موقعیت حوضه آبریز رودخانه هراز و رودخانه‌های بین هراز و قره‌سو
**حوضه آبریز رودخانه هراز و رودخانه‌های بین هراز و قره‌سو** با نام اختصاری **هراز–نکا** یکی از حوضه‌های باز ایران است که در تقسیم‌بندی حوضه‌های آبریز ایران، حوضهٔ فرعی به شمار می‌رود و زیرمجموعهٔ حوضهٔ آبریز دریای مازندران است. مساحت این حوضه، ۱۸٬۶۴۴ کیلومتر مربع است و مهم‌ترین رودهای آن بابلرود، هراز و تجن هستند.

جغرافیا
-------

حوضۀ آبریز هراز در بخش ساحلی دریای خزر از 36 درجه و 24 دقیقه تا 36 درجه و 42 دقیقه عرض شمالی و 5 درجه و 12 دقیقه تا 52 درجه و 40 دقیقه طول شرقی توسعه دارد. بخش عمدهٔ حوضهٔ آبریز هراز–نکا در محدودهٔ استان مازندران قرار دارد (شامل بخشهایی از شهرستانهای آمل، بابل، نور، بابلسر و محمودآباد) و بخش‌هایی از استان‌های تهران، سمنان و گلستان را نیز دربرمی‌گیرد. این حوضه شامل رودهایی است که از کوه‌های البرز مرکزی سرچشمه می‌گیرند و به دریای مازندران می‌ریزند. غربی‌ترین رود حوضه، رود هراز است که شاخه‌های اصلی آن به نام پلور و لار از گردنه امامزاده هاشم و کوه پالون‌گردن در شمال تهران سرچشمه می‌گیرند. در هردورود نیز رود نور به آن می‌پیوندد و در سرخ‌رود وارد دریای مازندران می‌شود. دیگر رود بزرگ حوضه، رود تجن است. شاخهٔ اصلی این رود از کوه‌های هزارجریب سرچشمه می‌گیرد و پس از تلاقی با دو شاخهٔ مهم دیگر، در فرح‌آباد به دریا می‌ریزد. رودهای بزرگ دیگر این حوضه، بابلرود، آلش‌رود، تالار و نکا هستند.

متوسط بارندگی منطقه 788 میلیمتر و متوسط درجه حرارت سالانه 16/3 درجه سانتیگراد و میزان رطوبت نسبی 82 درصد است. سطح خالص شالیزاری حوضه آبریز هراز با وسعت 85000 هکتار معادل 5 درصد از اراضی کشور و حدود 14 درصد از کل اراضی شالیزاری کشور است.

زیرحوضه‌ها
----------

برپایهٔ دستور العمل تقسیم‌بندی حوضه‌های ایران، حوضهٔ آبریز هراز–نکا به زیرحوضه‌های زیر تقسیم می‌شود:

| کد | نام اختصاریزیرحوضه | مساحتکیلومتر مربع | تعدادزیرحوضه‌ها |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۵۱ | رودخانه هراز | ۴٬۶۱۳ | ۵ |
| ۱۵۲ | بابل‌رود–تالار | ۵٬۴۶۴ | ۴ |
| ۱۵۳ | رودخانه تجن | ۴٬۳۵۶ | ۵ |
| ۱۵۴ | نکا–داراب‌کلا | ۲٬۵۶۷ | ۲ |
| ۱۵۵ | خلیج گرگان | ۱٬۶۴۴ | – |

منابع
-----

1. ↑  *دستور العمل و ضوابط تقسیم‌بندی و کدگذاری حوضه‌های آبریز و محدوده‌های مطالعاتی در سطح کشور*. شرکت مدیریت منابع ایران. دی ۱۳۸۳. ص. ۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ مرداد ۱۳۹۶.
2. ↑  نجفی، غلامحسین؛ اسکیان، علی‌اکبر (۱۳۷۵). «طرح توسعه کشاورزی حوزه آبریز هراز و مشکلات یکپارچه سازی اراضی». *اقتصاد کشاورزی و توسعه* (۱۴): ۹۴.
3. ↑  افشین، یدالله (۱۳۷۳). *رودهای ایران*. ج. ۲. وزارت نیرو - مهندسین مشاور جاماب. صص. ۲۶۰–۲۶۱.
4. ↑  افشین، یدالله (۱۳۷۳). *رودهای ایران*. ج. ۲. وزارت نیرو - مهندسین مشاور جاماب. صص. ۱۰۱–۱۰۲.
5. ↑  نجفی، غلامحسین (۱۳۷۴). «یکپارچه سازی اراضی در روستاهای نمونه طرح توسعه کشاورزی حوزه آبریز هراز (بررسی و مقایسه نحوه و نسبت واگذاری اراضی}». *اقتصاد کشاورزی و توسعه* (۹): ۵۹.
6. ↑  *دستور العمل و ضوابط تقسیم‌بندی و کدگذاری حوضه‌های آبریز و محدوده‌های مطالعاتی در سطح کشور*. شرکت مدیریت منابع ایران. دی ۱۳۸۳. ص. ۳۵–۳۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ مرداد ۱۳۹۶.

| * ن
* ب
* و
حوضه‌های آبریز ایران |
| --- |
| دریای مازندران | 
* ارس
* تالش–مرداب
* سفیدرود بزرگ
* لاهیجان–نور
* هراز–نکا
* قره‌سو–گرگان
* اترک

 |
| خلیج فارس و دریای عمان | 
* مرزی غرب
* کرخه بزرگ
* کارون بزرگ
* جراحی–زهره
* حله و شرق و غرب
* مند و کفه‌ها
* کل–مهران–جزایر
* بندرعباس–سدیج
* رابچ–باهوکلات

 |
| دریاچهٔ ارومیه | 
* دریاچهٔ ارومیه

 |
| فلات مرکزی | 
* دریاچهٔ نمک
* گاوخونی
* مهارلو–بختگان
* ابرقو–سیرجان
* هامون جازموریان
* کویر لوت
* کویر مرکزی
* سیاه‌کوه–دق سرخ
* درانجیر–ساغند

 |
| مرزی شرق | 
* پترگان–خواف
* هامون هیرمند
* هامون ماشکل

 |
| قره‌قوم | 
* قره‌قوم

 |