recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
پیترو فنفانی
**پیترو فنفانی** (به انگلیسی: Pietro Fanfani) (۲۱ آوریل ۱۸۱۵، در پیستویا، ایتالیا – ۴ مارس ۱۸۷۹، در فلورانس) فیلولوژیست، طنزنویس و رمان‌نویس ایتالیایی بود.

زندگی‌نامه
----------

او در رشته پزشکی تحصیل کرد، اما توجه خود را بیشتر به لغت‌شناسی معطوف کرد و در سال ۱۸۴۷ مجله‌ای را در پیستویا تأسیس کرد که مربوط به علم لغت‌شناسی به نام *Ricordi filologici* («کارنامه فیلولوژیکی») بود. سال بعد، او در جنگ با اتریش‌ها نام‌نویسی کرد و به دست آنها افتاد. پس از آزادی، (۱۸۴۹) نظرات انتقادی را در مورد فرهنگ لغت آکادمی دلا کروسکا منتشر کرد که او را درگیر مناقشه‌ای سخت و موفق با آن مؤسسه کرد.

جوبرتی او را در وزارت آموزش تورین استخدام کرد. متعاقباً، او در فلورانس دفتری تحت حکومت توسکانی باز کرد. وی در سال ۱۸۵۹ مدیر کتابخانه معروف ماروسلیان شد که تا زمان مرگش این سمت را داشت.

آثار
----

او آثار زیادی از خود برجای گذاشت.

منابع
-----

1. ↑  "Portrait of Pietro Fanfani (1815-1879), Italian writer and philologist, Engraving". *www.bridgemanimages.com* (به انگلیسی). Retrieved 2022-05-24.
2. ↑  «Fanfani, Pietro, 1815-1879 | The Online Books Page». *onlinebooks.library.upenn.edu*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۲۴.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* کاتالونیا
* آلمان
* ایتالیا
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* هلند
* لهستان
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |
**ترکان اوکراین** (به ترکی آذربایجانی: Ukrayna azərbaycanlıları) به گروهی از مردم آذربایجان مقیم اوکراین گفته می‌شود. غالب جمعیت آذربایجانی را اهالی کشور جمهوری آذربایجان تشکیل می‌دهد و پیشینه‌ی روابط بین شهروندان آذربایجانی و اوکراینی به امپراتوری روسیه و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی باز می‌گردد، که هر دو کشور کنونی اوکراین و جمهوری آذربایجان در قالب یک قلمروی واحد بودند. امروزه جمعیت آذربایجانی‌های اوکراین ۴۵،۰۰۰ هزار تن شمارش شده‌است. سکونتگاه اهالی آذربایجانی بیشتر در استان دونتسک(۸ هزارنفر)، استان خارکف(۵-۶ هزارنفر)، استان دنیپروپتروفسک(۵-۶ هزارنفر) متمرکز می‌باشد. تعداد مهاجرت گروه‌های قومی به سرعت در حال رشد می‌باشد، به ویژه بین سال‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۹۰،، عمدتاً به دلیل بی ثباتی در قفقاز جنوبی ۵٫۵٪ افزایش یافته‌بود. امروز، اوکراین، هفتمین جامعه بزرگ آذربایجانی در جهان را در خود جای داده است. اکثریت آذربایجانی‌های اوکراین مسلمان اهل تشیع هستند، یکی از مشکلات آذربایجانی‌ها در اوکراین مسئله اسلام‌هراسی است، که اصولاً به خاطر تبعیض، دین و مذهب خود را آشکار نمی‌سازند.

در حال حاضر، در ۱۵ منطقه اوکراین، جوامع فرهنگ ملی آذربایجانی‌ها و در ۸ مدرسه در روزهای یک‌شنبه، *زبان و ادبیات آذربایجانی* تدریس می‌شود. چاپ مجله "صدای آذربایجان" در کی‌یف از سال ۱۹۹۸ آغاز شده است. اولین روزنامهٔ آذربایجانی‌زبان در اوکراین به نام *ملت* از سال ۱۹۹۱ در کریمه در حال انتشار می‌باشد. در اوکراین در مراسم‌هایی به صورت خیابانی حوادث ژانویه سیاه، کشتار خوجالی، وقایع مارس گرامی داشته می‌شود.در ماه مه، ۲۰۱۱ یک بنای تاریخی بازسازی شده برای سربازان آذربایجانی در بخش ۷۷ در سواستوپول افتتاح شد.

سرشناسان
--------

الن بابایف
آلکساندر چرتوگانف بازیکن تیم ملی فوتبال جمهوری آذربایجان و باشگاه فوتبال قبله.
* الن بابایف: شهردار کنونی کرمنچوک
* آیسل تیمورزاده دارای تبار آذربایجانی-اوکراینی
* ماکسیم پاشایف: بازیکن فوتبال
* پاولو پاشایف:بازیکن فوتبال
* آلکساندر چرتوگانوف:بازیکن فوتبال
* ساشا یونس‌اوغلو:بازیکن فوتبال
* ماریا استادنیک: دارنده مدال برنز المپیک ۲۰۰۸ پکن و نقره ۲۰۱۲ لندن در رشته کشتی
* ناتالیا محمدوا: بازیکن والیبال
* والری سردا: ورزشکار پرش ارتفاع

پانویس
------

1. ↑  «Про кількість та склад населення України за підсумками Всеукраїнського перепису населення ۲۰۰۱ року». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ نوامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۶ ژوئیه ۲۰۱۳.
2. ↑  GALLUP WorldView - data accessed on 17 January 2009
3. ↑  Victims of Black January remembered in Ukraine
4. ↑  Restored monument to Azeri soldiers opened in Sevastopol
5. ↑  More Azerbaijanis made it to Ukraine parliament بایگانی‌شده در ۲۵ فوریه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine, Azerbaijan Press Agency (December 19, 2007)
6. ↑  Two Azerbaijanis find way to Ukrainian parliament بایگانی‌شده در ۲۵ فوریه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine, Azerbaijan Press Agency (October 1, 2007)

منابع
-----

* traditions and customs of Ukraine
* Embassy of Ukraine in Azerbaijan
* Embassy of Azerbaijan in Ukraine

| * ن
* ب
* و
مردم آذری |
| --- |
| 
* **آذری‌های مقیم خارج**
* **جمعیت آذری‌ها**

 |
| قفقاز | 
* جمهوری آذربایجان
* داغستان
* گرجستان
* ارمنستان

 |
| خاورمیانه | 
* ایران
* ترکیه

 |
| آسیای میانه | 
* قرقیزستان
* ازبکستان
* قزاقستان
* ترکمنستان

 |
| اروپا | 
* فرانسه
* آلمان
* روسیه
* اوکراین
* بلاروس
* بریتانیا

 |
| آمریکا | 
* ایالات متحده
* کانادا

 |
| سایر | 
* آذری‌های مقیم خارج
* پراکنش مردم آذری

 |
**جلال‌الدین مسعودشاه**، از فرمانروایان خاندان اینجو در قرن هشتم هجری بود.

زندگی‌نامه
----------

جلال الدین مسعود شاه، پسر شرف الدین محمودشاه و برادر بزرگ‌تر امیر غیاث الدین کیخسرو و امیر شیخ ابواسحاق اینجو بود. خاندان اینجو در روزگار آخرین سلاطین ایلخانی در جنوب ایران قدرت و محبوبیت بسیار داشتند. پس از مرگ سلطان ابوسعید ایلخان، شرف الدین محمودشاه که قارون روزگار خوانده می‌شد به دست امیر حسن کوچک چوپانی کشته شد. مسعود شاه و امیر شیخ که آن هنگام در تبریز بودند، از پیش امیر حسن کوچک چوپانی گریختند.
مسعودشاه در سال ۷۳۸ هجری قمری به طلب میراث حکومت پدر بر جنوب ایران به شیراز آمد و بر فارس مسلط شد. وی در عصر نزاع حکومتهای رودرو که سرانجام به حذف اغلب خاندان‌های متنازع و بالا آمدن خاندان آل مظفر و خاندان ایلکانی منجر شد، سخت مورد حمایت امیر حسن بزرگ ایلکانی بود و این امیر، مسعودشاه را در برابر چوپانیان و مظفریان، پشتیبان بود. سبب این پشتیبانی، پیوند سببی دو خاندان ایلکانی و اینجو بود بدین سان که مسعودشاه، سلطان بخت را در ازدواج داشت و این سلطان بخت، خواهر دلشادخاتون، بیوه سلطان ابوسعید ایلخانی و همسر امیر حسن بزرگ ایلکانی بود و این پیوند در نزاعهای قدرت موجب همگرایی اینجویان و ایلکانیان در برابر دیگر قدرتهای متنازع از قبیل آل مظفر و چوپانیان شده بود.
مسعودشاه در سال ۷۴۳ هجری در یکی از میدان‌های شیراز به دست یاغی باستی از پسران امیر چوپان کشته شد. پس از آن حادثه، برادرش امیر شیخ ابواسحاق با عنوان شاه شیخ ابواسحاق فرمانروایی جنوب ایران را برعهده گرفت.
حافظ که در عهد مسعودشاه اینجو در آغاز جوانی به سر می‌برد، از این فرمانروای نیکوکار در قطعه ای بدین مطلع یاد کرده‌است:

خسروا دادگرا شیردلا بحر کفا

ای وجود تو به انواع هنر ارزانی…

منابع
-----

1. ↑  اقبال آشتیانی، عباس، تاریخ مغول، چاپ ششم، ۱۳۶۵، چاپخانه سپهر، تهران، ص۴۱۰.
2. ↑  حسن مکارمی، راز حافظ: ص۴۶
3. ↑  حسن مکارمی، راز حافظ: ص۴۸
**مرتضی مشایخی** (زاده ۱۲۹۹) استاد گروه کودکان دانشگاه علوم پزشکی تهران بود.

وی در سال ۱۲۹۹ در شهر خوانسار متولد شد و در سال ۱۳۱۸ وارد رشتهٔ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران شد. مرتضی مشایخی از همکاران محمد قریب بود که در شروع امر ریشه‌کن سازی فلج اطفال نقش عمده‌ای ایفا کرد. مجموعه شعرهای وی، با عنوان آتش نهفته چاپ شده‌است.

زندگی‌نامه
----------

او فرزند محمدباقر مشایخی نماینده مردم خوانسار و گلپایگان در زمان مشروطه بود که پس از به‌توپ‌بستن مجلس به خوانسار بازگشت. مرتضی مشایخی تحصیلات ابتدایی خود را در خوانسار سپری کرد و برای ادامه تحصیل ابتدا به اصفهان و سپس به تهران رفت و در نهایت توانست دیپلم خود را کسب کند.

در سال ۱۳۱۷ پس از ثبت نام در دانشگاه تهران در رشته پزشکی شروع به تحصیل کرد. در آن زمان محمد قریب به عنوان ریاست بخش اطفال در دانشگاه تهران مشغول به کار بود که پس از گذشت چند سال مرتضی مشایخی به عنوان معاون و دستیار ایشان در دانشگاه تهران و همچنین رئیس درمانگاه اطفال دانشگاه مشغول به کار شد. پس از آن به درخواست محمد قریب به فرانسه رفت و در رشته اعصاب اطفال ادامه تحصیل داد.

در هنگام بازگشت به ایران تجهیرات و وسایل مورد نیاز برای رشته فلج اطفال را به ایران آورد و ساختمانی برای کار در این رشته احداث کرد. برای کمک به بیماران فلج اطفال با یک پزشک آلمانی به نام ویلی برای ساختن اندام‌های مصنوعی و یک پزشک ایرانی به نام تقی کیا جهت فیزیوتراپی همکاری داشت.

مرتضی مشایخی برادر محمد مشایخی و شوهرخواهر امیرحسین آریانپور است.

ریشه‌کن سازی فلج اطفال
----------------------

در تهران ساختمانی تأسیس شد و بیماران مبتلا به فلج اطفال در آن تحت فیزیوتراپی قرار می‌گرفتند، بعد از آن برای گسترش دامنه کار ساختمان دومی هم تأسیس شد.

در هنگام درمان بیماران مبتلا به فلج اطفال بیماران همزمان واکسینه هم می‌شدند، بدین وسیله از شیوع بیشتر این بیماری جلوگیری می‌شد. در آن هنگام پروفسور دوبره که از اساتید محمد قریب و پایه‌گذار طب اطفال در فرانسه بود در ایران اقامت داشت، ایشان در مورد بیماری فلج اطفال و واکسن آن سخنرانی کرد که موجب شد مردم برنامه واکسینه کردن فرزندان خود را بپذیرند. مرتضی مشایخی ۱۵ سال از زندگی خودش را وقف برنامه مبارزه با بیماری فلج اطفال کرد که پس از موفقیت‌آمیز بودن این برنامه در زمان جنگ ایران و عراق مرکز پزشکی ایشان مورد اصابت موشک قرار گرفت و یکی از همکاران ایشان نیز در این واقعه کشته شد.

جستارهای وابسته
---------------

* محمد قریب
* مهرداد مشایخی

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5 6  «شاهد کودتا که ناجی کودکان فلج شد». *تاریخ ایرانی*.
2. 1 2  «مقدمه‌ای بر [[آتش نهفته]] ی دکتر مرتضی مشایخی» (به انگلیسی). روزنامه اطلاعات. ۲۰۱۶-۰۷-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۲۳. تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)
3. ↑  «مقدمه سید حسن امین بر «آتش نهفته» ی دکتر مرتضی مشایخی». روزنامه اطلاعات. دریافت‌شده در ۲۶ ژانویه ۲۰۱۹.
4. ↑  کریمی، داود میرزایی، مرضیه. «شهرداری خوانسار». *شهرداری خوانسار*. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۲۳.
5. ↑  «دکتر مرتضی مشایخی: اگر دانشگاه کیفیی شود، اخلاق عمومی و محبتِ محصلین و اساتید نسبت به یکدیگر بهبود خواهد یافت». روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۲۳.
6. ↑  «آثاری در ردیف لغتنامه دهخدا / دکتر سید حسن امین».
7. ↑  «دکتر مرتضی مشایخی: اگر دانشگاه کیفیی شود، اخلاق عمومی و محبت محصلین و اساتید نسبت به یکدیگر بهبود خواهد یافت».
**سید علینقی نقوی** (۱۳۱۳ – ۴ اسفند ۱۳۷۸) سیاستمدار اهل ایران بود. وی نمایندهٔ مردم قائنات در دور اول مجلس شورای اسلامی بود. در انتخابات مجلس دورهٔ اول ۵۷٬۵۳۹ رای برابر با ۵۵٫۹۰ درصد آراء را کسب کرد.

تحصیلات
-------

نقوی در سال ۱۳۱۳ در قائنات به دنیا آمد. نقوی پس از اتمام تحصیلات متوسطه در مشهد در رشته فیزیک از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد و به استخدام آموزش و پرورش درآمد.

فعالیت‌ها
---------

سیدعلینقی نقوی در سال ۱۳۴۰ از طرف ساواک به عنوان یکی از رهبران جنبش معلمین در باشگاه مهرگان به رهبری محمد درخشش بازداشت شد و پس از سقوط دولت علی امینی به توصیه ساواک مجبور به ادامه خدمت در اداره رادیو و سپس ثبت اسناد واملاک شد. آخرین سمت او معاونت کل ثبت اسناد و املاک بود.
او در یک سانحه رانندگی در چهارم اسفند ۱۳۷۸ در محور سبزوار، شاهرود کشته شد.

منابع
-----

1. ↑  «مرکز پژوهش‌های مجلس». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۶.
2. ↑  «نمایندگان قاین در مجلس شورای اسلامی از ابتدا تاکنون». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ مه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۶.
3. ↑  «یادی از مرحوم نقوی اولین نماینده قاینات در مجلس شورای اسلامی گوهری که در تاریکی می‌درخشد». دریافت‌شده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۶.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست نمایندگان دوره اول مجلس شورای اسلامی
* فهرست نمایندگان مجلس شورای اسلامی
* فهرست نمایندگان حوزه انتخابیه قائنات
**ماده‌تاریخ** کلمه یا کلماتی معنی‌دار است که به حساب جمل مساوی با یک تاریخ مشخص و مورد نظر می‌شود. به‌عبارت دیگر ماده‌تاریخ آن است که مجموع حروف بیت یا مصراع یا عبارتی به حساب ابجد با تاریخ واقعه‌ای تطبیق کند. مانند شعر زیر که «قرب طاعت» معادل ۷۸۲ ه‍. ق. است.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| بهاءالحق والدین طاب مثواه |  | 
امام سنت و شیخ جماعت |

...


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| به طاعت قرب ایزد می‌توان یافت |  | 
قدم در نه گرت هست استطاعت |
| بدین دستور تاریخ وفاتش |  | 
برون آر از حروف «قرب طاعت» |

ماده‌تاریخ ذکر تاریخی است به شعر یا گاهی نثر در قطعه‌ای کوتاه برای واقعه‌های گوناگون اعم از جلوس یا فوت یا قتل پادشاهی یا مرگ و قتل امیر، وزیر، شاعر، حکیم و مانند آن‌ها. معمولاً شعری که از این راه پدید می‌آید قطعه‌ای کوتاه است که شاعر در یکی دو بیت آخر آن تاریخ مورد نیاز را ذکر می‌کند و بیت‌های پیشین از آن را برای تمهید می‌آورد و معمولاً این مقدمه برای معرفی و بیان وجه اهمیت کسی یا واقعه‌ای گفته می‌شود که تاریخ آن ذکر گردیده‌است. اصطلاحاً تاریخ گویی به این نحو را ماده‌تاریخ‌سازی می‌گویند.

در گذشته حتی برخی از اسامی، اشارات و محاسبات نجومی را به حساب جمل بکار می‌بردند. جرجی زیدان در آداب اللغه می‌گوید:
*کان اهل الحساب فی صدر الاسلام یستخدمون به حروف الهجا کما نستخدم الارقام الهندسیه.* مسلمین برای هر حرف از حروف ابجد شماره‌ای قائل شده‌اند و حساب جمل را تشکیل داده‌اند. بدرالدین محمد ابونصر فراهی می‌گوید:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| یکان یکان شمر ابجد حروف تا حطی |  | چنانچه از کلمن عشر عشر تا سعفص |
| پس آنگه از قرشت تا ضظغ شمر صدصد |  | دل از حساب جمل شد تمام مستخلص |

پیشینه
------

فن ماده‌تاریخ از ظرایف شعرسرایی است و اغلب آن را جزو صنایع مستظرفه دانسته‌اند. در زمان‌های کهن نزدیک به اوایل پیدایش اسلام، بیان تاریخ به حساب ابجد یا حروف مقطعه معمول بوده‌است. بعدها حساب جمل در میان شعرای عربی گو، ترکی سرا و پارسی گو جاری و متداول گردید و از سده پنجم به این سوی شایع گردید. ماده‌تاریخ پدیدهای است که از سده هفتم به بعد در ادبیات فارسی رایج شد.[]

نقش اسامی خاص
-------------

تاریخ مخحصن شدن حسن صباح در قلعه الموت، همان «الموت» برابر ۴۷۷ است. از عجایب وقایع، ماجری قتل «میرزا شاه حسین اصفهانی» وزیر شاه اسماعیل اول صفوی است که به سال ۹۲۹ اتفاق افتاد و این رقم درست معادل حروف نام اوست. همچنین در تاریخ وفات «کمال‌الدین اسمعیل اصفهانی» که توسط عبدالحمید حقیقی نخجوانی استخراج شده برابر حروف نام وی یعنی ۶۳۵ است. تاریخ وفات «آقارضی» قزوینی متخلص به سرور توسط میرزا حسن تأثیر تبریزی بدین ترتیب دریافت شده‌است:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| همان «آقارضی» تاریخ او شد |  | پی تاریخ او گردید فکرم |

بنابر نظر جلال‌الدین همایی و عباس فرات، تاریخ درگذشت وحید دستگردی صاحب مجله ارمغان «ارمغان وحید» (یعنی ۱۳۲۰) است. تاریخ نگارش کتاب *پارسی نغز* اثر علی‌اصغر حکمت بنابر نظر نگارنده، همان «پارسی نغز» معادل ۱۳۳۰ شمسی قرار گرفته‌است. جا دارد گفته شود که کتاب مزبور متضمن مقالات و اشعار به فارسی سره و خالی از کلمه‌های عربی است. تاریخ انتشار روزنامه شفق سرخ همان «شفق سرخ» برابر ۱۳۴۰ قمری است که توسط علی دشتی انتشار می‌یافت.[]

منابع
-----

1. ↑  لغت‌نامه دهخدا
2. ↑  فرهنگ فارسی معین

* حسین نخجوانی. مواد التواریخ. نشر ادبیه. تهران. شهریور ۱۳۴۳. چاپ شفق تبریز.
**کتابخانه سومریان(Sumerian)** حدود چهارصد سال پیش، مورخان و پژوهشگران عرصه تاریخ درباره سابقه و سرگذشت تمدن در میان دو رود (بین‌النهرین \_ سرزمین مابین دو رود دجله و فرات) اطلاعات زیادی نداشتند و عمده آگاهی‌های آنان از تورات گرفته شده بود. تا این که برخی جهانگردان اروپایی که در فلسطین بودند به این منطقه گام نهادند و مدتی در آن‌جا زیستند. از جمله انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها و نیز ایتالیایی‌ها که به تحقیق گسترده‌ای در این ناحیه اهتمام ورزیدند.

در آن‌جا الواح گِلی‌ای را که حاوی نوشته‌هایی بود مشاهده کردند، اما چون کسی قادر به درک و فهم آنان نبود، دریافتند که باید مربوط به مدت‌ها قبل باشد. سیاحتگران تعدادی از این الواح را به اروپا بردند و پژوهشگران به مطالعه آن‌ها مشغول شدند. نظیر همین رویداد در ایران نیز اتفاق افتاد، که نتیجه آن کشف و بازخوانی خط میخی بود. سپس شمار زیادی از پژوهشگران به میان دو رود آمدند و از نزدیک به کاوش‌های باستان‌شناختی و مطالعه آثار تاریخی پرداختند. عمر قدیمی‌ترین این الواح به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسید بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که پیدایش خط میخی نیز دست کم به همین میزان عمر دارد.

اکنون هزاران قطعه از این الواح گلی در اختیار پژوهشگران و محققان است که با زحمت فراوان موفق شده‌اند آن‌ها را بخوانند، این الواح در حقیقت کتاب‌های آن دوران شکوهمند عهد طلایی اور است. کتابخانه «تلو» که الواح گلی آن حدود ۳۰ هزار گمانه‌زنی شده‌است را می‌توان «کهن‌ترین کتابخانه جهان» که در میان دو رود بوده‌است نام برد. محتوای این الواح گلی شامل موضوعاتی چون تعلیم و تربیت، مسائل حقوقی و شهروندی، افسانه‌های پیشین، پرستش خدایان، سرگذشت جنگ‌ها، داد وستدها، علائم جادویی و افسانه‌ای، دعاها و مناسک قربانیان، نیایش‌های خالصانه مردم، سروده‌های مذهبی و... می‌شود که اکثریت آن به مسائل حقوق شهروندی و داد و ستدهای بازرگانی مربوط می‌شود. همان‌طور که گذشت قدیمی‌ترین نظام نگارش متون در قدیم به خط میخی (Cuneiform) بوده‌است که اعتبار خود سومریان نیز بدان معطوف است. چون برای نوشتن از قلمی فلزی و به شکل میخ استفاده می‌شده‌است، خط نیز به نوبه خود به میخی معروف شده‌است که بر زمینه‌هایی از گل نرم (لس) می‌نگاشتند. برای این منظور نیز کاتبانی تربیت شده بودند که پس از نگاشتن گل نرم را می‌پختند تا سخت شود. سومریان برای محافظت این گل‌نوشته‌ها آن‌ها را در معابد قرار می‌دادند.

این لوح‌ها که تا حال نگاشته‌های خویش را حفظ کرده‌اند قدیمی‌ترین ادبیات مکتوب شناخته‌شده در جهان را به انسان‌های امروزین معرفی ساخته‌است. سومریان از نیمه هزاره چهارم قبل از میلاد تا حدود ۱۰۰۰ سال قبل از میلاد که توسط ایلامی‌ها منقرض شدند حدود ۲۵ قرن در میان دو رود با کشمکش فراوان زمام امور را در دست داشتند؛ و در طول محور این حکومت آنان بود که کاتبان مجال یافتند بسیاری از موضوعات آن روزگاران را بنگارند. در واقع آنان اولین کسانی هستند که دستاوردهای خویش را برای برای نسل‌های آینده نگاریده و محفوظ نگاشتند.

منابع
-----

۱- مجله داخل پروازی هما شماره ۳۸

۲- کتاب تاریخچه کتابخانه‌ها در میان دو رود
**فرانچسکو آنتونیو سانتوری** (آربریشت: **Françesk Anton Santori** یا **Ndon Santori**؛ ۱۶ سپتامبر ۱۸۱۹ – ۷ سپتامبر ۱۸۹۴) نویسنده، شاعر و نمایشنامه‌نویس ایتالیایی‌تبار اربرش بود. نمایشنامه او *Emira* اولین درام اصلی آلبانیایی است که تا کنون نوشته شده‌است.

زندگی‌نامه
----------

سانتوری در ۱۶ سپتامبر ۱۸۱۹ در سانتا کاترینا آلبانزه، یک شهر آربرش در استان کوزنتسا، در جنوب ایتالیا به دنیا آمد. در سال ۱۸۳۵ در سن شانزده سالگی تصمیم گرفت کشیشی شود و آموزش خود را برای کشیشی آغاز کرد. در سال ۱۸۴۳ او وارد صومعه فرانسیسکن‌ها در سان مارکو آرجنتانو شد. در سال ۱۸۵۸ او تلاش کرد تا صومعه‌ای در لاتتاریکو تأسیس کند و در سال ۱۸۶۰ زندگی رهبانی را رها کرد.

او به زندگی در سانتا کاترینا آلبانزه ادامه داد. در سال ۱۸۸۵ او به عنوان کشیش در کلیسای جرتزتو منصوب شد و تا زمان مرگش در ۷ سپتامبر ۱۸۹۴ در آنجا کار کرد.

جستارهای وابسته
---------------

* اربرشه
* ادبیات آلبانیایی
* بیداری ملی آلبانی
* جیرولامو د رادا

منابع
-----

1. ↑  Robert Elsie (Centre for Albanian Studies) (2005). *Albanian literature: a short history*. I.B.Tauris. pp. 54–5. ISBN 1-84511-031-5.
2. ↑  Mann, Stuart (1955). *Albanian literature: an outline of prose, poetry, and drama*. B. Quaritch. p. 23.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایتالیا
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**دیوید استایلز** (به انگلیسی: David Styles) (متولد ۲۸ نوامبر ۱۹۷۴)، که بیشتر با نام هنری خود، **استایلز پی** (به انگلیسی: Styles P) یا به سادگی **استایلز** (به انگلیسی: Styles) شناخته شده‌است، یک خواننده رپ آمریکایی، و بهترین عضو گروه د لاکس است که به همراه دوستان دوران کودکی‌اش یعنی شیک لوچ و جاداکیس در آن فعالیت می‌کند. او به همراه اعضای دیگر دلاکس، بنیانگذار D-Block Records است و همچنین بخشی از لیبل Ruff Ryders است. وی علاوه بر کار گروهی خود، چندین آلبوم و میکس تیپ به عنوان رپر انفرادی منتشر کرده‌است. در سال ۲۰۰۲ اولین آلبوم انفرادی خود را با نام *A Gangster and a Gentleman منتشر کرد* که حاوی آهنگ موفق "Good Times "بود. این آهنگ در رتبه ۲۲ ۱۰۰ تک‌آهنگ داغ بیلبورد آمریکا *قرار* گرفت و در سال ۲۰۰۲ با پخش گسترده تلویزیونی روبرو شد.

اوایل زندگی
-----------

دیوید استایلز در ۲۸ نوامبر ۱۹۷۴ در کرونا، کوئینز از مادری اهل آفریقای جنوبی و پدری جامائیکایی از بید-استوی متولد شد. پس از طلاق والدینش، استایلز و برادر کوچکترش گری به همراه مادرشان به یونکرز نقل مکان کردند. در آنجا بود که او با دوستانش جاداکیس و شیک لوچ ملاقات کرد. این سه نفر بر سر اشتیاق مشترکشان به هیپ هاپ پیوند داشتند و سرانجام گروهی را به نام د لاکس در سال ۱۹۹۴ تشکیل دادند.

حرفه موسیقی
-----------

### ۱۹۹۴–۲۰۰۰: د لاکس

گروه د لاکس به عنوان یک گروه سه نفره، رپ را در اواسط دهه ۱۹۹۰ شروع کردند و به لطف اجراها و سبک های آزاد خیابانی خود، شروع به ایجاد پیروان زیرزمینی خود کرده و خود را ثابت کردند. در اواخر نوجوانی، این سه نفر با مری جی بلیج ملاقات کردند که تحت تأثیر محتوای غزلیات آنها قرار گرفت وسپس او دموی کارشان را به شان "دیدی" کامبز داد.

 اجرای استایلز پی (چپ) با جاداکیس

منابع
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "Style P Bio". *Last.fm*. CBS Corporation.
4. ↑  "Styles P." *IMDb*. Retrieved 2 April 2018.
5. ↑  Ortiz, Edwin (2014-01-23). "Jadakiss Talks About Growing Up In Yonkers and The LOX's Relationship with Mary J. Blige - The Combat Jack Show". Complex. Retrieved 2015-08-14.
۶.
**سردار ‌رحیم‌خان** (به ازبکی : Sardor Rahimxon), (زاده ۳ سپتامبر ۱۹۸۱)، خواننده و بازیگر اهل ازبکستان است. او یکی از شناخته شده ترین هنرمندان ازبکستان است. که در کشور های تاجیکستان، افغانستان و ترکمنستان علاقه مندان زیادی دارد.

زندگی‌نامه
----------

سردار رحیم‌خان در ۳ سپتامبر ۱۹۸۱ را شهر تاشکند متولد شد. او فارغ‌التحصیل رشته فناوری کامییوتر از دانشگاه دولتی تاشکند است. سردار رحیم خان در حال حاضر متاهل است و دارای سه فرزند می باشد.

فعالیت‌هنری
-----------

تقریباً با بیش از پنجاه کلیپ، چندین آلبوم و سه فیلم می‌توان گفت اوج‌گیری شهرت خود را از کانال رادیو سزام آغاز کرد. سردار رحیم خان بازیگری خود را با بازی در فیلم "دوستم داری "به تهیه‌کننده گی دیمیتری مالیکوف ۲۰۰۶ آغاز کرده‌است که در آن فیلم با ایفای نقش "بختیار" درخشیده بود. اجراهای دونفرهٔ سردار رحیم‌خان با هنرمندان دیگر (ازبک و غیر ازبک) عبارتند از اجرا با:

اولوغ‌بک رحمت‌الله‌اف، دلسوز، لاله، نسیبه عبداللهُ‌یوا، عسل شادیُ‌یوا، جهانگیر فاضل‌جانـُـف، شاه رو، ریحان، بنیاد سعیدُف، حلیمه
ابراهیموُ‌وا، منظوره و…

ترانه‌شناسی
-----------

### آلبوم‌ها

| سال انتشار | نام البوم به ازبکی | نام آلبوم به فارسی |
| --- | --- | --- |
| ۲۰۱۴ | Tanhoginam | تنهایم |
| ۲۰۱۴ | Otajon | پدرجان |
| ۲۰۱۵ | Malikam | فرشته من |
| ۲۰۱۵ | Sanamjon | صنم جان |
| ۲۰۱۶ | Faridam | فریده من |
|

### تک‌ آهنگ‌ها

محبوب‌ترین کلیپ‌های او بر اساس بازدید یوتیوب عبارتند از 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Онам | Onam | مادرم |
| Дуст | do'st | دوست |
| Фаридам | Faridam | فریدهٔ من |
| oTa | ota | پدر |
| Халима | Halima | حلیمه |
| Ишонмасман | Ishonmasman | باور نمی‌کنم |
| Дустон | Do'ston | رفقا |

منابع
-----



 بایگانی‌شده در ۱ دسامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد موضوع خوانندگی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**ترکان سایلان** (به ترکی استانبولی: Türkan Saylan)؛ (۱۳ دسامبر ۱۹۳۵ – ۱۸ مه ۲۰۰۹) یکی از اولین زنان پزشک متخصص پوست در ترکیه و شخصیتی دانشگاهی، نویسنده و فعال اجتماعی و مدافع حقوق زنان بود. او برای مبارزه با جذام شهرت دارد.

ترکان سایلان در دهه ۱۹۷۰ به عنوان یک دکتر جوان در مبارزه با جذام نقش رهبری ایفا کرد و در تأسیس بنیاد خیریه «انجمن حمایت از زندگی مدرن» ('Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği*, ÇYDD*) و تشکیل اتحادیه بین‌المللی جذام بسیار مؤثر بود.

در سال ۱۹۸۶ «جایزه بین‌المللی گاندی» در هند به او اهدا شد و تا سال ۲۰۰۶ به عنوان مشاور در مورد جذام برای سازمان بهداشت جهانی خدمت کرد. او همچنین به صورت داوطلبانه برای ۲۱ سال بین سال‌های ۱۹۸۱ و ۲۰۰۲ ریاست بیمارستان جذام استانبول را برعهده داشت و برای سالها تمرکز خود را به مسائل آموزش و پرورش به دختران جوان فقیر معطوف کرد.

او در سال ۱۹۵۷ ازدواج کرد و دو فرزند داشت.

ترکان سایلان به مدت ۱۷ سال از سرطان پستان رنج برد و در ۱۸ مارس ۲۰۰۹ به همین سبب درگذشت.

در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۶ مصادف با ۸۱مین سالروز تولد ترکان سایلان و در بزرگداشت او، موتور جستجوی گوگل گوگل دودل صفحه اصلی خود را در ترکیه تغییر داد.

پانویس
------

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Türkan Saylan». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۶.
* «Türkan Saylan's 81st Birthday». google.com/doodles. در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۶. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زندگی‌نامه یک پزشک است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**واسوخت** در واژه به معنی بیزاری و روگردانی از معشوق است.
و در اصطلاح ادبیات سنتی نیز به سبکی از اشعار گفته می‌شود که مضمون آن مربوط به همین رویگردانی باشد.

شاعرانی چون سعدی، امیر خسرو و وحشی بافقی و صوفی عشقری شعرهایی در سبک واسوخت سروده‌اند.
در ادبیات دورهٔ مشروطه و آغاز دورهٔ  بازگشت ادبی نیز شاعرانی چون دهخدا، شهریار، میرزادهٔ عشقی چنین شعرهایی سروده‌اند.

واسوخت شاخه‌ای از سبک قدیمی وقوع‌گویی است.
سبک وقوع‌گویی که در اوایل سدهٔ دهم هجری قمری در شعر پارسی پدید آمد، برزخی بین شعر دوره تیموری و سبک هندی بود و در این سبک شاعر آشکار و بی‌پرده زبان حال خود را واگویه می‌کرد. واسوخت شاخه‌ای از وقوع‌گویی است که دوری جستن و روی‌گردانی دلداده از دلبر را مد نظر دارد.

در واسوخت، شاعر به خاطر شکست در عشق و عدم کامیابی، از استغناء به غناء و از نیاز به ناز روی می‌آورد و به جای ستایش به سرزنش دوست می‌پردازد و بی‌وفایی او را با بی‌وفایی پاسخ می‌دهد.
شبلی نعمانی از وحشی بافقی به عنوان آغازگر این شیوه بیانی یاد می‌کند.

سبک واسوخت در ترانه‌های رپ فارسی امروزی نیز به‌کار می‌رود. ترانه‌های «واسوخت» پیشینیان زبان و واژگانی مؤدبانه با خود داشتند و امروزیان زبانی گستاخ و دشنام‌واره.
آغازگر این نوع از موسیقی پاپ ایران را آهنگ خیالی نیست شادمهر عقیلی با ترانه ای از شاهکار بینش‌پژوه و آهنگسازی و تنظیم شادمهر عقیلی دانسته‌اند.

نمونهٔ غزل واسوخت
-----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دل و طبع خویش را گو که شوند نرم‌خوتر  |  | که دلم بهانه‌جو شد من ازو بهانه‌جوتر |
| گله گر کنم زخویت بجز این‌قدر نباشد  |  |  که شوند اگر تو خواهی قدری ازین نکوتر |
| همه رنگ حیله بینم پس پرده فریبت  |  |  برو ای دورو که هستی زگل دورو دوروتر |
| تو نه مرغ این شکاری پی صید دیگری رو  |  |  که عقاب دیگر آمد به شکار این کبوتر |
| نه خوش‌آمد است وحشی تو غریب خوش‌ادایی  |  |  همه طرز تازه گویی، ز تو کیست تازه‌گوتر |
|  |  | (از غزلیات مولانا وحشی بافقی) |

پیوند به بیرون
--------------

* سبک واسوخت در شعر فارسی (پیشرو و سرآمد واسوخت محتشم است نه وحشی)، محمود فتوحی رودمعجنی
* فتوحی رودمعجنی، محمود. *صد سال عشق مجازی: مکتب وقوع و شعر واسوخت در شعر فارسی قرن دهم*، تهران: سخن. 1395.
* گفتگو با یک ترانه‌سرای واسوخت : از ترانه‌های گذشته‌ام دفاع نمی‌کنم

منابع
-----


1. ↑  لغتنامهٔ دهخدا|سایت واژه‌یاب، سرواژهٔ واسوخت.
2. ↑  نشریهٔ الکترونیکی عروض، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.
3. ↑  اطلاعات، بازدید: ۸ اکتبر ۲۰۰۸
4. ↑  شعر العجم، شبلی نعمانی، ج ۳، ص ۱۶. بایگانی‌شده در ۲۶ مه ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine
5. ↑  روزنامهٔ کارگزاران بایگانی‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine، شماره ۴۷۷، پنجشنبه، ۵ اردیبهشت، ۱۳۸۷. بازدید: ۸ اکتبر ۲۰۰۸.
6. ↑  مجلهٔ اینترنتی هفت‌سنگ بایگانی‌شده در ۷ اوت ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine، بازدید: ۸ اکتبر ۲۰۰۸
**محمد نظیف شهرانی** استاد انسان‌شناسی و مطالعات آسیای میانه و خاورمیانه اهل افغانستان در دانشگاه ایندیانا بلومینگتون ایالات متحده است.

زندگی
-----

نظیف شهرانی در ولایت بدخشان افغانستان متولد شد. وی تحصیلات ابتدایی خود را در روستای شهران خاش، در ولسوالی جرم بدخشان به پایان رسانیده و قبل از ورود به دانشکده آموزش و پرورش دانشگاه کابل، در مکتب متوسطه ابن سینا و دارالمعلمین کابل تحصیل کرده‌است.

وی در طی سالهای ابتدایی تحصیلات خود در دانشگاه کابل، در سال ۱۹۶۷ از طرف دانشگاه هاوایی، هونولولو، بورس تحصیلی مرکز شرق و غرب را دریافت کرد و در آنجا کارشناسی خود را در رشته انسان‌شناسی (۱۹۷۰) گذراند. وی کارشناسی ارشد و دکتری خودرا از دانشگاه واشینگتن، سیاتل بین سالهای ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ دریافت کرد. شهرانی میان سال‌های ۱۹۷۲ و ۱۹۷۴ تحقیقات میدانی خودش را در ولسوالی واخان در شمال شرقی افغانستان میان عشایر قرقیز، چوپان‌های پامیری و همسایگان وخی در جامعه کشت و صنعتشان انجام داد. وی سپس به عنوان مشاور مردم‌شناسی برای فیلم قرقیزهای افغانستان، که در پاییز ۱۹۸۱ از شبکه پی‌بی‌اس پخش شد، کار کرد.

شهرانی پیش از آنکه در سال ۱۹۹۰ به دانشگاه ایندیانا برود، در چندین دانشگاه آمریکایی از جمله مرکز مطالعات خاورمیانه هاروارد، دانشگاه نوادا-رینو، دانشگاه استنفورد و دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس سمت‌های پژوهشی و آموزشی داشته‌است. وی همچنین عضو مرکز بین‌المللی دانشوران وودرو ویلسون مؤسسه اسمیتسونین در سال‌های ۱۹۹۷ و ۹۸ بود.

شهرانی دربارهٔ گروه‌های مردم‌شناسی، مطالعات اوراسیای مرکزی و گروه‌های زبان و فرهنگ خاور نزدیک در دانشگاه ایندیانا تدریس می‌کند. وی تحقیقات میدانی گسترده‌ای را در افغانستان، ترکیه، پاکستان و ازبکستان انجام داده‌است.

وی پدر سه فرزند است.

آثار
----

سهم عمده وی در مطالعات آسیای میانه شامل موارد زیر است:

* قرقیزها و وخی‌های افغانستان: سازگاری با مرزهای بسته جنگ. سیاتل، انتشارات دانشگاه واشینگتن. ۲۰۰۲
* انقلاب‌ها و شورش‌ها در افغانستان: چشم‌اندازهای مردم‌شناسی. م. نظیف شهرانی و رابرت ال. کانفیلد، چاپ برکلی، انستیتوی مطالعات بین‌الملل، دانشگاه کالیفرنیا. ۱۹۸۴
* بیش از ۴۰ فصل کتاب در مجلد ویرایش شده و مقالات پژوهشی در مجلات دانشگاهی ملی و بین‌المللی

منابع
-----

1. ↑  زندگینامه رسمی بایگانی‌شده در ۱۷ فوریه ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine دانشگاه اندیانا - بلومینگتون، ایالات متحده.

پیوند به بیرون
--------------

* اطلاعات تحقیقات افغانستان و آسیای میانه
* مرکز مطالعات اورآسیا
نظریه میدان نرده‌ای
در علم فیزیک فیزیک نظری مدل‌های مختلفی برای توضیح جهان شتاب‌دار تا کنون مطرح شده‌اند که همگی به مقوله انرژی تاریک مربوط می‌شوند. توضیح ریاضیاتی این پدیده **نظریهٔ میدان نرده‌ای** \phi یا **انگاره زمینه** **نرده‌ای** نامیده می‌شود که مجموعاً به چهار فرم اثر، فانتوم، تاچیون و کوانتومی تقسیم می‌شود. هر میدانی که تحت تبدیلات لورنتس ناوردا بماند اصطلاحاً نرده‌ای خواهد بود. اصل کنش برای میدان نرده‌ای نسبیتی در جهان D بعدی و بر حسب مشتقات هموردا چنین تعریف می‌شود

{\displaystyle {\mathcal {S}}=\int \mathrm {d} ^{D-1}x\,\mathrm {d} t{\mathcal {L}}=\int \mathrm {d} ^{D-1}x\mathrm {d} t\left[{\frac {1}{2}}\eta ^{\mu \nu }\partial \_{\mu }\phi \partial \_{\nu }\phi -V(\phi )\right]}
که {\mathcal {L}} چگالی لاگرانژی و {\displaystyle V(\phi )} پتانسیل میدان نامیده می‌شود. معادله حرکت اویلر لاگرانژ متناظر با آن نیز چنین است.

\eta^{\mu\nu}\partial\_\mu\partial\_\nu\phi+V'(\phi)=\partial^2\_t\phi-\nabla^2\phi
+V'(\phi)=0
بنابراین در حالتی که جرم m عامل به وجود آمدن انحنا یا همان تولید میدان نرده‌ای باشد داریم:

{\displaystyle {\mathcal {S}}=\int \mathrm {d} ^{D-1}x\mathrm {d} t{\mathcal {L}}=\int \mathrm {d} ^{D-1}x\mathrm {d} t\left[{\frac {1}{2}}\eta ^{\mu \nu }\partial \_{\mu }\phi \partial \_{\nu }\phi -{\frac {1}{2}}m^{2}\phi ^{2}\right]}
{\displaystyle =\int \mathrm {d} ^{D-1}x\mathrm {d} t\left[{\frac {1}{2}}(\partial \_{t}\phi )^{2}-{\frac {1}{2}}\delta ^{ij}\partial \_{i}\phi \partial \_{j}\phi -{\frac {1}{2}}m^{2}\phi ^{2}\right],}
در این حالت مسلماً معادله حرکت اویلر لاگرانژ مربوط به آن نیز چنین مد نظر گرفته می‌شود

{\displaystyle \eta ^{\mu \nu }\partial \_{\mu }\partial \_{\nu }\phi +m^{2}\phi =\partial \_{t}^{2}\phi -\nabla ^{2}\phi +m^{2}\phi =0}
و اما اگر میدان کوانتومی را اساس میدان نرده‌ای در نظر بگیریم کنش مربوطه می‌شود

{\displaystyle S=\int \mathrm {d} ^{D-1}x\,\mathrm {d} t\left[{\frac {1}{2}}(\partial \_{t}\phi )^{2}-{\frac {1}{2}}\delta ^{ij}\partial \_{i}\phi \partial \_{j}\phi -{\frac {1}{2}}m^{2}\phi ^{2}-\sum \_{n=3}^{\infty }{\frac {1}{n!}}g\_{n}\phi ^{n}\right]}
که طبیعتاً در نظریه برهمکنش چهار بعدی {\displaystyle \phi ^{4}} چگالی لاگرانژی بر اثر پتانسیل میدان {\displaystyle V(\phi )={\frac {1}{2}}m^{2}\phi ^{2}+{\frac {g}{4!}}\phi ^{4}} منجر به معادله زیر می‌شود

{\displaystyle {\mathcal {L}}={\frac {1}{2}}(\partial \_{t}\phi )^{2}-{\frac {1}{2}}\delta ^{ij}\partial \_{i}\phi \partial \_{j}\phi -{\frac {1}{2}}m^{2}\phi ^{2}-{\frac {g}{4!}}\phi ^{4}.}

جستارهای وابسته
---------------

* معادلات میدان اینشتین
* معادله حرکت اویلر لاگرانژ
* مشتق هموردا
* اصل نسبیت
* برابری جرم و انرژی
* علایم مورد استفاده در نسبیت عام
* هندسه ریمانی

منابع
-----

1. ↑  لطیفیان، پویا (۱۴۰۲). «برگردان واژگان مهندسی به پارسی». *گاهنامه کهربایی نوآوری آرات*.

A general reference for this section is Ramond، Pierre (۲۰۰۱-۱۲-۲۱). Field Theory: A Modern Primer (Second Edition). USA: Westview Press. ISBN 0201304503.
Hydrogen sulfide dissolution in Lechuguilla Cave, New Mexico
**غار حلّال‌پوشی‌شده** یا غار کارست (به انگلیسی: Solutional cave)، غاری‌است که معمولاً در سنگ‌های قابل حل و بیشتر در سنگ‌های آهک شکل گرفته‌است. بیشترین *غارهای حلّال‌پوشی‌شده* در سنگ‌های آهک ایجاد شده‌اند ولی *غار حلّال‌پوشی‌شده* همچنین می‌تواند در سنگ‌های دیگر، از جمله سنگ گچ، دولومیت، سنگ مرمر، تخت‌های نمک و گچ تشکیل شود.

روند
----

سنگ بستر آب‌های زیرزمینی توسط اسیدی که به طور طبیعی در آب‌های زیرزمینی موجوداست از راه لایه‌های بستر، گسل‌ها، درزه‌ها و غیره نشت و حل می‌شود. در طول دوره‌های زمین‌شناسی این دهانه‌های در ابتدا کوچک با حل‌شدن بیشترِ دیواره‌های آن‌ها گسترش یافته و به صورت غارها یا سیستم‌های غاری درمی‌آیند.

آب گرفتگی بخش‌هایی از یک *غار حلال‌پوشی‌شده*؛ که در زیر سطح سفره آب زیرزمینی، یا در سطح آب‌های زیرزمینی محلی قرارگرفته‌باشند را فرا می‌گیرد.

غارهای سنگ آهکی
---------------

بزرگترین و بیشترین غارهای *حلال‌پوشی‌شده* در سنگ آهک واقع شده‌است. غارهای سنگ آهکی، اغلب با کلسیم کربناتی که به آهستگی ته‌نشین‌شده تزیین شده‌اند. این تزیین‌ها عبارتند از سنگ‌فرش رسوبی، طاقدیس، ناودیس، helictites، نی بلور، رفتس، کلسیت و ستون. این یا مواد کانی ثانوی در غارها غارسنگ نامیده می‌شوند.

جستارهای وابسته
---------------

* غار دریایی

منابع
-----

1. ↑  John Burcham. "Learning about caves; how caves are formed". *Journey into amazing caves*. Project Underground. Archived from the original on 3 May 2009. Retrieved September 8, 2009.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Solutional cave». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۷.
***پُلِ ماریان*** (انگلیسی: Marion Bridge) یک فیلم درام ۲۰۰۲ کانادایی است. مالی پارکر، ربکا جنکینز، و الیوت پیج بازیگران اصلی آن هستند. این فیلم برندهٔ جایزه جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو برای بهترین فیلم بلند نخست کانادایی (en) شد و به‌عنوان اولین فیلم بلندی شناخته می‌شود که الیوت پیج در آن بازی کرد. این فیلم در دوم شهریور ۱۳۹۹ از شبکه نمایش با دوبله فارسی پخش‌شد و در سرویس آرشیو برنامه‌های صـدا و سـیمای ایران به نام تلوبیون برای پخش آن‌لاین و دانلود در دسترس است.

این فیلم داستان تلاش سه خواهر ۲۵ تا ۴۰ سالهٔ مجرد برای برگرداندن مادر خود از بیمارستان و مراقبت از او که سال‌ها قبل از پدر آن‌ها جداشده، رابطهٔ پنهانی با خواهر ناتنیِ نوجوان خود که حتی نمی‌داند چند خواهر ناتنی دارد و آن‌ها را نمی‌شناسد، اقدام برای دیدن پدر خود پس از سال‌ها، و رابطه این سه خواهر در محیط خانه را می‌گوید.

منابع
-----

1. ↑  «جدول پخش». شبکه نمایش. ۲ شهریور ۱۳۹۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اوت ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۴ شهریور ۱۳۹۹.
2. ↑  «پل ماریان». دریافت‌شده در ۳۰ بهمن ۱۳۹۹.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Marion Bridge (film)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۵ اوت ۲۰۲۰.

پیوند به بیرون
--------------

* *پل ماریان* در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
* *پل ماریان* در راتن تومیتوز ویرایش در ویکی‌داده

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فیلم است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
توپخانه عثمانی در حال گلوله‌باران باکو.
**اردوی اسلام**، یک یگان نظامی بود که به دستور وزیر جنگ عثمانی، انور پاشا (۱۸۸۱–۱۹۲۲) و بنا بر آرمان باز استقرار توران تأسیس شد. برخلاف بقیه سپاه تحت سلطه ترک‌های عثمانی که تعداد زیادی از افسران آلمانی که در آن حضور داشته و در عمل، بسیاری از امور را حل و فصل می‌کردند، این یگان به‌طور کامل از مسلمانان، که اکثر آن‌ها ترک بودند تشکیل شده‌بود. استعداد نفرات این یگان بین ۱۴ تا ۲۵ هزار نفر بود. هدف از تشکیل این واحد نظامی رسیدن به چاه‌های نفت باکو و خطوط راه‌آهن باکو-تفلیس بود.

در این یگان عمداً از حضور افسران آلمانی جلوگیری شد. در پایان سال ۱۹۱۷، با فروپاشی امپراتوری روسیه، انور پاشا به این نتیجه رسیده‌بود که آلمانی‌ها و ترکان دیگر اهداف مشترکی ندارند. شرایطی که برای پیمان برست-لیتوفسک گذارده شد و بسیار به منفعت آلمانی‌ها تمام می‌شد نیز این احساس را تقویت کرد. منظور این بود که اردوی اسلام تنها گوش به فرمان انور پاشا باشد و به فرمان‌های آلمانی‌ها توجهی نکند.

این قشون توانست به علت نبود نیروهای روسی در قفقاز به علت انقلاب روسیه و وقوع جنگ داخلی روسیه، کمابیش در منطقه قفقاز به راحتی پیروی کند.

انگلیسی‌ها در جواب یک واحد کوچک نظامی را تحت فرماندهی ژنرال لیونل چارلز دانسترویل به باکو فرستادند که ۴ اوت سال ۱۹۱۸ وارد این شهر شد. یک ماه بعد این گروه انگلیسی که با قشون بزرگ‌تر عثمانی روبه‌رو بود عقب‌نشینی کرد. آتش‌بس موقت ۳۰ اکتبر سال ۱۹۱۸ که به پایان جنگ انجامید، سقوط سیاسی انور پاشا را به دنبال داشت و در پی این سقوط اردوی اسلام نیز به سرعت از هم پاشید.

منابع
-----


* Fromkin, D. , (1989). A Peace to End All Peace, pag. 354-355. Avon Books. ISBN 0-233-98393-7
* Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwoodpress, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 189.
نمایی از لگد فیلیپینی
**فیلیپینی** نوعی لگد چرخشی و پرشی در هنرهای رزمی است که به جهت زیبایی ظاهری آن بسیار معروف است. نکتهٔ منحصربفرد این ضربه این است که همان پایی که چرخش را آغاز می‌کند، پرش را انجام داده، ضربه را اجرا کرده و سپس فرود می‌آید و پای دیگر فقط با کمی خمیدگی در هوا می‌چرخد تا به تعادل و حفظ موقعیت ضربه‌زننده کمک کند. ضربهٔ فیلیپینی معمولاً با یک چرخش حدوداً ۵۴۰ درجه انجام می‌شود و به همین دلیل در زبان‌های اروپایی بیشتر به **لگد ۵۴۰** معروف است. البته چرخش اصلی فقط ۳۶۰ درجه است اما چون معمولاً ضربه با یک گام به جلو برداشتن آغاز می‌شود حرکت ظاهری به ۵۴۰ درجه تبدیل می‌شود.

بسیاری از سبک‌های رزمی این ضربه را تمرین می‌کنند اما سبک‌های کره‌ای همچون تکواندو بیشتر از آن استفاده می‌کنند. این ضربه حتی در رقص باله هم وجود دارد و اخیراً وارد مبارزات نمایشی کشتی حرفه‌ای هم شده‌است.

انواع
-----

ضربه فیلیپینی نیز مثل اغلب ضربات دیگر رزمی به شکل‌های متنوعی اجرا می‌شود که هریک تفاوت‌های جزئی با یکدیگر دارند و در هر یک از رشته‌های رزمی یک یا چند نوع آن مرسوم است. در مرسوم‌ترین شکل ضربه فیلپینی ضربه لگد به صورت لگد هلالی اجرا می‌شود یعنی انگشتان پا هنگام اجرای ضربه به سمت بالا قرار گرفته‌اند و محل برخورد ضربه با حریف کف پا است اما در شکل دیگری که در تکواندو مرسوم است ضربه به صورت لگد دورانی (دولیوچاگی) اجرا می‌شود؛ یعنی کمر قبل از اجرای ضربه چرخش ۹۰ درجه دارد و محل برخورد ضربه با حریف روی پا است. در شکل دیگری از فیلیپنی که بیشتر در ووشو مرسوم است ورزشکار بلافاصله بعد از اجرای ضربه فرود نمی‌آید بلکه یک چرخش ۱۸۰ یا ۳۶۰ درجه دیگر را هم در هوا انجام می‌دهد.

منابع
-----
**انجمن تولیدکننده‌های موسیقی** (MPG) (بریتانیا) از همه افراد در حرفه تولید و ضبط موسیقی تبلیغ و نمایندگی می‌کند. این یک سازمان حرفه ای است که مشارکت‌های خلاقانه جمعی و فردی را در تولید و ضبط همه ژانرهای موسیقی و فعالیت‌های مربوط به رسانه تجسم می‌بخشد. به عنوان یک صنف، این سازمان هیچ وابستگی به حزب سیاسی ندارد.

این سازمان سالانه **جوایز صنفی سازندگان موسیقی را اهدا** می‌کند. در سال ۲۰۰۸، پی‌ام‌جی و بی‌پی‌آی برنامه‌های جوایز خود را هماهنگ کردند. جوایز ام‌پی‌جی، در میان دیگران توسط شرکت شور حمایت مالی می‌شود و هدف آنها شناخت استعداد و توانایی تولیدکنندگان، مهندسان، میکسرها و رمیکسرها است. در جوایز ام‌پی‌جی ۲۰۱۳، جرج مارتین جایزه «کمک برجسته به موسیقی بریتانیا» را دریافت کرد.

این ایده توسط تولیدکنندگان و مهندسان علاقه‌مند به همه جنبه‌های ایجاد و ضبط موسیقی تصور و پشتیبانی می‌شود، این یک جامعه را برای به اشتراک گذاشتن تجربیات جمعی و همکاری با سایر افراد همفکر فراهم می‌کند.

عضویت برای همه تولیدکنندگان، مهندسان، میکسرها، میکسرهای مجدد، برنامه نویسان، طراحان صدا، مهندسان مسترینگ، دانشجویان، علاقه‌مندان – همه کسانی که از ایجاد موسیقی و صوت لذت می‌برند و به آن علاقه دارند آزاد است.

از اعضای ام‌پی‌جی می‌توان به پل اپورث، برنارد باتلر، مایک کروسی، جیک گاسلینگ و تامی دی اشاره کرد.

منابع
-----

1. ↑  "The Music Producers Guild UK announces a collaboration with the BPI's BRIT Awards". 14 October 2008. Archived from the original on 25 August 2012. Retrieved 9 August 2012.
2. ↑  "Music Producer Guild 2013 – nominations now open". Archived from the original on 30 November 2012. Retrieved 9 August 2012.
3. ↑  *MPG Awards for Sire George Martin, Paul Epworth and more*, retrieved 28 October 2015

پیوند به بیرون
--------------

* وبگاه رسمی
یک ماسوره چرخ خیاطی به قطر ۲-۳ سانتی‌متر.
**ماسوره** ابزاری استوانه‌ای‌شکل است که سیم یا نخ به دور آن پیچیده می‌شود.
از ماسوره‌ها معمولاً در چرخ‌های خیاطی، دوربین‌ها و تجهیزات برقی و مکانیکی استفاده می‌شود.

در چرخ خیاطی ماسوره به صورت قرقره‌ای کوچک است که نخ زیر کار را دور آن می‌پیچند و از میان تارها عبور می‌دهند. وسیله‌ای در چرخ خیاطی که به کمک آن نخ را به‌سرعت به‌دور ماسوره می‌پیچند، **ماسوره‌پیچ** نام دارد.‎

در ابزار نظامی ماسوره دستگاهی است که برای تنظیم کار گلوله‌های نارنجک و خمپاره‌انداز و توپ برای انفجار تاخیری یا زمانی تعبیه می‌شود.
در این موارد، ماسوره وسیله‌ای است که در اثر تحریک، ایجاد شعله یا ضربت می‌کند و با انفجار چاشنی خرج اصلی نارنجک را منفجر می‌سازد و سبب انفجار مین می‌شود.

در آشپزی ماسوره وسیله‌ای است قیف‌مانند و فلزی که از آن برای تزئین کیک‌ها استفاده می‌شود.

منابع
-----

* فرهنگ فارسی معین.
* Wikipedia contributors, "Bobbin," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed January 24, 2010).

1. ↑  انوری، حسن: فرهنگ روز سخن، تهران: سخن، ۱۳۸۳. ص۱۰۸۰.
2. ↑  تفنگ ژ۳.، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.
تخت جمشید و تبلیغ در مجلهٔ وُگ در سال ۱۳۴۸
***وُگ*** (به انگلیسی: Vogue) یک مجلهٔ ماهانهٔ مد و سبک زندگی آمریکایی است که موضوعات زیادی از جمله مد، زیبایی، فرهنگ و زندگی را پوشش می‌دهد. وُگ ابتدا در سال ۱۸۹۲ در نیویورک سیتی به عنوان روزنامهٔ هفتگی شروع به کار کرد، قبل از این که سال‌ها بعد به ماهنامه تبدیل شود. در حال حاضر، ۲۶ نسخهٔ بین‌المللی از مجله وجود دارد.

تاریخچه
-------

مجلهٔ وگ در ۱۷ دسامبر سال ۱۸۹۲ توسط یک تاجر آمریکایی به نام آرتور بالدوین ترنر در ابتدا به صورت هفته‌نامه و دربارهٔ عادات و سبک زندگی و تفریحات اقشار سطح بالای جامعهٔ آمریکا به چاپ می‌رسید.

کُنده مُنترُز نَست مجله را از ترنر خرید و مطالب مجله را روی مد و اتفاقات روز متمرکز کرد. مجله شهرت جهانی پیدا کرد و از دههٔ ۱۹۱۰ نسخه‌هایی از مجله به اروپا هم فرستاده شد.

با مدیریت دایانا وریلند در دههٔ ۱۹۶۰ مجله تحت تأثیر جنبش‌های برابری‌خواهی در مد قرار گرفت و کارهای هنرمندان پاپ آرت را منعکس کرد.

در سال ۱۹۷۳ مجلهٔ وگ تحت مدیریت گریس میرابلا برای افزایش مخاطب تغییراتی اعمال شد؛ مثلاً مجله تبدیل به ماهنامه شد، موضوعاتی مانند مصاحبه، مقالاتی دربارهٔ اتفاقات هنری، علمی و بهداشتی در مجله به چاپ رسید.

**آنا وینتور** در ژوئیهٔ ۱۹۸۸ با عنوان سردبیری مجله جانی تازه به مجله بخشید. او سعی کرد مخاطبان مجله را گسترده‌تر کند و همچنین در ایجاد فراگیر شدن نظارت داشته باشد.

منابع
-----

"Fashion-Books: Review of "IN VOGUE: The Illustrated History of the World's Most Famous Fashion Magazine

1. ↑  "Consumer Magazines". Alliance for Audited Media. Archived from the original on 23 January 2017. Retrieved 5 July 2017.
2. ↑  «وگ در ایران (۱۳۴۸)». *ShahreFarang*. ۲۰۱۲-۰۴-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۰۸.
3. ↑  مجله دنیای مد :: تاریخچهٔ مجلهٔ وُگ

* ووگ، وبگاه *bookrags.com*
* درگذشت ایو سن لوران (*رادیو بین‌المللی فرانسه*
* سیاه، رنگ محبوبِ بهترین طراح لباس (*رادیو زمانه*)
* خرید نشریه در ایران، وبگاه *www.iran-mag.com*


|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ وگ (مجله) موجود است. |
**موشک با برد فراتر از بصری** (**BVR**) یا  **موشک فراتر از میدان دید** (موشک فامد) یک موشک هوابه‌هوا (**BVRAAM**) است که قادر به درگیری در بردهای ۲۰ مایل دریایی (۳۷ کیلومتر) یا فراتر از آن است. این برد با استفاده از موتورهای موشک دوگانه پالس یا موتور موشک تقویت کننده و موتور پایدار کننده رم‌جت به دست آمده‌است.

علاوه بر قابلیت برد، موشک باید بتواند هدف خود را در این برد، ردیابی کند یا در حین پرواز به هدف دست یابد.

تاریخچه
-------

موشک‌های هوابه‌هوای اولیه از هدایت نیمه‌فعال راداری استفاده می‌کردند، یعنی موشک از پرتوهای تولید شده توسط هواپیمای پرتاب‌کنندهٔ موشک برای هدایت آن به سمت هدف استفاده می‌کرد. آخرین نسل از موشک‌های BVR از ترکیب رادار نیمه‌فعال و فعال استفاده می‌کند.

اسپارو ۱ سوار بر اسکای‌نایت نیروی دریایی ایالات متحده نخستین موشک عملیاتی BVR در سال ۱۹۵۴ بود. این موشک‌های اولیهٔ BVR به‌زودی با موشک‌هایی با استفاده از رادار نیمه‌فعال (SARH) جایگزین شدند.[] این‌جاست که رادار هواپیمای پرتاب‌کننده روی هدف در حالت دنبال‌کردن تک‌هدف (STT) قفل می‌شود و انرژی راداری را به سمت هدف هدایت می‌کند که جستجوگر موشک می‌تواند هنگام انعکاس آن از هدف، آن را ببیند. آنتن رادار هواپیما باید هدف را تا زمان برخورد موشک «آشکار» نگاه دارد. موشک‌هایی مانند ریتیان ایم-۷ اسپارو و ویمپل آر-۲۷ *(نام ناتو AA-10 'Alamo')* پرتوهای منعکس‌شده را آشیانه‌یابی کرده و به سوی آن حرکت می‌‌کنند، دقیقاً مانند بمب هدایت لیزری که بازتاب تابش لیزر را آشیانه‌یابی می‌کند. برخی از دوربردترین موشک‌هایی که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرند، هنوز از این فناوری استفاده می‌کنند.

نگارخانه
--------

* ایم-۱۲۰ آمرام پرکاربردترین موشک BVR است.ایم-۱۲۰ آمرام پرکاربردترین موشک BVR است.
* AAM-4B نخستین موشک BVR بود که از جستجوگر آرایه اسکن الکترونیکی فعال استفاده کرد.AAM-4B نخستین موشک BVR بود که از جستجوگر آرایه اسکن الکترونیکی فعال استفاده کرد.
* Meteor از موتور رمجت نگهدارنده استفاده می‌کند.Meteor از موتور رمجت نگهدارنده استفاده می‌کند.
* یک میگ-۲۹ در حال شلیک یک موشک ویمپل آر-۲۷یک میگ-۲۹ در حال شلیک یک موشک ویمپل آر-۲۷
* Astra Mk.1Astra Mk.1

مثال‌هایی از موشک‌های فراتر از برد بصری
---------------------------------------

* ایم-۷ اسپارو
* ایم-۵۴ فینیکس
* ایم-۱۲۰ آمرام
* AIM-260 JATM
* آسترا (موشک)
* دربی
* کی-۱۰۰
* MICA (موشک)
* نوواتور کی‌اس-۱۷۲
* PL-12 (SD-10)
* پی‌ال-۱۵
* PL-21
* پایتون (موشک)
* ویمپل آر-۲۷
* ویمپل آر-۳۳
* ویمپل آر-۳۷
* بیسنوات آر-۴۰
* ویمپل آر-۷۷
* اسکای‌فلش

منابع
-----

1. ↑  "Guided Missiles ride Navy Jet". *Popular Mechanics*. Popular Mechanics Company: 116. November 1954.
یک عاج فیل حکاکی‌شده ایتالیایی متعلق به سده ۱۱ میلادی که اکنون در موزه لوور نگهداری می‌شود.
مردانی که عاج همراه دارند (دار السلام، ۱۹۰۰)
**عاج** یا **پیلسته** یک ماده سخت، سفید و مات است که در حقیقت به دندان‌های جانورانی مانند فیل و ماموت و گراز دریایی و اسب آبی گفته می‌شود. کلمه عاج به‌طور سنتی برای دندان فیل استفاده می‌شود.

اغلب به بلندترین دندان در جانوران می‌گویند که درازای آن تا ۳ متر می‌رسد. از عاج (دندان) بعضی پستانداران مانند فیل برای ساخت جواهر استفاده می‌کنند که امروزه سازمان ملل متحد از انجام این عمل به دلیل منقرض شدن نسل فیل‌ها جلوگیری می‌کند.

جانوران عاج‌دار
---------------

فیل، ماموت، گراز دریایی، اسب آبی، شیرماهی و نهنگ دریایی از جمله جانورانی هستند که دارای عاج هستند. عاج ماموت، از بزرگ‌ترین عاج‌های جهان هستند.

موارد استفاده از عاج
--------------------

پیل
عاج مصارف زیادی در حیطهٔ زیبایی و علم داشته‌است و بسیار سودمند بوده‌است. در گذشته، از عاج فیل برای تزیین وسایل و لوازم محکم و دکور و نیز جواهرآلات استفاده می‌شد.

امروزه، هر چند فیل‌ها تحت نظارت دولت‌ها قرار دارند، اما با این حال، عده‌ای شکارچی آن‌ها را به خاطر عاج گران‌بهایشان شکار می‌کنند.قبل از اختراع پلاستیک عاج برای ساختن توپ‌های بیلیارد، کلیدهای پیانو ٬نی انبان (نوعی ساز در اسکاتلند) و ساخت دکمه‌ها و در یک طیف وسیعی از استفاده‌های تزیینی بکار می‌رفته‌است.

جانشینان مصنوعی عاج پیشرفت کردند و پلاستیک جای عاج را روی پیانوها گرفته‌است و اخیراً دیگر مواد مصنوعی آنقدر توسعه یافتند که بسیار شبیه عاج شدند.

عاج در ادبیات فارسی
-------------------

در متون ادبیات فارسی به عاج اشاره شده است. شیخ بهایی سروده است:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  شانه عاج ار نبوَد بهر ریش |  |  شانه توان کرد به انگشت خویش |
|  |  |  |

منابع
-----

1. ↑  Saleminejad, Hossein. "جست‌وجوی عاج" (به انگلیسی). Retrieved 2017-11-02.
2. 1 2  قالیباف، قاسم؛ دایرةالمعارف کودکان و نوجوانان؛ جلد اول؛ 1377 ه‍. ش؛ نشر چشم‌انداز
3. ↑  «عاج فیل». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۴ مه ۲۰۱۹.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «عاج». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ مارس ۲۰۰۸.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد محیط زیست یا یک منطقه حفاظت‌شده است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**کاترین آبه** (انگلیسی: Kathryn Abbe; ۲۲ سپتامبر ۱۹۱۹ – ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۴) عکاس اهل ایالات متحده آمریکا بود.

سنین جوانی و تحصیلات
--------------------

او در سال ۱۹۴۶ با عکاس جیمز آبه جونیور پسر جیمز آبه عکاس هالیوود ازدواج کرد.کاترین آبه با نام تولد کاترین مک لاکلین در سال ۱۹۱۹ در بروکلین به دنیا آمد. خواهر دوقلوی او عکاس فرانسیس مک لاکلین-جیل بود. آنها در والینگفورد، کانکتیکات بزرگ شدند و جزء شاگردان ممتاز کلاس در زمان فارغ‌التحصیلی خود در دبیرستان لیمن هال بودند. آبه در مؤسسه پرت به ادامه تحصیل ادامه داد و در آنجا زیر نظر والتر سیواردی و نقاش رجینالد مارش تحصیل کرد. او در سال ۱۹۴۱ با مدرک لیسانس هنرهای زیبا فارغ‌التحصیل شد. او همچنین از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۱ در مدرسه جدید تحقیقات اجتماعی شرکت کرد و در آنجا زیر نظر یاسو کونیوشی تحصیل کرد. او در سال ۱۹۴۶ با عکاس جیمز آبه جونیور پسر جیمز آبه عکاس هالیوود ازدواج کرد. او و خواهرش دختر عموی هنرمند تامی دپائولا بودند.

حرفه
----

آبه در سال ۱۹۴۱ برنده جایزه عکاسی Prix de Paris مجله *وگ* شد. در سال ۱۹۴۲، او برای وگ زیر نظر تونی فریسل کار می‌کرد. او بعداز مدتی مجله وگ را ترک کرد و در سال ۱۹۴۴ یک عکاس حرفه‌ای آزاد شد، یکی از معدود زنانی که در آن زمان این موقعیت را داشت. اگرچه در دهه ۱۹۴۰ او به طور گسترده در نیوانگلند و بروکلین عکاسی می‌کرد، در اواسط دهه ۱۹۴۰ به سراسر جهان برای انجام ماموریت‌هایی، به ویژه به پاریس، هاوانا، نیویورک، رم و میلان رفت. موضوعات او اغلب شامل نمادهای مد، کودکان، عکس‌های خیابانی و هنرمندان بود. عکس‌های ویژه او از کارمن دل‌اره‌فیچه و لیزا فونسگریوز چشمگیر است.

آثار آبه در بیش از هشتاد کتاب و نشریه بین‌المللی از جمله بتر هومز اند گاردنز، مک‌کال، *کاسموپولیتن*، *گود هاوس‌کیپینگ*، *پاری مچ*، و وگ منتشر شد. او جوایز بیش از بیست جلد مجلات مهم را دریافت کرد (دستاوردی نادر برای یک عکاس زن در زمان خود).

منابع
-----

1. ↑  «Abbe, Kathryn (1919—) | Encyclopedia.com». *www.encyclopedia.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۰۳.
2. ↑  «Abbe, Kathryn (1919—) - Women in World History: A Biographical Encyclopedia | HighBeam Research». *web.archive.org*. ۲۰۱۴-۰۶-۱۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۰۳.
3. ↑  «Abbe, Kathryn (1919—) - Women in World History: A Biographical Encyclopedia | HighBeam Research». *web.archive.org*. ۲۰۱۴-۰۶-۱۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ ژوئن ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۰۶.
4. ↑  «Art Observatory: Vintage Photographs & New Developments». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۶ ژوئیه ۲۰۲۳.
5. ↑  «Photography: Double Vision - Culture - Vogue». *web.archive.org*. ۲۰۱۲-۰۱-۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۰۶.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kathryn Abbe». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۲۳.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |
| نهادهای پژوهش هنری | 
* هویت عکاسان
* هنرمندان آرکی‌دی (هلند)

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک عکاس است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |