**نیم‌وَر** یا **نیمه‌ور** شهری است تاریخی در بخش مرکزی شهرستان محلات استان مرکزی ایران. این شهر، در ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهران و بین راه مواصلاتی شهرهای دلیجان به محلات و خمین قرار دارد. این شهر در جنوب شرقی استان مرکزی قرار گرفته و در شمال آن کوه کمر و رودخانه قم‌رود و در جنوب آن کوه‌های آتشکوه و زردقُله (زرده‌قله)، پناهگاه حیات وحش موته و معادن تراورتن در شرق و در غرب آن قرار گرفته‌اند.

نام نیم‌ور در کتاب‌ها و اسناد تاریخی تحت نام‌های مختلفی نظیر آوَرد، نیم‌آوَرد، مَمنور، نَیسور و تَیمور ڄست که امروز بقایای این سد قدیمی با نام بند نیم‌ور در کنار شهر قرار دارد.

طبق اسناد تاریخی موجود و اکتشافات انجام‌شده در آثار باستانی، قدمت نیم‌ور به دوران ساسانیان و اشکانیان بازمی‌گردد. شواهد و مدارکی نیز با قدمتی که به ۲٬۳۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد نیز در این منطقه کشف شده‌است. مراسم سنتی بیل‌گردانی، علم‌بندان و نخل‌برداری، مراسم قوچ‌گدار، آیین‌های سنتی پخت کاچی و باسلق از جمله مهم‌ترین آداب و رسوم باستانی این شهر است که در فهرست میراث ناملموس ملی و استانی نیز ثبت رسیده‌اند.

نیم‌ور علاوه بر آثار تاریخی متعدد تاریخی، دارای کوه‌های سنگی و معادن سنگ غنی تراورتن، فلوئور و سنگ‌های تزئینی است. از این رو صنعت غالب در این شهر مربوط به تجارت سنگ است.

در دوران معاصر، این شهر با رکود نسبی مواجه شد اما با پیوستن دهستان باقرآباد به این شهر و احداث شهرک صنعتی، دانشگاه علمی کاربردی نیم‌ور، برگزاری نمایشگاه بین‌الملی سنگ ایران در این شهر، و همچنین برگزاری جشنواره‌های فرهنگی همچون بیل‌گردانی، باسلوق و کاچی از رونق اقتصادی مجددی برخوردار شده‌است.

وجه تسمیه
---------

دربارهٔ ریشه‌شناسی نام نیم‌ور اختلاف نظر زیادی وجود دارد که تعدادی از آن نظرات در اینجا آمده‌است:

* به عقیدهٔ برخی، نام این شهر در دوران اشکانیان، **آورد** به معنای میدان جنگ بوده‌است. پس از پایان جنگ‌های اشکانیان به علت خاموش شدن شعلهٔ جنگ به **نیم آورد** تغییر نام پیدا کرده و اکنون پس از گذشت زمان به نیم‌ور تبدیل شده‌است.
* نظریهٔ دیگر دربارهٔ نام‌گذاری این شهر این است که این شهر توسط یکی از امرای کیانیان به نام همای دختر بهمن ساخته شده که لقب او **نیموَر** بوده‌است.
* برخی هم معتقدند که نام این شهر از کلمهٔ «ور» که در زبان اوستایی و پهلوی به معنای دژ است گرفته شده و اشاره به دژ ساروجی ستونی شکل و کم‌عرض میل میلونه (دژ واقع در روی ستون) در این شهر بوده‌است.
* همچنین از این شهر در کتب تاریخی به نام‌های **ممنور**، **نیسور**، **تیمور** نیز یاد شده‌است.
* در حال حاضر نام شهر نیم‌ور به صورت **نیموَر** و **نیمه‌ور** هم نوشته می‌شود.

پیشینه
------

ابن فقیه همدانی در کتاب مختصرالبلدان مربوط به سال ۲۹۰ هجری، این شهر را که از مراکز مهم مذهبی فلات ایران در روزگار باستان به‌شمار می‌رفته را هم تراز با طاق کسری، قصر شیرین و معبد کنگاور دانسته‌است و دربارهٔ نیم‌ور چنین می‌نویسد:

> ... گویند هیچ بنایی از گچ و آجر،... شکوهمندتر از ایوان کسری نیست. در مداین، هیچ بنایی سنگی، زیباتر از قصرشیرین نیست… و هیچ بنایی از خشت و گل، خوش منظرتر از بنای تیمور، روستایی از اصفهان نیست و در این بنا تصویرها و اخبار و پندهای شگفت‌انگیزی است.
> 
> 

حمزه اصفهانی در حدود ۱۱۰۰ سال پیش گشتاسب‌شاه را دلیل آبادانی نیم‌ور دانسته و می‌نویسد:

> گشتاسب در ممنور از روستای انارآباد واقع در ولایت اصفهان اتشکده‌ای ساخت و آبادی‌هایی از روستا بر آن وقف کرد.
> 
> 

در کتاب تاریخ قم که تخصصی‌ترین کتاب جغرافیایی دربارهٔ منطقهٔ فعلی شمال استان‌های قم و مرکزی است و بیش از هزار سال از تاریخ نگارش آن می‌گذرد از نیم‌ور (نیمه‌ور) به عنوان منطقه‌ای با بیش از هزار سال قدمت نام برده شده‌است که در منطقه استاق انار (نام قدیم شهرستان محلات) قرار دارد:

> نیمور از حیازات انار است و آتشکدهٔ آن و آتش آن در بشتاسف ملک نصب کرده‌است و برافروخته و آن را چندین اوقاف است و گویند که نیمور سه برادر بنا کرده‌اند و آن بنای عجیب و تا الیوم قایم و مستحکم است و نقش‌های آن باقی اند. گویا نقاشان آن بامداد در آن آمده‌اند و شبانگاه بیرون رفته‌اند…
> 
> 

در بعضی منابع تاریخی نیز، آبادانی نیم‌ور را به امیران عسکریه نسبت داده‌اند.

این شهر پس از احداث سدی در روزگار ساسانیان بر روی رودخانهٔ قم‌رود و کندن کانالی به طول ۱۸ کیلومتر برای تأمین آب مصرفی ساکنان از رونق بسیاری برخوردار شده بود.

در کتاب نزهةالقلوب نوشتهٔ حمدالله مستوفی دربارهٔ نیم‌ورآمده‌است:

> نیم‌ور از اقلیم چهارم است. جمشید پیشدادی ساخت و در آنجا جهت خود قصری عالی کرده بود. افعال و آثار آن هنوز باقی است و گشتاسف در او آتشخانه ساخت و هوایش خوب و معتدل است و در محصول و ارتفاعات مانند نطنز
> 
> 

در کتاب بستان‌السیاحه مربوط به سال ۱۲۴۸ هجری قمری نیز، نیم‌ور این‌طور توصیف شده‌است:

> قریه‌ای است خجسته اثر در زمین فرح‌انگیز و قرب رود (گهرخیز) واقع و اطرافش واسع از توابع محلات و هوایش به جهت آیات، آبش خوش و خاکش مرغوب است. قدیم‌الایام شهری بوده و مرور دهورش قریه نموده، باغات فراوان دارد و مردمی همگی شیعی کذهب مکرر مشاهده شده‌است.
> 
> 

فتحعلی‌شاه قاجار قریهٔ نیم‌ور، محلات و مناطق اطراف را به حسن‌علی شاه محلاتی که داماد وی بود، واگذار کرد. نیم‌ور تا زمان ناصرالدین‌شاه از آبادی‌های خالصه به‌شمار می‌رفت.

در زمان حکومت مسعود میرزا ظل‌السلطان در اصفهان، نیم‌ور همراه با ۶۰۰ آبادی دیگر در حوزهٔ اصفهان به اجارهٔ او واگذار شد. اما پس از آغاز فروش خالصه‌ها در اواخر سلطنت ناصرالدین‌شاه و در دوران مظفرالدین‌شاه نیم‌ور به مالکیت دائمی ظل‌السلطان درآمد.

در *فرهنگ جغرافیای ایران* مربوط به قرن معاصر نیز دربارهٔ نیم‌ورآمده است:

> نیمور، قصبه مرکزی دهستان نیمور بخش حومهٔ شهرستان محلات و در دامنه سردسیری واقع است و ۱۷۰۰ سکنه دارد، آبش از رودخانه اناربار، محصولش غلات، پنبه، کنجد، صیفی، میوه جات، قیسی، بادام، انگور، شغل اهالی، زراعت و صنایع دستی کرباس بافی است…
> 
> — علی آشوری، جغرافیای استان مرکزی

وضعیت طبیعی
-----------

### جغرافیا

نیم‌ور در ۲۵۰ کیلومتری جنوب غربی تهران قرار دارد. این شهر در مسیر جادهٔ شهرستان‌های محلات به دلیجان و در ۱۰ کیلومتری شهر محلات قرار گرفته‌است.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | کوه کمررودخانه اناربار |  |  |
| آتشکده آتشکوهشهر دلیجانبه‌سوی قم و تهران | شمال | پل باقرآبادشهر محلاتسه‌راهی خمین |
| شرق   **شهر نیم‌ور**    غرب |
| جنوب |
|  | کوه‌های آتشکوهمعدن عباس‌آبادپناهگاه حیات وحش موته |  |

### حیات وحش

نیم‌ور در شمالی‌ترین ناحیهٔ پناهگاه حیات وحش و پارک ملی موته قرار دارد. این پناهگاه حیات وحش، یکی از باارزش‌ترین مناطق ایران به خصوص از نظر گیاهان منحصر به فرد است که زیستگاهی مناسب برای زندگی آهو و منطقه‌ای برای تکثیر این گونه نیز به حساب می‌آید. تاکنون ۱۴۲ گونه مهره‌دار شامل ۲۵ گونه پستاندار، ۸۸ گونه پرنده، ۲۵ گونه خزنده، یک گونه دوزیست و ۳ گونه ماهی در این منطقه شناسایی شده‌است. همچنین در جریان سرشماری زمستانهٔ پستانداران در موته که در سال ۱۳۹۵ برگزار شد مجموعاً ۱۸٫۰۵۲ رأس آهو، قوچ و میش و کل و بز در این منطقه شمارش گردید که این تعداد شامل ۸۵۱۰ آهو، ۷۵۷۶ قوچ و میش، ۱۹۶۶ کل و بز بوده‌است. هچنین طبق سرشماری زمستانهٔ سال ۱۳۹۳، با این‌که این پناهگاه به‌عنوان زیست‌گاه اصلی گراز به‌شمار نمی‌رود اما ۳۵ رأس گراز نیز در این منطقه مشاهده شده‌است.

علاوه بر پارک ملی موته، منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ هفتادقله نیز در ۳۰ کیلومتری شمال‌غربی شهر نیم‌ور قرار دارد.

### آب و هوا

نیم‌ور از آنجایی که در بخش مرکز ایران قرار گرفته‌است، دارای آب و هوایی نسبتاً خشک است. این شهر با میانگین تقریبی ۳۰۰ میلی‌متر بارش در سال از جمله شهرهای فقیر از لحاظ منابع آبی در استان مرکزی است.

| **آب و هوای نیم‌ور**
 |
| --- |
|  | ژانویه | فوریه | مارس | آوریل | مـــــه | ژوئـن | ژوئیـه | اوت | سپتامبر | اکتبـر | نوامبر | دسامبر | سـال
 |
| گرم‌ترینC° | ۷ | ۱۲ | ۲۳ | ۲۷ | ۳۶ | ۴۳ | ۴۳ | ۴۳ | ۴۱ | ۳۲ | ۱۸ | ۹

 |
| سردترینC° | -۴ | -۳ | ۳ | ۷ | ۱۲ | ۱۹ | ۲۱ | ۲۰ | ۱۶ | ۹ | ۳ | -۴

 |
| بارانmm | ۲۰ | ۳۰ | ۲۸ | ۴۲ | ۱۴ | ۶ | ۳ | ۱ | ۱ | ۲۱ | ۵۴ | ۴۴ | ۲۶۴ |
| *منبع: NASA Earth Observations Data Set Index*  |
| *Source #2: AccuWeather*  |

#### تأمین آب از لرستان

مقالهٔ اصلی: انتقال آب الیگودرز به قم
پس از اجرای طرح انتقال آب از الیگودرز در شرق استان لرستان به قم که رسانه‌های ایران از آن با عنوان کلی و مبهم «طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز به قم» نام می‌برند، شهرستان الیگودرز اکنون تأمین‌کننده اصلی آب مصرفی (شرب، صنعتی، کشاورزی) شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات، نیم‌ور، سلفچگان و قم است. به گفتهٔ فتاح، وزیر وقت نیرو این آب یکی از بهترین آب‌های دنیا است.

مردم
----

### زبان

بیشتر مردم این شهر به زبان فارسی صحبت می‌کنند. زبان راجی نیز در بخش‌هایی از منطقه استفاده می‌شود که ریشه واژه‌های آن از زبان مادی است.

### مذهب

نمایی از محراب مسجد جامع نیم‌ور
پیش از حمله اعراب به ایران مردم این منطقه، دین زرتشتی داشته و یکتاپرست بوده‌اند. وجود آتشکده‌های بزرگ، از قبیل آتشکده آتشکوه و آتشکده خورهه در این منطقه دلیل بر این ادعا است.

این شهر به همراه محلات در دورهٔ قاجاریان نیز از مراکز فرقهٔ اسماعیلیه بوده‌است و هنوز هم برخی از اهالی و روستاهای جنوبی منطقه به این کیش گرایش دارند.

زین‌العابدین شیروانی دربارهٔ دین مردم نیم‌ور، در مشاهدات خود در کتاب بستان‌السیاحه در سال ۱۲۴۸ هجری قمری آورده که مذهب تمام مردم این منطقه شیعه بوده‌است. در حال حاضر نیز دین بیشتر مردم این شهر اسلام و مذهب آن‌ها شیعه دوازده امامی است.

### جمعیت

نیم‌ور در سرشماری عمومی سال ۱۳۵۵، ۲۸۶۵ نفر و در سرشماری سال ۱۳۶۵، ۴۲۹۴ نفر جمعیت داشته‌است. طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز ملی آمار ایران، تعداد ۱۵۸۰ خانوار در این شهر زندگی می‌کنند که جمعیتی بالغ بر ۵۷۳۱ را شامل می‌شوند. از این مقدار ۲۸۸۶ نفر مرد و ۲۸۴۵ نفر زن هستند. طبق آمار سال ۱۳۷۰ خورشیدی، در این شهر ۲۷۴ مهاجر خارجی زندگی می‌کنند.


هرم جمعیتی نیم‌ور در سال ۱۳۷۰ خورشیدی.| مردان | سن | زنان |
| --- | --- | --- |
| ۱۴۷  | ۶۵+ |  ۱۱۳ |
| ۶۶  | ۶۰–۶۴ |  ۶۷ |
| ۷۵  | ۵۵–۵۹ |  ۶۷ |
| ۷۹  | ۵۰–۵۴ |  ۹۸ |
| ۷۱  | ۴۵–۴۹ |  ۷۳ |
| ۱۱۴  | ۴۰–۴۴ |  ۸۷ |
| ۱۳۵  | ۳۵–۳۹ |  ۱۱۳ |
| ۲۰۳  | ۳۰–۳۴ |  ۱۲۵ |
| ۲۵۹  | ۲۵–۲۹ |  ۲۳۵ |
| ۲۷۲  | ۲۰–۲۴ |  ۲۶۱ |
| ۲۷۵  | ۱۵–۱۹ |  ۲۳۹ |
| ۲۸۲  | ۱۰–۱۴ |  ۲۸۴ |
| ۳۶۹  | ۵–۹ |  ۳۵۹ |
| ۳۴۰  | ۰–۴ |  ۲۹۳ |

بافت شهری
---------

میدان اصلی شهر
نیم‌ور شهری است که هم بافت شهری مدرن و هم از بافت روستایی در آن دیده می‌شود. شهرداری این شهر از سال ۱۳۵۹ تأسیس شده‌است. در نیم‌ور از آنجا که علاوه بر بافت صنعتی خود، بافتی سنتی نیز دارد، سعی شده هر دوی این رویکردهای مدرن و سنتی با هم دیده شود. به همین دلیل به‌دست هنرمندان این شهر، بزرگ‌ترین فرش گل و سنگ کشور در نیم‌ور درست شده تا نمادی از صنعت (سنگ) و سنت (فرش‌بافی) باشد.

### گسترش شهر

نیم‌ور در گذشته به صورت قصبه‌ای در داخل قلعه بوده‌است. به مرور زمان با اضافه شدن جمعیت بیشتر، به شکل امروزی درآمده‌است. از سال ۱۳۵۹ خورشیدی، روستای نیم‌ور به صورت رسمی به شهر نیم‌ور تبدیل شد.

با رشد جمعیت شهر نیم‌ور، دهستان باقرآباد با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری و طبق طرح جامع شهر نیم‌ور، رسماً به شهر نیم‌ور الحاق شد و زمینهٔ تبدیل این شهر به یک بخش را فراهم کرد.

### محله‌ها

ساختمان شهرداری و شورای اسلامی شهر نیم‌ور
این شهر از زمان پیشینیان دارای هفت محلهٔ اصلی به نام‌های پانخل، پاچنار، کوچهٔ بالاکوه، دروازه، در آب‌انبار، کوچهٔ قرچه‌قینی‌ها و کوچهٔ درحمام بوده‌است. البته امروزه با گسترش شهر، محله‌های جدیدی به نام خیابان‌های اصلی شهر و همچنین محله‌هایی مثل چهل دستگاه و شاجوب نیز پایه‌گذاری شده‌است.

آداب و رسوم
-----------

با توجه به قدمت بسیار زیاد این شهر، مردم این منطقه دارای آداب و رسوم ویژه به خود هستند. مرتضی فرهادی در این باره می‌گوید:

> نیم‌ور امروز برای خود شهری است، اما از آنجا که همه شهرهای امروز ما در حال تبدیل به قالبی یک شکل یک قواره‌اند… و همیشه نیز از هویت غنی فرهنگی به‌دور می‌افتند… دوست‌تر دارم نیم‌ور را به سیاق سنتی، قصبه‌ای بزرگ بنامم، چرا که هنوز چه در ساخت و مورفولوژی آن، چه ارزش‌ها و هنجارهای مردمان‌اش، چه در تولید کشاورزی و باغداری پر رونقش و چه در تأسیسات کهن آبیاری، جوی‌روبی شگفت‌آور، جشن آب (جشن پایان لایروبی) و بیل‌گردانی پهلوانانه و باستانی‌اش، رگه‌ها و رنگ و بویی از هویت فرهنگ بومی می‌توان یافت.
> 
> 

### آبرسانی و لایروبی

تصویری قدیمی از مراسم لایروبی مردم نیم‌ور
برخی از مورخان بر این باورند که این رسوم نیم‌وری‌ها، نشات گرفته از اعتقادان زرتشتیان به اهورامزدا و تقدس آب است و این آیین را نوعی از آیین‌های ایزد آب‌ها می‌دانند.

از آنجا که این منطقه آب و هوایی گرم و نیمه کویری دارد، آب به عنوان عنصر اساسی برای کشاورزی در این منطقه مطرح است. فردی که به او میرنهر یا میرآب گفته می‌شود، مسئول تقسیم آب نهرهای منشعب از رودخانهٔ لعل‌بار میان اراضی کشاورزی است.

روش تقسیم آب، طبق اسناد بسیار قدیمی روستا که به *سند مادر* معروف است تعیین می‌گردد. از اسناد آب همیشه سه نسخه در سه مکان مختلف، تهیه و نگهداری می‌شود تا امکان هیچ نوع دخل و تصرف در آن نباشد و مفقود نشود. طبق این سند، هر روز به ۲۴ قسمت تقسیم شده و به هر کدام از کشاورزان به اندازه وسعت زمین زراعی و میزان نیاز به آب، به صورت تصادفی یک ساعت خاص در روز و در هفته تعلق می‌گیرد که به صورت چرخشی تغییر می‌کند.

هر سال در مواقعی که گل و لای مسیر رودخانهٔ لعل‌بار را مسدود می‌کند یا در اواخر اسفندماه و اوایل فصل بهار که رشد گیاهان و علف‌های هرز باعث سختی آبرسانی به مزارع این شهر می‌شود، با تصمیم بزرگان شهر و اعلام همگانی دستیار میرآّب، مردم در مسجد جامع جمع شده و از آنجا به دشت‌ها و زمین‌های کشاورزی می‌روند و با کمک یکدیگر به پاکسازی حریم جوی می‌پردازند. کشاورزانی که در مراسم لایروبی شرکت نمی‌کردند، برایشان جریمه در نظر گرفته می‌شده تا این انسجام و نظم دقیق حفظ شود.

سپس بعد از اتمام کار، همگی به برپایی جشن آب در میدان روستا می‌پردازند. در این مراسم، کشاورزان روستا به صورت ارتشی مجهز به بیل و الاغ به رژهٔ نمایشی می‌پردازد. این جشن مخصوص اهالی که به صورت طنز و هجو برگزار می‌شود، همراه با نوای سرنا و سنج در برابر زنان روستا و ارباب روستا اجرا می‌شده‌است.

امروزه در نیم‌ور دیگر این مراسم با این کیفیت برگزار نمی‌شود، زیرا کف نهر در سال‌های اخیر بتن شده‌است و دیگر لایروبی سالانه‌ای در کار نیست. امروزه این مراسم فقط در مواقعی که رشد گیاهان مانع آبرسانی شود انجام می‌شود.

### بیل‌گردانی

مقالهٔ اصلی: بیل‌گردانی
این آیین که در سال ۸۹ به عنوان میراث معنوی کشور به ثبت رسیده، به عنوان نمادی برای تشکر از آناهیتا الههٔ آب بوده که از زمان زرتشتیان در این شهر باقی‌مانده‌است. آیین بیل‌گردانی که به‌طور سنتی در ابتدای فصل بهار و ایام نوروز انجام می‌گیرد، از آیین و سنن این شهر تاریخی است که نزدیک به ۲۰۰۰ سال قدمت دارد.

بعد از انجام لایروبی، هنگامی که آب به نخستین پخشگاه آب (*وارگو*) می‌رسد مردم جشن بزرگی که یادگار سنت‌های پهلوانی است بر پا می‌کنند. شرکت کنندگان در این آیین بعد از مراسم مخصوص رژهٔ لایروبان، دو دسته بیل را که با طنابی به هم متصل شده به نحوی دور سر خود بچرخاند که این دو دسته به هم برخورد نکند و ورزشکار هم بتواند تعادل خود را حفظ کند. داور این مسابقه تماشاگران هستند که با تشویق‌ها یا هو کردن فرد پیروز را مشخص می‌کنند.

این آیین همراه با موسیقی خاصی انجام می‌شود که با سازهای سنتی نواخته می‌شود و به‌طور معمول در آخرین هفتهٔ ماه فرودین انجام می‌گیرد.

### عزاداری محرم و نخل‌برداری

عزاداری سنتی در نیم‌ور؛ مردی در لباس یک شیر پارچه‌ای رفته و به عنوان نمادی از همدردی همه موجودات زنده با کاروان اسیران و خاندان حسین ابن علی بعد از کشته شدن در کربلا همراه با کاروان نمادین حرکت می‌کند و بچه‌ها را نوازش می‌کند.
در ماه محرم مردم این شهر که عمدتاً شیعه هستند اقدام به برپایی عزاداری می‌کنند. همزمان با هفتمین روز ماه محرم، آیین سنتی علم بندان برگزار می‌شود و زنان با استفاده از پارچه‌های رنگی علم‌های مخصوصی را برای عزاداری آماده می‌کنند. این آیین با شماره ۱۴۹۱ در فهرست میراث ناملموس استان مرکزی به ثبت رسیده‌است.

ظهر روز عاشورا نیز مردم با تجمع در امامزاده صالح نیم‌ور، ضمن زیارت این بارگاه و عزاداری دسته‌ای بر سر آرامگاه کشته‌شدگان جنگ ایران و عراق حاضر می‌شوند. در عصر روز عاشورا و با حضور عزاداران، مراسم نخل‌گردانی و تعزیه‌خوانی برگزار می‌شود. این نخل نشانهٔ تابوت حسین و ۷۲ تن از یارانش است و قدمت آن به دوران صفوی بازمی‌گردد. هیئت وزیران در جلسهٔ آخر خود در سال ۱۳۹۵ با رعایت مقررات آیین‌نامهٔ اجرایی کنوانسیون بین‌المللی حفظ میراث فرهنگی ناملموس، «مراسم نخل‌برداری در نیم‌ور» را با شمارهٔ ۱۳۸۲ در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس کشور ثبت کرده‌است.

### جیغون

از دیرباز در این شهر کسانی بودند که اخبار هر روزه را از روی پشت بام و با صدای بلند به اطلاع مردم می‌رسانند. این اخبار شامل، مرگ اهالی شهر، برگزاری مراسم و نظیر این‌ها بوده‌است. به این افراد، «جیغون» می‌گویند؛ یعنی کسی که با جیغ و با صدای بلند اخبار را به اطلاع مردم می‌رساند.

### قوچ گدار

این آیین در ابتدای فصل پاییز و در هنگام زادوولد گوسفندان انجام می‌شود. قوچ گدار از دو واژه قوچ به معنای گوسفند نر و واژه گدار به معنای سینه‌کش و سربالایی تپه تشکیل شده‌است. این آیین، نمادی از فراوانی، افزایش نعمت، ازدیاد نعمت پروردگار برای بندگان و آفریدگانش است. این آیین به شمارهٔ ۱۰۰ در فهرست آثار ملی نیازمند پاسداری فوری به‌ثبت رسیده و هر گونه اقدامی که موجب حفظ و احیای این میراث گردد مورد تأکید است.

در آئین قوچ گدار صاحب گله محلی مناسب را در نظر می‌گیرد و برخی از قوچ‌ها را تزئین کرده و رنگ می‌کنند. همچنین از دوستان و آشنایان و دامداران دیگر دعوت می‌کند تا در این آئین شرکت کنند. از شرکت کنندگان و مهمان‌ها با چای، شربت، شیرینی و میوه پذیرایی شده و نوای محلی با ساز و دهل نواخته می‌شود. هنرمندان چوب باز هم هنر کهن ایرانی را برای بازدیدکنندگان اجرا می‌کنند.

مناطق باستانی
-------------

درِ چوبی خانه‌ای قدیمی در قسمت قدیمی شهر
علیرغم تبدیل روستای نیم‌ور به شهر نیم‌ور، هنوز قسمت‌های شمالی این شهر بافت قدیمی خود را حفظ کرده‌اند. خانه‌ها، مسجد جامع قدیمی، حمام عمومی و… نمونه‌هایی هستند که از خشت و گل ساخته شده‌اند و هنوز پابرجا هستند. در کتاب مختصرالبلدان مربوط به حدود ۲۹۰ هجری قمری دربارهٔ زیبایی بناهای خشت و گلی نیم‌ورآمده‌است:

> هیچ بنایی از خشت و گل، خوش منظرتر از بنای نیم‌ور روستایی از اصفهان نیست و در این بنا تصویرها و اخبار و پندهای شگفت‌انگیزی است.
> 
> 

وجود سنگ‌نگاره‌هایی بر روی صخره‌ها و سنگ‌ها در منطقهٔ تیمرهٔ گلپایگان∗ که قدمت بعضی به ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نیز می‌رسد، گواه قدمت بسیار زیاد این منطقه‌است. از بقایای تمدن ساسانی در منطقهٔ نیم‌ور، سنگ‌نگاره‌های تیمره است که شامل هزاران تک‌نگاره، چندنگاره، تابلوهای پر نگاره، یک کتیبه به زبان پهلوی، چند کتیبه عربی و فارسی و بسیاری علائم و نشانه‌های نمادین است. همچنین وجود بناهای تاریخی مربوط به دوره‌های ساسانیان بیانگر قدمت و عظمت تاریخی این منطقه‌است.  
از مهم‌ترین بناهای داخل شهر می‌توان به قلعهٔ جمشیدی منتصب به جمشید پیشدادی، قلعهٔ نایبی، مسجد جامع شهر منتصب به دوران صفویان، پل تاریخی باقرآباد و ستون‌های تاریخی میل میلونه اشاره کرد.

همچنین از مهم‌ترین بناهای خارج شهر نیز می‌توان به سنگ‌نبشته خورهه و آتشکده آتشکوه اشاره کرد که در ۱۰ کیلومتری شهر و در دامنهٔ کوه آتشکوه قرار دارد. آندره گدار در کتاب آثار ایران دربارهٔ بنای آتشکدهٔ آتشکوه گفته‌است:

> ترکیب این بنا به نظر عجیب می‌رسد. شبستان بزرگ گنبددار خیلی بازی وجود دارد که گنبد آن بر پایه‌هایی با ستون‌های جاسازی شده در دیوار نهاده شده‌است.
> 
> 

در گذشته قبرستانی در کنار شهر وجود داشته که معروف به قبرستان بیت‌المقدس بوده‌است. باستان‌شناسان در این قبرستان اکتشافاتی انجام داده‌اند و ظروف سفالی متعلق به قرون گذشته در آن کشف گردیده‌است.

### قلعه جمشیدی

مقالهٔ اصلی: قلعه جمشیدی
تاریخ‌نگاران قدمت این بنای باستانی را به زمان پادشاهی جمشید نسبت داده‌اند. مردم این شهر در زمان حمله آزادخان افغان به این منطقه در این قلعه پناه گرفته بودند و نیروهای آزادخان افغانی پس از مدت‌ها محاصره نتوانستند وارد این قلعه شوند.

### میل میلونه

بازمانده‌های بنای میل میلونه
مقالهٔ اصلی: میل میلونه
باقی‌ماندهٔ بنایِ سنگیِ عظیم و باستانی در شهر نیم‌ور است که از سنگ و ساروج ساخته شده‌است. به احتمال قوی، این بنا باقی‌مانده‌ای از آتشکده‌ای به نام ورنه (سرزمین محروسه پایینی) است که در تاریخ به آن اشاره شده‌است. این اثر تاریخی در سال ۱۳۸۶ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۱۹۶۸۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

### مسجد جامع

مقالهٔ اصلی: مسجد جامع نیم‌ور
مسجد جامع نیم‌ور که نام اصلی آن **مسجد حاج عبدالمحمد نیم‌وری** است، از بناهای ثبت شدهٔ این شهر است. این مسجد دارای ستون‌هایی به شکل مربعی است. کتیبه‌های گچ‌بری شده در کنارهٔ سقف، بر روی ستون‌ها قرار دارد. ساخت این بنا منسوب به دورهٔ صفویان و قاجاریان است.

به دلیل تعمیرات فراوان انجام گرفته بر روی بنا، مسجد کمی از حالت اولیه و سنتی خود خارج شده‌است. با این حال، این بنا در آبان ماه سال ۱۳۸۴ با شماره ۱۳۸۱۵ در فهرست آثار ثبت شدهٔ ملی قرار گرفته‌است.

### یخچال نیم‌ور

یخچال نیم‌ور
مقالهٔ اصلی: یخچال نیم‌ور
بنایی است که در قدیم از آن برای ساختن یخ در فصل زمستان و استفاده از آن در فصل تابستان استفاده می‌شده‌است. ساخت این بنا به دورهٔ قاجاریان نسبت داده شده‌است. مردم شهر از این یخچال برای تهیهٔ یخ مورد نیاز خود در فصل تابستان؛ استفاده می‌کرده‌اند. میرآب‌ها که مسئول و مباشر و ناظر بر تقسیم آب‌ها هستند، در فصل زمستان، برای تهیه یخ آب قنات یا نهرها را به حفره‌ها و گودال‌هایی که در نزدیک بنای یخچال بوده هدایت می‌کردند. بعد از آماده‌شدن یخ، با کمک مردم یخ‌ها را خرد می‌کردند و روی بستری از کاه در چالهٔ یخچال می‌ریختند. پس از پر شدن چاه یخچال، در آن را با گِل می‌بستند و عایق‌کاری می‌کردند. مردم شهر، در فصل تابستان در یخچال را گشوده و از یخ موجود در آن استفاده می‌کردند.

در حال حاضر فضای داخلی این مکان تبدیل به گالری شده و در آن نمایشگاه‌های مختلف از قبیل نمایشگاه عکس نیم‌ور برگزار می‌شود.

### پل باقرآباد

مقالهٔ اصلی: پل باقرآباد
**پل باقرآباد** مربوط به دوره قاجار است و در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

جاذبه‌های طبیعی
---------------

طبیعت نیم‌ور در بهار
کوه‌های بلند اسور، زردقلعه، دز، شیری‌چال، عباس‌آباد در نواحی شمالی شهر، رودخانه لعل‌بار و حاشیه دیدنی آن، و همچنین مزارع مختلف در قسمت جنوبی و در ارتفاعات و دامنهٔ کوه زرده قلعه که تفرجگاه‌های طبیعی و تفریحی است، از دیدنی‌های شهر نیم‌ور هستند.

### بند نیم‌ور

مقالهٔ اصلی: بند نیم‌ور
بر روی رودخانه لعل‌بار که در شمال منطقهٔ نیم‌ور جاری است، سدی زده شده که مربوط به دوران ساسانیان است. در قسمتی از بند، دهانه‌ای به نام چاگور وجود دارد که آب در آن به سرعت می‌چرخد و پایین می‌رود. بنا بر افسانه‌های این شهر، در داخل چاگور چرخی به نام **چرخ الماس** کار گذاشته‌است که هرچه از دهانهٔ چاگور پایین برود، از آن طرف خرد و متلاشی بیرون می‌آید. مردم این منطقه دلیل ساخت چاگور را تضمینی برای این می‌دانند که هیچ‌چیز نتواند جلوی جریان آب را در کانال سد کند.

### رودخانهٔ اناربار

مقالهٔ اصلی: اناربار
این رودخانه یکی از زیرشاخه‌های اصلی قم‌رود است و از دشت‌های شمال شهر می‌گذرد. این رود به عنوان یکی از منابع اصلی آبیاری اراضی کشاورزی در منطقه‌است. این رود بعد از پیوستن به قم‌رود به رود قره‌چای می‌ریزد.

### غار گدار چشمه

مقالهٔ اصلی: غار گدار چشمه
این غار در کوه ارده و در جنوب نیم‌ور قرار دارد.

صنعت
----

میدان سنگ؛ این بنا به عنوان نمادی از صنعت نیم‌ور در یکی از میادین اصلی این شهر قرار دارد.
### معدن و سنگ‌های تزئینی

کوه‌های سنگی منطقهٔ نیم‌ور و به خصوص کوه‌های آتشکوه و عباس‌آباد اصلی‌ترین منبع درآمد برای اهالی بومی منطقه هستند که باعث شده‌اند کارگران فصلی و مهاجران غیربومی نیز برای کار به این منطقه بیایند. طبق آمارهای ارائه شده از سوی مراجع رسمی، هشتاد درصد ساکنان شهر نیم‌ور، در زمینهٔ اکتشاف، استخراج و فرآوری سنگ فعالیت می‌کنند.

آتشکده آتشکوه در نزدیکی نیم‌ور علاوه بر موقعیت تاریخی، بزرگ‌ترین منبع سنگ تراورتن تزئینی صادراتی ایران است. این معدن توسط قنبر رحیمی∗، که به سلطان سنگ ایران مشهور است، کشف شده‌است.  
سنگ‌های به کار رفته در میدان آزادی تهران و همچنین حرم عباس و حسین بن علی در کربلا از این معدن استخراج شده و توسط ارباب قنبر رحیمی به عنوان هدیه به این مکان‌ها داده شده‌است. هم‌اکنون مجسمه ارباب قنبر در یکی از میادین شهرهای ایتالیا به عنوان پدر سنگ ایران به نمایش گذاشته شده‌است.

از سوی دیگر، بزرگ‌ترین فرش ساخته شده گل و سنگ کشور نیز یکی از سازه‌هایی است که به عنوان معرف صنعت شهرهای نیم‌ور و محلات ساخته و رونمایی شده‌است.

برخی از معادن اصلی این شهر و محصولات آن عبارت‌اند از:


| ردیف | نام معدن | سنگ استخراجی | نوع ماده صنعتی |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱ | عباس‌آباد | تراورتن | مصالح ساختمانی |
| ۲ | آتشکوه | تراورتن - فلوئور - باریت - سرب - تراورتن قرمز | مصالح ساختمانی - فلزی |
| ۳ | کوه سفید ۲ | تراورتن | مصالح ساختمانی |
| ۴ | باقرآباد | فلوئور - تراورتن سفید - مرمریت سیاه | غیرفلزی - مصالح ساختمانی |
| ۵ | فریجان | تراورتن | مصالح ساختمانی |
| ۶ | گلشچمه | تراورتن | مصالح ساختمانی |
| ۷ | گز عنبر | تراورتن | مصالح ساختمانی |
| ۸ | دره بادام | فلوئور | غیرفلزی |
| ۹ | نینه | خاک صنعتی | مصالح ساختمانی |
| ۱۰ | پرطاووسی | مرمریت - تراورتن لیمویی - مرمر | مصالح ساختمانی |
| ۱۱ | ترشاب | تراورتن سفید و قرمز | مصالح ساختمانی |
| ۱۲ | شهاب سنگ | تراورتن | مصالح ساختمانی |
| ۱۳ | خورهه | باریت | غیرفلزی |
| ۱۴ | موته | طلا | فلزی |

### نمایشگاه تخصصی سنگ و صنایع وابسته

این نمایشگاه برای اولین بار در سال ۱۳۸۷، در فضایی به مساحت ۲ هکتار با حدود ۲۰۰۰ متر مربع فضای سرپوشیده و ۴۰۰۰ متر مربع فضای روباز، با حضور شرکت‌های ایرانی و خارجی برگزار شد. این نمایشگاه هر سال در مرداد ماه برگزار می‌شود. در این نمایشگاه، آخرین دستاوردهای تولیدی و صنعتی در زمینه سنگ‌های تزئینی، معدن، ماشین‌آلات و تجهیزات معدنی و فرآوری به نمایش در می‌آید.

در همین راستا در فضایی به مساحت ۳۰ هکتار و با همکاری سازمان توسعه و تجارت ایران و سازمان بازرگانی استان مرکزی، نمایشگاه دائمی بین‌المللی سنگ و صنایع وابسته در این منطقه احداث شده‌است.

### شهرک صنعتی

نیم‌ور دارای یک شهرک صنعتی نیز هست که در آن کارخانجات سنگ‌بُری، لاستیک‌سازی، فرش‌بافی و تولید ایزوگام قرار دارند.

کشاورزی
-------

شغل بسیاری از ساکنان این منطقه کشاورزی است و محصولات عمدهٔ آن، غلات، پنبه، کنجد، صیفی‌جات، میوه‌جات، قیسی، بادام، انگور است.

ره‌آوردها
---------

باسلق
ره‌آوردهای این شهر، شامل غذاهای سنتی، شیرینی‌ها و صنایع دستی نیم‌ور است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

### شیرینی‌ها

* باسلق: نوعی شیرینی مقوی و سنتی در نیم‌ور است که برای تهیه آن از آرد گندم، شیره انگور، شکر، زعفران، گلاب و هل استفاده می‌شود. روش پخت این شیرینی با عنوان «مهارت سنتی تهیه و پخت باسلق» به‌شماره ۱۴۹۳ در فهرست میراث ناملموس استان مرکزی به ثبت رسیده‌است.

### غذاهای سنتی

* کاچی

کاچی غذایی محلی است که از روغن محلی، آرد گندم، آرد کاچی، نبات و آب تهیه می‌شود. مهارت سنتی تهیه و پخت کاچی سنتی نیم‌ور به‌شماره ۱۴۹۲ در فهرست آثار ناملموس ثبت شده و هرساله نیز جشنوارهٔ ملی باسلق و کاچی در این شهر برگزار می‌شود.
### صنایع دستی

* کرباس‌بافی
* فرش

آموزش
-----

دانشگاه علمی کاربردی شعبهٔ نیم‌ور
### کتابخانه

کتابخانه عمومی امام صادق در خیابان طالقانی نیم‌ور قرار دارد.

### مدارس

* **مقطع ابتدایی**: شهید ملاعلی اکبری، دین و دانش
* **مقطع راهنمایی**: سید جمال‌الدین اسدآبادی، شهید مرتضی محمدی
* **مقطع دبیرستان**: شهید دستغیب، تیموری

### آموزش عالی

پس از مطرح شدن احداث دانشگاه در شهر نیم‌ور در صحن علنی مجلس شورای اسلامی، دانشگاه جامع علمی کاربردی شعبه نیم‌ور در سال ۱۳۸۶ زیر نظر جهاد دانشگاهی افتتاح شد. این مرکز در رشتهٔ‌های نرم‌افزار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و ارتباطات (آی‌تی)، گل و گیاهان زینتی معماری و حسابداری مالی و دولتی اقدام به جذب دانشجو کرده‌است. این واحد دانشگاهی، دارای مساحت تقریبی ۳٬۸۰۰ مترمربع است. که به دلیل سوءمدیریت و ناتوانی در اداره، این مرکز در حال حاضر به صورت غیرفعال است.

### مرکز رشد

مرکز رشد واحدهای فناوری شهرستان محلات و نیم‌ور وابسته به جهاد دانشگاهی از سال ۱۳۹۳ و با اخذ مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تأسیس گردید. این مرکز در بلوار امام علی نیم‌ور قرار دارد. با انتقال مدیر این مرکز به شهر اراک، واحد مذکور به شهر محلات منتقل گردید.

بهداشت
------

از روزگار گذشته شهر نیم‌ور دارای یک مرکز درمانی دولتی بوده که خدمات آن کیفیت چندانی ندارد. تیر ماه ۱۳۹۷، اولین درمانگاه و کلینیک شبانه‌روزی نیم‌ور توسط خیّرین ساخته شد و مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

حمل و نقل
---------

نیم‌ور در کیلومتر ۱۰ جادهٔ دلیجان به خمین قرار دارد. نزدیک‌ترین فرودگاه به این شهر فرودگاه اراک است. با این حال از طریق فرودگاه اصفهان و فرودگاه بین‌المللی امام خمینی هم می‌توان به آن دسترسی پیدا کرد.

نیم‌ور، هم‌اکنون بر روی خط سراسری راه‌آهن قرار ندارد و نزدیک‌ترین مسیر دسترسی ریلی از طریق خط‌آهن سراسری تهران - بندر امام خمینی است.

همچنین راه‌آهن دوخطه در دست احداث سریع‌السیر قم - اصفهان از نزدیکی این شهر می‌گذرد.

نگارخانه
--------

* بقعه امامزاده صالح نیم‌ور که محل تجمع هیات‌های مذهبی در روز عاشورا است.بقعه امامزاده صالح نیم‌ور که محل تجمع هیات‌های مذهبی در روز عاشورا است.
* کتیبه‌های نگارش شده بر ستون‌های مسجد جامعکتیبه‌های نگارش شده بر ستون‌های مسجد جامع
* مسجد النبی نیم‌ورمسجد النبی نیم‌ور
* نمایی از شهر نیم‌ور؛ زاویه عکس از شمال به‌جنوب از فراز کوه کمرنمایی از شهر نیم‌ور؛ زاویه عکس از شمال به‌جنوب از فراز کوه کمر
* طبیعت کوه‌های آتشکوه در فصل بهارطبیعت کوه‌های آتشکوه در فصل بهار
* آتشکده آتشکوه؛ یکی از برجسته‌ترین بناهای تاریخی استان مرکزیآتشکده آتشکوه؛ یکی از برجسته‌ترین بناهای تاریخی استان مرکزی
* بقایایی عجیب از بنایی تاریخی با نام میل میلونهبقایایی عجیب از بنایی تاریخی با نام میل میلونه
* نمایی از یخچال تاریخی نیم‌ور؛ پیش از بازسازینمایی از یخچال تاریخی نیم‌ور؛ پیش از بازسازی
* ستون‌های تاریخی آتشکده خورهه که در فاصله ۲۰ کیلومتری شمال نیم‌ور و در دهستان خورهه قرار دارد.ستون‌های تاریخی آتشکده خورهه که در فاصله ۲۰ کیلومتری شمال نیم‌ور و در دهستان خورهه قرار دارد.
* پل باقرآباد نیم‌ور بر روی رودخانه فصلی اناربار پل باقرآباد نیم‌ور بر روی رودخانه فصلی اناربار
* قلعه جمشیدی منتسب به دوره ساسانی است که مشهور است در زمان حمله آزادخان افغان به آن پناه بردند.قلعه جمشیدی منتسب به دوره ساسانی است که مشهور است در زمان حمله آزادخان افغان به آن پناه بردند.

جستارهای وابسته
---------------

* قنبر رحیمی

یادداشت
-------

* **^** نیم‌ور بخشی از منطقهٔ تاریخی تیمره گلپایگان (منطقه‌ای میان استان‌های اصفهان، مرکزی، لرستان) است.
* **^** در میان اهالی شهر او به ارباب قنبر معروف بوده‌است.

پانویس
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  نیمه‌ور: هزاران سال آب و آتش بایگانی‌شده در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine - *همشهری آنلاین*
2. ↑  «شهرداری نیمور». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۱.
3. ↑  ١٣٩٠.xls «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵» مقدار `|نشانی=` را بررسی کنید (کمک). درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
4. ↑  مختصات و ارتفاع
5. ↑  Nīmvar, (IR24), Iran
6. 1 2  افتتاح طرح آبرسانی به شهر نیم‌ور با حضور لاریجانی
7. 1 2 3  «گزارشی از شهر سنگی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۱۱.
8. ↑  «پیش‌شماره شهرها - مرکزی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ مارس ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ آوریل ۲۰۰۹.
9. 1 2  East and west, Volumes 40-41, stituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente, 1990 , page: 41 - in google book
10. ↑   - *روزنامه ایران* - شماره ۱۷۸۷ - ۴-۲-۱۳۸۰
11. 1 2  «روزنامهٔ آفتاب یزد، جاذبه‌های طبیعی استان مرکزی». *www.magiran.com*. ۴ آذر ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
12. 1 2 3  بقایای تمدن ساسانی در منطقه نیم‌ور[*پیوند مرده*]
13. 1 2  کشف علائم و نشانه‌های ۲۳۰۰ ساله در مرز استان اصفهان و مرکزی - *روزنامه ایران* - تاریخ انتشار ۲۴-۲-۱۳۸۷
14. 1 2   *«خورهه» و «نیمه‌ور» دو کهنسال نام‌آور شهرستان محلات* - مرتضی فرهادی
15. 1 2  «پایگاه اطلاعات صنعتی و معدنی استان مرکزی». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۵ مه ۲۰۰۹.
16. 1 2  «شعبهٔ دانشگاه جامع علمی کاربردی در شهر نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹.
17. 1 2  «دربارهٔ نمایشگاه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹.
18. ↑  آداب و رسوم محلی؛ ریشه‌های هویت‌ساز نسل جدید/تدوین طرح جامع گردشگری شهر نیم‌ور
19. ↑  Albert Houtum- Schindler (1897), *Eastern Persian Irak* (به انگلیسی), J. Murray
20. 1 2  «اولین جشنواره و نمایشگاه سنگ و صنایع وابستهٔ نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۰۹.
21. ↑  «بقایای تمدن ساسانی در نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۵ مه ۲۰۰۹.
22. ↑  بررسی نام‌های تاریخی و کهن
23. 1 2  شهر گل‌ها، *روزنامهٔ ایران،* شماره ۱۷۸۷، ۴ اردیبهشت ۱۳۸۰
24. ↑  ابن فقیه، *مختصرالبلدان*، ص. ۱۰۲
25. ↑  حمزه بن حسن اصفهانی، *تاریخ پیامبران و شاهان*، ص. ۳۷
26. ↑  «محلات - شهر گل و تاریخ و آب‌گرم». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۰۹.
27. ↑  قمی، حسن بن محمد بن حسن، *تاریخ قم*، ص. ۷۴
28. ↑  حمدالله مستوفی، *نزهةالقلوب*، ص. ۶۹
29. ↑  حمدالله مستوفی، *نزهةالقلوب*، ص. ۶۹
30. 1 2  زین‌العابدین شیروانی، *بستان‌السیاحه*، ص. ۵۹۶
31. ↑  «استان مرکزی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۹.
32. 1 2  «پیشینه تاریخی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۹.
33. 1 2  استان مرکزی بایگانی‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine - *وبگاه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی*
34. ↑  *فرهنگ جغرافیایی ایران، استان مرکزی*، ص. ۱۰۵۹
35. ↑  «پناهگاه حیات وحش موته». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۶.
36. ↑  «سرشماری حیات وحش استان اصفهان سال ۱۳۹۵» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۷.
37. ↑  «نماینده قم:طرح انتقال آب'دز'، رؤیای مردم این استان را محقق می‌کند». خبرگزاری ایرنا. ۲۷ فروردین ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۰.
38. ↑  «آب رودخانه دز به قم رسید». وب‌سایت جام‌جم آنلاین. ۱ اردیبهشت ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۰.
39. ↑  «آب شیرین به قم رسید». واحد مرکزی خبر جمهوری اسلامی ایران. ۱ اردیبهشت ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ مه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲ اردیبهشت ۱۳۹۰.
40. ↑  «طرح انتقال آب به ۴۰ شهر و روستای قم». جام جم آنلاین. ۱۶ آبان ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۴ اردیبهشت ۱۳۹۰.
41. ↑  «آشنایی با شهر تایخی نیمور - مرکزی». *www.hamshahrionline.ir*. ۲۰۱۲-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
42. ↑
43. ↑  «چهارگوشه ایران: استان مرکزی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اوت ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۹.
44. ↑  مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، ۱۳۵۵
45. ↑  مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، ۱۳۶۵
46. ↑  «جمعیت استان مرکزی». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۹ آوریل ۲۰۰۹.
47. ↑  «مهاجران ۱۰ساله‌وبیشتر واردشده‌طی۵ سال‌گذشته‌برحسب‌وضع‌فعالیت، جنس‌ووضع زناشویی مرکزی - شهرستان محلات- بخش‌مرکزی - شهر نیمور». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۱۱.
48. ↑  «1 ـ جمعیت برحسب‌سن و جنس مرکزی - شهرستان محلات- بخش‌مرکزی - شهر نیمور». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۱۱.
49. ↑  «شهرداری نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۱.
50. ↑  «رونمایی از بزرگ‌ترین فرش گل و سنگ کشور در نیمور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۸ مه ۲۰۲۱.
51. ↑  «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری- پورتال وزارت کشور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۱۱.
52. ↑  «نفیذ مصوبهٔ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص طرح جامع شهر نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۱۱.
53. ↑  استاندار مرکزی: اصلاح الگوی مصرف با مشارکت عمومی عملیاتی شود[*پیوند مرده*]
54. 1 2  «رئیس شورای شهر نیم‌ور: اقتصاد تک‌محوری، نیم‌ور را با رکود مواجه کرده‌است». ایرنا. ۲ تیر ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۸۸.[*پیوند مرده*]
55. ↑  چنار خونبار تهران (پاچنار- محله بازار)
56. ↑  عباس عبدالله گروسی، *نظام روستایی نیمور*
57. ↑  آب در ایران باستان - **نوشتهٔ جعفر سپهری**
58. 1 2 3 4 5 6  گفتگو در مه. درباره محمدرضا مقدسیان - *روزنامه ایران*، تاریخ انتشار ۶-۲-۱۳۸۵
59. ↑  «کاشفِ سؤالی دربارهٔ جهان، پرسشی دربارهٔ شکل». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹.
60. ↑  مرتضی فرهادی (۱۳۷۳)، *فرهنگ یاریگری در ایران: درآمدی به مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی تعاون: یاریگری سنتی در آبیاری و کشتکاری*، به کوشش نیره توکلی خمینی.، تهران: مرکز نشر دانشگاهی
61. ↑  مدیریت تقاضا و مصرف آب کشاورزی در شرایط بحران آب - *سیدمحمدرضا زمزمیان*
62. 1 2 3  «گفتگو با محمدرضا مقدسیان، مستندساز و پژوهشگر». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژوئن ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹.
63. ↑  ثبت جشن «تیرگان» و «بیل‌گردانی» در میراث معنوی کشور
64. ↑  آب‌شناسی (دانش هیدرولوژی) در ایران باستان
65. ↑  «جشنوارهٔ بیل‌گردانی در شهر نیم‌ور». خبرگزاری کشاورزی ایران. ۱۹ فروردین ۱۳۸۸.[*پیوند مرده*]
66. ↑  مراسم سنتی بیل‌گردانی در نیم‌ور برگزار شد بایگانی‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine - وبگاه اداره کل تربیت بدنی استان مرکزی
67. 1 2  «مراسم سنتی بیل‌گردانی در شهر نیم‌ور برگزار شد». ایسنا، خبرگزاری دانشجویان ایران - مرکزی. ۲۳ فروردین ۱۳۸۸.
68. ↑  «بیل‌گردانی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۰۹.
69. ↑  مرتضی فرهادی (۱۳۷۷)، ««بیل‌گردانی» آخرین بازمانده یک ورزش پهلوانی و آئینی در «نیمور»»، *اولین همایش معنویت در ورزش، تهران، اداره کل تربیت بدنی بنیاد مستضعفان و جانبازان، فدراسیون ورزشهای جانبازان و معلولین جمهوری اسلامی ایران*، ص. ۴۳
70. ↑  سرود دشت نیم‌ور در پاتوق فرهنگی تهران بایگانی‌شده در ۵ دسامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine - *وبگاه اینترنتی روزنامه ایران*
71. ↑  «مهدوی: بعد دیگر هنرهای ملی-آئینی در کار آواها اجرا می گ‌شود». *سینماپرس*. ۲۰۱۰-۱۰-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
72. ↑  گزارش فارس از متن و حاشیه اولین روز همایش موسیقی کارآوا
73. ↑  «آیین بیل‌گردانی نیم‌ور ۲۵ فروردین برگزار می‌شود». *ایسنا*. ۲۰۱۷-۰۴-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
74. ↑  «۹ میراث ناملموس استان مرکزی در فهرست آثار ملی به ثبت رسید». *خبرگزاری مهر*. ۲۰۱۸-۰۶-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
75. ↑  ««عزیز و نگار» و دو نکته در مورد داستان‌های عامیانه». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۱.
76. 1 2 3 4  کاتالوگ نوروزی آشنایی با شهر نیم‌ور منتشر شده توسط *کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر نیم‌ور*
77. ↑  «دو آیین شهر نیم‌ور ثبت ملی شدند». *www.khabaronline.ir*. ۲۰۱۷-۰۶-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۶.
78. ↑  «آیین کهن قوچ گدار در شهر نیم‌ور محلات برگزار شد». *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
79. ↑  «معرفی نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژوئیه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹.
80. ↑  ابن فقیه همدانی، *مختصرالبلدان*، ص. ۱۰۲
81. ↑  علی خاکمی (۱۳۷۴)، ترجمهٔ غلامحسین رسولی، «حفاری‌های خورهه»، *راه دانش*، ش. ۱ و ۲، ص. ۵۳–۹۱
82. ↑  مرتضی فرهادی (۱۳۷۴)، «سنگ‌نگاره‌های سه جانور منقرض شده در نقوش ماقبل تاریخ و نویافتهٔ تیمرهٔ گلپایگان»، *راه پژوهش*، ش. ۶ و ۷، ص. ۱۴۵–۱۵۲
83. ↑  مرتضی فرهادی (۱۳۷۵)، «گزارش اجمالی و مقدماتی یک کشف»، *تحقیق در علوم انسانی*، ش. ۱، ص. ۱۱۷–۱۲۲
84. ↑  «کامل‌ترین سنگ‌نگاره‌های کشور مورد غفلت واقع شده‌اند». سنگ‌نگاره‌های ایران.
85. ↑  «موزه‌هایی در باد». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ سپتامبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹.
86. ↑  صفحه سنگ نبشته‌های خورهه در سایت جامع گردشگری ایران[*پیوند مرده*]
87. ↑  آتشکوه معبدی در مرکز ایران[*پیوند مرده*]
88. ↑  روزنامهٔ اعتماد (۲ اسفند ۱۳۸۶). «هلند ایران در یک قدمی تهران». *www.magiran.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
89. ↑  گدار، آندره. *آثار ایران*، ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم، مشهد، ۱۳۷۱، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
90. 1 2 3  معنی نیم‌ور در لغت‌نامهٔ دهخدا
91. ↑  قلعه جمشیدی بایگانی‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine - *سایت تخصصی میراث فرهنگی و گردشگری*
92. ↑  Mil Milooneh Fire Temple
93. ↑  «عجیب‌ترین بنای ساسانی!». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۸ آوریل ۲۰۱۷.
94. 1 2  «پروندهٔ ثبتی مسجد جامع نیم‌ور در سازمان میراث فرهنگی» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۱.
95. ↑  Nimvar Jame Mosques
96. ↑  معنای واژهٔ میرآب در لغتنامهٔ دهخدا
97. ↑  یخچال نیم‌ور یادگاری در شهری کهن و نام‌آور - *روزنامه ایران* - سال دهم - شماره ۲۷۹۸ - تاریخ انتشار:۳۰/۲/۱۳۸۳
98. ↑  نمایشگاه عکس جاذبه‌های تاریخی شهر نیم‌ور برپا شد[*پیوند مرده*]
99. ↑  «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
100. 1 2  «جاذبه‌های طبیعی استان مرکزی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲ آوریل ۲۰۰۹.
101. ↑  www.sirang.com، Sirang Rasaneh. «Nimvar Historical Dam 2023 | Mahalat, Markazi | Sights - ITTO». *itto.org | Iran Tourism & Touring*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
102. ↑  «پروندهٔ بند پل نیم‌ور در پرونده‌های آثار ثبت شدهٔ ملی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۱.
103. ↑  رودخانه‌های استان بایگانی‌شده در ۲ مارس ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine - سازمان میراث فرهنگی استان قم
104. ↑  www.sirang.com، Sirang Rasaneh. «La'l Bar (Qomrood) River 2023 | Mahalat, Markazi | Sights - ITTO». *itto.org | Iran Tourism & Touring*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
105. ↑  «استان مرکزی در یک نگاه». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۱ آوریل ۲۰۰۹.
106. ↑  Azadi Tower in WikiMapia
107. ↑  مافیای سنگ ایران چه کسانی هستند؟ - *شریف نیوز - تاریخ انتشار: ۲۶/۵/۱۳۸۴*
108. ↑  قنبر رحیمی پدر سنگ ایران[*پیوند مرده*]
109. ↑  «رونمایی از بزرگ‌ترین فرش گل و سنگ کشور در نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۸ مه ۲۰۲۱.
110. ↑  «معادن استان مرکزی». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۸ مه ۲۰۰۹.
111. ↑  «ستاد سرمایه‌گذاری استان مرکزی، معادن». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۷ ژوئن ۲۰۰۹.
112. ↑  «نمایشگاه دائمی سنگ در نیم‌ور ایجاد می‌شود». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۵ مه ۲۰۰۹.
113. ↑  «جشنوارهٔ باسلق و کاچی نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ آوریل ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۲۰.
114. ↑  «پنج اثر میراث ناملموس در سه شهرستان استان مرکزی ثبت ملی شد». *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
115. ↑  «برگزاری جشنوارهٔ باسلق و کاچی در شهر نیم‌ور». *www.iribnews.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
116. ↑  سومین جشنواره ملی باسلق و کاچی در نیم‌ور آغاز به‌کار کرد
117. ↑  از طرح شاداب‌سازی کتابخانه امام صادق(ع) نیم‌ور بهره‌برداری شد
118. 1 2  «مدارس ابتدایی شهرستان محلات». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ اوت ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹.
119. 1 2  «مدارس راهنمایی شهرستان محلات». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ اوت ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹.
120. 1 2  «مدارس متوسطه شهرستان محلات». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ ژوئن ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹.
121. ↑  «مشروح مذاکرات جلسه ۱۴۰، تاریخ ۱۳۸۴/۰۶/۰۶، مجلس شورای اسلامی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۱.
122. 1 2  افتتاح مرکز نیم‌ور[*پیوند مرده*] - وبگاه *دانشگاه جامع علمی - کاربردی واحد استان مرکزی*
123. ↑  «مراکز علمی کاربردی جهاد دانشگاهی اراک و نیم‌ور در ۱۷ رشته دانشجو می‌پذیرند». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۳ آوریل ۲۰۰۹.
124. ↑  «افتتاح دفتر مرکز رشد واحدهای فناور محلات و نیم‌ور». *خبرگزاری باشگاه خبرنگاران*. ۸ اسفند ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
125. ↑  «افتتاح مرکز رشد واحدهای فناور شهرستان محلات و نیم‌ور». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۱۹.
126. ↑  «سلیمی: بیمارستان‌های نراق و نیم‌ور به اعزام‌خانه‌های بیماران تبدیل شدند». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۱۹.
127. ↑  «افتتاح درمانگاه و کلینیک شبانه‌روزی در نیم‌ور محلات +عکس». *خبرگزاری باشگاه خبرنگاران*. ۲۱ تیر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
128. ↑  نقشه راه‌های کشور بایگانی‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine - سازمان نقشه‌برداری کشور
129. ↑  «Maps, Weather, Videos, and Airports for Nimvar, Iran». *www.fallingrain.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
130. ↑  «6 airports found near Nimvar in Iran». *www.lowcostroutes.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۱۷.
131. ↑  «طرح‌های راه‌آهن موجود، در دست ساخت و مطالعه». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۵ آوریل ۲۰۱۱.

منابع
-----

### فارسی

* حکیم، محمدتقی خان (۱۳۶۶)، *گنج دانش*، به کوشش محمدعلی صوتی، جمشید کیافر.، تهران: انتشارات زرین
* شیروانی، زین العابدین، *بستان السیاحه*، انتشارات کتابخانه سنایی
* *فرهنگ جغرافیایی ایران (استان مرکزی)*، تهران: انتشارات دایره جغرافیایی دانش، ۱۳۲۸
* فرهادی، مرتضی، *«خورهه» و «نیمه‌ور» دو کهنسال نام‌آور*
* فرهادی، مرتضی (پاییز و زمستان ۱۳۷۵)، «نیمه‌ور، کهنسال نام‌آور»، *فصلنامه راه دانش*، ش. ۷ و ۸
* قمی، حسن بن محمد بن حسن، *تاریخ قم*، ترجمهٔ حسن بن علی بن حسن عبدالملک قمی، به کوشش به تصحیح/ جلال الدین تهرانی.
* گدار، آندره (۱۳۷۱)، *آثار ایران*، ترجمهٔ ابوالحسن سروقد مقدم، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی
* مستوفی، حمدالله (۱۳۶۲)، *نزهت القلوب*، به کوشش به تحصحیح و اهتمام/ گای لسترانج.، تهران: دنیای کتاب
* مشکوتی، نصرت‌الله (۱۳۴۹)، *فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایرن*، تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران
* ستون‌های خورهه و آتشکده آتشکوه مهم‌ترین آثار باستانی استان مرکزی بایگانی‌شده در ۸ آوریل ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine
* مراسم پهلوانی بیل‌گردانی در نیم‌ور برگزار می‌شود
* شهر گلها - *روزنامه ایران* - شماره ۱۷۸۷ - سال هفتم - تاریخ انتشار ۴ اردیبهشت ۱۳۸۰
* بقایای تمدن ساسانی در نیم‌ور[*پیوند مرده*] - *وبگاه کیمیانت* تاریخ انتشار: چهارشنبه، ۲ آبان ماه، ۱۳۸۶
* نیمه‌ور: هزاران سال آب و آتش - *همشهری آنلاین*
* مختصات و ارتفاع

### انگلیسی

* Nīmvar, (IR24), Iran
* Maps, weather, videos, and information about Nimvar, Iran
* World Gazetteer: population statistics for cities, towns and places
* Nimvar Historical Dam
* Nimvar Jame Mosque
* Mil Milooneh Fire Temple
* *Iran* (به آلمانی) (Volumes 7-9 ed.), British Institute of Persian Studies, 1969
* Gerald Reitlinger (1932), *A tower of skulls: skulls: a journey through Persia and Turkish Armenia* (به انگلیسی), Duckworth
* Ḥamd Allāh Mustawfī Qazvīnī (1919), *The geographical part of the Nuzhat-al-qulūb* (به انگلیسی), E. J. Brill

### فرانسوی

* J. Feuvrier (1906), *Trois ans à la cour de Perse* (به فرانسوی), Imprimerie Nationale

برای مطالعه و تماشا
-------------------

* *«خورهه» و «نیمه‌ور» دو کهنسال نام‌آور*  - مرتضی فرهادی
* *موزه‌هایی در باد، رساله‌ای در باب مردم‌شناسی هنر* - مرتضی فرهادی، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۷۷، ۴۰۴ ص
* عباس عبدالله‌گروسی (بهار و تابستان ۱۳۷۵)، «نظام روستایی در نیمور محلات»، *فصلنامه راه دانش*، ش. ۵ و ۶
* مرتضی فرهادی (پاییز و زمستان ۱۳۷۵)، «نیمه‌ور، کهنسال نام‌آور»، *فصلنامه راه دانش*، ش. ۷ و ۸
* مستند *سرود دشت نیم‌ور* - کارگردان: محمدرضا مقدسیان، ۱۳۶۷

پیوند به بیرون
--------------

**نیم‌ور**در پروژه‌های خواهر ویکی‌پدیا* در میان واژه‌ها از ویکی‌واژه
* در میان تصاویر و رسانه‌ها از ویکی‌انبار
* در میان خبرها از ویکی‌خبر
* در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
* در میان راهنماهای سفر از ویکی‌سفر
* در میان مراجع از ویکی‌دانشگاه
* در میان گونه‌ها از ویکی‌گونه

* نیم‌ور در دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر
* نیم‌ور در ویکی‌مپیا
* ویکی‌سفر/خاورمیانه/ایران/مرکزی/نیمور
* وبگاه نمایشگاه تخصصی سنگ و صنایع وابسته
* یازدهمین نمایشگاه سنگ ساختمانی ایران
* وبگاه دانشگاه علمی کاربردی واحد نیم‌ور
* شهرداری نیم‌ور

| نیم‌ور | شهر نیم‌ور  |
| --- | --- |
| **آداب و رسوم‌** | آیین علم‌بندان |
جشن آب و بیل‌گردانی |
جیغون |
قوچ گدار |
مهارت سنتی تهیه و پخت باسلق |
مهارت سنتی تهیه و پخت کاچی سنتی |
نخل‌برداری  |
| **جاذبه‌های طبیعی** | پناهگاه حیات وحش موته  |
غار گدار چشمه 
**رودخانه‌های**: قم‌رود |
اناربار
**کوه‌های**: آتشکوه |
ارده |
کمر  |
| **اماکن تاریخی** | **داخل شهر**: بقعۀ امام‌زاده صالح |
بقعۀ امام‌زاده محمد |
پل باقرآباد |
کوفتر خون |
قلعه جمشیدی |
قلعه نایبی |
مسجد بیت‌المقدس |
مسجد جامع نیم‌ور |
یخچال نیم‌ور  
**اطراف شهر**: 
آتشکده آتشکوه |
بند نیم‌ور |
میل میلونه |

| * ن
* ب
* و
استان مرکزی |
| --- |
| مرکز | 
* اراک

 | استان مرکزیاستان مرکزیاراکاراکساوهساوه |
| شهرستان‌ها | آشتیان • اراک • تفرش • خمین • خنداب • دلیجان • زرندیه • ساوه • شازند • کمیجان • فراهان • محلات |
| شهرها | آستانه • آشتیان • آوه • اراک • پرندک • تفرش • توره • جاورسیان • خشکرود • خمین  • خنداب  • خنجین • داوودآباد • دلیجان • رازقان • زاویه • ساروق • ساوه • شازند • شهباز • غرق‌آباد • فرمهین • قورچی‌باشی • کارچان • کمیجان • مأمونیه • محلات • مهاجران • میلاجرد • نراق • نوبران • نیم‌ور • هندودر |
| جای‌های دیدنی | آتشکده آتشکوه • آتشکده خورهه • بازار اراک • پل دوآب • گلخانه‌های محلات • سرچشمه محلات • حمام چهارفصل • حمام لکان • خانه سید روح‌الله خمینی • روستای هزاوه • سد پانزده خرداد • غار آزادخان • غار چال‌نخجیر • کاروانسرای دودهک • مدرسه سپهدار • مسجد شش‌ناو • یخچال مهدی‌آباد • مسجد جامع ساوه • آب گرم محلات • تالاب میقان • مسجد سرخ • مسجد جامع نراق • عمارت امیر مفخم بختیاری • آب‌انبار بلور • قلعه سالار محتشم • پیست اسکی شازند • یخچال نیم‌ور • خانه معتمدالایاله • خانه میرزا هدایت‌الله وزیردفتری • خانه عبدالعظیم قریب • بازار نراق • بقعه پیر مرادآباد |

| * ن
* ب
* و
شهرهای باستانی ایران |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ردیف | شهر | محدودهٔ کنونی | ردیف | شهر | محدودهٔ کنونی |
|  |
| 
۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵
 | 
تپه‌حصارساکز (سکاها)  زیویه  شهر سوخته سامنات آبان نوش‌آباد صددروازه آساک آرتاکوانا ابیورد ارگ بم سوزیانا کامبادن سیمره بندر سیراف شاپورخواست نیم‌ور کرج ابودلف چهرآزادگان باسمنج ایزیرتو اکسین اصطخر بیشاپور تخت جمشید پیشیاوادا تموکن تخت‌طاووس شهر گور بندر سی‌نیز ارجان دارابگردکنابد ریشهر
 | 
دامغانسقز سقز  زابل پیشوا (تهران) انار (کرمان) کاشان دامغان قوچان هرات درگز بم شوش کرمانشاه دره‌شهر (ایلام) شهرستان کنگانخرم‌آباد محلات (مرکزی) آستانه (مرکزی) گلپایگان تبریز بوکان اهواز مرودشت (فارس)کازرون مرودشت (فارس) کوه‌های زاگرس بوشهرمرودشت (فارس) فیروزآباد بندر دیلم بهبهان دارابگناباد جنوب بوشهر
 | 
۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰ ۴۱ ۴۲ ۴۳ ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۴۷ ۴۸ ۴۹ ۵۰ ۵۱ ۵۲ ۵۳ ۵۴ ۵۵ ۵۶ ۵۷ ۵۸ ۵۹ ۶۰ ۶۱ ۶۲ ۶۳ ۶۴ ۶۵ ۶۶
 | 
هوشنگان مرو مهرویان نسا گرگانج تیسفون سلوکیه وه‌اردشیر ریواردشیر راگا (ری باستان) شهر باستانی پاسارگاد تخت سلیمان بلخ باستان حلوان شهر قدیم نیشابور شهر قدیم جرجان هگمتانه انشان الموت طوس دقیانوس گندی‌شاپور تن‌اردشیر تون اسپهبد معبد لائودیسه دهانه غلامان (زرک - زرنکای) لور ترشیز کشمر دربند
 | 
هفشجان-شهرکرد ماری (ترکمنستان) شهرستان هندیجان عشق‌آباد خوارزم (ازبکستان) سلمان پاک (عراق) استان بابل (عراق) استان بابل (عراق) شهرستان هندیجان شهر ری پاسارگاد تکاب (آذربایجان غربی)  بلخ (افغانستان) سرپل ذهاب نیشابور گنبدکاووس همدان سپیدان (فارس) الموت (قزوین) مشهد جیرفت (کرمان) دزفول قطیف (عربستان) فردوس (خراسان جنوبی) گیلان نهاوند نزدیک زابل اندیمشک کاشمر کاشمر بدره (ایلام)
 |

 |   |