نقاشی خوزه کلمنته اوروزکو به نام *عوام فریب*
**عوام فریب** یا **دِماگوگ** (به انگلیسی: Demagogue، ‎/ˈdɛməɡɒɡ/‎ ؛ از واژه یونانی δημαγωγός، به معنای «رهبر مردمی»، «رهبر اوباش»، از ترکیب ریشه‌های δῆμος به معنی مردم + ἀγωγός به معنی رهبر) یک رهبر سیاسی درون جامعه‌ای بر پایه‌ی دموکراسی است که با برانگیختن عوام در برابر نخبگان محبوبیت پیدا می‌کند. چنین شخصی به طور ویژه از طریق سخنوری و ایجاد شور و اشتیاق جمعیت را تحریک می کند و به احساسات مردم متوسل می‌شود. این احساسات می‌تواند با قربانی کردن گروه‌های بیگانه، اغراق در خطرات برای برانگیختن ترس در مردم، دروغ‌گویی برای تأثیرات عاطفی یا سایر لفاظی‌هایی که تمایل دارند تاملات منطقی را از بین ببرند و محبوبیت متعصبانه را تشویق کنند، باشد. عوام فریبان اغلب هنجارهای تثبیت شده برای رفتار سیاسی را زیر پا می گذارند و با وعده و وعید دادن یا تهدید کردن دیگران طرفدار جمع می‌کنند. 

راینهارد لوتین مورخ *عوام فریب* را این گونه تعریف می کند: «سیاستمداری است ماهر در سخنوری، چاپلوس و فحاش، گریزان از بحث در مورد مسائل حیاتی، همه چیز را به همه کس وعده می‌دهد، به جای عقل عمومی به احساسات متوسل می‌شود، با برانگیختن تعصبات نژادی، مذهبی و طبقاتی کار را پیش می‌برد. مردی که شهوت قدرت بدون توسل به اصول او را به سِمَتِ ارباب عامیان سوق می‌دهد. او برای قرن ها پیشه خود را به عنوان "مرد مردم" تعیین کرده‌است. او محصول یک سنت سیاسی است که تقریباً به قدمت خود تمدن غرب است.» 

عوام فریبی نخست در آتن باستان و در فضای دموکراسی این شهر ظاهر شد. عوام فریب‌ها از یک ضعف اساسی در دموکراسی سوء استفاده می کنند: از آنجا که قدرت نهایی در اختیار مردم است، این امکان برای مردم وجود دارد که این قدرت را به کسی بدهند که به پایین‌ترین خواسته‌ی مشترک اکثریتشان متوسل می‌شود.  عوام فریبی معمولاً از اقدام فوری و قهرآمیز برای رسیدگی به یک بحران حمایت می‌کند و در عین حال مخالفان میانه‌رو و متفکر را به ضعف یا وفادار نبودن متهم می کند. بسیاری از عوام فریبان که به مقامات عالی اجرایی انتخاب شده اند محدودیت های قانون اساسی در مورد قدرت اجرایی را از بین برده اند و سعی کرده اند دموکراسی خود را به یک دیکتاتوری تبدیل کنند و گاهی اوقات با موفقیت چنین کردند.

وجه تسمیه
---------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | A demagogue, in the strict signification of the word, is a 'leader of the rabble'. |  » |

عوام فریبی، اصطلاحی است که در اصل به یک رهبر مردمی عادی اشاره می‌کند؛ برای اولین بار در یونان باستان بدون بار منفی ابداع شد، اما در نهایت به معنای نوعی از رهبران مشکل‌ساز شد که گهگاه در دموکراسی آتن روی کار می‌آمدند. حتی اگر دموکراسی قدرت را به مردم عادی می‌داد، انتخابات همچنان به نفع طبقه اشراف بود که طرفدار مشورت و اسائه ادب بودند. عوام فریب ها نوع جدیدی از رهبران بودند که از طبقات پایین ظاهر می‌شدند. عوام فریب‌ها از اقدامات عاجل و فوری که معمولاً خشونت آمیز بود، بدون مشورت و با سریعاً، حمایت می کردند.[]

اصطلاح "دِماگوگ" تدریجاً به صورت یک واژه تحقیرآمیز در اشاره به رهبرانی مطرح شد که با دستکاری، تخریب یا تعصب به قدرت می‌رسیدند.  با این حال، آنچه یک عوام فریب را متمایز می کند را می توان مستقل از اینکه گوینده از یک رهبر سیاسی خاص حمایت می کند یا مخالف آن تعریف کرد.  چیزی که یک عوام فریب را متمایز می کند این است که این شخص چگونه قدرت دموکراتیک را به دست می آورد یا آن را در اختیار می گیرد: چنین شخصی با دادن وعده‌های اقدامات فوری یا خشونت آمیز، شکستن نهادهای دموکراتیک مستقر مانند حاکمیت قانون و... موجب برانگیختن احساسات طبقات پایین و افراد کم سواد در یک دموکراسی می‌شود و رأی آنان را کسب می‌کند.  جیمز فنیمور کوپر در سال 1838 چهار ویژگی اساسی عوام فریبی را شناسایی کرد: 

* آنها خود را از جنس مردم عادی و عوام‌الناس و مخالف نخبگان و خواص معرفی می کنند.
* سیاست آنها به ارتباط درونی با مردم بستگی دارد که بسیار فراتر از محبوبیت سیاسی معمولی است.
* آنها این ارتباط و موج محبوبیت را به نفع جاه طلبی خود دستکاری می کنند.
* آنها قواعد رفتاری، نهادها و حتی قانون را تهدید می کنند یا آشکارا نقض می کنند.

ویژگی اصلی عوام فریبی، اقناع مردم از طریق اشتیاق، بستن بحث‌های منطقی و در نظر گرفتن گزینه‌های جایگزین است. در حالی که بسیاری از سیاستمداران در یک دموکراسی گهگاه بخش از حقیقت، ظرافت، یا نگرانی های طولانی مدت را برای حفظ حمایت مردم قربانی می کنند، عوام فریبان این کارها را بی امان و بدون خویشتن داری انجام می دهند. عوام فریبان «به جای عقل، به شور، تبعیض، تعصب، و جهل می پردازند».

تاریخچه و ویژگی های عوام فریبی
------------------------------

 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| « | In every age the vilest specimens of human nature are to be found among demagogues. |  » |
| —Thomas Macaulay، *The History of England from the Accession of James II* (1849) |

عوام فریب‌ها در طول تاریخ، از آتن تا دموکراسی های امروزی، بارها به قدرت رسیده اند. در حالی که بسیاری از عوام فریب ها شخصیت های منحصر به فرد و رنگارنگی دارند، تاکتیک های روانشناختی آنها در طول تاریخ مشابه بوده است.

کلئون آتنی اغلب به عنوان اولین عوام فریب تاریخ شناخته می شود. کلئون آتنی که با لقب «مرد عامی» شناخته می‌شد، با نادیده گرفتن آداب و رسوم مرسوم نخبگان اشرافی به قدرت رسید و عمدتاً به خاطر بی رحمی در حکومتش و به آستانه‌ی نابودی کشاندن دموکراسی آتن شناخته می‌شود.  از معروف‌ترین عوام فریبان در دوره مدرن عبارتند از آدولف هیتلر ، بنیتو موسولینی ، هیوی لانگ ، پدر کوفلین و جوزف مک کارتی، که همگی پیروان عوام‌الناس و عامی خود را به همان روشی که کلئون در پیش گرفته بود، با برانگیختن احساسات توده‌ها علیه آداب و رسوم و هنجارهای نخبگان اشرافی زمان خود، تحریک می‌کردند.  همه این‌ها، چه قدیمی و چه مدرن، چهار معیار کوپر را برآورده می‌کنند: ادعای نمایندگی مردم عادی، برانگیختن احساسات شدید در میان آن‌ها، بهره‌برداری از این واکنش‌ها برای به دست گرفتن قدرت، و شکستن یا حداقل تهدید کردن قواعد تعیین‌شده برای رفتار سیاسی، هر چند هر کدام به روش‌های متفاوتی چنین کاری را تحقق می‌بخشند. 

عوام فریبان اغلب اوقات طبقات پایین و افراد کم سواد جامعه را استثمار کرده‌اند. در حالی که دموکراسی ها برای تضمین آزادی همگان و کنترل مردم بر اقتدار دولتی طراحی شده اند، عوام فریبی با استفاده از حمایت مردمی به قدرت می‌رسد و پس از آن همان آزادی ها و قوانین را تضعیف می‌کند یا در هم می‌شکند.  پولیبیوس مورخ یونانی فکر می کرد که دموکراسی ها ناگزیرند که توسط عوام فریبان از بین روند. او گفت که هر دموکراسی در نهایت به «دولت خشونت و دست قوی» بدل می‌شود که منجر به «مجمع‌های پرآشوب، قتل عام و تبعید» می‌گردد. 

در حالی که خرد متعارف دموکراسی و فاشیسم را متضاد می‌داند، نظریه‌پردازان سیاسی باستان فکر می‌کردند که دموکراسی تمایلی ذاتی دارد که به یک حکومت پوپولیستی افراطی منجر شود و فرصتی ایده‌آل برای دستیابی به قدرت برای عوام فریبان فراهم کند. ایوو موزلی استدلال کرده که رژیم های توتالیتر ممکن است نتیجه منطقی دموکراسی توده‌ای بی بند و بار باشند. 



1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Ivo Mosley, *Democracy, Fascism and the New World Order*, Imprint Academic (2003)