«وایکینگ» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، وایکینگ (ابهام‌زدایی) را ببینید.
تصویری از دوران وایکینگ‌ها از سنگ نگاره Tjängvide، در گوتلاند.
**وایکینگ‌ها** دریانوردانی از جنوب اسکاندیناوی بودند که به زبان نورس باستان صحبت می‌کردند. آن‌ها با اروپای شمالی رابطه تجاری داشتند. این رابطه در یک منطقه وسیع شمالی، مرکزی، شرقی و غربی اروپا بین اواخر سده هشتم تا یازدهم میلادی صورت گرفت.

کشتی وایکینگ‌ها
نورس‌ها دسته‌ای از ژرمن‌ها بودند که نیاکانشان از دانمارک و دریاهای اسکاگراک و کاتگات گذر کرده و در سوئد و نروژ ساکن شده بودند.

واژة Viking مأخوذ از لغت Vik است که در زبان نورس قدیم «خلیج» یا «آبگیر» معنی می‌داد. «ویک» به این معنی در اعلام بسیاری دیده می‌شود، از آن جمله است: نارویک، شلسویگ، ریکیاویک، برویک، ویکلو، و امثال آن. وایکینگ به کسی گفته می‌شد که بر اراضی مجاور خلیجها هجوم می‌برد. غرض ما از «تمدن وایکینگ» فرهنگ اقوام اسکاندیناوی است در «عصر وایکینگ» ـ که از ۷۰۰ میلادی آغاز و به ۱۱۰۰ میلادی ختم می‌شود.

بین سال‌های ۸۰۰ تا ۱۰۵۰ میلادی برای سه سده، جنگجویان وایکینگ با کشتی‌های طَویل خود اروپا را به هراس افکنده بودند. آن‌ها از اسکاندیناوی در جستجوی نقره، برده و زمین راهی سفرهای دریایی شدند. برخی از آن‌ها به بریتانیا و فرانسه و برخی دیگر به روسیه و رودهای دوردست آسیا یورش بردند. وایکینگ‌ها کاشفان و دریانوردان دلیر و شجاعی بودند، آن‌ها با بی‌باکی از میان امواج خروشان اقیانوس اطلس گذر کرده و ایسلند، گرینلند و قاره آمریکا را ۵ قرن پیش از کریستف کلمب کشف کردند. در حدود سال ۱۰۰۰ میلادی وایکینگ‌ها از جزایر بریتانیا به سمت گرینلند رفته، یک مستعمره ایجاد کردند و سپس به لابرادور، بافین و در نهایت به نیوفاندلند رفتند و در آنجا مستعمره‌ای به نام واینلند (به معنای سرزمین شراب) تأسیس کردند و از آن پایگاه در امتداد سواحل آمریکای شمالی حرکت کردند و گیاهان، جانوران و مردم بومی را مشاهده و با آنها مراوده کردند.

اگرچه وایکینگ‌ها هرگز به آمریکا بازنگشتند اما سایر اروپایی‌ها از دستاوردهای آنها باخبر شدند و مجذوب داستان‌های کشف «دنیای جدید» توسط وایکینگ‌های ترسناک شده بودند، اما وایکینگ‌ها فاقد منابع کافی برای دنبال کردن مسیر اکتشاف خود بودند. در هر صورت تجارت آنها همچنان مانند صدها سال حول دریای مدیترانه پابرجا ماند.

تاریخ
-----

### اکتشافات

جستجوگران وایکینگ برای یافتن سرزمین‌های تازه، به درون آب‌های خروشان اقیانوس اطلس شمالی رفتند. بیشتر آن‌ها از نروژ بودند جایی که دره‌های آن زیستگاه مردم بسیاری شده بود و دارای زمین‌های کشاورزی بسیار کمی بود. در میان سال‌های ۸۰۰ میلادی و ۱۰۰۱ میلادی آن‌ها جزایر فارو، ایسلند، گرینلند و وینلند را یافتند. دیری نپایید که خیل کشتی‌های پر از کوچندگان و کاشفان آنها به آنجا سرازیر شدند. اما از آنجا که در آن روزگار سفرهای دریایی از ایمنی چندانی برخوردار نبود کشتی‌های زیادی در طوفان گم شدند و هرگز به آنجا نرسیدند.

ایسلند
وایکینگ‌های نروژی، ایسلند را نزدیک سال ۸۷۰ یافتند. اگر باد همسو می‌وزید دریانوردان می‌توانستند پس از یک سفر هفت روزه از نروژ به آنجا برسند. تا پیش از سال ۹۳۰ میلادی ده هزار وایکینگ در ایسلند می‌زیستند.

گرینلند
گرینلند نیز به وسیله وایکینگ‌های نروژی در حالی که راه خود را در طوفان گم کرده بودند، شناسایی شد. اریک سرخ سرکرده‌ای که به جرم قتل ناچار شد از ایسلند برود در سال ۹۸۵–۹۸۴ میلادی کرانه‌های گرینلند را یافت. او برای برانگیختن مردم ایسلند برای زندگی در آنجا نام «گرینلند» (سرزمین سبز) را بر آن نهاد. دو گروه کوچک وایکینگ‌ها برای زمانی نزدیک به ۴۰۰ سال از راه کشاورزی، شکار گوزن و خوک آبی، توانستند در آنجا پایدار بمانند اما در یک بازه زمانی، پس از ۱۴۱۰ میلادی بیشترشان از بین رفتند.

اروپا در سال ۸۱۴ میلادی
آمریکا
لیف اریکسون مشهور به لیف خوش شانس پسر اریک سرخ در سال ۹۸۶ میلادی هنگامی که گرفتار طوفان شده بود با گم کردن راه، به سوی غرب گرینلند رفت. هنگامی که قدم در نیوفاندلند گذاشت نخستین اروپایی نام گرفت که در خاک قاره آمریکا گام می‌نهاد. او این سرزمین را برای انگور فراوان و توت‌های بزرگ و خودرویی که در آنجا یافت می‌شد وینلند نامید که به معنی سرزمین شراب است. او همچنان در طول کرانه دریا به پیش رفت و سرزمین‌های مارکلند (سرزمین جنگلی) و هلولند (سرزمین سنگ‌ها) را یافت. چنین بر می‌آید که این دو سرزمین جزایر «لابرادور» و «بافین» بوده‌اند. در سال‌های پسین، وایکینگ‌ها و کوچندگان دیگری به وینلند آمدند اما برای زمان درازی در آنجا نماندند.

### یورش به سرزمین‌های دیگر

#### دلایل و انگیزه‌ها

برای تهاجم وایکینگ‌ها به سرزمین‌های دیگر سه دلیل عمده برشمرده شده‌است. نخست این که افزایش جمعیت موجب بروز ازدحام در سرزمین مادری و در نتیجه کمبود منابع محدود همچون زمین جهت کشاورزی و دام‌پروری شده بود. دوم غنائم حاصل از حملات غارت‌گرانه به سرزمین‌های دیگر با تأمین مخارج، امکان حفظ شیوه پیشین زندگی برای حاکمان جهت اعطای هدایا به نزدیکان به سبب حیثیت‌آفرینی برای خود را فراهم می‌ساخت. در نهایت دلیل سوم این که برای محکومین به سنت اخراج افراد از محل سکونت خود، دیگر یافتن زمین خالی از سکنه یا پناهگاه دیگری درون سرزمین مادری جهت استقرار، سخت‌تر از قبل شده بود. همین دلایل موجب اقدام برای بهبود طراحی قایق‌های این مردمان جهت دست یافتن به سرزمین‌های دورتر شد.

به هر صورت پادشاهان وایکینگ‌ها نظر چندان مساعدی نسبت به این اردوکشی‌ها به سرزمین‌های خارجی نداشتند؛ چرا که این سرزمین‌ها به مامنی برای قانون‌شکنان و منبعی برای پر و بال گرفتن آن‌ها بدل می‌شدند. از این رو گفته می‌شود اسون پس از رسیدن به قدرت در نروژ، حمله به سرزمین‌های خارجی را ممنوع کرد.

#### یورش‌ها

وایکینگ‌ها یورش خود را به سرزمین‌های غربی از حوالی سال ۸۰۰ میلادی آغاز کردند و اروپا را در سایه‌ای از ترس فرو بردند. این یورش‌ها تا کرانه‌های اقیانوس اطلس و سواحل اسپانیا گسترش یافت. اروپایی‌های تهی‌دست و کشاورز نمی‌توانستند در برابر آن‌ها پایداری کنند چرا که در سرتاسر اروپا پادشاهی‌های کوچک سر برآورده بودند و امپراتوری فرانک در حال گسستگی و درگیر جنگ‌های داخلی بود و شرایط اروپا با نظام فئودالی آن آمادگی مقابله با غارتگران را نداشت.



|  |
| --- |
| **گاهشمار** |
| **۷۹۳** | یورش وایکینگ‌ها به صومعه لیندیسفارن |
| **۷۹۵** | آغاز حملات به ایرلند (اینیشموری) |
| **۷۹۹** | آغاز حمله به امپراتوری فرانک‌ها |
| **۸۳۰** | یورشی تازه به انگلستان |
| **۸۴۰** | نخستین اردوی زمستانی وایکینگ‌ها در امپراتوری فرانک |
| **۸۴۴** | یورش وایکینگ‌ها به اسپانیا |
| **۸۵۶/۵۷** | غارت پاریس |
| **۸۶۶** | سرور بزرگ وایکینگ‌ها وارد پادشاهی آنگلیای شرقی می‌شود |
| **۸۷۸** | تأسیس منطقه قانونی دانمارکی (دِین‌لاؤ)
  |
| **۹۱۱** | بنیان دوک‌نشین نورماندی توسط رولو |
|  | نخستین مالیات دانمارکی (دِین‌گِلد) گرفته‌شد |
| **۹۱۴** | فتح برتانی به‌دست وایکینگ‌ها |
| **۹۸۰** | تاخت‌وتاز جدید به انگلستان |
| **۱۰۶۶** | پایان عصر وایکینگ‌ها (نبرد هستینگز) |

نمایی از کشتی وایکینگ‌ها در اسلو، نروژ
### وایکینگ‌ها در گذر تاریخ

با آنکه وایکینگ‌های سده‌های میانه هیچ همانندی رفتاری با وایکینگ‌های سده نهم ندارند اما هنوز هم در بسیاری از فیلم‌ها و داستان‌ها از این مردم، نمایی ددمنشانه نمایش داده می‌شود. پژوهش‌های باستان شناسان به روشنی نشان می‌دهد که این‌گونه نبوده‌است. برای بسیاری از وایکینگ‌ها راه گذران زندگی نه تنها دزدی و چپاول نبوده بلکه از راه پیشه‌هایی مانند کشاورزی و ماهی‌گیری بوده‌است. از بررسی ابزاری که باستان شناسان یافته‌اند نمایان شده که آن‌ها در زندگی روزمره خود از داس، نیزه‌های ماهی‌گیری، بیل، کلنگ، گاوآهن و … بهره می‌گرفتند که همه ابزار کشاورزی بودند و هنگامی که این ابزار را در کنار دیگر گواه‌های تاریخی می‌گذاریم به خوبی روشن می‌شود که وایکینگ‌ها کشاورزان و ماهی‌گیران پیشرفته بوده‌اند.

آنها با بهره گرفتن از درخت‌های جنگل‌های اسکاندیناوی، کشتی‌های بزرگ و نامور خود را می‌ساختند و با کمک آن‌ها به بازرگانی با کشورهای همسایه یا دیگر کشورهای اروپایی و بخش‌هایی از آسیا می‌پرداختند. وایکینگ‌ها توانایی ویژه‌ای در ابزارسازی با آهن داشتند و از آن برای ساخت ابزار کار و نبرد بهره می‌جستند. آن‌ها با دادوستد این کالاها، با طلا و گوهره‌های اروپایی برای خود زیورآلات می‌ساختند.

بیشتر خانه‌ها از چوب و سنگ درست می‌شدند. توانایی وایکینگ‌ها در ساخت دژهای پایدار با ساختمایه‌های گفته شده سبب برتری آن‌ها بر اروپایی‌ها بود.

پراکندگی وایکینگ‌ها
وایکینگ‌ها مردمانی جهانگرد و جستجوگر بودند. کشتی‌های آن‌ها که بیشتر مانند قایق‌های باریک بزرگ بود و این توانایی را داشت که در سخت‌ترین دگرگونی‌های آب و هوایی دریا مانند باران و توفان تاب بیاورند. آن‌ها از کرانه‌های سوئد دریانوردی و ماهی‌گیری می‌کردند تا رودهای خاور اروپا که به دریای سیاه می‌رسید و همچنین سرزمین‌های خاوری‌تر مانند خاورمیانه. وجود نقش «الله» و «علی» بر روی لباس‌های ابریشمی یا انگشتر وایکینگ‌های مناطق بیرکا و گاملا در اوپسالا شواهدی قطعی از ارتباط وایکینگ‌ها با مردم ایران و چین است. نام‌های «الله و علی» به خط کوفی روی این پارچه‌ها همیشه در کنار هم قرار دارند. ممکن است بعضی از این قبرها متعلق به مسلمانان باشد اما به احتمال زیاد این کشفیات نشان می‌دهند که وایکینگ‌ها تحت تأثیر اندیشه اسلامی از جمله زندگی ابدی در بهشت این لباس‌ها را به تن مرده‌های خود می‌کردند.

پیوند مردمان ژرمن تبار و جهان ایرانی میان تیره‌های شمالی ژرمن‌ها، وایکینگ‌ها، به گونه ویژه‌ای در دوران ایران پس از اسلام پابرجا بود. شمشیر نامی وایکینگ «اولفبرت» به‌راستی با ایران در پیوند است. فردریک کارپنتیر لیونگ کویست از دانشگاه استکهلم سوئد که دربارهٔ راه بازرگانی رود ولگا پژوهش کرده‌است از کشتی‌رانی وایکینگ‌ها از دریچه مالاران سوئد به بندرهای شمالی ایران در سال‌های ۸۰۰ تا میانه ۱۰۰۰ میلادی چنین یاد می‌کند: «بسیار گمان می‌رود که پولاد به‌کاررفته در شمشیرهای اولفبرت از ایران آمده باشد، من می‌پندارم که آنها این پولاد ایرانی را با پیوندهای دوستانه بازرگانی و دادن پوست خز و دیگر کالاهای شمالی گرفته و با کشتی‌های کوچک رودخانه‌ای برده‌اند».

هنگامی‌که ایران ساسانی با تازش تازیان در حال فروپاشی بود (سده ۷ میلادی)، پایداری در برابر تازیان در شمال ایران همچنان ادامه یافت و فناوری متالوژی در این پایداری کارساز بود که برای وایکینگ‌های بازرگان که از راه رود ولگا به شمال ایران می‌رفتند سودمند بود، البته این وایکینگ‌ها پیش از این در روزگار ساسانیان نیز با ایران در پیوند بودند. گویا در سال‌های پایانی ساسانیان وایکینگ‌ها استفاده از کلاه‌خودهای چندتکه را آغاز کردند. همانند کلاه‌خود خسروپرویز آن‌چنان‌که در سنگ‌نگاره تاق بستان کرمانشاه سوار بر اسب بر گستوان پوشیده خود، شبدیز، دیده می‌شود. آن‌گونه که پیتر کاکس یادآوری می‌کند، «همانندی بسیار درخور توجهی میان کلاه‌خود شاه سراپا زره‌پوش ساسانی، خسروپرویز در سنگ‌نگاره تاق بستان با کلاه‌خود سنگ‌نگاره‌های اسکاندیناوی آرامگاه‌های وندل و والزگارد در سوئد دیده می‌شود».

شاید چشمگیرترین یافته، یافته‌های نوین از ابریشم ایرانی در کشتی‌های بازرگانی وایکینگ‌ها باشد. ماریان ودلر دانشیار موزه تاریخ فرهنگ وابسته به دانشگاه اسلو در نروژ می‌گوید که میزان ابریشم وارداتی نروژ از ایران با توجه به میزان ابریشم یافت شده در کشتی‌های بازرگانی وایکینگ‌ها بسیار بیشتر از واردات این کالا از کنستانتینپول بوده‌است. بسیاری از ابریشم‌های یافت شده از وایکینگ‌ها دارای نقش‌مایه‌های شاهنشاهی ایران هستند. پارچه‌ای ابریشمی که به روش پیشرفته «سامیتا» بافته شده‌است دارای نگاره‌های دینی ایران پیش از اسلام است.

آیین
----

وایکینگ‌ها یکی از آخرین ملت‌های ساکن اروپا بودند که همچنان بر مذهب چندخدایی بودند. ساختار اجتماعی در میان قبایل نورس مانند دیگر جاها بر پایه بسامانی خانوادگی، همکاری بازرگانی و باورهای آیینی استوار بود. در یکی از سروده‌های رزمنامه بیوولف چنین آمده‌است: «در نهاد آن کس که خوب می‌اندیشد هیچ چیزی توان آن را ندارد که آتش خویشاوندی را فرونشاند». نورس‌ها نام خانوادگی نداشتند و هر پسری نام پدر را بر سر نام خود می‌افزود.

اسکاندیناوی‌ها، سال‌ها پیش از اینکه آیین مسیحیت بدانان برسد هنگام نامگذاری یک نوزاد، به نشانه آمدن به جرگه خانواده بر روی او آب می‌ریختند.

فرهنگ و اجتماع
--------------

### تعلیم و تربیت

تعلیم و تربیت به فراخور نیازهای اجتماعی آموزه‌هایی کاربردی داشت. دختران راه و روش خانه‌داری و کارهایی مانند فراوری آبجو را می‌آموختند و پسران هم به فراگیری شنا، نجاری، فلزکاری، کشتی‌گیری، کشتیرانی، شکار، تیراندازی و شمشیرزنی می‌پرداختند. پرش، آزمون بدنی ارزشمندی بود. برخی از نروژی‌ها می‌توانستند با جوشن و کلاه خود از بلندایی بیشتر از از درازای خویش بپرند یا تا چندین کیلومتر را شنا کنند برخی می‌توانستند بر تیزروترین اسب‌ها پیشی بگیرند. بسیاری از کودکان خواندن و نوشتن می‌آموختند. برخی برای پزشکی یا قضاوت آموزش داده می‌شدند. زن و مرد هر دو به آوازه‌خوانی می‌پرداختند. شمار کمی از زنان و مردان نیز توان نواختن سازهایی مانند چنگ را داشتند چنان‌که در افسانه ادای مهین آمده‌است گونار، پادشاه نورس می‌توانست با انگشتان پاهایش چنگ بنوازد و به کمک نوای آن مارها را افسون می‌کرد.

### پیوند زناشویی

پیوندهای زناشویی بیشتر بدست پدر و مادرها و به سان خرید و فروش انجام می‌گرفت. زن آزاد می‌توانست این‌گونه پیوندها را نپذیرد اما اگر در برابر رای پدر و مادرش می‌ایستاد و همسر کس دیگری می‌شد از خانواده رانده می‌شد و از دارایی پدر چیزی به او نمی‌رسید.

### رده‌های اجتماعی

وایکینگ‌ها جامعه خود را به سه رده دسته‌بندی می‌کردند:

* یارل‌ها (ثروتمندان)
* نوحی‌ها (طراحان، کشاورزان و مهندسان)
* نولی‌ها (بردگان)

آن‌ها به کودکان خود همواره می‌آموختند که رده هر کس فرمانی است از سوی خدایان که تنها بی‌ایمانان باک دگرگون کردن آن را دارند. فرمانروایان را از میان فرزندان شاهان پیشین و سردمداران هر بخش از سرزمین را از میان یارل‌ها برمی‌گزیدند. پا به پای این پذیرش بی‌ریای فرمانروایی پادشاه و همچنین پیامدهای آشکار جنگ و کشاورزی، دموکراسی شایانی در کار بود که به سبب آن زمین‌داران در یک انجمن سران خانواده، انجمن روستا، انجمن استانی، یا یک «انجمن یکپارچه» ملی کار بنیان‌گذاران و دادگران کشور را انجام می‌دادند که از آن به عنوان اولین پارلمان تاریخ بشریت یاد میشود که در سال ۹۳۰ میلادی در ایسلند بنا نهاده شد. در این میان، فرمانروا، پیاده‌کننده بنیان‌ها بود نه مردم. دادگری بر پایه بنیان نامه‌ها انجام می‌گرفت و کین‌خواهی یک پدیده ورای بنیان‌ها به‌شمار می‌رفت. خون‌خواهی گاهی نبردهای خونینی را در پی داشت و خون‌بها کم‌تر پرداخت می‌شد که برای بزهکاران جانشین کین‌خواهی می‌شد. مردانی که از هیچ بنیانی پیروی نمی‌کردند و شکست را نمی‌پذیرفتند دریانوردانی بی‌باک بودند که به سردمدارای مردم دست می‌یافتند. آن‌ها از مجازات سنگینی بهره می‌گرفتند تا کسانی را که به سبب نبرد با طبیعت سخت جان شده بودند به پیروی از بنیان‌ها و آرامش وادارند.

حمله دریایی وایکینگ‌های دانمارکی به انگلستان در سده ۱۲ میلادی
### جنگ‌آوری

در زمان چیرگی وایکینگ‌ها بر اروپا، نویسندگان اروپایی دربارهٔ تندخویی وایکینگ‌ها زیاده روی می‌کردند. با این همه به سبب دشواری‌های زندگی در اسکاندیناوی، نبرد برای زنده ماندن آنچنان بوده‌است که تنها سرسخت‌ترین کسان می‌توانستند پایدار بمانند و از این رو کین‌خواهی، دشمنی و دزدی دریایی افسارگسیخته‌ای که در دریاها انجام می‌گرفته گونه‌ای باور و نگرش پدیدآورد که بدون درنگریستن به بنیان‌های آیینی سامیان، پایه آن دلاوری و بی‌باکی بود.

سر تبر جنگی وایکینگ‌ها
پاره‌ای از این مردان در جنگ به چنان سرخوشی می‌رسیدند که از زخمی که برمی‌داشتند به دردی دچار نمی‌شدند. به برخی هنگام نبرد حالتی دست می‌داد به نام «برسرکر» که جنگجو هوشیاری خود را از دست می‌داد و تنها از جنگیدن خشنود می‌شد؛ برسرکرها یا به گفتاری دیگر «خرس جامگان»، پهلوانانی بودند که بدون جوشن پا به کارزار می‌گذاشتند و مانند جانوران زوزه می‌کشیدند و می‌جنگیدند، سپرهای خود را از خشم گاز می‌گرفتند و آنگاه چون نبرد به پایان می‌رسید به سبب کوفتگی و خستگی از هوش می‌رفتند. تنها دلیران به والهالا (جهان پس از مرگ در افسانه‌های اسکاندیناوی) می‌رفتند و هر کس که در راه مردمان خود در میدان جنگ جان می‌داد همه گناهانش بخشیده می‌شد.

نگاره‌ای از تیر، ایزد پیروزی و جنگ تن‌به‌تن وایکینگ از کارل فردریک فون سالتسا، نقاش سوئدی
این نبردهای جانگداز نه به سان تاراج سپاهیان مسلمان بود و نه به تازش‌های ایلغار مجارها می‌مانست، بلکه تاخت و تاز دسته‌ای از مردان بود که هر گونه سستی‌ای را گناهی نابخشودنی می‌پنداشتند و هر نیرو و توانی را نکویی؛ تشنه زمین، زن، دارایی و نیرومندی بودند و بر این باور بودند که بهره‌مندی از فروزه‌های خدایان تنها از برای نیرومندان است. این مردمان در آغاز مانند دریازنان بودند و در پایان به سان دسته‌هایی از فرمانروایان درآمدند.

### افسانه‌های وایکینگ‌ها

افسانه‌های وایکینگ‌ها همواره جستاری شگفت‌انگیزی بوده‌است. کهن‌ترین نگاشته‌ای که از این افسانه‌ها به دست ما رسیده‌است سروده‌های شگفت‌انگیزی هستند که به نادرست آن را «اداً» نامیده‌اند. در سال ۱۶۴۳ میلادی کشیشی در کتابخانه پادشاهی دانمارک به کتابی کهن برخورد که دربرگیرنده پاره‌ای سروده‌های کهن ایسلندی بود و به نادرست آن‌ها را «ادا» ی سایمند خردمند خواند. امروزه بیشتر دانش‌پژوهان بر این باوراند که آن سروده‌ها به سال‌های نامعلومی در میان سده‌های هشتم و دوازدهم میلادی در نروژ، ایسلند، و گرینلند بازمی‌گردند و به دست برخی از شاعران (نوحی‌ها سرایان) ناشناس نوشته شده‌اند. گمان می‌رود که سایمند تنها آن‌ها را گردآوری کرده و خود آن‌ها را نسروده باشد از این رو نام سروده‌ها «ادا» نبوده‌است.

### سنگ‌های یادبود

وایکینگ‌ها سنگ‌های یادبودی برای جشن گرفتن پیروزی‌های جنگی یا سوگواری دوستان و خویشاوندان کشته شده خود می‌ساختند. روی سنگ‌های بزرگ نگاشته‌های بسیار زیبایی کنده‌کاری می‌شد و در زیر برخی از نگاره‌های کنده‌کاری‌شده نوشته‌هایی به دبیره (خط) رونیک باستان دیده می‌شود. این سنگ‌ها در گذرگاه‌های همگانی، جایی که مردم می‌ایستادند و از آن‌ها سپاسگزاری می‌کردند جای داشتند.

مسیرهای سفر وایکینگ‌ها

پانویس
------

1. ↑  Viking (people), Encyclopædia Britannica.
2. ↑  Roesdahl, pp. 9–22.
3. ↑  دورانت، ویل. *تاریخ تمدن*. ج. ۴ (عصر ایمان). ص. ۶۵۱.
4. ↑  Jones, Gwyn (1986). *The Norse Atlantic Saga: Being the Norse Voyages of Discovery and Settlement to Iceland, Greenland, and North America*. Oxford University Press. ISBN 0-19-285160-8.
5. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. "L’Anse aux Meadows National Historic Site". *UNESCO World Heritage Centre* (به انگلیسی). Retrieved 2022-07-19.
6. ↑
7. ↑  chronicle entries translated in A.M. Reeves et al. The Norse Discovery of America (1906) via saacred-texts.com
8. ↑  Sigurdsson, Gisli (2008). *The Vinland Sagas*. London: Penguin. p. xv. ISBN 978-0-14-044776-7. Retrieved 21 June 2020. The sagas are still our best proof that such voyages to the North American continent took place. Coincidence or wishful thinking simply cannot have produced descriptions of topography, natural resources and native lifestyles unknown to people in Europe that can be corroborated in North America.
9. ↑  "Vikings: The North Atlantic Saga". Smithsonian Institution. Archived from the original on February 23, 2002. Retrieved October 18, 2015.
10. ↑
11. ↑
12. ↑  .
13. ↑  .
14. ↑  T. Douglas Price (2015). *Ancient Scandinavia: An Archaeological History from the First Humans to the Vikings*. Oxford University Press. p. 321. ISBN 978-0-19-023198-9.
15. ↑  Reuters (2021-10-20). "Solar storm confirms Vikings settled in North America exactly 1,000 years ago". *The Guardian* (به انگلیسی). Retrieved 2021-10-21.
16. ↑
17. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. "L’Anse aux Meadows National Historic Site". *UNESCO World Heritage Centre* (به انگلیسی). Retrieved 2022-07-19.
18. ↑  Bloch 2004, p. 37.
19. ↑  Bloch 2004, p. 38.
20. ↑  «چرا لباس وایکینگ‌ها نقش 'الله' داشت؟». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۲۸ مهر ۱۳۹۶.
21. ↑  علی آذرداد (۲۰ اسفند ۱۳۹۸). «میراث یکسان ایران باستان و اروپا». *ماهنامه خبری و فرهنگی امرداد* (۴۲۴): ۵.
22. ↑  علی آذرداد (۲۰ اسفند ۱۳۹۸). «میراث یکسان ایران باستان و اروپا». *ماهنامه خبری و فرهنگی امرداد* (۴۲۴): ۵.
23. ↑  کاکس، پیتر (۱۹۹۹). *ایران اشکانی-ساسانی، دشمنان روم*. اسپری. ص. ۴۷.
24. ↑  علی آذرداد (۲۰ اسفند ۱۳۹۸). «میراث یکسان ایران باستان و اروپا». *ماهنامه خبری و فرهنگی امرداد* (۴۲۴): ۵.
25. ↑  .
26. ↑  .
27. ↑  .
28. ↑  "A short history of Alþingi – the oldest parliament in the world". *europa.eu*. The European Union. Archived from the original on 15 November 2017. Retrieved 7 April 2017.
29. ↑  Meredith, Sam (28 October 2016). "World's oldest parliament poised for radical Pirates to takeover". *CNBC*. Retrieved 7 April 2017.
30. ↑  *The High Court of Tynwald*, The High Court of Tynwald (www.tynwald.org.im), retrieved 14 November 2011
31. ↑
32. ↑  Althingi's English pages: Establishment of the Althing. Althingi Administration. (Press 'English', then 'Timeline')
33. ↑  Carl Cavanagh Hodge (2008). *Encyclopedia of the Age of Imperialism, 1800-1914*. Greenwood Publishing Group. p. 337. ISBN 9780313043413.
34. ↑  Christopher Moore (2004). *In Other Words*. New York: Walker Publishing Company. ISBN 0-8027-1444-7.
35. ↑  "Þingvellir National Park". *UNESCO World Heritage Centre*. UNESCO. Retrieved 16 June 2012.

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ وایکینگ‌ها موجود است. |

* ویل دورانت، «تاریخ تمدن»، جلد چهارم: عصر ایمان (۱۹۵۰).
* عزت‌الله نوذری، «اروپا در قرون وسطی»، چاپ اول.

* Bloch, Marc (2004). *Feudal Society: The Growth of Ties of Dependence*. Taylor & Francis. ISBN 0-203-40625-7.


| * ن
* ب
* و
اسطوره‌شناسی اسکاندیناوی |
| --- |
| ایزدانقهرمانانچهره‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| آسیر | 
* بالدر
* براگی
* دلینگر
* فورستی
* هایمدال
* هرمود
* هودر
* هونیر
* ایترخسیود
* Lóðurr
* لوکی
* میلی
* Móði and Magni
* اودین
* اور (اسطوره)
* ثور
* تیر
* اولر
* والی
* ویدار
* ویلی و وه

 |
| آسین‌یور | 
* بیل
* ایئر
* فریگ
* فوللا
* جرد
* گفیون
* گنا
* هلین
* ایلمر
* ایدون
* یورد
* لوفن
* نانا
* Njörun
* ران
* ریند
* سگا
* سیف
* سیگین
* Sjöfn
* اسکادی
* Snotra
* سؤل
* سین
* Þrúðr
* ور
* وؤر

 |
| وانیر | 
* فریا
* فریر
* نیورد
* Sister-wife of Njörðr
* کواسیر
* گول‌ویگ

 |
| قهرمانان | 
* Egil
* Arngrim
* Bödvar Bjarki
* بیورن آیرونساید
* Guðmundr
* Hagbarðr
* Haki
* Heiðrekr
* Helgi Haddingjaskati
* Helgi Hjörvarðsson
* هلگی هاندینگزبان
* هروور
* Hjalmar and Ingeborg
* Hlöðr
* Höðbroddr
* Hrólfr Kraki
* Ingjald
* Jónakr's sons
* Örvar-Oddr
* Palnatoke
* راگنار لودبروک
* رریر
* زیگموند
* زیگورد
* Svafrlami
* سین‌فیوتلی
* Starkaðr
* Styrbjörn the Strong
* Svipdagr
* ولسونگ
* Vésteinn

 |
| سایرین | 
* Ask and Embla
* بور
* بوری
* دس
* دورف
* اینهریار
* الف
	+ Dark elves (Dökkálfar)|
	+ Light elves (Ljósálfar)|
	+ سوارت‌آلفهایم
* فنریر
* هل
* Irpa
* یورمونگاند
* یوتون
* میمیر
* Níðhöggr
* نورن
* Þorgerðr Hölgabrúðr
* سپربانو
* والکیری
* Vættir
* ولوندر
* Skinfaxi and Hrímfaxi

 |

 |
| جای‌ها | 
* الف‌هایم
* آسگارد
* بیفروست
* Fólkvangr
* گینونگاگپ
* هل‌هایم
* یوتون‌هایم
* میدگارد
* موسپل‌هایم
* Niðavellir
* نیفل‌هایم
* والهالا
* واناهایم
* ویگرید
* ولز
	+ Mímisbrunnr
	+ هورگلمیر
	+ Urðarbrunnr
* ایگدراسیل

 |
| رویدادها | 
* جنگ آسیر و ونیر
* فیمبول‌وینتر
* راگناروک

 |
| سرچشمه‌ها | 
* *گستا دانوروم*
* *ادای شاعرانه*
* *ادای منثور*
* سنگ‌های رونی
* سرگذشت‌نامه
* رشته‌داستان‌های تیرفینگ
* رشته‌داستان‌های ولسونگ
* زبان نورس باستان
* Orthography
* Later influence

 |
| جامعه | 
* بلوت
* Félag
* Germanic calendar
* Heiti
* Hörgr
* کنینگ
* Mead hall
* Nīþ
* Norse pagan worship
* اعداد
* سیدر
* اسکالد
* عصر وایکینگ‌ها
* ولوا

 |
| جستارهای وابسته | 
* فهرست ایزدان ژرمن‌ها
* Mythological Norse people, items and places
* پگانیسم ژرمنی
* Heathenry

 |

| * ن
* ب
* و
دزدی دریایی |
| --- |
| رده:دزدی دریایی بر پایه دوره | 
* Ancient Mediterranean
* دوران طلایی دزدی دریایی
	+ جمهوری دزدان دریایی
	+ Libertatia
* 21st century

 |  |
| انواع دزدان دریایی | 
* Albanian piracy
* Baltic Slavic pirates
* دزدان دریایی بربر
* Brethren of the Coast
* بوکانیرs
* Cilician pirates
* کازاک
* Fillibusters
* Moro pirates
* Narentines
* Privateers (confederate privateer)
* River pirate
* Sea Beggars
* Sea Dogs
* Sindhi corsairs
* Timber pirate
* دزدان دریایی ولگا
* Uskoks
* وایکینگ‌ها
* واکو (دزد دریایی)

 |
| محدوده‌ها | 
* Anglo-Turkish piracy
* Barataria Bay
* ساحل بربر
* British Virgin Islands
* Caribbean
* Falcon Lake
* Gulf of Guinea
* Indonesia
* لاگوس (پرتغال)
* Lake Nicaragua
* Lundy
* Persian Gulf
* پورت رویال
* سن-مالو
* جمهوری سلا
* دزدی دریایی در سومالی
* South China Coast
* Spanish Main
* Strait of Malacca
* Sulu Sea
* تورتوگا (هائیتی)

 |
| شخصیت‌های برجسته | 

|  |  |
| --- | --- |
| دزدان دریایی | 
* Mansel Alcantra
* Louis-Michel Aury
* Joseph Baker
* بارباروس خیرالدین پاشا
* Joseph Barss
* ساموئل بلامی
* Charlotte de Berry
* Black Caesar
* ریش‌سیاه
* Eli Boggs
* استید بونت
* آن بانی
* Hippolyte Bouchard
* Abshir Boyah
* Roche Braziliano
* Henri Caesar
* Cai Qian
* Cheung Po Tsai
* Ching Shih
* Chui A-poo
* Roberto Cofresí
* ویلیام دمپیر
* Diabolito
* Peter Easton
* ادوارد انگلاند
* هنری ایوری
* Alexandre Exquemelin
* Fūma Kotarō
* Vincenzo Gambi
* Gan Ning
* Charles Gibbs
* Pedro Gilbert
* Nathaniel Gordon
* Laurens de Graaf
* Michel de Grammont
* جک رکهم
* Rahmah ibn Jabir Al Jalhami
* Jørgen Jørgensen
* Shirahama Kenki
* ویلیام کید
* جین لافیت
* Lai Choi San
* Liang Daoming
* Limahong
* Samuel Hall Lord
* John Hawkins
* Bully Hayes
* Piet Pieterszoon Hein
* Moses Cohen Henriques
* Albert W. Hicks
* Nicholas van Hoorn
* بنجامین هورنیگلد
* Pierre Lafitte
* Olivier Levasseur
* ادوارد لو (دزد دریایی)
* Hendrick Lucifer
* John Newland Maffitt
* Samuel Mason
* هنری مورگان
* Shap-ng-tsai
* François l'Olonnais
* Samuel Pallache
* Lawrence Prince
* Redbeard
* بارتولومئو روبرتز
* Dan Seavey
* Benito de Soto
* Klaus Störtebeker
* Henry Strangways
* Wang Zhi
* Dominique You
* Zheng Jing
* Zheng Qi
* Zheng Yi
* Zheng Zhilong

 |
| شکارچیان دزدان دریایی | 
* Pedro Menéndez de Avilés
* Angelo Emo
* Richard Avery Hornsby
* Jose Campuzano-Polanco
* رابرت مینارد
* Chaloner Ogle
* پومپه
* Woodes Rogers
* David Porter
* James Brooke
* Miguel Enríquez

 |

 |
| کشتی‌های دزدان دریایی | 
* *ادونچر گالی*
* *فنسی (کشتی)*
* *هلندی سرگردان*
* *گنج سوایی*
* *انتقام ملکه ان*
* *Quedagh Merchant*
* *Saladin*
* *وایدا گالی*
* *سی‌اس‌اس مک‌ری*
* *امبروز لایت (کشتی)*
* *ام‌وی نیویورک*

 |
| Pirate battles and incidents | 
* Jiajing wokou raids
* Turkish Abductions
* Chepo expedition
* گنج سوایی
* Battle of Pianosa
* ریش‌سیاه
* Battle of Cape Fear River
* ریش‌سیاه
* Capture of the sloop *William*
* Sack of Campeche
* Attack on Veracruz
* Raid on Cartagena
* Battle of Cape Lopez
* Capture of the schooner *Fancy*
* Persian Gulf Campaign
* نبرد نیو اورلئانز
* Anti-Piracy in the Aegean
* Anti-piracy in the West Indies
* Capture of the schooner *Bravo*
* Action of 9 November 1822
* Capture of the sloop *Anne*
* Battle of Doro Passage
* Falklands Expedition
* Great Lakes Patrol
* Pirate attacks in Borneo
* Balanguingui Expedition
* Battle of Tysami
* Battle of Tonkin River
* Battle of Nam Quan
* Battle of Ty-ho Bay
* Battle of the Leotung
* آنتلوپ بوستون
* *North Star* affair
* Battle off Mukah
* Salvador Pirates
* Battle of Boca Teacapan
* امبروز لایت (کشتی)
* *Irene* incident
* 1985 Lahad Datu ambush
* Operation Enduring Freedom – HOA
* Action of 18 March 2006
* Action of 3 June 2007
* Action of 28 October 2007
* *Dai Hong Dan* incident
* Operation Atalanta
* *Carré d'As IV* incident
* Action of 11 November 2008
* Action of 9 April 2009
* *Maersk Alabama* hijacking
* Operation Ocean Shield
* Action of 23 March 2010
* Action of 30 March 2010
* Action of 1 April 2010
* Action of 5 April 2010
* MV *Moscow University* hijacking
* Operation Dawn of Gulf of Aden
* Operation Dawn 8: Gulf of Aden
* *Beluga Nomination* incident
* Battle off Minicoy Island
* *Quest* incident
* MT *Zafirah* hijacking
* MT *Orkim Harmony* hijacking

 |
| تاریخ برده‌داری | 
* برده‌داری در آفریقا
* Atlantic slave trade
* تجارت عربی برده
* تجارت برده بربری
* Blockade of Africa
* African Slave Trade Patrol
* Capture of the *Providentia*
* Capture of the *Presidente*
* Capture of the *El Almirante*
* Capture of the *Marinerito*
* Capture of the *Veloz Passagera*
* Capture of the brig *Brillante*
* لا آمیستاد
* سانی ساوت (کلیپر)

 |
| دزدان دریایی تخیلی | 
* Tom Ayrton
* Barbe Rouge
* هکتور باربوسا
* Captain Blood
* Captain Crook
* Captain Flint
* José Gaspar
* Captain Hook
* Don Karnage
* Monkey D. Luffy
* کاپیتان نمو
* Captain Pugwash
* فهرست شخصیت‌های ماجراهای تن‌تن
* Captain Sabertooth
* Sandokan
* لانگ جان سیلور
* جک اسپارو
* Captain Stingaree
* Roronoa Zoro

 |
| متفرقه | 
* Truce of Ratisbon
* Piracy Act 1698
* Piracy Act 1717
* Piracy Act 1837
* Paris Declaration Respecting Maritime Law
* Child pirate
* دوران طلایی دزدی دریایی
* پرچم دزدان دریایی
	+ استخوان ضربدری (سم)
* مجازات تخته‌پیمایی
* Treasure map
* Buried treasure
* گنج
* No purchase, no pay
* تنها سپاری
* Pirate code
* Pirate utopia
* Victual Brothers
* Pirate Round
* Libertatia
* Sack of Baltimore
* *تاریخ عمومی دزدان دریایی*
* سرکشی
* Pegleg
* Eyepatch
* Letter of marque
* Davy Jones' Locker
* Air pirate
* Space pirate

 |
| متا | 

|  |  |
| --- | --- |
| Lists | 
* Pirates
* Privateers
* Timeline of piracy
* Pirate films
* Women in piracy
* Fictional pirates
* Pirates in popular culture
* List of ships attacked by Somali pirates

 |
| رده‌ها | 
* رده:دزدی دریایی
* رده:دزدان دریایی
* رده:دزدان دریایی بر پایه ملیت
* رده:دزدان دریایی بربر
* رده:دزدان دریایی زن
* Piracy by year
* رده:دزدان دریایی خیالی

 |

 |
| ادبیات | 
* *جزیره گنج*
* *در برابر پرچم*
* *On Stranger Tides*
* *Jim Hawkins and the Curse of Treasure Island*
* *Castaways of the Flying Dutchman*
* *The Angel's Command*
* *Voyage of Slaves*
* *Long John Silver*
* *Pirate Latitudes*
* *Silver: Return to Treasure Island*

 |
| 
* رده:دزدی دریایی
* Portal

 |

| * ن
* ب
* و
تاریخ اروپا |
| --- |
| اروپای پیشاتاریخ | 
* اروپای دوران پارینه‌سنگی
* اروپای دوران نوسنگی
* اروپای عصر برنز
* اروپای عصر آهن

 |
| اروپای دوران قدیم | 
* یونان کلاسیک
* جمهوری روم
* عصر هلنیستی
* امپراتوری روم
* امپراتوری روم غربی
* دوران اواخر باستان
* مسیحیت اولیه
* بحران قرن سوم
* سقوط امپراتوری روم غربی

 |
| سده‌های میانه | 
* سده‌های میانه اولیه
* دوره مهاجرت‌ها
* امپراتوری روم شرقی
* مسیحی‌کردن
* عصر وایکینگ‌ها
* روس کیف
* قرون وسطی ثانویه
* امپراتوری مقدس روم
* جنگ‌های صلیبی
* نظام ارباب رعیت
* قرون وسطی پایانی
* جنگ صدساله

 |
| اروپای مدرن ابتدایی | 
* رنسانس
* اصلاحات پروتستانی
* اصلاحات کاتولیکی
* عصر کاوش
* عصر روشنگری
* عصر دوم استعمار
* باروک
* جنگ سی‌ساله
* پادشاهی مطلقه
* امپراتوری عثمانی
* امپراتوری پرتغال
* امپراتوری اسپانیا
* فرانسه در آغاز دوره مدرن
* مشترک المنافع لهستان-لیتوانی
* امپراتوری سوئد
* جمهوری هلند
* امپراتوری بریتانیا
* امپراتوری هابسبورگ
* امپراتوری روسیه

 |
| دوران مدرن | 
* واگرایی بزرگ
* نوگرایی
* انقلاب صنعتی
* انقلاب فرانسه
* جنگ‌های ناپلئونی
* ناسیونالیسم
	+ انقلاب صربستان
* جنبش‌های ۱۸۴۸
* صنعتی‌سازی
* کاپیتالیسم
* مارکسیسم
* عصر سوم استعمار
* انقلاب صنعتی دوم
* جنگ جهانی اول
* انقلاب اکتبر
* دوره میان‌دوجنگ
* جنگ جهانی دوم
* جنگ سرد

 |
| دوران معاصر | 
* جهانی شدن
* عصر اطلاعات
* جامعه اطلاعاتی
* جامعه پساصنعتی
* پست‌مدرنیته
* پسانوگرایی
* اتحادیه اروپا
* تاریخ اتحادیه اروپا

 |

| * ن
* ب
* و
قرون وسطی اروپا |
| --- |
| قرون وسطای آغازین | 
* دوره مهاجرت‌ها
* زوال امپراتوری روم باختری
* دوران باستان متأخر
* زوال دین هلنیستی
* مسیحیت
* گسترش اسلام
* امپراتوری نخست بلغارستان
* امپراتوری فرانک
* پادشاهی کرواسی (۹۲۵–۱۱۰۲)
* انگلستان در عهد آنگلوساکسون‌ها
* عصر وایکینگ‌ها
* امپراتوری کارولنژی
* زبان اسلاوی کلیسایی باستان
* سیویتاس شینقه (نام قدیم مجارستان)
* روس کیف
* شکوفایی امپراتوری روم شرقی

 |
| قرون وسطای میانه | 
* امپراتوری مقدس روم
* دومین امپراتوری بلغارها
* پادشاهی متحد گرجستان
* پادشاهی لهستان (۱۰۲۵–۱۳۸۵)
* ارباب‌رعیتی
* جدایی شرق و غرب
* جدال خلع‌ید
* جنگ‌های صلیبی
* فلسفه مدرسی
* مدرنیته
* سیستم اشتراکی
* ارباب‌منشی
* دوره گرم قرون وسطی
* تهاجم مغول‌ها به اروپا

 |
| قرون وسطای متأخر | 
* جنگ صدساله
* جنگ رزها
* جنگ‌های هوسی
* دوک‌نشین بورگوندی
* دودمان هابسبورگ
* دو دستگی غرب
* سقوط قسطنطنیه
* ظهور امپراتوری عثمانی
* مزدوران سوئیسی
* جوانمردی
* رنسانس انسانی
* دانشگاه‌ها
* بحران اواخر قرون وسطی
* عصر یخبندان کوچک

 |
| فرهنگ | 
* معماری
* هنر قرون وسطی
* کلیسا و ایالات
* آشپزی
* آمارنگاری
* خانوارها
* ادبیات
* پزشکی
* موسیقی قرون وسطی
* فلسفه قرون وسطی
* شاعری
* تاریخ دانش
* برده‌داری
* فناوری
* جنگ

 |
| جستارهای وابسته | 
* سال‌های تاریک
* ناتوانی در قرون وسطی
* فهرست موضوعات اصلی
* قرون وسطایی
* متممات قرون وسطی
* مطالعات قرون وسطی
* نئو-مدیوالیسم
* سال‌شمار قرون وسطی
* تاریخ جهانی در همان مقطع از زمان

 |

| * ن
* ب
* و
کشورهای نوردیک |
| --- |
| کشورهای مستقل | 
* دانمارک
* فنلاند
* ایسلند
* نروژ
* سوئد

 | Flags of the Nordic countries outside the Bella Center, Copenhagen, 2004 |
| وابسته‌ها | 
* جزایر آلند
* جزایر فارو
* گرینلند

 |
| محدوده‌های خاص و مناطق فرهنگی | 
* سوالبارد
* لاپ‌لند

 |
| جستارهای وابسته | 
* نورس‌ها
* اسکاندیناوی
* شورای نوردیک
* اساطیر اسکاندیناوی
* مدل نوردیک
* وایکینگ‌ها

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان
* جمهوری چک

 |









1. ↑  Tynwald claims to be the oldest continuous surviving parliament, as the Althing was inactive from 1800–1844.