**مورگوث بائوگلیر** (نام اصلی: **ملکور**) شخصیتی تخیلی از رشته‌افسانه سرزمین میانی اثر تالکین است. او شخصیت منفی اصلی داستان‌های سیلماریلیون و فرزندان هورین بوده و به ندرت سخنی از او در ضمایم ارباب حلقه‌ها آمده‌است. ملکور قوی‌ترین میان آینور بود که به سمت تاریکی گرایید و به همین سبب به او لقب مورگوت دادند. همهٔ نیروهای پلید سرزمین میانه از خادمان او به‌شمار می‌آیند. از بزرگ‌ترین خادمان او می‌توان به سائورون از مایارهای آئوله و گوثموگ (ارباب بالروگ‌ها) اشاره کرد که به بعدها به خدمت مورگوت درآمدند. مورگوت دشمن اصلی سرزمین میانه بود و آثار اعمال او حتی پس از تبعیدش به خارج از مرزهای آردا تا زمان نبرد نبردها در جهان باقی ماند. او به خاطر گستاخی و نخوت و به خاطر خوار شمردن تمام دیگر موجودات، از شکوه و عظمت سقوط کرد. روحی بود بس تباه و بی رحم، با این حال قدرت او چنان زیاد بود که در اعصار فراموش شده، به جنگ و نبرد و رقابت با مانوی و تمامی والاها پرداخت؛ و طی سالهای طولانی بر بیشتر سرزمین‌های میانه تسلط پیدا کرد.

تصویری تزئینی از مورگوت
ملکور (به زبان انگلیسی: Melkor)، اولین ارباب تاریکی. به ملکور در میان آینور عظیم‌ترین هبه‌های قدرت و دانش ارزانی گشته بود، و او سهمی از هبه‌های دیگر برادرانش داشت. بارها یکه و تنها در پوچی به جستجوی شعلهٔ جاودانی گام می‌نهاد؛ چرا که آتش اشتیاقش برای پدیدآوردن موجوداتی از آن خویش بالا گرفته، و به گمانش ایلوواتار پوچی را نادیده انگاشته بود، و او از برای تهی وارگی بی تاب می‌نمود. باری آتش را نیافت زیرا آتش با ایوواتار است. اما به سبب تنهایی، اندک اندک اندیشه خویش را برخلاف اندیشه برادرانش در سر پروراند.

هنگامی که در میان موسیقی آینور برخی از این اندیشه‌ها را با آهنگ خویش آمیخت، بی‌درنگ ناسازی بر گردش بالا گرفت و بسا کسانی که نزدیک او در کار خواندن بودند، دل‌افسرده شدند، و افکارشان پریشان گشت و آهنگ شان به تزلزل افتاد؛ اما گروهی، آهنگ خود را با آهنگ او ساز کردند.

مانوه و ملکور در اندیشهٔ ایلوواتار برادر بودند. تواناترین کس از آینور که در همان آغاز جهان پا بدان گذاشت، ملکور بود؛ اما مانوه گرامی‌ترین نزد ایلوواتار است. ایلوواتار توانایی عظیمی به او بخشیده بود، و او از قدرت و دانش دیگر والار سهمی داشت، اما آن‌ها را برای مقاصد پلیدش به کار برد، و نیرویش را در خشونت و بیداد گری تباه کرد؛ زیرا به آردا و هر چه در آن بود چشم طمع دوخته بود، و پادشاهی مانوه را برای خویش می‌خواست و سلطه بر قلمرو همتایانش را در سر می‌پخت.

از شکوه و عظمتی که داشت در این چاه خودبینی فرو غلتید که هر چه را جز خود، که اهریمنی تباه کار و سنگ دل بود، خوار بشمارد. تفاهم را به زیرکی در کژراهه کشاندن همهٔ موجوداتی که از ایشان بهره می‌گرفت، در جهت امیال خویش بدل ساخت، و سرانجام، به دروغ گویی بی شرم مبدل گشت. ملکور با گرایش به روشنایی آغاز کرد، اما آنگاه که از تصاحبش برای خویش عاجز ماند، از میان آتش و خشم به التهابی سخت و سپس به میان تاریکی سقوط کرد؛ و او تاریکی را بیش از هر چیز در کرده‌های پلیدش با آردا به کار گرفت، و آردا را برای همهٔ موجودات زنده جایی پر بیم و رعب گرداند.

با این حال قدرت طغیان او چنان عظیم بود که در اعصار فراموش شده، با مانوه و دیگر والار دست و پنجه نرم می‌کرد و زمانی دراز در آردا بر بیشتر قلمروهای زمین حکم می‌راند؛ ولی تنها نبود؛ زیرا بسیاری از مایار در روزگار عظمت او مجذوب شکوه و جلالش گشته، و تا به گاه سقوطش در تاریکی همچنان سرسپردهٔ او مانده بودند؛ و باز گروهی دیگر را پس از آن گمراه گردانیده و با دروغ‌ها و هدیه‌های غدارانه به خدمت خویش آورده بود. هولناک‌ترین در میان این اهریمنان والارائوکار بودند، تازیانه‌های آتش که در سرزمین میانه بالروگ نامیده می‌شدند، دیوهای دهشت.

در میان پیشکارانش که صاحب آوازه‌اند، اهریمنی بود که الدار او را سائورون، یا گورتائور سنگ‌دل نام داده بودند. در آغاز یکی از مایارِ آئوله بود، و در روایت آن مردم، همچنان نیرومند. در تمام اعمال ملکور مورگوت بر روی آردا، در کرده‌های بسیار و نیرنگ بازی‌های زیرکانه اش، سائورون نیز سهمی داشت، و در پلیدی، از حیث اینکه زمانی دراز در خدمت دیگری بود و نه در خدمت خویش، تنها از اربابش کمتر بود. لیکن پس از سال‌ها همچون سایهٔ مورگوت و شبح پلیدش علم طغیان برافراشت، و بر پی او از جادهٔ تباه به سوی پوچی فروغلتید.

اورک‌ها، اژدهایان، ترول‌ها و وارگ‌ها همه ساخته‌های دست اویند، یا در حقیقت تقلید او از روی دیگر نژادها؛ چون هیچ‌کس به جز ایلوواتار قدرت خلق ندارد و نخواهد داشت.

فئانور بود که نخستین بار او را مورگوت نامید، خصم سیاه جهان، بعد از ربوده شدن سیلماریل‌ها به دست او؛ و پس از آن جمله مردمان سرزمین میانه و والینور او را به همین نام می‌شناسند ولی کمتر کسی است که نام او را بر روی زمین به زبان آورد.

کمتر کسی در سرزمین میانه از خباثت‌های او، در زمان فرمانروایی اش بر قسمتی از زمین، در امان مانده بود، نابودی دو درخت و دو فانوس، شورش فئانور و دیگر نولدور، خیانت مایگلین، نابودی گوندولین، نارگوتروند، منه‌گروت و چندین شهر دیگر، سرنوشت شوم تورین تورامبار و هزاران کار دیگر که شمارش آن‌ها، همچون کمک‌های اولمو به الف‌ها و آدمیان، خارج از توان است.

او آخرین بار برای نبرد با فین‌گولفین بود که از آنگباند خارج شد، و پس از آن تا به جنگ خشم از آنجا خارج نشد، در آن نبرد او با گروند، پتک جهان زیرین، می‌جنگید ولی قبل از پیروزی، فین‌گولفین هفت زخم به او زد و در انتها وقتی که پیش پای مورگوت بر زمین افتاد و مورگوت پای چپش بر سینهٔ او گذاشت با رینگیل شمشیر خود هشتمین زخم را به پای مورگوت زد و سپس جان باخت.

در مورد جنگ‌های او با دیگر والار قبل از آمدن الف‌ها اطلاعات کمی وجود دارد، ولی آن گونه که از این اطلاعات برداشت می‌شود، والار در زمانی که الف‌ها از خواب، ایلوواتار، بلند شدند، به دژ مستحکم ملکور، اوتومنو، حمله کردند و پس از نابودی دژ تولکاس در خرابه‌های آنجا با ملکور کشتی گرفت و صورت او را به خاک آورد، و سپس او را با زنجیر آیگنور، که ساختهٔ دست آئوله است، بست و جهان تا مدتی، هر چند کوتاه، روی آرامش را دید.

وقتی مورگوت پس از سه دوره بندی بودن از بند رها شد، با کمک انگولیانت دو درخت را نابود کرد، و به سرزمین میانه بازگشت و دژ-دخمه خود، آنگباند، را دوباره برآورد و تمام موجودات پلید خود را دوباره فراخواند. پس از وارد شدن نولدور به جنگ با آن‌ها پرداخت و طی پنج جنگی که رخ او تنها یکی را واگذار کرد و بقیه را پیروز شد و تا به انتهای دوران اول با قدرت بر جمله سرزمین‌های سرزمین میانه حکومت کرد، ولی در پایان دوران، پس از سفر ائارندیل نیم‌الف، پرآوازه‌ترین دریانوردان، به والینور، والار با سپاهی عظیم به شمال تاختند و مورگوت نیز تمام سپاه خود را بیرون فرستاد، تمام بالروگ‌ها، ارک‌ها، وارگ‌ها، اژدهایان و هزارن دد سهمگین دیگر، والار تمام آن‌ها را نابود کردند، ولی مورگوت هنوز جرأت بیرون آمدن نداشت و به دورترین دخمه‌های خود عقب‌نشینی کرد تا از خشم والار در امان باشد، ولی این به حال او افاقه‌ای نکرد و تولکاس بار دیگر او را با زنجیر آیگنور بست و سپس والار او را به بیرون از دروازهٔ شب، به میان پوچی، انداختند و او تا به روز بازپسین در آنجا خواهد ماند.

در مورد سرنوشت او آمده‌است که، در روز بازپسین او راه فرار از دروازهٔ شب را درمی یابد و از آنجا فرار می‌کند و به سرزمین میانه می‌آید و جمله ددان خود را، که از آن‌ها می‌توان به سائورون و گوتموگ اشاره کرد، به زندگی برمی‌گرداند و سپس نبردی عظیم درمی‌گیرد و طی آن مورگوت، اولین و بزرگ‌ترین خصم دنیا، در داگور داگورس به دست تورین تورامبار کشته می‌شود.

گروند
-----

گروند یا چکش زیر زمین سلاح مورگوت که هنگام مواجعه با فینگولفین در دست داشت و با گروند فین گولفین را کشت بعد از مورگوت سائرون دژکوبی با همین نام برای به خاطر داشتن مورگوت داشت.

پیش از خلقت آردا
----------------

هنگامی که ایلوواتار، آینوها را خلق کرد، آنان شروع به خلق ترانه‌ای بزرگ کردند؛ و درمیان تمام آینوها ملکور که بزرگترین نیرو را داشت، افکارش را در آن موسیقی قرار داد و ریتم آهنگ را برهم زد. همچنان پس از خلق آردا او وارد آن گشت و رنگ والار را به خود گرفت.

سالهای حکمرانی
--------------

مورگوت اولین پادشاه تاریکیمورگوت اولین پادشاه تاریکی
اوج قدرت حکومت وی در دوران اول بود و اوتومنو را به عنوان دژهای اصلی خود برگزید. سرانجام در آخرین نبردش با والار شکست خورد و برای همیشه در پشت دروازه‌های شب تبعید شد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Morgoth». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.
* سیلماریلیون

| * ن
* ب
* و
سرزمین میانه |
| --- |
| 
* جی. آر. آر. تالکین
	+ کتاب‌شناسی
* مجموعه کتاب‌ها
* اثرگذاری‌ها
* رشته‌افسانه‌ها
* طرح کلی

 |
| آثار | 
* *ماجراهای تام بامبادیل*
* *برن و لوثین*
* *آخرین ترانه بیلبو*
* *فرزندان هورین*
* *سقوط گاندولین*
* *سقوط نومه‌نور*
* *هابیت*
* *ارباب حلقه‌ها*
	+ *یاران حلقه*
		- «سایه گذشته»
		- «شورای الروند»
	+ *دو برج*
	+ *بازگشت پادشاه*
		- «تمیزکاری شایر»
		- «داستان آراگورن و آرون»
* *سیلماریلیون*
	+ «آینولینداله»
	+ نسخه جهان گرد
* *قصه‌های ناتمام*
	+ «نارن ائی کین هورین»
	+ «جستجوی اره‌بور»
* *نامه‌های جی. آر. آر. تالکین*

 |
| تاریخنوشته‌ها | 
* *تاریخچه هابیت*
* *تاریخچه سرزمین میانه*
	+ ۱–۲ *کتاب داستان‌های گم‌شده*
		- الفواین
	+ ۳ *سروده‌های بلریاند*
		- *سروده‌های فرزندان هورین*
		- *سروده‌های لیثیان*
	+ ۴ *شکل‌گیری سرزمین میانه*
	+ ۵ *راه گمشده و دیگر نوشته‌ها*
	+ ۶–۹ *تاریخچه ارباب حلقه‌ها*
		- *مقالات باشگاه مفهومی*
	+ ۱۰ *حلقه مورگوت*
	+ ۱۱ *نبرد گوهرها*
	+ ۱۲ *مردمان سرزمین میانه*
* *طبیعت سرزمین میانه*

 |
| دنیایتخیلی | 

|  |  |
| --- | --- |
| مردمانو هیولاها | 
* آینور
	+ مایار
		- بالروگ‌ها
		- جادوگران
	+ والار
* اژدهایان
* دورف‌ها
* عقاب‌ها
* الف‌ها
	+ نیمه‌الف‌ها
	+ نولدور
	+ جدایی
* انت‌ها
* هابیت‌ها
* انسان‌ها
	+ بئورن
	+ دروئداین
	+ دونداین
* اورک‌ها
* ترول‌ها

 |
| شخصیت‌ها | 
* کلبریمبور
* ائارندیل و الوینگ
* الندیل
* الروند
* فئانور
* فین‌گولفین
* فین‌رود فلاگوند
* فینوه و میریل
* گالادریل
* گندالف
* گیل-گالاد
* گلورفیندل
* گولدبری
* هورین
* ایسیلدور
* لوثین و برن
* مائدوروس
* ملیان
* مورگوت
* سارومان
* سائورون
* تینگول
* تام بامبادیل
* تور و ایدریل
* تورین تورامبار
* اونگولیانت

 |
| جغرافیا | 
* بلریاند
* گاندور
* هاراد
* آیزنگارد
* تنهاکوه
* لوتلورین
* میرک‌وود
* موردور
* موریا
* نومه‌نور
* ریوندل
* روهان
* شایر
	+ بگ اند
* والینور

 |
| اجسام | 
* میتریل
* پالانتیر
* کتاب سرخ سرحد غربی
* حلقه‌های قدرت
	+ حلقه یگانه
	+ سه حلقه
* سیلماریل
* دو درخت والینور
* اسلحه‌ها و زره‌ها
	+ اسلحه‌های دارای نام

 |
| موضوعات | 
* معماری
* آثار هنری
* *بیوولف*
* مسیحیت
* کیهان‌شناسی
* زوال و سقوط
* انگلستان
* محیط زیست‌گرایی
* جنگ جهانی اول
* قاب داستان‌ها
* تبارنامه‌ها
* نشان خانوادگی
* زبان‌ها
* جادو
* قرون وسطی
* مدرنیسم
* موسیقی
* نقشه‌ها
* کفر
* گیاهان
* شاعری
* سفرهای روان‌شناسی
* خط‌ها
	+ کیرث
	+ ساراتی
	+ تنگوار
* سبک نثر
* شکسپیر
* صدا و زبان
* سفر زمان
* درختان و جنگل‌ها

 |

 |
| اقتباس‌هاو میراث | 
* هنرمندان
	+ جنی دالفن
	+ جان هووه
	+ آلن لی
	+ تد ناسمیت
* آهنگسازان
	+ بو هانسون
	+ جان د میج
		- سمفونی شماره 1 «ارباب حلقه‌ها»
	+ هاوارد شور
		- موسیقی مجموعه فیلم‌های ارباب حلقه‌ها
* تنظیم‌گران موسیقی
	+ دونالد سوان
		- *راه برای همیشه ادامه دارد*
		- *شعرها و ترانه‌های سرزمین میانه*
	+ گروه تالکین
		- *عصری در ریوندل*
		- *شبی در ریوندل*
		- *سپیده‌دم در ریوندل*
		- *ترک ریوندل*
* سرمایه‌گذاری سرزمین میانه
* فیلم‌ها
* بازی‌ها
* آثار الهام‌گرفته از تالکین
* نام‌گذاری‌ها پس از تالکین و آثارش

 |
| نقشه‌ها | 
* *اطلس سرزمین میانه*
* *سفرهای فرودو*
* نقشه سرزمین میانه

 |
| نقد ادبی | 
* *راهنمای کامل سرزمین میانه*
* *همراهی با جی. آر. آر. تالکین*
* *استاد سرزمین میانه*
* *جی. آر. آر. تالکین: نویسنده قرن*
* *همراه و راهنمای جی. آر. آر. تالکین*
* *دانشنامه جی. آر. آر. تالکین*
* *ارباب حلقه‌ها: همراه خواننده*
* *جاده سرزمین میانه*
* *نور متلاشی*
* *هنر تالکین: اسطوره‌ای برای انگلستان*
* *تالکین: نگاهی به پشت «ارباب حلقه‌ها»*
* *تالکین: سازنده سرزمین میانه*
* *رشته‌افسانه‌های تالکین*
* *تالکین و جنگ بزرگ*
* *دنیای جی. آر. آر. تالکین*
* «حلقه واژگان: تالکین و واژه‌نامه انگلیسی آکسفورد»

 |

| * ن
* ب
* و
آینور در رشته افسانهٔ تالکین |
| --- |
| 
* آینولینداله (موسیقی آینور)
* والاکوئنتا (داستان والار)

 |
| اربابان والار | 
* مانوه
* اولمو
* آئوله
* اورومه
* ماندوس (نامو)
* لورین (ایرمو)
* تولکاس

 |
| شهبانوان والار | 
* واردا
* یاوانا
* نیه‌نا
* اِسته
* وایره
* وانا
* نسا

 |
| دشمن | 
* مورگوت (ملکور)

 |
| مایار | 
* ائون‌وه
* ایلماره
* اوسه
* اوئی‌نن
* سالمار
* سائورون
* ملیان
* آری‌ین
* تیلیون

|  |  |
| --- | --- |
| ساحران | 
* سارومان (کورونیر)
* گندالف (اولورین)
* راداگاست (آیوندیل)
* جادوگران آبی

 |
| بلراگ‌ها | 
* گوتموگ
* بلای جان دورین

 |

 |