**علی‌اصغر امیرانی** (۱۲۹۴ بیجار – ۱۳۶۰ تهران) بنیان‌گذار، مدیر و نویسنده مجله خواندنیها بود که در اوایل انقلاب ایران اعدام شد.  
امیرانی دارای لیسانس حقوق از دانشگاه تهران بود. او از روزنامه‌نگاران اواخر پادشاهی رضاشاه بود. او در سال ۱۳۱۹ مجله خواندنیها را منتشر کرد. این مجله نزدیک ۴۰ سال و تا پس از انقلاب اسلامی ایران پیوسته منتشر می‌شد.

زندگی‌نامه
----------

امیرانی کودکی خردسال بود که مادرش را ازدست‌داد و پدرش (که وکیل عدلیه بود و سفری نیز به اروپا داشت)، با خاله وی ازدواج نمود. تحصیلات مقدماتی را در مکتبخانه آغاز نمود و آن را در مدرسه احمدیه بیجار ادامه داد. در این هنگام او خاله خود را نیز از دست داد و پدرش برای بار سوم با دخترعموی مادرش ازدواج کرد. پدرش که فردی روشنفکر بود، علی‌اصغر را برای ادامه تحصیل به تهران فرستاد. جایی که با پسر دکتر محمد مصدق همکلاس شد.

در تهران، به ناچار به مشاغلی همچون تدریس خصوصی، ساعت سازی، آهنگری، کارگری چاپخانه و پارو کردن برف مشغول شد. او سپس نقش پیک ارسال نشریات به خانه مشترکین را ایفا می‌نمود و به جای دستمزد، هزینه تمبر پستی را دریافت می‌کرد.

او نوشتن را از نشریه‌هایی که توزیعشان را بر عهده داشت آغاز نمود تا سرانجام به روزنامه اطلاعات یعنی معتبرترین روزنامه آن عصر پیوست.

خواندنیها
---------

مقالهٔ اصلی: خواندنیها
امیرانی سرانجام در سال ۱۳۱۹ موفق شد تا اتاقی اجاره کند و با جمع‌آوری خواندنی‌ترین و جالب‌ترین مطالب چاپ شده در نشریات روز، جزوه خواندنیها را چاپ نماید. این جزوه طی سال بعد به مجله‌ای نسبتاً منظم تبدیل شد و انتشارش تا سال ۱۳۵۸ ادامه یافت. عمده شهرت امیرانی حاصل انتشار چهل ساله این مجله‌است.

روابط با دربار و سرچشمه‌های قدرت
--------------------------------

امیرانی، در میان درباریان، بیش از همه به شاهپور غلامرضا نزدیک بود. بدترین فرد دربار نیز از دید وی اشرف پهلوی بوده‌است. او از دوستان نزدیک سپهبد فضل‌الله زاهدی بود و با استفاده از همین دوستی موفق شد تا پس از کودتای ۲۸ مرداد، با وساطت میان وی و نشریاتی چون روزنامه کیهان و اطلاعات، موجبات تجدید انتشار آن‌ها را فراهم آورد.

او هم چنین از امتیاز دوستی صمیمانه با امیر اسدالله علم برخوردار بود و به لطف همین دوستی توانست تصاویر تمام رنگی تاجگذاری شاه را در رقابتی نابرابر، حتی پیش از آسوشیتدپرس منتشر نماید.

دستگیری پیش از انقلاب
---------------------

در سال ۱۳۲۱، قوام‌السلطنه همه روزنامه‌ها و مجلات کشور را تعطیل نمود و مدیران آن‌ها را به زندان انداخت. امیرانی نیز مانند دیگران دستگیر شد و نزدیک به دوماه در زندان بود.

دستگیری و اعدام
---------------

همچنین ببینید: نقض حقوق روزنامه‌نگاران و خبرنگاران در جمهوری اسلامی ایران
امیرانی یک بار در ۲۲ اسفند ۱۳۵۷ دستگیر و پس از مدتی در تابستان ۱۳۵۸ آزاد گردید. در این هنگام وی به خواست خود ادامه انتشار خواندنیها را متوقف نمود. او مدتی بعد از نو دستگیر شد. ابتدا به هشت سال زندان محکوم شد که حکم را نپذیرفت. در دادگاه فرجام او به اعدام محکوم شد و در روز ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ اعدام گردید.

منابع
-----

1. ↑
2. ↑  بی‌بی‌سی فارسی - محمود طلوعی، روزنامه‌نگار و مورخ در تصادف رانندگی درگذشت
3. ↑  «امیرانی در آیینه خواندنی‌ها». وبگاه سرای تاریخ. ۱۲ اسفند ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۲ اسفند ۱۳۸۷.[*پیوند مرده*]
4. ↑  بی‌بی‌سی فارسی - نوری، راوی نطق‌های آتشین مصدق درگذشت
5. 1 2 3 4 5 6 7 8  امیرانی در آینه خواندنیها. زبیده جهانگیری. نگارستان کتاب. ۱۳۸۳ (ISBN 964-8155-22-4) تهران

پیوند به بیرون
--------------

* 
* خواندنیها - Khandaniha - خاطرات علی اصغر امیرانی تنها روزنامه‌نگاری که در انقلاب اعدام شد (۱)
* خواندنیها - Khandaniha - یادی از علی اصغر امیرانی مدیر خواندنیها

| * ن
* ب
* و
اعدام‌شدگان سرشناس پس از انقلاب ۱۳۵۷ |
| --- |
| سیاستمداران دورهٔ پهلوی | 
* امیرعباس هویدا
* عبدالله ریاضی
* فرخ‌رو پارسا
* جواد سعید
* منوچهر آزمون
* منوچهر سلیمی
* منصور روحانی
* محمدرضا عاملی تهرانی
* محمدعلی علامه وحیدی
* غلامرضا نیک‌پی
* غلامرضا کیانپور
* عباسعلی خلعتبری
* غلامحسین دانشی
* سالار جاف
* محمود جعفریان
* پرویز نیک‌خواه

 |
| نظامیان دورهٔ پهلوی | 
* نعمت‌الله نصیری
* نادر جهانبانی
* منوچهر خسروداد
* ناصر مقدم
* حسن پاکروان
* سید رضا ناجی
* مهدی رحیمی
* عبدالله خواجه‌نوری
* امیرحسین ربیعی
* علی حجت کاشانی
* ابوالحسن سعادتمند
* محمدتقی مجیدی
* جعفرقلی صدری
* ایرج مطبوعی
* علی نشاط
* سید سعید مهدیون
* آیت محققی
* ابوالحسن سعادتمند
* حسینعلی بیات
* پرویز امینی افشار
* منوچهر ملک
* فخرالدین مدرس

 |
| چپ‌گرایان | 
* حسن آذرفر
* بهرام افضلی
* بیژن کبیری
* هوشنگ عطاریان
* رحیم شمس
* سعید سلطان‌پور
* حسین احمدی روحانی
* تقی شهرام
* هرمز گرجی‌بیانی
* هیبت‌الله معینی چاغروند

 |
| اسلام‌گرایان | 
* اکبر گودرزی
* محمدرضا سعادتی

 |
| دیگر مخالفان سیاسی | 
* منصور باقریان
* خسرو قشقایی
* صادق قطب‌زاده
* رحیم‌علی خرم
* سید جواد ذبیحی
* علی‌اصغر امیرانی
* حبیب‌الله القانیان
* مونا محمودنژاد
* کامران صمیمی
* سیروس روشنی

 |
| عاملان | 
* سید روح‌الله خمینی
* صادق خلخالی
* محمد محمدی گیلانی
* محمد محمدی ری‌شهری
* سید حسین موسوی تبریزی
* اسدالله لاجوردی
* علی قدوسی
* حسینعلی نیری

 |