**خانواده مقدس** (آلمانی: Die heilige Familie) کتابی نوشته کارل مارکس و فردریش انگلس است که در نوامبر ۱۸۴۴ نوشته شده‌است. این کتاب نقدی بر اندیشه‌های هگلی‌های جوان است که در زمان نگارش کتاب در حلقه‌های آکادمیک آلمان بسیار مشهور و محبوب بودند.

تاریخچه
-------

در زمان اقامت کوتاه انگلس در پاریس (۱۸۴۴)، مارکس به وی پیشنهاد کرد که باید نقدی دربارهٔ دیوانگی زمانه خود، هگلی‌های جوان، بنویسند. این کتاب اولین کار مشترک این دو و به این ترتیب آغاز دوستی و همکاری آن‌ها بود. عنوان کتاب به پیشنهاد ناشر و به عنوان یک ارجاع طعنه‌آمیز به برادران باور (برونو و ادگار) و حامیان آن‌ها انتخاب شده که تلاش می‌کردند تا دست به بازسازی انتقادی مسیحیت بزنند. به همین دلیل زیر عنوان کتاب را «نقد نقد انتقادی» قرار دادند. کتاب مباحثه‌ها و مشاجره‌هایی در بسیاری از نشریه‌ها و مطبوعات برانگیخت. بسیاری از نیروهای محافظه کار و ارتجاعی علیه این کتاب موضع گرفتند. ازجمله روزنامه کلن در این باره در ۸ آوریل ۱۸۴۵ نوشت: «در هر سطر این کتاب دعوت به شورش علیه کلیسا، دولت، خانواده، قانونیت، مذهب و مالکیت تبلیغ می‌شود، و بنیادی‌ترین و آشکارترین اصول کمونیسم را در بر می‌گیرد». در ۱۸۴۵ برونو باور مقاله‌ای در نقد این کتاب منتشر کرد. وی در این مقاله ادعا کرد که مارکس و انگلس آنچه وی گفته را بد فهمیده‌اند. مارکس سپس در جواب مقاله باور، مقاله دیگری در ژانویه ۱۸۴۶ منتشر کرد و همچنین در فصل دوم ایدئولوژی آلمانی این موضوع را مورد بحث قرار داد.

محتوا
-----

خانواده مقدس از اولین آثار مشترک مارکس و انگلس است که در آن اندیشه‌های خود را در مورد مسائل اجتماعی با وضوح کاملی بیان می‌کنند. لنین دربارهٔ این کتاب می‌گوید: «مارکس در این کتاب از فلسفه هگل به سوسیالیسم می‌رسد».

خانواده مقدس با انتقاد از نقد برونو باور و برداشت ذهنی او و همفکرانش از رویدادهای تاریخی و معیوب‌سازی نظریات پرودن از طریق ترجمه و تفسیر آراء او آغاز می‌شود. مارکس معتقد است که وقتی با رویدادها و تاریخ تماس گرفته می‌شود باید مسائل مشخص و ریشه‌های طبقاتی جریان‌های گوناگون تشریح شود و نه احکام من درآوردی و دلخواهانه. نویسندگان در این کتاب تحلیلی از فلسفه هگل نیز به دست می‌دهند و آن را به مثابه ترکیبی از فلسفه اسپینوزا و فیخته توصیف می‌کنند و در عین حال تضاد پنهان در آن را آشکار می‌سازند.

### نقش زن در جامعه

از مباحث مهم در این کتاب نقش زن و آزادی او است. مارکس این حکم را تأیید می‌کند که تحقیر و سرکوب جنس مؤنث ویژگی مشترک دوره بربریت و تمدن است. تنها تفاوت این است که نظام متمدن، هر رذیلتی را که بربریت به شکلی ساده مرتکب می‌شود، به صورت امری مرکب، دوپهلو، مبهم و ریاکارانه ترویج می‌دهد. مارکس رهایی زن را در جامه مقیاس طبیعی آزادی و رهایی عمومی می‌داند.

ترجمه به فارسی
--------------

مارکس و انگلس، خانواده مقدس، (مترجم) تیرداد نیکی، تهران: نشر آمه، ۱۳۸۸.

پیوند به بیرون
--------------

* متن کامل کتاب خانواده مقدس

منابع
-----

1. ↑  مارکس و انگلس (۱۳۸۸). *خانواده مقدس*. تهران: نشر آمه. صص. ۳۸۵.
2. ↑  «مجموعه آثار لنین، جلد 38، ص 8».
3. ↑  مارکس و انگلس (۱۳۸۸). *خانواده مقدس*. تهران: نشر آمه. صص. ۶.
4. ↑  مارکس و انگلس (۱۳۸۸). *خانواده مقدس*. تهران: نشر آمه. صص. ۳۵۲.

| * ن
* ب
* و
آثار کارل مارکس و فردریش انگلس |
| --- |
| مارکس | 

|  |  |
| --- | --- |
| سرمایه | 
* سرمایه، جلد ۱ (۱۸۶۷)
* سرمایه، جلد ۲ (۱۸۸۵، پس از مرگ)
* سرمایه، جلد ۳ (۱۸۹۴، پس از مرگ)

 |
| آثار دیگر | 
* کژدم و فلیکس (۱۸۳۷)
* اولانم (۱۸۳۹)
* اختلاف بین فلسفه طبیعت دموکریتی و اپیکوری (۱۸۴۱)
* نقد فلسفه حق هگل (۱۸۴۳)
* درباره مسئله یهود (۱۸۴۳)
* یادداشت‌هایی درباره جیمز میل (۱۸۴۴)
* دست‌نوشته‌های اقتصادی و فلسفی ۱۸۴۴ (۱۸۴۴، انتشار در ۱۹۲۷)
* تزهایی درباره فویرباخ (۱۸۴۵، انتشار در ۱۸۸۸)
* فقر فلسفه (۱۸۴۷)
* کار مزدی و سرمایه (۱۸۴۷)
* نبردهای طبقاتی در فرانسه، ۱۸۵۰-۱۸۴۸ (۱۸۵۰)
* هیجدهم برومر لوئی بناپارت (۱۸۵۲)
* گروندریسه (۱۸۵۷، انتشار در ۱۹۳۹)
* مقدمه ای بر نقد اقتصاد سیاسی (۱۸۵۹)
* تئوری‌های ارزش افزوده (سه جلد، ۱۸۶۲)
* ارزش، بها و سود (۱۸۶۵)
* کشتارهای بلژیکی (۱۸۶۹)
* جنگ داخلی در فرانسه (۱۸۷۱)
* نقد برنامه گوتا (۱۸۷۵)
* دست‌نوشته‌های ریاضی کارل مارکس (انتشار در ۱۹۶۸)

 |

 |
| مارکس و انگلس | 
* ایدئولوژی آلمانی (۱۸۴۵، انتشار در ۱۹۳۲)
* خانواده مقدس (۱۸۴۵)
* مانیفست حزب کمونیست (۱۸۴۸)
* جنگ داخلی در ایالات متحده (۱۸۶۱)
* مجموعه آثار مارکس/انگلس

 |
| انگلس | 
* وضعیت طبقه کارگر در انگلستان (۱۸۴۵)
* جنگ دهقانی در آلمان (۱۸۵۰)
* آنتی دورینگ (۱۸۷۸)
* تکامل سوسیالیسم از تخیل به علم (۱۸۸۰)
* دیالکتیک طبیعت (۱۸۸۳)
* منشأ خانواده، مالکیت خصوصی و دولت (۱۸۸۴)
* لودویگ فویرباخ و پایان فلسفه کلاسیک آلمان (۱۸۸۶)
* انقلاب و ضد انقلاب در آلمان (۱۸۹۶، پس از مرگ)

 |
| همچنین ببینید: | 
* گرایش نزولی نرخ سود

 |
| 
* درگاه
* رده

 |