**رقص قشقایی** یا **رقص های ترکیِ قشقایی** انواعی از رقص ها را شامل می شود که در ایالت متحدهٔ قشقایی در جنوب ایران، میان مردمان ایل قشقایی صورت می گیرد.

برخی از این رقص ها تشابه هایی نیز با رقص های آذربایجانی در شمال غرب ایران دارند.

دستمال گردانی مردان ایل قشقایی
عروسی قشقایی در فیروز آباد، فارس

فلسفه
-----

آتش از دیر باز تاکنون برای قشقایی ها ارزشمند بوده است؛ و از قدیم مردم کنار آتش جمع می شدند و سنگ چینی می کردند؛ این کار آنها **کرِّهِ** نام دارد و نمادِ پاکی است.
رقص دسته جمعی قشقایی ها **هلِی** نام دارد که مردان و زنان با حرکت دستمال های خود شیطان را از خود دور کرده و با کوبیدن پا های خود بر روی زمین، نفس امارهٔ خود را زیر پا می گذارند.
مردان و زنان قشقایی با رقصیدن در کنار هم نشان می دهند که هیچ نابرابری ای در میان آنها وجود ندارد و همواره پشت یکدیگر هستند.

انواع رقص ها
------------

### دستمال بازی(رقص با دستمال)

**دستمال بازی** یکی از رقص های کهن ایرانی محسوب می‌شود که توسط قشقایی ها و حتی اقوام دیگر ایرانی مانند لر ها، بختیاری ها، لک ها، کرد ها و ... انجام می شود.
رقص های قشقایی هر کدام ریتم خاص خود را دارند که به آنها **قصد** می گویند. 
رقص دسته جمعیِ قشقایی ها که به دستمال بازی هم مشهور است، **هلِی** نام دارد که مردان و زنان با انجام دادنِ حرکات موزون، نمایشی زیبا و هماهنگ را ایجاد می کنند. رقص هلِی ۸ ریتم دارد که به شرح زیر می باشد :

#### ۱. آغور هلِی

این رقص سنگین ترین ریتم یا همان قصد است و در عروسی ها هنگامی که نوای بی کلامِ ساز کرنا و یا حتی ارگ قطع می شود، ناگهان صدای ریتم نقاره یا دف در ارگ، به گوش می رسد؛ در این لحظه است که زنان و مردان که دایره وار جمع شده اند هردو دستمال خود را به، همزمان به سمت بالا برده و یکی از پا های خود را محکم بر زمین می کوبند.

#### ۲.اورتا هلِی

این نوع رقص از آغور هلی کمی تند تر است و رقاص می تواند با آهنگ های با کلام متوسط، برقصد.
این رقص در میان طوایف مختلف ایل قشقایی کمی تفاوت دارد. 
اورتا هلِی به ریتم های کوچکتری تقسیم می شود که شامل رقص های زیر است :

* **هلِی دره شوری**(مختصِ طایفهٔ دره شوری است.)

* **هلِی شش بلوکی**(مختصِ طایفهٔ شش بلوکی است.)

* **هلِی رحیملو**(مختصِ طایفهٔ رحیملو است.)

* **هلِی لکی**(مختصِ طوایف و تیره های لک از ایل قشقایی است.)

  

#### ۳.یُورغا هلِی

از رقص های ایل قشقایی است که ریتم آن از بقیه تند تر است و افراد پشت سر یکدیگر رو به جلو می رقصند.
این رقص به ۵ دسته تقسیم بندی می شود :

* **هلِی گلابتون**
* **درناغ ایسی**
* **کولی بار**
* **باسما**
* **لکی**

  

#### ۴.اوچ باسما(قهر و آشتی)

این رقص به صورتِ متمایز و دو نفره انجام می شود؛ در حالی که آسیبی به حلقهٔ بزرگ عروسی وارد نمی‌کند، بلکه افراد با رد کردن دستمال از بالای سرِ خود یکبار پشت(قهر) و یکبار روی خود را به سمت فرد دیگر می برند (آشتی) و به همین علت به **قهر و آشتی** معروف است. در عروسی این کار تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که ریتم آهنگ عوض نشود که اگر عوض نشد ممکن است تا چند دور در میدان رقص، این رقص تکرار شود‌. و این کار به شدت شانه های رقاص را اذیت می کند.

#### ۵.بِش باسما(رقص سه دست)

این رقص در واقع همان **آغور هلِی** و **اورتا هلِی** است که با آهنگ های شاد با ریتمی سریع تر صورت می‌گیرد. ساختار این رقص به گونه ای است که وقتی رقاص دستمال های خود را بالا و پای خود را بر زمین می کوبد؛ یک قدم به عقب می رود و ادامهٔ رقص را مانند آغور هلِی با ریتمی تند تر انجام می دهد.

#### ۶.اشرفی(رقص مرودشتی)

یکی از زیباترین و معروف ترین رقص های قشقایی، رقص **اشرفی منگنا** نام دارد که نماد طراوت و شادابیِ ایل قشقایی است.
اغلب در پایان جشن عروسی از قصد اشرفی استفاده می شود ریتم این رقص تند بوده و بی کلام است.
رقاص هنگام شنیدن این قصد می بایست در دو مرحله دستمال های خود را به چپ و راست برده و پا هایش را بی حرکت به جلو ببرد‌؛ سپس همزمان، هنگام شنیدن آهنگ مخصوص اشرفی، ابتدا دستمال دست راست خود را ۱۸۰ درجه به سمت چپ بدن‌ خود، بچرخاند و همین کار را بر عکس، با دستمال دست چپ خود بر روی نیمهٔ راست بدن‌ خود انجام دهد. و این عملیات به این ترتیب، دوباره انجام می شود.
لازم به ذکر است که چرخش دستمال در اشرفی، به دستمال گردانی کرد ها و رقص کردی هم شباهت هایی دارد.

#### ۷.هفت دستمال(رفت و برگشت)

این رقص هم از انواع مختلفی از رقص های ترکیِ قشقایی است که با آهنگ بی کلام و ویژهٔ هلِی صورت می گیرد.
در این نوع رقص مردان و زنان هفت مرتبه در حالی دستمال هایشان بالای سرشان تکان می خورد، به جلو، و در همین حالت هفت بار به عقب می روند.

#### ۸.یورغا هلیِ(تند)

این رقص، سریع‌ ترین رقص در میان رقص های قشقایی است که رقاص به انتخاب خود می تواند در هر جای میدان رقص، به صورت گروهی و تک نفره برقصد و دستمال های خود را به چپ و راست ببرد.

### چوب بازی (رقص با چوب)

**چوب بازی** یا **ترکه بازی** نوعی رقص با چوب است که از رقص های کهن باستانی به شمار می رود.
این رقص در ایل قشقایی به **جنگنامه** مشهور است که آهنگ آن تنها با صدای ساز کرنا و نقاره قابل اجراست.
رقص با چوب در اقوامِ بختیاری و سیستانی هم مرسوم است که با جنگنامهٔ قشقایی متفاوت است.
چوب بازی از بازی های دونفره است که قوانین خاص خود را دارد. در این بازی هدف اصلی پا است؛ یک نفر با گرفتن چوب کوتاه و نفر دیگر با برداشتن چوب های مخصوص و بلند تر از دیگری، جنگنامه را آغاز می‌کنند. افراد با حرکت های خاص و چرخش چوب جنگی دوستانه را به نمایش می‌گذارند.
در گذشته این بازی در میان ایلات و عشایر قدرتمند جنوب کشور رواج داشته است. 
این بازی تنها ویژهٔ مردان ایل است؛ و بی حرمتی است که بانوان در این بازی شرکت کنند.

جستار های وابسته
----------------

* رقص های آذربایجانی

* رقص هالای

* رقص بختیاری

* رقص لری

* رقص کردی

* رقص سیستانی

* رقص ایرانی

* رقص مازندرانی

پانویس
------

09866543322ققنخ66غفسسسییبلاخح87765544ففقسشسیغعه6غغفسشش

منابع و توضیحات
---------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑