Mughal monument in Agra, India

آرامگاه یادمانی مقبره اعتماد الدوله (نمای جلو)
**مقبره اعتماد الدوله** *(I'timād-ud-Daulah Maqbara)* یک مقبره امپراتوری گورکانی در شهر آگره در ایالت اوتار پرادش هند است. آرامگاه اعتماد الدوله که اغلب به عنوان "جعبه جواهر" و گاهی اوقات *"باچا تاج" یا "بچه تاج"* نامیده می شود و غالبا به عنوان طرح پیش نویس تاج محل در نظر گرفته می شود.

این سازه همراه با ساختمان اصلی از ساختمان‌ها و باغ‌های متعددی تشکیل شده است. این مقبره که بین سال‌های ۱۶۲۲ و ۱۶۲۸ ساخته شده است، نشان‌دهنده گذار بین فاز اول معماری تاریخی مغول - که عمدتاً از ماسه‌سنگ قرمز با تزئینات مرمر ساخته شده است، مانند آرامگاه همایون در دهلی و آرامگاه اکبر در سیکندرا - به مرحله دوم آن، بر اساس رنگ سفید است. سنگ مرمر و منبت کاری پیترا دورا که همانند تاج محل به زیبایی ساخته شده است.

این مقبره توسط نورجهان، همسر جهانگیرشاه، برای پدرش میرزا غیاث بیگ که اصالتاً امیر ایرانی در تبعید بود، ساخته شد و لقب اعتماد الدوله (ستون دولت) را به او داده بودند.. همچنین میرزا غیاث بیگ پدربزرگ ممتاز محل (با نام اصلی ارجمند بانو بیگم، دختر آصاف خان)، همسر امپراتور شاه جهان، مسئول ساخت تاج محل بود.

مقبره
-----

گورهای نمادین مقبره اعتماد الدوله
این مقبره که در کرانه شرقی رودخانه یامونا، در یک باغ بزرگ صلیبی شکل قرار دارد که مسیرهای آبی و گذرگاه‌ها از آن عبور می‌کند. بقعه حدود بیست و سه متر مربع است و بر پایه ای حدود پنجاه متر مربع و ارتفاع حدود یک متر ساخته شده است. در هر گوشه برج های هشت ضلعی به ارتفاع حدود سیزده متر قرار دارد.

دیوارها از سنگ مرمر سفید راجستان ساخته شده اند که با تزئینات سنگ های نیمه قیمتی پوشانده شده است. سنگ های قیمتی ماننذ عقیق جگری، یشم، لاجورد، سنگ باباغوری و توپاز که به شکل تصاویر درختان سرو و بطری های شراب، یا تزئینات پیچیده تر مانند میوه های بریده شده یا گلدان های حاوی دسته گل ساخته شده است. نور از طریق پرده های ظریف شباک از سنگ مرمر سفید حکاکی شده به داخل نفوذ می کند. بسیاری تصور می کنند که دکوراسیون داخلی الهام گرفته از تاج محل است که توسط پسرخوانده او، حاکم مغول شاه جهان ساخته شده است.

بسیاری از نزدیکان نورجهان در این مقبره دفن شده اند. تنها عنصر نامتقارن کل مجموعه گور نمادین پدر و مادرش است که در کنار هم قرار گرفته اند، تشکیلاتی که در تاج محل تکرار شده است.

تاریخچه
-------

این آرامگاه میرزا غیاث بیگ و همسرش عصمت بیگم است. اهل ایران و در خدمت اکبر بود. وی پدر نورجهان معروف و پدربزرگ ممتاز محل با شهرت تاج محل بود. او پس از ازدواج نورجهان با جهانگیر در سال ۱۶۱۱ وزیر (نخست وزیر) شد. او دارای منصب ۷۰۰۰/۷۰۰۰ و عنوان: «اعتماد الدوله» ( صاحب خزانه‌داری) بود. چند ماه پس از مرگ همسرش در آگرا در سال ۱۶۲۲ درگذشت. نور جهان این مقبره را بین سال‌های ۱۶۲۲ و ۱۶۲۸ برای والدینش ساخت. مقبره خودش و جهانگیر در لاهور است.

مقبره اعتماد الدوله شاهکاری از طبقات بدون گنبد مقبره مغولی است. این اولین ساختمانی است که با سنگ مرمر سفید به پایان رسیده است و مرحله انتقالی از سنگ قرمز به مرمر سفید، از آرامگاه اکبر سیکندرا تا تاج محل را نشان می دهد. این بنا منعکس کننده یک فرد مشهور ایرانی قدیمی که در اینجا دفن شده است و بیش از آن، شخصیت رسمی و زینتی سازنده آن نور جهان می باشد که به مدت ۱۶ سال (۲۷-۱۶۱۱) بر امپراتوری مغول از پشت پرده حکومت کرد.

معماری
------

آرامگاه میرزا غیاث بیگ و عصمت بیگم
ین مقبره که در کرانه شرقی رودخانه یامونا قرار دارد، در مرکز یک چهار باغ (باغ چهار قسمتی) با دیوارهای محصور معمولی و ساختمان های جانبی طراحی شده است. بنا به موقعیت آن، دروازه اصلی در ضلع شرقی است. در وسط ضلع شمالی و جنوبی دروازه های زینتی با چمنزارهای برجسته ساخته شده است. یک غرفه تفریحی چند طبقه در ضلع غربی وجود دارد که مشرف به رودخانه است. این ساختمان ها از ماسه سنگ قرمز با طرح های برجسته منبت کاری شده در سنگ مرمر سفید هستند.

کانال های آب کم عمق، فرو رفته در وسط مسیرهای سنگفرش برجسته، با مخازن و آبشارهای متناوب، باغ را به چهار قسمت مساوی تقسیم می کرد. آنها فقط اندکی از باغچه گلکاری بیرون آمده اند که می توانند به باغ گل تبدیل شوند. فضایی برای گیاهان و درختان بزرگ فقط در مجاورت دیوارهای محصور در نظر گرفته شده است و مقبره کاملاً برای مشاهده باز می ماند.

مقبره اصلی از سنگ مرمر سفید به طرز شگفت انگیزی در مرکز باغ روی پایه ستونی از سنگ قرمز که در وسط هر ضلع، رو به طاق مرکزی، مخزن نیلوفر آبی با فواره قرار دارد. مقبره با پلان مربع شکل با برج های هشت ضلعی است که چتری بر روی آن قرار گرفته و به گوشه ها متصل شده است. هر نما دارای سه طاق نما است: طاق مرکزی که ورودی را تامین می کند و دو طاق دیگر در طرفین توسط جلیس بسته می شود. هر ضلع توسط یک چجا و یک نرده جلی در بالای آن محافظت می شود. گنبدی وجود ندارد. در عوض، سقف بنا با برادری مربع شکل با سه دهانه قوسی در هر طرف است که به جز وسط ضلع شمالی و جنوبی، توسط جلیس بسته شده است.

مهمترین ویژگی این مقبره تزیینات چند رنگی آن است. طرح‌های زیبای گل‌دار، تلطیف‌شده، نقش عربی اسلامی و هندسی در کل نمای بیرونی با تکنیک‌های خاتم کاری و معرق با رنگ‌ها و رنگ‌های دلپذیر مختلف به تصویر کشیده شده است. گلدان شراب، ظرف و پیاله، سرو، گل پیچ امین الدوله، گلدسته (دسته گل) و نقوش ایرانی دیگر از نمونه های هنر جهانگیر به طور تاکیدی به کار رفته است. برخی از ترکیب‌بندی‌ها از مطالعات گیاهی استاد منصور نقاش، نقاش معروف «جانوران و گیاهان» جهانگیر الهام گرفته شده است. برخی از طرح‌های تلطیف‌شده نیز به صورت حکاکی نفیس، اعم از حکاکی و برجسته انجام شده‌اند. آنها شبیه گلدوزی هستند که در عاج انجام می شود. ظرافت کیفیت آنهاست. گچ بری و نقاشی در فضای داخلی انجام شده است که در آن پیکرهای کوچک حیوان و انسان نیز به نمایش درآمده که با الهام از هنر معاصر نقاشی گرفته شده است. کاشی کاری لعابدار وجود ندارد و تزئینات عمدتاً با سنگ های رنگی است که یک پیشرفت بومی است. با فاصله زیاد، این بنا زیباترین تزئینات مغول است. سوره های ۴۸ و ۷۳ قرآن بر روی ۶۴ تابلوی اضلاع خارجی طبقه همکف حجاری شده است. تاریخ نگارش هجری قمری ۱۰۳۷/۱۶۲۷ در تابلوی آخر ذکر شده است. سوره ۶۷ قرآن بر روی ۱۲ تابلو داخلی غرفه فوقانی کتیبه شده است.

مقبره اعتماد الدوله
این آرامگاه توسط سازمان باستان شناسی هند محافظت می شود.

گالری
-----

* نمای گوشهنمای گوشه
* نمای کلی از رودخانهنمای کلی از رودخانه
* دروازه ورودی، نمای بیروندروازه ورودی، نمای بیرون
* دروازه ورودی، نمای داخلدروازه ورودی، نمای داخل
* مقبره از دروازه دیده می شودمقبره از دروازه دیده می شود
* مقبره از سمت غربمقبره از سمت غرب
* نمای گوشهنمای گوشه
* بالای مناره گنبدی شکلبالای مناره گنبدی شکل
* قرنیز و تکیه گاه، جزئیاتقرنیز و تکیه گاه، جزئیات
* دیوار بیرونی، جزئیات با طاقچهدیوار بیرونی، جزئیات با طاقچه
* دیوار بیرونی، جزئیات با طاقچهدیوار بیرونی، جزئیات با طاقچه
* پانل طرح دار هندسی با ستاره های ۱۰ نقطه ایپانل طرح دار هندسی با ستاره های ۱۰ نقطه ای
* پرده سنگ سوراخ شده شباکپرده سنگ سوراخ شده شباک
* پرچین‌کاری گلدان های پیترا دورا در دیوار مرمری با حاشیه گل هندسیپرچین‌کاری گلدان های پیترا دورا در دیوار مرمری با حاشیه گل هندسی
* دکوراسیون داخلی با گلدان، نقوش گیاهی و هندسیدکوراسیون داخلی با گلدان، نقوش گیاهی و هندسی
* پیترا دورا (پرچین‌کاری) روی دیوار داخلی مقبرهپیترا دورا (پرچین‌کاری) روی دیوار داخلی مقبره
* پیترا دورا (پرچین‌کاری) روی دیوار داخلی مقبرهپیترا دورا (پرچین‌کاری) روی دیوار داخلی مقبره
* نمای گوشه (زیر نور مستقیم خورشید)نمای گوشه (زیر نور مستقیم خورشید)

همچنین ببینید
-------------

* آرامگاه همایون
* آرامگاه همایون
* معماری هندی
* فاتح پور سیکری
* تاج محل
* مقبره بی‌بی
* غارهای آجانتا
* غارهای الورا

منابع
-----

1. ↑  کتاب سفرنامه هند ص55–58 در سال ۱۳۵۰ خورشیدی. نوشته محمدرضا خانی. به فارسی.
2. ↑  Peck, Lucy (2011). *Agra: The Architectural Heritage*. Roli Books Private Limited. pp. 66–8. ISBN 9788174369420.

لینک های خارجی
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آرامگاه اعتماد الدوله موجود است. |

* Itmad ud Daulah در یوتیوب
* Pictures of Etimad-ud-Daulah's Tomb Pictures of Itmad-Ud-Daulah's Tomb from a backpackers trip around India
*