**مری ربکا استوارت برد** (1859–1914) یک مبلغ جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا (CMS) بود که در زمینۀ پزشکی زنان به زنان ایرانی و هیئت‌های پزشکی مبلغ مسیحیت خدمت کرد.

اگرچه او هیچ آموزش پزشکی رسمی ندیده بود، برد اولین مبلغ زن پزشکی بود که توسط جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا استخدام شد. او در حالتی ضعیف به دنیا آمد و در سال 1914 در سن پنجاه و پنج سالگی درگذشت؛ او دورۀ خدمت پرکاری را در ایران را پشت سر گذاشت.

حرفه
----

### جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا

جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا در سال 1869 در ایران تأسیس شد، اما تنها زنان متاهل در ابتدا عضو آن بودند. در حالی که زنان متاهل همچنان خدمات ارزشمندی را ارائه می‌کردند، در قرن نوزدهم مشخص شد که زنان مجرد نیز می‌توانند مزایای ویژه‌ای را برای خدمت داشته باشند - از جمله زمان بیشتر برای کار کردن و تبشیر زنان بومی. خدمات جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا در ایران به ویژه در امور زنان تا پیش از حضور برد به طور کامل توسعه نیافت بود؛ تا اینکه با برد برای پیگیری این حوزه از ماموریت‌ها تماس گرفته شد.

### ماموریت های پزشکی

برد با «خانم استابز»  که قرار بود ریاست مدرسه دخترانه را بر عهده بگیرد وارد ایران شد. وقتی برد در سال 1891 وارد شد، تنها چهار مبلغ دیگر CMS در ایران بودند. در سال 1894 میسیونر دکتر دونالد کار امور پزشکی را از دکتر هورنل که همکاری با جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا را در سال 1879 در جلفا آغاز کرده بود، تحویل گرفت. این در حالی بود که زمان ورود برد در سال 1891، جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا مدتی را بدون یک مبلغ پزشکی سپری کرده بود.

برد در کتاب *زنان ایرانی و عقاید آن ها* نقل می کند که در چند ماه اول اقامتش در ایران خود را وقف یادگیری زبان‌های فارسی و عربی کرده است. پس از این، او سعی کرد با زنان ایرانی رابطه برقرار کند، اما اکثراً توسط آن‌ها طرد شده. برد با مشکلاتی مشابه ترزا کرنی روبرو شد. با این حال، زمانی که او از مهارت‌های محدود خود در ارائه کمک‌های برای درمان یک پسر کوچک مبتلا به مالاریا استفاده کرد، به سرعت به عنوان یک پزشک شهرت یافت. در انگلستان، او را برای کار در پزشکی بسیار ضعیف می‌دانستند، اما برد وظیفه خود می‌دانست که مراقبت‌های پزشکی را ارائه دهد، حتی اگر هیچ آموزش رسمی ندیده باشد. برد ساعت های زیادی را صرف مطالعه کتاب‌های پزشکی که از انگلستان برایش فرستاده شده بود می کرد تا مهارت‌های خود را بهبود بخشد. پزشکان و پرستاران واجد شرایط پس از مشاهده کار برد از توانایی‌های پزشکی او تقدیر کردند. یکی از پزشکان اظهار داشت: «اگر او پزشکی را به عنوان تخصصی خود انتخاب می‌کرد، در رتبه اول پزشکان زن قرار می‌گرفت. او با من کار کرد.. . و من بیشترین تحسین را برای کار او به عنوان یک "پزشک" داشتم.»  کار پزشکی پایگاهی استراتژیک برای تبشیر جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا فراهم کرد و برد در سال 1894 یک یک مرکز برای حمایت و تهیه دارو برای افراد بی‌بضاعت در اصفهان افتتاح کرد.

برد اغلب به تنهایی کار می‌کرد اما از هر فرصتی برای همکاری با پزشکان خارجی استفاده می‌کرد. در سال 1897 دکتر املین استوارت کار برد را در اصفهان به عهده گرفت و برد را برای افتتاح داروخانه در یزد و سپس کرمان آزاد گذاشت. در سه سال و نیم آخر دوران حضور برد در ایران، ده پزشک و شش پرستار کار او را در اصفهان، یزد و کرمان به عهده گرفته بودند. پرنده از این امر قدردانی کرد زیرا زمان بیشتری برای تدریس و بشارت در اختیار او گذاشته بودند.

### مخالفت‌ها

برد در طول کار تبلیغی خود مخالفت‌هایی را از سوی مقامات مسلمان تجربه کرد. دغدغه اصلی او در ایران تبشیر ایرانیان بود و این امر را با خواندن دعا برای بیمارانش و صحبت با آن‌ها در مورد ایمان مسیحی و انجام مطالعات و جلسات کتاب مقدس در کار پزشکی خود گنجاند. بشارت مذهبی برد همراه با محبوبیت او سبب ایجاد تنش بین جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا و ملاهای مسلمان محلی -حاکمان شرع- ایجاد کرد، در نتیجه غالب مردم خود را از مراجعه به برد برای معالجه منع می کردند. برد اغلب از «جاسوسانی»  که آخوندها برای اختلال در فعالیت‌های تبشیری او اعزام می‌کردند و یا بیرون از مرکز خیریه او می‌نشستند و به بیماران هشدار می‌دادند، در مکاتبات خود نوشته است. در مقطعی نیز همسر یک آخوند سعی کرد برد را با چای مسموم کند.

با وجود آزار و اختلال در امور جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا و همچنین برد، او همچنان به فعالیت خود ادامه می‌داد و تا حد زیادی بسیاری از ممنوعیت‌های آخوندها را نادیده می‌گرفت. از آنجایی که زنان تمایلی به ملاقات با پزشک مرد خارجی نداشتند و از این کار ممانعت می کردند و از سوی دیگر نیازهای پزشکی بسیار زیاد بود، بسیاری از آن‌ها وقتی احساس می‌کردند که جاسوسان آخوندها حضور ندارند، به دیدار برد می‌رفتند. برد از پذیرش صد و دو بیمار زن و مرد در یک صبح به تنهایی می‌نویسد.  به‌علاوه، ممنوعیت‌هایی برای ملاقات با برد و مراکز خیریه او از طرف آخوندها وضع می‌شد و زمانی که ملاها ممنوعیت‌های خود را پس گرفتند، بیماران بسیاری برای دیدن او هجوم آوردند.

آزار و اذیت گسترده در سال 1897 این بار علیه نوکیشان و همچنین مبلغان جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا آغاز شد، با وجود این، خدمات پزشکی جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا رشد کرد، به این دلیل که ایرانیان برای خدمات پزشکی و آموزشی که مبلغان ارائه می‌دادند ارزش قائل بودند.

سال‌های پایانی
--------------

مری برد کار خود را در جلفا و اصفهان در سال 1897 ترک کرد و با مرخصی به انگلستان بازگشت و از کار خود در ایران در سراسر انگلستان و کانادا صحبت کرد و الهام بخش بسیاری شد. او در سال 1899 به ایران بازگشت و پنج سال به خدمات پزشکی و تدریس خود در یزد و کرمان پرداخت. زمانی که خواهر کوچکترش در سال 1904 ازدواج کرد و دیگر نمی‌توانست از مادر بیمار خود مراقبت کند، برد به لیورپول انگلستان سفر کرد تا جای خواهرش را بگیرد. برد در طول هشت سال اقامت خود در آنجا، به طور موثری از مأموریت‌ها حمایت کرد. برد در سال 1911 پس از مرگ مادرش به ایران بازگشت و کار خود را از سر گرفت. پس از چهار سال خدمت تبلیغی دیگر، مری برد در 16 اوت 1914 بر اثر تب حصبه درگذشت.

نوشته‌ها
--------

برد علاوه بر نامه‌نگاری مستمر با خانواده، دوستان و مقر جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا در انگلستان، در سال 1899 کتابی *به نام زنان ایرانی و عقاید آن‌ها* نوشت که برخی از کارهای تبلیغی جامعه هیئت‌های تبلیغی کلیسا در میان زنان و کودکان ایرانی و مشاهدات برد از ایرانیان، فرهنگ، و برخی گزارش‌های شخصی از کارهای پزشکی و نوکیشان را تشریح می کند. او ای کتاب را به منظور افزایش آگاهی مردم انگلستان درباره «نیازهای معنوی زنان ایرانی» نوشت.

منابع
-----

1. ↑  Rev. H. Carless quoted in Clara C. Rice, *Mary Bird in Persia*, London: Church Missionary Society, Salisbury Square, E.C. 1916, p. 59.
2. ↑  Rice, Clara C. *Mary Bird in Persia*, London: Church Missionary Society, Salisbury Square, E.C. 1916, p. 113.
3. ↑  Bird, Mary, *Persian Women and Their Creed*, London: Church Missionary Society, Salisbury Square, E.C. 1899, p. 67.
4. ↑  Mary Bird quoted in Clara C. Rice, *Mary Bird in Persia*, London: Church Missionary Society, Salisbury Square, E.C. 1916, p. 74.
5. ↑  Bird, Mary, *Persian Women and Their Creed*, London: Church Missionary Society, Salisbury Square, E.C. 1899, p. v.

منابع
-----

* پرنده، مریم *زنان ایرانی و مرام آنها*. لندن: جامعه مبلغان کلیسا، میدان سالزبری، EC، 1899.
* دافی، جوآن آر. «پرنده، مری ربکا استوارت». در *فرهنگ زندگینامه مأموریت های مسیحی*. ویرایش شده توسط جرالد اچ اندرسون، ص. 65. نیویورک: مک میلان مرجع ایالات متحده آمریکا، 1998.
* فرانسیس دهقانی، گلنار النور. "CMS مبلغان زن در ایران، 1891-1934: نگرش به اسلام و زنان مسلمان." در *زنان، دین و فرهنگ در ایران*. تصحیح سارا انصاری و ونسا مارتین، ص. 27-50. لندن: کرزن چاپ، 2002.
* Keen, Rosemary, "Church Missionary Society Archive," انتشارات آدام متیو (دسترسی در 3 مارس 2011).
* نقیبی، نیما. *بازاندیشی خواهرخواندگی جهانی: فمینیسم غربی و ایران*. مینیاپولیس، MN: انتشارات دانشگاه مینه سوتا، 2007.
* برنج، کلارا سی *مری برد در ایران*. لندن: انجمن مبلغان کلیسا، میدان سالزبری، EC، 1916.
* واندر ورف، لایل ال. *مأموریت مسیحی برای مسلمانان: سابقه*. پاسادنا، کالیفرنیا: انتشارات کتابخانه ویلیام کری، 1977.

برای مطالعه بیشتر
-----------------

* پرنده، کریستین. *نه شرق و نه غرب: سفر یک زن در جمهوری اسلامی ایران*. نیویورک: کتاب های جیبی، 2001.
* چپل، جنی. *سه زن شجاع: داستان های قهرمانی در سرزمین های بت پرست خانم مری اسلسور از کالابار، خانم.* *Burleigh of Cape Horn و Mary Bird of Persia*. کبک، 1926.
* فرانسیس دهقانی، گلنار النور. *فمینیسم مذهبی در عصر امپراتوری: مبلغان زن CMS در ایران، 1869-1934*. جلد 4. سری تک نگاری CCSRG. مرکز مطالعات تطبیقی دین و جنسیت، 1379.
* پاول، جسی. *سوار شدن به خطر: داستان مری پرنده ایرانی*. مطبوعات بزرگراه، 1949.
* سیوری، کنستانس. *او تنها رفت: مریم پرنده ایرانی*. لندن: Eagle Books No. 42, Edinburgh House Press, 1942.

| * ن
* ب
* و
مسیحیت در ایران |
| --- |
| کلیسای کاتولیک | 
* کلیسای کاتولیک در ایران‏
	+ کلیسای کاتولیک ارمنی
	+ کلیسای کاتولیک کلدانی

 |
| کلیسای ارتدکس مشرقی | 
* کلیسای حواری ارمنی

 |
| کلیسای مشرق | 
* کلیسای آشوری مشرق

 |
| پروتستان | 
* کلیسای جماعت ربانی ایران
* کلیسای انجیلی ارمنی
	+ کلیسای برادری ارمنی
* کلیسای انجیلی آشوری
* کلیسای پنطیکاستیسم آشوری
* اسقف‌نشین انگلیکان ایران

 |
| مبلغان مذهبی | 
* ماری برونز آلیسون
* ماری برد
* جوزف کاکرن
* والپی فرنچ
* رالف کوپر هاچیسون
* ساموئل مارتین جردن
* هانری مارتین
* جیمز هاکس
* ویلیام مک‌الوی میلر
* الی اسمیت
* ادوارد استوارت

 |
| جستارهای وابسته | 
* فهرست کلیساهای ارمنی در ایران
* آشوریان ایران
* مسیحیت در شاهنشاهی ساسانی
* مسیحیت در امپراتوری صفویه
* هیئت کلیسایی روسیه در ارومیه
* نو جلفا
* ترجمه کتاب مقدس به فارسی
* قاموس کتاب مقدس

 |
| 
* نشان درگاه درگاه مسیحیت
* نشان درگاه درگاه ایران

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده

 |