با نارنج شیرین اشتباه نشود.

**نارنِج** (همچنین **نارنج تلخ**) نام درخت و میوه ای از زیرردهٔ گل‌سرخیان\* (رُزوئیده)، راستهٔ افراسانان\*، تیره سدابیان\*و از جنس مرکبات\* است.**نارنج** معرب **نارنگ** فارسیست.

نام علمی نارنج (*Citrus* × *aurantium*) نشان می‌دهد که گیاهی هیبرید است و احتمالاً از تلاقی بین پوملو (pomelo) و نوعی نارنگی (mandarin) به وجود آمده‌است. نارنج بومی آسیای جنوب شرقی است و توسط انسان در بسیاری از نقاط جهان منتشر شده‌است.

نارنج میوه ای‌ست که در ایران بخصوص در (مازندران) به‌فراوانی کشت می‌شود و محصولات جانبی متعددی از آن به‌دست می‌آید. درخت نارنج بزرگ و زیباست با برگهایی بزرگتر از برگ‌های درخت لیمو، شکوفه‌های آن که بسیار خوشبو است بهارنارنج نامیده می‌شود. در بعضی مناطق در تمام فصول سال می‌توان میوه نارنج را بر روی درخت دید. در حالیکه هنوز میوه سال گذشته بر درخت است میوه‌های جدید هم در حال رسیدن هستند.

در ایران این محصول به صورت صنعتی در بسته‌بندی‌های شیشه ای تولید می‌گردد.

موارد استفاده
-------------

### استفاده خوراکی

از آب نارنج برای خوشبو کردن و بهبود طعم غذا استفاده می‌شود و از پوست میوه مارمالاد تهیه می‌شود. شکوفه‌های آن یکی از معطرترین گلهاست که از آن مربای بهار نارنج و همچنین عرق نارنج می‌گیرند که در طب سنتی ایران کاربرد دارد.

پوست این میوه هم سرشار از خاصیت است. طبیعت (مزاج) پوست نارنج، گرم و خشک است. بوییدن پوست و برگ نارنج هم نشاط‌آور است. از خلال پوست نارنج می‌توان با خیساندن در سرکه، ترشی ساخت. مربا و ترشی پوست نارنج تقویت‌کننده معده است.

در ایران شهر شیراز معروف به شهر بهار نارنج است.

### استفاده داروئی

نارنج در پزشکی سنتی به عنوان یک داروی محرک یا از بین برنده اشتها کاربرد دارد. در درمان ناراحتی‌های معده از مربای آن استفاده می‌شود. نارنج فشار خون و ضربان قلب را زیاد می‌کند.

بوییدن گل آن شادی‌آور، تقویت‌کننده مغز و از بین‌برنده آبریزش بینی (زکام) است. اگر یک قاشق مرباخوری از گل شکوفه خشک نارنج را به یک فنجان آب جوش اضافه کنید و در فنجان را ببندید بعد از ۱۰ دقیقه نوشیدنی بسیار خوشبو و نشاط آوری آماده می‌شود.

عرقی که از شکوفه‌های نارنج تهیه می‌شود عرق بهار نارنج نامیده می‌شود که طبیعت آن هم گرم و خشک است. این عرق، نشاط آور، تقویت‌کننده مغز، بازکننده مجاری بینی، از بین برنده ترشحات سینوس‌ها و دستگاه تنفس است. در از بین بردن بعضی از انواع تپش قلب مفید است. به علاوه در رفع دردهای ناشی از گیرافتادن باد در روده بزرگ هم مفید است. ناشتا خوردن آن در درمان اسهالهای رطوبی (اسهالهای ناشی از افزایش رطوبت دستگاه گوارش) مفید است.

زیاد بوئیدن بهارنارنج بی‌خوابی ایجاد می‌کند. از این خاصیت می‌توان در مواقع نیاز به‌رفع خواب‌آلودگی استفاده کرد. اگر نگران خواب‌آلودگی در کلاس درس یا جلسه امتحان هستید یک شیشه کوچک از عطر بهارنارنج را همراه خود داشته باشید و در صورت خواب آلودگی آن را ببویید. مصرف حدود چهار گرم از پوست خشک نارنج حالت تهوع و استفراغ را دفع می‌کند و انگلهای دستگاه گوارش را خارج می‌کند.[]

### استفاده غیرخوراکی

درخت نارنج مادر مرکبات است و پایه بسیار خوبی جهت پیوند شاخه‌های نارنگی یا پرتقال است.

بهارنارنج و پوست میوه نارنج دارای عطرمایه یا اسانس است که در صنعت عطرسازی و شامپوسازی کاربرد دارد.

چوب محکم و سفید یا زرد رنگ درخت نارنج در هنر خاتم سازی و منبت کاری مصرف دارد. به جای نفتالین که بدبوست می‌توان از پوست و شکوفه‌های خشک نارنج برای جلوگیری از آسیب دیدن لباس‌ها توسط حشرات استفاده کرد. اگر نارنج به صورت کامل همراه با پوست و دانه با حرارت کم همراه با کمی آب پخته شود تا اجزایش از هم جدا شوند و روی پوست و مو مالیده شود یک نرم‌کننده بسیار مفید برای پوست و مو و از بین‌برنده خارش است. رب نارنج هم خواص میوه نارنج را دارد.[]

نارنج جد پرتقال
---------------

سال‌ها پیش نارنج توسط جادهٔ ابریشم از ایران به چین فرستاده شد. چینی‌ها با پیوند ان نوع شیرین تری را تولید کردند؛ که صد سال بعد توسط پرتغالی‌ها به ایران فرستاده شد. این نوع شیرین تر پرتقال بود. در واقع نارنج جد پرتقال است.

نگارخانه
--------

* درخت نارنجدرخت نارنج
* نارنج کالنارنج کال
* شکوفه نارنجشکوفه نارنج
* نارنج برش خوردهنارنج برش خورده
* درخت نارنج در برفدرخت نارنج در برف

پانویس
------

1. **^** Rosidae
2. **^** Sapindales
3. **^** Rutaceae
4. **^** Citrus

منابع
-----

1. ↑  *Sour Orange* (به انگلیسی). Vol. p. 130–133. In: Fruits of warm climates. جلد. به کوشش Morton, J. 1987.`{{cite book}}`: نگهداری CS1: سایر موارد (link)
2. ↑  "Bitter Orange". National Center for Complementary and Integrative Health. April 2008. Retrieved 2008-11-03.
3. ↑  «خواص میوه نارنج، از درمان سرماخوردگی تا تقویت سیستم ایمنی | خبرگزاری فارس». *www.farsnews.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۲۱.
4. ↑  10 (۲۰۱۷-۱۲-۱۰). «توصیه یک متخصص به خوردن نارنج با پوست/ ضد تهوع، استفراغ و خواب بی وقت». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۲۱.

Wikipedia contributors, "Bitter orange," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed January 15, 2۰۰۸).

| * ن
* ب
* و
مرکبات |
| --- |
| گونه‌های حقیقی | 
* بالنگ
* پرتقال ماندارین
* دارابی
* Citrus subg. Papeda
* (پرتقال وحشی هندی)

 |
| دورگه‌های عمده | 
* گریپ‌فروت
* لیموترش
* لیموی شیراز
* لیموی کفیر
* پرتقال

 |
| ارقام | 
* ترنج
* نارنج
* پرتقال خونی
* نارنگی یافا
* نارنج ژاپنی
* لیمو شیرین
* لیموی ایرانی
* پرتقال زینتی
* لیموی پوست‌نازک
* نارنگی
* تنجلو
* یوزو

 |
| نوشیدنی‌های مرکبات | 
* آب گریپ‌فروت
* شربت آبلیمو (لیموناد)
* آب پرتقال

 |
| محصولات مرکبات | 
* کلسیم سیترات
* سیتریک اسید
* لیموناد
* لیمونن

 |
| موضوعات مرکبات | 
* طبقه‌بندی مرکبات
* تولید مرکبات
* ارقام مرکبات
* مرکبات ژاپنی
* نارنجستان
* صنعت مرکبات

 |
| 
* **کتاب:مرکبات**
* **رده:خانواده مرکبات**

 |

| * ن
* ب
* و
سفره هفت سین |
| --- |
| سین‌های باستانی(خوراکی - روییدنی) | 
* سبزه - نماد نوزایی (تولد دوباره)
* سیب - نماد زیبایی و تندرستی
* سمنو - نماد فراوانی(برکت)
* سیر - نماد پزشکی(درمان یا طب)
* سنجد - نماد عشق
* سرکه - نماد شکیبایی و عمر
* سماق - نماد(رنگِ) طلوع خورشید

 |
| دیگر سین‌ها | 
* سوسن
* سنبل
* سبزی
* سنگک
* سپند
* سیاه‌دانه

 |
| دیگر اقلام | 
* کتاب - به نشانه تمدن و خردورزی: دیوان حافظ و شاهنامه و (برای مسلمانان معمولا قرآن)
* آینه
* ماهی سرخ
* سکه
* یک جفت نوروزی (شمعدان اصیل ایرانی)
* تخم مرغ رنگی
* کاسه‌ای از آب که پرتقال یا نارنج در آن غوطه‌ور است (به نشانه زمین در فضا)
* یک شیرینی ایرانی (مانند باقلوا، شیرینی آردنخودچی، ...)
* همچنین:گلاب • آجیل • شکلات • گل نرگس

 |

| * ن
* ب
* و
محصولات کشاورزی افغانستان |
| --- |
| علوفه جات | 
* گندم
* جو
* جودر
* برنج
* جواری
* ارزن
* دال نسک
* دال پیشاوری
* رشقه
* شفتل
* جغندر

 |
| حبوبات | 
* مشنگ
* باقلی
* لوبیا
* نخود
* ماش
* اولبه

 |
| میوه جات تازه | 
* سیب
* ناک
* زردآلو
* قیصی
* انگور
* شفتالو
* شلیل
* هندوانه
* خربوزه
* انار
* انجیر
* گیردآلو
* آلوبالو
* آلوسبز
* آلو سرخ
* بهی

 |
| میوه جات خانواده ستروس | 
* مالته
* کته
* مته
* نارنج
* سنگتره
* لیموترش

 |
| میوه جات خشک (خشکبار) | 
* هسته بادام
* هسته زردآلو
* غولینگ
* کشته
* سنجد
* پسته
* جلغوزه
* کشمش

 |
| سبزیجات | 
* نعنا
* گشنیز
* فاصلیا
* بامیه
* کدو
* ترائی
* خیار
* هندوانه
* بادمجان رومی
* بادمجان سیاه
* پیاز
* نوش پیاز
* گندنه
* تره
* سبزی
* سبزی غلفه
* گلپی
* کرم
* شلغم
* متر
* سلات
* ملی سرخک
* ملی سفید
* توت
* توت زمینی
* شاه توت
* مرچ سرخ
* مرچ سیاه
* سیر
* کچالو

 |
| گیاهان صنعتی | 
* تنباکو
* پخته
* گل آفتاب گردان
* برگ توت
* زغر
* کنجد
* شرشم
* نیشکر
* لبلبو

 |
| تخم گیاهان | 
* تخم خاشخاش
* تخم خربوزه
* تخم هنوانه
* تخم کدو
* تخم اسفرزه
* تخم گل آفتاب گردان
* کنجد

 |
| گیاهان پزشکی | 
* هنگ
* شیرین بویه
* زعفران
* جوانی
* بادیان
* ساکو دانه
* گل ختمی
* زیره
* مرچ سیاه
* تخم گشنیز

 |
| گیاهان دارویی مخدر | 
* چرس
* تریاک
* بنگ
* تنباکو

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زیست‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |