بدن ده‌پایان سخت‌پوست مانند خرچنگ، میگو و شاه‌میگو از ۱۹ قطعه تشکیل شده که در دو بخش اصلی به نام‌های سرسینه‌گاه cephalothorax و شکم‌گاه abdomen دسته‌بندی شده‌اند. هر قطعه ممکن است یک جفت اندام‌های آویزه‌ای داشته باشد گرچه این آویزه‌ها در برخی گروه‌ها تحلیل رفته یا حذف شده‌اند.

سرسینه‌گاه
----------

### سر

1. شاخکچه‌ها antennules
2. شاخک‌ها antennae
3. آرواره‌های زیرین mandible
4. آرواره‌های بالایی اول first maxillae
5. آرواره‌های بالایی دوم second maxillae

در بخش سر هم‌چنین چشم مرکب قرار گفته‌است که معمولاً پایه‌دار است. به بخش انتهایی آرواره‌ها که به عنوان حسگر عمل می‌کند شاخک حسی palp گفته می‌شود.

### سینه‌گاه Thorax / نَوَردتنه Pereon

1. آرواره‌پاهای اول
2. آرواره‌پاهای دوم
3. آرواره‌پاهای سوم
4. نوردپاهای اول
5. نوردپاهای دوم
6. نوردپاهای سوم
7. نوردپاهای چهارم
8. نوردپاهای پنجم

**بَرواره‌پاها** Maxillipeds و آرواره‌پاها gnathopods آویزه‌های تغییریافته‌ای هستند که برای رساندن غذا به دهان استفاده می‌شوند. در ده‌پایانِ ابتدایی‌تر، آرواره‌پاها همانندی زیادی با **نوردپا** Pereiopod دارد. نَوَردپاها پاهایی هستند که کار اصلی آنها راه‌پیمایی است اما برای تغذیه هم استفاده می‌شوند. نوردپاهایی که دارای چنگ هستند اصطلاحاً **چنگ‌پا** cheliped یا به اختصار چنگ chela نامیده می‌شوند.  

انگشت‌های تکان‌خورنده چنگ‌های ده‌پایان **انگشتک** dactyl نامیده می‌شوند.

نوردپاها حامل اندام جنسی ده‌پایان هستند و این اندام در ماده‌ها در سومین نوردپا و در نرها در پنجمین نوردپا جای گرفته‌اند. هر اندام آویزه‌ای از آرواره بالایی دوم تا نوردپای پنجم نیز یک آبشش را در خود جا داده است. در ناهنجاردُمان Anomura  (خرچنگ‌های گوشه‌گیر و جانوران مرتبط) جفت پنجم نوردپاها اغلب در درون اتاقک آبششی پنهان شده و برای نظافت آبشش‌ها استفاده می‌شود. سرسینه‌گاه ده‌پایان به‌وسیله یک پشت‌لاک پوشیده شده که کار آن حفاظت از اندام‌های داخلی و آبشش‌ها است؛ آن بخش از پشت‌لاک که از جلوی چشم‌ها بیرون زده **منقارک** rostrum نام دارد.

Antennulesشاخکچه‌هاPereiopodsنوردپاهاپشت‌لاکپشت‌لاکPleopodsشناپاهاTelsonپایانچه

شکم‌گاه Abdomen / شناتنه Pleon
------------------------------

1. شناپاهای اول first pleopods
2. شناپاهای دوم
3. شناپاهای سوم
4. شناپاهای چهارم
5. شناپاهای پنجم
6. دُم‌پاها

**شناپاها** Pleopod یا swimmeretsپاهای کوچکی هستند که کارکرد اصلی آن‌ها شنا کردن است اما برای حفاظت از تخم‌ها، گرفتن خوراک نیز به‌کار می‌رود. شناپاها گاه آبشش‌های خودرا دارند. در برخی گروه‌ها، یک یا دو جفت اول شناپاها در نرها تخصصی شده و برای بارورسازی ماده به‌کار می‌روند که در این حالت به آن‌ها **زادپا** gonopod گفته می‌شود.

در انتهای **شناتنه** Pleon **دُم‌چتر** tail fan قرار گرفته که از دُم‌پاها uropods دوشاخه‌ای و یک پایانچه telson تشکیل شده است. مقعد در پایانچه قرار دارد. جانور از دم‌چتر خود برای دُم‌زنی استفاده می‌کند که حرکتی فوری است برای فرار از صحنه پرخطر.

در خرچنگ‌ها و ده‌پایان خرچنگی‌شده carcinised شکم‌گاه در زیر سرسینه‌گاه چین خورده است.

The anatomy of krill, using Euphausia superba as a model.کالبدشناسی *کریل جنوبگان*The pleopods of Euphausia superba.شناپاهای *کریل جنوبگان*.Crab moult with carapace lifted, exposing gills.خرچنگی که پوست‌اندازی کرده و پشت‌لاکش از جا بلند شده و آبشش‌هایش پیداست.

منابع
-----


* Robert P. D. Crean (November 14, 2004). "Characters and Anatomy". *Order Decapoda*. University of Bristol. Archived from the original on 10 November 2013. Retrieved April 23, 2012.


| * ن
* ب
* و
کالبدشناسی و ریخت‌شناسی |
| --- |
| شاخه‌ها | 
* Gross anatomy
* کالبدشناسی سطح
* نوروآناتومی
	+ brain morphometry
* کالبدشناسی تطبیقی
* Microscopic anatomy
	+ بافت‌شناسی
	+ molecular
* Morphometrics

 | Endoskeleton of an elephant |
| باکتری‌ها و قارچ‌ها | 
* Bacterial cell structure
	+ cellular morphologies
	+ morphological plasticity
* Colonial morphology
* Lichen morphology

 |
| آغازیان | 
* الگو:ساختارهای آغازیان

 |
| گیاهان | 
* کالبدشناسی گیاه
	+ کالبدشناسی میوه
* عادت (زیست‌شناسی)
* Plant life-form
* ریخت‌شناسی گیاهی
	+ ساختار زایشی گیاه
	+ diseases
* Soil morphology

 |
| بی‌مهرگان | 
* کالبدشناسی ده‌پایان
* شکم‌پایان
* ریخت‌شناسی حشرات
	+ Diptera
	+ Odonata
* Spider anatomy

 |
| پستانداران | 
* بدن انسان
* Neanderthal anatomy
* Cat anatomy
* Dog anatomy
* کالبدشناسی اسب
* فیل
* زرافه (سرده)

 |
| کالبدشناسی | 
* Bird anatomy
* Fish anatomy
* Shark anatomy

 |
| فهرست معانی | 
* Anatomical terminology
* بیان جهات در آناتومی
* Glossary of dinosaur anatomy
* Glossary of plant morphology
	+ شکل برگ‌ها

 |
| موضوعات مرتبط | 
* رشدسنجی
* Anatomical variation
* Anatomical plane
* الگوی بدن
* Form classification
* Gracility
* Hertwig rule
* History of anatomy
	+ 19th century
* چهره‌خوانی
* Standard anatomical position
* Transcendental anatomy

 |
| 
* 
* درگاه
* نمایه مقالات کالبدشناسی

 |