**خودآزمایی پستان** (به انگلیسی: Breast Self-Examination) (به اختصار *BSE*) یکی از انواع روش‌های شناسایی زودهنگام سرطان پستان است. در این روش خود فرد با لمس و مشاهده، هر قسمت از پستان را که برآمدگی، به‌هم‌ریختگی یا تورم دارد بررسی می‌کند.

*BSE* در گذشته به عنوان یکی از اصلی‌ترین روش‌های غربالگری سرطان، در مراحل اولیه شناخته می‌شد تا بیشتر قابل درمان باشد، اما نتایج یکی از پژوهش‌های *RCT* نشان داد که این روش در پیشگیری از مرگ‌ها بر اثر سرطان پستان تاثیرگذار نیست و در واقع باعث ایجاد اضطراب و بیوپسی و جراحی‌های غیر ضروری می‌شود.

روش‌ها
------

مثالی برای یکی از روشهای خودآزمایی پستان در ۶ مرحله به صورت زیر:  

\* **۱-۳:** با دستان افتاده کنار بدن، بالا پشت سر و در بغل‌ها، بررسی بدن برای علائم ظاهری را آغاز کنید.  

\* **۴:** مرحله چهارم لمس‌کردن پستان با کف انگشتان می‌باشد.  

\* **۵:** در این مرحله باید نوک پستان همانند مرحله چهارم لمس و بررسی شود.  

\* **۶:** مرحله ششم مرحله لمس‌کردن پستان در حالت خوابیده است.
روش‌های زیادی برای خودآزمایی پستان معرفی شده‌اند و در اکثر آن‌ها بانوان باید در مقابل آینه بایستند به گونه‌ای که تنه‌ی آن‌ها کاملاً قابل مشاهده باشد. سپس باید از نظر علائم ظاهری مثل فرورفتگی، ورم یا قرمزی در پستان یا اطراف پستان بررسی و مشاهده کند. این‌کار می‌بایست در چندین حالت مختلف تکرار شود، مثلاً در حالیکه دستان بر لگن تکیه دارند و در حالتی‌که دست‌ها روی سر قرار گرفته باشند.

زن باید بعد از آن با کف انگشتان دست پستان را لمس کرده تا هر نوع برآمدگی (چه ظاهری و چه تورفتگی‌ها در بافت) یا سختی را پیدا کند. چندین گام متفاوت وجود دارند که باید از اینکه هر مرحله به درستی انجام می‌پذیرد مطمئن ساخته شود.

گام عمودی شامل حرکت انگشت به بالا و پایین بر روی پستان می‌باشد. گام دیگر آن از نوک پستان شروع می‌شود و به بیرون می‌رود. گام دایره‌ای یا مدور شامل حرکت انگشتان دست در حلقه‌ای هم‌مرکز از نوک پستان به بیرون می‌باشد. برخی از دستورعمل‌ها پیشنهاد تقسیم پستان به چهار ربع و چک کردن هر ربع به صورت جداگانه را می‌دهند. روند لمس، تمام پستان را تحت پوشش قرار می‌دهد، از جمله "دم زیر بغل" از هر پستان که به هر زیر بغل گسترش داده شده‌اند. این‌کار معمولاً ایستاده در مقابل آینه و در حالت دراز کشیده انجام می‌شود.

در نهایت، زنانی که شیردهی نمی‌کنند، باید به‌ملایمت نوک پستان‌ها را فشار دهند تا حالت تخلیه‌شدن یا نشدن مواد درونی پستان بررسی شود.

انواع دستگاه‌های حفظی به عنوان دستگاه‌های آموزش‌دهنده استفاده می‌شوند. یکی از آن‌ها با نام هفت پی از بی‌اس‌ای (*seven P's of BSE*) شناخته می‌شود، که به دلیل هفت حرف اول از هفت مرحله این دستگا به همین نام شناخته شده است: *حالت‌ها، محیط، لمس، فشار، الگو، تمرین و برنامه‌ریزی*. 

برای زنان قبل از یائسگی، اغلب مواد و روش‌ها نشان می‌دهد که این خودآزمایی به دلیل نوسانات هورمون طبیعی تغییر در سینه، در همان مرحله از چرخه قاعدگی زن انجام شود. زمانی که بیشتر از همه توصیه می‌شود درست پس از پایان دوره قاعدگی یا پریود است به دلیل این‌که پستان‌ها در این زمان کمتر سخت و ورم‌کرده می‌باشند. زنانی که پس از یائسگی هستند یا دوره‌های نامنظم دارند، می‌توانند خود را یک‌بار در ماه بدون در نظر گرفتن چرخه قاعدگی، خودآزمایی کنند.

محدودیت‌ها
----------

با توجه به متاآنالیزی در بنیاد همیاری کوکران، دو آزمایش بزرگ هیچ اثرات سودمندی را از خودآزمایی پستان نشان نداد «اما نشان آسیب‌رسانی بیشتر از نظر تعداد افزایش شناسایی ضایعات خوش‌خیم و افزایش تعداد نمونه انجام شده را نشان می‌دهد.» آنها نتیجه گرفتند، «در حال حاضر، خودآزمایی پستان به طور شخصی یا خودآزمایی فیزیکی نمی‌تواند پیشنهاد شود.»

اگر چه خودآزمایی پستان تعداد بیوپسی‌های انجام شده روی زنان را افزایش می‌دهد، باعث کاهش مرگ‌ومیر نخواهد شد. در یک کارآزمایی بزرگ بالینی، ۱۳۲،۹۷۹ زن چینی که در کارخانه‌ای کار می‌کردند توسط برای خودآزمایی پستان تعلیم داده شدند، و در همین حال ۱۳۳،۰۸۵ نفر دیگر تعلیم داده نشدند. زنان که تدریس شده بودند بیشتر از کسانی که در گروه شاهد بودند به تشخیص برآمدگی‌های پستانی گرایش داشتند. زنان آموزش‌دیده‌شده بیشتر در مراحل اولیه بیماری‌های پستان یا خوش‌خیم تشخیص داده شده‌بودند که بر مرگ‌ومیر تاثیری نمی‌گذاشت.

از آنجا که خودآزمایی پستان زندگی را نجات نمی‌دهد، به صورت منظم توسط مقامات بهداشتی برای استفاده عمومی دیگر پیشنهاد نمی‌شود. هر چند می‌تواند برای برخی زنان مناسب باشد. آگاهی از سلامت پستان و آشنایی با بدن خود فرد به طور معمول به جای خودآزمایی‌ها به کارمی‌روند.

توصیه‌ها
--------

سازمان بهداشت جهانی، کارگروه مراقبت‌های بهداشتی پیشگیرانه کانادا و بسیاری از سازمان‌های علمی دیگر انجام معاینات پستان توسط خود بانوان را توصیه نمی‌کنند. کالج پزشکان عمومی رویال استرالیا اظهار می‌دارد که آموزش زنان به انجام خودآزمایی پستان چندان سودمند به نظر نمی‌رسد. با این حال، در ایالات متحده، هیچ توافقی بین سازمان‌های مرتبط وجود ندارد، انجمن پزشکی آمریکا توصیه می‌کند ماهانه خودآزمایی پستان انجام شود، در حالی که انجمن سرطان آمریکا، انستیتوی ملی سرطان، کارگروه خدمات پیشگیرانه ایالات متحده، و شبکه جامع ملی سرطان، نه به خوآزمایی توصیه و نه از آن منع می‌کنند.

جستارهای وابسته
---------------

* سرطان پستان
* مشکلات شیردهی

پانویس
------

1. ↑  *Positions, Perimeter, Palpation, Pressure, Pattern, Practice, and Planning*
2. ↑  Kösters JP, Gøtzsche PC. Regular self-examination or clinical examination for early detection of breast cancer. Cochrane Database of Systematic Reviews 2007, Issue 4. Art. No.: CD003373. DOI: 10.1002/14651858.CD003373
3. ↑  Thomas DB, Gao DL, Ray RM; et al. (2002). "Randomized trial of breast self-examination in Shanghai: final results". *J. Natl. Cancer Inst*. **94** (19): 1445–57. PMID 12359854. `{{cite journal}}`: Explicit use of et al. in: `|author=` (help)نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)
4. ↑  Harris R, Kinsinger LS (2002). "Routinely teaching breast self-examination is dead. What does this mean?". *J. Natl. Cancer Inst*. **94** (19): 1420–1. PMID 12359843.
5. ↑  Baxter N; Canadian Task Force on Preventive Health Care (2001). "Preventive health care, 2001 update: should women be routinely taught breast self-examination to screen for breast cancer?". *CMAJ*. **164** (13): 1837–46. PMC 81191. PMID 11450279. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|month=` ignored (help)
6. ↑  «Screening for Breast Cancer: Systematic Evidence Review Update for the US Preventive Services Task Force».
7. ↑  «"Guidelines for preventive activities in general practice, 8th edition, 9.3 Breast cancer"». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰.

| * ن
* ب
* و
بیماری‌های پستان (اِن۶۰-اِن۶۴، ۶۱۰-۶۱۱) |
| --- |
| موضوعات اصلی | بیماری‌های پستان ·  مشکلات شیردهی ·  خودآزمایی پستان ·  شیردهی |
| ورم‌ها و التهاب‌ها | ورم پستان نفاسی (تراکم خون پستان) ·  ورم پستان غیرنفاسی (ورم سابارلیار/بیماری زوسکا، ورم پستان گرانولوماتوز) |
| بیماری‌های نوک پستان | ترشح نوک پستان ·  شکاف نوک پستان ·  نوک پستان درونی |
| دیگر موارد | تغییرات فیبروسیست پستانی (انبساط مجرای پستان) ·  شیرریزش ·  پستان درد ·  گالاکتوسل ·  فیبروآدنوما ·  افتادگی ·  کیست پستان ·  برامدگی پستان ·  بافت‌مردگی چربی پستان ·  بزرگ‌شدن پستان در مردان ·  بزرگ‌شدن پستان در زنان |
|  **درگاه پزشکی** |

| * ن
* ب
* و
معاینه بالینی و شرح حال |
| --- |
| شرح حال | 
* شکایت اصلی
* تاریخ‌چه بیماری
* Systems review
* ارزیابی پرستاری
* آلرژی
	+ داروی شیمیایی
* Past medical history
* Family history
* Social history
* Psychiatric history
* Progress notes
* Mnemonics
	+ SAMPLE
	+ OPQRST
	+ SOAP
	+ COASTMAP

 |
| معاینه بالینی | 

|  |  |
| --- | --- |
| عمومی/IPPA | 
* معاینه بالینی
* شنود
* Palpation
* دَق

 |
| علائم حیاتی | 
* دمای بدن
* میزان تپش قلب
* فشار خون
* Respiratory rate

 |
| معاینه سروگردن | 
* Oral mucosa
* پرده گوش
* چشم‌ها (افتالموسکوپ, Swinging-flashlight test)
* Hearing (Weber, Rinne)

 |
| وضعیت تنفس | 
* صداهای ریوی
* رنج کبود
* چماقی شدن ناخن

 |
| قلبی‌عروقی | 
* Precordial examination
* Peripheral vascular examination
* صداهای قلبی

* سایر
	+ فشار سیاه‌رگ ژوگولار
	+ Abdominojugular test
	+ Carotid bruit
	+ Ankle-brachial pressure index

 |
| Abdominal | 

|  |  |
| --- | --- |
| گوارش | 
* Liver span
* معاینه مقعد
* علامت مورفی
* غرغر شکم

 |
| دستگاه ادراری | 
* Murphy's punch sign

 |

 |
| اندام/مفصل | 
* پشت (Straight leg raise)
* Knee (آزمون مک‌موری)
* باسن
* مچ (Tinel sign, Phalen maneuver)
* شانه (نشانه آدسون)
* GALS screen

 |
| معاینه عصبی | 
* Mental state
	+ آزمون کوتاه وضعیت ذهنی
* Cranial nerve examination
* Upper limb neurological examination

 |
| نوزادان | 
* نمره آپگار
* ارزیابی رشد بالارد

 |
| معاینه لگن | 
* Well-woman examination
* آزمایش پاپ اسمیر
* خودآزمایی پستان
* Cervical motion tenderness

 |

 |
| Assessment and plan | 
* تشخیص پزشکی
* تشخیص افتراقی

 |