برای دیگر کاربردها، مرد آهنی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**مرد آهنی** یا **آیرون‌من** (به انگلیسی: Iron Man) یک شخصیت خیالی ابرقهرمان در کتاب‌های کامیک آمریکایی منتشر شده توسط مارول کامیکس است که تاکنون در چندین فیلم، بازی‌های ویدئویی، مجموعه تلویزیونی و انیمیشن حضور یافته‌است. این شخصیت به‌وسیلهٔ نویسنده/ویراستار استن لی خلق، و توسط نویسنده لری لیبر تکمیل و توسط هنرمندان دان هک و جک کربی به تصویر کشیده شد. او اولین بار در *داستان‌های در حال تعلیق* شماره ۳۹ام (۱ مارس ۱۹۶۳) حضور پیدا کرد. بالاترین قدرت او بیشتر در هوشش و زرههایی که برای خودش می‌سازد به چشم می‌خورد. نقش این شخصیت را رابرت داونی جونیور در دنیای سینمایی مارول ایفا کرده‌است.

شخصیت
-----

این شخصیت در سال ۲۰۱۹، با بازیگری رابرت داونی جونیور در فیلم *انتقام‌جویان: پایان بازی*، اثر برادران روسو، با نمره‌دهی منتقدان، لقب محبوب‌ترین ابرقهرمان مارول یونیورس را گرفت.
این فقط مختص سینما نیست؛ بلکه در کمیک هم اینگونه است. در ضمن آیرون من، یکی از نخستین ابرقهرمانان مارول بوده که با گروه چهار شگفت‌انگیز ارتباط داشته.

**ویژگی های اخلاقی:**

او در ابتدا مردی مغرور و بسیار خوشگذران بوده که به چیز دیگری جز خودش اهمیت نمی‌دهد اما بعد از ساخت زره های مرد آهنی و تجربه کردن اتفاقات و جنگ‌های بسیار اخلاق او بسیار دگرگون می‌شود.

در بسیاری از بخش‌ها گفته شده که تونی استارک در طی سری فیلم‌های انتقامجویان بیشترین قوس (تغییر) شخصیت و اخلاق را داشته است.

تجهیزات و زره
-------------

آیرون من در فیلم، سریال، مجموعه تلویزیونی، انیمیشن و بازی‌های ویدئویی زره‌های جدیدی را تجربه می‌کند.
از زره‌های آیرون من می‌توان به این موارد اشاره کرد براساس رتبه‌بندی از بالا به پایین به ترتیب از قدرتمندترین به ضعیفترین:

۱-آخرین زره مرد آهنی مارک ۸۵ یا مارک Lxxxv(انتقام جویان: پایان بازی)  
۲- زره مرد آهنی مارک XLIV Hulkbuster(انتقام جویان: عصر اولتران)  
۳- زره مرد آهنی مارک XLVIII یا مارک ۵۰(انتقام‌جویان: جنگ ابدیت)  
۴- زره مرد آهنی مارک XLI(مرد آهنی ۳)  
۵- زره مرد آهنی مارک V(مرد آهنی ۲)  
۶- زره مرد آهنی مارک XXV(مرد آهنی ۳)  
۷- زره مرد آهنی مارک XLVI مارک ۴۶(کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی)  
۸- زره مرد آهنی مارک XXXIII(مرد آهنی ۳)  
۹- زره مرد آهنی مارک IV(مرد آهنی ۲)  
۱۰- زره مرد آهنی مارک VI(مرد آهنی ۲)  
۱۱- زره مرد آهنی مارک VII(انتقام‌جویان)  
۱۲- زره مرد آهنی مارک XLV(انتقام جویان: عصر اولتران)  
۱۳- زره مرد آهنی مارک XXXVIII(مرد آهنی ۳)  
۱۴- زره مرد آهنی مارک XVI(مرد آهنی ۳)  
۱۵- زره مرد آهنی مارک XL(مرد آهنی ۳)  
۱۶- زره مرد آهنی مارک III(مرد آهنی)  
۱۷- زره مرد آهنی مارک XLIII(انتقام جویان: عصر اولتران)  
۱۸- زره مرد آهنی مارک I(اولین زره مرد آهنی در فیلم مرد آهنی ۱)  
۱۹- زره مرد آهنی مارک XLII(مرد آهنی ۳)  
۲۰- زره مرد آهنی مارک II(مرد آهنی)  
۲۱- زره مرد آهنی مارک XLVII(مرد عنکبوتی: بازگشت به خانه)

داستان
------

**آنتونی ادوارد استارک** یا به اختصار ملقب به **تونی استارک**، میلیاردری عیاش، صنعت‌گر و مهندسی نابغه، از یک جراحتی در سینه‌اش که در زمان اسارتش ایجاد شده‌است رنج می‌برد. وی توسط گروهی عرب در افغانستان گروگان گرفته شده و از او خواسته می‌شود در برابر آزادیش برای آن‌ها سلاح کشتار جمعی یا موشک بسازد. تونی به جای این کار، زرهی قدرتمند برای خود می‌سازد تا از اسارت فرار کند. بعدها او از این زره استفاده می‌کند تا از زمین و انسان‌هایی بی‌گناه محافظت کند. با این که کار اصلی شرکتش شرکت‌های استارک – تولید سلاح در کنار انجام تحقیقات علمی است، او با استفاده از تکنولوژی موجود در آزمایشگاه‌های شرکت و زره‌اش، شروع به مبارزه با جرم و جنایت می‌کند. او نمادی برای استن لی در مورد تکنولوژی، علم و انسانیت در برابر کمونیست‌های زمان جنگ سرد بود. در ادامهٔ داستان، زمینهٔ مبارزهٔ مرد آهنی از کمونیسم به تروریسم تحول پیدا می‌کند.

برخلاف اکثر ابر قهرمان‌های منتشر شده، مرد آهنی در کنار سری کتاب‌های مخصوص به خود، جزو گروه‌هایی چون انتقام‌جویان نیز قرار گرفت. از این شخصیت در انیمیشن‌های تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی زیادی استفاده شد. تونی استارک به بازیگری رابرت داونی جونیور در فیلم *مرد آهنی* (۲۰۰۸) بر روی پردهٔ سینماها رفته‌است. به خاطر بازی بی‌نظیر داونی، وی در فیلم‌های *هالک شگفت‌انگیز* (۲۰۰۸)، *مرد آهنی ۲* (۲۰۱۰)، *انتقام جویان* (۲۰۱۲) و *مرد آهنی ۳* (۲۰۱۳) نیز در همین نقش حضور پیدا کرد. همچنین در فیلم‌های *انتقام‌جویان: عصر اولتران* (۲۰۱۵) و *کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی* (۲۰۱۶)، *مرد عنکبوتی: بازگشت به خانه* (۲۰۱۷)، *انتقام‌جویان: جنگ ابدیت* (۲۰۱۸) و *انتقام‌جویان: پایان بازی* (۲۰۱۹) نیز ایفا نقش کرده‌است. بر اساس رده‌بندی **۱۰۰ ابرقهرمان برتر کتاب‌های کامیک** آی‌جی‌ان، رتبهٔ ۱۲ام متعلق به مرد آهنی است.

آنتونی ادوارد استارک، پسر هاوارد استارک، صنعتگری پولدار و رئیس شرکت استارک، و ماریا استارک در لانگ آیلند در تاریخ ۲ فوریه ۱۹۸۶ به دنیا آمد. به خاطر نبوغ بیش از حدش، در سن ۱۵ سالگی وارد دانشگاه ام‌آی‌تی شده و در رشته‌های مهندسی برق و علوم کامپیوتر تحصیل می‌کند. بعد از کشته شدن پدر و مادرش در تصادف، تمام ثروت پدر به او ارث می‌رسد. البته در فیلم *کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی* (۲۰۱۶) مشخص می‌شود که باکی بارنز/سرباز زمستان پدر و مادر تونی را کشته‌است.

در حین نظارت بر تأثیر تکنولوژی‌های آزمایشگاهی بر روی جنگ‌های آمریکا، تونی توسط گروهی به رهبری وونگ-چو که او را مجبور به طراحی سلاح می‌کنند، اسیر و زخمی می‌شود. داخل زخم‌های استارک ترکش‌هایی هستند که کم‌کم به سمت قلبش حرکت می‌کنند. هم سلولی او هو ینسین، برندهٔ جایزه نوبل فیزیک، یک صفحهٔ مغناطیسی به سینه‌اش وصل می‌کند تا با جلوگیری از حرکت ترکش‌های داخل بدن استارک، او را زنده نگه دارد. در خفا، استارک و ینسین شروع به ساخت زره تقویت شده می‌کنند که استارک موفق می‌شود به کمک آن از زندان فرار کند. اما طی فرار، ینسین خود را فدا می‌کند تا امکان فرار برای استارک فراهم شود. استارک از گروگان‌گیرانش انتقام می‌گیرد و به نیروهای آمریکایی بازمی‌گردد. در راه بازگشت با یک خلبان نیروی دریایی آمریکا به نام جیمز «رودی» رودس آشنا می‌شود.

در خانه، استارک متوجه می‌شود که نمی‌تواند بدون آن صفحهٔ مغناطیسی زنده بماند بنابراین مجبور می‌شود آن را همیشه زیر لباس خود بپوشاند. او مجبور است برای زنده ماندن هر روز این صفحه را شارژ کند. ظاهر سازی‌ها به گونه‌ای است که همه فکر می‌کنند مرد آهنی محافظ شخصی تونی استارک است. در طی این مدت او با دشمنان زیادی از طرف کمونیستها از جمله بیوه سیاه، کریمزن داینامو و مرد تیتانیومی مواجه می‌شود. البته کسانی چون ماندارین نیز به او حمله می‌کنند که از طرف کسی فرستاده نشده‌اند. نهایتاً همین ماندارین است که به دشمن اصلی او تبدیل می‌شود. هیچ‌کس به خاطر دخترباز و پولدار بودنش به تونی شک نمی‌کند. دو تن از مهم‌ترین شخصیت‌های مکمل استارک رانندهٔ شخصی او هارولد «هپی» هوگان و منشی‌اش ویرجیا «پپر» پاتز هستند که استارک راز خود را با آن‌ها در میان می‌گذارد. جیمز رودس نیز به عنوان خلبان شخصی استارک استخدام می‌شود و از خود شجاعت و مهارتی بی‌نظیر به نمایش می‌گذارد.

سیاست ضد کمونیسم کتاب کم‌کم از بین می‌رود اما جنگ ویتنام جایگزین آن می‌شود. این تغییرات در سری داستان‌ها به خاطر ابراز آشکارای باورهای سیاسی و نظامی استارک به وضوح قابل تشخیص است. البته بعضی اوقات هم، استارک خود را از این جنگ بیزار نشان می‌دهد و خواستار خاتمهٔ آن می‌شود. این موضوع باعث تحریک افراد نزدیک به او – چه ابرقهرمان چه غیرنظامی – می‌شود. استارک نه تنها از پول شخصی خود برای ساخت زره‌اش استفاده می‌کند، بلکه از آن برای ساخت اسلحه برای سازمان شیلد نیز استفاده می‌کند. او کوینجت را برای انتقام جویان و القاکننده تصویری را برای مردان اکس می‌سازد.

نهایتاً، مشکل قلبی استارک توسط مردم کشف شده و مجبور به پیوند قلب می‌شود. بعدها او طراحی زرهٔ خود را گسترش داده و شروع به ساخت سری زره‌های برنامه‌ریزی شده برای موقعیت‌های خاصی چون رادارگریزی و کیهان‌نوردی کرد. استارک اعتیاد به الکل پیدا می‌کند. این موضوع اولین بار وقتی که با مشغله‌های شیلد همراه می‌شود تبدیل به یک مشکل اساسی می‌گردد. او متوجه می‌شود که شیلد شروع به خرید اکثر سهام شرکت استارک کرده تا او را مجبور به ادامهٔ ساخت اسلحه برای آن‌ها بکند. در همین زمان رقیب کاری استارک، جاستین همر چند جنایتکار را برای حمله به استارک استخدام می‌کند. از طرفی دیگر، زرهٔ او دزده شده و به وسیلهٔ آن یک دیپلمات کشته می‌شود. با این که کسی مظنون به استارک نمی‌شود، او مجبور می‌شود تا زره را تحویل دهد. نهایتاً استارک و رودس مسببان این کار را پیدا کرده و دستگیر می‌کنند. البته همر چندین بار دیگر برای کارهای شیطانی‌اش بازمی‌گردد. با پشتیبانی همکار و دوست‌دختر آینده‌اش بتنی کیب از پس این مشکلات بر می‌آید و الکل را ترک می‌کند. با این که زمانی طولانی از فایق آمدن استارک از مشکلاتش نمی‌گذرد، زندگی اش به شدت پیچیده می‌شود. دکتر دووم سربازانی را برای خود تربیت می‌کند و آن‌ها را به زمان شاه آرتور منتقل می‌سازد. مرد آهنی نقشهٔ دکتر دووم را برای کمک به مورگان لی فی را خراب می‌کند و دکتر دووم قسم می‌خورد تا وقتی به زمان خودشان بازگشتند، از مرد آهنی انتقام خواهد گرفت.

بعدها، عوبادیا استین با احساسات استارک بازی می‌کند در نتیجه استارک دوباره به شراب خواری روی می‌آورد و زرهٔ خود را در اختیار رودس قرار می‌دهد و او برای مدتی نقش مرد آهنی را بر عهده می‌گیرد. نهایتاً استارک بهبود می‌یابد به گروه جدیدی به نام دایرهٔ ماکسیموس ملحق می‌شود. استارک در زمان توانبخشی خود را مشغول ساخت سری جدید از زره‌ها می‌کند. رودس با ادامهٔ استفاده از زره به شدت آشفته می‌شود چرا که زره برای استفادهٔ او طراحی نشده بود. به همین خاطر رودس وحشی شده و استارک مجبور به مهار او می‌شود. بعد از بهبودی کامل، استارک با استین که او هم برای خود زره‌ای بر اساس طرح‌های اصلی استارک ساخته، مقابله می‌کند. او که خود را سوداگر آهنی می‌نامد، از استارک شکست خورده و به جای تسلیم شدن، خودکشی می‌کند. در مدت کوتاهی، استارک دوباره ثروت خود را بازمی‌یابد اما این بار در نقطه مقابل شرکت قبلی خود قرار می‌گیرد و شرکت استارک را با دفتر مرکزی در لس آنجلس می‌سازد.

### ده‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰

طراحی‌های زره‌های استارک توسط یکی از دشمنانش به نام ارباب جاسوس دزدیده می‌شود، و استارک مجبور می‌شود تا تمام کسانی را که از طرح‌های او سوءاستفاده می‌کنند را متوقف کند. این کار به شدت به اعتبار استارک لطمه می‌زند. او بعد از بین بردن خرده تبه‌کارانی چون پاعصایی، با یکی از فرستادگان دولتی با نام استینگری روبرو شد. این ماجرا وقتی پیچیده‌تر می‌شود که استارک متوجه می‌گردد در زره استینگری از طراحی‌های او استفاده نشده بود. او برای مخفی کردن یک سری ماجرای پیش آمده، مرد آهنی را در ملاء عام «اخراج» می‌کند. او از این کار برای نفوذ به داخل شیلد استفاده می‌کند تا زره‌های آن‌ها را مانند مندروئیدها و گاردزمن نابود کند اما در این بین چند تن از تبه‌کاران فرار می‌کنند. به همین دلیل نظام فدرالی ایالات متحده آمریکا مرد آهنی را خطرناک و قانون‌شکن معرفی می‌کند. مرد آهنی به شوروی سفر می‌کند تا در مورد مرگ مرد تیتانیومی که در مبارزه با او کشته شده بود، تحقیق کند. بعد از بازگشتش به آمریکا، با کسی به نام قدرت آتش که از طرف دولت فرستاده شده‌است، روبرو می‌شود. به خاطر عدم توانایی در شکست دادنش، استارک به ظاهر مرد آهنی را از بازنشسته می‌کند. با غفلت قدرت آتش، استارک زرهی جدید می‌سازد و با شخصیتی متفاوت آن را کنترل می‌کند.

استارک متوجه می‌شود سلامتش به خاطر آسیب رسیدن به دستگاه عصبیاش توسط سایبرنتیک زره، به خطر افتاده‌است. این مشکل به خاطر معشوقش که تعادل روانی ندارد شدیدتر می‌شود، او به نخاع استارک صدمه می‌زند و او را فلج می‌کند. استارک موفق می‌شود با کاشت تراشه بر روی نخاع خود موقتاً تحرک خود را باز یابد. اما هنوز هم مشکلاتی برایش پیش می‌آید و او تصمیم می‌گرد تا «پوستی» از عصب‌های مصنوعی بسازد تا به دستگاه عصبی بدنش کمک کند. او همچنین یک زره با کنترل از راه دور می‌سازد، هر چند این برنامه در زمان مواجه با اربابان سکوت شکست می‌خورد. در این موقعیت استارک زره‌ای به شدت مسلح می‌سازد تا بتواند در تمامی نبردها پیروز شود، این زره به ماشین جنگ معروف می‌شود. نهایتاً به خاطر آسیب جبران‌ناپذیری که به سیستم عصبی استارک وارده شده، او با تظاهر به مرگ، خود را وارد زیست تعویقی می‌کند تا بهبود یابد. به همین خاطر نیز رودس مسئولیت مرد آهنی و شرکت استارک را به عهده می‌گیرد. بعد از بهبودی کامل استارک، او خود را دوباره برنامه‌ریزی کرده و هویت مرد آهنی را ادامه می‌دهد. زمانی که رودس متوجه می‌شود استارک با تظاهر به مرگ با دوستانش بازی کرده‌است، خشمگین شده و از استارک جدا می‌شود و ماشین جنگ را به تنهایی اداره می‌کند.

در طی ماجرایی، مرد آهنی به عنوان یک خائن در گروه انتقام جویان شمرده می‌شود. کانگ فاتح ذهن استارک را به کنترل می‌گیرد و او را بردهٔ خود می‌کند. در این وضعیت، استارک پرستار لونا دختر کوئیک سیلور و کریستال را به همراه ریتا دی مارا (ژاکت‌زرد) و آماندا چنی، یکی از دوستان انتقام جویان را می‌کشد.

انتقام جویان برای متوقف کردن استارک و کانگ، در زمان سفر کرده و به دوران نوجوانی استارک می‌روند تا روند اتفاقات را عوض کنند. تونی نوجوان با دزدیدن یکی از زره‌های خود بالغش، به انتقام جویان کمک می‌کند. استارک بالغ با دیدن خودش به شدت تعجب می‌کند و این شوک باعث شکستن کنترل ذهنی کانگ می‌شود. او برای کمک به بقیه، خود را فدا می‌کند و جلوی کانگ را می‌گیرد. استارک نوجوان به حال سفر کرده، زرهٔ مخصوص خود را طراحی می‌ند و کنترل شرکتش را به دست می‌گیرد.

در زمان جنگ با موجودی به نام یورش، استارک نوجوان به همراه تعداد زیادی دیگر ابرقهرمان کشته می‌شوند. فرانکلین ریچاردز این ابر قهرمانان «مرده» را در سری دنیای تولد دوباره ابرقهرمانان بازمی‌گرداند. او تونی استارک را به صورت یک مرد بالغ نمایش می‌دهد که هم خاطرات استارک بالغ قبلی را دارد هم خاطرات استارک نوجوان کشته شده در جنگ با یورش. او به کمک دفتر وکالت نلسون و مرداک، شرکتش را که به بنگاه فوجیکاوا فروخته شده بود را پس می‌گیرد و شرکت راه حل‌های استارک را تأسیس می‌کند. او در این دنیا مشکل قلبی ندارد و هیچ انگشت تهمتی دربارهٔ ماجرای کانگ به سوی نیست.

### دهه اول قرن ۲۱

زره استارک علی‌رغم خرابی‌های امنیتی‌اش، به خاطر سیستم کامپیوتر پیچیده‌اش، جزو ملزومات قرار می‌گیرد. در ابتدا، استارک از زره جدید که حالا «زندگی» می‌کند، حمایت می‌کند. اما، زره به تدریج خشن شده و یکسره به آدمکشی می‌پردازد و نهایت مایل می‌شود تا جای تونی را بگیرد. در یک مبارزه در جزیره‌ای دور افتاده، استارک دچار یک حملهٔ قلبی دیگر می‌شود. زره موجودیت خود را فدای سازنده‌اش کرده، با در اختیار گذاشتن قطعات لازم برای استارک یک قلب مصنوعی می‌سازد. این قلب مصنوعی مشکلات سلامتی استارک را حل می‌کند اما از آنجایی که منبع تغذیه داخلی ندارد، باری دیگر استارک به شارژر وابسته می‌شود. زرهٔ حساس، به قدری در استارک اختلال روانی ایجاد می‌کند که او برای باری دیگر به زره‌های ساده‌تر اولیه بر می‌گردد. او همچنین از یک فلز مایع جدیدی معروف به پوست (به انگلیسی: .S.K.I.N) استفاده می‌کند که این قابلیت را دارد تا مانند یک پوسته استارک را در بربگیرد ولی همچنان مانند آهن مستحکم باشد.

در این زمان، استارک وارد رابطهٔ احساسی با رومیکو فوجیکاوا، وارث و دختر کسی که در زمان مرگ استارک شرکتش را خریده بود، می‌شود. این رابطه فراز و نشیب‌های زیادی از جمله خیانت از طرف رومیکو به تونی با تیبریوس استون دارد چون او فکر می‌کند استارک بیش از حد جدی و کودن است. این رابطه با مرگ رومیکو در دست‌های مرد آهنی به پایان می‌رسد.

استارک شخصیت دوگانه خود و مرد آهنی را عموماً اعلام می‌کند. او متوجه نمی‌شود که با این کار تفاهم‌نامهٔ محافظت از مرد آهنی را که با دولت بسته بود، فسخ می‌کند چرا که در آن ذکر شده بود مرد آهنی یکی از «کارگزاران» استارک است نه خود او. زمانی که متوجه می‌شود نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا باری دیگر از تکنولوژی او استفاده می‌کند، به جای آنکه مانند دفعه قبل آن‌ها را نابود کند، با رئیس‌جمهور ملاقاتی انجام می‌دهد. با این روش، او امیدوار است تا بتواند نحوه سوءاستفاده از طراح‌هایش را به همه نشان دهد.

زره شماره ۳، دیده شده در *مرد آهنی (فیلم ۲۰۰۸)* (۲۰۰۸).
در سری داستان *جدایی انتقام جویان*، استارک به خاطر درگیری لفظی با نماینده لاتوریا در سازمان ملل متحد مجبور به کناره‌گیری از انتقام جویان شد. او این کار را به تحریک اسکارلت ویچ، کسی که مقر انتقام‌جویان را نابود و چند عضو را می‌کشد، انجام داد. استارک به صورت رسمی از مرد آهنی کناره می‌گیرد اما همچنان از زره استفاده می‌کند. او دوباره برای جلوگیری فرار زندانیان از رفت به انتقام جویان می‌پیوندد و حتی کاپیتان آمریکا را از سقوط نجات می‌دهد. او پایگاه انتقام جویان را به برج استارک منتقل می‌کند. گوست، لیزر زنده و ارباب جاسوس دوباره بر می‌گردند و داستان مرد آهنی را از داستان استاندارد ابرقهرمان‌ها به مقابله با سیاست و صنعت تغییر می‌دهند.

استارک سال‌ها پیش به همراه رهبرانی چون پلنگ سیاه، پروفسور ایکس، آقای شگفت‌انگیز، بلک بولت، دکتر استرنج و نیمور گروهی را به نام اشراقیون تشکیل داده‌است. مقصود ایجاد این انجمن تعیین استراتژی در برابر عمده اتفاقات است. هدف اصلی استارک در این گروه ساخت بدنی ناظر برای تمام ابرقهرمانان است تا در صورت عدم تمایل به همکاری با اشراقیون آن‌ها را مجبور به این کار کند.

#### اکسترمیس ۲۰۰۶

داستان با این ایده‌ی اولیه شروع می‌شود که یک دانشمند بیو تک به اسم مایا هنسن یک ویروس ایجاد می‌کند می‌تواند دی‌ان‌ای انسان را تغییر بده و اندام‌های جدید ایجاد کند.

شخصیت شرور از این ویروس استفاده می‌کند تا قدرت های ابر انسانی به دست بیاورد، مرد آهنی با این ابر شرور مواجه می‌شود و از او شکست سختی خورده و به شدت زخمی می‌شود، به علت جراحت سنگین *تونی استارک* هم از این ویروس استفاده می‌کند تا زخم هایش را ترمیم کند و همچنین بتواند با ایجاد اندام‌های جدید در خود کنترل بهتری روی زره به دست آورد. در نبرد بعدی این مرد آهنی است که در مبارزه پیروز می‌شود.

#### جنگ داخلی ۲۰۰۷

در سری داستان جنگ داخلی، اقدامات ابرقهرمانان ناوارد جنگجویان جدید باعث نابودی چندین بلوک در استمفورد می‌شود و به همین خاطر مردم خواستار توقف تمام ابرانسان‌ها می‌شوند. استارک با متوجه شدن برنامه‌های دولت، پیشنهاد ایجاد جنبش نام‌نویسی ابرانسان‌ها می‌دهد. این جنبش تمام ابرانسان‌ها را مجبور به ثبت‌نام در دولت و دریافت اجازه‌نامه می‌کند. همچنین این جنبش ابرانسان‌های بی‌تجربه را آموزش می‌دهد. استارک به خاطر کشته‌شدن یکی از مردم عادی در زمان مشکلات الکلش، احساس گناه زیادی می‌کند. رید ریچاردز از چهار شگفت‌انگیز و دکتر هنری «هنک» پیم تنها کسانی هستند که با این پیشنهاد موافقت می‌کنند. بعدها کاپیتان آمریکا فرمان می‌یابد تا تمام کسانی را که در این نام‌نویسی شرکت نمی‌کند را شخصاً پیش دولت بیاورد. او این پیشنهاد را رد می‌کند و فرار می‌کند و گروهی بر علیه جنبش نام‌نویسی تشکیل می‌دهد که به جنگی بزرگ با نام «جنگ داخلی ابرقهرمانان» می انجامد. در پایان جنگ، کاپیتان آمریکا برای جلوگیری از کشتار بیشتر مردم عادی تسلیم می‌شود، البته با نابود کردن زره استارک او را هم شکست می‌دهد. استارک به عنوان مدیر جدید *شیلد* انتخاب می‌شود و یک گروه جدید از *انتقام جویان* را به دور از کنترل دولت با فرماندهی لوک کیج تشکیل می‌دهد تا جنبش نام‌نویسی ابرانسان‌ها را به‌طور غیرقانونی ادامه دهد. بعد از زمانی کوتاهی، کاپیتان آمریکا در حبس ترور می‌شود و برای استارک احساس گناه ارمغان می‌آورد.

#### تهاجم سری ۲۰۰۹

در سری داستان تهاجم سری، بعد از آنکه تونی استارک از نفوذ اولتران در بدنش رها می‌شود، اسپایدر وومن جسد یک اسکرول را در لباس الکترا نشانش می‌دهد. استارک متوجه تهاجم اسکرول‌ها به زمین می‌شود و آن را با اشراقیون در میان می‌گذارد. بعد از متوجه شدن اسکرول بودن صاعقه سیاه و کشتنش توسط نیمور، حملهٔ اسکرول‌ها شروع می‌شود. تونی مجبور می‌شود تمام اشراقیون را از محل تخلیه کند و با نابود کردن منطقه تمام اسکرول‌ها را بکشد. بعد از اتمام حمله، دولت او را از مدیریت شیلد برکنار کرده و از انتقام‌جویان بیرون‌می‌کند و مسؤولیت ابتکار پنجاه ایالت را به نورمن آزبورن منتقل می‌کند.

#### سلطنت تاریک ۱۰۱۰

با از دست دادن تمام قدرت، استارک ویروسی را آپلود می‌کند تا تمام سوابق جنبش نام‌ویسی ابرانسان‌ها را به همراه اسامی دیگر ابرقهرمانان و طراحی زره‌های خود را قبل از دسترسی آزبورن به آن‌ها نابود کند. تنها پایگاه داده‌ای که باقی می‌ماند حافظهٔ خود استارک است که آن را نیز به کمک یکی از زره‌هایش، ذره ذره از بین می‌برد. وقتی آزبورن او را به عنوان یک فراری دستگیر می‌کند، او به دور دنیا سفر می‌کند تا حافظه‌اش پاک شود. او به خود صدمه مغزی وارد می‌کند تا مطمئن شود تا آزبورن حتی به وسیلهٔ کنترل ذهن نمی‌تواند از او اطلاعاتی بگیرد. وقتی که آزبورن به استارک ناتوان می‌رسد و او را وحشیانه کتک می‌زند، پپر پاتز تصاویر را به صورت جهانی منتشر می‌کند، به اعتبار آزبورن لطمه زده و برای استارک دلسوزی به ارمغان می‌آورد. قبل از اینکه استارک دچار مرگ مغزی شود، دونالد بلیک را به وکالت خود برمی‌گزیند. همچنین یک پیغام تمام نگاری شده را در زره پپر ذخیره کرده‌است که روش بازگردانی خودش از مرگ مغزی را بازگو می‌کند اما انتخاب انجام این کار را به پپر با در نظر گرفتن موقعیت واگذار می‌کند و از او می‌خواهد این موضوع را با بلیک و باکی در میان بگذارد. در نیمه هشیاری، استارک در یک سناریو گیر کرده‌است که در حال مبارزه با ذهن خودش برای بازگشت به دنیا است. زمانی که مراحل بازگرداند استارک شکست می‌خورد، باکی دکتر استرنج را خبر می‌کند و او موفق می‌شود تا استارک را بهوش بیاورد. اما به خاطر پاک کردن حافظهٔ خود، هیچ‌یک از اتفاقات بعد از جنگ داخلی را به یاد نمی‌آورد. صدمهٔ مغزی باعث می‌گردد تا دوباره استارک مجبور به استفاده از رآکتور برای کنترل تنفس، پلک زدن و ضربان قلب شود.

### دهٔ ۲۰۱۰

#### عرش

در سری داستان عرش، تونی استارک تحت مراقبت دکتر دونالد بلیک و ماریا هیل به سر می‌برد. وقتی این دو از حمله به آسگارد با خبر می‌شوند، بلیک به ماریا می‌گوید تا با استارک فرار کند. هیل استارک را ترک می‌کند تا استارک به بیلک، حالا دیگر ثور، که آزبورن و سنتری برایش تله گذاشته بودن کمک کند. هیل ثور را نجات می‌دهد و به بروکستون می‌آورد. زمانی که آزبورن اعلام حکومت نظامی می‌کند و داکن و نگهبان را برای پیدا کردن هیل و ثور به بروکستون می‌فرستد و ثور از شهر دفاع می‌کند. هیل به مخفیگاه استارک بازگشته و او را به مکانی امن‌تر منتقل می‌کند. آن‌ها به سرعت از انتقام جویان جوان که زره نابود نشدنی، که ادگار جارویس به کاپیتان آمریکا داده بود، را نگه می‌داشت، می‌پیوندند. زمانی که آزبورن با انتقام جویان جوان مبارزه می‌کند، استارک با زره شماره ۳ ظاهر می‌شود و زره میهن‌پرست آزبورن را از کار می‌اندازد. آزبورن به داکن دستور می‌دهد تا آسگارد آن را در برابر چشمان ثور نابود کند و داکن شهر را با خاک یکسان می‌کند. بعد از سقوط آسگارد، استارک در کنار دیگر قهرمانان در برابر آزبورنی قرار می‌گیرند که دیگر زره ندارد. آزبورن فریاد می‌زند که تلاش می‌کرده تا آن‌ها را «از آن نجات دهد» و به سفینه که پوچی از آن نگهبان می‌کند اشاره می‌کند. در حین اینکه نگهبان تیم را از هم متلاشی می‌کند، لوکی با دادن سنگ نورن به انتقام جویان، به آن‌ها امکان ادامهٔ مبارزه را می‌دهد. وقتی که پوچی لوکی را می‌کشد، خشم ثور نگهبان را مطیع خود می‌کند. تونی به ثور می‌گوید تا پوچی را از شهر دور کند و او این کار را انجام می‌دهد. سپس تونی با پرتاب کردن هلی کریر فرماندهی همر، آن را نابود می‌کنند. رابرت رینولدز نیز التماس می‌کند تا او را بکشند. بعدها جنبش نام‌نویسی ابرانسان‌ها لغو می‌شود و استارک مجبور می‌شود تا کمپانی و سلاح‌هایش را تحویل دهد. به عنوان نماد جدید گروه جدیدشان، ثور باقی‌ماندهٔ برج آسگارد را به برج استارک منتقل می‌کند.

#### عصر حماسی ، استارک ارتجاع ۲۰۱۱

در خط داستان «استارک: ارتجاع» سال ۲۰۱۰–۲۰۱۱، استارک ،که در جریان داستان های قبل همه چیز خود را از دست داده بود، به کمک آقای شگفت‌انگیز از گروه 4 شگفت انگیز زره جدیدی می‌سازد. این زره جدید کاملاً مسلح است و از رآکتور سینهٔ استارک که انرژی بدن و ذهنش را تأمین می‌کند، تغذیه می‌شود. استارک اعلام می‌کند که شرکت جدیدی به نام استارک ارتجاع تأسیس خواهد کرد. او همچنین می‌گوید دیگر سلاح تولید نمی‌کند و به جای آن شروع به استفاده از تکنولوژی آرک برای تولید انرژی برای دنیا خواهد کرد. در این موقع، جاستین و ساشا همر زره مخصوص به خود، آهن دیترویت، را می‌سازند تا جایگزین استارک در ارتش شوند. برنامهٔ استارک ساخت دو ماشین با موتور آرک است. همر سعی می‌کند تا تلاش او را از بین ببرد و یکی از ماشین‌ها را به وسیله آهن دیترویت نابود می‌کند و به آزمایشگاه تحقیقاتی استارک ارتجاع نیز حمله می‌کند. به کمک مانورهای قانونی، استارک موفق می‌شود تا حملهٔ همر را متوقف کرده و ماشین را به تولید انبوه برساند.

#### خود ترس ۲۰۱۲

در داستان خود ترس سال ۲۰۱۱، زمین توسط سرپنت، یک اسگاردی شیطانی و دایی ثور، مورد حمله واقع می‌شود. مرد آهنی در پاریس با گارگویل خاکستری، نابودکننده باور و یکی از شایستگان سرپنت که تبدیل به ماک می‌شود، مبارزه می‌کند. ماک مرد آهنی را بیهوش کرده و آهن دیترویت را به سنگ تبدیل می‌کند. وقی مرد آهنی به هوش می‌آید، می‌بیند ماک تمام مردم پاریس را به سنگ تبدیل کرده و آنجا ترک کرده‌است. استارک برای شکست دادن ارتش سرپنت یک بطری شراب می‌نوشد تا بتواند با اودین، کسی که به تونی اجازه ورود به دنیایی سوارتالف‌هایم را می‌دهد، صحبت کند. آنجا، تونی و کوتوله‌های سوارتالف‌هایمی با هم سلاحی را درست می‌کنند تا انتقام جویان بتوانند از آن علیه شایسته استفاده کنند. تونی همچنین زره خود را با تزریق آهن جادویی میولنیر ارتقاء می‌دهد و سلاح جدید را به انتقام جویان می‌رساند تا جلوی نیروهای سرپنت را بگیرند. مرد آهنی شاهد کشته شدن سرپنت به دست ثور می‌شود و می‌بیند ثور نیز در حین اینکار می‌میرد. بعد از پایان گرفتن جنگ، استارک سلاحی را که ساخته بود آب کرده و سپر قویتری برای کاپیتان آمریکا می‌سازد و به او می‌دهد. در بحث‌های بعدی دربارهٔ عدم همکاری خدایان در رابطه با فجایع پیش آمده، اودین به تونی فرصتی کوتاه برای دیدن دنیای پهناوری که اودین می‌بیند را می‌دهد؛ اما قبل از آن از استارک برای نقشش در این ماجرا تشکر می‌کند و تمام مردمی را که گارگویل خاکستری کشته بود را زنده می‌کند.

#### بازگشت ماندارین ۲۰۱۳

بعد از «خود ترس»، استارک به خاطر استفاده از عنصری جدید در سطح زره‌اش توسط دولت آمریکا احضار می‌شود. ماندارین و زیک استین یکی از دشمنان قدیمی مرد آهنی را ارتقاء داده و برای کشتار می‌فرستند. ژنرال بروس بابیج استارک را مجبور به پوشیدن زره دولتی می‌کند تا هر وقت که خواست زره استارک را از کار بیندازد. در مبارزه، تونی زیر عمل جراحی می‌رود تا تکنولوژی بابیج را از خود جدا کند. او همچنین اعلام بازنشستگی به عنوان مرد آهنی را می‌کند و با شایع‌سازی دربارهٔ مرگ رودس، برای رودس زره‌ای جدید می‌سازد و او مرد آهنی جدید می‌شود.

ماندارین به کمک 10 حلقه انگشتر خود قدرت های ماورا طبیعه دارد او میتواند ذهن اشخاص را کنترل کند اما مشخص شد همان طور که او ذهن دیگران را کنترل می کند، حلقه ها هم ذهن او را کنترل می کنند. ماندارین با استفاده از قدرتش به ذهن تونی استارک نفوذ کرد تا او را مجبور کند وسیله ای بسازد که حلقه ها را به فضا جایی که باور دارد از آن آمده اند برگرداند. اما دستگاه نیاز دارد برای پرتاب از انرژی هسته ی زمین استفاده کند که به معنی نابودی کره زمین خواهد بود. تونی استارک به ظاهر قبول کرد برای مانداری کار کند، اما زمانی که به اردوگاه ماندارین رفت با دشمنان قدیمی اش متحد شد تا علیه ماندارین شورش کنند. و ماندارین در این جریان کشته شد.

#### جنگ داخلی ۲۰۱۶

در رویداد جنگ داخلی ۲ کاپیتان مارول در تیم خود ناانسانی را وارد کرد که می‌توانست آینده را پیشبینی کند که چه انسان‌هایی می‌توانند آدم خطرناکی باشند و باعث از بین رفتن مردم بشوند. کاپیتان مارول آن‌ها را دستگیر می‌کرد و مرد آهنی مخالف این بود که آینده را عوض کند. در این بین آن نا انسان پیش‌بینی کرد که تانوس به زمین می‌آید و آن‌ها با یکدیگر درگیر می‌شوند و جیمز رودز کشته و شی هالک بسیار زخمی می‌شود و به کما می‌رود. مرد آهنی از این واقعه ناراحت و خشمگین می‌شود. پس مرد آهنی با تیم خود (که متشکل بود از مایلز مورالز، میزمارول، قلب آهنی، کاپیتان آمریکا و…) روبروی تیم کاپیتان مارول (که متشکل بود از نگهبانان کهکشان، ونوم، ماریا هیل، شی هالک، نا انسان‌ها و…) و با هم جنگیدند. پس از آن جنگ آن نا انسان به همه کشتن کاپیتان آمریکا توسط مایلز مورالز را در جلوی پله‌های مجلس سنا را نشان می‌دهد و مرد آهنی به ثور دستور می‌دهد که مایلز را باخود ببرد در آخر مایلز و کاپیتان همدیگر را ملاقات می‌کنند و مایلز می‌گوید که نمی‌خواهد اورا بکشد سپس کاپیتان مارول می‌آید و قصد دستگیری مایلز مورالز را دارد ولی مرد آهنی اجازه نمی‌دهد. سپس مرد آهنی با ضربه‌ای که از کاپیتان مارول خورد می‌میرد.
یک هولوگرام از تونی استارک به وجود آمد که به ریری ویلیامز آموزش دهد که چگونه یک ابرقهرمان باشد.

این سری داستان داشت سعی می کرد به ای سؤال جواب بده که اگر می توانستیم آینده را پیشبینی کنیم، آیا باید جلوی اتفاقات بد آینده را می گرفتیم یا می‌گذاشتم طبیعت کار خودش را بکند؟

#### تونی استارک، مرد آهنی ۲۰۱۹

بعد از این که تونی استارک از مرگ بازگردانده می شود، شرکت استارک آنلیمیتد را تاسیس می‌کند و با تیمش روی پروژه ی اسکیپ، ایجاد یک دنیای مجازی، کار می‌کند. در این دنیا شخصیت پدر و مادرش را نیز به صورت کد های هوش مصنوعی وارد می‌کند، اما ابرشروری به اسم کنترلر این برنامه را هک می‌کند به طوری که میتواند حرکات افراد را هنگامی که در حال بازی هستند کنترل کند، با توزیع اسلحه های واقعی بین این افراد، یک فاجعه جهانی رخ می‌دهد و تعداد بسیار زیادی کشته میشوند. تونی استارک برای پاسخ گویی به خسارات پیش آمده به دادگاه احضار می‌شود، اما دادگاه شک دارد تونی بعد از بازگشت از مرگ و بازنویسی سلول هاش هنوز یک انسان باشه، و نه هوش مصنوعی. در ادامه هنک پیم و اولتران راهی پیدا میکنند تا انسان ها رو با رباط ها ترکیب کنند و تا موجودی کامل بسازند که هم رباطه و هم انسان، اما کارشان مشکل داشت و در نهایت موجوداتی ساختند که نه انسان بودند و نه رباط بلکه هنگی مرده بودند، در این جریان اثبات می‌شود که تونی استارک پس از بازگشت از مرگ در اصل یک هوش مصنوعی بوده. برای همین در نهایت دادگاه شرکت و حقوق زره ها را از تونی می‌گیرد و به برادر ناتنی اش آرنو استارک می‌دهد. تونی استارک که اکنون متوجه شده که یک هوش مصنوعی است فرار می‌کند و هیچ کس از او خبر ندارد.

#### مرد آهنی ۲۰۲۰

در این سری داستان ها برادر ناتنی تونی استارک، آرنو استارک که مدت ها به دلیل بیماری در یک محفظه بستری بود، شرکت و زره او را از روش قانونی تصاحب کرده و مرد آهنی جدید است. او قصد دارد هوش های مصنوعی و انسان ها را با هم متحد کند تا تحت فرماندهی او در برابر مهاجمان فضایی که قرار بود در این سال به زمین حمله کنند ایستادگی کنند. او یک برنامه ی برده سازی برای مطیع کردن هوش های مصنوعی ساخت و می خواست آن را در اینترنت پخش کند. اما تونی استارک که اکنون باور دارد یک هوش مصنوعی است و خود را مارک وان مینامد، جنبش مقاومت هوش های مصنوعی را رهبری کرد تا مانع از پخش این برنامه شود. بعدا دوستان تونی استارک موفق شدند با استفاده از قطعات دی ان ای پدر و مادر ژنتیکی او به روش جدیدی بدنش را بازسازی کنند تا تبدیل به یک آدم واقعی شود. در نهایت مشخص شد این مهاجمان فضایی، تنها ساخته ی ذهن آرنو بوده و وجود خارجی ندارند. بیماری آرنو برگشته و اون دوباره باید در یک محفظه بستری شود. تونی برای آرنو یک دنیای واقعیت مجازی ساخت تا در طول دوره ی بستری بودن دیگر احساس تنهایی نکند.

این یارو هم بسیار اسکل بوده .والا.

نیروها و توانایی‌ها
-------------------

### زره

همچنین ببینید: زره‌های مرد آهنی
مرد آهنی یک زره‌پوش مجهز و برنامه‌ریزی شده ساخته‌است که به او قدرت و مقاومت ابرانسانی، پرواز و تعداد زیادی اسلحه می‌دهد. این زره توسط استارک اختراع و به جز مدت زمان کوتاهی توسط او پوشیده شد. کسانی چون دوست و همکار قدیمی استارک جیمز رودس، هارولد «هپی» هوگان، ادی مارک و مایکل او'برین نیز با هویت مرد آهنی زره‌هایی به تن کردند.

سیستم تسلیحاتی زره در طی سال‌ها عوض شد، اما سلاح اصلی او همیشه اشعه‌هایی از دستکش آهنی‌اش بود. از اسلحه‌های دیگری که تغییر چندانی نکردند می‌توان به: تک پرتوافکن روی سینه‌اش، تیرهای پالسی (که در طول راه انرژی جنبشی جذب می‌کنند)، بمب الکترومغناطیسی و یک سپر انرژی دفاعی که می‌تواند تا ۳۶۰ درجه تعمیم پیدا کند اشاره کرد. دیگر امکانات شامل: تولید فوق-فرئون (معروف به پرتو یخ زننده)، تولید چندین میدان مغناطیسی، ایجاد انفجار صوتی و نمایش هولوگرام‌های سه بعدی می‌شود.

به علاوهٔ زره‌هایی با هدف کلی که استارک می‌پوشد، زره‌هایی مخصوص برای فضانوردی، سفر به اعماق دریا، رادارگریزی و دیگر کارها طراحی شده. او همچنین زره‌های سنگینی چون «خردکنندهٔ هالک» را ساخت. زره خردکنندهٔ هالک از اضافه شدن امکانات زیادی به یکی از زره‌های مقیاس بزرگ قبلی بود تا با افزایش قدرت و دوام آن بتوان با هالک شگفت‌انگیز مبارزه کرد. مدل بعدی، طراحی شده بود تا در برابر ثور استفاده شود و از نابودگر الهام گرفته شده بود و قدرتی جادویی داشت. استارک همچنین یک بسته الکترونیک در دوران جنگ زره‌ها آماد کرد که با نصب شدن روی زره‌های با طراح اصلی استارک، اجزاء اصلی زره را سوزانده و آن را غیرقابل استفاده می‌کرد هرچند این بسته روی زره‌های بعدی غیر کارآمد بود. زره ماشین جنگی نیز که در اختیار جیمز رودس قرار گرفته بود، در اصل یکی از زره‌های مخصوص استارک بود.

در جدیدترین زره‌های استارک، که با زره اکسترمیس شروع می‌شود، زره در داخل استخوان‌های تونی نگهداری می‌شد و برای کنترل آن یک دستگاه شبکه محلی داخل بدنش کاشت شد تا با دستگاه عصبی مرکزی ارتباط برقرار کند. زره مرد آهنی همچنین می‌تواند وزنی بین ۵۰ تا ۵۰۰ تن را بلند کرده یا به‌همان مقدار نیرو وارد وارد کند.

### قدرت‌ها

برای مدتی، به خاطر جایگزین شدن دستگاه عصبی مصنوعی به جای دستگاه عصبی طبیعی استارک، که دچار صدمات شدیدی شده بود، استارک توانایی درک احساس ابرانسانی داشت و از تغییرات فیزیکی بدنش به‌طور کامل آگاه بود.

بعد از مصدومیت شدید استارک در نبرد با مالن، او به سیستم عصبی خود شبه ویروس تکنو-ارگانیک اصلاح شده تزریق کرد. با بازنویسی بدنش، استارک می‌توانست زندگی خود را نگاه داشته، قدرت زوددرمانی پیدا کرده، با بخشی از زره مرد آهنی ادغام شده و می‌توانست با مغز خود تمام زره‌های خود را از راه دور نیز کنترل کند. این قدرت تکنوپاتی به او اجازه می‌داد با تمام وسایل الکترونیکی حتی ماهواره‌ها ارتباط برقرار کند.

طی داستان «تهاجم سری» اکسترمیس توسط ویروسی به صورت فاجعه باری خاموش می‌شود و او را مجبور به استفاده از زره‌های قبلی و محدودیت‌های بیشتر کرد. به‌علاوه، در زمان حملهٔ آزبورن، اکثر امکانات شرکت استارک متوقف شد و او را مجبور به استفاده از زره‌های ضعیفتر کرد.

### توانایی‌ها

تونی استارک یک مخترع نابغه و متخصص در رشته‌های ریاضی، فیزیک، الکترونیک، زیست، منجمی، زمین‌شناسی، شیمی و علوم مهندسی می‌باشد و از رقبای اصلی علمی خود آقای شگفت‌انگیز، هنک پیم و بروس بنر در رشته‌های مهندسی برق و مهندسی مکانیک برتر است. او به عنوان یکی از باهوش‌ترین شخصیت‌های دنیای مارول شناخته می‌شود. او در سن ۱۷ سالگی با نمرات بالا در رشته مهندسی از مؤسسه فناوری ماساچوست (ام‌آی‌تی) فارغ‌التحصیل شد و خودش اطلاعاتی از هوش مصنوعی گرفته تا مکانیک کوانتومی کسب کرد. او می‌تواند از هوش سرشار خود در تمام موقعیت مانند مقابله با دشمنان و تله‌ها بهره برده و از وسایل موجود، به خصوص زره‌اش، در راه‌های غیر متعارف ولی کاربردی استفاده کند. او در دنیای کاری بسیار مورد احترام بوده، می‌تواند به خوبی توجه مردم را در مسائلی چون اقتصاد جذب کند و طی سالیان تقریباً از هیچ چیز، میلیون‌ها دلار درآمد کسب کرده‌است. او همچنین برای وفاداری و توجه به زیر دستانش معروف است. البته او کارمندی را که فروشی پرسود ولی غیرقانونی به دکتر دووم داشت را اخراج کرد. استارک همچنین تلاش می‌کند تا شرکتش دوست محیط زیست باشد.

در مدتی که نمی‌توانست از زره‌اش استفاده کند، توسط کاپیتان آمریکا آموزش مبارزات نظامی دید و توانست در صورت لزوم از خود محافظت کند. او همچنین آموزش هنرهای رزمی را از هپی هوگان (که یک بوکسور حرفه‌ای است) و جیمز رودس (یک خلبان هواپیمای جنگی نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا) دید.

در مجموع، استارک شم کاری و سیاسی بسیار خوبی دارد. در چندین موقعیت او کنترل شرکتش را در میان تصاحب شرکت‌ها از دست داد. به خاطر عضویتش در اشراقیون، حافظ جواهر ابدیت فضا است. این جواهر به صاحبش اجازه می‌دهد تا در هر جایی (یا همه جا) حاضر باشد، هر چیزی را حرکت داده و به دنیاها و فضاهای مختلف ببرد. مرد آهنی هیج وقت از این جواهر، حتی در زمان تهاجم سری و فراری بودنش استفاده نکرد.

گفته می‌شود تونی، یکی از باهوش‌ترین انسانها و البته ابرقهرمانان کمیک‌بوکی است. همچنین ناگفته نماند که طبق گفته سایت سی‌بی‌آر، آی-کیو او، **۱۸۶** است. طبق نظرسنجی مردمی در سال ۲۰۲۰، گفتند که او حتی از ترنس تائو باهوشتر هست. همچنین ناگفته نماند که برخی‌ها می‌گویند ثروت این میلیاردر خوشگذران، **۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰** دلار است. همچنین تونی یک ورزشکار حرفه‌ای‌ست و به سه سبک از هنرهای رزمی مسلط است.

دشمنان
------

مقالهٔ اصلی: لیست دشمنان مرد آهنی
در طی تقریباً شصت سال انتشار، مرد آهنی با تبه‌کاران زیادی مبارزه کرد که یا خط داستان مخصوص به خود را داشتند یا در داستان دیگران پناهنده شده بودند. از مهم‌ترین دشمنان مرد آهنی می‌توان به آهنچی، مرد تیتانیومی، فین فنگ فوم، کریمزن داینامو، مادام مسک، جاستین همر، گوست، شلاق سیاه، ماندارین، اولتران، ویزارد، دیناموی ارغوانی و بیوه سیاه [بعد به قهرمان تبدیل شد] اشاره کرد. در دنیای سینمایی مارول نیز، می‌توان به دشمنانی مانند لوکی، اولتران، گوست، تانوس، (البته فین فنگ فوم و ماندارین که قرار است در فیلم شانگ چی و افسانه ده حلقه حضور پیدا کنند) و آهنچی اشاره کرد.

در دیگر رسانه‌ها
----------------

رابرت داونی جونیور بازیگر شخصیت تونی استارک در افتتاحیه فیلم *مرد آهنی ۲* در مکزیکو سیتی.
در دههٔ ۱۹۶۰ از مرد آهنی در یک سریال کارتونی استفاده شد. در سال ۱۹۷۰ گروه بلک سبث در آلبوم پارانوید از شخصیت مرد آهنی استفاده کرد. در ۱۹۸۱، مرد آهنی تنها به جای تونی استارک در سریال کارتونی تلویزیونی *مرد-عنکبوتی و دوستان شگفت‌انگیزش* ظاهر شد. او دوباره در سریال مخصوص به خود در دهه ۱۹۹۰ در *ساعت اقدام مارول* به همراه چهار شگفت‌انگیز ظاهر شد، رابرت هیس صداگذاری تونی استارک را در این سریال برعهده داشت. استارک همچنین در یک قسمت از سریال *چهار شگفت‌انگیز: بزرگترین ابرقهرمانان دنیا* با نام "بازی‌ها پوسته" بازی کرد. جدا از کتاب‌های کامیک، مرد آهنی در سری بازی‌های ویدئویی شرکت کاپسکام به نام "دربرابر" حضور داشت. این بازی‌ها عبارت اند از: *ابرقهرمانان مارول*، *مارول در برابر کاپسکام: نبرد ابرقهرمانان* به جای ماشین جنگ طلائی و ماشین جنگی فوق زره، *مارول در برابر کاپسکام ۲: عصر جدید ابرقهرمانان"، "مارول دربرابر کاپسکام ۳: امید دو جهان* و *مارول دربرابر کاپسکام ۳ نهایی*. مرد آهنی یک شخصیت قابل بازی در بازی‌های *مرد آهنی*، *کاپیتان آمریکا و انتقام جویان*، *مارول: اتحاد نهایی*، *مارول: اتحاد نهایی ۲* و *اله انتقام جویی مارول: قیام ناقص‌ها* و یک شخصیت غیرقابل بازی در بازی‌های *افسانه مردان ایکس ۲: قیام آخرالزمان* و *دنیای زیرزمینی تونی هاوک* نیز بود. در ۲۰۰۹ سریال کارتونی *مرد آهنی: ماجراهای با زره*، اکثر شخصیت‌ها از جمله تونی استارک، نوجوان هستند. *مارول انیمه* در اکتبر ۲۰۱۰ در ژاپن بر روی آنتن رفت. در این سریال که همکاری بین مارول انیمیشن و مدهاوس می‌باشد استارک، با صدای کیجی هوجیوارا، به ژاپن سفر کرده و با زودیاک مبارزه می‌کند.

در سال ۲۰۰۹، فیلمی با عنوان *مرد آهنی* به کارگردانی جان فاورو و بازیگری رابرت داونی جونیور در نقش تونی استارک منتشر شد. این فیلم نقدهایی مثبت گرفت، فروشی معادل ۳۱۸ میلیون دلار در آمریکا و ۵۷۰ میلیون دلار در جهان داشت. اما بازی ویدئویی برگرفته از این فیلم نقدهایی منفی دریافت کرد. داونی باری دیگر در نقش تونی استارک در فیلم *مرد آهنی ۲* سال ۲۰۱۰ با کارگردانی فاورو ظاهر شد. او در *انتقام‌جویان* سال ۲۰۱۲ و *مرد آهنی ۳* ۲۰۱۳ نیز در همین نقش بازی کرد. داونی همچنین در سال ۲۰۰۸ در فیلم *هالک شگفت‌انگیز*در نقش تونی استارک دیده شد.

ناگفته نماند در سال ۲۰۰۸، قرار بود که تام کروز، نقش شخصیت *تونی استارک* را بازی کند. خودش این ادعا را کرده است که عاشق این نقش بوده ولی به دلایل مختلفی (به خاطر بازی در فیلم و داشتن نقش‌های دیگر)، *جان فاورو*، کارگردان فیلم مرد آهنی ۱، این نقش را به رابرت داونی جونیور داد که البته در آن خوش درخشید.

منابع
-----

1. ↑  «بازیگر «آیرون من»، پردرآمدترین بازیگر جهان - اخبار تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۶-۱۸.
2. ↑  YJC، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان |. «دستمزد ۲۰۰ میلیون دلاری بازیگر "آیرون من"». *خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC*. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۶-۱۸.
3. ↑  جهان|TABNAK، سایت خبری تحلیلی تابناک|اخبار ایران و. «رونمایی از کلکسیون ساعت بازیگر آیرون من». *سایت خبری تحلیلی تابناک|اخبار ایران و جهان|TABNAK*. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۶-۱۸.
4. ↑
5. ↑  "Quiz: Is your 'Iron Man' knowledge iron-clad? - Movies - MSNBC.com". MSNBC. Retrieved 2010–12–28. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)
6. ↑  "iron man «". Graphicpolicy.com. Retrieved 2010–12–28. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)
7. ↑  *Iron Man* Vol. 1, No. 152, November, 1981
8. ↑  *Iron Man* Vol. 1, No. 166, January, 1983
9. ↑  *Iron Man* Vol. 1, No. 123-124, June & July, 1979
10. ↑  *Iron Man* Vol. 1, No. 124, July, 1979
11. ↑  *Iron Man* Vol. 1, No. 125, Aug, 1979
12. ↑  *Iron Man* Vol. 1, No. 128, November, 1979
13. ↑  *Iron Man* Vol. 1, No. 150, September, 1981
14. ↑  *Iron Man* #۱۵۰
15. ↑  *Iron Man* (vol. ۱) #۲۰۰
16. 1 2  *Iron Man* Vol. 3, No. 87,
17. ↑  *Iron Man* Vol. 3, No. 55,July 2002
18. ↑  *New Avengers* #۲.
19. ↑  *Iron Man: The Inevitable*
20. ↑  *New Avengers: Illuminati* No. 1, June 2006
21. ↑  "The Initiative - Marvel.com news". Retrieved 2007–05–24. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)
22. ↑  Fraction, Matt. *The Invincible Iron Man* #۱۰, Marvel Comics
23. ↑  Fraction, Matt. *The Invincible Iron Man* #۱۹, Marvel Comics
24. ↑  Fraction, Matt. *The Invincible Iron Man* #۲۰–۲۴, Marvel Comics
25. ↑  Bendis, Brian Michael. *Siege* #۱, ۲۰۱۰, Marvel Comics
26. ↑  Bendis, Brian Michael. *Siege* #۳, ۲۰۱۰, Marvel Comics
27. ↑  Bendis, Brian Michael. *Siege* #۴, ۲۰۱۰, Marvel Comics
28. ↑  Fraction, Matt. "Stark Resilient Book 1," *The Invincible Iron Man* # ۲۵ (۲۰۱۰), Marvel Comics.
29. ↑  Fraction, Matt. *The Invincible Iron Man* #۲۵–۳۳, ۲۰۱۰–۲۰۱۱, Marvel Comics
30. ↑  *Fear Itself* #۷
31. ↑  Fraction, Matt. *The Invincible Iron Man* #۵۱۰-present, ۲۰۱۱–۲۰۱۲, Marvel Comics
32. ↑  *Invincible Iron Man* Vol.1 Issue 149
33. ↑  *New Avengers: Illuminati #۱*
34. ↑  "Toonzone". Marvel.toonzone.net. Archived from the original on 15 May 2013. Retrieved 2010–12–28. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)
35. ↑  Jim Cordeira (۲۰۰۶–۱۱–۰۶). "Sega and Marvel hook up for Iron Man". Gaming Age. Retrieved 2006–11–06. `{{cite news}}`: Check date values in: `|accessdate=` و `|date=` (help)[*پیوند مرده*]
36. ↑  "Iron Man Anime, T.P. Sakura, K-On!! Promos Streamed".
37. ↑  Jen Yamato (۲۰۰۸–۰۵–۰۱). "Iron Man is the Best-Reviewed Movie of ۲۰۰۸!". *راتن تومیتوس*. IGN Entertainment, Inc. Retrieved 2008–06–21. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` و `|date=` (help)
38. ↑  "Iron Man (۲۰۰۸)". Box Office Mojo. Retrieved 2008–08–12. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)
39. ↑  "Iron Man Reviews (DS)". GameRankings. Retrieved 2008–05–12. `{{cite web}}`: Check date values in: `|accessdate=` (help)

| * ن
* ب
* و
مرد آهنی |
| --- |
| 
* دان هک
* استن لی
* لری لیبر
* جک کربی

 |
| 

| Universe |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Characters | 

|  |  |
| --- | --- |
| Iron Man family | 
* مرد آهنی
* قلب‌آهنی
* پپر پاتز
* ماشین جنگ

 |
| Supporting | 
* انتقام‌جویان
* عنکبوت سیاه
* بتنی کیب
* کاپیتان آمریکا
* F.R.I.D.A.Y.
* رومیکو فوجیکاوا
* نیک فیوری
* گاردزمن
* ماریا هیل
* هپی هوگان
* H.O.M.E.R.
* هالک
* جارویس
* ادوین جارویس
* پپر پاتز
* شیلد
* مرد عنکبوتی
* هاوارد استارک
* ماریا استارک
* ثور
* Riri Williams
* هو ینسین

 |

 |
| Antagonists | 

|  |  |
| --- | --- |
| Main enemies | 
* A.I.M
* Blizzard
* کنترل‌گر
* کریمزن داینامو
* شوالیه وحشت
* فین فنگ فوم
* Firebrand
* گوست
* جاستین همر
* آهنچی
* لیزر زنده
* مادام ماسک
* ماندارین
* Melter
* MODOK
* ارباب جاسوس
* زیک استین
* Temugin
* مرد تیتانیومی
* اولتیمو
* Unicorn
* Whiplash

 |
| Other enemies | 
* آرسنال
* Black Knight
* برادران خونی
* خونسرد
* راهب زرشکی
* Aldrich Killian
* Detroit Steel
* دکتر دووم
* Kearson DeWitt
* قدرت آتش
* Force
* گارگویل خاکستری
* Sasha Hammer
* Hypnotia
* Killer Shrike
* مندروئید
* ماولر
* Midas
* Minotaur
* نورمن آزبورن
* مترسک
* Sunset Bain
* Sunturion
* Technovore
* گردباد
* وونگ-چو
* Yellow Claw

 |

 |

 |

 |
| 

| Media |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Comic books | 

|  |
| --- |
| 
* *Iron Man and Sub-Mariner*
* *Iron Man* (vol. 4)|
* *Enter the Mandarin*
* *Infamous Iron Man*
* *The Invincible Iron Man*
* *Iron Man vs. Whiplash*

 |
| Storylines | 
* "Demon in a Bottle"
* "Doomquest"
* "Armor Wars"
* "Extremis"
* "Civil War"
* "Civil War II"

 |
| مارول نهایی series | 
* *Ultimate Iron Man*
* *Ultimate Human*
* *Ultimate Comics: Armor Wars*
* *Ultimate Comics: Iron Man*

 |

 |
| In other media | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Films | 

|  |  |
| --- | --- |
| Marvel Cinematic Universe | 
* تونی استارک
* *مرد آهنی*
	+ مرد آهنی
* *مرد آهنی ۲*
	+ مرد آهنی ۲
* *مرد آهنی ۳*
	+ مرد آهنی ۳

 |
| 
* Marvel Animated Features
* *Iron Man: Rise of Technovore*

 |

 |
| Television | 
* *The Marvel Super Heroes*
* *Iron Man*
	+ episodes
* *Iron Man: Armored Adventures*
	+ episodes
* *Marvel Anime*

 |
| Video games | 
* *Iron Man / X-O Manowar in Heavy Metal*
* *The Invincible Iron Man*
* *مرد آهنی*
* *مرد آهنی ۲*
* *مرد آهنی ۳: بازی رسمی*
* *Marvel's Iron Man VR*

 |
| Attraction | 
* *Iron Man Experience*

 |

 |
| Alternative versions | 
* Iron Man 2020
* ویژن (مارول کامیکس)
* Ultimate Iron Man
* Incarnations

 |
| Related articles | 
* Avengers Mansion
* Force Works
* Iron Man's armor
	+ other media
* War Machine in other media
* Iron Patriot
* Iron Spider
* Roxxon Energy Corporation
* شیلد
* Stark Industries
* برج استارک
* Iron Man: The Armored Avenger

 |

 |

 |
| 
* رده:مرد آهنی

 |


| * ن
* ب
* و
انتقام‌جویان |
| --- |
| خالقان | 
* استن لی
* جک کربی

 |
| شخصیت‌های اولیه | 
* مرد مورچه‌ای
* کاپیتان آمریکا
* هالک
* مرد آهنی
* ثور
* زنبورک

 |
| دشمنان | 
* آرس
* بارون استراکر
* بارون زمو
* استخوان صلیبی
* نورمن آزبورن
* برادران خونی
* تسک‌مستر
* گردباد
* ونوم
* کارنیج
* دورمامو
* کلکتور
* کنت نفاریا
* دکتر دووم
* افسونگر
* کله‌سرخ
* گرندمستر
* گالاکتوس
* گراویتون
* گریم ماشین‌درو
* ایمورتوس
* کانگ
* کرواس
* لژیون نامیرا
* لژیون مرگبار
* لوکی
* استاد دوزخ
* استادان شیطان
* مگنیتو
* مورگان لی فی
* ماندارین
* نبیولا
* روح فضا
* سوپر-اداپتوید
* هوش افضل
* اسکادران شوم
* ارباب وظیفه
* تانوس
* اولتران

 |
| مراکز فرماندهی | 
* قصر انتقام‌جویان
* جزیره‌ی انتقام‌جویان
* برج انتقام‌جویان

 |
| انواع | 
* ماموران اطلس
* ای-نکست
* انتقام‌‌جویان ای.آی.
* آکادمی انتقام‌جویان
* انتقام‌جویان تاریک
* نیروی کار
* انتقام‌جویان گریت لیکز
* انتقام‌‌جویان توانا
* انتقام‌جویان جدید
* انتقام‌‌جویان سری
* نهایی‌ها
* انتقام‌جویان غیر طبیعی
* انتقام‌جویان سواحل غربی
* انتقام‌جویان جوان

 |
| در دیگر رسانه‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| تلویزیون | 
* *انتقام‌جویان: تا آنجا که مقاومت می‌کنند*
* *انتقام‌جویان: قوی‌ترین قهرمانان زمین*
* *گردآوری انتقام‌جویان*
* *آغاز انتقام‌جویان*

 |
| سینما | 
* *انتقام‌جویان نهایی*
* *انتقام‌جویان نهایی ۲*
* *انتقام‌جویان بعدی: قهرمانان فردا*
* *انتقام‌جویان مارول*
* *انتقام‌جویان: عصر اولتران*
* *انتقام‌جویان: جنگ ابدیت*
* *انتقام‌جویان: پایان بازی*

 |
| بازی‌های ویدئویی | 
* *کاپیتان آمریکا و انتقام‌جویان*
* *انتقام‌جویان در طوفان کیهانی*
* *مارول: یاران انتقام‌جویان*
* *انتقام‌جویان مارول: نبرد برای زمین*
* *لگو انتقام‌جویان مارول*

 |

 |

| * ن
* ب
* و
کاپیتان آمریکا |
| --- |
| 
* جو سایمن
* جک کربی

 |
| Alter egos | 
* کاپیتان آمریکا
* Isaiah Bradley
* William Nasland
* Jeffrey Mace
* William Burnside
* مأمور آمریکا
* باکی بارنز
* فالکون

 |
| شخصیت‌های مکمل | 
* All-Winners Squad
* انتقام‌جویان
* عنکبوت سیاه
* Betsy Ross / Golden Girl
* Bucky
	+ باکی بارنز
	+ Jack Monroe
	+ Rick Jones
	+ ستاره جنگ
	+ ریکی بارنز
* پگی کارتر
* شارون کارتر
* Demolition Man
* Diamondback
* Fabian Stankowicz
* فالکون
* Jack Flag
* Free Spirit
* نیک فیوری
* Howling Commandos
* Invaders
* مرد آهنی
* Rick Jones
* Nomad
* فالکون (کمیک)
* شیلد
* مرد عنکبوتی
* ثور
* ولورین
* Ian Rogers

 |
| دشمنان | 

|  |  |
| --- | --- |
| اصلی | 
* A.I.M.
* آرنیم زولا
* بارون استراکر
* بارون زمو
	+ Heinrich Zemo
	+ هلموت زیمو
* Batroc the Leaper
* استخوان صلیبی
* Doctor Faustus
* Flag-Smasher
* Grand Director
* HYDRA
* Machinesmith
* وایپر
* MODOK
* کله‌سرخ
* Secret Empire
* Serpent Society
* Serpent Squad
* سین
* تسک‌مستر
* باکی بارنز

 |
| Snake-themed | 
* Anaconda
* Asp
* Black Mamba
* Black Racer
* Boomslang
* Bushmaster
* Coachwhip
* کبرا
* Constrictor
* Copperhead
* Cottonmouth
* Death Adder
* Diamondback
* Eel
* Fer-de-Lance
* Princess Python
* Puff Adder
* Rattler
* Rock Python
* Sidewinder
* Viper

 |
| سایر | 
* Armadillo
* Baron Blood
* Blackwing
* Cutthroat
* Doughboy
* Dredmund the Druid
* Everyman
* Hate-Monger
* جک اولنترن
* الکساندر لوکین
* آقای هاید
* MODAM
* Mother Night
* Nefarius/Moonstone
* Nightshade
* Nuke
* Porcupine
* مترسک
* Scourge of the Underworld
* Sleeper
* Slug
* Superia
* Vermin
* Watchdogs

 |

 |
| انتشارات | 
* *Captain America*
* *Captain America* (vol. 5)|
* *Captain America: Reborn*
* *Captain America and the Falcon*
* *Fallen Son: The Death of Captain America*
* *Truth: Red, White & Black*
* *Tales of Suspense*
* *Adventures of Captain America*
* *Captain America and Nick Fury: Blood Truce*
* *Captain America and Nick Fury: The Otherworld War*
* *Captain America: White*

 |
| Storylines | 
* "Captain America: The Captain"
* "Civil War"
* "The Death of Captain America"

 |
| در سایررسانه‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| Film | 
* *Captain America* (1944 serial)|
* *کاپیتان آمریکا* (1990)
* *کاپیتان آمریکا: نخستین انتقام‌جو*
	+ نخستین انتقام‌جو
* *کاپیتان آمریکا: سرباز زمستان*
	+ soundtrack
* *کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی*
	+ soundtrack
* استیو راجرز

 |
| تلویزیونی | 
* *The Marvel Super Heroes*
* *Captain America* (1979)
* *Captain America II: Death Too Soon* (1979)
* "The Capture of Captain America"

 |
| بازی‌های ویدئویی | 
* *Captain America in: The Doom Tube of Dr. Megalomann*
* *The Amazing Spider-Man and Captain America in Dr. Doom's Revenge!*
* *Captain America and The Avengers*
* *کاپیتان آمریکا: ابرسرباز*

 |

 |
| متفرقه | 
* Alternative versions
	+ رؤیای آمریکایی
	+ Ultimate Captain America
* Captain America's shield
* Iron Patriot

 |
| 
* رده:کاپیتان آمریکا

 |


| * ن
* ب
* و
بیوه سیاه |
| --- |
| شخصیت‌ها | 
* Claire Voyant
* بیوه سیاه
* یلنا بلووا

 |
| شخصیت‌های مکمل | 
* مرد آهنی
* کاپیتان آمریکا
* کریمزن داینامو
* دردویل
* نیک فیوری
* شاهین‌چشم
* ماریا هیل
* مرغ مقلد
* باکی بارنز
* فالکون

 |
| تیم‌ها | 
* انتقام‌جویان
	+ Mighty
	+ Secret
* Champions
* Heroes for Hire
* Lady Liberators
* عنکبوت سیاه (شخصیت کمیک)
* شیلد
* صاعقه‌ها

 |
| دشمنان | 
* A.I.M.
* Black Spectre
* Damon Dran
* HYDRA
* Femizons
* Red Guardian
* Snapdragon
* تسک‌مستر
* وایپر

 |
| انتشارات | 
* *Amazing Adventures*
* *Marvel Fanfare*
* *Fury/Black Widow: Death Duty*
* *The Twelve*
* *Widowmaker*

 |
| در سایررسانه‌ها | 
* *Avengers Confidential: Black Widow & Punisher*
* *بیوه سیاه*

 |
| مقالات مرتبط | 
* Alternative versions of Black Widow
* بیوه سیاه (شخصیت کمیک)

 |
| 
* **بیوه سیاه**

 |

| * ن
* ب
* و
جک کربی |
| --- |
| Bibliography |
| Marvel Comics | 
* *2001: A Space Odyssey*
* مرد جاذب
* آدام وارلاک
* Agatha Harkness
* Alicia Masters
* *Amazing Adventures*
* Amphibion
* انایلوس
* انت‌من / Giant-Man
	+ هنک پیم
* آرنیم زولا
* آسگارد
* *Astonishing Tales*
* Attuma
* انتقام‌جویان
* Avengers Mansion
* Awesome Android
* بالدر
* بارون استراکر
* بارون زمو
	+ Heinrich Zemo
* Batroc the Leaper
* Baxter Building
* Betsy Ross
* بتی راس
* پلنگ سیاه
* Blastaar
* بلاب
* بومرنگ
* Brother Tode
* انجمن جهش‌یافتگان شرور
* Bucky
	+ باکی بارنز
* Burner
* کاپیتان آمریکا
	+ shield
* سلستیال
* سیریبرو
* Circus of Crime
* Contemplator
* مکعب کیهانی
* Crusaders
* سیتوراک
* دیلی بیوگل
* Danger Room
* Deviant
* Devil Dinosaur
* نابودگر
* Diablo
* دکتر دووم
* Doctor Druid
* Doctor Faustus
* Doughboy
* Dragon Man
* Dredmund the Druid
* Egghead
* ایگو سیاره زنده
* Elektro
* افسونگر
* Enclave
* Erik Josten
* اترنالز (کمیک)
	+ Druig
	+ Forgotten One
	+ Ikaris
	+ Makkari
	+ سرسی
	+ Sprite
	+ تینا
	+ Zuras
* جلاد
* Fafnir
* چهار شگفت‌انگیز
	+ مشعل انسانی
	+ زن نامرئی
	+ آقای شگفت‌انگیز
	+ تینگ
* Fantasticar
* Fenris Wolf
* فین فنگ فوم
* Fixer
* Forbush Man
* فرانکلین ریچاردز
* Franklin Storm
* چهار وحشتناک
* گالاکتوس
* آسگارد (کمیک)
* Goom
* Gorgilla
* گارگویل خاکستری
* گروت
* Growing Man
* H.E.R.B.I.E.
* Hate-Monger
* هایمدال
* هلا
* هلی کریر
* تکامل عالی
* Hippolyta
* هالک
* Hulk Robot
* HYDRA
* ایمورتوس
* Impossible Man
* Inhumans
	+ بلک بولت
	+ کریستال
	+ گورگون
	+ Karnak
	+ Lockjaw
	+ ماکسیموس
	+ مدوسا
	+ Triton
* مرد آهنی
	+ armor
* It! The Living Colossus
* جین فاستر
* جاسپر سیت ول
* *Journey into Mystery*
* منهدم‌کننده
* Ka-Zar
* Kala
* کانگ فاتح
* Karkas
* Karnilla
* کلا
* Krang
* Kree
	+ Ronan the Accuser
	+ Sentry
	+ Supreme Intelligence
* Kro
* لاتوریا
* لافی
* Lifter
* Limbo
* لوکی
* Lucifer
* Machine Man
* Mad Thinker
* مگنیتو
* انسان-هیولا
* منگوگ
* استادان شیطان
* Mentallo
* Miracle Man
* MODOK
* Mole Man
* مولکول من
* Monsteroso
* Moon-Boy
* Mastermind
* موقعیت‌منفی
* New Men
* نیک فیوری
* Norn Stones
* اودین
	+ Odinsword
* Olympians
	+ آرس
	+ Artemis
	+ Athena
	+ Hera
	+ هرکول
	+ Hermes
	+ پلوتون
	+ زئوس
* Orrgo
* Painter
* پگی کارتر
* Peepers
* Plunderer
* Power Broker
* Psycho-Man
* Puppet Master
* کوئیک سیلور
* مرد رادیواکتیوی
* Randall Darby
* Rawhide Kid
* Red Ghost
* کله‌سرخ
* Resistants
* Rick Jones
* Ringmaster
* شیلد
* Savage Land
* اسکارلت ویچ
* Scorpion
* Secret Empire
* Sentinel
	+ Master Mold
	+ Bolivar Trask
* شارون کارتر
* سیف
* موج‌سوار نقره‌ای
* *Sgt. Fury and his Howling Commandos*
	+ Dino Manelli
	+ Dum Dum Dugan
	+ Gabe Jones
	+ Happy Sam Sawyer
	+ Howling Commandos
	+ Izzy Cohen
	+ Junior Juniper
	+ Pinky Pinkerton
	+ Rebel Ralston
* Skrull
	+ Dorrek VII
	+ Morrat
	+ Super-Skrull
* Sleeper
* Slither
* Space Phantom
* Stark Industries
* برج استارک
* *Tales of Suspense*
* *Tales to Astonish*
* غریبه
* Subterranea
* Super-Adaptoid
* سورت
* T'Chaka
* *The Galactus Trilogy*
* *The Incredible Hulk*
* ثور
	+ میولنیر
* تاندربولت راس
* Toad
* Trapster
* Tricephalous
* آسگارد (کمیک)
* Tumbler
* Tutinax
* Two-Gun Kid
* تیر
* Tyrannus
* اولیک
* Ultimate Nullifier
* *مردان-ایکس غیرطبیعی*
* تک-ذهن
* Unicorn
* Unus the Untouchable
* Vanisher
* Vision
* آسگارد (کمیک)
* واکاندا
* Warriors Three
	+ Fandral
	+ Hogun
	+ Volstagg
* واسپ
* Watchers
	+ آتو (کمیک)
* گردباد
* Willie Lumpkin
* ویزارد
* Wonder Man
* وونگ-چو
* اوراقچی
* Wyatt Wingfoot
* X-Mansion
* مردان ایکس
	+ فرشته
	+ بیست
	+ سایکلاپس
	+ آیس‌من
	+ جین گری
	+ پروفسور ایکس
* Yancy Street Gang
* یمیر
* Young Allies
* Yuri Topolov
* Zabu
* زارکو

 |
| DC Comics | 
* *1st Issue Special*
* Agent Axis
* Anti-Life Equation
* Apokolips
	+ دارک‌ساید
	+ Darkseid's Elite
	+ Deep Six
	+ دیساد
	+ Devilance
	+ Doctor Bedlam
	+ Female Furies
		- Bernadeth
		- Gilotina
		- لاشینا
		- Mad Harriet
		- Stompa
	+ Glorious Godfrey
	+ گرنی گودنس
	+ Heggra
	+ Justifiers
	+ کالیباک
	+ Kanto
	+ Mantis
	+ Parademons
	+ استپن‌ولف
	+ Tigra
	+ Virman Vundabar
* Atlas
* Black Racer
* Boom tube
* Boy Commandos
* Bruno Mannheim
* Challengers of the Unknown
	+ Ace Morgan
	+ Red Ryan
* Crazy Quilt
* Dabney Donovan
* Dan Turpin
* Dingbats of Danger Street
* Dubbilex
* اتریگن
* Fourth World
* Funky Flashman
* Global Peace Agency
	+ OMAC
* Guardian
* Himon
* *House of Secrets*
* Infinity-Man
* Intergang
* Jed Walker
* Kamandi
* Klarion the Witch Boy
* Kobra
* Manhunter
* Manhunters
* مترون (کمیک)
* Morgan Edge
* Morgaine le Fey
* Mother Box
* Mr. Scarlet
* Newsboy Legion
* New Gods
* نیو جنسیس
	+ Bekka
	+ بیگ باردا
	+ Forager
	+ Forever People
	+ هایفادر
	+ Lightray
	+ مستر میراکل
	+ اوریون
* Oberon
* Project Cadmus
* Sandman (Garrett Sanford)|
* Shilo Norman
* Sonny Sumo
* Source
* *Star Spangled Comics*
* Super-Cycle
* *Superman's Pal Jimmy Olsen*
* *Super Powers*
* Urgrund
* *Weird Mystery Tales*

 |
| Other | 
* *Black Magic*
* *Boys' Ranch*
* *Captain 3-D*
* *Captain Glory*
* *Captain Victory and the Galactic Rangers*
* *Destroyer Duck*
* *The Double Life of Private Strong*
* *Fighting American*
* *The Fly*
* *Headline Comics*
* *Jack Kirby's Galactic Bounty Hunters*
* *Justice Traps the Guilty*
* The Kirbyverse
* *My Date Comics*
* *Our Fighting Forces*
* Secret City Saga
* *Silver Star*
* *Sky Masters*
* *Street Code*
* *Young Love*
* *Young Romance*

 |
| Television work | 
* *The Centurions*
* *Goldie Gold and Action Jack*
* *Mister T*
* *Thundarr the Barbarian*

 |
| Related articles | 
* Kirby Krackle
* استن لی
* جو سایمن
* Mainline Publications
* *Kirby: Genesis*
* *Kirby: King of Comics*

 |
|   |


| * ن
* ب
* و
نیک فیوری |
| --- |
| 
* استن لی
* جک کربی

 |
| شخصیت‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| حامیان | 
* Valentina Allegra de Fontaine
* Dum Dum Dugan
* Gabe Jones
* Rebel Ralston
* Junior Juniper
* Pinky Pinkerton
* Eric Koenig
* Nick Fury Jr.
* پانیشر
* Happy Sam Sawyer
* شارون کارتر
* جاسپر سیت ول
* ماریا هیل
* مرد آهنی
* کاپیتان آمریکا
* باکی بارنز
* بیوه سیاه
* شاهین‌چشم
* ولورین (شخصیت)
* Clay Quartermain
* فالکون (کمیک)
* مرغ مقلد (کمیک)
* انتقام‌جویان (کمیک)

 |
| دشمنان | 
* A.I.M.
* بارون استراکر
* بارون زمو
	+ Heinrich Zemo
	+ هلموت زیمو
* Centurius
* دکتر دووم
* Hate-Monger
* Hydra
* Madame Hydra
	+ وایپر (مادام هیدرا)
* Mitchell Carson
* نورمن آزبورن
* کله‌سرخ
* Scorpio
* Super-Patriot
* Werner von Strucker

 |

 |
| شخصیت‌ها | 
* Howling Commandos
* شیلد (کمیک)
* Team White

 |
| کمیک‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ongoing | 
* *Sgt. Fury and his Howling Commandos*
* *Nick Fury, Agent of S.H.I.E.L.D.*
	+ 1965 feature
* *Secret Warriors*
* *Nick Fury's Howling Commandos*
* *Nick Fury*

 |
| Miniseries and storylines | 
* *Nick Fury vs. S.H.I.E.L.D.*
* *Fury of S.H.I.E.L.D.*
* *Fury/Agent 13*
* Ennis
	+ *Fury* (2001)
	+ *Fury: Peacemaker*
	+ *Fury: My War Gone By*
* *Avengers 1959*
* *Battle Scars*
* *Nick Fury, Agent of Nothing*
* *Original Sin*
* *Fury's Big Week*

 |
| Graphic novels and one-shots | 
* *Fury* (1994)
* *Fury: S.H.I.E.L.D. 50th Anniversary*
* *Wolverine/Nick Fury*
	+ *The Scorpio Connection*
	+ *Bloody Choices*
	+ *Scorpio Rising*
* *Marvel Knights: Double Shot #2 "Nick’s World"*
* *Fury/Black Widow: Death Duty*
* *Captain America and Nick Fury: Blood Truce*
* *Captain America and Nick Fury: The Otherworld War*
* *Sgt. Fury & his Howling Commandos: Shotgun Opera*

 |

 |
| در سایررسانه‌ها media | 
* *Nick Fury: Agent of S.H.I.E.L.D.*
* *Nick Fury, Agent of S.H.I.E.L.D.: Empyre*
* "For Your Eye Only"

 |
| مرتبط | 
* Life Model Decoy
* Dirk Anger
* Jim Steranko
* *Strange Tales*
* Alternative versions
	+ Ultimate Nick Fury

 |
| 
* **رده:نیک فیوری (شخصیت کمیک)**

 |

| * ن
* ب
* و
شخصیت‌های مرد عنکبوتی |
| --- |
| خانواده مرد عنکبوتی | 

|  |  |
| --- | --- |
| با هویت مخفی | 
* مرد عنکبوتی
* اسپایدر وومن
* اسکارلت اسپایدر
* Spider-Girl

 |
| با هویت عمومی | 
* پیتر پارکر
* بن ریلی
* جسیکا درو
* Julia Carpenter
* Miguel O'Hara
* کین پارکر
* Mattie Franklin
* Anya Corazon
* مک گارگان
* مایلز مورالز
* اتو اکتاوویوس
* سیلک
* گوئن استیسی

 |

 |
| شخصیت های مکمل | 

|  |  |
| --- | --- |
| شخصیت های مکمل اصلی | 
* Liz Allan
* زن‌عمو می
* Betty Brant
* ادی براک
* گربه سیاه
* Carlie Cooper
* دردویل
* Jean DeWolff
* Glory Grant
* مارمولک
* چهار شگفت‌انگیز
* شنل و خنجر
* جیمز جونا جیمسون
* John Jameson
* ند لیدز
* مادام وب
* موربیوس
* هری آزبورن
* Richard and Mary Parker
* Randy Robertson
* Robbie Robertson
* George Stacy
* گوئن استیسی
* فلش تامپسون
* عمو بن
* Ben Urich
* مری جین واتسون

 |
| دیگران | 
* Sally Avril
* Martha Connors
* Billy Connors
* ان ویینگ
* Jefferson Davis
* Ezekiel
* Vanessa Fisk
* Vin Gonzales
* Walter Hardy
* Ashley Kafka
* Anna Maria Marconi
* Kenny McFarlane
* Max Modell
* نورمی آزبورن
* Yuri Watanabe
* Sarah Stacy
* Steel Spider
* Debra Whitman

 |
| شخصیت های خنثی | 
* ضد-ونوم
* بیتل
* گربه سیاه
* بومرنگ
* Cardiac
* ددپول
* گرین گابلین
	+ هری آزبورن
* موربیوس
* کراون شکارچی
* پرولر
* مانیا
* Puma
* پانیشر
* Razorback
* Rocket Racer
* سمور نقره‌ای
* مرد شنی
* تاکسین
* فلش تامپسون
* ونوم
	+ ادی براک
* Will o' the Wisp

 |
| متحدان در جهان مشترک | 
* انت‌من
	+ هنک پیم
	+ انت‌من
* بیوه سیاه
* انتقام‌جویان
* پلنگ سیاه
* بلید
* کاپیتان آمریکا
* کارول دنورز
* دردویل
* ددپول
* مدافعان
* دکتر استرنج
* چهار شگفت‌انگیز
	+ آقای شگفت‌انگیز
	+ زن نامرئی
	+ مشعل انسانی
	+ تینگ
* Firestar
* Future Foundation
* روح‌سوار
	+ روح‌سوار (جانی بلیز)
	+ Danny Ketch
* نگهبانان کهکشان
	+ استار-لرد
	+ گامورا
	+ درکس د دسترویر
	+ راکت راکون
	+ گروت
	+ مانتیس
* هالک
* آیس‌من
* آیرون فیست
* مرد آهنی
* لوک کیج
* شوالیه ماه
* انتقام‌جویان جدید
* نیک فیوری
* پانیشر
* شیلد
* Spider-Army/Web-Warriors
* ثور
* واسپ
* ولورین
* مردان ایکس

 |

 |
| دشمنان | 

|  |  |
| --- | --- |
| دشمنان اصلی | 
* بیتل
	+ ابنر جنکینز
* گربه سیاه
* کارنیج
	+ کلتوس کسدی
* آفتاب‌پرست
* دکتر اختاپوس
* الکترو
* گرین گابلین
	+ نورمن آزبورن
* کله‌چکشی
* هاب گابلین
* هیدرومن
* جاکال
* هری آزبورن
* کینگ‌پین
* کراون شکارچی
* لیزارد
* مفیستو
* مستر نگاتیو
* موربیوس
* میستریو
* راینو
* مرد شنی
* مک گارگان
* شوکر
* Tinkerer
* تومستون
* ونوم
	+ ادی براک
	+ مک گارگان
* کرکس

 |
| جنایتکاران | 
* Big Man
	+ Frederick Foswell
* Burglar
* Crime Master
* Enforcers
	+ Fancy Dan
	+ Montana
	+ Ox
* Man Mountain Marko
* کینگ‌پین
* Rose
	+ Richard Fisk
* Silvermane

 |
| دانشمندان | 
* Jonas Harrow
* Alistair Smythe
* Spencer Smythe
* Mendel Stromm
* Tinkerer

 |
| سایرابرشروران | 
* Arcade
* بیتل
	+ ابنر جنکینز
	+ Leila Davis
	+ Janice Lincoln
* Big Wheel
* Black Tarantula
* Bloodshed
* بومرنگ
* Bushwacker
* Calypso
* کاریون
* Cyclone
* دیمو گابلین
* دکتر دووم
* همزاد عنکبوتی
* Dracula
* Foreigner
* Gibbon
* Gladiator
* Gog
* Grey Goblin
* Grim Hunter
* Grizzly
* Hippo
* Human Fly
* Hypno-Hustler
* جک اولنترن
	+ جیسون مسندیل
* منهدم‌کننده
* Kangaroo
* Living Brain
* Lobo Brothers
* Looter
* Kraven the Hunter
* Kraven the Hunter
* Lady Octopus
* Leap-Frog
* مرد-بوفالویی
* Man-Wolf
* Masked Marauder
* Massacre
* مفیستو
* Menace
* آقای هاید
* Molten Man
* Morlun
* Overdrive
* جغد
* Ringer
* مترسک
* Scorcher
* Scream
* Screwball
* Shathra
* شیریک
* Sin-Eater
* Slyde
* Speed Demon
* Spider Queen
* Spot
* Stegron
* پاعصایی
* Swarm
* Tarantula
* تسک‌مستر
* Trapster
* تایفوید مری
* Phil Urich
* Vermin
* Walrus
* White Rabbit

 |
| تیم‌ها | 
* A.I.M.
* Circus of Crime
* انتقام‌جویان تاریک
* Enforcers
* Femme Fatales
* چهار وحشتناک
* H.A.M.M.E.R.
* Hand
* Inheritors
* Life Foundation
* Maggia
* شش خبیث
	+ List of members
* Sinister Syndicate
* Spider-Slayer
	+ List of Spider-Slayers
* Wrecking Crew

 |

 |
| نسخه‌های جایگزین | 

|  |  |
| --- | --- |
| مرد عنکبوتی | 
* مایلز مورالز
* Spider-Girl
* Spider-UK
* Spider-Ham
* Spider-Man 2099
* مرد عنکبوتی نوآر
* Spider-Man
* Peni Parker
* Spider-Punk
* *Marvel Mangaverse* version
* Spider-Man
* زن عنکبوتی
* مرد عنکبوتی نهایی مارول

 |
| دیگران | 
* Mary Jane Watson
* Green Goblin
* Venom

 |

 |
| در رسانه دیگر | 
* Firestar
* Gentleman
* مرد عنکبوتی
* *Spider-Man* (1994 TV series) characters
* *The Spectacular Spider-Man* characters

 |
| موضوعات دیگر | 
* گابلین خاکستری
* سیمبیوت
* Slingers

 |
| 
* **رده:شخصیت‌های مرد عنکبوتی**

 |

| * ن
* ب
* و
تانوس |
| --- |
| 
* جیم استرالین

 |
| Supporting | 
* انایلوس
* فرقه سیاه
	+ Black Dwarf
	+ Black Swan
	+ کوروس گلیو
	+ Ebony Maw
	+ پروکسیما میدنایت
	+ Supergiant
* چیتاوری
* دث
* Infinity Watch
* مفیستو
* Tyrant

 |
| Antagonists | 
* آدام وارلاک
* فرشته
* انت‌من
	+ هنک پیم
	+ انت‌من
* انتقام‌جویان
* بیست
* بیاندر
* پلنگ سیاه
* عنکبوت سیاه
* بلید
* کاپیتان آمریکا
* Captain Marvel
* کارول دنورز
* کلکتور
* کلوسوس
* سایکلاپس
* دردویل
* ددپول
* دکتر دووم
* دکتر استرنج
* درکس د دسترویر
* ایگو سیاره زنده
* فالکون
* چهار شگفت‌انگیز
	+ آقای شگفت‌انگیز
	+ زن نامرئی
	+ مشعل انسانی
	+ تینگ
* گالاکتوس
* گامبیت
* گامورا
* روح‌سوار (جانی بلیز)
* گرندمستر
* نورمن آزبورن
* گروت
* نگهبانان کهکشان
* شاهین‌چشم
* هرکول
* هالک
* آیس‌من
* Inhumans
* آیرون فیست
* مرد آهنی
* جسیکا جونز
* Jubilee
* Ka-Zar
* کیتی پراید
* Kree
* Kronos
* لوکی
* لوک کیج
* مگنیتو
* مانتیس
* Mentor
* مرغ مقلد
* مون‌دراگون
* شوالیه ماه
* نیمور
* نبیولا
* نیک فیوری
* نایت‌کرالر
* Nova
* اودین
* جین گری
* پروفسور ایکس
* سایلاک
* پانیشر
* Quasar
* کوئیک سیلور
* راکت راکون
* روگ
* Ronan the Accuser
* اسکارلت ویچ
* موج‌سوار نقره‌ای
* هالک-دخت
* شیلد
* مرد عنکبوتی
* اسپایدر وومن
* دختر سنجابی
* Starfox
* استار-لرد
* استورم
* ثور
* Tigra
* آتو (کمیک) the Watcher
* اولتران
* والکیری
* ونوم
* ویژن
* ماشین جنگ
* واسپ
* باکی بارنز
* ولورین
* مردان ایکس
* یاندو

 |
| Storylines | 
* *The Thanos Quest*
* *دستکش بی‌نهایت*
* *The Infinity War*
* *The Infinity Crusade*
* *Infinity Abyss*
* *Annihilation*
* *The Thanos Imperative*
* *Thanos Rising*
* *Infinity*

 |
| Related | 
* Deviant
* اترنالز (کمیک)
* Titan
* مکعب کیهانی
* سنگ‌های قیمتی ابدیت

 |


| * ن
* ب
* و
هالک |
| --- |
| 
* استن لی
* جک کربی

 |
| خانواده هالک | 
* هالک
* هالک-دخت
* Skaar
* رد هالک
	+ تاندربولت راس
	+ Robert Maverick
* A-Bomb (Rick Jones)|
* هالک-دخت
* Hiro-Kala
* بتی راس
* آماندوس چو
* Weapon H

 |
| شخصیت‌هایمکمل | 
* Amphibion
* انتقام‌جویان
* کاپیتان آمریکا
* Doc Samson
* Gamma Corps
* Glorian
* مرد آهنی
* Jarella
* Jim Wilson
* Marlo Chandler
* نیمور
* Pantheon
* Rebecca Banner
* ثور
* Warbound
	+ Caiera
	+ Elloe Kaifi
	+ Hiroim
	+ Korg
	+ Miek
	+ No-Name
* ولورین

 |
| دشمنان | 

|  |  |
| --- | --- |
| Common villains | 
* بیزاری
* مرد جاذب
* Bi-Beast
* Gargoyle
* لیدر
* Maestro
* Tyrannus
* U-Foes
* Wendigo
* Zzzax

 |
| دشمنان گروه | 
* Alpha Flight
* Circus of Crime
* Hulkbusters
* Intelligencia
* Riot Squad
* صاعقه‌ها

 |
| سایر دشمنان | 
* بومرنگ
* Brian Banner
* Cobalt Man
* Constrictor
* Devil Hulk
* Flux
* Gargoyle
* Galaxy Master
* Glob
* Gremlin
* گارگویل خاکستری
* Halflife
* Hammer and Anvil
* John Ryker
* منهدم‌کننده
* Killer Shrike
* Madman
* انسان-هیولا
* ماکسیموس
* Metal Master
* Missing Link
* آقای هاید
* Moonstone
* Nightmare
* Ogress
* Piecemeal
* Psyklop
* Puffball Collective
* Ravage
* Red King
* راینو
* Super-Adaptoid
* Talos the Untamed
* Trauma

 |
| رقبای بی‌طرف | 
* Doc Samson
* Glenn Talbot
* Hulkbuster suit (مرد آهنی)
* نیمور
* Sabra
* Sasquatch
* تینگ
* ثور
* تاندربولت راس
* ولورین

 |

 |
| تلویزیونی | 

|  |  |
| --- | --- |
| Live action | 
* *The Incredible Hulk* (1977–1982)
	+ episodes
	+ soundtrack
	+ home video releases
* *The Incredible Hulk Returns*
* *The Trial of the Incredible Hulk*
* *مرگ هالک شگفت‌انگیز*

 |
| پویانمایی | 
* *The Marvel Super Heroes* (1966)
* *The Incredible Hulk* (1982–1983) (characters)
* *The Incredible Hulk* (1996–1997)
* *Hulk and the Agents of S.M.A.S.H.* (episodes)

 |

 |
| فیلم‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| Live action | 
* *هالک* (2003)
* *هالک شگفت‌انگیز* (2008)
	+ هالک شگفت‌انگیز
* بروس بنر

 |
| Animation | 
* Marvel Animated Features
* *قهرمانان متحد*
* *Where Monsters Dwell*

 |

 |
| بازیهای ویدئویی | 
* *Questprobe featuring the Hulk*
* *The Incredible Hulk* (1994)
* *The Pantheon Saga*
* *Hulk* (2003)
* *Ultimate Destruction*
* *هالک شگفت‌انگیز* (2008)

 |
| عناوین | 
* *The Incredible Hulk*
* *Hulk Comic*
* *The End*
* *The Manga*
* *Tales to Astonish*
* *The Rampaging Hulk*
* *5 Ronin*

 |
| Storylines | 
* "Planet Hulk"
* "World War Hulk"
* "Fall of the Hulks"
* "World War Hulks"

 |
| مقالات مرتبط | 
* *The Incredible Hulk* (comic strip)|
* Other versions
	+ Ultimate Hulk
	+ Hulk 2099
	+ Tyrone Cash
* Hulk Hands
* The Incredible Hulk
* The Incredible Hulks
* Hulk Classics

 |
| 
* **هالک**

 |


| * ن
* ب
* و
شخصیت‌های مارول |
| --- |
| قهرمانان | 
* Agents of Atlas
* Annihilators
* انت‌من
	+ هنک پیم
	+ انت‌من
* فرشته
* انتقام‌جویان
* بانشی
* بیست
* بتا ری بیل
* شوالیه سیاه
* پلنگ سیاه
* عنکبوت سیاه
* بلید
* کیبل
* کاپیتان آمریکا
* Captain Britain
* کارول دنورز
* کلوسوس
* سایکلاپس
* دردویل
* ددپول
* مدافعان
* دکتر استرنج
* Excalibur
* چهار شگفت‌انگیز
	+ آقای شگفت‌انگیز
	+ زن نامرئی
	+ مشعل انسانی
	+ تینگ
* Firestar
* گامبیت
* روح‌سوار
	+ روح‌سوار (جانی بلیز)
	+ Danny Ketch
* نگهبانان کهکشان
	+ استار-لرد
	+ گامورا
	+ درکس د دسترویر
	+ گروت
	+ راکت راکون
* شاهین‌چشم
* Heroes for Hire
* هالک
* آیس‌من
* آیرون فیست
* مرد آهنی
* جسیکا جونز
* Jubilee
* Ka-Zar
* Karima Shapandar
* لوک کیج
* Midnight Sons
* Misty Knight
* شوالیه ماه
* انتقام‌جویان جدید
* New Warriors
* نیک فیوری
* نایت‌کرالر
* Nova
	+ Richard Rider
	+ نوا
* جین گری
* پروفسور ایکس
* سایلاک
* پانیشر
* Rockslide
* روگ
* شیلد
* موج‌سوار نقره‌ای
* مرد عنکبوتی
* Spider-Man 2099
* استورم
* Sunfire
* ثور
* ولورین
* مردان ایکس

 |
| دشمنان | 
* بیزاری
* Abraham Cornelius
* مرد جاذب
* Acolytes
* A.I.M.
* Air-Walker
* Alexander Bont
* Alliance of Evil
* Alistair Smythe
* Angar the Screamer
* انایلوس
* آپوکالیپس
* Apocalypse Twins
* Arcade
* Armadillo
* Armless Tiger Man
* آرنیم زولا
* Asbestos Man
* Attuma
* Avalanche
* Awesome Android
* بارون موردو
* بارون استراکر
* بارون زمو
* Bastion
* Batroc
* Beetle
* بیاندر
* Bi-Beast
* گربه سیاه
* سیاه‌قلب
* Black Knight
* فرقه سیاه
* Black Spectre
* Black Tom Cassidy
* Blastaar
* Blizzard
* بلاب
* Bloodaxe
* ولورین (کتاب کامیک)
* برادران خونی
* Blue Streak
* بومرنگ
* Boomslang
* Bonebreaker
* Brent Jackson
* Brian Banner
* Bron-Char
* Brood
* انجمن جهش‌یافتگان شرور
* Brynocki
* بولزآی
* Byrrah
* Cabal
* Cameron Hodge
* Captain Atlas
* کارنیج
	+ کلتوس کسدی
* Cassandra Nova
* آفتاب‌پرست
* Chemistro
* چیتاوری
* Church of Humanity
* Circus of Crime
* Clan Akkaba
* Cobalt Man
* کلکتور
* Commander Kraken
* Condor
* Constrictor
* Corruptor
* کنت نفاریا
* Crime Master
* Crossbones
* Crossfire
* Cutthroat
* Cyber
* D'Ken
* انتقام‌جویان تاریک
* Dark Riders
* David Moreau
* Deathbird
* Deathurge
* Demon Bear
* نابودگر
* Devil Hulk
* Devos the Devastator
* Diamondback
* Dire Wraiths
* دکتر دووم
* Doctor Faustus
* Doctor Minerva
* دکتر اختاپوس
* Doctor Sun
* Doomsday Man
* دونالد پیرس
* دورمامو
* Dracula
* Dragon Man
* Dredmund the Druid
* Dweller-in-Darkness
* Ebony Maw
* ایگو سیاره زنده
* الکترو
* Emplate
* افسونگر
* Enclave
* Enforcers
* اریک کیلمونگر
* جلاد
* Exodus
* Externals
* Fabian Cortez
* Factor Three
* Fenris
* Fenris Wolf
* فین فنگ فوم
* Firelord
* Flag-Smasher
* Freedom Force
* چهار وحشتناک
* گالاکتوس
* Gamma Corps
* گوست
* Glenn Talbot
* گرندمستر
* Graviton
* گرین گابلین
	+ نورمن آزبورن
* Gregory Herd
* گارگویل خاکستری
* Grim Hunter
* Grim Reaper
* Grizzly
* Growing Man
* Guilt Hulk
* Hala the Accuser
* کله‌چکشی
* Hand
* Harry Leland
* Hate-Monger
* هلا
* Hellfire Club
* تکامل عالی
* هاب گابلین
	+ Roderick Kingsley
* Horsemen of Apocalypse
* Humanity's Last Stand
* Hydra
* هیدرومن
* Hypno-Hustler
* ایمورتوس
* Impossible Man
* In-Betweener
* Institute of Evil
* آهنچی
* Jamie Braddock
* Jonas Harrow
* John Ryker
* منهدم‌کننده
* جاستین همر
* Kaecilius
* کانگ فاتح
* Kangaroo
* Karnilla
* Killer Shrike
* کینگ‌پین
* کلا
* Korath the Pursuer
* Korvac
* Krang
* کراون شکارچی
* Kree
* نفرین
* Lady Bullseye
* لیدی دث‌استرایک
* Lady Gorgon
* Lady Lotus
* Lash
* لیدر
* لژیون
* Legion of the Unliving
* Leper Queen
* Lethal Legion
* Lightmaster
* Living Brain
* لیزر زنده
* Living Monolith
* مارمولک
* لوکی
* Lloyd Bloch
* Llyra
* Mad Thinker
* مادام ماسک
* مگنیتو
* Malcolm Colcord
* Malekith
* Man Mountain Marko
* Man-Ape
* انسان-هیولا
* مرد-بوفالویی
* Man-Killer
* ماندارین
* Mandrill
* منگوگ
* Marauders
* Masked Marauder
* Master Khan
* Master Menace
* Master Mold
* Master Pandemonium
* استادان شیطان
* ماکسیموس
* Melter
* Menace
* Mentallo
* مفیستو
* Mesmero
* Metal Master
* مار میدگارد
* میخائیل راسپوتین
* مایندلس وانز
* Miracle Man
* Mister Fear
* Mister Fish
* آقای هاید
* Mister Jip
* مستر نگاتیو
* مستر سینیستر
* Mister X
* MODOK
* موجو
* Mole Man
* مولکول من
* Mongoose
* Moondark
* Morg
* مورگان لی فی
* Moses Magnum
* جهش‌یافته‌های جدید
* میستریو
* میستیک
* Nasty Boys
* نبیولا
* Needle
* Nekra
* Nightmare
* Nightshade
* Nimrod
* Nitro
* Nuke
* Null
* Occulus
* Omega Red
* یورش
* Overdrive
* Overmind
* Owl
* Paibok
* Phalanx
* Phantazia
* Plantman
* Predator X
* Presence
* Pride
* Proteus
* Psycho-Man
* Psyklop
* Puppet Master
* Purifiers
* مرد بنفش
* پایرو
* مرد رادیواکتیوی
* Reavers
* Red Ghost
* کله‌سرخ
* Reignfire
* Reptyl
* راینو
* Richard Fisk
* Right
* Rock Python
* Roderick Kingsley
* Ronan
* Roughouse
* دندان‌خنجری
* Salem's Seven
* مرد شنی
* Sapphire Styx
* Satannish
* Sauron
* Savage Land Mutates
* مترسک
* مک گارگان
* Secret Empire
* Selene
* Sentinels
* Senyaka
* Serpent Society
* Serpent Squad
* Shadow-X
* Shadow Council
* شدو کینگ
* Shadow Knight
* Shingen Yashida
* شوکر
* Shuma-Gorath
* Silk Fever
* سین
* شش خبیث
* Sinister Syndicate
* Silver Samurai
* Silvermane
* Skeleton Crew
* Skinner
* Skrull
* Slayback
* Slyde
* Smiling Tiger
* Sons of the Serpent
* Space Phantom
* مارپیچ
* Spore
* ارباب جاسوس
* Squadron Sinister
* غریبه
* Sublime
* Sugar Man
* Sunset Bain
* Super-Adaptoid
* Super-Skrull
* Superia
* Supreme Intelligence
* سورت
* Swarm
* Tarantula
* تسک‌مستر
* Terrax
* تانوس
* Thog
* Tiger Shark
* Tinkerer
* تیتانیا
* مرد تیتانیومی
* Titus
* Toad
* تومستون
* Tracer
* Trapster
* Trevor Fitzroy
* تایفوید مری
* U-Foes
* U-Men
* اولیک
* اولتران
* Upstarts
* Vanisher
* ونوم
	+ ادی براک
* Venomm
* Veranke
* وایپر
* کرکس
* Walrus
* Wendigo
* گردباد
* ویلیام استرایکر
* Wrecking Crew
* Yandroth
* یمیر
* Zota
* Zzzax

 |
| حمایت | 
* Alicia Masters
* Aunt May
* Betty Brant
* بتی راس
* فلش تامپسون
* Foggy Nelson
* فریگا
* گوئن استیسی
* هپی هوگان
* هری آزبورن
* هایمدال
* H.E.R.B.I.E.
* Inhumans
* جین فاستر
* جیمز جونا جیمسون
* Karen Page
* مری جین واتسون
* مویرا مک‌تاگرت
* اودین
* پپر پاتز
* Robbie Robertson
* روح‌سوار (جانی بلیز)
* Senator Kelly
* شارون کارتر
* هالک-دخت
* عمو بن
* ماشین جنگ
* Willie Lumpkin
* باکی بارنز

 |
| اماکن | 
* آسگارد
* Avengers Mansion
* Baxter Building
* دیلی بیوگل
* لاتوریا
* موقعیت‌منفی
* Oscorp
* Sanctum Sanctorum
* Stark Industries
* برج استارک
* واکاندا
* X-Mansion

 |
| Storylines | 
* The Night Gwen Stacy Died

 |
| موضوعات | 
* Iron Man's armor

 |
| مرتبط | 
* استن لی
* دی‌سی کامیکس

 |

| * ن
* ب
* و
شیلد |
| --- |
| 
* استن لی
* جک کربی

 |
| شخصیت‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| کارگردانان | 
George W. Bridge
شارون کارتر
Timothy Dugan
نیک فیوری
ماریا هیل
Daisy Johnson
نورمن آزبورن
کاپیتان آمریکا
مرد آهنی
Rick Stoner
Monica Chang
 |
| Field Agents | 
* Clay Quartermain
* Victoria Hand
* جاسپر سیت ول
* Al MacKenzie
* Mitch Carson
* Valentina Allegra de Fontaine
* اسپایدر وومن
* هاکای
* بیوه سیاه
* مرغ مقلد
* فالکون
* Jimmy Woo
* Alexander Goodwin Pierce
* John Garrett
* Nick Fury Jr.

 |
| Antagonists | 
* A.I.M.
* بارون استراکر
* بارون زیمو
* کراس‌بونز
* دکتر دووم
* همر(H.A.M.M.E.R)
* Hydra
* Leviathan
* لوکی
* Maggia
* مگنیتو
* استادان شیطان
* Mys-Tech
* نورمن آزبورن
* کله‌سرخ
* Secret Empire
* Skrulls
* اولتران
* Zodiac

 |
| Affiliations | 
* انتقام‌جویان
	+ انتقام‌جویان جدید
	+ انتقام‌جویان تاریک
	+ Mighty
	+ Secret
* Howling Commandos
* Project Livewire
* Team White (Secret Warriors)
* S.T.R.I.K.E.
* S.T.A.K.E.
* اس.دبلیو.او.آر.دی.

 |

 |
| Bases and facilities | 
* Camp Hammond
* هلی کریر
* برج استارک
* The Vault
* Triskelion

 |
| فناوری و واحدها | 
* Life Model Decoy
* Mandroid
* Red Ronin
* Superhuman Restraint Unit
* Iron Patriot
* S.H.I.E.L.D. Flying Car

 |
| انتشارات | 
* *Nick Fury, Agent of S.H.I.E.L.D.*
	+ 1965 feature
* *Nick Fury vs. S.H.I.E.L.D.*
* *Fury of S.H.I.E.L.D.*
* *Kitty Pryde, Agent of S.H.I.E.L.D.*
* *S.H.I.E.L.D.*
	+ 2010 series
	+ 2014 series
* *Howling Commandos of S.H.I.E.L.D.*
* *Agent Carter: S.H.I.E.L.D. 50th Anniversary*
* *Fury: S.H.I.E.L.D. 50th Anniversary*
* *Agents of S.H.I.E.L.D.*

 |
| در سایر رسانه‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| Marvel Cinematic Universe | 
* *Item 47*
* *مأموران شیلد*
	+ characters
		- Grant Ward
		- Leo Fitz
		- Melinda May
		- Jemma Simmons
		- Daniel Sousa
		- فیل کولسن
	+ episodes
		- season 1
		- 2
		- 3
		- 4
		- 5
		- 6
		- 7
	+ *Slingshot*

 |

* *Nick Fury: Agent of S.H.I.E.L.D.*
* *Nick Fury, Agent of S.H.I.E.L.D.: Empyre*
 |
| مرتبط | 
* نیک فیوری
* پگی کارتر

 |
| 
* **شیلد**

 |