربارهٔ |
|  |
| زندگی
* سال‌شمار زندگی
* نیاکان
* شجره‌نامه حسین بن علی
* نبرد کربلا
* تل زینبیه
* اسارت در شام
* فهرست کشته‌شدگان نبرد کربلا
* چهارده معصوم
* امامت (دوازده امام)
* اصحاب کسا
* اهل بیت
* سادات
 |
| میراث**دربارهٔ حسین**
* دعای عرفه
* حسین بن علی در قرآن و حدیث
* حسین بن علی در فرهنگ عامه
* حسین بن علی در هنر و ادبیات
* کتاب‌شناسی حسین بن علی
* دانشنامه امام حسین
* مقتل‌الحسین
* کتاب‌های دربارهٔ حسین بن علی

**دیگر میراث**
* حرم امام حسین
* ذوالجناح
 |
| زیارت و سوگواری
* سوگواری محرم
* تاسوعا
* عاشورا
* اربعین
* زیارت عاشورا
* زیارت نامه اربعین
* زیارت ناحیه مقدسه
* پیاده‌روی اربعین
* حسینیه
* تعزیه
* روضه
* تکیه
* چهل منبر
* حسی (عاشورا)
* مداحی
 |
| * رده:حسین
* گفتارها
* نشان درگاه درگاه اسلام
 |
| * ن
* ب
* و
 |

نسب و نام
---------

بنو صائد، از زیرشاخه‌های قبیله هَمْدان است. بیشتر منابع، از نام عمرو برای اشاره به ابوثمامه استفاده کرده‌اند؛ اما برخی منابع نام‌های دیگری برای او نوشته‌اند و در ذکر برخی دیگر از مشخصات او با هم اختلاف دارند که گویا پاره‌ای از این اختلافها، معلول اشتباه کاتبان است از جمله کنیه او را ابوتمامه و نامش را زیاد و عمر و از پدرش به کعب یا عبدالله یاد می‌کنند؛ و نسبت او را نیز مختلف آورده‌اند مانند صائدی، صیداوی، صاعدی و انصاری.

برخی منابع نسب‌شناسی نام مشخصات کامل ابوثمامه را چنین ذکر کرده‌اند: زیاد ابن عمرو بن عریب بن حنظلة بن دارم بن عبدالله الصائدی.

فعالیت در کوفه
--------------

با مرگ معاویه و رسیدن یزید به خلافت، ابو ثمامه و گروهی از شیعیان کوفه در خانه سلیمان بن صُرد خزاعی گرد آمدند و برای حسین بن علی نامه نوشتند، و چون حسین بن علی برای ادای حج به مکه رفت بود، نامه‌ای خطاب به او به مکه فرستاد.

با ورود مسلم بن عقیل به کوفه، ابوثمامه، به او پیوست و به فرمانش مشغول تحویل گرفتن کمک‌های مردم برای مصارف نهضت گردید، و چون در اسلحه‌شناسی مهارت داشت مسؤولیت خرید و تهیه سلاح را به عهده گرفت.

ابو ثمامه کسی بود که به دستور مسلم، پول‌هایی را که عبیدالله بن زیاد برای دستگیری وی و یارانش به جاسوس خود مِعقل داده بود تحویل گرفت.
وقتی خبر دستگیر شدن هانی بین مردم کوفه منتشر شد مسلم برای حمله به دارالاماره که ابن زیاد در آنجا بود مهیا شد و به مردم کوفه اعلان بسیج عمومی داد.

مسلم به نیروهایش آرایش جنگی داد، و فرماندهی دو قبیله تمیم و همدان را به ابوثمامه سپرد. در این تحرک، ابوثمامه بسیار پایداری کرد. امّا با فراری شدن افراد تحت فرمانش به قبیله خود رفت و مدّتی در بین آن‌ها پنهان بود. با آن‌که ابن زیاد او را تعقیب می‌کرد موفّق به دستگیری او نشد.

پیوستن به حسین بن علی
---------------------

ابوثمامه پس از شنیدن خبر آمدن حسین بن علی از مکه به عراق به همراه نافع بن هلال به او پیوست.

در روز عاشورا
-------------

روز عاشورا هنگامی که وقت نماز فرا رسید ابوثمامه به حسین بن علی گفت: می‌بینم که این گروه به تو نزدیک شده‌اند. به خدا سوگند تا من پیش روی تو کشته نشوم شما کشته نخواهی شد؛ ولی دوست دارم هنگامی که خدای را دیدار می‌کنم این نمازی را که وقت آن نزدیک گشته خوانده باشم.
حسین بن علی سر خود را به سوی آسمان بلند کرد و فرمود: از نماز یاد کردی خداوند تو را از نمازگزاران و ذاکرین قرار دهد. آری، این آغاز وقت نماز است. از آن‌ها بخواهید از ما دست بردارند تا نماز بگزاریم.

به گفته طبری، ابوثمامه، پسرعموی خود را که در لشکر عمر بن سعد بود به هلاکت رساند. سپس حسین بن علی با یارانش نماز ظهر را به طریق نماز خوف اقامه کرد.

ابوثمامه پس از مالک بن دودان و خداحافظی با حسین بن علی به میدانِ جنگ تاخت و سرانجام به دست قیس بن عبدالله کشته شد.

نام او در زیارت‌ها
------------------

در زیارت ناحیه مقدسه از او چنین یاد شده‌است. السلام علی ابی ثمامة عمر بن عبدالله الصائدی، این سلام در زیارت رجبیه نیز با اندکی تفاوت نقل شده‌است.

پانویس
------

1. ↑  رجال طوسی، شیخ طوسی، ص۷۷.
2. ↑  تاریخ طبری، طبری، ابن جریر، ج۵، ص۳۳۴.
3. ↑  مقتل الحسین علیه السلام، خوارزمی، ج۱، ص۲۰۶.
4. ↑  اسرار الشهادة، ج۲، ص۶۰.
5. ↑  اقبال الاعمال، سید بن طاووس، ج۳، ص۷۹.
6. ↑  مدینة الحسین علیه السلام، ص۵۷.
7. ↑  مناقب آل ابی طالب ج۳، ص۲۵۳.
8. ↑  جمهرة انساب العرب، ص۳۹۵؛ دینوری، اخبار الطوال، ص۲۳۸.
9. ↑  الفتوح، ص۸۸۸.
10. 1 2  رجال طوسی، ص۷۷؛ مامقانی، تنقیح المقال فی علم الرجال، ج۲، ص۳۳۳.
11. 1 2  مامقانی، تنقیح المقال فی علم الرجال، ج۲، ص۳۳۳.
12. ↑  تاریخ طبری، طبری، ابن جریر، ج۴، ص۲۷۱.
13. ↑  اخبار الطوال، دینوری، ابوحنیفه، ص۲۳۸.
14. ↑  تاریخ طبری، طبری، ابوجعفر، ج۵، ص۳۶۹.
15. ↑  ارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۸۵.
16. ↑  تاریخ طبری، طبری، ابن جریر، ج۴، ص۳۳۴.
17. ↑  الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، ج۴، ص۷۰.
18. ↑  ناسخ التواریخ، ج۲، ص۲۹۱.
19. ↑  تسمیة من قتل مع الحسین علیه السلام، ش ۹۳.
20. ↑  اقبال الاعمال، سید بن طاووس، ج۳، ص۷۹.
21. ↑  اقبال الاعمال، سید بن طاووس، ج۳، ص۳۴۵.

| * ن
* ب
* و
واقعهٔ کربلا |
| --- |
| کشتگانِ سپاهِ حسین‏ | **از بنی‌هاشم:** حسین بن علی  •  عباس بن علی  •  علی‌اکبر  •  علی‌اصغر  •  ابوبکر بن علی  •  ابراهیم بن علی  •  قاسم بن حسن  •  ابوبکر بن حسن  •  بشر بن حسن  •  محمد بن جعفر طیار
**از صحابه:** حبیب بن مظاهر  •  مسلم بن عوسجه
**از یاران:** عمرو بن کعب  •  اسلم ترکی  •  بریر بن خضیر همدانی  •  حر بن یزید ریاحی  •  حجاج بن مسروق  •  حلاس بن عمرو  •  زهیر بن بشر  •  زهیر بن قین  •  سعید بن عبدالله  •  نافع بن هلال  •  وهب بن وهب  •  هفهاف بن مهند  •  یزید بن ثبیط |
| اسیران از سپاهِ حسین | 
* علی بن الحسین (زین العابدین)
* محمد باقر
* زید بن حسن
* عمرو بن حسن
* زینب بنت علی
* ام کلثوم بنت علی
* فاطمه بنت حسین
* سکینه بنت حسین
* رقیه بنت حسین
* رباب

 |
| عاملانِ نبرد | 
* عمر بن سعد
* یزید
* عبیدالله بن زیاد
* شمر
* حرمله
* سنان بن انس نخعی

 |
| مراسم‌ِ ماهِ محرّم‏ | 
* زنجیرزنی
* سینه‌زنی
* سنج و دمام
* سوگواری محرم
* شام غریبان
* شاه‌حسین‌گویان
* مرثیه
* نوحه
* تعزیه
* روضه
* قمه‌زنی
* نخل‌گردانی
* گل‌مالی

 |
| در آثارِ هنری | 
* *عصر عاشورا*
* *روز واقعه*
	+ فیلمنامه
	+ فیلم
	+ موسیقی متن
* *مختارنامه*
* *رستاخیز*
* *سفیر*
* *معصومیت از دست رفته*
* *روایت عشق*
* *ثارالله*
* *فرستاده*
* *طفلان مسلم*

 |
| در آیات و روایات | 
* حدیث ریان بن شبیب

 |
| جستارهای وابسته | 
* عاشورا
* تاسوعا
* اسارت در شام
* اربعین
* تحریفات عاشورا
* پارادایم کربلا
* سقاخانه
* تکیه
* عَلَم
* کتل

 |
|  رده |