ورزا یا گاو نر
**وَرزا جَنگ**، جنگی است که در شمال ایران بین گاوهای نر سازمان داده می‌شود. این مراسم هم‌اکنون تنها در استان‌های گیلان و مازندران اجرا می‌شود. اما درگذشته، این مراسم در همه ایران معمول بود و بخشی از سرگرمی‌های جشن‌های محلی را در کنار سایر بازی‌هایی که از قرار دادن حیوانات علیه یکدیگر، از جمله قوچ، بوفالو، سگهای نگهبان، خرس و… استفاده می‌کردند تشکیل می‌داد. ورزا جنگ عمدتاً در مازندران در آمل، نور، چمستان و نوشهر و در گیلان در شهرستان‌های رودسر ، لاهیجان و چابکسر و رشت و خمام انجام می‌گیرد.

امروزه
------

گاو نر را در زبان گیلکی ورزا می‌گویند. ورزا جنگ از گذشته‌های دور به هنگام فراغت از کارهای زراعت و کشاورزی و مناسبتهای مختلف انجام شده‌است، قبل از مسابقه گاوهای نر را برای مسابقه حاضر می‌کردند و برای اینکار سیر خام را به شاخ‌های گاو می‌زدند تا ضربه شاخ مؤثرتر و تیزتر شود. صاحبان ورزاها دقت زیادی نسبت به این حیوانات می‌کنند، پس از آرایش دادن ورزا را با طناب دور گردن حیوان حلقه شده و به میدان مبارزه می‌آورند با به گردش درآوردن آن‌ها حمله‌ور می‌شوند، و همدیگر را فشار می‌دهند. گاوداران نزدیک آن‌ها قرار گرفته و گاوهای جنگی را باچماقهای کلفت و ضخیم خود تحریک می‌کنند و جنگ آن قدر ادامه دارد تا آنکه یکی از ان ورزاها فرار کند، یا بیفتد یا اینکه شدیداً مجروح یا مقتول شود امروزه بعضی از نقاط گیلان به صورت مخفیانه انجام می‌شود.

نمایش ورزا جنگ عمدتاً در مازندران در آمل، نور، چمستان و نوشهر و در گیلان در شهرستان‌های رودسر ، لاهیجان و چابکسر و خمام و رشت انجام می‌گیرد.[]
در هنگام جنگ پس از آمادگی‌های اولیه، گاوهای نر را برای نبرد با یکدیگر به میدان می‌فرستند و صاحبان آن‌ها از مردم پول جمع می‌کنند، برخی برسر این بازی شرط‌بندی می‌کنند که همین کار باعث شد تا محدودیت‌هایی در اجرای این نمایش اعمال گردد.
پاییز و اوایل زمستان بهترین موقع ورزا جنگ است چون در این زمان گاوها از قدرت جسمانی کافی برخوردار هستند. این نمایش محلی ریشه در باورها و اعتقادات مردم گیلان و مازندران داشته و با نوع نگرش و شیوه زندگی اجداد و نیاکان آنان پیوندهای عمیقی دارد.

این مراسم از نظر حامیان حقوق حیوانات مصداق کامل حیوان آزاری است اگر چه هنوز در ایران قوانین مقابله با حیوان آزاری وجود ندارد.

منابع
-----

* 



* *GĀVBĀZĪ*، Encyclopædia Iranica

| * ن
* ب
* و
نمایش در ایران |
| --- |
| آیین/نمایش(آیین‌های نمایشی و نمایش‌های آیینی) | 

|  |  |
| --- | --- |
| پیش از اسلام | سوگ سیاوش  •  مصائب میترا  •  یادگار زریران |
| پس از اسلام | تعزیه  •  شبیه‌خوانی  •  قمه‌زنی  •  پرده‌خوانی  •  چمر  •  نخل‌گردانی  •  قالی‌شویان مشهد اردهال  •  عمرکشان  •  میر نوروزی  •  کوسه برنشین  •  مراسم گوات  •  مراسم دمال  •  سخنوری  •  چُپ تعزیه  •  برخوانی  •  چهار صندوق |

 |  |
| نمایش‌های عامیانه | خاله رورو  •  بقال‌بازی  •  کچلک‌بازی  •  تخت حوضی (سیاه‌بازی)  •  خیمه‌شب‌بازی  •  نقالی ایرانی  •  کوسه‌گردی  •  ورزاجنگ  •  ورزش زورخانه‌ای  •  معرکه‌گیری  •  پیش‌پرده (تئاتر)  •  سایه‌بازی |
| گروه‌های نمایش | گروه هنر ملی  •  گروه نمایش لیسار  •  گروه تئاتر آناهیتا  •  جامعه باربد  •  گروه تئاتر کانون ایران جوان  •  گروه تئاتر آرمن |
| تماشاخانه‌ها | تکیه دولت  •  تماشاخانه سنگلج  •  تئاتر شهر  •  تئاتر فردوسی  •  تئاتر سعدی  •  تئاتر نصر  •  تئاتر پارس  •  تالار هنر  •  تالار وحدت  •  سالن تئاتر شیر و خورشید تبریز  •  تماشاخانه ایرانشهر  •  پردیس تئاتر تهران  •  تئاتر شهر مشهد  •  تالار انتظار کرمانشاه |
| جشنواره‌ها | جشنواره تئاتر فجر  •  جشنواره تئاتر دانشگاهی |
| دیـگر | *نمایش در ایران* • ارمنی‌ها در تئاتر ایران • تاریخ نمایش • در موقعیت تئاتر و سینما • دانشکده سینما و تئاتر • دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران |
|  •  ویکی‌گفتاورد • نمایشنامه‌های فارسی به تفکیک نویسنده |


1. ↑  «جنگ، خون و مرگ؛ سرگذشت تلخ خروس های جنگی/ گاوهایی که برای سرگرمی مجانین جان می دهند». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۰.
2. ↑  ورزاجنگی، میراث خونین از باورهای تلخ!!
3. ↑  برپایی «ورزاجنگ‌» در رشت نوعی حیوان‌آزاری