recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
هستهٔ گرانادیا
**گل ساعتی گرمسیری** (انگلیسی: Passiflora ligularis) که میوه آن با نام‌های **گرانادیا** و **گرانادایای شیرین** شناخته می‌شود، گونه‌ای گل ساعتی متعلق به سرده گل ساعتی است که به فراوانی در کشورهای آمریکای جنوبی، آمریکای مرکزی و همچنین در آفریقای جنوبی یافت می‌شود.

این گیاه بومیِ کوه‌های آند است اما در مناطق گرمسیری آفریقا و استرالیا هم رشد می‌کند. دمای مناسب برای رشد آن ۱۵ تا ۱۸ درجه سلسیوس (۵۹ تا ۶۴ درجه فارنهایت) و میزان بارندگی سالیانهٔ لازم برای رشدش ۶۰۰ و ۱٬۰۰۰ میلیمتر (۲۴ و ۳۹ اینچ) است. این گیاه اغلب در ارتفاع ۱٬۷۰۰ تا ۲٬۶۰۰ متر (۵٬۶۰۰ تا ۸٬۵۰۰ فوت) از دریا رشد می‌کند.

میوهٔ این گیاه که رنگ نارنجی تا زرد دارد، ۶٫۵ و ۸ سانتیمتر (۲ ۱⁄۲ و ۳ ۱⁄۴ اینچ) طول و ۵٫۱ و ۷ سانتیمتر (۲ و ۲ ۳⁄۴ اینچ) پهنا دارد. پوستهٔ بیرونی میوه سخت و لیز است، اما داخلش گوشتی نرم با هسته‌های سیاهِ سخت دارد. گوشت داخلی میوه، بخش خوراکی آن است که طعمی شیرین دارد و حاوی ویتامین‌های آ، کا، ث، فسفر، آهن و کلسیم است. بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این میوه پرو، ونزوئلا، کلمبیا، اکوادور، برزیل، آفریقای جنوبی، رواندا و کنیا هستند و بزرگ‌ترین واردکنندگان این میوه، کشورهای ایالات متحده آمریکا، کانادا، بلژیک، هلند، سوئیس و اسپانیا هستند.

این گیاه، یک گیاه همیشه‌سبز است و ساقهٔ آن تا ۵ متر (۱۶ فوت) رشد می‌کند.

* برگ‌هابرگ‌ها
* میوه سبزمیوه سبز
* میوه آویزان از شاخهمیوه آویزان از شاخه
* نهالنهال
* نهال یک‌سالهنهال یک‌ساله

منابع
-----

1. ↑  "Passiflora ligularis (sweet granadilla)". *cabi.org*. CABI.
2. ↑  "Sweet Granadilla - Passiflora ligularis - Seeds". *tradewindsfruit.com*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گل‌ساعتی حاره‌ای موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد مرتبط با گیاه‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
با حسین انواری اشتباه نشود.

**حسینعلی انواری** (۱ اردیبهشت ۱۳۱۳ – ۲ دی ۱۳۶۸) استاد مهندسی برق ایرانی بود. انواری استاد دانشگاه صنعتی آریامهر (دانشگاه صنعتی شریف) و آخرین رئیس این دانشگاه قبل از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران بود.

تحصیلات
-------

دکتر حسینعلی انواری به همراه دیگر اعضای هیئت علمی دانشگاه آریامهر (صنعتی شریف)
انواری که متولد تهران بود تحصیلات خود را در دبیرستان البرز و دانشکده فنی دانشگاه تهران در رشته الکترومکانیک انجام داد و سپس و در سال ۱۹۶۲ موفق به اخذ دانشنامه دکتری در رشته الکتروتکنیک دانشگاه ENSEEHT (مدرسه عالی الکترونیک، الکتروتکنیک، انفورماتیک، هیدرولیک و مخابرات) شد. پس از بازگشت به ایران در وزارت اقتصاد استخدام شد و در دانشکده پلی تکنیک تهران (امیرکبیر فعلی) نیز به تدریس دروس ماشین‌های الکتریکی و سرومکانیزم پرداخت. در سال ۱۳۴۲ به سمت رئیس بخش مهندسی آن دانشکده رسید و در سال ۱۳۴۵ با تأسیس دانشگاه صنعتی آریامهر به این دانشگاه منتقل شد. در این دانشگاه تا سال ۱۳۴۷ مدیر آموزش بود سپس در شهریور ماه ۱۳۵۰ به عنوان قائم مقام آموزشی و دانشجویی منصوب شد، در سال ۱۳۵۶ به مرتبه دانشیاری ارتقاء یافت و در همان سال به عنوان معاون آموزشی و دانشجویی دانشگاه منصوب شد. او همچنین طی سالهای ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۳ معاون وزارت اطلاعات و جهانگردی بودند. با شروع انقلاب از طرف شورای دانشگاه به عنوان رئیس دانشگاه صنعتی شریف انتخاب و تا تاریخ ۷ مرداد ماه ۱۳۵۸ در این سمت فعالیت کرد و سپس به مدت یکسال به فرصت مطالعاتی رفت.
وی در این دانشگاه تدریس دروس مختلف مبانی مهندسی برق Iو II وIII و ماشین‌های الکتریکی و ماشین‌های القائی و مسائل مخصوص در مهندسی قدرت و همچنین دروس آزمایشگاه‌های ماشین‌های الکتریکی را هم انجام می‌داد.
کتاب‌های «اصول الکتریسیته»، «الکتریسیته و مغناطیس» و چندین مقاله علمی در مجلات بین‌المللی از آثار علمی اوست.

زندگی شخصی
----------

حسینعلی انواری در سال ۱۳۴۸ با شهناز علی‌آبادی ازدواج کردند که حاصل این ازدواج دو دختر به نامهای یاسمن و نرگس می‌باشد. ایشان در دوم دیماه سال ۱۳۶۸ در سفری به اسپانیا به علت خونریزی مغزی درگذشت.[]

منابع
-----

* «دکتر حسینعلی انواری، نایب التولیه دانشگاه صنعتی شریف از 1357 تا 1358». *گنجینه دانشگاه صنعتی شریف*. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۷-۰۷.
**جایزهٔ یادبود آلبین هاگستروم** (سوئدی: *Albin Hagströms Minnespris*) جایزه‌ای بود که مابین سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۶ میلادی توسط فرهنگستان موسیقی سلطنتی سوئد و به یاد آلبین هاگستروم - نوازنده و سازندهٔ نامدار آکوردئون سوئد و بنیان‌گذار شرکت تجهیزات موسیقی هاگستورم - اهدا می‌شد.

این جایزه تنها به یک نوازنده آکاردئون یا گیتار داده می‌شد و برنده نهایی جایزه توسط «صندوق جایزه موسیقی کارستین هاگستروم-هِـیکینن» انتخاب می‌شد. از سال ۲۰۰۷، چندین بورس تحصیلی به نوازندگان آکاردئون و گیتار در ژانر موسیقی عامه پسند اعطا شده‌است. متقاضی نمی‌تواند بیشتر از ۳۵ سال داشته باشد و باید شهروند سوئد باشد. بورسیه تحصیلی فقط به اشخاص حقیقی تعلق می‌گیرد.

از جمله برندگان این جایزه می‌توان به یانه خافر (۱۹۹۹)، لاسه هولم (۲۰۰۰) و لاسه ولاندر (۲۰۰۵) اشاره کرد.

منابع
-----

1. 1 2  *Årsskrift 2002* (PDF). Stockholm: Kungliga Musikaliska Akademien. 2003. p. 13. Retrieved January 29, 2019.
2. 1 2  Svärdkrona, Zendry (March 24, 2003). "Sök Albin Hagströms gitarrstipendium". *Aftonbladet*. Retrieved January 29, 2019.
3. ↑  "Dags att söka Hagström-stipendier". *Kungliga Musikaliska akademien*. Retrieved January 29, 2019.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Albin Hagström Memorial Award». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ اکتبر ۲۰۲۳.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد جایزه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
| مبادله و ارز خارجی |
| --- |
| 
نرخ ارز |
| * Currency band
* نرخ ارز
* نظام نرخ ارز
* Exchange-rate flexibility
* Dollarization
* نظام نرخ ثابت ارز
* نرخ ارز شناور
* Linked exchange rate
* Managed float regime
* Dual exchange rate
 |
| 
بازارها |
| * فارکس
* بازار معاملات آتی
* Retail foreign exchange trading
 |
| 
دارایی‌ها |
| * واحد پول
* Currency future
* پیمان آتی
* Non-deliverable forward
* Foreign exchange swap
* Currency swap
* Foreign exchange option
 |
| 
توافق‌های تاریخی |
| * کنفرانس برتون وودز
* Smithsonian Agreement
* توافق پلازا
* Louvre Accord
 |
| 
جستارهای وابسته |
| * صرافی
* ارزهای احتیاطی
* Currency pair
* کلاهبرداری در فارکس
* مداخله ارزی
 |
| * ن
* ب
* و
 |

**ارزهای پر مبادله** یا **ارزهای احتیاطی**، (به انگلیسی: Hard currency) برترین واحدهای پول ملی قابل تبدیل (Convertible currency) هستند که در قدرت حجم بسیار بالا و با سهولت در بازارهای جهانی خریدوفروش (مبادله) می‌شوند، در نتیجه این نوع از ارزها بالقوه دارای پتانسیل می‌باشند، تا مورد تقاضا قرارگیرند.

جفت ارز
-------

جفت ارزها برای مقایسه ارزش یک ارز نسبت به ارز دیگر هستند. قیمت جفت ارز، نشان‌دهنده این است که چه میزان از ارز دوم (quote currency) برای خرید یک واحد از ارز پایه لازم است.

اولین ارز لیست شدن از یک جفت ارز را ارز پایه و ارز دوم را ارز قیمت‌گذاری شده (quote currency) می‌نامند. ارزهای برتر پر مبادله به ارزهایی گفته می‌شود که غالباً به عنوان پول پایه (ارز پایه) استفاده می‌شوند. ارز پایه در حقیقت ارزی است که مبنای آن یک هست.

برترین ارزها از لحاظ قدرت حجم مبادلات
-------------------------------------

بانک تسویه بین‌الملل در جدیدترین گزارش خود از بازار فارکس (۱۳۹۷) که هر ۳ سال یک‌بار منتشر می‌شود، دلار آمریکا را قوی‌ترین ارز جهانی معرفی کرده است. دلار آمریکا قوی‌ترین ارز موجود در جهان با نقد شوندگی فوق‌العاده است. این مطلب باعث شده دلار آمریکا پایه بازارهای مالی بین‌المللی باشد. ارزهای مبنا معمولاً ارزهای پرمبادله‌ای هستند با حجم قوی که از لحاظ ثبات نیز در تمام مناطق مختلف جغرافیایی پول برتر باشند. قوی بودن یک پول ملی، بر اساس اعتماد سایر کشورها به آن پول در مبادلات و ذخایر است.

از بین ارزهای قوی و برتر جهانی هیچ نماینده‌ای از منطقه قاره آفریقا حضور ندارد و منطقه آسیایی بیش‌ترین تعداد نمایندگان را در این فرست دارند.

### ترتیب برترین ارزها از لحاظ قدرت حجم مبادلات

1. دلار آمریکا
2. یورو

جستارهای وابسته
---------------

* نرخ ارز شناور
* فارکس
* آزادی اقتصادی
* بانک مرکزی
* پایه پولی
* واحد پول

منابع
-----

* «۱۰ ارز پرمبادله جهان کدام‌اند؟». *ایسنا*. ۲۰۱۸-۰۹-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۳۰.
* «پرمبادله‌ترین ارزهای جهان». *انرژی امروز* (به عربی). ۲۰۱۹-۰۳-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۳۰.
* «ارز پایه و ارز مظنه در فارکس». *Bourse News*. ۲۰۲۱-۰۵-۳۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۳۱.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد علم اقتصاد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
اولا دانیل "لاله" هاتاوی (زاده 16 دسامبر 1968) یک خواننده آمریکایی است.  در سال 1990 هاتاوی اولین آلبوم خود را با نام *لاله هاتاوی* منتشر کرد. پس از انتشار آلبوم دیگری به نام *یک لحظه* (1994)، در رتبه 34 جدول آلبوم های برتر R&B قرار گرفت. در سال 1999 او با جو سمپل در آلبوم *The Song Lives On* همکاری کرد. پس از پنج سال وقفه، او با چهارمین آلبوم خود به نام *Run the Sky* (2004) بازگشت. 

لاله هاتاوی با همکاری Stax Records پنجمین آلبوم خود *Self Portrait* را در سال 2008 منتشر کرد. این آلبوم در رتبه 63 بیلبورد 200 قرار گرفت و به 10 آلبوم برتر جدول آلبوم های R&B رسید و این آلبوم موفق ترین آلبوم او تا به امروز است. او دختر دانی هاتاوی خواننده و نوازنده سول آمریکایی است.  طبق اطلاعات وب سایت او در مارس 2020، هاتاوی در حال کار بر روی یک آلبوم استودیویی با عنوان *تولد دوباره* لاله است.  هاتاوی در سال 2022 دکترای افتخاری را از کالج موسیقی برکلی دریافت کرد

دیسکوگرافی
----------

آلبوم های استودیویی و زنده
* *لاله هاتاوی* (1990)
* *یک لحظه* (1994)
* *فرار از آسمان* (2004)
* *خود پرتره* (2008)
* *از کجا همه چیز شروع می شود* (2011)
* *لاله هاتاوی زنده* (2015)
* *راستش* (2017)

آلبوم های همکاری
* *The Song Lives On* (با جو سمپل ) (1999)








1. ↑  "Lalah Hathaway". *Grammy.com*. November 19, 2019. Retrieved March 28, 2020.
2. ↑  Edwards, Gavin (July 22, 2019). "Donny Hathaway's Daughter Lalah Is Finally Ready to Honor Him in Concert". *The New York Times* (به انگلیسی). ISSN 0362-4331. Retrieved March 28, 2020.
3. ↑  "2020lalah". *Lalahhathaway.com*.
4. ↑  "Berklee Honors Ringo Starr, Lalah Hathaway, James Newton Howard, and Chuck Rainey at Commencement | Berklee". *www.berklee.edu* (به انگلیسی). Retrieved 2022-05-10.
**پلیسکا** یک کنیاک بلغاری است. این نام از پلیسکا پایتخت قرون وسطایی بلغارستان گرفته شده‌است. پنج ستاره روی برچسب بطری این نوشیدنی به نشانهٔ پنج سال ذخیره شدن این نوشیدنی در بشکه‌های بلوط برای جا افتادن آن قرار دارد، برندهای کهنه تر (و البته گران‌تر) برای ۱۰، ۱۳ یا حتی ۱۷ سال ذخیره می‌شوند. پلیسکا معمولاً حدود ۴۰ درصد محتوی الکل است.

امروزه برچسب‌های قدیمی بطری‌های پلسکا برای مجموعه داران ارزشمند است. اوایل از بلغارستان وارد و در آلمان توزیع می‌شد.

مشهورترین توزیع کننده پلسکا تولیدکننده نوشیدنی گامزا از شهر پلون بلغارستان است.

ظاهر و طعم
----------

شکل ظاهری برند پلیسکا معمولاً به رنگ چوب ماهون توصیف می‌شود. از جمله اینکه این نوشیدنی حاوی طعم‌های وانیلی است که در اصل عامل طعم آن هستند.

پیوندهای تکی
------------

1. ↑  "Flaschenetikett: Pliska (Gamza, Bulgarien) Col:BUL-COGNAC-0002". *colnect.com*. Retrieved 2016-03-31.
2. ↑  webreviver.de. "Weinbrand Brandy - Original Pliska VSOP - 7 Jahre - 0,5 l - Bulgaria Online Shop". *www.bulgaria-shop.de*. Retrieved 2016-03-31. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۱ فوریه ۲۰۲۱.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد نوشیدنی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
Football club
**باشگاه فوتبال آلتای اسپور** (به ترکی استانبولی: Altay Spor Kulübü) یک باشگاه حرفه‌ای که در لیگ دسته اول فوتبال ترکیه است و در شهر ازمیر در کشور ترکیه حضور دارد. این باشگاه در سال ۱۹۱۴ بنا نهاده شد.

تاریخ
-----

آلتای در سال ۱۹۱۴ در ازمیر با عنوان استقلال تأسیس شد. هدف اولیه این باشگاه اتحاد جوانان ترک در فعالیت‌های ورزشی و تشویق آنها بود، زیرا در دهه ۱۹۱۰ اقلیت‌ها بر فعالیت‌های ورزشی در ازمیر مسلط بودند. در زمان حکومت عثمانی، فوتبالیست‌های ترکیه قادر به رقابت نبودند. آلتای مورد حمایت سیاستمداران آن دوره ترکیه بود. سلال بایر در تأسیس باشگاه بسیار سخت کار کرد و حمایت کامل خود را انجام داد.

آلتای از جایگاه مهمی در تاریخ فوتبال ترکیه برخوردار است. این باشگاه نقش کلیدی در متحد کردن جامعه ترک در طول جنگ استقلال ترکیه داشت. بسیاری از بازیکنان و طرفداران آلتای اسپور در جنگ ترکیه جان خود را از دست دادند. پس از تصویب قانون نام خانوادگی، مصطفی کمال آتاترک نام ژنرال فهرالدین آلتای نام خانوادگی «آلتای» را تعیین کرد. بازی آلتای در ورزشگاه آلسانجاک مصطفی دنیزلی ازمیر اولین بار در سال ۱۹۲۹ ساخته شد و اخیراً در سال ۲۰۲۱ بازسازی شد.

بازیکنان ایرانی
---------------

* ایران رضا شاهرودی (۱۹۹۸)
* ایران محمد نادری (۲۰۲۳–۲۰۲۱)

افتخارات
--------

جام حذفی فوتبال ترکیه

* ۶۷–۱۹۶۶، ۸۰–۱۹۷۹
* ۶۴–۱۹۶۳، ۶۸–۱۹۶۷، ۷۲–۱۹۷۱، ۷۹–۱۹۷۸، ۸۶–۱۹۸۵

سوپر جام فوتبال ترکیه

* ۱۹۶۷، ۱۹۸۰

لیگ دسته اول فوتبال ترکیه

* ۰۲–۲۰۰۱
* ۸۴–۱۹۸۳، ۹۱–۱۹۹۰

منابع
-----

1. ↑  ALTAY tff.org (به ترکی استانبولی), accessed 24 June 2010

* ویکی‌پدیا انگلیسی

پیوند به بیرون
--------------

* Official website
* Altay on TFF.org
* باشگاه فوتبال آلتای اسپور در اینستاگرام
ابو یحیی بن البطریق (فعال در سالهای میلادی ۷۹۶–۸۰۶) محقق سوری و پیشگام در ترجمه متون یونانی باستان به عربی بود، وی یکی از چهره‌های مهم اولیه در انتقال آثار کلاسیک بود. او آثار مهم پزشکی جالینوس و بقراط و تترابیبلوس بطلمیوس را برای خلیفه منصور ترجمه کرد

روش بطریق ترکیبی از ترجمه مستقیم کلمه به کلمه و وارد کردن کلمات یونانی باستان به عربی بود.

اثر مهم اون کتاب ***سر الاسرار*** در علم سیاست است که در قرن ۱۲ میلادی به لاتین ترجمه شد و *Secretum Secretorum* ("راز اسرار ") نامیده شد.

کتاب طیف وسیعی از موضوعات را شامل می‌شود، از جمله سیاست، اخلاق، فیزیولوژی، طالع بینی، کیمیاگری، جادو و پزشکی.

ریشه‌های کتاب نامشخص است. اگرچه بطریق در نوشته عربی مدعی است که از یونانی به سریانی و از سریانی به عربی ترجمه شده‌است ولی هیچ نسخه یونانی از آن یافت نشده‌است.

جستارهای وابسته
---------------

اختراع های دوران طلایی اسلام

دارالحکمه

منابع
-----

1. ↑  *Hamid Naseem Rafiabad, ed. World Religions and Islam: A Critical Study, Part 1 :149*.
2. ↑  *I.M.N. Al-Jubour, History Of Islamic Philosophy: With View Of Greek Philosophy,,, 2004:193: al-Jubour singles out al-Batriq among "several translators... particularly capable in their fields."*.

 *جورج سارتون، 'مقدمه بر تاریخ علم، ترجمه غلامحسین صدری افشار، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی*
**جَلا** ( به انگلیسی : luster ) در زمین‌شناسی یکی از معیارهای شناسایی و توصیف کانی‌ها است.
جلا توصیف شیوه‌ای است که نور با سطح یک بلور، سنگ یا کانی تعامل می‌کند. در واقع جلا به نحوه انعکاس نور از سطح کانی گفته می‌شود. دو دسته اصلی در طبقه‌بندی کانی ها براساس جلا ، جلای فلزی و غیرفلزی می‌باشد.

1. جلای فلزی در اثر انعکاس زیاد نور از سطح کانی های کدر (opaque) که نور را از خود عبور نمی‌دهند ، به وجود می‌آید.
2. جلای غیر فلزی دارای تنوع زیادی است از جمله جلای شیشه‌ای (vitreous) ، رزینی (resinous) ، چرب (greasy) ، مرواریدی (pearly) ، ابریشمی (silky) الماسی (adamantine) و خاکی (dull or earthy).

نحوه انعکاس یا جذب نور توسط کانی ها به نوع اتم های تشکیل دهنده‌ی کانی و نحوه پیوند آنها بستگی دارد. بسیاری از کانی هایی که پیوند کووالانسی دارند ، تمایل به داشتن جلای الماسی دارند ، حال آنکه کانی‌های با پیوند یونی بیشتر جلای شیشه‌ای دارند. کوارتز یک کانی با جلای شیشه‌ای است.

برخی کانی‌ها در مقابل نور می‌درخشند مانند الماس و شماری دیگر کدر و مات هستند مانند پیروکس‌ها.

منابع
-----

* ویکی‌پدیای انگلیسی.

| * ن
* ب
* و
شناسایی کانی‌ها |
| --- |
| رخ ·  رفتار بلور ·  دستگاه بلوری ·  شکستگی (کانی) ·  جلا ·  سختی موس ·  وزن مخصوص ·  رنگ خاکه |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زمین‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
فناوری **امواج رادیویی بر بستر فیبر نوری** (به انگلیسی: Radio over Fiber) یا به طور خلاصه **RoF** به نوعی فناوری گفته می‌شود که به وسیله آن نور توسط سیگنال‌های رادیویی مدوله شده و به وسیله فیبر نوری به مناطقی دورتر فرستاده می‌شود و بدین ترتیب دسترسی به اینترنت بی سیم، خواه در قالب استاندارد نسل سوم همراه (3G) یا وای-فای از طریق فقط یک آنتن واحد امکان پذیر می‌گردد. به کلام دیگر، امواج رادیویی از طریق کابل فیبر نوری منتقل می‌شود. بدین ترتیب یک تک آنتن می‌تواند همه سیگنال‌های رادیویی (اعم از 3G، وای-فای و غیره) را که از طریق یک فیبر نوری به مرکزی که در آن این نور به سیگنال رادیویی تبدیل می‌شود، دریافت نماید. این فناوری بر خلاف فناوری سنتی رایج است که در آن هر یک از پروتکل‌های ارتباطات بی سیم شبکه‌ای (3G، وای-فای و همراه) نیاز به تجیهزات و آنتن مجزا داشتند.
با اینکه انتقال امواج رادیویی با استفاده از فیبرنوری برای مقاصد مختلفی نظیر شبکه های تلویزیونی کابلی و ایستگاه های ماهواره ای نیز استفاده می شود اما عبارت «امواج رادیویی بر بستر فیبر نوری» معمولاً به کاربرد این فناوری برای دسترسی به شبکه های بی سیم گفته می‌شود.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Radio over Fiber». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۲.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد مهندسی برق است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
دانته اگزوم
**دانته اگزوم** (متولد ۱۳ ژوئیه سال ۱۹۹۵) بازیکن حرفه‌ای بسکتبال از استرالیا است که هم‌اکنون برای تیم یوتا جاز در NBA بازی می‌کند. از او به عنوان یکی از بهترین بازیکنان حاضر در مراسم درفت سال ۲۰۱۴ یاد می‌شود.

دوران قبل از NBA
----------------

اگزوم در لیگ Keilor به عنوان یک سال چهارمی به بازی پرداخت و به دانشگاه Lake Ginninderra واقع در کانبرا رجوع کرد و در آنجا به اتحادیه ملی ورزشکاران استرالیا پیوست.
در ماه آوریل سال ۲۰۱۳، اگزوم در تورنمت Nike شرکت کرد و با بدست آوردن ۱۶ امتیاز،۳ ریباند و ۲ پاس منجر به گل باعث برد تیمش در برابر تیم چهارم آمریکا شد. در اوکتبر سال ۲۰۱۳، او از دانشگاه Lake Ginninderra فارغ‌التحصیل شد و شانس این را داشت تا در یکی از دانشگاه‌های آمریکایی ثبت نام کند تا در فصل ۱۴-۲۰۱۳ لیگ دانشگاهی بازی کند، اما او خلاف این کار را انجام داد.
اگزوم به مسابقه دادن در لیگ دبیرستان‌های استرالیا از دسامبر ۲۰۱۳ تا ژانویه ۲۰۱۴ پرداخت و تیمش را در قهرمانی، رهبری کرد.
در ۲۶ جوئن سال ۲۰۱۴، اگزوم اعلام کرد که با مدیر برنامه‌های Landmark Sports قرارداد بسته است و در مراسم درفت سال ۲۰۱۴ شرکت می‌کند.

دوران حرفه‌ای
-------------

در ۲۶ جوئن سال ۲۰۱۴، اگزوم در انتخاب شماره ۵ توسط تیم یوتا جاز به NBA ره یافت.

مسابقات بین‌المللی
------------------

اگزوم برای تیم ملی بسکتبال استرالیا در جام‌ها جهانی زیر ۱۷ سال و زیر ۱۹ سال بازی کرد. اگزوم در ۹ بازی که در جام جهانی زیر ۱۹ سال انجام داد میانگین ۱۸٫۲ امتیاز و ۳٫۸ پاس منجر به گل را به ثبت رساند و متقابلاً در تیم منتخب تورنمنت قرار گرفت.

زندگی شخصی
----------

اگزوم، همزمان با خواهرش تیارا متولد شد. پدر و مادر او آمریکایی هستند. پدرش، سِسیل، در لیگ بسکتبال دانشگاهی آمریکا بازی می‌کرد و در سال ۱۹۸۲ قهرمان آن لیگ شده‌است. او در آن سال هم تیمی مایکل جوردن و جیمز ورثتی بود. سِسیل در درفت سال ۱۹۸۴ توسط تیم دنور ناگتس انتخاب شد اما هیچ وقت نتوانست در NBA بازی کند.

این مقاله اختصاصی سایت بسکتیهااست.
همچنین این مقاله از لینک انگلیسی این بازیکن در ویکی‌پدیای انگلیسی ترجمه شده‌است.

منابع
-----

1. ↑  «دانته اگزوم». بسکتیها. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۴.
2. ↑  «Dante Exum». ویکی‌پدیا.
فرادانوب در نقشهٔ مجارستان
**ترانسدانوبیا** یا **فرادانوب** (مجاری: *Dunántúl*; آلمانی: Transdanubien و انگلیسی: Transdanubia) به ناحیهٔ غرب مجارستان با مساحت ۳۸٬۰۰۰ کیلمتر مربع گفته می‌شود. فرادانوب از شمال، غرب و جنوب به مرزهای کشور منتهی می‌شود و از شرق به دانوب (که از شمال به جنوب در حرکت است و از میانهٔ کشور می‌گذرد). این تقسیم‌بندی از زمان رومیها که دانوب سر حد امپراتوری روم بوده، اهمیت داشته‌است.

استانهای دیور-موشون-شوپرون، کوماروم-استرگوم، فیر، وسپرم، واش، زالا، شومودی، تولنا، بارانیا و بخشی از پشت (قسمتِ غرب رودخانه) در فرادانوب قرار می‌گیرند. هِویز بزرگ‌ترین چشمه آب‌گرم جهان و بالاتون بزرگ‌ترین دریاچه اروپای مرکزی هر دو در فرادانوب قرار دارند.

نگارخانه
--------

* پانون‌هالماپانون‌هالما
* شوپرونشوپرون
* وسپرموسپرم
* بالاتونبالاتون
* هِویزهِویز

جستارهای وابسته
---------------

* پانونیا
* ترانسدانوبیای غربی
* ترانسدانوبیای مرکزی
* ترانسدانوبیای جنوبی

منابع
-----

1. ↑  «Map of the Roman Empire - Danube River». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۸.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Transdanubia». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۵.
نقشه هوای سطحی ایالات متحده آمریکا در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۶
**نقشه هواشناسی** پدیده‌های گوناگون هواشناسی در یک منطقه معین و در یک زمان خاص را با نشانه‌های ویژه‌ای که دارای معنی مشخص هستند، نمایش می‌دهد. برخی از این نقشه‌ها از میانه قرن نوزدهم میلادی مورد استفاده قرار می‌گرفته و در اهداف پژوهشی و پیش‌بینی وضع هوا کاربرد دارند. در این نقشه‌ها از خطوط هم‌دما برای نمایش تغییرات دما استفاده می‌شود که در نمایش موقعیت جبهه‌های هوا به پژوهشگران کمک می‌کند. نقشه‌های هم‌سرعت باد با تحلیل خطوطی که بر روی آن سرعت باد یکسان است، در فشار پیوسته ۳۰۰ یا ۲۵۰ میلی‌بار موقعیت جریان جتی را نشان می‌دهد. استفاده از نقشه‌های فشار سطحی ۷۰۰ و ۵۰۰ هکتو پاسکال می‌تواند شاخص جابه‌جایی و حرکت توفند باشد.

جستارهای وابسته
---------------

* خط کانتوری
* هواشناسی
* اقلیم‌شناسی
* نقشه‌نگاری

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Weather map». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ ژوئیه ۲۰۱۵.

| * ن
* ب
* و
اطلس |
| --- |
| 
* نقشه‌نگاری
* جغرافیا
* نقشه
* ترسیم نقشه
* عارضه‌نگاری

 |
| 
* نقشه‌های کهن
* تاریخچه نقشه‌نگاری
* فهرست نقشه‌نگاران

 |
| 
* کارتوگرام
* Choropleth map
* نقشه زمین‌شناسی
* اطلس زبان‌شناسی
* Nautical chart
* نقشه تصویری
* نقشه موضوعی
* نقشه توپوگرافی
* نقشه هواشناسی

 |
| **رده** \* **درگاه** |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد پیرامون اقلیم‌شناسی/هواشناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
هوانوردان گارد ملی ارتش کلرادو در جستجوی «فالکون هین»

 **دروغ پسر بادکنکی** (به انگلیسی: Balloon boy hoax) به جریانی ساختگی اطلاق می‌شود که در ۱۵ اکتبر ۲۰۰۹ در کلورادو اتفاق افتاد. در این جریان یک زوج به نام‌های (*ریچارد هین و همسرش مایومی*) یک بادکنک پر از گاز هلیم را رها کردند تا در اتمسفر صعود کند و سپس ادعا کردند که پسر ۶ ساله‌شان "*فالکن*" درون این بادکنک است. این اتفاق توسط رسانه‌های گروهی اینچنین بازتاب یافت که ظاهراً این پسر در حال پرواز در ارتفاع ۷۰۰۰ فوتی (۲۱۰۰ متری) زمین درون یک سبد متصل به یک بادکنک پر از هلیم است. این اتفاق توجه جهانی را به خود جلب کرد. فالکن توسط بعضی رسانه‌ها به "پسر بادکنکی" معروف شد.

پس از یک پرواز یک ساعته و پیمودن بیش از ۸۰ کیلومتر بین شهرها، بادکنک در ۱۹ کیلومتری شمال شرق فرودگاه بین‌المللی دنور فرود آمد. مسئولین فرودگاه دنور را بلافاصله بستند و چندین هلیکوپتر گارد ملی و پلیس محلی را به دنبال آن فرستاند. بعد از آنکه بادکنک فرود آمد و پسر درون آن یافت نشد، مسئولین یک جستجوی گسترده را در تمام منطقه آغاز کردند. این ترس در حال افزایش بود که شاید پسر از بادکنک به بیرون افتاده باشد. گزارش شده بود که چیزی از بادکنک جدا شده و به زمین سقوط کرده است. پس از مدتی در بعدازظهر آن روز گزارش شد که پسر در تمام مدت زیر شیروانی خانه مخفی شده بوده است.

این شک ایجاد شده بود که این زوج از ابتدا و از روی عمد دروغ گفته‌اند. به خصوص پس از مصاحبه‌ی خانواده با لری کینگ، هنگامی که فالکن در پاسخ به این پرسش که چرا مخفی شده بود به پدرش گفت:"شما گفتید..آم.. ما این کارو برای نمایش کردیم". ریچارد هین بعداً مجرم شناخته شد و به ۹۰ روز حبس و پرداخت ۳۶۰۰۰ دلار جریمه محکوم شد. مایومی نیز به ۲۰ روز زندان آخر هفته محکوم شد.

منابع
-----

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Balloon boy hoax». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.
عکسی که هوراس وارنر از دو کودک زاغه در اسپیتالفیلدز لندن در حدود سال ۱۹۰۳ گرفته‌است.
**فقر کودکان** (انگلیسی: Child poverty) به وضعیت کودکانی که در فقر زندگی می‌کنند و در مورد کودکان خانواده‌های فقیر و یتیمهایی که با منابعهای محدود یا بدون امکانات بزرگ می‌شوند، صدق می‌کند. یونیسف تخمین می‌زند که ۳۵۶ میلیون کودک در فقر مطلق زندگی می‌کنند. تخمین زده می‌شود که ۱ میلیارد کودک (تقریبا نیمی از کودکان در سراسر جهان) حداقل یک نیاز ضروری مانند مسکن، غذای معمولی یا آب تمیز را ندارند. احتمال اینکه کودکان بیش از دو برابر بزرگسالان در فقر زندگی کنند و فقیرترین کودکان در مقایسه با همسالان ثروتمندتر خود دو برابر بیشتر در معرض خطر مرگ قبل از ۵ سالگی هستند.

جستارهای وابسته
---------------

* حقوق کودکان
* چرخه فقر
* بیماری‌های فقر
* نابرابری اقتصادی
* زنانه شدن فقر
* گرسنگی
* توزیع درآمد
* نابرابری بین‌المللی
* حداقل دستمزد
* پرورشگاه
* خط فقر
* محرومیت اجتماعی
* کودک خیابانی
* شاغلان فقیر
* ملاحظه بچه‌ها را بکن

منابع
-----

1. ↑  "فقر کودکان". *www.unicef.org* (به انگلیسی). Retrieved 2021-10-21.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Child poverty». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۳.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ فقر کودکان موجود است. |
**مخمسه** از فرق ابتدایی غلات شیعه بود که پنج تن آل عبا، محمد، پسرعمویش علی بن ابیطالب، دخترش فاطمه زهرا، و نوه‌هایش حسن و حسین را تقدیس می‌کرد و خدا می‌دانست. روشن نیست لفظ مخمسه به گروه یا فرقهٔ سازمان یافته‌ای اشاره می‌کرده یا به افراد و گروه‌های مختلف و متفاوتی گفته می‌شد. این لفظ صرفاً در مکتوبات افراد خارج از آن به کار رفته، در معدود متون اصیل تشریح کنندهٔ این باور هرگز به کار نرفته است.

تاریخ‌نگاری سعد بن عبدالله قمی مشروح‌ترین توصیف آموزهٔ مخمسه را در بر دارد. بنا بر این اثر، مخمسه آموزش می‌داد که خدا محمد بود و او در چهار عضو خانواده خود را نشان داد. قمی شماری از دیگر آموزه‌ها و ترمینولوژی موجود در متون اولیهٔ غلات را به آنان نسبت می‌دهد که الزاماً با آموزه‌های مخمسه ارتباطی ندارد؛ بنابراین، خدا در سرتاسر تاریخ در افراد متعددی، از جمله پاتریارک‌های توراتی، مسیح، شاهان، شخصیت‌های غلات، چون ابوالخطاب اسدی، مغیره بن سعید و دیگران متجسم شده است. سلمان فارسی باب خدا بود، که در سراسر تاریخ با او به فرم انسانی ظاهر شد، و ابوذر غفاری و مقداد بن عمرو دو صحابی پیامبر، دو یتیم بودند. مخمسه مخالفین اصول اخلاقی بودند، و به نوشتهٔ قمی، آنچه دین ممنوع کرده بود را مجاز می‌دانستند و اعمال رسمی عبادی را برای آنانی که به درجه خاصی از تکامل روحانی رسیده بودند زائد می‌دانستند. برای آنها، در واقع نام‌های افراد، وظایف و ممنوعیت‌ها بود، و وظیفه یا الزام به یک ممنوعیت در واقع پیروی از آن فرد بود. نهایتاً آنان می‌آموختند که ارواح گناهکاران دچار تناسخ به آبدان دیگر انسان‌ها و به گونه‌ها و اشیای پست‌تر از انسان می‌شد. مؤمنین دچار تناسخ نمی‌شدند ولی از هفت درجه تکامل روحانی گذر می‌کردند، که نهایتاً به خدا می‌رسیدند و و قادر می‌شدند او را در روشنایی او درک کنند.

منابع
-----

*
**تنگه خسروآباد (کوهدشت)**، روستایی از توابع بخش کوهنانی شهرستان کوهدشت در استان لرستان ایران است.

این روستا با قرار گرفتن در تنگه شاهامه، از اعصار قدیم راه ارتباطی کل منطقه از این تنگ بوده است که مدارک شاهد این قضیه برج های راهنمای اتش کده و رونق بسیار زیاد منطقه واثار و وسایل بسیار زیاد پیدا شده باستانی قبل از اسلام در این روستا بوده است 

همکنون این روستا دارای چندین هکتار انار با کیفیت و مرغوب تحت کشت دارد که نمونه انار ان حتی از زیر تنگ سیاب هم بهتر میباشد

شغل اصلی مردم این روستا باغبانی و کشاورزی میباشد 

طبق شواهد و مستندات کشف شده تمدن و تاریخ این روستا از به دوره ایلامیان و قبل از اریایی ها میرسد

در حال حاضر مهم ترین عنصر پیشرفت روستا در اینده به سد خسروآباد وابسته شده است که با تعلل مسئولین این امر مهم فعلا اجرا نشده است

بی شک در توضیح تاریخ روستا ،طایفه،وامکانات این روستا باید صفحه ها نوشت که فعلا در قلم نمی‌گنجد

جمعیت
-----

این روستا در دهستان کوهنانی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۷۲ نفر (۱۳۰خانوار) بوده‌است.ودر سال1402بالای1200نفر جمعیت دارد

جاهای دیدنی وتاریخی
-------------------

میل باستانی خسرواباد

باغات گسترده و با کیفیت انار 

شهر تاریخی مدفون شده در زیر بافت جدید روستا

تنگ شاهامه و قبرستان عصر ساسانی

کشف قبر های تمدن ایلام،ومادها ،هخامنشیان،اشکانی،ساسانی

کشف انواع سکه های دوره های مختلف

کشف انواع اموال مرگان قدیم

وجود مقبره های مخفی شده حاکمان باستانی

تپه باستانی پشت باغ

تپه باستانی معروف به رضا مراد بختیاری

تپه باستانی بابا سلام

منطقه پیاده روی برافتاب

منطقه پیاده روی پشت کله

منطقه پیاده روی شه مرده

وجود حیوانات وحشی همچون پلنگ،کفتار،گرگ،شغال،روباه وگراز 

* رود امیر کش

  

وجود حیات وحش مختلف

طبیعت شبهه جنگی الیشه

احداث سد خسرواباد

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک روستا است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**مار گرگوریوس عبدالجلیل باوا** (درگذشته ۲۷ آوریل ۱۶۸۱) اسقف ارتدکس سریانی اورشلیم از سال ۱۶۶۴ تا زمان مرگ وی در سال ۱۶۸۱ بود. از او به‌ویژه به خاطر مأموریت ۱۶۶۵ در هند یاد می‌شود، که در آن او کلیسای مالانکارا را به کلیسای ارتدکس سریانی پیوند داد. او توسط کلیسای خود به عنوان یک قدیس مورد احترام است.

مأموریت در هند
--------------

کلیسای آشوری پاراوور سنت توماس جا کوویت که مقبره گرگوریوس عبدالجلیل را در خود جای داده‌است.
مرقد گرگوریوس عبدالجلیل
مسیحیان توماس به‌طور سنتی به عنوان مسیحیان سریانی خوانده می‌شوند. اصطلاحی که با استفاده آن‌ها از مناسک مذهبی مسیحیت سریانی همراه است. نام سریانی به مسیحیانی گفته می‌شود که از همان آغاز مسیحیت از آیین‌های سریانی استفاده می‌کردند. برچسب مسیحی سوریه نیز به کلیساهای سوریه متصل شد که به مرجع کلیسایی کلیسای آنتیک در پایتخت باستانی روم سوریه تسلیم شد که از آن به عنوان کلیسای سوریه در مباحث اگناتیوس انطاکی یاد شده‌است.

کلیسای سنت‌توماس، تا زمان مواجهه با پرتغالی‌ها در سال ۱۵۹۹، با کلیسای شرق متحد بودند. اما بعد از ارتباط با پرتغالی‌ها بود که باورهای مسیحیان سنت‌توماس به مرور زمان تحت‌تاثیر بسیاری از جریانات اعتقادی دیگر قرار گرفتند. آنها به عنوان یک کلیسا در قرن ۸ سازمان یافته بودند که توسط اسقف‌های خارجی و با یک رئیس محلی ارثی به نام اركادیكون خدمت می‌کردند. در قرن شانزدهم، اقدامات پیشگامان پرتغالی برای آوردن مسیحیان سنت توماس به کلیسای کاتولیک منجر به اولین شکاف در جامعه و ایجاد جناح‌های کلیسای کاتولیک روم و مالانکارا گردید. از آن زمان بود که مسیحیان سنت توماس به چندین هیئت کاتولیک شرقی، ارتدوکس شرقی و مستقل تقسیم شده‌اند که هر کدام مراسم مذهبی و سنت‌های خاص خود را دارند.

جشن
---

پروانه (مالایایی) یا ذکورنوی مارگرگوریوس باوا به مدت ۴ روز جشن گرفته می‌شود از ۲۴ آوریل هر سال شروع می‌شود و روز ۲۷ به اوج می‌رسد. در نورت پاراوور با توجه به ازدحام شدید زائران، توسط دولت کرالا به عنوان یک منطقه جشنواره اعلام شده‌است. همه ساله هزاران زائر از مناطق مختلف کرالا و بیشتر از قسمت شمالی مالانکارا، به سمت این مقبره، با پای پیاده سفر می‌کنند.

جشن مورگریوریوس عبدالجلیل در نیرانام نیز در ۲۸ آوریل برگزار می‌شود.

منابع
-----

1. ↑  Society of Saint John Chrysostom (۲۰۰۵). «Eastern Churches Journal, Volumes 12-13».
2. ↑  «نصرانی‌های ایران‌زمین؛ برگ‌هایی از داستان مسیحیان ایران». *ایندیپندنت فارسی*. ۲۰۱۹-۱۲-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۰۸.
3. ↑  I. Gillman and H.-J. Klimkeit, *Christians in Asia Before 1500*, (Ann Arbor: University of Michigan Press, 1999), p. 177.

پیوند به بیرون
--------------

* Patriarchal Encyclical canonizing Mor Gregorios as a saint
* Biography of Mor Gregorios Abdul Jaleel Bawa
* A brief history of Christianity in Kerala
* Video of the 325th Perunnal of St. Abdul Jaleel Mor Gregorious at N.Paravoor church
**خط ایلامی**، از ۳۱۰۰ سال پیش از میلاد به شکل‌های نیاایلامی، ایلامی خطی و ایلامی میخی دگرش یافت.

خط نیاایلامی
------------

کهن‌ ترین دبیرهٔ ایلامی که به نیاایلامی شناخته می‌شود، نخستین بار به سال ۳۱۰۰ پیش از میلاد در شهر شوش، پایتخت ایلامیان، در جنوب غرب ایران باز می‌گردد.

دبیرهٔ نیاایلامی دارای ۱۰۰۰ نشانه است و بنابراین به نگر می‌رسد که باید بخشی از آن واژه‌نگار باشد. این دبیره هنوز رمزگشایی نشده‌است، و زبانی را که نمایش می‌دهد هنوز ناشناخته است.

خط ایلامی خطی
-------------

ایلامی خطی از نیاایلامی به دست آمده بود و در سال‌های میان ۲۲۵۰ تا ۲۲۲۰ پیش از میلاد به کار می‌رفت، هرچند که تاریخ اختراعش به پیش از آن باز می‌گردد. ایلامی باستان تنها تا اندازه‌ای رمزگشایی شده‌است، که بیش‌تر آن بدست والتر هینز بوده‌است. به نگر می‌رسد که ایلامی باستان از ۸۰ نشانه ساخته شده‌باشد و بر ستون‌های عمودی، از بالا به پایین نوشته می‌شد که از چپ به راست می‌رفت. گزیده‌ای از نشانه‌های ایلامی باستان که رمزگشایی شده‌اند، در این تصویر نشان داده شده‌است.

خط ایلامی میخی
--------------

مقالهٔ اصلی: دبیره میخی ایلامی
خط ایلامی میخی، خطی میخی است که از ۲۵۰۰ پ.م تا ۳۳۱ میلادی به کار می‌رفته‌است. این دبیره از خط اکدی میخی بدست آمده‌است. دبیرهٔ میخی ایلامی از ۱۳۰ نشانه ساخته شده‌است، که این تعداد بسیار کمتر از دبیره‌های اکدی و سومری است.

جستارهای وابسته
---------------

* تمدن ایلام
* دبیره در ایران

منبع
----

* مج‍لهٔ باستان‌شناسی و تاریخ، ش ۲۳، ۲۴ ، (پاییز، زمستان ۱۳۷۶، به‍ار، تابستان ۱۳۷۷): ص ۶ - ۹.
* omniglot
**ماده حاجب یددار** یا **ماده کنتراست زا یددار** (به انگلیسی: Iodinated contrast) شکلی از مواد حاجب درون وریدی است که باعث افزایش قابلیت دید ساختارهای عروقی و ارگان‌ها در طی فرایند رادیوگرافی می‌شود. قابلیت مشاهده بعضی از آسیب‌ها، مانند سرطان، به خوبی توسط ماده کنتراست یددار قابل بهبود است.

حاجب یددار می‌تواند بر پایه نفت باشد که به آرامی توسط بافت بدن جذب می‌شود یا به صورت محلول آبی باشد که به سرعت جذب می‌شود. این حاجب به دلیل منع مصرف باریم سولفات در مطالعات دستگاه گوارش، می‌تواند به عنوان جایگزینی برای این ماده به حساب بیاید.

محیط یددار می‌تواند به صورت یونی یا غیر یونی باشد. نوع یونی، تمایل به ایجاد اسمولالیته بالا در خون است و ممکن است باعث واکنش در بعضی افراد شود که در بعضی شرایط پزشکی می‌تواند جان فرد را تهدید کند. نوع غیر یونی این خطر را کاهش می‌دهد، اما بسیار گران‌تر است. امروزه حاجب غیر یونی به‌طور بسیار گسترده‌تری استفاده می‌شود.

مدت کوتاهی پس از تزریق، ماده حاجب یددار باعث احساس گرم شدن در سراسر بدن می‌شود. گاهی اوقات این احساس در ناحیه لگن بیشتر نمایان می‌شود. بیماران دریافت‌کننده کنتراست از طریق IV به‌طور معمول احساس داغ در اطراف گلو مشاهده می‌کنند که این احساس گرمی به آرامی به لگن حرکت می‌کند.

احتیاط
------

قبل از امتحان حاجب یددار باید توجه داشت که این ماده برای کلیه و عملکرد کلیه بیماری که دوز را دریافت می‌کند، سمی است. تخمین نرخ تصفیه گلومرولی (به انگلیسی: the Estimated Glomerular Filtration Rate) یا eGFR در بیماران دریافت‌کننده کنتراست یددار نباید کمتر از ۳۰ میلی لیتر در دقیقه باشد.

جستارهای وابسته
---------------

* ماده حاجب

منابع
-----

1. ↑  UC San Francisco Guidelines on the Administration of Intravenous Iodinated Contrast Media

* Bontranger, Kenneth L. & Lampignano, John P. (2005). Radiographic Positioning and Related Anatomy, St. Louis: Elsevier Mosby. ISBN 0-323-02507-2.
**سو سَوِیج-رامبا** (به انگلیسی: Sue Savage-Rumbaugh)، روان‌شناس و نخستی‌شناس آمریکایی است که بیش از همه به خاطرِ کار با دو بونوبو، به نام‌هایِ کنزی و پنبنیشا شهرت دارد. مطالعهٔ او، شاملِ بررسیِ توانایی‌هایِ شناختی و زبانیِ این بونوبوها، به کمکِ لکسیگرام‌ها و صفحه‌کلیدهایِ کامپیوتری است. او که تحقیق‌هایش را نخستین بار در مرکز پژوهش‌هایِ زبانیِ دانشگاه ایالتی جورجیا در آتلانتایِ جورجیا آغاز کرد اکنون به عنوانِ مدیرِ اجرایی در پروژهٔ گریت ایپ تراست در دی موین، آیووا به فعالیت می‌پردازد.

تحصیلات
-------

سویج-رامبا در سال ۱۹۷۵ دورهٔ دکترایِ خود را در دانشگاه اکلاهما به پایان رساند، او پیش از این مدرکِ فوق لیسانس خود را نیز از همین دانشگاه دریافت کرده بود. در سالِ ۱۹۹۷، دانشگاه شیکاگو و در سالِ ۲۰۰۸ دانشگاه ایالتی میزوری به او مدرکِ پی‌اچ‌دیِ افتخاری اعطا کردند.

پژوهش‌ها
--------

سویج-رامبا به عنوانِ اولین و تنها دانشمندی که بر رویِ زبان‌آموزیِ *بونوبوها* کار کرده در سالِ ۲۰۰۵ به پروژهٔ «گریت ایپ تراست» پیوست. او پیش از این ۲۳ سال با بخشِ پژوهشِ زبانِ دانشگاهِ جورجیا بر رویِ این موضوع کار کرده بود. در سالِ ۲۰۱۱، دکتر سو، توسطِ مجلهٔ تایم، به عنوانِ یکی از تاثیرگذارترین ۱۰۰ شخصیتِ جهان برگزیده شد.  

در دانشگاهِ جورجیا، دکتر سویج-رامبا، تلاش کرد تا پیشگامِ برخی از فناوری‌هایِ جدید برایِ زبان‌آموزی به نخستی‌سانان باشد.
دیدگاه‌هایِ او دربارهٔ زبان، در زبان‌شناسی، روان‌شناسی و دیگر علم‌هایِ مرتبط با مغز و ذهن، بسیار موردِ مجادله و بحث بوده است. او معتقد است که زبان، خاصِ انسان‌ها نیست و دیگر اعضایِ گونه‌ی کپی‌ها (همچون شامپانزه و بونوبو) نیز تواناییِ یادگیریِ آن را دارند. به عنوانِ مثال استیون پینکر، دانشمندِ سرشناسِ علوم شناختی، دیدگاه‌هایِ سویج-رامبا و همفکران‌اش را در کتابِ معروفِ غریزه زبان، به شدت موردِ انتقاد قرار داده است. پینکر معتقد است که کنزی و دیگر نخستی‌سانانِ غیرِانسان، بسیاری از بنیادی‌ترین ویژگی‌هایِ زبان را دارا نیستند.

پیوند به بیرون
--------------

* ویدیوی در باره‌ی بونوبوها – در سایت تد دات کام ( با زیرنویس فارسی)
**حمله شیخ عبیدالله به ارومیه** در تاریخ ارومیه خیلی اهمیت داشت؛ می‌توان گفت که خیلی از وقایعی که در یکصد سال اخیر در آذربایجان و به ویژه ارومیه رخ داده از همین واقعه سرچشمه می‌گیرد.

شیخ عبیدالله نهری پسر شیخ طه از مرشدان نقش‌بندیه بوده و در میان قبایل کُرد از نفوذ کلام شگرفی برخوردار بود؛ بسیاری از کردهای ایران و عثمانی اوامر او را اطاعت کرده و از مسافات دور به زیارت وی می‌شتافتند. شیخ در مرز ایران و عثمانی سکونت داشت و از سوی هر دو دولت حمایت می‌شد و به خاک هر دو رفت‌وآمد می‌نمود. به علت حمایتش از عثمانی در جنگ با روسیه مقداری اسلحه میان پیروانش از سوی عثمانی توزیع شد. وجود همین اسلحه و داشتن سودای سلطنت (به قول خودش سلطنت ایران و توران) موجبات شورش او را فراهم می‌کرد.

شیخ برای تحریک عوام اعلان جهادی نوشته و در میان ایلات و عشایر کرد منتشر نمود. پس از انتشار این اعلان عشایر کرد به دور او جمع شده و قوایش رو به فزونی نهاد. پیش از آن بسیاری از عشایر اطراف مهاباد(ساوجبلاغ) به ویژه حمزه آغا منگور و ایل منگور به علت ستم‌های حاکم آن به شیخ پیوسته و او را تقویت و تحریک به طغیان کرده بودند. شیخ پسر خود عبدالقادر را به تصرف مهاباد فرستاد که با مقاومتی رو به رو نشد، پس از آن به میاندوآب حمله کرد و با مقاومت شدید اهالی مواجه گشت، پس از رسیدن قوای کمکی، مهاجمان شهر را تصرف کرده و کشتاری بزرگ به راه انداختند و شهر را آتش زدند. سرانجام پس از عبور از دهستان ملک کندی و غارت آنجا و حملهٔ نافرجام به بناب قشون شیخ به ارومیه رسید. در پانزدهم ذی‌قعده ۱۲۹۷ هجری قمری، حاکم ارومیه، اقبال‌الدوله، برای دفع اشرار در حوالی شهر اردو زده بود؛ یکی از سران عشایر شیخ را از بی‌دفاع بودن ارومیه آگاه ساخت و به حمله ترغیب نمود. شیخ به محض دریافت نامه قوای خود را متمرکز ساخته و از محال ترگور حرکت کرده در روستای سیر اردو زد. فردای آن روز نامه‌ای به ارومیه فرستاد و خواستار تسلیم شهر شد. بزرگان ارومیه پس از مشورت به اقبال‌الدوله اطلاع دادند تا به شهر بازگردد؛ به شیخ نیز نامه‌ای نگاشته و خواستار سه روز مهلت برای آماده شدن جهت استقبال از موکب وی شدند. شیخ نیز غافل از موضوع دو روز مهلت داد به شرطی که اهالی اقبال‌الدوله را به شهر راه ندهند. در این فاصله مردم به استحکام برج و بارو و دروازه‌ها پرداختند و اقبال‌الدوله نیز با توپخانه و سرباز به شهر آمده و موجب استظهار و قوت قلب اهالی گشت. سرانجام شیخ سپاه خویش را به سوی ارومیه سرازیر ساخت و شهر را در محاصره کرد.

منابع
-----

1. 1 2  انزلی، حسن، «اورمیه در گذر زمان»، ص۱۶۵.
2. ↑  انزلی، حسن، «اورمیه در گذر زمان»، صص ۱۶۶– ۱۷۱.
**نیمه خزان‌دار** **نیمه‌برگ‌ریز** یا **نیمه‌خران‌کننده** (به انگلیسی: Semi-deciduous)، یک اصطلاح گیاه‌شناسی است که به گیاهانی اطلاق می‌شود که شاخ و برگ خود را برای مدت بسیار کوتاهی از دست می‌دهند، زمانی که برگ‌های قدیمی می‌ریزند و رشد شاخ و برگ جدید آغاز می‌شود. این پدیده در گونه‌های چوبی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، به عنوان مثال در لوبیای تونکا رخ می‌دهد. نیمه‌برگ‌ریز یا نیمه‌خران‌کننده ممکن است برخی از درختان، بوته‌ها یا گیاهانی را توصیف کند که معمولاً تنها بخشی از شاخ و برگ‌های خود را در پاییز/زمستان یا در طول فصل خشک از دست می‌دهند، اما ممکن است تمام برگ‌های خود را به شکلی شبیه به درختان برگ‌ریز در پاییز/زمستان سرد یا فصل خشک شدید (خشکسالی) از دست بدهند.

منابع
-----

1. ↑  «*خزان‌دار*» [*کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات*] هم‌ارزِ «*deciduous*»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. *دفتر دوم*. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۳۷-۰ (ذیل سرواژهٔ *خزان‌دار*)
2. ↑  "Semi-deciduous Forest | Cristalino Lodge". *cristalinolodge.com.br*. Retrieved 2019-10-22.
3. ↑  "semievergreen". *merriam-webster*. Retrieved 2016-02-06.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد مرتبط با گیاه‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**مارتین برگمن** (انگلیسی: Martin Bregman؛ زادهٔ ۱۸ مهٔ ۱۹۲۶ – درگذشته ۱۶ ژوئن ۲۰۱۸) یک تهیه‌کننده اهل ایالات متحده آمریکا بود.

مارتین برگمن که در سال ۱۹۲۶ در نیویورک به دنیا آمده بود حرفه اش در هالیوود را نخست به عنوان نماینده هنرپیشه هایی مانند فی داناوی، مایکل داگلاس و وودی آلن آغاز کرد.

وی تهیه‌کننده فیلم‌هایی همچون صورت زخمی، دریای عشق، سرپیکو، بعد از ظهر سگی، راه کارلیتو، شکارچی استخوان و ماجراهای پلوتو نش بوده‌است.

وی همچنین در نوشتن برخی فیلمنامه های فیلمهای موفقی مانند فیلم درام سیاسی «فتنه‌گری جو تاینان» با بازی مریل استریپ و فیلم « آزادی شیرین» با بازی مایکل کین و میشل فایفر نقش داشته است.

برگمن روی فیلمهای دیگری مانند « شکارچی استخوان» با بازی دنزل واشنگتن و آنجلینا جولی نیز کار کرده بود.

مارتین برگمن به علت خونریزی مغزی از جهان رفت. او هنگام مرگ ۹۲ سال داشت.

منابع
-----

1. ↑

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Martin Bregman». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۴.
* «Martin\_Bregman». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۴.
*

پیوند به بیرون
--------------

* مارتین برگمن در IMDb
**عرفان الهی** (زاده ۲۵ خرداد ۱۳۸۱ در تنکابن) کشتی‌گیر آزادکار، عضو تیم ملی ایران است.

عرفان الهی دارندهٔ مدال طلای جوانان جهان در وزن ۷۰ کیلوگرم در مسابقات ۲۰۲۱ اوفای روسیه و نایب قهرمان نوجوانان جهان در وزن ۶۰ کیلوگرم در مسابقات ۲۰۱۹ صوفیه بلغارستان است. الهی با پیروزی بر امیرحسین مقصودی در مسابقات انتخابی، دوبندهٔ تیم ملی را در مسابقات جهانی نروژ در سال ۲۰۲۱ به دست آورد.

فعالیت حرفه‌ای ورزشی
--------------------

### قهرمانی جهان ۲۰۲۱

در وزن ۷۰ کیلوگرم عرفان الهی در دور نخست با نتیجه ۸ بر صفر جینتارو موتویاما دارنده مدال برنز زیر ۲۳ سال جهان از ژاپن را مغلوب کرد. وی در دور بعد با نتیجه ۴ بر ۲ از سد نیکولای گراهمز از مولداوی گذشت و راهی مرحله یک چهارم نهایی شد. الهی در این مرحله مقابل ارنظر آکماتالیف از قرقیزستان با نتیجه ۸ بر ۸ مغلوب شد و با توجه به پیروزی این کشتی‌گیر مقابل حریف روس در دیدار نیمه نهایی، الهی به گروه بازنده‌ها رفت. وی در این گروه در یک کشتی نزدیک با نتیجه ۶ بر ۵ مغلوب آرمان آندرئاسیان از ارمنستان شد و از دور رقابت‌ها کنار رفت.

منابع
-----

1. ↑  «دیتا بانک».
2. ↑  1203 (۲۰۲۱-۰۸-۱۷). «الهی طلای کشتی آزاد جوانان جهان را به گردن آویخت». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۰۴.
3. ↑  1206 (۲۰۲۱-۰۹-۰۳). «رقابت‌های انتخابی تیم ملی کشتی آزاد؛ نفرات برتر شناخته شدند». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۰۴.
4. ↑  «عرفان الهی شانس مدال برنز را از دست داد». مهر.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ عرفان الهی موجود است. |

* عرفان الهی در وبگاه اتحادیه جهانی کشتی

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک کشتی‌گیر است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**فورزا ایتالیا** (انگلیسی: Forza Italia) Forza Italia [nb 1] (ترجمه به «ایتالیائی پیشین» یا Let's Go Italy) حزب سیاسی راست راست و محافظه کار لیبرال است، گرایش‌هایش مسیحی دموکراتیک، لیبرال، پوپولیست، و همچنین یک اقلیت مهم اجتماعی و دموکراتیک است. رهبر آن سیلویو برلوسکونی بودو چهار بار نخست‌وزیر ایتالیا شد.

این حزب در دسامبر ۱۹۹۳ تأسیس شد و خیلی زود پس از آن در اولین انتخابات عمومی رای خود را در ماه مارس ۱۹۹۴ به دست آورد. این عضو اصلی حزب آزادی / حزب حاکمیت مطلقه در نظر گرفته شده بود.
در نوامبر سال ۲۰۰۸، شورای ملی حزب تحت رهبری آلفردو بیوندی، رایزنی کرد تا «فورزا ایتالیا» را به عنوان وسیله نقلیه جدید سیاسی برلوسکونی که بنیاد رسمی آن در مارس ۲۰۰۹ ریخته شده بود با رای‌گیری، تبدیل کنند.

در طول تأسیس خود، حزب با وابستگی شدیدی به تصویر شخصی و کارایی رهبر آن مشخص شد. به همین دلیل آن را «حزب شخصیت» نامیده‌اند یا «حزب شخصی» برلوسکونی، استفاده ماهرانه از کمپین‌های رسانه ای، به ویژه از طریق تلویزیون. سازمان و ایدئولوژی حزب به شدت به رهبر آن وابسته بود. درخواست تجدید نظر به رای‌دهندگان بر اساس شخصیت برلوسکونی بیشتر از ایدئولوژی یا برنامه بود.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Forza Italia». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۷.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ فورزا ایتالیا موجود است. |
این نماد (از سازهای ویولن و توبا)، نشان‌دهندهٔ تفاوت در زیروبمی، نوانس، جمله‌بندی، سازبندی، طنین و ریتم (کشش و ضرب) است.
**تُن موسیقایی** (به انگلیسی: Musical Tone) به‌ طور سنتی در موسیقی غربی، یک «صدای دوره‌ای» و منظم است. «تُن موسیقایی» با کشش زمانی، زیروبمی، دامنه (یا بلندی) و طنین (یا کیفیت) آن مشخص می‌شود. اما در مقابل، نت‌های موسیقی می‌توانند پیچیده‌تر از «تُن‌های موسیقایی» باشند، زیرا ممکن است آنها شامل جنبه‌هایی غیردوره‌ای مانند هجوم امواج زودگذر، ویبراتو یا پوششی برای مدولاسیون باشند.

یک تُنِ ساده یا تُنِ خالص، دارای شکل و موج سینوسی است. از سوی دیگر «تن موسیقایی» هنگامی پیچیده می‌شود که ترکیبی از دو یا چند تُنِ خالص و دارای یک الگوی دوره‌ای یا تکراری باشند، مگر اینکه طور دیگری مشخص شده باشد.

قواعد سری فوریه حالتی را بیان می‌کند که در آن هر شکل از «صدای دوره‌ای» (یا موج تناوبی) را می‌توان به اندازهٔ مجموعه‌ای از یک سری از امواج سینوسی با فرکانس‌ها، آن را در یک سری هارمونیک و در یک فاز خاص، و ارتباط آنها با یکدیگر قرار داد. مخرج مشترک این فرکانس‌ها بدین صورت است که اغلب، هم پایین‌ترین بسامد پایه و هم یک معکوس دوره‌ای از شکل موج است. فرکانس بنیادینِ زیروبمی تُن موسیقایی از درک شنوایی انسان است که تعیین می‌شود. در موسیقی، نت‌ها به تن‌هایی با فرکانس‌های بنیادی (یا بسامد پایه) متفاوت اختصاص داده می‌شوند تا زیروبمی تُن‌های اجرا شده را توصیف کنند.

تاریخچه
-------

تن‌های موسیقایی نخستین بار توسط فیلسوف یونانی آریستوکسنوس (۳۷۵–۳۳۵پ.م.) شناسایی شد.

کتابشناسی
---------

* لوکا دِ ساموئل کاگناتزی (۱۸۴۱م). *تونوگرافی توسط لوکا دِ ساموئل کاگناتزی ابداع شده‌است*. ناپل: چاپ انجمن فیلوماتیک. (به ایتالیایی).

جستارهای وابسته
---------------

* ریاضیات مقیاس‌های موسیقی
* نویز سفید

یادداشت
-------

1. ↑  Aristoxenus
2. ↑  Luca de Samuele Cagnazzi

منابع
-----

1. ↑  Juan G. Roederer (2008). "The Physics and Psychophysics of Music: An Introduction". *(fourth ed.). Springer.* (به انگلیسی). p. 4.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Musical tone». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ مه ۲۰۲۲.

برای مطالعه بیشتر
-----------------

* صداهای خالص و صداهای پیچیده

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تن موسیقایی موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان
* جمهوری چک

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد مرتبط با تئوری موسیقی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**جعفری پاکوتاه مینیاتوری** (انگلیسی: Tagetes patula) یا **گل همیشه بهار فرانسوی** گونه‌ای از گیاهان گل دار خانواده کاسنیان است که بومی مکزیک و گواتمالا است. جعفری پاکوتاه مینیاتوری گیاهی سالانه است و گاهی به ۰٫۵ متر (۱٫۶ فوت) طول می‌رسد. در بعضی از اقلیم‌ها از ژوئیه تا اکتبر گل می‌دهد. شکوفه‌ها چنانچه در زیستگاه بومی خود به ویژه در ارتفاعات مکزیک باشند از سپتامبر و همزمان با کنار رفتن سرما و یخبندان شروع به شکفته‌شدن می‌نمایند. فندقه‌ این گیاه نیز در عرض ۲ هفته از شروع شکوفایی شکوفه‌ها رسیده و ریخته می‌شوند.

سرها اغلب نرماده هستند و معمولاً توسط سوسک‌ها و مگس‌های گوناگون گرده‌افشانی می‌کنند. برگ‌های همهٔ گونه‌های این جعفری پاکوتاه شامل غده‌های روغنی است که بسیار تند و نافذ هستند. این گیاه در هر خاک رس و شن می‌تواند رشد کند مشروط به اینکه به خوبی زهکشی شده باشد. همچنین، نور کامل خورشید و وجود سایه نسبی از دیگر شرایط مورد نیاز این گیاه است.

گل‌های جعفری پاکوتاه مینیاتوری به صورت سالانه کشت و برداشت می‌شوند تا به خوراک طیور اضافه شوند و این عمل باعث می‌شود که زرده تخم‌مرغ طیور به رنگ طلایی درآید. همچنین، از این گل‌ها برای رنگ‌های مجاز خوراکی نیز استفاده می‌شود.

منابع
-----

1. ↑  "*Tagetes patula*". Natural Resources Conservation Service PLANTS Database. وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا.
2. ↑  الگو:BSBI 2007
3. ↑  Rydberg, Per Axel 1913. in Britton, Nathaniel Lord, North American Flora 34: 154-155
4. 1 2  Soule, J. A. 1993. "The Biosystematics of *Tagetes*" Ph.D. Dissertation, University of Texas
5. ↑  "Tagetes patula (French Marigold) | North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox". *plants.ces.ncsu.edu*. Retrieved 2022-03-18.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tagetes patula». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۲.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جعفری پاکوتاه مینیاتوری موجود است. |
**زَنگی‌دارو** گیاهی است از دسته سرخس‌گیان، از ردهٔ بسپایک‌ها، راستهٔ بسپایک‌ها، از تیره، سپرزدارویان. که در جنگل‌های شمال ایران هم می‌روید و مصارف زینتی دارد.

زنگی‌دارو بیشتر در سنگلاخ‌ها می‌روید و برگ آن شبیه‌است به برگ بسپایک و سوی زیرین برگ آن سرخ‌رنگ است. در پزشکی سنتی ایران سرشت این گیاه را گرم و خشک دانسته‌اند و آن را زایل‌کننده سپرز توصیف کرده‌اند.

زنگی‌دارو گیاهی است پایا و دارای ساقه زیرزمینی کوتاه و نامنظم و برگ‌هایی به درازای ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر و به پهنای ۴ تا ۵ سانتیمتر با دمبرگ کوتاه و پوشیده از کرک. این گیاه در کناره چشمه‌ها و دیواره چاه‌هاو اماکن سایه‌دار می‌روید و قسمت مورد استفاده، برگهای آن است که بویی به نسبت مطبوع و طعمی ملایم دارد. ساقه زیرین آن ضخیم است و در درمان به عنوان قابض و ادرارآور بکار می‌رود.

ساقه زیرزمینی این سرخس پوشیده از بازمانده‌های پوسیده برگ‌های قبلی است. حلقه مکانیکی هاگدان در این سرخس ناقص است.

زنگی‌دارو گیاهی معمولی در اروپا است ولی در آمریکای شمالی کم دیده می‌شود. گونهٔ آمریکای شمالی آن چهارلاد است در حالی که گونه اروپایی آن دولاد می‌باشد.
گونه‌ای از آن با نام علمی A. scolopendrium var. lindenii در جنوب مکزیک و هیسپانیولا می‌روید.

منابع و پانویس‌ها
-----------------

1. ↑  Pteridophyta
2. ↑  Polypodiopsida
3. ↑  Polypodiales
4. ↑  Aspleniaceae
5. ↑  برابرهای واژه‌های علمی از:
عطری، مرتضی، واژه‌نامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا، ۱۳۸۴.
6. 1 2  گیاه‌شناسی گل گلاب ص ۱۷۰ و کارآموزی داروسازی ص ۱۸۹ به نقل از دهخدا، سرواژه زنگی‌دارو بایگانی‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine.
7. ↑  «دانشنامهٔ رشد، سرواژه، سرخس». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ آوریل ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۲۰.
8. ↑  tetraploid
9. ↑  برابر فارسی[*پیوند مرده*]
10. ↑  diploid
11. ↑  scolopendrium ویکی‌پدیای انگلیسی

نگارخانه
--------

* 
* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد مرتبط با گیاه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |