فلزات پس‌واسطه و مرتبط در جدول تناوبی  

  عناصری که مسترسون، هرلی و نت آن‌ها را فلز پس‌واسطه می‌خوانند: Ga, In, Tl, Sn, Pb, Bi
  نظر هوهی، کیتر و کیتر: Al, Ge, Sb, Po؛ و کاکس: Zn, Cd, Hg
  نظر دمینگ: Cu, Ag, Au (ولی او Al و گروه‌های ۱ و ۲ را به عنوان «فلزات سبک» می‌خواند)
  نظر اسکات و کاندا: Pt
  فلزهایی که ممکن است پس‌واسطه باشند: At, Cn, Nh, Fl, Mc, Lv, Ts

|  |
| --- |
|  |

در این تصویر خط جداکننده فلزها و نافلزها نیز نشان داده شده‌است. فلزهایی که غالباً شبه‌فلز نامیده می‌شوند (B, Si Ge, As, Sb, Te) در یکی از دو طرف این خط یافت می‌شوند.
**فلزات پس‌واسطه** در شیمی عبارتند از آن دسته از عنصرهای فلزی در جدول تناوبی که میان فلزهای واسطه (در سمت چپشان) و شبه‌فلزات (در سمت راستشان) قرار دارند. از جمله عنصرهایی که معمولاً در این رده قرار می‌گیرند می‌توان به گالیم، ایندیم، تالیم، قلع، سرب و بیسموت اشاره کرد. بسته به اینکه در یک جدول فهرست عنصرهای واسطه کجا به اتمام می‌رسد و نافلزها آغاز می‌شود، شمار فلزات پس‌واسطه تغییر می‌کند.

از دیدگاه فیزیکی فلزات پس‌واسطه معمولاً نرم (یا ترد) اند، ویژگی‌های مکانیکی ضعیفی دارند و نقطهٔ ذوب آن‌ها نسبت به فلزهای واسطه پایین‌تر است. ساختار بلوری آن‌ها تمایل دارد که اثرات پیوند کووالانسی از خود نشان دهد و معمولاً پیچیدگی بیشتر یا عدد هم‌آرایی کمتری نسبت به دیگر عنصرهای فلزی دارند.

از دیدگاه شیمیایی، این فلزات با درجات مختلف تمایل به داشتن نقش آمفوتر و تشکیل گونه‌های آنیونی مانند آلومیناتها و بیسموتات‌ها دارند (در صورتی که دربارهٔ آلومینیم، قلع یا بیسموت بحث شود) هم چنین می‌توانند فاز زینتل را تشکیل دهند.

دلیل نام پس‌واسطه این است که هیچ نام آیوپاک پذیرفته شده‌ای برای این فلزها وجود ندارد. گاهی به این فلزها، *فلزهای زیرگروه ب* یا *دیگر فلزات* یا *فلزات بلوک پی* هم می‌گویند. در مجموع یازده نام دیگر برای این گروه فلزات وجود دارد.

عنصرها
------

معمولاً فلزهای گروه ۱۳ تا ۱۵ در ردهٔ فلزات پس‌واسطه قرار می‌گیرند، شامل: گالیم، ایندیم، تالیم، قلع و سرب و بیسموت. دیگر عنصرها گاهی در این رده جای می‌گیرند از جمله: مس، نقره و طلا (که البته معمولاً این سه عنصر را واسطه در نظر می‌گیریم)؛ روی، کادمیم و جیوه (که اگر پس‌واسطه نباشند، واسطه در نظر گرفته می‌شوند) و آلومینیم، ژرمانیم، آرسنیک و آنتیموان (که سه مورد آخر معمولاً شبه‌فلز در نظر گرفته می‌شوند). آستاتین که معمولاً به عنوان نافلز یا شبه‌فلز است اما اگر پیش‌بینی شود ساختار بلوری فلزی دارد آنگاه به عنوان فلز پس‌واسطه رده‌بندی می‌شود. عنصرهای ۱۱۲ تا ۱۱۷ ممکن است پس‌واسطه باشند. چون مقدار کمی از آن‌ها تولید شده‌است برای پژوهش و بررسی بر روی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی شان کافی نبوده‌است.

در دههٔ ۱۹۵۰ در بیشتر کتاب‌های شیمی معدنی در پایان گروه ۱۰ جدول تناوبی فلزات پس‌واسطه بود (نیکل، پالادیم و پلاتین) در نتیجه گروه ۱۱ (مس، نقره و طلا) و گروه ۱۲ (روی، کادمیم و جیوه) در ردهٔ فلزات پس‌واسطه نبودند. در پژوهشی که در سال ۲۰۰۳ صورت گرفت معلوم شد که فلزات واسطه با تناوب نسبتاً مساوی در پایان گروه ۱۱ یا ۱۲ قرار گرفته‌اند.

دسته‌بندی‌های مرتبط
-------------------

### فلزهای شیمیایی ضعیف

راینر-کانهام و اُورتن از عبارت *فلزهای شیمیایی ضعیف* برای اشاره به فلزهایی که نزدیک مرز فلزی-نافلزی قرار دارند استفاده می‌کنند. این فلزها بیشتر همانند شبه‌فلزها رفتار می‌کنند به ویژه نسبت به تشکیل گونه‌های آنیونی. این عنصرها عبارتند از: بریلیم، آلومینیم، روی، گالیم، قلع، سرب ، آنتیموان، بیسموت و پولونیم.

### فلزات زیرگروه ب

ظاهراً فلزات زیرگروه ب عبارتند از فلزهای گروه IB تا VIB (گروه یک تا شش B) از جدول تناوبی، معادل گروه‌های ۱۱ تا ۱۶ جدول تناوبی آیوپاک. فلزهای زیرگروه ب ویژگی‌های نافلزی از خود نشان می‌دهند به ویژه با پیشروی از گروه ۱۲ به ۱۶ این مسئله واضح تر است.

منابع
-----

1. ↑  Masterton, Hurley & Neth p.  38
2. ↑  Huheey, Keiter & Keiter 1993, p.  28
3. ↑  Cox 2004, p.  186
4. ↑  Deming 1940, p.  704–715
5. ↑  Scott & Kanda 1963, pp. 385−386
6. ↑  Jensen 2003, p.  952
7. ↑  Rayner-Canham & Overton 2006, p.  29‒30
8. ↑  Phillips & Williams 1965, pp.  4‒5; Steele 1966, p.  66

| * ن
* ب
* و
جدول تناوبی |
| --- |
| H |   | He |
| Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| فلزهای قلیایی | فلزهای قلیایی خاکی | لانتانیدها | آکتینیدها | فلز واسطه | فلزات پس‌واسطه | شبه‌فلزها | نافلزها | هالوژن‌ها | گازهای نجیب |
| 

|  |
| --- |
|  **جدول تناوبی با جزئیات بیشتر** |

 |

 |


| * ن
* ب
* و
ناوبری جدول تناوبی |
| --- |
| شکل‌های جدول تناوبی | 

|  |  |
| --- | --- |
| استاندارد | 
* ۱۸ ستون
* ۳۲ ستون

 |
| جایگزین | 
* جایگزین
* جدول گام چپ ژانت

 |
| گسترده | 
* Extension beyond the 7th period
	+ آفبا
	+ Fricke
	+ Pyykkö

 |

 |
| دسته‌های عنصرها | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| برپایهٔ ساختار جدول تناوبی | 

|  |  |
| --- | --- |
| گروه | 
* ۱ (فلزهای قلیایی)
* ۲ (فلزهای قلیایی خاکی)
* ۳
* ۴
* ۵
* ۶
* ۷
* ۸
* ۹
* ۱۰
* ۱۱
* ۱۲
* ۱۳
* ۱۴
* ۱۵ (پنیکتوژن)
* ۱۶ (کالکوژن)
* ۱۷ (هالوژن)
* ۱۸ (گاز نجیب)

 |
| دوره | 
* ۱
* ۲
* ۳
* ۴
* ۵
* ۶
* ۷
* ۸+
	+ آفبا
	+ Fricke
	+ Pyykkö

 |
| بلوک | 
* s
* p
* d
* f
* g
* اصل آفبا

 |

 |
| بر پایه فلزشبه‌فلزنافلز | 

|  |  |
| --- | --- |
| فلز | 
* قلیایی
* قلیایی خاکی
* لانتانیدها
* آکتینیدها
* واسطه
* پس‌واسطه

 |
| شبه‌فلز | 
* فهرست شبه‌فلزها
* خط جداکننده

 |
| نافلزها | 
* نافلزها
* گاز نجیب

 |

 |
| دیگر مجموعه‌ها | 
* فلزهای گروه پلاتین (PGM)
* عناصر کمیاب زمین
* فلزهای دیرگداز
* فلز گران‌بها
* فلزات مسکوک
* فلزات نجیب
* فلز سنگین
* فلز بومی
* عنصرهای فرااورانیم
* عنصر فوق سنگین
* Major actinide
* Minor actinide

 |

 |
| عنصرها | 

|  |  |
| --- | --- |
| فهرست‌ها | 
* بر پایه: فراوانی (در انسان)
* ویژگی‌های اتمی
* پایداری هسته‌ای
* Production
* نشان

 |
| ویژگی‌ها | 
* ساختار بلوری
* ساختار الکترونی
* الکترونگاتیوی
* Goldschmidt classification
* Term symbol

 |
| صفحه‌های اطلاعات | 
* فراوانی
* شعاع اتمی
* نقطهٔ جوش
* نقطهٔ بحرانی
* چگالی
* کشسانی
* مقاومت الکتریکی
* الکترون‌خواهی
* آرایش الکترونی
* الکترونگاتیوی
* سختی
* ظرفیت گرمایی
* گرمای گداخت
* گرمای نهان تبخیر
* انرژی یونش
* نقطهٔ ذوب
* عدد اکسایش
* سرعت صوت
* رسانندگی گرمایی
* ضریب انبساط گرمایی
* فشار بخار

 |

 |
| پیشینه | 
* کشف عنصر
	+ پیش‌بینش‌های مندلیف
* نام‌گذاری
	+ ریشه‌یابی
	+ controversies
	+ برای مکان‌ها
	+ برای افراد
	+ در شرق آسیا

 |
| ببینید | 
* آیوپاک
	+ نام‌گذاری
	+ نام سیستماتیک عنصر
* Trivial name
* دمیتری مندلیف

 |
| 
* **رده**
* **ویکی‌پروژه**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد شیمی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |