پراتیاهارا پنجمین اصل از اصول هشتگانه یا آشتانگا یوگا می باشد که در اثر کهن پاتانجلی یعنی یوگا سوتراهایش اشاره شده است. '
همچنین اولین مرحله از یوگای شش شاخه ای تانترا کالاکاکرای بوداییست؛ چیزی که به خروج حواس پنجگانه از اشیا خارجی اشاره دارد. این مرحله تا حدودی مشابه فاز انزوای فیزیکی است.برای پاتانجلی این پلیست میان باحیرانگا یعنی جنبه های بیرونی یوگا یاما، نیاما، آسانا، پرانایاما و جنبه های درونی یعنی آنتارانگا یوگا است. 
پس از به فعلیت رساندن مرحله پرتیاهارا تمرین کننده می تواند به طور موثری در تمرینات سامیاما شرکت کند. در مرحله پراتیاهارا هوشیاری فرد درونی می شود تا حواس چشایی، لامسه، بینایی، شنوایی و بویایی تمرین کننده را نه به مغز بلکه به اصل بعد یعنی دارانا، دهیانا، و سامادی سوق دهد. هدف تمرینات یوگای پاتانجلی شناسایی پوروشا می باشد.

واژه شناسی
----------

پرتیاهارا از دو کلمه پراتی به معنای به سوی و آهارا یعنی گردآوری تشکیل شده است و با هم به معنای بررسی قدرت خروجی ذهن، رهایی از اسارت از حواس آهارا می باشد.

انواع پراتیاهارا
----------------

راهبان در حال مراقبه در زیر درخت آناندابودی در صومعه جتاوانا , Sravasti
### خروج حواس یا ایندریا پراتیاهارا

همچنین ببینید: Indriya-samvara ("guarding the sense-doors")
ایندریا پراتیاهارا شامل بازگیری حواس یا ورودی های حسی به درون وجود فیزیکی ما است که از حواس پنجگانه می آیند، یعنی اندام هایی که بار حسی ایجاد می کنند و از این رو مانع تمرکز ذهن می شوند. مانند دهارانا مرحله بعد از پراتیاهارا.
یکی از متداولترین تمرینات برای بازگرفتن حواس، سوق دادن توجه به سمت تنفس و مشاهده آن بدون تلاش برای کنترل است. چرا که ارتباط با حواس و محرک های بیرونی همگی به تدریج قطع می گردد.
روش دیگر تمرکز در وسط میان دو ابرو یا چاکرای چشم چشم است. 
روش متداول دیگر این است که محرک های فیزیکی را کاهش دهید و سپس روی یک حس مانند شنوایی تمرکز کنید. ذهن تمایل طبیعی به پرسه زدن روی ورودی های حسی دارد.در چنین شرایطی به دلیل این که ورودی های حسی قابل توجهی وجود ندارد، زمانی که ذهن از شنیدن خسته می شود مجبور به معطوف شدن به درون دارد.
ممکن است از یک وضعیت مراقبه برای نشستن استفاده کرد؛ مانند پادماسانایا نیلوفر آبی و آن وضعیت را با کنترل تنفس؛ پرانایاما، کومباکا، ترکیب نمود و به تدریج با پیشرفت تمرین کننده، موضوعات درونی ظریف تری مورد توجه و تمرکز واقع شوند. در آغاز، موضوعات برای درک حسی بزرگ هستند و مستقیما در دسترس، مانند نقاط تمرکز)
(دریشتی ) که برای همراهی با تمارین آساناهای یوگا استفاده می شوند مانند فضای بین ابروها، نوک بینی، و ناف. سپس ممکن است موضوعات ظریف تری انتخاب شوند؛ چاکراها، همراه با خصوصیات آن ها، موقعیت، رنگ و تعداد گلبرگ ها.

### بازگیری پرانا یا پرانا پراتیاهارا

کنترل حواس نیازمند تسلط بر جریان پرانا است، زیرا کنترل پرانا حواس را به حرکت در می آورد. برای جلوگیری از پراکندگی انرژی حیاتی ارزشمند بدن یا پرانا ما نیاز داریم تا جریان آن را کنترل و هماهنگ کنیم. این کار از طریق تمارین مختلف از جمله آوردن کل توجه روی نقطه ای از بدن انجام می گیرد.
این دو به نوع دیگری از پراتیاهارا منتهی می شوند؛ کنترل عمل یا کارما پراتیاهارا، که نه تنها مستلزم کنترل اندام های حرکتیست بلکه عمل یا کار راستین و کارما یوگاست؛ تسلیم هر عمل به خدا و انجام دادن آن. این منجر به شکل نهایی پراتیاهارا؛ عقب نشینی ذهن یا مانو پراتیاهارا می شود. و این نوع با کنار گذاشتن آگاهانه توجه از روی هر موضوعی که ناخوشایند است، و ذهن را پراکنده می سازد به واسطه ی معطوف کردن ذهن از بیرون به درون میسر خواهد بود.

منابع
-----

.

1. ↑  "pratyahara in American English". Collins English Dictionary. Retrieved 6 December 2019. the Yogic practice of turning the mind to introspection by voluntarily shutting out distractions provided by the senses
2. ↑  Vivekananda, Swami (1907). *The Complete Works of Swami Vivekananda* (به انگلیسی) (19th. ed.). India: Advaita Ashram. p. 172. ISBN 9788175053830.
3. ↑  Pratyahara
*Britannica.com*.
4. ↑
5. ↑  "LearnSanskrit". Retrieved 6 June 2022.
6. ↑  Vivekananda, Swami (1907). *The Complete Works of Swami Vivekananda* (به انگلیسی) (19 ed.). Mayawati, India: Advaita Ashram. p. 172. ISBN 9788175053830.
7. ↑  Yoga and Ayurveda, by David Frawley, Motilal Banarsidass Publishers, Delhi, 2004. شابک ‎۸۱−۲۰۸−۱۸۷۹−۲. Chapter 16: Pratyahara: the Forgotten Limb of Yoga, page 261.
8. ↑  "Pratyahara: the forgotten Limb of Yoga". *A Buddhist Library*.
9. ↑  "Pratyahara". Yoga.iloveindia.com. Retrieved 2011-12-08.
10. ↑  Rockefeller, James David (2018). *Everything You Wanted to Know About Ashtanga Yoga*. The Publisher LLC. p. 33. GGKEY:F1JSY78B3AY.
11. ↑  Frawley, David. "Pratyahara: Yoga's Forgotten Limb". Yoga International. Retrieved 10 October 2019.
12. ↑  Maehle, Gregor (2012). *Ashtanga Yoga - The Intermediate Series: Mythology, Anatomy, and Practice*. New World Library. p. 10. ISBN 978-1-57731-987-0.
13. ↑
14. ↑  Yoga Sutras Book II.54.