نماد فنی ترایاک
**ترایاک** (به انگلیسی: TRIAC سرنام Triode for Alternating Current)، قطعه‌ای الکترونیکی است که در صورت فعال‌شدن (تریگر) می‌تواند جریان الکتریکی را در هر دو جهت از خود عبور دهد. ترایاک عملکردی مانند تریستور اما به صورت دو طرفه دارد.

ترایاک را می‌توان دو تریستور مکمل (که یکی توسط آند و دیگری توسط کاتد تریگر می‌شود) مدل کرد که به صورت موازی اما در جهت برعکس به هم متصل شده‌اند و گیت آن‌ها نیز به یکدیگر متصل شده‌است. ترایاک می‌تواند با ولتاژ مثبت یا منفی که به پایهٔ گیت آن اعمال می‌شود، تریگر شود. (ولتاژ گیت نسبت به پایهٔ A1 که MT1 نیز خوانده می‌شود سنجیده می‌شود). با یک پالس فعال‌سازی به پایهٔ گیت، ترایاک به شرایط هدایت می‌رود و تا زمانی که جریان عبوری از حد مشخصی پایین‌تر نیاید در همان شرایط باقی می‌ماند. این جریان مرزی را *جریان نگهدارنده* می‌گویند. این اتفاق می‌تواند در انتهای هر نیم سیکل از یک جریان متناوب (مانند برق شهر) رخ دهد. این خاصیت باعث شده‌است که ترایاک یک سوئیچ پراستفاده در مدارات AC شود که می‌توان با آن جریان‌های الکتریکی بسیار بالا را توسط یک جریان ضعیف کنترل کرد. بعلاوه، با اعمال پالس در یک نقطهٔ خاص کنترل شده، می‌توان درصد جریان عبوری از بار را تحت کنترل درآورد که به این تکنیک کنترل فاز می‌گویند.

بر خلاف دیاک، در ترایاک‌ها پایه‌های آند ۱ و آند ۲ با هم تفاوت دارند و جهت قرارگرفتن آن‌ها در مدار مهم است.

طرز کار
-------

شکل ۱: حالت‌های تریگر ترایاک.
ترایاک‌ها به چهار روش فعال می‌شوند که به این روش‌ها *درجهٔ حساسیت ترایاک* می‌گویند. درجهٔ حساسیت اول بهترین روش برای فعال‌کردن ترایاک است و بهتر است از درجهٔ حساسیت چهارم استفاده نشود. در درجهٔ حسایست اول آند ۲ نسبت به آند ۱ ولتاژ مثبت دارد و گیت با اعمال پالس مثبت نسبت به آند ۱ تحریک می‌شود. در درجهٔ حساسیت دوم آند ۱ از آند ۲ مثبت‌تر است و گیت با ولتاژی پایین‌تر از آند ۱ تحریک منفی می‌شود. در درجهٔ حساسیت سوم آند ۲ مثبت‌تر از آند ۱ است و آند ۱ نیز نسبت به گیت مثبت است (گیت تحریک منفی می‌شود). در درجهٔ حساسیت چهارم آند ۱ از آند ۲ ولتاژ مثبت‌تری دارد و گیت با ولتاژ مثبت نسبت به آند ۱ تحریک می‌شود.

کاربردها
--------

عملکرد ترایاک
مهمترین کاربرد ترایاک در مدار دیمر روشنایی است. همچنین می‌توان از آن‌ها در روشن و خاموش‌کردن موتورهای الکتریکی و رله‌های حالت جامد (SSR) استفاده کرد.

منابع
-----

1. ↑  علی‌بابا، «قطعات الکترونیک صنعتی»، *کنترل‌کننده‌های منطقی*، ۷۸.
2. ↑  علی‌بابا، «قطعات الکترونیک صنعتی»، *کنترل‌کننده‌های منطقی*، ۷۸ و ۷۹.
3. ↑  علی‌بابا، «قطعات الکترونیک صنعتی»، *کنترل‌کننده‌های منطقی*، ۷۹.
4. ↑  علی‌بابا، «قطعات الکترونیک صنعتی»، *کنترل‌کننده‌های منطقی*، ۸۰.

* علی‌بابا، محمدمهدی (۱۳۹۰). *کنترل‌کننده‌های منطقی*. انتشارات گویش نو. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۸۴-۶۹-۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «TRIAC». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۰.

| * ن
* ب
* و
قطعات الکترونیکی |
| --- |
| ادوات نیمه‌رسانا | 
* دیود بهمنی
* Barretter
* ترانزیستور پیوندی دوقطبی (BJT)
* زوج دارلینگتون
* دیاک
* دیود
* ترانزیستور اثر میدان (FET)
* دیودخازنی با سد ناهمگون
* آی‌جی‌بی‌تی (IGBT)
* مدار مجتمع (IC)
* ترانزیستور پیوندی اثر میدان
* ال‌ای‌دی (LED)
* Memistor
* ممریستور
* ماسفت
* حسگر نور
* پین دیود
* دیود شاتکی
* یکسوساز کنترل‌شده با سیلیکون (SCR)
* تریستور
* ترانزیستور
* ترایاک
* ترانزیستور تک پیوندی (UJT)
* دیود واراکتور
* دیود زنر

 |
| لامپ‌های خلأ | 
* Audion
* Beam tetrode
* Compactron
* لامپ خلأ
* لامپ فلمینگ
* Heptode
* Hexode
* Nonode
* Nuvistor
* Octode
* Pentagrid
* Pentode
* افزاینده فوتوالکتریک
* لامپ سلکترون
* Tetrode
* ترایود
* لامپ ویلیامز

 |
| لامپ‌های خلأ (ریزموج) | 
* Backward wave oscillator (BWO)
* مگنترون حفره‌ای
* Crossed-field amplifier (CFA)
* Gyrotron
* Inductive output tube (IOT)
* کلایسترون
* میزر
* Phototube
* لامپ‌های مایکروویو (TWT)

 |
| لامپ‌های پرتوی کاتدی | 
* Beam deflection tube
* Charactron
* آیکونوسکوپ
* Magic eye tube
* منوسکوپ
* Storage tube
* لوله دوربین ویدئویی

 |
| لوله پر از گازs | 
* کاتد سرد
* Crossatron
* Dekatron
* Ignitron
* Krytron
* Mercury-arc valve
* لامپ نئون
* لامپ نیکسی
* تيراترون
* Trigatron
* Voltage-regulator tube

 |
| تنظیم پذیر | 
* پتانسیومتر
* خازن متغیر
* رئوستا

 |
| عنصر غیرفعال | 
* Connector
	+ Audio and video
	+ دوشاخه و پریز برق
	+ RF
* آشکارساز الکترولیتی
* هسته فریت
* فیوز
	+ فیوز بازنشان‌پذیر
* مقاومت
* ترمیستور
* RTD
* ترانسفورماتور
* وریستور
* Wollaston wire

 |
| راکتانس الکتریکی | 
* خازن
	+ خازن
* تشدیدگر سرامیکی
* نوسان‌ساز کریستال
* القاگر

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان

 |