**فریده فرجام** (۲۲ دی ۱۳۱۷،
تهران)، نویسنده کودکان، نمایش‌نامه‌نویس، نویسنده و شاعر بزرگسالان اهل ایران است. او نخستین زن نمایش‌نامه‌نویس ایرانی است که در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی نمایش‌نامه نوشته‌است. کتابش، *مهمان‌های ناخوانده*، اولين كتاب چاپ شده در انتشارات كانون پرورش فكري كودك و نوجوان است كه در سال 1345 در سي هزار نسخه به چاپ رسيد و در فهرست میراث ناملموس ملی ثبت شده‌است.

زندگی
-----

فریده فرجام در ۲۲ دی ۱۳۱۷ در تهران به دنیا آمد. دوران دبستان را در زادگاهش گذرانید و تحصیلات دبیرستانی را نیز در تهران و پاریس به پایان رسانید. هنگامی که به ایران بازگشت، به نوشتن داستان‌های کوتاه پرداخت و آن‌ها را بین سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۵، در مجله‌های فردوسی، خوشه، و بامشاد به چاپ رسانید.[]

فرجام در سال ۱۳۳۶ در فرانسه در رشته زبان و ادبیات فرانسه در دانشگاه مشغول به تحصیل شد و در این رشته لیسانس گرفت. هنگامی که در دانشگاه تحصیل می‌نمود، در کلاس تئاتر که استاد آن پروفسور «کوئین بی» بود، جایزه اوّل بازیگری به او اعطا شد، و نمایش‌نامه‌ای که وی نگاشته بود، یکی از چهار نمایش‌نامه‌ای بود برنده جایزه شد و به اجرا درآمد. وی نخستین کار کودکانه خود را به عنوان «*حسنی*» در سال‌هایی نوشت که در دانشگاه مشغول به تحصیل بود.[]

در سال‌های آغازین دهه ۴۰ که شورای کتاب کودک شروع به کار کرد، وی به عضویت این نهاد درآمد. او در زمره افرادی است که به فعالیت‌های سازمان‌های غیردولتی بها می‌دهد و معتقد است تعداد این سازمان‌ها و مشارکت آن‌ها در حل مسائل جامعه می‌تواند دولت را در حال مصائب آن یاری دهد. در سال ۴۲–۱۳۴۱ برای شرکت در سمینار فرهنگی کشورهای در حال توسعه به خارج از ایران سفر نمود. در دی ماه همان سال در «کتابخانه بین‌المللی مونیخ» برای کودکان، وابسته به یونسکو، دربارهٔ «مذهب و سیاست» در کتاب‌های کودکان مطالعه کرد و به همّت او در آنجا قسمت کتاب‌های ایران تأسیس شد.[]

نمایش‌نامه «*عروس*» در تلویزیون ملی ایران اجرا و دو بار پخش شد. هم‌زمان نمایش‌نامه «*خانه بی بزرگتر*» وی در تئاتر سنگلج به روی صحنه رفت. در بازگشت به ایران نمایش‌نامه «*هوای مقوّایی*» را نوشت. در سال ۱۳۴۵ نمایش‌نامه «*خانه بی بزرگتر*» را نوشت که در تئاتر شهر به روی صحنه آمد. داستان «*گل بلور و خورشید*» وی برنده جایزه بولونی در ایتالیا در سال ۱۹۶۷ و جایزه یونسکو در ژاپن شناخته شد. «*زنجیر عمو زنجیر باف*» نیز از داستان‌هایی است که فریده فرجام برای کودکان نوشته‌است. از سال ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۹ شعرهای او در «دفترهای زمانه» و «مجلّه آرش» چاپ می‌شد.[]

فریده فرجام از مؤسسان و اعضای کانون نویسندگان ایران بود. او در سال ۱۹۷۰ به دعوت گروه تئاتر «نان و عروسک»، که برای اعتراض به جنگ ویتنام نمایش‌هایی اجرا می‌کرد، به فرانسه رفت، و کمی بعد در همان سال وارد «فرهنگستان فیلم و تلویزیون آمستردام» در هلند شد. خانم فرجام در طول سال‌ها زندگی در خارج، فیلمنامه‌هایی را که نوشته بود کارگردانی کرد. نمایش‌نامه‌هایش به انگلیسی و هلندی ترجمه شدند و به روی صحنه رفتند. فیلم‌هایش در جشنواره‌ها به نمایش درآمدند.[]

خانم فرجام در آذرماه ۱۳۹۳ در بازگشت به ایران نمایش‌نامه عروس را با همکاری بازیگران حرفه‌ای سینما، تئاتر و تلویزیون به نفع یک بنیاد خیریه در باغ موزه قصر و در خانه تئاتر فرهنگسرای گلستان روخوانی کرد.[]

او در یکی از گفتگوهایش گفت:

> من به عنوان فردی که بعد از ۴۴ سال به ایران برمی‌گردم، هرگز تصور نمی‌کردم این‌چنین مورد اشتیاق مردمم باشم. حتی تصور نمی‌کردم آن‌ها من را به یاد داشته باشند، چه برسد به این‌که بخواهند به من احترام بگذارند و دوستم داشته باشند.
> 
> 

 وی در سال ۱۳۹۴ در جلسه امضای چاپ تازه‌ای از مجموعه نمایش‌نامه «*تاجماه*» که برای نخستین بار ۵۱ سال پیش منتشر شده‌است شرکت کرد.[]

وی در ۲۹بهمن ۱۳۹۷ نمایشنامه «سیندخت» را در کتابخانه ملی رونمایی کرد.[]

کتابشناسی
---------

* «*مهمان‌های ناخوانده*» (۱۳۴۵، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان)
* «*حسنی*» (۱۳۳۹، انتشارات سخن)
* «*گل بلور و خورشید*» (داستان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان)
* «*تاجماه*» (نمایش‌نامه، ۱۳۴۳، سازمان کتاب‌های جیبی)
* «*هوای مقوّایی*» (نمایش‌نامه، ۱۳۴۳، سازمان کتاب‌های جیبی)
* «*عروس*» (نمایش‌نامه، ۱۳۴۳، سازمان کتاب‌های جیبی)
* «*خانه بی بزرگتر*» (نمایش‌نامه، ۱۳۴۵)
* «*عمو نو روز*» (کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان)
* «*دفترهای زمانه*»

منابع
-----

1. ↑  فرج بال‌افکن (۶ تیر ۱۴۰۲). «به یاد فخری خوروش؛ «شاید چلوکباب هم خوردیم»». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۳.

* «فریده فرجام، نخستین زن نمایش‌نامه نویس ایرانی، پنجاه و یک سال بعد». بی‌بی‌سی فارسی.
* «فریده فرجام: از مرگ تاجماه تا زندگی گالیله». بی‌بی‌سی فارسی.
* «ایسنا - ۷۵ سالگی فریده فرجام». ایسنا.
* «[[مهمان‌های ناخوانده]] دوباره خوانده شد». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۵. تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)
* «فرجام، فریده - ایرانک». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۵.

| * ن
* ب
* و
بیژن مفید |
| --- |
| نمایشنامه‌ها | 
* *شهر قصه*
* *شاپرک خانوم*
* *ترب*
* *کوتی و موتی*

 |
| اقتباس‌های سینمایی | 
* *شهر قصه*

 |
| دیگر | 
* سینما شهر قصه
* فریده فرجام
* جمیله ندایی

 |

| * ن
* ب
* و
کانون نویسندگان ایران |
| --- |
| اعضایسرشناس | 

|  |  |
| --- | --- |
| هیئتِمؤسِّـس | 
1. سیمین دانشور
2. مریم جزایری
3. فریده فرجام
4. غزاله علیزاده
5. داریوش آشوری
6. جلال آل‌احمد
7. شمس آل‌احمد
8. هوشنگ ابتهاج
9. نادر ابراهیمی
10. احمدرضا احمدی
11. بهرام اردبیلی
12. احمد اشرف
13. محمود اعتمادزاده
14. بیژن الهی
15. عبدالله انوار
16. رضا براهنی
17. بهرام بیضایی
18. عباس پهلوان
19. فریدون تنکابنی
20. حشمت جزنی
21. علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی
22. غفار حسینی
23. علی‌اصغر خبره‌زاده
24. منوچهر خسروشاهی
25. اسماعیل خویی
26. اکبر رادی
27. نصرت رحمانی
28. یدالله رؤیایی
29. محمدرضا زمانی
30. محمد زهری
31. غلامحسین ساعدی
32. محمدعلی سپانلو
33. رضا سیدحسینی
34. اسماعیل شاهرودی
35. منوچهر شیبانی
36. منوچهر صفا
37. سیروس طاهباز
38. اسلام کاظمیه
39. سیاوش کسرایی
40. علی‌اکبر کسمایی
41. جعفر کوش‌آبادی
42. محمود مشرف آزاد تهرانی
43. سیروس مشفقی
44. حمید مصدق
45. فریدون معزی مقدم
46. کیومرث منشی‌زاده
47. نادر نادرپور
48. اسماعیل نوری‌علا
49. هوشنگ وزیری

 |
| دیگر | 
* مصطفی رحیمی
* مهدی اخوان ثالث
* باقر مؤمنی
* ناصر پاکدامن
* علی‌اشرف درویشیان
* نعمت میرزازاده
* فریبرز رئیس‌دانا
* ناصر زرافشان
* علی‌اکبر معصوم‌بیگی
* هوشنگ گلشیری
* باقر پرهام
* سید علی صالحی
* جاهد جهانشاهی
* فرج سرکوهی
* حسین سناپور
* احمد شاملو
* احمد حیدربیگی
* منصور کوشان
* احمد کریمی حکاک
* منیژه نجم عراقی
* روشنک داریوش
* امین‌الله رضایی
* محمد مختاری
* سعید سلطان‌پور
* محمدجعفر پوینده
* سیمین بهبهانی
* احمد میرعلائی
* منوچهر هزارخانی
* محسن یلفانی
* پرتو نوری‌علا
* کیوان باژن
* رضا خندان مهابادی
* بکتاش آبتین

 |
| بیرون‌رفتگان | 
* هوشنگ ابتهاج
* محمود اعتمادزاده
* بهرام بیضایی
* فریدون تنکابنی
* سیاوش کسرایی
* علی موسوی گرمارودی
* فریدون آدمیت

 |

 | آرم کانون نویسندگان ایرانآرم کانون نویسندگان ایران |
| مرتبط | 
* شب‌های شعر گوته
	+ «در موقعیت تئاتر و سینما»
	+ «سانسور و عوارض ناشی از آن»
	+ «فرهنگ و دیوان»
	+ *ده شب*
* «بیانیه ۱۳۴ نویسنده»
* ماجرای اتوبوس ارمنستان
* *دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند*
* قتل‌های زنجیره‌ای ایران
* *هویت*
* شورای نویسندگان و هنرمندان ایران
* کانون نویسندگان ایران (در تبعید)
* انجمن قلم ایران در تبعید

 |
| رده |