**آرامگاه ملک اژدر** (انگلیسی: Melik Ajdar Mausoleum) یا مقبره جیجیم‌لی یک سازه آرامگاهی در زمین‌های کوهستانی روستای جیجیم‌لی (لاچین) از شهرستان لاچین جمهوری آذربایجان است. برخی منابع ساخت این مقبره را به قرن چهاردهم نسبت می‌دهند، در حالی که برخی دیگر دوره ای قدیمی‌تر یعنی قرون یازدهم تا دوازدهم را پیشنهاد می‌کنند.

ویژگی‌های معماری
----------------

در طرح مقبره‌های هشت ضلعی جمهوری آذربایجان، بدنه معمولاً به شکل یک حجم منشوری عمودی مشخص می‌شود. بر خلاف آنها، بدنه هشت ضلعی مقبره ملک اژدر به شکل یک هرم مقطوع محدب است. دیوارهای ساختمان با خطوط عمودی پر نشده‌است، شبح با ویژگی‌های نرم قاب شده‌است. شکل کلی مقبره شبیه سهمی است.

بدنه آرامگاه روی یک پایه سه مرحله ای کم ارتفاع قرار گرفته‌است. مساحت قاعده آن به‌طور قابل توجهی از مساحت هشت ضلعی بالایی بیشتر است، که به نوبه خود پایه ای برای یک گنبد سهمی کوچک ساخته شده از سنگ‌های تقریباً فرآوری شده‌است. گذار از پایه مقبره به پایه گنبد با کج شدن در امتداد منحنی صاف صفحه‌هایی که به سمت بالا باریک می‌شوند، انجام شده‌است که مفاصل آن با ستون‌های نازک و مقطع نیم دایره ای تأکید شده‌اند. پایه گنبد هم در نما و هم در داخل با قرنیز کوچکی تزیین شده‌است.

تمبر جمهوری آذربایجان، ۲۰۱۴
بر اساس مشاهدات محققین مختلف، مقبره با حجم منشوری هشت ضلعی که به سمت بالا باریک شده‌است و با شکل سهموی گنبد و ستون‌های گوشه ای چُبوک شکلی ظریف، در نتیجه تقلید مستقیم از یورت ساخته شده‌است که در بین ترک‌ها گسترده‌است. مانند فضای داخلی، حجم بیرونی مقبره یک کل واحد است، نوار انتقالی بین بدنه و پوشش گنبد عملاً وجود ندارد. تمامی اضلاع بدنه با دال‌های سنگی بزرگ و خوش‌تراش پوشیده شده‌است. سرستون‌های مربع شکل با تزیینات حکاکی شده به قرنیز تکیه داده‌اند. درب ورودی در ضلع شمالی ساختمان قرار دارد. قسمت بالای درگاه با سنگ‌تراشی یکپارچه پوشانده شده‌است که به شکل طاق نوک تیز است. آثاری از پیکره تراشیده شده یک سوارکار در داخل حاشیه آن مشخص شده‌است. تعدادی از جزئیات این بنا شبیه به بناهای آرامگاهی در روستای دمیرچیلر، شهرستان قبادلی است.

گوشه‌های بدنه هشت ضلعی این مقبره به صورت ستون‌های سنگی نازک شبیه به میله‌هایی ساخته شده‌است که پایه قاب یورت را تشکیل می‌دهد. بر اساس توصیف گرافیکی M. S. Bulatov، «معماری که مقبره را ساخته‌است از یک بیضی برای ترسیم شبح سازه استفاده کرده بوده‌است.»

سطح داخلی دیوار به صورت عمودی تا ارتفاع ۱٫۵ متری بالا می‌رود و سپس به یک سطح محدب منحنی تبدیل می‌شود. محوطه داخلی که با گچ خاکستری پوشانده شده‌است، خطوط اصلی قسمت بیرونی دیوارها را تکرار می‌کند. در قسمت جنوبی دیوار داخلی طاقچه کوچک کم عمقی از محراب رو به درب ورودی وجود دارد. نور از طریق چهار نورگیر کوچک در پایه گنبد وارد مقبره می‌شود.

جستارهای وابسته
---------------

* آرامگاه یادمانی قره‌باغ‌لار
* آرامگاه شیخ جنید
* آرامگاه یوسف بن قصیر

منابع
-----

1. ↑  [() "Melik Ajdar Mausoleum"] (به انگلیسی). mct.gov.az. October 2, 2020. Archived from [() the original] on November 10, 2020. Retrieved February 4, 2022. `{{cite web}}`: Check `|archiveurl=` value (help); Check `|url=` value (help)
2. ↑  Laman Ismayilova (October 20, 2020). [() "Azerbaijani monuments in Armenian occupation"] (به انگلیسی). azernews.az. Archived from [() the original] on January 29, 2021. Retrieved February 4, 2022. `{{cite web}}`: Check `|archiveurl=` value (help); Check `|url=` value (help)
3. ↑  Ализаде, Г. М. (1963). *Народное зодчество Азербайджана и его прогрессивные традиции*. Baku: Изд-во Академии наук Азербайджанской ССР. p. 137.
4. ↑  Мамедов, Ф. Г. (1976). [() "Мемориальный комплекс в селении Джиджимли"]. *Soviet Ethnography* (5): 46. `{{cite journal}}`: Check `|url=` value (help)
5. ↑  [() "Məlikəjdər türbəsi"] (به ترکی آذربایجانی). virtualkarabakh.az. Archived from [() the original] on June 13, 2021. Retrieved February 4, 2022. `{{cite web}}`: Check `|archiveurl=` value (help); Check `|url=` value (help)

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Melik Ajdar Mausoleum». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ مارس ۲۰۲۴.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آرامگاه ملک اژدر موجود است. |