تصویری از گردش زمین به دور خورشید
**حرکت انتقالی زمین** یا **گردش زمین به دور خورشید**، به حرکت زمین به دور خورشید در خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت را (مدار بیضی‌شکل که خورشید در یکی از کانون‌های آن واقع است) گویند و آن مسیر را **مدار زمین** می‌گویند. به گفته دانشمندان، نیروی جاذبه خورشید، زمین را جذب می‌کند اما به دلیل نیروی گریز از مرکز زمین، نیرویی در خلاف جهت جاذبه خورشید ایجاد می‌شود که باعث تعادل در مدار زمین می‌گردد.
حرکت روزانه خورشید در آسمان و جابه‌جایی تدریجی ظاهری آن؛ در طی یک سال یک دور از دیدگاه زمینی، تنها در اثر حرکت‌های وضعی و انتقالی زمین است. این مدار ظاهری خورشید دائرة البروج نامیده می‌شود. نواری به عرض ۸ درجه در هر سوی دائرةالبروج را منطقةالبروج می‌خوانند. ۱۲ صورت فلکی بر این نوار قرار دارند که خورشید در حرکت ظاهریش هر سال یکبار از آن‌ها می‌گذرد.

زمین به دور خورشید در خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت می‌گردد (مدار بیضی شکل که خورشید در یکی از کانونهای آن واقع است). در این خصوص ما حرکت واقعی را نمی‌بینیم بلکه حرکت ظاهری خورشید را می‌بینیم که به نظر می‌رسد در یک سال یک بار به دور زمین می‌گردد. این مدار ظاهری خورشید دایرة البروج نامیده می‌شود. نواری به عرض ۸ درجه در هر سوی دایرة البروج را **منطقه‌البروج** می‌خوانند. ۱۲ صورت برجسته فکلی بر این نوار قرار دارند که خورشید در حرکت ظاهریش هر سال یکبار از آنها می‌گذرد. این صورت‌ها عبارتند از: حمل، ثور، جوزا، سرطان، اسد، سنبله، میزان، عقرب، قوس، جدی، دلو و حوت.

مدار حرکت انتقالی زمین
فاصلهٔ متوسط میان زمین و خورشید ۱۴۹٫۶۰ میلیون کیلومتر (۹۲٬۹۶۰٬۰۰۰ مایل) است، و طی یک مدار کامل در هر ۳۶۵٫۲۵۶ روز رخ می‌دهد (۱ سال نجومی)، که برای پیمودن آن زمین ۹۴۰ میلیون کیلومتر (۵۸۴ میلیون مایل) سفر کرده‌است. مدار زمین دارای یک خروج از مرکز مداری ۰٫۰۱۶۷ است. حرکت مداری زمین یک جنبش ظاهری خورشید نسبت به ستارگان دیگر را در نرخی نزدیک به ۱ درجه در روز (یا با قطر خورشید یا ماه هر ۱۲ ساعت) به سمت شرق نشان می‌دهد که از زمین دیده می‌شود.

آینده
-----

مقالهٔ اصلی: پایداری سامانه خورشیدی
ریاضیدانان و ستاره شناسان (مانند لاپلاس، لاگرانژ، گاوس، پوانکاره، کولموگروف، ولادیمیر آرنولد، و یورگن موزر) به دنبال شواهدی برای پایداری حرکت سیاره‌ها بوده‌اند و این جستجو منجر به بسیاری از پیشرفت‌های ریاضی و چندین «اثبات» متوالی برای ثبات منظومه شمسی شد. طبق اکثر پیش‌بینی‌ها، مدار زمین در دوره‌های طولانی نسبتاً پایدار خواهد بود.

در سال ۱۹۸۹، ژاک لاسکار نشان داد که مدار زمین (و همچنین مدار تمام سیارات درونی) می‌تواند آشفته شود و یک خطای کوچک به اندازه ۱۵ متر در اندازه‌گیری موقعیت اولیه زمین امروز، پیش‌بینی مکان را غیرممکن می‌کند و زمین در مدت کمی بیش از ۱۰۰ میلیون سال در مدار خود قرار خواهد گرفت. مدل‌سازی منظومه شمسی موضوعی است که توسط مسئله (n) جسم پوشش داده شده‌است.

ارتباط با تقویم
---------------

در گاه‌شماری‌های خورشیدی (solar calendar)، مبنای تقویم، گردش سیاره زمین به دور خورشید (حرکت انتقالی زمین) است. تقویم هجری شمسی و تقویم میلادی بین‌المللی از جمله گاه‌شماری‌های خورشیدی هستند.

یک دور گردش کامل زمین به دور خورشید تقریباً ۳۶۵ روز و ۶ ساعت طول می‌کشد که مبنای ۳۶۵ روز سال در تقویم است، همچنین برای جبران کسری ۶ ساعت آخر سال هر ۴ سال یکبار یک روز به آخرین ماه سال اضافه می‌کنند و به سال ۳۶۶ روزه سال کبیسه می‌گویند.

مدت زمان دقیق گردش زمین به دور خورشید ۳۶۵ روز و ۶ ساعت و تقریباً ۹ دقیقه است که به آن سال نجومی (sidereal year) می‌گویند و زمین در این مدت دوره مداری (orbital period)خود را تکمیل می‌کند. دورهٔ مِداری مقدار زمانی است که یک جرم نجومی معین طول می‌کشد تا یک مدار به دور جسم دیگر را کامل کند.

باید توجه داشت که سال نجومی (sidereal year) با سال خورشیدی (tropical year) متفاوت است و حدود ۲۰ دقیقه از سال خورشیدی بلندتر است. سال نجومی بر مبنای تکمیل گردش زمین در مدارش به دور خورشید محاسبه می‌شود در حالی که مبنای محاسبه سال خورشیدی مدت زمانی است که طول می‌کشد تا خورشید به همان موقعیت خودش در آسمان یک جرم از منظومه شمسی (مانند زمین) برگردد و یک چرخه کامل از فصول را تکمیل کند. به عنوان مثال از اعتدال بهاری تا اعتدال بهاری یا از انقلاب زمستانی تا انقلاب زمستانی سال بعد

تقویم‌های خورشیدی گرمسیری (tropical solar calendar) از این نوع سال (سال خورشیدی) استفاده می‌کنند. سال خورشیدی با نام‌های (سال اعتدالی) یا (سال گرمسیری) نیز شناخته می‌شود. میانگین سال گرمسیری در تعریف مدرن ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۵ ثانیه است که ۱۱ دقیقه و ۱۵ ثانیه از مبنای تقویم (سال ۳۶۵ روز و ۶ ساعت) کمتر است.

برای جبران این کسری در بازه‌های زمانی طولانی مدت (هر ۳۲ سال یکبار) کبیسه گیری را پنج ساله انجام می‌دهند. کسری ۱۱ دقیقه و ۱۵ ثانیه هر سال نسبت به تقویم معادل ۶۷۵ ثانیه است. این مقدار در طی ۳۲ سال متوالی به ۲۱٬۶۰۰ ثانیه کسری می‌رسد که معادل با ۳۶۰ دقیقه یا ۶ ساعت کسری است. بنابر این با یکسال به تأخیر انداختن کبیسه‌گیری در هر ۳۲ سال یکبار (کبیسه پنج ساله) این کسری جبران می‌شود.

حرکت ظاهری خورشید
-----------------

طراحی آندریاس سلاریوس از منظومهٔ کوپرنیکی, از کتاب «هارمونیا ماکروکاسمیکا» (۱۶۶۰)
حرکت ظاهری خورشید به سوی شرق به مقدار تقریباً یک درجه در روز در امتداد سطح موازی نتیجه‌ای از حرکت زمین است ولی دلیلی بر آن نیست. حرکت ظاهری خورشید را می‌توان با نظریه زمین مرکزی که بوسیله **بطلمیوس** عنوان گردید تفسیر کرد. طبق این نظریه که چندین قرن مورد قبول عامه بود زمین ساکن فرض گردیده و خورشید به دور آن می‌گردد. در ابتدای قرن ۱۶ **نیکلاکوپرنیک** نظریه خود را ارائه داد. طبق این نظریه خورشید مرکز منظومه شمسی است و تمام سیاره‌ها در مدار دایره‌ای حول آن در چرخش‌اند. یکی از نتایج **نظریه کوپرنیکی** یا خورشید مرکزی این است که ستاره‌های نزدیکتر وقتی که از زمین در حال چرخش، مشاهده می‌شوند یک **جابجایی پارلاکس** نشان می‌دهند. از حرکت ظاهری خورشید برای تعریف سال استفاده می‌شود.

شرط بقای اندازه حرکت زاویه‌ای
-----------------------------

دیدیم که بردار گشتاور نیرو به صورت مشتق زمانی بردار اندازه حرکت زاویه‌ای است. این رابطه شبیه رابطه ای است که برای قانون دوم نیوتن نوشتیم. در آنجا نیرو کمّیتی است که باعث حرکت انتقالی ذره می‌شود، لذا نیرو با مشتق زمانی اندازه حرکت خطی برابر است. در اینجا نیز گشتاور نیرو سبب دوران ذره می‌شود و لذا به صورت مشتق زمانی اندازه حرکت زاویه‌ای تعریف می‌شود.

حال اگر اندازه حرکت زاویه‌ای ذره مقدار ثابتی باشد، در این صورت مشتق زمانی آن صفر خواهد شد و لذا گشتاور نیرو یا به عبارت بهتر برآیند کل گشتاور نیروی وارد بر ذره صفر خواهد بود. در این صورت بردار اندازه حرکت زاویه‌ای بقا خواهد داشت.

ملاحظه کردیم که برای پایسته بودن بردار اندازه حرکت زاویه‌ای باید گشتاور نیروی کل برآیند وارد بر ذره صفر باشد (جمع بردارها). از طرف دیگر، بردار گشتاور نیرو را به صورت حاصل‌ضرب برداری بردار مکان ذره در نیروی وارد بر آن تعریف نمودیم؛ لذا با توجه به تعریف حاصل‌ضرب برداری، شرط این که گشتاور نیرو یا حاصل‌ضرب برداری نیرو در بردار مکان صفر باشد، این است که نیرو در امتداد بردار مکان ذره یا به صورت موازی با آن اعمال شود.

تفسیر شرط بقای اندازه حرکت زاویه ای در حرکت انتقالی زمین
--------------------------------------------------------

شرط بقا
در حرکت انتقالی زمین که مدار چرخش زمین به دور خورشید دایره نیست و به شکل بیضی می‌باشد یک قانون قابل توجیه است که بقای آن را توجیه می‌کند و آن این است که در مسیر حرکت انتقالی زمین در بعضی قسمت‌ها سرعت خطی حرکت زمین بیشتر و در بعضی قسمت‌های دیگر از مسیر سرعت خطی کمتر می‌باشد در واقع جایی که فاصله از خورشید بیشتر است سرعت خطی کمتر و در جایی که فاصله از خورشید کمتر است سرعت خطی بیشتر است، در معنای کلی باید بگوییم دلیل بقای تکانه زاویه ای در حرکت انتقالی زمین فقط به این دلیل است که حاصلضرب فاصله از خورشید (یکی از کانون‌های مسیر بیضی شکل) در سرعت خطی حرکت زمین در این مسیر مقدار ثابتی است.

{\displaystyle V\_{a}\times r\_{a}=V\_{c}\times r\_{c}}

جستارهای وابسته
---------------

* حرکت وضعی زمین

منابع
-----

* ویکی‌پدیای انگلیسی

1. ↑  "Deep simplicity: bringing order to chaos and complexity" (به انگلیسی).
2. ↑  "Sun: Facts & Figures". *Solar System Exploration*. National Aeronautics and Space Administration. Archived from the original on 3 July 2015. Retrieved July 29, 2015.
3. ↑  "Deep simplicity: bringing order to chaos and complexity" (به انگلیسی).
4. ↑  "Earth-Venus smash-up possible" (به انگلیسی). ۱۱ ژوئن ۲۰۰۹. Archived from the original on 23 January 2015. Retrieved 30 January 2023.
5. ↑  «Tropical year». *ویکی‌پدیا انگلیسی*.

1. ↑  Our planet takes about 365 days to orbit the Sun. A full orbit has 360 degrees. That fact demonstrates that each day, the Earth travels roughly 1 degree in its orbit. Thus, the Sun will appear to move across the sky from east to west relative to the stars by that same amount.

| * ن
* ب
* و
ستاره‌شناسی در دوران اسلامی |
| --- |
| ستارهشناسان | 

|  |  |
| --- | --- |
| سدهٔ هشتم | 
* احمد نهاوندی
* فضل پسر نوبخت
* ابراهیم فزاری و محمد بن ابراهیم فزاری
* ماشاالله بن اطهری
* یعقوب بن طارق

 |
| سدهٔ نهم | 
* ابومعشر بلخی
* ابوسعید جرجانی
* ابن کثیر فرغانی
* ابویوسف کندی
* ابوعبدالله محمد بن عیسی ماهانی
* حجاج بن یوسف بن مطر
* حبش حاسب
* علی بن عیسای اسطرلابی
* بنوموسی
* ابوالعباس ایرانشهری
* خالد پسر عبدالمالک
* محمد بن موسی خوارزمی
* سهل بن بشر
* ثابت بن قره
* ابوسعید ضریر گرگانی

 |
| سدهٔ دهم | 
* عبدالرحمان صوفی
* ابومحمود حامدبن خضر خجندی
* ابوجعفر خازن خراسانی
* ابوسهل بیژن کوهی
* ابوالوفای بوزجانی
* احمد بن یوسف
* بتانی
* القبیصی
* ابوالعباس نیریزی
* ابوحامد صاغانی
* ابن یونس مصری
* ابراهیم بن سنان
* ابوالفضل هروی
* حاسب طبری

 |
| سدهٔ یازدهم | 
* بونصر منصور
* ابوریحان بیرونی
* ابن زرقالی
* ابن هیثم
* ابن سینا
* ابن صفار
* کوشیار گیلانی
* صاعد اندلسی
* ابوسعید سجزی
* ابوحاتم مظفر اسفزاری

 |
| سدهٔ دوازدهم | 
* بطروجی
* بهاءالدین مروزی
* خازنی
* سموأل بن یحیی مغربی
* ابی الصلت
* انوری
* ابن کماد
* جابر بن افلح
* خیام
* شرف‌الدین طوسی

 |
| سدهٔ سیزدهم | 
* ابن بناء
* ابن هائم
* جمال‌الدین بخاری
* محی‌الدین مغربی
* خواجه نصیرالدین طوسی
* قطب‌الدین شیرازی
* شمس‌الدین سمرقندی
* زکریای قزوینی
* ابن ابی الشکر
* مؤیدالدین اوردی
* اثیرالدین ابهری
* محمد بن ابوبکر فارسی

 |
| سدهٔ چهاردهم | 
* ابن شاطر
* شمس‌الدین خلیلی
* ابوالعقول
* نظام‌الدین حسن نیشابوری

 |
| سدهٔ پانزدهم | 
* علی‌بن محمد سمرقندی (ملاعلی قوشچی)
* بدرالدین عبدالواجد
* غیاث‌الدین جمشید کاشانی
* قاضی‌زاده رومی
* الغ‌بیگ
* سبط ماردینی
* شهاب‌الدین بن مجدی
* ابواسحاق کوبنانی

 |
| سدهٔ شانزدم | 
* مولانا عبدالعلی بیرجندی
* شیخ بهایی
* پیری رئیس
* تقی‌الدین محمد بن معروف

 |
| سدهٔ هفدهم | 
* یانگ گوانگشیان (en)
* احمد خانی

 |

 |
| آثار | 

|  |
| --- |
| 
* *عجایب‌المخلوقات*
* نام ستاره‌ها در زبان عربی
* *کتاب المناظر*
* *رسائل اخوان الصفا*
* گاه‌شماری هجری قمری
* نقشه آسمان
* *نزهة المشتاق فی اختراق الآفاق*
* *التفهیم*

 |
| زیج | 
* *زیج آلفونسو*
* سالنما
* جدول نجومی
* *صورالکواکب*
* کاتالوگ ستاره‌ای
* *زیج تولد*
* توابع مثلثاتی
* *زیج ایلخانی*
* *زیج سلطانی*
* *سلم‌السماء*

 |

 |
| ابزارها | 
* آلیداد
* رایانه قیاسی
* روزنه
* حلقه‌دار
* اسطرلاب
* ساعت نجومی
* گلوب آسمانی
* گلباد
* قطب‌نما
* صفحه جهت‌یاب
* دیوپترا
* حلقه استوایی
* استوانما
* کره جغرافیایی
* کاغذ میلیمتری
* ذره‌بین
* سازال دیواری
* اسطرلاب ناوبری
* سحابی
* جهان‌نمای مسطح
* ربع (ابزار)
* چارک
* سدس
* مقیاس ارتفاع
* چرخه ستاره‌یاب
* ساعت آفتابی
* تلسکوپ
* سه‌شاخ/ذات‌الشعبتین

 |
| مفاهیم | 
* مقنطر/دایرهٔ ارتفاع
* اوج و حضیض
* اخترفیزیک
* انحراف محوری
* سمت
* مکانیک سماوی
* کره‌های آسمانی
* مدار دایروی
* فلک تدویر
* حرکت انتقالی زمین
* حرکت وضعی زمین
* خروج از مرکز مداری
* دایرةالبروج
* مدار بیضی
* اکوانت
* کهکشان
* زمین‌مرکزی
* انرژی پتانسیل
* گرانش
* خورشیدمرکزی
* لختی
* کیهان‌شناسی اسلامی
* مهتاب
* فرضیه چندجهانی
* دیدگاه مسلمانان درباره ستاره‌بینی
* انحراف محوری
* اختلاف‌منظر
* حرکت تقدیمی
* حرکت ترقصی
* قبله
* اوقات شرعی
* وزن مخصوص
* زمین مدور
* نور ستاره
* کره تحت‌القمری
* نور سفید خورشید
* ابرنواختر
* کرانداری زمانی
* نوسان حرکت تقدیمی
* مثلث‌سازی
* جفت طوسی
* گیتی

 |
| مراکز | 
* دانشگاه الازهر
* دارالحکمه
* بیت‌الحکمه
* ستاره‌شناسی در دوران اسلامی
* رصدخانه تقی‌الدین استانبول
* مدرسه (اسلام)
* رصدخانه مراغه
* رصدخانه
* بنیاد پژوهشی
* رصدخانه الغ‌بیگ
* مسجد اموی دمشق
* دانشگاه قرویین

 |
| تأثیرپذیرفته | 
* ستاره‌شناسی بابلی
* ستاره‌شناسی قبطی
* ستاره‌شناسی یونانی
* ستاره‌شناسی هندی

 |
| تأثیرگذاشته | 
* ستاره‌شناسی بیزانسی
* ستاره‌شناسی چینی
* ستاره‌شناسی اروپایی
* ستاره‌شناسی هندی

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زمین‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |

| * ن
* ب
* و
مدارهای گرانشی |
| --- |
| انواع مدارها | 

|  |  |
| --- | --- |
| کلی | 
* Box
* مسیر سهموی
* مدار دایره‌ای
* مدار بیضی / مدار بیضوی بالا
* مسیر سهموی
* مدار نعل اسب
* مسیر هذلولی
* شیب‌دار / غیرشیب‌دار
* مدار کپلری
* نقاط لاگرانژی
* مدار مماسی
* مسیر سهموی
* مدار پارکینگ
* حرکت مخالف‌گرد و موافق‌گرد
* همگام
	+ نیمه‌همگام
	+ زیرهمگام
* مدار هوهمان

 |
| زمین‌مرکزی | 
* مدار زمین‌همگام
	+ مدار زمین‌ایستا
	+ مدار انتقالی زمین‌ایستا
* Graveyard
* مدار دور از زمین
* مدار پایینی زمین
* مدار میانی زمین
* Molniya
* Near-equatorial
* مدار ماه
* مدار قطبی (فضا)
* مدار خورشیدهمگام
* مدار توندرا

 |
| دربارهنقاط دیگر | 
* مریخ
	+ Areocentric
	+ Areosynchronous
	+ Areostationary
* نقاط لاگرانژی
	+ Distant retrograde
	+ مدار هاله
	+ مدار لیساجو
* مدار ماه مرکزی
* خورشید
	+ مدار خورشید مرکزی
		- حرکت انتقالی زمین
	+ Mars cycler
	+ مدار خورشیدهمگام
* دیگر
	+ Lunar cycler

 |

 |
| عناصر مداری | 

|  |  |
| --- | --- |
| * شکل
* اندازه
 | 
* e  خروج از مرکز مداری
* a  نیم‌قطر بزرگ و نیم‌قطر کوچک
* b  نیم‌قطر بزرگ و نیم‌قطر کوچک
* Q, q  اوج و حضیض

 |
| راستا | 
* i  انحراف مداری
* Ω  طول گره صعودی
* ω  شناسه حضیض
* ϖ  Longitude of the periapsis

 |
| موقعیت | 
* M  آنومالی متوسط
* ν, θ, f  آنومالی حقیقی
* E  Eccentric anomaly
* L  Mean longitude
* l  True longitude

 |
| تغییرات | 
* T  تناوب مداری
* n  Mean motion
* v  سرعت مداری
* *t*0  مبدأ (ستاره‌شناسی)

 |

 |
| مانور مداری | 
* Bi-elliptic transfer
* Collision avoidance (spacecraft)
* دلتا-وی
* Delta-v budget
* کمک گرانشی
* Gravity turn
* مدار هوهمان
* Inclination change
* Low-energy transfer
* اثر اوبرت
* Phasing
* Rocket equation
* پهلوگیری فضایی
* Transposition, docking, and extraction

 |
| مکانیک مداری | 
* دستگاه مختصات سماوی
* Characteristic energy
* سرعت گریز
* جدول نجومی
* دستگاه مختصات استوایی
* مسیر زمینی
* هیل‌کره
* Interplanetary Transport Network
* قوانین کپلر
* نقاط لاگرانژی
* مسئله (n) جسم
* Orbit equation
* Orbital state vectors
* پریشیدگی (اخترشناسی)
* حرکت مخالف‌گرد و موافق‌گرد
* انرژی ویژه مداری
* Specific angular momentum
* عناصر دوخطی

 |
| 
* فهرست مدارها

 |