**جنگ بویب** جنگی میان اعراب مسلمان و ساسانیان در سال ۱۴ هجری قمری است که در آن اعراب به پیروزی رسیدند. 

مهرداد فرمانده سپاه ایران در جنگ کشته می‌شود.

نام‌ها
------

این نبرد در کنار رود بویب صورت گرفته است و از همین رو به نبرد بویب مشهور شده است. این رود از شاخه‌های رود فرات است و از نزدیکی کوفه کنونی می گذرد. نبرد مهران، نبرد نخیله و نبرد یوم الاعشار از دیگر نام‌های این نبرد می‌باشند.

تاریخ و شرح
-----------

درباره تاریخ وقوع این جنگ، اختلافاتی وجود دارد، برخی این نبرد را در ۱۳ نوامبر ۶۳۴ میلادی گزارش کرده‌اند. این درحالیست که اکثر مورخان همچون بلاذری و یعقوبی، این نبرد را در سال ۱۴ قمری آورده‌اند.

در میان منابع، سیف بن عمر تمیمی، ابن اسحاق، ابومخنف و مداینی از این نبرد گزارش‌هایی را آورده‌اند؛ اما محققان روایات سیف بن عمر را به جهت مبالغه‌آمیز بودن، دقیق و قابل اعتماد نمی‌دانند. بنابر روایت ابومخنف، پس از شکست مسلمانان در نبرد پل، با وجود برخی دعوت‌ها به جنگ، عمر بن خطاب، اقدامی در این خصوص نکرد و پس از آن نیز وقتی دعوت به جهاد کرد، مردم از دعوتش سرباز زدند. چندی بعد و آنگاه که جریر بن عبدالله بجلی قصد جنگ با شامیان را داشت، خلیفه وی و طائفه همراهش را با وعده پاداش و غنیمت، به جنگ در عراق تشویق کرد و در نتیجه این گروه به همراه عده‌ای از اهل رده، روانه جنگ شدند. بر اساس گزارش بلاذری، فرماندهی شاهنشاهی ساسانی نیز با ۱۲ هزار سپاه روانه نبرد با اعراب شد. فرمانده این نبرد، مهران پسر مهربنداد همدانی بود. سپاهیان ایرانی از مدائن راهی حیره شدند و در ساحل فرات اردو زدند. سپاه اعراب نیز در جبهه مقابل رود قرار داشتند. در این میان گروهی از قبایل مسیحی عرب نیز به مسلمانان پیوستند. در اینکه فرمانده سپاه مسلمان جریر بن عبدالله بوده است یا مثنی بن حارثه، اختلافاتی گزارش شده است.

عمر دستور داده بود تا مسلمانان پیش از پیروزی، اجازه گذشت از رود و پل را نداشته باشند. به همین جهت مسلمانان در ساحل شرقی و محل نخیله اردو زدند. مهران فرمانده ایرانیان سرانجام از رود گذشت و جنگ درگرفت. مسلمانان توانستند با پیوسند قبایل عرب مسیحی به سپاهشان، بر ایرانیان پیروز گردند. منابع این جنگ را «یوم الاعشار» نامیدند چرا که هر مسلمان در جنگ توانست ۱۰ ایرانی را به قتل برساند. مثنی گروهی را به تعقیب فراریان ایرانی گمارد.

پیامدها
-------

پس از این جنگ، اعراب بر منطقه سواد تا ساحل غربی دجله مسلط شدند و چندین روستای اطراف ساباط را غارت کردند.

پانویس
------

1. 1 2 3 4 5  «دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی - کتابخانه مدرسه فقاهت». *lib.eshia.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۱-۲۷.

| * ن
* ب
* و
حمله اعراب به ایران |
| --- |
| اشغال |
| رویدادها | 
* کوچ اعراب به ایران
* نبرد ذوقار
* نبرد ابله
* نبرد زنجیر
* نبرد رودخانه (مذار)
* نبرد ثنی (مذار)
* نبرد فراض
* نبرد ولجه
* نبرد الیس
* نبرد مقر
* نبرد حیره
* نبرد مصیخ
* نبرد وه‌اردشیر
* نبرد انبار
* نبرد عین‌التمر
* نبرد نمارق
* نبرد پل
* نبرد قادسیه
* سقوط تیسفون
* نبرد جلولا
* نبرد شوشتر
* نبرد نهاوند
* محاصره گندی‌شاپور
* محاصره هرات
* نبرد استخر
* نبرد بادغیس
* نبرد بویب
* نبرد بیروذ
* نبرد بیشاپور
* نبرد حیره
* نبرد ری
* نبرد فتح اصفهان
* نبرد کسکر
* نبرد نیشابور
* نبرد واجرود
* مرگ یزدگرد سوم
* حمله به آذربایجان
* حمله به ارمنستان
* حمله به پارس
* حمله به خراسان
* حمله به خوزستان
* حمله به دیلم
* حمله به سیستان
* حمله به شمال ایران
* حمله به طبرستان
* حمله به کرمان
* حمله به فرارود
* جنگ آمودریا

 |
| در آثارِتاریخی و هنری | 
* «پادشاهی یزدگرد شهریار»
* *سلمان فارسی*
* *دو قرن سکوت*
* *مرگ یزدگرد*
	+ فیلم

 |
| دیگر | 
* عوامل درونی فروپاشی ساسانیان به‌دست اعراب
* اسلام آوردن ایرانیان
* فرماندهان یزدگرد سوم

 |
|  نبردها • رده |