سرزمین بختیاری بر اساس دانشنامه ایرانیکا
**سرزمین بختیاری** که به عنوان کوهای بختیاری هم شناخته می شودنام ولایتی تاریخی بودکه از شرق به کهگیلویه و بویراحمد، از غرب به لرستان، از شمال به اصفهان و از جنوب به خوزستان امتداد داشت.که پس از نابودی لربزرگ به وجود آمداین ولایت پس از به قدرت رسیدن رضاشاه پهلوی منحل شده و میان چندین استان تقسیم شد.

جمعیت
-----

برخی کارشناسان با توجه به حضور میلیونی بختیاری ها و اقوام لر در بیش از ۱۱ استان کشور و همچنین در شهرهای بزرگ کشور مانند تهران، اصفهان، شیراز، اهواز، کرج و... میزان جمعیت بختیاری ها در کل کشور را حدود ۱۲ میلیون نفر تخمین می زنند و با احتساب جمعیت سایر اقوام لر در ایران نزدیک به ۲۰ میلیون نفر برآورد می کنند.

محدوده
------

سرزمین بختیاری در دوره‌های گوناگون، دارای وسعتی یکسان نبوده و در دوره ایلخان‌های مختلف، کوچک و بزرگ می‌شده ولی عمدتا به وسعت آن افزوده میشد.

چارمحال را حسینقلی خان از ظلسلطان، حاکم اصفهان خرید و به سرزمین بختیاری افزود.

منطقه فریدن از گذشته‌های دور، سرزمین ایلاقیِ بختیاری بوده و هم‌اکنون بختیاری‌ها بزرگترین گروه قومی آن را تشکیل می‌دهند. انتساب خوانین شهرها روستاها و ایلات آن اکثرا توسط ایلخان بختیاری انجام میگرفت و در ذکر سفرنامه‌نویسان عمدتا جزوِ سرزمین بختیاری بوده.

دانشنامهٔ ایرانیاکا، وسعت این سرزمین را از شرق شامل رامهرمز از جنوب غرب شامل دزفول از شمال شرق تا حوالی شهرکرد و از شمال شرق غرب ناحیه فریدن ذکر می‌کند و وسعت آن را ۷۵۰۰۰ کیلومتر مربع تخمین می‌زند.

**علیقلی خان سردار اسعد** فاتح تهران و دولت مشروطه خواهان از خوانین بزرگ بختیاری که خود زمانی ایلخان هم بوده در این باره بیان داشته‌: حدود بختیاری از طرف شمال اصفهان و لرستان، از طرف مشرق به جبال کوه‌کیلویه (کهگیلویه)، از طرف مغرب به خوزستان و از طرف جنوب به بهبهان و ممسنی منتهی می‌شود.

پیشینه
------

بختیاری‌های ساکن این منطقه، تا پیش از قدرت گرفت ایلخانان بختیاری، بخشی از لر بزرگ بودند و سپس از آن متمایز شدند.[]

هوسه باور دارد بختیاری‌ها بازماندگانِ همان اوکسین‌هایی هستند که اسکندر مقدونی با آنها مبارزه کرد. در این باره، سردار اسعد بختیاری می نویسد که اوجیاها(اوکسین‌ها)که در کوهستان‌های بین شوش و فارس می‌زیستند امروزه به بختیاری معروفند.

آب هوا
------

### آب و هوایِ بخش ییلاقی

این منطقه به علت داشتن کوه‌های بلندِ بسیار، دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های کوتاه و معتدل است که بدین ترتیب از آب و هوای معتدل کوهستانی برخوردار است. در اکثر نقاطی که ارتفاعشان از دو هزار متر بیشتر است دوره سرما در حدود چهار تا پنج ماه ادامه می‌یابد. هوای این منطقه از اوایل پاییز تغییر می‌کند و از اواسط آبان یخبندان آغاز می‌شود. پیش از شروع سرما باران‌های متغیر و پراکنده می‌بارد و در نقاط مختلف، از اوایل مهر تا آبان، این باران‌ها شروع می‌شوند و از این هنگام به بعد، برفهای سنگین و پیاپی می‌بارد. در پایان دوره یخبندان، دوباره زمان بارانهای متغیر فرامی‌رسد. اعتدال هوا معمولاً از اوایل اردیبهشت آغاز می‌شود و تا اواخر خرداد ادامه می‌یابد. در چهارمحال و بختیاری گرمترین روزهای سال از تیر شروع شده، تا اوایل مرداد ادامه دارد.

### آب و هوایِ بخش قشلاقی

تابستانِ این جلگه، به ویژه در بخش‌های جنوبی، افزون بر گرمای شدید، دارای رطوبت نسبی بسیار است که امکان زیستن را دشوار می‌کند و در نتیجه آب و هوای آن نسبت به آب و هوای بخش‌های کوهستانی ییلاق تفاوت بسیاری دارد. زمستانهای آن ملایم و اغلب مرطوب و دارای بارش‌های نامنظم است که در رشد و نمو پوشش گیاهی نقش مهمی دارد؛ مثلاً در ایستگاه شوشتر که یکی از مهمترین مناطق قشلاقی به شمار می‌رود و ارتفاع متوسط آن ۱۵۰ متر است درجه حرارت متوسط است.

معادن و منابع
-------------

مردم شناسی
----------

جمعیت و زبان بیشینه‌ی ساکنان، لُری بختیاری است.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| برآورد ترکیب زبانی در سرزمین بختیاری |
| --- |
| زبان |  | درصد |
| گویش بختیاری |   | ۸۹٪ |
| ترکی |   | ۷٪ |
| فارسی |   | ۴٪ |

 |

لرهای بختیاری در شهرستان‌های دزفول، هفتکل، رامهرمز گتوند، لالی، اندیکا، مسجدسلیمان، ایذه، باغملک، دژپارت، کوهرنگ، اردل، فارسان،گهرو ،شلمزار، کیار، لردگان، فلارد، خانمیرزا، بروجن، فریدون‌شهر، فریدن، الیگودرز و دورود دارای جمعیت قابل توجهی می‌باشند.

در چهارمحال که شامل شهرستان‌های بروجن، سامان، بن و شهرکرد است، مردم به سه زبانِ لری بختیاری غالبا و اندک شمار به قشقایی و فارسی تکلم می‌کنند.

هرچند بختیاری‌ها بزرگ‌ترین گروه قومی و جمعیتِ فریدن(چادگان، بوئین، میاندشت، فریدون‌شهر، فریدن) هستند، منتها گویشورانِ تُرکی و گُرجی و ارمنی نیز در آن می‌زییَند.

حکمرانان
--------

**دودمان آسترکی:**

* میربهرام
* میربختیار
* میرعزیز
* میر بابک شاه
* میرتاجمیرخان(اولین ایلخان رسمی)

**دودمان کیانرسی**:

محمد تقی خان کیانرسی

**دودمان زراسوند:**

حسینقلی خان بختیاری

منابع
-----

1. ↑  *تاریخچه تقسیمات کشوری در ایران،احمد مقدم(ص۱۸)*.
2. ↑  *رساله لرها و لرستان،مینورسکی،(ص۱۰)*.
3. ↑  «ایل بختیاری - ویکی فقه». *fa.wikifeqh.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۰۴.
4. ↑  «ایرانیکا سرزمین بختیاری».
5. ↑  پشتدار، علی‌محمد (۱۳۷۶). *لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی*. علوم انسانی، «ایران شناخت». ص. ۱۶۷. دریافت‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۲۰.
6. ↑  *سفرنامه موسیوجرکویف(ص۹۷)*.
7. ↑  *سیر تحولات سرزمین بختیاری(ص۱۹)*.
8. ↑  *خاطرات و یادداشت های حسینقلی خان بختیاری ص(۱۴۲)*.
9. ↑  *سیری در عشایر بومی خوزستان گزارشات سراوستی هنری چاپ۱۳۷۱ ص(۲۴۹)*.
10. ↑  «معرفی فریدن خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران». *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۸.
11. ↑  سایت، مدیریت (۲۰۱۸-۰۲-۲۳). «تاریخچه شهرفریدن». *اینجا اصفهان*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۸.
12. ↑  «ایرانیکا سرزمین بختیاری».
13. ↑  *تاریخ بختیاری،سردار اسعد بختیاری نسخه خطی(ص۲۳۹)*.
14. ↑  «بختیاری | دائرةالمعارف بزرگ اسلامی | مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی». *www.cgie.org.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۶.
15. ↑   *ص۶۹*. پیوند خارجی در `|title=` وجود دارد (کمک)
16. ↑  «معرفی سرزمین ایل بختیاری». *bankmaghaleh.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۵.
17. ↑  *www.irna.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۴. پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
18. ↑  Geomatics and Cartographic Research Centre, Carleton University. "Atlas of the Languages of Iran". *iranatlas.net* (به انگلیسی). Retrieved 2023-01-24.
19. ↑  «الیگودرز را بهتر بشناسیم | الیگودرز کجاست». ۲۰۲۰-۱۰-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۴.
20. ↑  «معرفی شهرستان فارسان». *farsangach.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۴.
21. ↑  سایت، مدیریت (۲۰۱۸-۰۲-۲۳). «تاریخچه شهرفریدن». *اینجا اصفهان*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۴.
22. ↑  «رامهرمز - دایره المعارف فرق اسلامی». *www.wikiferaq.org*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۷.
23. ↑  «شهرستان بروجن». *sku.ac.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۳.
24. ↑  «معرفی فریدن خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران».
25. ↑  *شرفنامه بدلیسی،به احتمام ولادیمیر لییاخوف زرنوف،انتشارات اساطیر،ص(48)*.