**خردگرایی اخلاقی** یا **عقل‌گرایی اخلاقی**، دیدگاهی در فرااخلاق (مخصوصاً معرفت‌شناسی اخلاق) است که بر اساس آن اصول اخلاقی به صورت *پیشینی*، تنها با عقل قابل شناخت هستند. برخی از چهره‌های برجسته تاریخ فلسفه که از عقل‌گرایی اخلاقی دفاع کرده‌اند، افلاطون و امانوئل کانت هستند. شاید برجسته‌ترین شخصیت در تاریخ فلسفه که عقل‌گرایی اخلاقی را رد کرده‌است دیوید هیوم باشد. فیلسوفان اخیری که از عقل‌گرایی اخلاقی دفاع کرده‌اند عبارتند از: ریچارد هیر، کریستین کورسگارد، «Alan Gewirth» و «Michael Smith».

عقل‌گرایی اخلاقی شبیه به روایت عقل گرایانه شهودگرایی اخلاقی است. با این حال این دو دیدگاه‌های متمایزی هستند. عقل‌گرایی اخلاقی در مورد اینکه آیا باورهای اخلاقی اساسی از طریق استنتاج شناخته می‌شوند یا نه، بی‌طرف است. یک عقل‌گرای اخلاقی که معتقد است برخی از باورهای اخلاقی به صورت غیر استنتاجی توجیه می‌شوند، یک شهودگرای اخلاقی عقل‌گرا است؛ بنابراین، شهودگرایی اخلاقی عقل‌گرا بر عقل‌گرایی اخلاقی دلالت دارد، اما عکس آن صادق نیست.

احساسات و عقل
-------------

دو شکل اصلی عقل‌گرایی اخلاقی وجود دارد که با دو شکل عمده استدلال همراه است. اگر استدلال اخلاقی مبتنی بر خرد ناب باشد، و از این رو با کشف حقایق شواهد تجربی یا علمی در مورد جهان مشابه باشد، موجودی کاملاً بی‌احساس می‌تواند به حقایق عقل دست یابد. چنین موجودی لزوماً انگیزه عمل به صورت اخلاقی را ندارد. موجوداتی که انگیزه ای برای رفتار اخلاقی ندارند نیز می‌توانند به حقایق اخلاقی برسند، اما برای انجام این کار نیازی به تکیه بر احساسات خود ندارند.

بسیاری از عقل گرایان اخلاقی بر این باورند که استدلال اخلاقی مبتنی بر عقل عملی است که در وهله اول، شامل انتخاب‌هایی در مورد اینکه چه کاری را باید انجام داد یا قصد انجام آن را داشت از جمله چگونگی دستیابی به اهداف شخص می‌باشد. در این دیدگاه، استدلال اخلاقی همیشه شامل حالات احساسی است و از این رو ذاتاً انگیزه‌بخش است. امانوئل کانت این دیدگاه را بیان کرد که اعمال غیراخلاقی نشان‌دهنده تناقض در باور نیست، بلکه نشان دهنده تناقض در اراده است. (یعنی در پایبندی فرد به اصولی که قصد برانگیختن اعمال را با آن آن دارد). توضیح کریستین کورسگارد از استدلال کانتی می‌کوشد نشان دهد که اگر اخلاق واقعاً مبتنی بر استدلال عملی است، این نشان می‌دهد که می‌تواند عینی و جهانی باشد، بدون اینکه نیازی به توسل به مفروضات متافیزیکی سؤال برانگیز باشد.

انتقادات
--------

نظریه پردازان حس اخلاقی (یا احساسات‌گرایان)، مانند دیوید هیوم، مخالفان اصلی عقل‌گرایی اخلاقی هستند. هیوم در کتاب سوم *رساله درباره طبیعت آدمی* و در تحقیقی در *کاوشی در مبانی اخلاق* (EPM) استدلال می‌کند (در میان چیزهای دیگر) که عقل و احساسات (یا همان‌طور که او اغلب آنها را «هیجان یا احساسات» می‌نامد) توانایی‌های کاملاً متمایز از هم هستند و که پایه‌های اخلاق در احساسات نهفته‌است و نه عقل و خرد انسانی. هیوم این استدلال را به عنوان یک وجود مسلم در مورد روان‌شناسی و اخلاق انسانی در نظر می‌گیرد که احکام اخلاقی اساساً دارای ویژگی عاطفی، احساسی یا غیر منطقی یا شناختی هستند. به گفته هیوم، «... اخلاق را احساسات تعیین می‌کند. او همچنین فضیلت را هر عمل ذهنی یا کیفیتی که به تماشاگر احساس خوشایندی می‌دهد تعریف کرده و رذیلت را برعکس آن» (EPM, Appendix 1, ¶۱۰۱۰).

جستاهای وابسته
--------------

* اخلاق
* فلسفه غرب

یادداشت‌ها
----------

1. ↑  Moral sense theorists
2. ↑  passions
3. ↑  ...morality is determined by sentiment

منابع
-----

1. ↑  *Ethical rationalism and the law*. Capps, Patrick,, Pattinson, Shaun D. Oxford. 2017-01-26. ISBN 978-1-84946-786-5. OCLC 919107782.`{{cite book}}`: نگهداری CS1: سایر موارد (link)

برای مطالعه بیشتر
-----------------

* Gewirth, Alan (1980). *Reason and Morality.*
* Hare, Richard (1982). *Moral Thinking.*
* Hume, David (1739–1740). *A Treatise of Human Nature*, various printings.
* Hume, David (1751). *An Enquiry Concerning the Principles of Morals*, various printings.
* Kant, Immanuel (1785). *Groundwork of the Metaphysics of Morals*, various printings.
* Korsgaard, Christine (1996). *The Sources of Normativity.*
* Rosati, Connie S. (2006). "Moral Motivation," *The Stanford Encyclopedia of Philosophy*, Edward N. Zalta (ed.).
* Singer, M. G. (2008). *The Ideal of a Rational Morality*.
* Smith, Michael (1994). *The Moral Problem*, Malden, MA: Blackwell Publishing Ltd.

پیوند به بیرون
--------------

* moral-rationalism at PhilPapers

* درگاه فلسفه

| * ن
* ب
* و
فلسفه اخلاق |
| --- |
| اخلاق هنجاری | 
* پیامدگرایی
	+ فایده‌گرایی
* اخلاق وظیفه‌گرا
	+ اخلاق کانتی
* اخلاق مراقبت
* اخلاق اگزیستانسیالیسم
* Particularism
* اخلاق عمل‌گرا
* Role ethics
* اخلاقیات فضیلت
	+ خوش‌روانی

 |
| اخلاق کاربردی | 
* اخلاق جانوری
* اخلاق زیستی
* اخلاق تجارت
* اخلاق گفتمان
* اخلاق مهندسی
* اخلاق زیست‌محیطی
* اخلاق حقوقی
* اخلاق ماشینی
* اخلاق رسانه‌ای
* اخلاق پزشکی
* اخلاق پرستاری
* اخلاق حرفه‌ای
* اخلاق جنسی
* اخلاق هوش مصنوعی
* اخلاق گوشت‌ خواری
* اخلاق فناوری
* Ethics of terraforming
* Ethics of uncertain sentience

 |
| فرااخلاق | 
* کاگنیتیویسم
	+ واقع‌گرایی اخلاقی
		- طبیعت‌گرایی اخلاقی
		- Ethical non-naturalism
	+ Ethical subjectivism
		- Ideal observer theory
		- نظریه فرمان الهی
	+ هیچ‌انگاری اخلاقی
* غیر-شناخت‌گرایی
	+ عاطفه‌گرایی
	+ Expressivism
	+ Quasi-realism
	+ تجویزگرایی عام
* جهانی‌گرایی اخلاقی
	+ Value monism – Value pluralism
* نسبی‌گرایی اخلاقی
* هیچ‌انگاری اخلاقی
* خردگرایی اخلاقی
* شهودگرایی اخلاقی
* شک‌گرایی اخلاقی

 |
| مفاهیم(نمایه) | 
* خودمختاری
* ارزش‌شناسی
* وجدان
* رضایت
* مساوات
* اختیار
* خیر و شر
	+ خیر
	+ شر
* خوشحالی
* آرمان
* بی‌اخلاقی
* عدالت
* آزادی
* اخلاق
* Norm
* آزادی
* رنج و عذاب
* مباشرت
* همدردی
* Trust
* ارزش
* فضیلت
* نادرست

 |
| فیلسوفاناخلاق‌گرا | 
* لائوتسه
* سقراط
* افلاطون
* ارسطو
* دیوژن کلبی
* Valluvar
* سیسرون
* کنفوسیوس
* آگوستین
* منسیوس
* موزی
* شونزی
* توماس آکویناس
* باروخ اسپینوزا
* دیوید هیوم
* ایمانوئل کانت
* گئورگ هگل
* آرتور شوپنهاور
* جرمی بنتام
* جان استوارت میل
* سورن کی‌یرکگور
* هنری سیجویک
* فریدریش نیچه
* جرج ادوارد مور
* کارل بارت
* پل تیلیش
* دیتریش بنهوفر
* فیلیپا فوت
* جان رالز
* جان دیویی
* برنارد ویلیامز
* جی. ال. مکی
* الیزابت انسکوم
* ویلیام فرانکنا
* السدیر مک‌اینتایر
* ریچارد مروین هیر
* پیتر سینگر
* درک پارفیت
* تامس نیگل
* رابرت مریهو آدامز
* چارلز تیلور
* Joxe Azurmendi
* کریستین کورسگارد
* مارتا نوسبوم

 |
| مقالات مرتبط | 
* Casuistry
* اخلاق مسیحی
* اخلاق توصیفی
* Ethics in religion
* اخلاقیات فرگشتی
* اخلاق فمنیستی
* History of ethics
* ایدئولوژی
* اخلاق اسلامی
* Jewish ethics
* روان‌شناسی اخلاق
* فلسفه حقوق
* فلسفه سیاسی
* Population ethics
* فلسفه اجتماعی
* اخلاق رنج‌محور

 |
| 
* رده

 |