**دهستان فِداغ** دهستانی است که در بخش مرکزی شهرستان گراش در جنوب غربی استان فارس در ایران واقع شده‌است. فداغ یکی از دهستان‌های قدیمی می‌باشد که مردم آن به گویش فداغی یا به اصطلاحا گویش اشمی از زبان لارستانی صحبت می‌کنند، وجود آتشکده های زرتشتی در اطراف روستا پیشینه زرتشتی مردم این دهستان که ریشه در تاریخ پارسی را دارند میرساند

موقعیت و وسعت فداغ
------------------

فداغ و حومه با وسعت نزدیک به ۹۰۰ کیلومتر مربع یکی از وسیع‌ترین دهستان‌ها در جنوب استان فارس می‌باشد که از توابع بخش مرکزی شهرستان گراش است و در حدفاصل ارد - بیرم و صحرای باغ واقع شده‌است. این دهستان به طول ۴۲ کیلومتر از مغدان (فداغ) و دیده‌بان تا خلیلی و به عرض ۲۱ کیلومتر از شمال به گردنهٔ اشتری (شمال کوه بالنگستان و ۲ کیلومتری بخش ارد و از جنوب به گردنهٔ انجیرو در مرز محمدزینا - بیرم قرار دارد و ارتفاعش از سطح دریا ۸۵۱ متر است.

جمعیت و ترکیب نژادی
-------------------

جمعیت این دهستان و روستاهای اطراف آن طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، ۸۶۸۹ نفر بوده‌است. مردم فداغ از نژاد آریایی و زرتشتی‌تبار هستند که قبل از ورود اسلام به ایران از دین زرتشتی خود پیروی می‌کردند که آتشکده‌هایی در اطراف فداغ از آن دوران به یادگار مانده‌است. آن‌ها به گویش فداغی، از گویش‌های زبان لارستانی صحبت می‌کنند اما زبان مردمان روستاهای حومه فداغ پارسی گویش بندری هرمزگانی (قریشی کرشی) است. گویش مردم فداغ و دیده‌بان، فداغی (اشمی) از شاخه‌های فارسی قدیم و پهلوی است.

پیشهٔ مردم
----------

فداغ نسبت به دهستان‌ها و شهرهای همجوار صنعتی‌تر است و کارخانجات متعددی در فداغ وجود دارد. بازرگانی و کشاورزی پیشهٔ اکثر اهالی است. کم‌آبی و هوای نامساعد و شوری اراضی، کشاورزی را با محدودیت‌هایی روبرو کرده‌است اما به واسطهٔ همت کشاورزان، این منطقه در ردیف مناطق زراعی قرار گرفته‌است. همچنین کارخانه‌های نئوپان، آجرپزی، سنگ‌شکن، کارخانهٔ آسفالت‌سازی، تعمیرگاه‌های مکانیکی، جوشکاری، نجاری، مرغداری و دامداری و همچنین احداث یک سد در شرق فداغ باعث به وجود آمدن فرصت‌های شغلی برای مردم منطقه شده‌است.

در سال 98 طرح ملی انتقال نفت از گوره به جاسک شروع شد و همین باعث شد در این روستا یک ایسگاه پمپاژ نفت در بخش شمالی ساخته شود و مردم و جوانان فداغ در ان مشغول به کار شدند...و تا حدودی جلوی بیکاری انان به دلیل خشکسالی و مهاجرت به شهر گرفته شود و حتی مهاجرت معکوس نیز داشته باشد به طوری که تعداد زیادی از فداغی‌های مقیم بندر عباس به فداغ برگشتند و در محل خود به کار مشغول شدند.

آثار و اماکن تاریخی
-------------------

* قلعه میمون
* سد گمپو
* قلعه سوخته
* قلعه دولاب
* آسیاب آبی فداغ
* چهارطاق فداغ
* حمام بزرگ عمومی فداغ
* تل آتشکده: در ۱۵ کیلومتری غرب فداغ نزدیک قلعهٔ میمون تپه‌ای باستانی وجود دارد که قدمت آن به دوران قبل از اسلام برمی‌گردد. این مکان یکی از پرستشگاه‌های زرتشتیان فداغ بوده‌است.

### بالنگستان

مقالهٔ اصلی: بالنگستان (منطقه)
در ۵ کیلومتری شمال دهستان فداغ در دامنهٔ جنوبی کوه‌های عظیم بالنگستان (نزدیک گردنهٔ بالنگستان) که ادامهٔ رشته‌کوه زاگرس جنوبی است، منطقه‌ای خوش آب وهوا و سرسبز وجود دارد که دارای چشمهٔ دائمی آب و نخلستان و درختان لیمو است. همچنین زیارتگاهی در آن واقع شده که پذیرای زائرین از مناطق همجوار است. در گذشتهٔ نه چندان دور آسیاب آبی بالنگستان رونق فراوانی داشته که آب آن از چشمه و قنات اطراف تأمین می‌شده‌است. در بالای نخلستان برج دیده‌بانی نیز وجود دارد.

### سد گمپو فداغ

مقالهٔ اصلی: سد گمپو
در ۳ کیلومتری جنوب فداغ و در نزدیکی محمدزینا واقع شده‌است. مصالح مورد استفاده در سد سنگ و ساروج است. طول تاج آن حدود ۲۵ متر و ارتفاع آن ۲۲ متر و ضخامت سد ۶ متر است. قدمت ساخت این سد بر طبق آثار به جامانده و بررسی‌های صورت گرفته به دورهٔ زرتشتیان بازمی‌گردد و در جریان حملهٔ افغان‌ها قسمتی از آن تخریب شده‌است. در پایین دست سد چشمه‌ای واقع شده که برای درمان امراض پوستی مفید است.

### چهار طاق

یکی دیگر از آثار تاریخی فداغ که در واقع یک کاروانسرای قدیمی بوده و مکانی سنگی است که دارای هشت ستون مجزا از هم در دو قسمت (که یکی از قسمت‌های آن تخریب شده) با سقفی گنبدی شکل است.

### قنات‌ها و آسیاب‌های آبی و آب فداغ

مقالهٔ اصلی: آسیاب‌آبی فداغ
در منطقهٔ فداغ چندین آسیاب آبی و رشته قناتهای زیادی وجود داشته که تا ۵۰ سال پیش دارای رونق بوده و پس از آن قنات‌ها و آسیاب‌ها از رونق و آبادانی افتادند. از جمله قنات‌ها یکی «قنات حسن‌آباد» و دیگری «قنات جعفرآباد» است. (در رابطه با آب فداغ و سیر مراحل انجام آن از چاه عمادده و شبکه داخلی آن توضیح داده می‌شود

### قلعهٔ سوخته

آثار به جا مانده که در قلعهٔ سوخته موجود است و نیز کند و کاوهایی که به صورت غیرقانونی در آن صورت گرفته شده، نشان از قدمت آن به دوران پیش از اسلام دارد و اشیای کشف شده در آن دارای ارزش زیادی از لحاظ معنوی و تاریخی است. آثار به جا مانده در آن شباهت‌هایی با قلعهٔ میمون فداغ دارد.

مخابرات و اینترنت
-----------------

---

اینترنت در فداغ برای اولین بار در تاریخ 24 شهریور 1392 توسط شرکتی لامردی، و به‌صورت وایرلس راه اندازی شد.  همچنین یکسال بعد از ورود اینترنت وایرلس به فداغ اینترنت adsl نیز به فداغ رسید.  بعد از آن دکل اینترنت 3G شرکت مخابراتی ایرانسل در فداغ نصب و راه اندازی گردید.  هم اکنون به دلیل استقبال از اینترنت ثابت خانگی تعداد مشترکان به 300 نفر رسیده است.

منابع
-----

1. ↑  «هفت‌برکه | گریشنا » اینترنت فداغ را لامردی‌ها راه‌اندازی کردند». دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۱.
2. ↑  «هفت‌برکه | گریشنا » ِADSL به فداغ رسید». دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۱.
3. ↑  نيوز، فداغ. «نصب و راه اندازی نسل سوم اینترنت ایرانسل (۳g) در فداغ». *پایگاه خبری و اطلاع رسانی فداغ نیوز*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۱.
4. ↑  نيوز، فداغ. «مشترکین اینترنت در فداغ به ۳۰۰ نفر می رسد». *پایگاه خبری و اطلاع رسانی فداغ نیوز*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۱.

* اطلاعات مختصات

پیوند به بیرون
--------------

* تصویر چهار طاق در فلیکر

| * ن
* ب
* و
استان فارس |
| --- |
| مرکز | شیراز | موقعیت استان فارس در ایران
تخت جمشید
تفرجگاه بوان در شهرستان ممسنی
باغ ارم |
| شهرستان‌ها | آباده •  ارسنجان •  استهبان •  اقلید •  اوز •  بختگان •  بوانات •  بیضا •  پاسارگاد •  جهرم •  جویم •  خرامه •  خرم‌بید •  خفر •  خنج •  داراب •  رستم •  زرقان •  زرین‌دشت •  سپیدان •  سرچهان •  سروستان •  شیراز •  فراشبند •  فسا •  فیروزآباد •  قیر و کارزین •  کازرون •  کوار •  کوه‌چنار •  گراش •  لارستان •  لامرد •  مرودشت •  ممسنی •  مهر •  نی‌ریز |
| شهرها | آباده •  آباده طشک •  ارد •  اردکان •  ارسنجان •  استهبان •  اسیر •  اشکنان •  افزر •  اقلید •  اکبرآباد •  امام‌شهر •  اوز •  اهل •  ایج •  ایزدخواست •  باب‌انار •  بابامنیر •  بنارویه •  بهمن •  بوانات •  بیرم •  بیضا •  پاسخن •  جنت‌شهر •  جویم •  جهرم •  چاه‌ورز •  حاجی‌آباد •  حسامی •   حسن‌آباد •  خان زنیان •  خانمین •  خاوران •  خرامه •  خشت •  خنج •  خواجه جمالی  •  خور •  خوزی •  خومه‌زار •  خیرآباد •  داراب •  داریان •  دبیران •  دژکرد •  دوبرجی •  دوزه •  دهرم •  دهکویه •  رامجرد •  رستاق •  رونیز •  زاهدشهر •  زرقان •  زنگی‌آباد •  سده •  سروستان •  سعادت‌شهر •  سلطان‌شهر •  سورمق •  سیدان •  ششده •  شهرپیر •  شیراز •  صدرا •  صغاد •  صفاشهر •  طسوج •  علامرودشت •  عمادشهر •  فاروق •  فال •  فتح‌آباد •  فدامی •  فراشبند •  فسا •  فیروزآباد •  قائمیه •  قادرآباد •  قره‌بلاغ •  قطب‌آباد •  قطرویه •  قیر •  کارزین •  کازرون •  کامفیروز •  کره‌ای •  کنارتخته •  کوار • کوپن •  کوره •  کوهنجان •  گراش •  گله‌دار •  لار •  لامرد •  لپوئی •  لطیفی •  مادرسلیمان •  مبارک‌آباد •  محمله •  مرودشت •  مزایجان •  مشکان •  مصیری •  مظفری •  معزآباد جابری •  مهر •  میان‌شهر •  میمند •  نوبندگان •  نوجین •  نودان •  نورآباد •  نی‌ریز •  والاشهر •  وراوی •  هماشهر |
| مکان‌های دیدنی | آبشار مارگون •  آرامگاه حافظ •  آرامگاه سعدی •  ارگ کریمخانی •  بازار جهرم •  بازار قیصریه لار •  بازار وکیل •  باغ ارم •  باغ دلگشا •  باغ عفیف‌آباد •  باغ نظر •  برج ننه نادر •  بند امیر •  بهشت گمشده •  بیشاپور •  پاسارگاد •  تخت جمشید •  تخت گوهر •  تنگ چوگان •  تنگ براق •  تنگه بلاغی •  حمام وکیل •  دارابگرد •  دریاچه پریشان •  دشت برم •  قدمگاه جهرم •  قلعه اژدها پیکر •  قلعه انگشت‌گبری سروستان •  قلعه دختر فیروزآباد •  غار سنگ‌تراشان •  غار شاپور •  غار سیده خاتون •  پیکره شاپور یکم •  لیدوما •  کاخ سروستان •  کاخ اردشیر بابکان •  کعبه زرتشت •  مسجد و مدرسه خان •  مسجد وکیل •  نارنجستان قوام •  نقش رجب •  نقش رستم |
| فهرست‌ها | شهرستان‌ها •  شهرها •  بخش‌ها •  دهستان‌ها •  پرجمعیت‌ترین روستاها •  دانشگاه‌ها •  بیمارستان‌ها •  جاذبه‌های گردشگری •  مطبوعات •  باغ‌های تاریخی |
| رده |

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان گراش |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* گراش

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* گراش

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| خلیلی | 
* بشیرآباد
* پشت پری
* حسین‌آباد
* خلیلی
* لب‌اشکن
* نخلستان تنگ خور

 |
| فداغ | 
* فاریابی
* فداغ
* کسرالدشت
* کنار زیارت
* کنگ و ریشه
* محمدزینا

 |

 |

 |
| ارد | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* ارد

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| ارد | 
* تلمبه امان‌الله قاسمی
* مهرآباد
* میلویه

 |
| سبزپوش | 
* آغصه
* چک‌چک
* زینل‌آباد

 |

 |

 |

 |