میرزا **احمد آشتیانی** (زادهٔ ۱۲۶۱ خورشیدی ـ ۱۳۰۰ قمری و درگذشتهٔ ۱۳۵۴ خورشیدی ـ ۱۳۹۵ قمری در تهران) فقیه و فیلسوف شیعی ایرانی است. وی در حدود ۴۰ سال، در شهر تهران، به تدریس علوم دینی پرداخت و در ۵ تیر ۱۳۵۴ در سن ۱۰۰ سالگی درگذشت.

تولد
----

میرزا احمد آشتیانی، فقیه و فیلسوف شیعی امامی، چهارمین و کوچکترین فرزند میرزا حسن مجتهد آشتیانی، فقیه سرشناس روزگار ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار، در حدود سال ۱۲۶۱ ـ ۱۳۰۰ در تهران به دنیا آمد.

تحصیل
-----

وی پس از تحصیل علوم مقدماتی، چندی در درس فقه و اصول پدرش حاضر شد. پس از رحلت او، تحصیلاتش را نزد علمای دیگر مانند سید محمد یزدی، میرزا هاشم رشتی، حکیم کرمانشاهی و حکیم اشکوری، شیخ مسیح طالقانی، میرزا شهاب‌الدین نیریزی شیرازی، آخوند ملا محمد هیدجی زنجانی و سید عبدالکریم لاهیجی دنبال کرد و آنگاه در مدرسه سپهسالار به تدریس معقول و منقول مشغول شد. پس از مدتی حکمت مشاء، حکمت متعالیه، عرفان نظری، طب و ریاضیات و نجوم را آموخت و به مقاطع بالای علمی رسید. در ۱۳۴۰ در چهل سالگی رهسپار نجف شد و افزون بر کسب فیض از محضر استادانی چون میرزای نایینی و آقا ضیاءالدین عراقی، خود نیز مجلس درس فلسفه دایر ساخت. در ۱۳۵۰ پس از اقامت ده ساله در نجف، به ایران بازگشت و بقیه عمر را در حوزه علمیه تهران به تدریس فقه و اصول و علوم عقلی، تألیف کتاب و ارشاد مردم گذراند. وی علاوه بر احاطه بر علوم عقلی و نقلی، در پزشکی قدیم و دانش‌های ریاضی نیز دستی داشت و خط را به نیکویی می‌نوشت و با تخلص «واله» شعر می‌سرود. وی عارفی خوش‌خلق، متواضع، سلیم النَّفس، متعبّد و پارسا بود.
میرزا احمد از ۵ تن از مراجع زمان یعنی میرزاحسین نائینی، حایری یزدی، آقا ضیاءالدین عراقی، سید ابوالحسن اصفهانی و حاج آقا حسن بروجردی گواهی اجتهاد داشت.

شاگردان
-------

* سید جلال‌الدین آشتیانی
* میرزا محمدباقر آشتیانی
* محمد صادقی تهرانی
* حسن حسن‌زاده آملی
* سید عباس طباطبایی

آثار
----

جمعاً ۶۲ کتاب و رساله و حاشیه از او باقی‌مانده که بیش از ۲۷ کتاب و رساله آن به چاپ نرسیده‌است. از تألیفات چاپ نشده وی ۳۲ حاشیه است که میرزا احمد آن‌ها را بر کتاب‌های معتبر فقه، اصول، حکمت، معانی و بیان، عرفان، صرف و نحو عربی، هیئت و منطق نوشته‌است.
از آثار چاپ شده میرزا، کتاب‌ها و رسالات زیر را می‌توان نام برد:

* رساله قول ثابت (به زبان فارسی)
* نامه رهبران (به زبان فارسی)
* مقالات احمدیه (به زبان فارسی)
* طرائف الحکم (به زبان عربی)
* لوامع الحقایق فی اصول العقاید (به زبان عربی)
* چهارده رساله (به زبان فارسی)
* صد و بیست حدیث و چهار رساله عرفانی و فلسفی (به زبان عربی)

درگذشت
------

وی در ۳ تیرماه ۱۳۵۴–۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۹۵ در نود و پنج سالگی در تهران درگذشت و در باغ طوطی (صحن حرم شاه‌عبدالعظیم) در ری به خاک سپرده شد.

پانویس
------

1. ↑  حسن صدیق (۱۳۷۲)، *نامداران اراک*، به کوشش محمدرضا محتاط.، نشر کارا، ص. ۱۳
2. ↑  شرح مقدمه قیصری، ص ۹۳.
3. ↑  کتاب ماه (زبان و ادبیات)، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۷، ص ۵.
4. ↑  گنجینه دانشمندان، ج ۴.
5. ↑  صادقی تهرانی، محمد، فقه گویا، زندگی‌نامه مؤلف، ص ۱۱۴
6. ↑  منظومه معرفت، ص ۸۱.
7. ↑  چهل مقاله، ص ۶۱۳.
8. ↑  آشتیانی، چهارده رساله فارسی، مقدمه، ص ۲۳–۲۵.
9. ↑  اختران فروزان ری و تهران، ص ۱۸۱ و ۱۸۲؛ چهل مقاله، ص ۶۱۱ و ۶۱۲.

منابع
-----

* آشتیانی. احمد. *چهارده رساله فارسی*. به کوشش رضا استادی، ص ۱۸–۲۴، چهل‌ستون، تهران: ۱۴۰۳ق.
* آشتیانی. جلال‌الدین. *شرح مقدمه قیصری بر فصوص‌الحکم*. ص ۴۸، باستان، مشهد: ۱۳۸۵ق.
* مطهری. مرتضی. *خدمات متقابل اسلام و ایران*. صدر، تهران: ۱۳۶۲.
* جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. *گلشن ابرار*. ج۵، نشر معروف، قم: ۱۳۷۸.
* شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد[*پیوند مرده*]