|  |
| --- |
| از سلسله مقالات دربارهٔ  |
| امضای محمدرضا شجریان |
| * سال‌شمار • مرگ
 |
| 
فهرست‌های کارها |
| * ترانه‌شناسی • کنسرت‌ها • سازهای ابداعی • کتاب‌شناسی • فهرست سخنرانی‌ها
 |
| 
دیـگر |
| * بدعت‌ها و بدایع • نگرشِ سیاسی • همکارانِ چندباره • فهرست آثار دربارهٔ شجریان • فهرست جایزه‌ها

---

* گروه شهناز • همایون شجریان • مژگان شجریان

---

 |
| * کارها  سخن‌ها
 |
| * ن
* ب
* و
 |

***شب، سکوت، کویر*** یک آلبوم موسیقی سنتی ایرانی است با آهنگسازی کیهان کلهر و با صدای محمدرضا شجریان که در سال ۱۳۷۳ ضبط موسیقی آن و در سال ۱۳۷۶ ضبط آواز و تدوین آن صورت گرفت و نهایتاً در آذرماه سال ۱۳۷۷ منتشر شد.

این آلبوم در آواز دشتی بوده و توسط کیهان کلهر آهنگ‌سازی و تنظیم شده‌است. بیشتر ترانه‌های این آلبوم بر اساس موسیقی مقامی شمال خراسان است. کیهان کلهر در گفت‌وگویی با بهرنگ تنکابنی در مورد همکاری با محمدرضا شجریان در این آلبوم گفته‌است: «من از قبل آقای شجریان را می‌شناختم. هیچ‌وقت فرصت همکاری پیش نیامده بود ولی همدیگر را می‌شناختیم. هر وقت هم که ایشان به کانادا تشریف می‌آوردند، همدیگر را می‌دیدیم. ایشان از فعالیت‌های من خبر داشتند. در ملاقاتی که پس از مدت‌ها در تهران با ایشان داشتم، استاد از کارهای من جویا شدند که من خبر از ضبط این مجموعه دادم. پس از آنکه جزئیات کار را برایشان تعریف کردم، خیلی ابراز علاقه کردند که بخش‌هایی از کار را بشنوند. روزی با هم قرار گذاشتیم تا کار را تا همان مرحلهٔ قبل از میکس که ضبط کلی بود، برایشان پخش کنم. آقای شجریان خیلی خوشش آمد. درک او از کار و هوش بسیار بالایش به کار کمک کرد. با اینکه کار نصفه‌ونیمه ضبط شده بود و خیلی از بخش‌های کار را فقط برای ایشان تعریف کردم، ایشان ذهنیت مرا کاملاً فهمید و کاملاً مانند موسیقی‌دان حرفه‌ای با کار برخورد کرد.»

شرح
---

### هنرمندان

* محمدرضا شجریان:خواننده
* کیهان کلهر: آهنگ‌ساز، تنظیم و نوازندهٔ کمانچه و سه‌تار
* حسین بهروزی‌نیا: بربط
* اردوان کامکار: سنتور
* بیژن کامکار: دف و دایره
* مرتضی اعیان: تنبک
* سیامک نعمت‌ناصر: تار
* همایون خسروی: ویولن‌سل
* بهزاد فروهری: نی
* طرح: مژگان شجریان

نوازندگان سازهای محلی
* حاج قربان سلیمانی: دوتار
* علیرضا سلیمانی: دوتار
* علی آبچوری: قوشمه
* حسین ببی: دایره

### فهرست

روی الف
1. سکوت
2. شب کویر
3. ساز وآواز: دوبیتی‌های باباطاهر
4. بارون: بر اساس آوای محلی شمال خراسان

شعر از علی معلم دامغانی

روی ب
1. شرنگ
2. ساز وآواز: غزل عطار
3. طرقه
4. ای عاشقان: غزل از ه.ا. سایه

ترانه‌ها
--------

### تو که نازنده بالا دلربایی

*آواز دشتی، شعر از باباطاهر و عطار*  
  

*(دشتی بیرجندی)*  

تو که نازن‍ده بالا دل‍ربای‍ی «آخ»

تو که بی سرمَه چش‍مون سرمَه‌سایی
تو که مُشکین دو گیسو در قفایی

به مو گویی که سرگردون چرایی سرگردون چرایی «داد و بیداد ای دل»
*(دشتی بیرجندی)*  

بمی‍رم تا تو چش‍م تر نبی‍نی «دلربا یار»

شرار آه پرآذر نبی‍نی
چنان از آتش عش‍قت بسوزُم

که از مو رن‍گ خاکستر نِبین‍ی «داد و بیداد»
*(دشتی بیرجندی)*  

دلُم دردی که دارد با که گوی‍د

گنه خود کرده تاوان از که جوی‍د
*(دشتی بیرجندی)*  

دری‍غا نیست هم‍دردی م‍وافق

که بر بخت بَدُم خوش خوش ب‍موید خوش خوش ب‍موی‍د
*(دشتی بیرجندی)*  

گل وصل‍ت فراموشم نگردد

و گر خار از سر گورم بروید
*(دشتی بیرجندی)*  

سیه بخ‍تُم که بخ‍تُم واژگون بی واژگون بی

سیه روزُم که روزُم تی‍ره‌گون بی تی‍ره‌گون بی
شدُم مح‍نت‌کَش کوی مُ‍حِ‍ب‍ت «آخ»

ز دس‍ت دل که یا رب «آخ» که یا رب غرق خون بی غرق خون بی
*(درآمد شور محلی)*  

ز عش‍قِت سوخ‍تُم ای جان کجای‍ی جان ک‍جایی

بمان‍دُم بی سر و سامان ک‍جای‍ی «آخ» کجای‍ی
*(درآمد شور محلی)*  

نه جانی و نه غیر از جان چه چی‍زی «آخ» چه چی‍زی

نه در جان نه برون از جان کجای‍ی «آخ» کجایی ک‍جای‍ی؟
### ببار ای بارون ببار

*آواز محلی - مقام درنه (درنا)، شعر از علی معلم دامغانی*  
  

  

ببار ای ابر بهار، ببار ای ابر بهار

ببار ای ابر بهار، با دلم به هوای زلف یار
ببار ای ابر بهار، با دلم به هوای زلف یار
داد و بیداد از این روزگار، داد و بیداد از این روزگار، داد و بیداد از این روزگار

ماه و دادن به شبهای تار، ای بارون
ماه و دادن به شبهای تار، ای بارون
ای بارون، ای بارون

ماه و دادن به شبهای تار، ای بارون
بر کوه و دشت و هامون ببار، ای بارون
ببار ای ابر بهار
  

ببار ای بارون ببار، با دلم گریه کن خون ببار

در شبهای تیره چون زلف یار، بهر لیلی چو مجنون ببار، ای بارون
دلا خون شو خون ببار، بر کوه و دشت و هامون ببار
دلا خون شو خون ببار، بر کوه و دشت و هامون ببار

به سرخی لبای سرخ یار، به یاد عاشقای این دیار، به داغ عاشقای بی مزار، ای بارون
  

ببار ای بارون ببار، با دلم گریه کن خون ببار

در شبهای تیره چون زلف یار، بهر لیلی چو مجنون ببار، ای بارون
  

ببار ای ابر بهار، با دلم به هوای زلف یار

داد و بیداد از این روزگار، ماه و دادن به شبهای تار، ای بارون
ببار ای بارون ببار، با دلم گریه کن خون ببار

در شبهای تیره چون زلف یار، بهر لیلی چو مجنون ببار، ای بارون
دلا خون شو خون ببار، بر کوه و دشت و هامون ببار
دلا خون شو خون ببار، بر کوه و دشت و هامون ببار

به سرخی لبای سرخ یار، به یاد عاشقای این دیار، به داغ عاشقای بی مزار، ای بارون
ببار ای بارون ببار، با دلم گریه کن خون ببار

در شبهای تیره چون زلف یار، بهر لیلی چو مجنون ببار، ای بارون
با دلم گریه کن خون ببار

در شبهای تیره چون زلف یار، بهر لیلی چو مجنون ببار، ای بارون

جستارهای وابسته
---------------

* موسیقی نواحی خراسان
* موسیقی مقامی
* محمدرضا شجریان
* کیهان کلهر

منابع
-----

1. ↑  «بهر لیلی چو مجنون | گفت‌وگو بهرنگ تنکابنی با کیهان کلهر دربارهٔ آلبوم شب سکوت کویر». *مجله بهرنگ*. ۲۰۱۹-۰۷-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۰.[*پیوند مرده*]

* تارنمای محمدرضا شجریان
* پایگاه مجازی لطیفهٔ نهانی، بر گرفته از کتاب هزار گلخانه آواز، نوشتهٔ حمید جواهریان.

| * ن
* ب
* و
محمدرضا شجریان |
| --- |
| فهرست‌ها |
| آلبوم‌ها | 
* *رباعیات خیام*
* *مجموعه آلبوم‌های چاووش*: *چاووش ۱ (به یاد عارف)* (۱۳۵۶)
* *چاووش ۲ (شب نورد، آزادی)* (۱۳۵۷)
* *چاووش ۳* (۱۳۵۷)
* *گلبانگ شجریان (شماره‌های ۱ و ۲)* (۱۳۵۷)
* دشتی (۱۳۵۸)
* چاووش ۶ (سپیده) (۱۳۵۸)
* چاووش ۷
* *چاووش ۹ (جان جان)* (۱۳۵۸)
* *راز دل (خون جوانان وطن)* (۱۳۵۸)
* *انتظار دل* (۱۳۵۸)
* *به یاد پدر (تلاوت قرآن)* (۱۳۶۰–۱۳۵۶)
* *عشق داند* (۱۳۵۹)
* *پیوند مهر* (۱۳۶۳)
* *آستان جانان* (۱۳۶۴)
* *بیداد* (۱۳۶۴)
* *سرّ عشق یا ماهور* (۱۳۶۵)
* *نوا، مرکب‌خوانی* (۱۳۶۵)
* *دود عود* (۱۳۶۷)
* *دستان* (۱۳۶۷)
* *ساز قصه‌گو* (۱۳۶۷)
* *پیام نسیم* (۱۳۷۰)
* *دل مجنون* (۱۳۷۰)
* *خلوت‌گزیده* (۱۳۷۰)
* *سرو چمان* (۱۳۷۰)
* *آسمان عشق* (۱۳۷۰)
* *دلشدگان* (۱۳۷۱)
* *چشمهٔ نوش* (۱۳۷۲)
* *قاصدک* (۱۳۷۳)
* بهاریه (۱۳۷۳)
* *یاد ایام* (۱۳۷۱)
* *جان عشاق* (۱۳۷۴)
* *گنبد مینا* (۱۳۷۳)
* *پیغام اهل دل (همایون مثنوی)* (۱۳۷۴)
* *در خیال* (۱۳۷۵)
* *رسوای دل* (۱۳۷۵)
* *شب وصل* (۱۳۷۶)
* *معمای هستی* (۱۳۷۶)
* *راست‌پنج‌گاه* (۱۳۷۷)
* *چهره به چهره* (۱۳۷۷)
* *شب، سکوت، کویر* (۱۳۷۷)
* *آهنگ وفا* (۱۳۷۸)
* *آرام جان* (۱۳۷۷)
* *بوی باران* (۱۳۷۸)
* *زمستان است* (۱۳۷۹)
* *بی‌تو به‌سر نمی‌شود* (۱۳۸۱)
* *هم‌نوا با بم* (۱۳۸۲)
* *فریاد* (۱۳۸۳)
* *جام تهی* (۱۳۸۳)
* *ساز خاموش* (۱۳۸۶)
* *سرود مهر* (۱۳۸۶)
* *غوغای عشق‌بازان* (۱۳۸۶)
* *کنسرت محمدرضا شجریان و گروه آوا* (۱۳۸۷)
* *آه باران* (۱۳۸۸)
* *رندان مست* (۱۳۸۸)
* *زبان آتش* (۱۳۸۸)
* *مرغ خوش‌خوان* (۱۳۹۰)
* *کنسرت محمدرضا شجریان و گروه شهناز در دبی*
* *کنسرت رندان مست و مرغ خوش خوان (آلبوم تصویری)*
* *رنگ‌های تعالی*
* *طریق عشق* (۱۳۹۵)
* *خراسانیات* (۱۳۹۸)
* *انتظار*
* *بزن آن زخمه*
* *خزان*
* *در سوگ بنان*
* *دلکش*
* *دیلمان*
* *سخن عشق*
* *نای دل*
* *آذرستون*
* *مگه نه (تصنیف)*
* *بت چین (اثر گروه شیدا)*
* *از خون جوانان وطن لاله دمیده (گروه شیدا)*

 |
| اجراهای تکی | 
* *ربّنا* (۱۳۵۸)
* *این دهان بستی دهانی باز شد* (۱۳۵۹)

 |
| سازهایابداعی | 
* شاه‌صراحی
* بم‌صراحی
* صراحی آلتو
* شهرآشوب
* شهرآشوب آلتو
* شهنواز
* شهبانگ
* کرشمه
* باربد
* تندر
* ساغر
* دل و دل

 |
| کتاب‌ها | 
* *راز مانا*

 |
|  •   سخن‌ها |

| * ن
* ب
* و
آثار کیهان کلهر |
| --- |
| آهنگساز و نوازنده | 
* *نخستین دیدار بامدادی*
* *باد*
* *غزل ۱*
* *غزل ۲*
* *غزل ۳*
* *باران*
* *شهر خاموش*
* *تنها نخواهم ماند*
* *کولا کولوک یاکی شیر می*
* *شب، سکوت، کویر*
* *در آینه آسمان*
* *سامان سایه‌ها*
* *کنسرت ایرج بسطامی و گروه دستان*
* *بوی نوروز*
* *سفر به دیگر سو*
* *زمستان است*
* *بی تو بسر نمی‌شود*
* *فریاد*
* *سرود مهر*
* *هم‌نوا با بم*
* *لایه‌های تاریکی*
* *هاونیاز*

 |
| موسیقی فیلم | 
* *فصل کرگدن*
* *راه ابریشم*
* *مردان*

 |
| مقاله‌های مرتبط | 
* *موسیقی غریبه‌ها*

 |