**تکواندو** (کره‌ای: 태권도/跆拳道) شیوه‌ای کره‌ای از هنرهای رزمی و یکی از رشته‌های ورزشی المپیک است. تکواندو ورزش ملی کره جنوبی و دارای بیشترین تعداد ورزشکار در میان ورزش‌های رزمی در سراسر دنیاست. تکواندو سه سبک متفاوت دارد: "پومسه"، "هانمادانگ" و "کیوروگی". گفته شده است که رشته کنگ فو توا ایرانی که یکی از سبک های کنگ فو ایرانی است مزایا بیشتری نسبت به تکواندو دارد .

تکواندو یک رشته رزمی نمایشی مدرن محسوب می‌شود که پس از جنگ جهانی دوم با کوشش استادان هنرهای رزمی کره جنوبی و با تلفیق رشته اوکیناوایی کاراته و هنرهای رزمی سنتی کره‌ای همچون تکیون و سوباک پایه‌گذاری شد.است. استیل خاص این رشته دفاعی است 
که ضربات پا۸۰ درصد با حداکثر و در اکثر اوقات با حداکثر قدرت و سرعت است و بر حفظ فاصله فیزیکی با دشمن و طراحی فنون برای دور کردن مهاجم تأکید دارد، آن را از تمام سبک‌های رزمی موجود در دنیا متمایز می‌کند.همچنین دارای دفاع شخصی است،که اکثرا آن را به رسمیت نمی‌شناسد البته در این هنر رزمی از اعضای دیگر بدن مانند دست برای ضربه مشت و دفاع و هل دادن حریف و… نیز استفاده می‌شود. رده‌بندی کمربندهای تکواندو «سفید»، «زرد»، «سبز»، «آبی»، «قرمز»، «مشکی دان۱، دان۲، دان۳، دان۴، دان۵، دان۶، دان۷، دان۸، دان۹، دان۱۰»که بالاترین کمربند در تکواندو است.افراد برای 
گرفتن تمامی کمربند ها باید فرم مناسب هر کمر بند را اجرا کنند.

فلسفه رنگ‌های کمربند در تکواندو
-------------------------------

به‌طور کلی **۶ کمربند** در مقاطع گوناگون این ورزش وجود دارد.

**کمربند سفید(پک تی):** که نشان دهنده بی‌گناهی است. در این مرحله نو‌آموزان هیچ چیز در مورد تکواندو نمی‌دانند.

**کمربند زرد(نورانگ تی):** نشان دهنده زمینی است که در آن گیاه جوانه می‌زند و در اصل تکواندو در نوآموز در حال شکل گرفتن است.

**کمربند سبز(نوک تی):** نشان دهنده این است که این گیاه جوانه زده و رشد می‌کند، یعنی فنون تکواندو در حال پیشرفت است و هنوز در حال رشد شد.

**کمربند آبی(چونگ تی):** نشان دهنده این است که گیاه در حال رشد به درخت تبدیل شده‌است؛ یعنی فنون تکواندو در ورزشکار به حد مطلوب رسیده‌است.

**کمربند قرمز(هونگ تی):** نشان دهنده خطر است و در این مرحله ورزشکار باید مواظب حریف خود باشد و او را دور نگه دارد.

**کمربند سیاه(هوک تی):** درست نقطه مقابل سفید است؛ بنابراین نشان دهنده مهارت کامل در تکواندو است و نشان می‌دهد که دارنده این مهارت نسبت به تمام ترس‌ها و بدی‌ها نفوذناپذیر است.

باید این نکته را هم یادآور شویم که هر کدام از این کمربندها خود دارای درجات متفاوتی است که آن‌ها هم هر کدام برای خود فلسفه ای دارند. برخلاف برخی تصورات عمومی از نظر بعضی از افراد ورزش‌های رزمی با خشونت همراه هستند اما اگر فلسفه درون این ورزش را بدانیم به ظرافت نهفته در این ورزش بیشتر پی می‌بریم.

انواع خطا و امتیازات
--------------------

پشت سر، پشت گردن، پشت کمر و از کمر به پایین **خطای عمد** گفته می‌شود و ضربه در صورت و کنارصورت و از گردن تا کمر امتیازدارد. بر اساس قانون جدید کیوروگی ضربه زدن به گلو و مشت زدن به صورت حریف **اخطار** دارد و در این صورت دکتر صدا زده و یک دقیقه وقت گرفته میشود. البته صدای ضربه باید به گوش داور برسد و اگر با یک حرکت پا به حریف ضربه وارد شود و او نتواند به بازی ادامه دهد داور به او «ناک اوت» اعلام می‌کند. 
تکواندو یکی از منظم‌ترین و **علمی‌ترین** هنرهای رزمی سنتی کره ای است، که چیزی بیش از صرف مهارت‌های مبارزه فیزیکی به افراد یاد می‌دهد. این نظم و انضباطی است که از طریق آموزش بدن و ذهن، راه‌های تقویت روح و بالا بردن سطح زندگی را به افراد نشان می‌دهد. امروزه، تکواندو تبدیل به یک ورزش جهانی شده و توانسته است شهرتی بین‌المللی به دست آورد. تکواندو یکی از بازی‌های رسمی المپیک است.

تجهیزات و نکته‌های ورزش تکواندو
-------------------------------

تجهیزات ایمنی شامل این موارد می‌باشد:هوگو (محافظی شبیه به جلیقه ضد گلوله)، **کلاه** برای محافظت از سر، نقاب برای محافظت از صورت، باده و ساباده (ساق بند و ساعد بند) و کاپ (برای محافظت از بیضه ها)و نانشیم تنها در این رشته مورد استفاده قرار می‌گیرد. تمرینات تکواندو به‌طور سنتی با پای **برهنه** انجام می‌شود، هرچند گاهی اوقات ممکن است کفش‌های مخصوص رزمی پوشیده شود.

نام تکواندو چگونه انتخاب شد
---------------------------

در دوره باستان، انسان هیچ چیزی بیش از دست خالی نداشت تا از خودش دفاع کند لذا طبیعتاً به مبارزات برپایه همین دست خالی روی آورد. بعدها که ساخت سلاح‌ها و توسعه آن‌ها برای حمله یا دفاع آغاز گردید، بازهم مردم از مبارزه با دست خالی لذت می‌بردند که این بار برای تقویت **قوای جسمی** شان این کار را انجام می‌دادند و همچنین برای نشان دادن رسوم قبیله‌ای شان؛ مثلاً برخی قبیله‌ها سبک خاصی برای مبارزه داشته‌اند مانند سبک‌های مار، پلنگ و… که هرکدام برای فخر فروختن قبیله‌ای برای قبیله دیگر بود.

در دوران‌های اولیه شبه جزیره کره، آن‌ها سه قبیله اصلی داشتند که هرکدام از هنرهای رزمی خودشان در رقابت‌های تشریفاتی مذهبی استفاده می‌کردند. در همین مسابقات بود که مردم آرام آرام با کسب تجربه از تکنیک‌های مبارزات همدیگر توانستند بر چهارپایان وحشی نیز غلبه کنند که همین دفاع‌ها و حملات مردم آن زمان یکی از منابع تحلیل‌های امروز ما به حساب می‌آید.

بسیاری بر این باورند که همین حرکات پایه تکواندوی امروزی به حساب می‌آید که نام این ورزش نیز از نام‌های سوباک و تائه کیون و … نشات گرفته‌است.
کلمه تکواندو از سه بخش تشکیل می‌شود.

برخی اصطلاحات تکواندو
---------------------

* «چاریوت» خبردار ایستادن
* «کیونگ ره» احترام گذاشتن
* «تکوان» چشم و اطاعت کردن
* «آپ» جلو
* «یوپ» بغل
* «دیت» پشت
* «چاگی» ضربه با پا
* «جیروگی» ضربه با دست
* «ماکی» یا «ماگی» دفاع کردن

### شمارش اعداد در تکواندو

۱-یک: هانا (Hana)
۲-دو: تول (دول) (Tool)
۳-سه: سِت (Set)
۴-چهار: نِت (نِد) (Net)
۵-پنج: داسوت(داست) (Daset)
۶-شش: یاسوت ( یاست) (Yaset)
۷-هفت: ایل کوپ (Ilgup)
۸-هشت: یادول (یودول) (Yudol)
۹-نه: آهوپ (Ahup)
۱۰-ده: یول (Yool)
۱۱-یازده: یول هانا
۱۲-دوازده: یول تول
۱۳-سیزده: یول ست
۱۴-چهارده: یول نت
۱۵-پانزده: یول داسوت
۱۶-شانزده: یول یاسوت
۱۷-هفده: یول ایل‌کوپ
۱۸-هجده: یول یودول
۱۹-نوزده: یول آهوپ
۲۰-بیست: ساید اُن نول

•اولین: ایل (Il)
•دومین: یی (Yi)
•سومین: سام (Sam)
•چهارمین: سا (Sa)
•پنجمین: او (O)
•ششمین: یوک (Yuk)
•هفتمین: چیل (Chil)
•هشتمین: پال (Pal)
•نهمین: کو (Ku)
•دهمین: شیپ (Sip)

تکواندو نوین
------------

یوپ‌چاگی پرشی با دو پا
پس از پایان جنگ و آزادی کره ورزش‌های رزمی سنتی این کشور تا حد زیادی با رشته‌های ژاپنی همانند کاراته، کندو و جودو آمیخته شده بود، در عین حال بسیاری از رزمی کاران کره هم با آموختن هنرهای رزمی چینی آن‌ها را وارد کره کرده بودند. در آن زمان بیشتر اصطلاح‌های «تانگ سو دو» و «کونگ سو دو» برای نام‌گذاری ورزشی که بعدها به تکواندو معروف شد، به کار می‌رفت.

در یازدهم آوریل سال ۱۹۵۵ نام تکواندو توسط ژنرال چوی هنگ هی در جلسه‌ای در کره بر روی هنر رزمی کره‌ای‌ها ثبت گردید و از سوی مقامات سیاسی به رسمیت شناخته شد. در شناساندن و ارائه تکواندو نوین از زحمات و تأثیرات به سزای ژنرال **چوی هونگ هی** بنیان‌گذار تکواندو نمی‌توان به سادگی گذشت و این حقیقتی غیرقابل انکار است. در سال ۱۹۶۵ انجمن تکواندو کره و در سال ۱۹۶۶ فدراسیون بین‌المللی تکواندو (I.T.F) در کره، و در سال ۱۹۷۳ فدراسیون جهانی تکواندو (W.T.F) با حمایت رجال سیاسی کره جنوبی تأسیس شد.

تلاش برای بازسازی تکواندو و بازگرداندن آن به حالت اصلی خود در نهایت منجر به تبدیل این رشته به ورزش ملی کره و محبوبترین سبک رزمی در سراسر دنیا شد:

* ۱۹۵۹ - «انجمن تا سو دو» تأسیس شد. هدف این نهاد ایجاد یگانگی در هنرهای رزمی کره‌ای بود.
* ۱۹۶۲ – تکواندو به عنوان یک بازی رسمی به چهل و سومین دوره بازی‌های ملی کره جنوبی وارد شد.
* ۱۹۶۵ - «انجمن تا سو دو» به «انجمن تکواندو» تغییر نام داد.
* ۱۹۷۲ - کوکی وان تأسیس شد. این باشگاه تا امروز بالاترین مرجع فنی تکواندو بوده‌است.
* ۱۹۷۳ – تأسیس فدراسیون جهانی تکواندو(WTF)
* ۱۹۷۳ – برگزاری نخستین دوره بازی‌های جهانی این رشته در کره با شرکت ۲۰۰ ورزشکار از ۱۹ کشور. آمریکا، تایوان و مکزیک در جدول رده‌بندی پس از کره قرار گرفتند.
* ۱۹۷۶ – شورای بین‌المللی ورزش‌های نظامی «سیزم» تکواندو را به عنوان یکی از بازی‌های خود پذیرفت.
* ۱۹۸۳ – کمیته بین‌المللی المپیک «فدراسیون جهانی تکواندو» را به عنوان یکی از اعضای خود اعلام کرد.
* ۱۹۸۶ – برگزاری تکواندو به عنوان یک ورزش نمایشی در بازی‌های آسیایی سئول.
* ۱۹۸۸ – برگزاری تکواندو به عنوان یک ورزش نمایشی در المپیک سئول.
* ۱۹۹۴ – تکواندو به عنوان یک رشته رسمی در بازی‌های آسیایی هیروشیما برگزار شد.
* ۲۰۰۰ - در المپیک سیدنی تکواندو دومین هنر رزمی آسیایی (پس از جودو) شد که به عنوان یک رشته رسمی در المپیک برگزار می‌شود.

پومسه تکواندو
-------------

**پومسه** تکواندو یک فرم یا پومسه یک الگوی تعریف شده از حرکات دفاع و حمله است که در تکواندو مطرح شده‌است. اصطلاحات کره‌ای هیانگ، پومسه و teul (به معنی "شکل" یا "الگوی") برای اشاره به اشکال هنرهای رزمی است که معمولاً در هنرهای رزمی کره‌ای مانند تکواندو و تانگ سو انجام می‌شود.

فرم یا پومسه (poomsae) یکی از مهم‌ترین جنبه‌های آموزشی هنرهای رزمی می‌باشد. فرم مجموعه ای از حرکات کلاسیک تکواندو شامل تکنیک‌های ایستادن، دست، پا و جابجایی است که براساس منطق طراحی شده‌اند. البته برخی از اساتید باتجربه فرم‌هایی را شخصاً ابداع کرده اندو به تدریس آن‌ها می‌پردازند. سابقه تاریخی فرم‌ها به قدمت هنرهای رزمی است و هیچ هنر رزمی بدون فرم وجود ندارد. در زمان‌های باستان که هنرهای رزمی به صورت مخفی و انفرادی تمرین می‌شد، هنرجویان جهت تمرین تکنیک‌ها و مبارزه ناگزیر از اجرای دفاع‌ها و حملات در مقابل حریفان فرضی بودند، بدین ترتیب فرم‌های اولیه پابه عرصه حیات نهادند. مسابقات پومسه تکواندو به صورت انفرادی (در ۵ رده سنی) و تیمی (در ۲ گروه سنی) برگزار می‌گردد. هدف عمده از تمرین `پومسه هماهنگی فیزیکی، فکری و روحی در هنر جو و انضباط فردی می‌باشد.

**هانمادانگ**
-------------

«هانمادانگ» سبک دیگری در تکواندو است که این شاخه در سال های اخیر طرفداران زیادی را جذب کرده است که دلیل آن جذابیت بیشمار آن در اجرای حرکات و تنوع تمرینات و مسابقات است.

هانمادانگ تکواندو پیشرفت بسیار زیادی داشته و مسابقات بین المللی زیادی در این حوزه برگزار شده است. به طور کلی میتوان گفت هانمادانگ شامل حرکات (سرعتی، کوبشی، چرخشی و قدرتی دست و پا ) است که در آیتم های متنوع مسابقات متعددی را برگزار میکند. شکست اجسام و حرکات پرشی در این شاخه از تکواندو گنجانده شده است. البته باید بدانید که به طور کلی حرکات سرعتی و قدرتی و شکست اجسام در مسابقات پومسه و هانمادانگ به شیوه های مختلفی اجرا میشوند.

**کیوروگی**
-----------

«کیوروگی» شاخه ای از تکواندو است که بیشتر مردم با آن آشنایی دارند. این شاخه از تکواندو در واقع همان مبارزه دو نفره یا fight میباشد که در برنامه های تلویزیونی بیشتر به چشم میخورد.

عده ای از مردم تصور میکنند که تکواندو در مبارزه خلاصه میشود و کسانی که میخواهند وارد این رشته رزمی شوند حتما باید روحیه جنگنده داشته باشند تا بتوانند موفق شوند در حالی که این گونه نیست و شاخه هایی که در پایین آن ها را بررسی کرده ایم شاخه هایی هستند که روی نقاط قوت دیگر بدن تمرکز میکنند و تاکید آن ها بر مبارزه رو در رو نیست.

در سبک کیوروگی تکواندو افراد لوازم مبارزه تن میکنند و با وسایل حفاظتی قوی در مقابل یکدیگر میایستند و تکنیک های دست و پا را اجرا میکنند. قوانینی برای مبارزه تکواندو وجود دارد که در مقاله بعدی درباره قوانین تکواندو بیشتر توضیح خواهیم داد. به دلیل استفاده از لوازم تکواندو با میزان مقاومت در برابر ضربه بالا این رشته کمترین آسیب را نسبت به رشته های رزمی دیگر دارد و خطری جان ورزشکار را تهدید نمیکند. به دلیل ایمنی بالا این شاخه از تکواندو در رشته های المپیکی قرار گرفته است.
امروزه کلاه، هگو و روپایی تکواندو دیجتالی است یعنی هنگامی که به کلاه و هوگوی مبارز ضربه وارد می‌شود، کامپیوتر متصل شده به این وسایل، امتیاز را ثبت میکند. البته باید ضربه وارد شده محکم باشد تا دستگاه بتوانم آن را ثبت کند.

تکواندو هیانگ
-------------

«هیانگ» در سبک‌های پیش از تکواندو مورد استفاده قرار می‌گیرد، که اغلب به عنوان تکواندو سنتی نامیده می‌شود.

پانویس
------

1. ↑  Kang, Won Sik; Lee, Kyong Myung (1999). A Modern History of Taekwondo. Seoul: Pogyŏng Munhwasa. شابک ‎۹۷۸−۸۹−۳۵۸−۰۱۲۴−۴.
2. ↑  "kung fu influence on taekwondo". *White Dragon Dojang*.
3. 1 2 3  «تاریخ تکواندو 1: انسان‌های اولیه تا گوگوریو و شیلا». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ اکتبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۲۰.
4. ↑  توکل شعار، حمیدرضا، ورزش‌های رزمی و بنیان‌گذاران بزرگ آن، تهران، انتشارات مهر، ۱۳۹۴، ص ۹۵.
5. ↑  KTA (2003), "History", *www.koreataekwondo.org* (به انگلیسی) (Korea Taekwondo Association ed.), archived from the original on 5 August 2012, retrieved 25 June 2008 Retrieved on 2007-08-11.
6. ↑  «پومسه www.Iritf.org.ir». *www.iritf.org.ir*. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ مه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۵-۰۹.

منابع
-----

* علی حق‌شناس (۱۳۹۵)، دانشنامهٔ هنرهای رزمی: نخستین دایرةالمعارف ورزش‌های رزمی در ایران، تهران، نشر بوستان.
* حمیدرضا توکل شعار، *ورزش‌های رزمی و بنیان‌گذاران بزرگ آن*، تهران، انتشارات مهر، ۱۳۹۴.
* جئوراک کیم، *تکواندو*، ترجمه: قادر شاسب، تهران، انتشارات تلاش، ۱۳۸۱

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | معنای ***تکواندو*** را در ویکی‌واژه، واژه‌نامهٔ آزاد، ببینید. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تکواندو موجود است. |

* راهنمای کوکیوون برای اصطلاحات فنی در تکواندو

| * ن
* ب
* و
هنرهای رزمی |
| --- |
| کشور | هنرهای رزمی چینی •  هنرهای رزمی ژاپنی •  هنرهای رزمی اوکیناوا •  هنرهای رزمی کره‌ای •  هنرهای رزمی هندی •  هنرهای رزمی فیلیپینی •  هنرهای رزمی اندونزی/مالزی •  هنرهای رزمی اروپایی •  هنرهای رزمی تایلندی |
| بی اسلحه | مشت •  ضربه پا •  سرشاخ •  قفل‌کردن(رزمی) •  درو •  تندر(رزمی) •  زیرگیری •  قفل مفصل •  گردن‌گیری(رزمی) •  فشار عضله •  خاک شدن |
| با اسلحه | تیراندازی با کمان •  تیراندازی •  اسکریما •  مبارزه با خنجر •  مبارزه با چوب •  شمشیرزنی •  سلاح سرد |
| آمادگی رزمی | بدون سبک •  رندوری •  کاتا •  فشاردست(تویی‌شو) •  کیسه‌بوکس •  سلاح تمرینی |
| گلاویزی | جوجیتسو برزیلی •  کشتی کچ •  کشتی محلی •  کشتی آزاد •  کشتی فرنگی •  کشتی پهلوانی •  جودو •  جوجیتسو •  سامبو •  کشتی پرتابی • یونگ‌مودو |
| تقویت روحی(رزمی) | باگوآژانگ •  تای چی چوان •  ژینگویکوان •  وینگ‌چون |
| ضربه | بوکس •  کاپوئرا •  کاراته •  کیک‌بوکسینگ •  موای تای •  تکواندو •  ووشو |
| فول‌کنتاکت و مسابقه‌های مبارزه‌دار | بوکس بدون دستکش •  بوکس حرفه‌ای •  کاراته فول‌کنتاکت •  هنرهای رزمی ترکیبی •  سان‌دا |
| دفاع شخصی/جنگ تن به تن | آیکیدو •  هاپکیدو •  بارتیتسو •  کراو ماگا •  هنرهای رزمی تفنگداران دریایی(MCMAP) •  سیستما •  جیت کان دو |
| نمایشی | کشتی کج •  ووشیا •  تقلید مبارزه •  رقص رزمی •  سینما •  تخیلی  •  بدنسازی |
| سبک‌ها •  تاریخچه •  تاریخچه •  هنرهای رزمی نرم و سخت |

| * ن
* ب
* و
ورزش‌های المپیک تابستانی |
| --- |
| برنامه اصلی | 
* ورزش‌های آبی
	+ شنای موزون
	+ شیرجه
	+ شنا
	+ واترپلو
* تیراندازی با کمان
* دو و میدانی
* بدمینتون
* بسکتبال
	+ ۳\*۳
* بوکس
* قایقرانی
	+ اسلالوم
	+ اسپرینت
* دوچرخه‌سواری
	+ BMX racing
	+ Freestyle BMX
	+ کوهستان
	+ جاده
	+ پیست
* سوارکاری
	+ درساژ
	+ Eventing
	+ پرش با اسب
* شمشیربازی
* هاکی روی چمن
* فوتبال
* گلف
* ژیمناستیک
	+ ژیمناستیک هنری
	+ ژیمناستیک ریتمیک
	+ ترامپولین
* هندبال
* جودو
* پنج‌گانه مدرن
* روئینگ
* راگبی ۷ نفره
* قایقرانی بادبانی
* تیراندازی
* تنیس روی میز
* تکواندو
* تنیس
* سه‌گانه
* والیبال
	+ والیبال ساحلی
* وزنه‌برداری
* کشتی
	+ کشتی آزاد
	+ کشتی فرنگی

 |
| اضافه‌شده برای ۲۰۲۰ | 
* بیسبال / سافت‌بال
* کاراته
* اسکیت‌بردینگ
* کوهنوردی ورزشی
* موج‌سواری

 |
| 
* *همچنین ببینید:* ورزش‌های پارالمپیک و ورزش‌های المپیک زمستانی

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |