راه‌آهن حومه به راه‌آهنی گفته می‌شود که میان مرکز شهر و شهرک‌ها، مناطق اطراف و حومهٔ آن ساخته شده‌است. طول این راه‌آهن معمولاً تا ۱۵ کیلومتر بوده و سرعت قطار آن ۵۰ تا ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت است. استفاده‌کنندگان راه‌آهن حومه بیشتر افرادی هستند که محل کار آن‌ها در مرکز شهر و محل زندگیشان مناطق حومه است.

درواقع قطارهای حومه‌ای، قطارهایی هستند به منظور صرفه‌جویی در هزینه‌ها و همچنین به منظور کاهش آلودگی‌های ترافیکی و زیست‌محیطی برای دسترسی راحت‌تر ساکنان شهرهای حومهٔ یک کلان‌شهر به آن شهر، فعالیت می‌کنند.

هزینهٔ استفاده از قطارهای حومه‌ای، مشابه مترو و بسیار ارزان‌تر از قطارهای مسافرتی است. درواقع می‌توان قطارهای حومه‌ای را به متروی برون‌شهری با فاصلهٔ نسبتاً زیادتر تشبیه کرد.

قطارهای حومه‌ای ایران
---------------------

خطوط حومه‌ای در ایران مدت زمان زیادی نیست که معرفی شده و به بهره‌برداری رسیده‌اند، اما در همین بازهٔ کوتاه با استقبال زیادی از سوی ساکنان حومه قرار گرفته‌اند.

تعریف قطارها و خطوط حومه‌ای در ایران نسبت به دیگر کشورها کمی متفاوت‌تر بیان می‌شود، چرا که قطارهای حومه‌ای در ایران صرفاً نه فقط برای اتصال شهرک‌ها و حومهٔ کلانشهر، بلکه برای اتصال شهرهای کوچک و بزرگ اطراف به کلان‌شهر نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

درحال حاضر خطوط حومه‌ای در **۶ ناحیهٔ** کشور در حال بهره‌برداری هستند که عبارت‌اند از:

* **تهران**
* **آذربایجان**
* **خراسان**
* **جنوب**
* **شمال**
* **جنوب شرق**

خطوط حومه‌ای ایران
------------------

### تهران

خطوط حومه‌ای تهران
مقالهٔ اصلی: قطارهای حومه‌ای تهران
ناحیهٔ تهران با بیشترین تعداد خطوط و قطارهای حومه‌ای، بیشترین مسافران حومه‌ای را دارد. خطوط این ناحیه دسترسی آسان‌تر ساکنان شهرهای اطراف تهران از ۴ استان را به پایتخت فراهم می‌کنند.

خطوط تهران شامل:

خطوط حومه‌ای تهران| عنوان خط | مسیر(ها) | موقعیت نسبت به پایتخت | قطار(ها) |
| --- | --- | --- | --- |
| **تهران-پرند** | ۱ مسیر (تهران-پرند) | جنوب غرب | ۱۴ |
| **تهران-کرج-هشتگرد** | ۱ مسیر (تهران-هشتگرد) | غرب | ۴ |
| **تهران-قزوین-تاکستان** | ۲ مسیر
(تهران-قزوین)
(تهران-تاکستان) | شمال غرب | ۳ |
| **تهران-قم** | ۲ مسیر
(تهران-قم)
(تهران-جمکران) | جنوب | ۶ |
| **تهران-پیشوا-گرمسار** | ۲ مسیر
(تهران-پیشوا-امام‌زاده)
(تهران-گرمسار) | شرق | ۱۰ |
| **تهران-فیروزکوه** | ۱ مسیر (تهران-فیروزکوه) | شمال شرق | ۱ |

### آذربایجان

در ناحیهٔ آذربایجان، ۲ خط حومه‌ای، کلانشهر تبریز را به جلفا و دانشگاه شهید مدنی متصل می‌کنند.

خطوط حومه آذربایجان| عنوان خط | مسیر(ها) | قطار(ها) |
| --- | --- | --- |
| **تبریز-دانشگاه شهید مدنی** | تبریز-دانشگاه شهید مدنی | ۵ |
| **تبریز جلفا** | تبریز جلفا | ۱ |

### خراسان

در این ناحیه، یک خط حومه‌ای سرخس را به کلانشهر مشهد متصل می‌کند و دارای دو قطار در یک مسیر است.

خطوط حومه خراسان| عنوان خط | مسیر(ها) | قطار(ها) |
| --- | --- | --- |
| **مشهد-سرخس** | مشهد-سرخس | ۲ |

### جنوب

خطوط حومه‌ای جنوب، شهرهای اطراف کلانشهر اهواز را به آن و شهرهای دیگر خوزستان را به‌هم متصل می‌کنند.

خطوط حومه‌ای جنوب| عنوان خط | مسیر(ها) | قطار(ها) |
| --- | --- | --- |
| **اهواز-اندیمشک** | اهواز-اندیمشک | ۲ |
| **اهواز-خرمشهر** | اهواز-خرمشهر | ۱ |
| **اندیمشک-درود** | اندیمشک-درود | ۲ |
| **کارون-سربندر-ماهشهر** | ۲ مسیر
(کارون-سربندر)(کارون-ماهشهر) | ۳ |

### شمال

خطوط حومه‌ای شمال ایران، شهرهای استان‌های مازندران و گلستان را به هم متصل می‌کنند.

خطوط حومه شمال| عنوان خط | مسیر(ها) | قطار(ها) |
| --- | --- | --- |
| **گرگان-پل سفید** | گرگان-ساری-پل سفید | ۳ |
| **گرگان-اینچه‌برون** | گرگان-اینچه‌برون | ۱ |

### جنوب شرق

خطوط حومه‌ای جنوب شرق، شهرهای استان سیستان و بلوچستان را به هم متصل می‌کنند.

خطوط حومه جنوب شرق| عنوان خط | مسیر(ها) | قطار(ها) |
| --- | --- | --- |
| **زاهدان-خاش** | زاهدان-خاش | ۱ |

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Commuter rail». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۰

1. ↑  «قطار حومه‌ای». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۲ آوریل ۲۰۲۳.