**لوبوتومی** (Lobotomy) یا لوکوتومی نام نوعی جراحی افراطی و منسوخ شده بر روی مغز انسان است که در نیمهٔ اول قرن بیستم به منظور درمان اختلالات روانی انجام می‌شد. پروسهٔ خطرناک لوبوتومی که بر پایهٔ ایجاد برش و آسیب تعمّدی به لوب پیشانی مغز استوار بود، معمولاً نتیجهٔ معکوس و مخرب داشت و در بهترین حالت بیمار را در حالت بی‌تفاوتی حسی، شناختی و عاطفی نسبت به دنیای پیرامون قرار می‌داد. این جراحی امروزه غیرعلمی و غیراخلاقی شناخته می‌شود.

روش کار
-------

در گذشته تصور می‌شد که اختلال اصلی در بسیاری از بیماری‌های روانی مانند سایکوز در کورتکس قسمت پره‌فرونتال (قسمتی از قشر مغز در ناحیه زیر پیشانی) است لذا درمان را در تخریب یا قطع ارتباطات این بخش از مغز می‌دانستند. لوبوتومی تخریب بخش‌های قدامی لوب فرونتال مغز یا جداکردن ارتباط این بخش از راه‌های مغزی با سایر قسمت‌های مغز است. شیوه‌های مختلفی برای این عمل وجود دارد ولی اغلب اینکار با سوراخ کردن جمجمه و وارد کردن وسیله جراحی به نام لوکوتوم انجام می‌شده‌است.

تاریخچه
-------

آنتونیو مونیس از پیشگامان این روش بوده‌است و به همین دلیل جایزه نوبل پزشکی ۱۹۴۹ را دریافت نموده‌است. دکتر والتر فریمن در سال ۱۹۴۱ روی خواهر ۲۳ ساله «جان اف کندی» یعنی رزماری کندی عمل لوبوتومی را انجام داد که نتیجه خوشایندی نداشت. لوبوتومی از دهه شصت میلادی به بعد منسوخ شده‌است و تلقی عمومی از آن، عملی وحشیانه است. در طی سال‌هایی که لوبوتومی معمول بود، ۴۰ هزار بیمار در آمریکا، ۱۷ هزار در بریتانیا و ۹۳۰۰ بیمار در سه کشور فنلاند، نروژ و سوئد مورد لوبوتومی قرار گرفتند.

عوارض زیاد عمل لوبوتومی و همچنین وجود شیوه‌های نوین درمان باعث اجتناب از لوبوتومی شد. از این روش در فیلم سینمایی دیوانه از قفس پرید و جزیره شاتر و سریال ratched یاد شده‌است و سریال Marcella (فصل دوم) نیز حول انجام این عمل ساخته شده‌است. در گذشته، پزشکان و متخصصان در برخی از اعمال جراحی لوبوتومی بدون توجه به رضایت یا عدم رضایت بیماران به درمان، صرفاً با استناد به لزوم رعایت مصلحت بیمار یا جامعه، آنان را تحت جراحی‌های خطرناک قرار می‌دادند که سپس در برخی کشورها مانند کانادا، قانون‌گذار با وضع مقررات خاصی در این موضوع مداخله کرد. انجام این عمل در شوروی ممنوع و غیراخلاقی شناخته می‌شد.

عمل‌های لوبوتومی امروزه از ننگ‌های تاریخ پزشکی جهان محسوب می‌شوند.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Lobotomy». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۳.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | معنای ***لوبوتومی*** را در ویکی‌واژه، واژه‌نامهٔ آزاد، ببینید. |

* Portrayal of Lobotomy in the Popular Press: 1935–1960
* My Lobotomy Radio story: Interview with Sallie Ellen Ionesco Lobotomised in 1946
* Mental Cruelty: *Sunday Times* article on lobotomy and contemporary psychosurgery
* Lobotomy's back: *Discover* article on cingulotomy
* 'My Lobotomy': Howard Dully's Journey. NPR Radio Documentary
* A Qualified Defence of 'Then': QJM
* Ten Notable Lobotomies
* Nobel Panel Urged to Rescind Prize for Lobotomies
* The Lobotomists: BBC Radio 4 documentary on the history of lobotomy


| * ن
* ب
* و
اعمال جراحی مغز و اعصاب |
| --- |
| جمجمه | کرانیوتومی •  کرانیکتومی •  کرانیوپلاستی |
| دستگاه عصبی مرکزی(CNS) | 

|  |  |
| --- | --- |
| مغز (مخ) | *تالاموس:* تالاموتومی •  پالیدوتومی
*مغز پیشین:* سایکوسرجری (لوبوتومی (برش قسمتی از مغز)/ سینگولکتومی دو طرفه) •  همیسفرکتومی •  *غده هیپوفیز:* هیپوفیزکتومی
بیوپسی مغز |
| مننژ | بیوپسی مننژ |
| طناب نخاعی و کانال نخاعی | طناب نخاعی و ریشه‌ها: کوردوتومی/ ژیزوتومی
مهره و دیسک بین مهره‌ای |
| تصویربرداری پزشکی | سی‌تی سر •  آنژیوگرافی مغز •  نومونوانسفالوگرافی •  اکوانسفالوگرافی/ ترانس کرانیال داپلر •  ام آر آی •  توموگرافی مغز با تابش پوزیترون •  میلوگرافی |
| تشخیصی | الکتروانسفالوگرافی •  پونکسیون لومبار •  پلی سومنوگرافی |

 |
| دستگاه عصبی محیطی (PNS) | 

|  |  |
| --- | --- |
| اعصاب مغزی و اعصاب محیطی | انسداد عصبی •  واگوتومی |
| اعصاب سمپاتیک یا گانگلیون‌ها | گانگلیونکتومی •  سمپاتکتومی (سمپاتکتومی قفسه سینه آندوسکوپی) |
| اعصاب (عمومی) | آکسوتومی(قطع عصب) •  نورکتومی •  بیوپسی عصبی |
| تشخیصی | الکترومیوگرافی |
| تصویربرداری پزشکی | نوروگرافی با رزونانس مغناطیسی |

 |