طاق مسی سرخ‌فام مقبرهٔ حافظ، بر اثر واکنش‌های اکسایش-کاهش تغییر رنگ داده‌است.
**الکتروشیمی** یا **برق‌شیمی** شاخه‌ای از شیمی‌فیزیک و شیمی‌تجزیه است که به بررسی واکنش‌های شیمیایی می‌پردازد که در اثر عبور جریان الکتریکی انجام می‌شوند یا انجام یافتن آن‌ها سبب ایجاد جریان الکتریکی می‌شود. این واکنش‌ها با تغییر عدد اکسایش عناصر همراهند. به واکنشی که در آن عدد اکسایش عنصری کاهش یابد، نیم واکنش کاهش و به واکنشی که در آن عدد اکسایش عنصریی افزایش یابد، نیم واکنش اکسایش گفته می‌شود. از جمع این دو نیم واکنش، واکنش اکسایش- کاهش بدست می‌آید. می‌توان ادعا کرد که تمام واکنش‌های الکتروشیمی از دستهٔ اکسایش-کاهش هستند؛ بنابراین، مبادلهٔ الکترون جزء اجتناب ناپذیر این واکنش‌ها به حساب می‌آید. واکنش‌هایی مثل زنگ زدن آهن و فساد مواد غذایی از جمله واکنش‌های مضر اکسایش-کاهش هستند و واکنش‌های مثل آبکاری فلزات و سوختن نیز از دستهی واکنش‌های مفید اکسایش- کاهش به حساب می‌آیند.

پیشینه
------

مقالهٔ اصلی: تاریخ الکتروشیمی
همچنین ببینید: پیل بغداد
پیشینه کشف الکتروشیمی به اختراع پیل‌های گالوانی می‌رسد. اگرچه اختراع پیل‌های گالونی را به لوئیجی گالوانی و آلساندرو ولتا نسبت می‌دهند ولی شواهد حاکی بر آن است که این پیل‌ها سال‌ها قبل از تولد این دو دانشمند، توسط ایرانیان اختراع شده بود و برای آبکاری به کار می‌رفت. ایرانیان گذشته با استفاده از دوفلز آهن و مس و قرار دادن آن در اسید سولفوریک که به جوهر گوگرد نیز معروف بوده‌است، اولین پیل‌های سوختی جهان را تولید کردند و از برق حاصل آن‌ها نیز برای آبکاری استفاده می‌کردند.

پیل
---

پیل‌های الکتروشیمی ابزاری برای تبدیل انرژی الکتریکی و شیمیایی به یکدیگر است. این پیل‌ها به دو دسته گالوانی (ولتایی) و برق کافتی تقسیم می‌شوند.

### پیل‌های گالوانی

این پیل‌ها به یاد الکساندر ولتا فیزیکدان ایتالیایی به پیل‌های ولتایی هم مشهور است. سامانه‌ای است که در آن واکنش اکسایش-کاهش انجام می‌شود و انتقال الکترون این واکنش از راه یک مدار صورت می‌گیرد تا بخش بزرگی از انرژی اکسایش-کاهش به شکل انرژی الکتریکی در اختیار باشد.

### پیل برقکافت

در این نوع از پیل‌ها با استفاده از جریان برق در یک الکترولیت مذاب یا محلول الکترولیت برقکافت (الکترولیز) یعنی تغییر عدد اکسایش مادهٔ شیمیایی صورت می‌گیرد.

کاربرد
------

پیل دانز روشی است که در آن سدیم کلرید مذاب برقکافت می‌شود. ورودی این پیل، سدیم کلرید و خروجی آن گاز کلر و سدیم مذاب است. واکنش کلی این سلول به صورت زیر می‌باشد:

{\displaystyle {\ce {2Nacl -> cl2 + 2 Na}}}

شیمی دانان با استفاده از شناسایی قوانین حاکم بر این واکنش‌ها، موفق به تولید انواع باتری‌های شیمیایی مختلف شده‌اند. این باتری‌ها در موارد مختلفی مثل ماشین‌ها و باتری‌های تلفن همراه و … استفاده می‌شوند. همچنین واکنش‌های تهیهٔ سدیم خالص، آلومینیوم و آبکاری فلزات دسته‌ای از این واکنش‌ها هستند. حلبی و آهن گالوانیزه از فرآورده‌های مهم آبکاری محسوب می‌شوند. ابداع فرایند هال از سوی چارلز مارتین هال برای استخراج آلومینیوم که بر پایهٔ اصول الکتروشیمیایی استوار است، باعث سقوط جهانی قیمت آلومینیوم در جهان شد و وی را به ثروت هنگفتی رسانید. پیش از این، آلومینیوم به دلیل کمیابی، قیمتی حتی بیشتر از طلا و نقره داشت.

این دسته از واکنش‌ها به دلیل شرایط کنترل شده‌ای که دارند، دارای بازده بیشتری هستند. به عنوان مثال تولید برق از روش سلول‌های سوختی، بازده را حدوداً سه برابر بیشتر از روش تولید برق به صورت غیرمستقیم می‌کند.

منابع
-----

1. ↑

پاکروح، بهزاد، الکتروشیمی، انتشارات اندیشه سرا ۱۳۸۴

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ الکتروشیمی موجود است. |

درگاه‌ها:دانششیمی

| * ن
* ب
* و
شاخه‌های شیمی |
| --- |
| 
* فهرست ترکیب‌های آلی
* فهرست زیست‌مولکول‌ها
* فهرست ترکیب‌های معدنی
* جدول تناوبی

 |
| شیمی‌فیزیک | 
* الکتروشیمی
* ترموشیمی
* ترمودینامیک شیمیایی
* علم سطح
* شیمی کلوئیدی
	+ میکرومریتیک
* سرماشیمی
* آواشیمی
* طیف‌بینی
* شیمی ساختاری / بلورنگاری
* فیزیک‌شیمی
* سینتیک شیمیایی
	+ فموتوشیمی
* شیمی کوانتومی
	+ شیمی چرخش
* فوتوشیمی

 |
| شیمی آلی | 
* زیست‌شیمی
* شیمی بیوارگانیک
* زیست‌شناسی شیمیایی
* شیمی بالینی
* شیمی اعصاب
* شیمی زیست‌فیزیکی
* زیست‌شناسی مولکولی
* شیمی فضایی
* شیمی آلی فیزیکی
* واکنش آلی
* آنالیز سنتز برگشتی
* سنتز نامتقارن
* سنتز جامع / نیمه سنتز
* شیمی دارویی
* شیمی فولرن
* شیمی بسپار
* پتروشیمی

 |
| شیمی معدنی | 
* کمپلکس شیمیایی
* شیمی مغناطیسی
* شیمی آلی فلزی
* شیمی معدنی زیستی
* شیمی بیو ارگانومتالیک
* شیمی معدنی فیزیکی
* شیمی خوشه‌ای
* بلورنگاری
* شیمی حالت جامد
* متالورژی
* شیمی سرامیک
* علم مواد

 |
| شیمی تجزیه | 
* تجزیه دستگاهی
* روش الکتروتجزیه‌ای
* طیف‌بینی
	+ طیف‌بینی فروسرخ
	+ طیف‌سنجی رامان
	+ طیف‌سنجی مرئی-فرابنفش
	+ طیف‌سنجی تشدید مغناطیسی هسته‌ای
* طیف‌سنجی جرمی
	+ یونش الکترونی
	+ طیف‌سنجی جرمی پلاسمای جفت‌شده القایی
	+ واجذب-یونش لیزری به کمک ماتریس
* فرایند جداسازی
* کروماتوگرافی
	+ کروماتوگرافی گازی
	+ کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا
* فموتوشیمی
* بلورنگاری
* مشخصه‌یابی

 |
| دیگر | 
* شیمی هسته‌ای
	+ پرتو شیمی
	+ شیمی اکتینید
* کیهان‌شیمی / اخترشیمی
* زمین‌شیمی
* شیمی محیط زیست
	+ شیمی جو
	+ شیمی اقیانوس
* شیمی خاک‌رس
* کربوشیمی
* پتروشیمی
* شیمی خوراک
	+ شیمی کربوهیدرات
* شیمی کشاورزی
* آموزش شیمی
	+ شیمی غیرحرفه‌ای
* شیمی پنهان
* شیمی قانونی
	+ نکروشیمی
* نانوشیمی
	+ شیمی فراذره‌ای
* سنتز شیمیایی
	+ شیمی سبز
	+ کلیک شیمی
	+ شیمی ترکیبی
* شیمی محاسباتی
	+ شیمی ریاضیاتی
* شیمی نظری
* شیمی تر

 |
| همچنین ببینید | 
* تاریخ شیمی
* جایزه نوبل شیمی
* شیمی در گذر زمان
	+ کشف عناصر شیمیایی
* «دانش بنیادی»
* واکنش شیمیایی
	+ فروکافت
* عنصر شیمیایی
* ترکیب شیمیایی
* اتم
* مولکول
* یون
* پیوند شیمیایی

 |
| 
* رده
* **انبار**
* درگاه
* ویکی‌پروژه

 |

| * ن
* ب
* و
شیمی تجزیه |
| --- |
| ابزار اندازه‌گیری | 
* طیف‌سنجی جذب اتمی
* طیف‌سنجی نشر اتمی
* کروماتوگرافی گازی
* کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا
* طیف‌بینی فروسرخ
* طیف‌سنجی جرمی
* دستگاه تعیین نقطه ذوب
* میکروسکوپ
* طیف‌سنج نوری
* طیف‌سنجی نوری

 |
| روش‌ها | 
* کالری‌سنجی
* کروماتوگرافی
* روش الکتروتجزیه‌ای
* گراویمتری
* طیف‌سنجی تحرک یونی
* طیف‌سنجی جرمی
* طیف‌بینی
* تیتراسیون
* شویش

 |
| نمونه‌برداری | 
* Coning and quartering
* غلظت
* حلال‌پوشی
* صافش
* Masking
* پودر
* Sample preparation
* فرایند جداسازی
* Sub-sampling

 |
| کالیبراسیون | 
* شیمی آماری
* منحنی کالیبراسیون
* Matrix effect
* Internal standard
* Standard addition
* Isotope dilution

 |
| نشریات علمی و مجله‌ها | 
* *آنالیست (نشریه)*
* *آنالیز شیمیایی اکتا*
* *شیمی تجزیه و زیست‌تجزیه*
* *شیمی تجزیه (مجله)*
* *زیست‌شیمی تجزیه‌ای*

 |
| 
* **رده شیمی تجزیه**
* **نگاره‌ها**
* **درگاه شیمی**
* **ویکی‌پروژه شیمی**

 |

| * ن
* ب
* و
مقالات مرتبط با الکترولیز / پتانسیل الکترودی استاندارد |
| --- |
| فرآیندهای الکترولیز | 
* Betts electrolytic process
* فرآیند کاستنر
* Castner-Kellner process
* Chloralkali process
* سلول دانز
* برقکافت آب
* الکترو وینینگ
* فرآیند هال–هرولت
* ولتامتر هفمن
* الکترولیز کلبه

 |
| مواد تولید شده به روش الکترولیز | 
* آلومینیوم (استخراج)
* فلز کلسیم
* کلر
* مس
* Electrolysed water
* فلوئور
* هیدروژن
* فلز لیتیم
* فلز منیزیم
* فلز پتاسیم
* فلز سدیم
* سدیم هیدروکسید
* روی

 |
| همچنین ببینید | 
* الکتروشیمی
* Gas cracker
* پتانسیل الکترود استاندارد (صفحه داده)

 |