**تیم ملی بسکتبال زنان ایران**، یکی از تیم‌های ملی کشور ایران در رشتهٔ بسکتبال است.

تاریخچه
-------

### تأسیس تیم و نخستین مسابقه

پاییز سال ۱۳۴۴ (۱۹۶۵ میلادی), نخستین تیم ملی بسکتبال بانوان ایران تشکیل شد. تا در راستای افزایش ارتباطات اجتماعی و فرهنگی با همسایهٔ شمال غربی، عازم ترکیه گردد. فریدون شریف‌زاده در مقام سرپرست و آقای کریم زاده (داور بین‌المللی بسکتبال ایران) به عنوان مربی، همراهان تیم ایران بودند. بر پایه برنامه از پیش تعیین شده، آنها می‌بایست به سه شهر کینه، بلو و استانبول سفر نموده و در هر یک از شهرها، یک مسابقه دوستانه برگزار نمایند. اولین تیم ملی ایران شامل ۱۲ دختر بسکتبالیست از باشگاه‌های شریف، تهران‌جوان، تاج، انجمن و آرارات بودند. اعضای این تیم عبارتند از زیبا افلاطون، ایرن نیکوغوسیان، نینا زرگر صالح، مینا محبی، مهشید نونهالی، لیلا امامی، اعظم اسکندری (کاپیتان)، فریدون شریف (مربی)، عصمت احمد خانی، فرشته گلستانه، ساتیک دومانیان، مینا رکنی و سیمین شفیقی بودند.

نخستین مسابقهٔ تیم ملی بسکتبال بانوان ایران در ساعت ۹ شب سه شنبه ۲ آذر ۱۳۴۴ در سالن ورزشی و سر پوشیده شهر کینه در مقابل تیم ترکیه برگزار شد. اولین ترکیب تیم ملی ایران شامل اعظم اسکندری (کاپیتان)، ایرن نیکوغوسیان، نینا زرگر صالح، مینا رکنی، فرشته گلستانه بود. اولین امتیاز تیم ملی ایران را مینا رکنی به‌دست‌آورد. این مسابقه با نتیجه ۳۰ بر ۲۳ به سود ترکیه به پایان رسید.

### مسابقات قهرمانی آسیا ۱۹۷۴ - کره‌جنوبی

تیم ملی بسکتبال ایران در مسابقات قهرمانی آسیا در کره‌جنوبی در سال ۱۹۷۴ (۱۳۵۳ شمسی). به‌ترتیب از راست: نامعلوم، ژنیک شهبازیان، دیانا آوانسیان، سهیلا روحانی، زیبا افلاطون (کاپیتان) و اولین آواکیان.
تیم ملی بسکتبال زنان ایران در مسابقات قهرمانی آسیا در کره‌جنوبی ١٩٧٤. نشسته از راست: آیلین ملکیان، سهیلا روحانی، ژنیک شهبازیان، پری نقی‌پور، استلا مددیان، مهین کوره‌چیان، زیبا افلاطون و مارو آوانسیان. ایستاده از راست: مهوش طباطبایی، اِولین آواکیان، هوسیک غوکاسیان، شیرالیو (مربی رومانیایی)، وزیر ورزش کره جنوبی، محمود عدل، حسن ذوالفقاری، پروانه بدراصفهانی و فرزانه نوربخش.
این اولین و آخرین حضور ایران در مسابقات قهرمانی آسیا بود. تیم ایران در مرحله گروهی با دو پیروزی برابر ویتنام‌جنوبی و هنگ‌کنگ و یک شکست برابر کره‌جنوبی به دور نهایی راه یافت. در مرحله نهایی با شکست برابر تیم‌های ژاپن، کره‌جنوبی و تایوان به مقام چهارمی آسیا رسید. از بازیکنان این تیم می‌توان از ژنیک شهبازیان، دیانا آوانسیان، سهیلا روحانی، زیبا افلاطون (کاپیتان) و اولین آواکیان نام برد.

### مسابقات آسیایی ۱۹۷۴ - تهران

تیم ایران با ۴ شکست در این مسابقات به مقام پنجمی رسید. از بازیکنان این تیم می‌توان از سهیلا روحانی نام برد.

### پس از انقلاب

#### مسئله حجاب

پس از انقلاب ۵۷ تیم ملی بسکتبال بانوان ایران به دلیل حجاب اسلامی اجازه حضور در میدان‌ها بین‌المللی را نداشت. فدراسیون جهانی، بازی با شلوار و استفاده از کلاه را غیرقانونی می‌داند. بر این اساس، آخرین حضور ایران در بازی‌های آسیایی، در دوره پهلوی و در سال ۱۳۵۳ بود. بهمن ۱۳۹۳ فدراسیون جهانی بسکتبال فرصتی دو ساله برای حضور آزمایشی بانوان ایرانی در مسابقات بین‌المللی داد که طولانی شدن تدارک فدراسیون بسکتبال ایران برای شرکت در مسابقات بین‌المللی انتقاداتی را در پی داشته‌است.

#### عدم فعالیت بین‌المللی تیم ملی

تا پیش از سال ۱۳۹۵، آخرین اعزام تیم ملی در سال ۱۳۸۷ صورت گرفت و تیم ملی راهی سوریه شد تا با غلبه بر عراق و دو شکست از لبنان و سوریه به عنوان چهارم غرب آسیا برسد. تیم ملی برای سال‌ها از طرف فدراسیون بسکتبال به ریاست محمود مشحون به هیچ مسابقاتی اعزام نشد و طی این مدت حتی میزبانی ایران در مسابقات غرب آسیا لغو شده و فدراسیون بسکتبال دلیل این امر را حضور مربیان و داوران مرد در تیم‌های خارجی دانسته.

در سال ۱۳۹۵ یک تیم سه نفره با هزینه شخصی به نمایندگی از ایران در رقابت چند جانبه ترکمنستان زیر نظر فدراسیون جهانی شرکت کرد و موفق به کسب پیروزی در مقابل قزاقستان نیز شدند. دلارام وکیلی، سعیده علی، گلاره کاکاون‌پور، سحر نجفی و آزاده معینی از ستارگان زن بسکتبال ایران بودند که با تیم گاز هم به مقام قهرمانی لیگ برتر رسیدند. آنها با سرمربیگری فرانک طیاری عازم عشق آباد شدند.

#### مسابقات غرب آسیا ۲۰۱۹

تیم ایران پس از قبول کردن مسابقه با حجاب اسلامی توسط فدراسیون بسکتبال توانست در سال ۱۳۹۸ در مسابقات بسکتبال غرب آسیا شرکت کند تا برای اولین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷ به صورت رسمی در یک رقابت بین‌المللی شرکت کرده باشد. پیش از این، این مسابقات با حضور دیگر کشورهای اسلامی که بدون حجاب مسابقه می‌دادند برگزار می‌شد. در این مسابقات نیز دیگر کشورهای اسلامی بدون حجاب مسابقه می‌دادند. تیم ایران در این مسابقات با ۲ شکست برابر لبنان و سوریه و دو پیروزی برابر اردن میزبان توانست در بین چهار تیم به مقام سوم و مدال برنز برسد. اعضای تیم ایران در این مسابقات عبارت بودند از: فائزه شهریاری، کیمیا یزدیان طهرانی، دلارام وکیلی، گلشید امیدیان، روژانو محمودی، ادنا عیسائیان، شادی عبدالوند، شیدا شجاعی، عسل پورحیدری و مریم ایزدبین از تهران، مژگان خدادادی از قزوین و معصومه اسماعیل‌زاده از اصفهان، به سرمربی‌گری شایسته متشرعی. ادنا عیسائیان، معصومه اسماعیل‌زاده، دلارام وکیلی و شادی عبدالوند از تاثیرگذارترین بازیکنان ایران در این مسابقات بودند.

رقابتها
-------

### بازی‌های المپیک

مقالهٔ اصلی: بسکتبال در بازی‌های المپیک تابستانی

| سال | رتبه | بازی | برد | باخت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| کانادا ۱۹۷۶ تا ژاپن ۲۰۲۰ | *حاضر نبود* | - | - | - |
| فرانسه ۲۰۲۴ |  |  |  |  |
| **مجموع** |  |  |  |  |

### جام‌جهانی بسکتبال زنان

مقالهٔ اصلی: جام‌جهانی بسکتبال زنان

| سال | رتبه | بازی | برد | باخت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| شیلی ۱۹۵۳ تا اسپانیا ۲۰۱۸ | *حاضر نبود* | - | - | - |
| روسیه ۲۰۲۲ |  |  |  |  |
| **مجموع** |  |  |  |  |

### جام بسکتبال قهرمانی زنان آسیا

مقالهٔ اصلی: جام بسکتبال زنان آسیا

| سال | رتبه | بازی | برد | باخت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| کره جنوبی ۱۹۶۵ تا تایوان ۱۹۷۲ | *حاضر نبود* | - | - | - |
| کره جنوبی ۱۹۷۴ | **چهارم** | ۷ | ۳ | ۴ |
| هنگ کنگ ۱۹۷۶ تا هند ۲۰۱۷ | *حاضر نبود* | - | - | - |
| هند ۲۰۱۹ |  |  |  |  |
| **مجموع** | ۱/۲۷ | ۷ | ۳ | ۴ |

### بازی‌های آسیایی

مقالهٔ اصلی: بسکتبال در بازی‌های آسیایی

| سال | رتبه | بازی | برد | باخت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ایران ۱۹۷۴ | **پنجم** | ۴ | ۰ | ۴ |
| تایلند ۱۹۷۸ تا اندونزی ۲۰۱۸ | *حاضر نبود* | - | - | - |
| چین ۲۰۲۲ | - | - | - | - |
| **مجموع** | ۱/۱۱ | ۴ | ۰ | ۴ |

### بسکتبال قهرمانی غرب آسیا

مقالهٔ اصلی: جام قهرمانی بسکتبال زنان غرب آسیا

| سال | مکان | بازی | برد | باخت |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| پیش از این | *حضور نداشت* |  |  |  |
| اردن ۲۰۱۹ | سوم | ۴ | ۲ | ۲ |
| مجموع |  | **۴** | **۲** | **۲** |

دو دوره در سال ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ هم در غرب آسیا شرکت کرده بود. قبل از آن دو دوره مسابقات همبستگی زنان اسلامی هم در ایران شرکت کرده بود.

### ویلیام جونز

1. اولین حضور ۲۰۲۳

### دوستانه

#### ۲۰۲۳

1. ایران ۷۱ - ۴۵ اردن ۲۱ جولای ۲۰۲۳ اردن
2. ایران ۵۷ - ۵۴ اردن ۲۲ جولای ۲۰۲۳ اردن
3. ایران ۶۲ - ۵۵ اردن ۲۴ جولای ۲۰۲۳ اردن
4. ایران ۵۹ - ۵۸ اردن ۲۵ جولای ۲۰۲۳ اردن

ترکیب کنونی
-----------

بازیکنان دعوت شده به اردوی آماده سازی تیم ملی بسکتبال بانوان ایران جهت حضور در رقابت‌های قهرمانی بانوان غرب آسیا در لبنان:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **شماره** | **نام بازیکن** | **نقش** | **قد** |
| 1 | فائزه شهریاری | PG | ۱۷۵ |
| 2 | آنیتا فتح الهی |  |  |
| 3 | دلارام وکیلی | PF | ۱۸۵ |
| 4 | کیمیا یزدیان طهرانی | SF | ۱۸۰ |
| 5 | گلشید امیدیان | C | ۱۹۱ |
| 6 | شادی عبدالوند | PG | ۱۷۲ |
| 7 | آتنا جعفرزاده |  |  |
| 8 | نرگس اشرفی |  |  |
| 9 | نگین رسولی‌پور | PF | ۱۷۵ |
| 10 | شیدا شجاعی | SG |  |
| 11 | آیدا گل محمدی | C | ١٩۴ |
| 12 | زینب غفاری |  |  |
| 13 | آناهیس خداوردیان | PG | ۱۶۹ |
| 14 | مهلا عابدی |  |  |
| 15 | ناهیده اسدی |  |  |
| 16 | ایلناز مظهری |  |  |
| 17 | غزل محسنی |  |  |

| پست | نام |
| --- | --- |
| سرمربی | ندا عسگرنیا |
| آنالیزور | مژگان خدادادی |
| سرپرست | بلقیس عادلی |
| مدیر | فریده هادوی |
|

اسامی بازیکنان تیم ملی بسکتبال سه نفره
--------------------------------------

دعوت شدگان به اردوی آماده‌سازی تیم ملی بسکتبال سه نفره بانوان جهت حضور در بازی‌های همبستگی اسلامی ۲۰۲۱ عبارت است از:

| شماره | نام بازیکن | باشگاه |
| --- | --- | --- |
| ۱ | آناهیس خداوردیان | شیمیدُر قم |
| ۲ | شادی عبدالوند | شیمیدُر قم |
| ۳ | ناهیده اسدی | شهرداری گرگان |
| ۴ | فاطمه آقازادگان | شورا و شهرداری قزوین |
| ۵ | نگین رسولی‌پور | بهمن تهران |
| ۶ | کیمیا یزدیان طهرانی | شهرداری گرگان |
| ۷ | زینب غفاری | شورا و شهرداری قزوین |
| ۸ | آیدا گل‌محمدی | تیروژ کردستان |
| ۹ | غزل محسنی | اکسون |

|  |  |
| --- | --- |
| **سرمربی:** | افسانه حسن نایبی |
| **مربی:** | شادی عادلی |
| **سرپرست:** | صنم کوهی |

جستارهای وابسته
---------------

* لیگ برتر بسکتبال مردان ایران
* لیگ بسکتبال زنان ایران
* تیم ملی بسکتبال مردان ایران
* فدراسیون بسکتبال ایران

منابع
-----

1. 1 2  «نخستین تیم ملی 1344». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۶-۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۲.
2. 1 2  iranianuk.com (۲۰۱۹). «تصویری از تیم بسکتبال زنان ایران در مسابقات قهرمانی آسیا در کره‌جنوبی - سال۱۹۷۴». *iranianuk.com*. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۰۳.
3. ↑  "1974 ABC Championship for Women". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2017-03-11.
4. 1 2  «سهیلا روحانی». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۲-۲۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ فوریه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۱.
5. ↑  "Basketball at the 1974 Asian Games". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2018-09-24.
6. ↑  «درخشش بسکتبال زنان ایران بدون حمایت فدراسیون». *web.archive.org*. ۲۰۱۷-۰۴-۲۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۵.
7. ↑  «انتظار بسکتبال بانوان 18 ماهه شد!». ورزش۳. ۱۱ خرداد ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۸ می ۲۰۱۶.
8. ↑  «بسکتبال زنان در ایران؛ سال‌های دور از مسابقه». *web.archive.org*. ۲۰۱۶-۱۱-۱۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۵.
9. ↑  «درخشش بسکتبال زنان ایران بدون حمایت فدراسیون». *رادیو فردا*. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۵ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۵.
10. 1 2 3  «تاریخ سازی تیم ملی بسکتبال بانوان | www.IranBasketball.org». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۸-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۷.
11. ↑  «نخستین اعزام بین‌المللی بسکتبال زنان بعد از انقلاب - ایرنا». *archive.ph*. ۲۰۱۹-۰۸-۲۷. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۷.
12. ↑  "Lebanon's Riyadi win West Asian women's basketball title". *Jordan Times* (به انگلیسی). 2016-03-26. Retrieved 2019-08-27.
13. ↑  «گزارش تصویری مسابقه تیم‌های ملی ایران و سوریه در مسابقات غرب آسیا | www.IranBasketball.org». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۸-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۷.
14. ↑  «پیروزی بزرگ تیم ملی بانوان ایران مقابل اردن | www.IranBasketball.org». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۸-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۷.
15. ↑  «بسکتبال قهرمانی غرب آسیا؛ تیم ملی دختران نتیجه را به لبنان واگذار کرد | www.IranBasketball.org». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۸-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۷.
16. 1 2  «تیم بسکتبال زنان ایران راهی دیدار رده‌بندی غرب آسیا شد | www.IranBasketball.org». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۸-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۷.
17. ↑  «دختران ملی پوش بسکتبال ایران راهی اردن شدند | www.IranBasketball.org». *web.archive.org*. ۲۰۱۹-۰۸-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۷.
18. ↑
19. ↑  همان
20. ↑  همان
21. ↑  همان

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Iran women's national basketball team». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۲.

| * ن
* ب
* و
تیم‌های ملی ورزشی ایران |
| --- |
| بسکتبال | 
* + م
	+ ز
	+ زیر ۱۹ م
	+ زیر ۱۹ ز
	+ زیر ۱۷ م
	+ زیر ۱۷ ز
	+ با ویلچر م
	+ با ویلچر ز
	+ ۳ نفره م
	+ ۳ نفره ز
	+ م ناشنوایان
	+ ز ناشنوایان

 |
| بیسبال | 
* بیسبال م
* بیسبال ز
* سافتبال م
* سافتبال ز

 |
| تنیس | 
* + م
	+ ز

 |
| راگبی | 
* + م
	+ ز
	+ ۷ نفره م
	+ ۷ نفره ز

 |
| سبک تاگرا | 
* + م
	+ ز

 |
| فلوربال | 
* + م
	+ ز
	+ زیر ۱۹ م
	+ زیر ۱۹ ز

 |
| فوتبال | 
* + م
	+ م ب
	+ ز
	+ زیر ۲۳ م
	+ زیر ۲۳ ز
	+ زیر ۲۰ م
	+ زیر ۲۰ ز
	+ زیر ۱۷ م
	+ زیر ۱۷ ز
	+ م ساحلی
	+ ز ساحلی
	+ ۵م نفره
	+ ز ۵ نفره
	+ م ۷ نفره
	+ ز ۷ نفره
	+ م قطع عضو
	+ ز قطع عضو
	+ الکترونیک
	+ فری استایل
	+ م مینی فوتبال
	+ ز مینی فوتبال
	+ م ناشنوایان
	+ ز ناشنوایان

 |
| فوتسال | 
* + م
	+ م زیر۲۳
	+ م زیر۲۰
	+ ز
	+ ز زیر۲۳
	+ ز زیر۲۰
	+ م ناشنوایان
	+ ز ناشنوایان
	+ م دانشجویان
	+ ز دانشجویان
	+ م دانش آموزان
	+ ز دانش آموزان

 |
| کانوپولو | 
* + م
	+ ز
	+ م زیر ۲۱
	+ ز زیر ۲۱

 |
| کبدی | 
* + م
	+ ز
	+ ساحلی م
	+ ساحلی ز

 |
| کریکت | 
* + م
	+ زیر ۱۹ م
	+ ز

 |
| کشتی | 
* + آزاد
	+ فرنگی

 |
| گلبال | 
* + م
	+ ز

 |
| مشت زنی | 
* مشت‌زنی

 |
| واترپلو | 
* + م
	+ زیر ۱۹ م
	+ زیر ۱۷ م
	+ ز
	+ زیر ۱۹ ز
	+ زیر ۱۷ ز

 |
| والیبال | 
* + م
	+ ز
	+ زیر ۲۳ م
	+ زیر ۲۳ ز
	+ زیر ۲۱ م
	+ زیر ۲۱ ز
	+ زیر ۱۹ م
	+ زیر ۱۹ ز
	+ زیر ۱۷ م
	+ زیر ۱۷ ز
	+ نشسته م
	+ نشسته ز
	+ م ناشنوایان
	+ ز ناشنوایان

 |
| هاکی | 
* + چمنی م
	+ چمنی ز
	+ سالنی م
	+ سالنی ز
	+ اینلاین م
	+ اینلاین ز
	+ روی یخ م
	+ روی یخ ز

 |
| هندبال | 
* + م
	+ ز
	+ زیر ۲۱ م
	+ زیر ۲۱ ز
	+ زیر ۱۹ م
	+ زیر ۱۹ ز
	+ ساحلی مردان
	+ ساحلی زنان
	+ م ناشنوایان
	+ ز ناشنوایان

 |
| داژبال | 
* + م
	+ ز

 |
| رولبال | 
* + م
	+ ز

 |
| کرلینگ | 
* + م
	+ ز

 |
| لاکراس | 
* + م
	+ ز

 |
| فوتوالی | 
* + م
	+ ز

 |
| کشتی | 
* + تیم ملی کشتی ایران

 |
| وزنه برداری | 
* + تیم ملی وزنه برداری ایران

 |
| 
* المپیک
* پارالمپیک
* بازی‌های آسیایی
* بازی‌های پاراآسیایی
* المپیک جوانان
* یونیورسیاد
* بازی‌های جهانی

 |