**ویتنام** با نام رسمی **جمهوری سوسیالیستی ویتنام** (به ویتنامی: Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam)
 یک کشور در آسیای جنوب شرقی است. ویتنام با مساحت حدود ۳۱۱٬۶۹۹ کیلومتر مربع، در بخش شرقی سرزمین اصلی جنوب شرق آسیا قرار دارد. ویتنام با جمعیتی بالغ بر ۹۷ میلیون نفر  ۱۵مین کشور پرجمعیت جهان به‌شمار می‌رود. 

ویتنام از شمال با چین، از غرب با لائوس و کامبوج همسایه است و از طریق خلیج تایلند با تایلند، فیلیپین و اندونزی، و از طریق دریای جنوبی چین با مالزی، مرز آبی دارد. پایتخت ویتنام هانوی است و بزرگ‌ترین شهر آن هوشی‌مین (سایگون سابق) می‌باشد.

سرزمین ویتنام از اوایل دوران پارینه سنگی مسکونی بوده‌است. نخستین دولت شناخته شده ویتنامی در حدود هزاره نخست پیش از میلاد بر دلتای رود قرمز، شمال ویتنام امروزی، قرار داشت. امپراتوری هان در سال ۱۱۱ پیش از میلاد سرزمین‌های ویتنام را ضمیمه خاک خود کرد. در نتیحه ویتنام از سال ۱۱۱ پیش از میلاد تا ۹۳۹ پس از میلاد، سال تأسیس نخستین امپراتوری مستقل ویتنامی، تحت تسلط چین قرار گرفت. 

امپراتوری‌های ویتنامی بعدی تا حد زیادی از فرهنگ چینی، به‌خصوص بودیسم و آیین کنفوسیوس، تأثیر گرفتند و آن را در جنوب، تا انتهای دلتای رود مکونگ، گسترش دادند. آخرین سلسله سلطتنتی ویتنام، سلسله نگوین، در سال ۱۸۸۷ توسط فرانسوی‌ها از بین رفت و ویتنام از این سال تحت استعمار فرانسوی‌ها قرار گرفت. پس از انقلاب آگوست، دولت ملی ویت مین، به رهبری کمونیستی به نام هو شی مین، در سال ۱۹۴۵ از فرانسه اعلام استقلال کرد.

ویتنام در قرن بیستم جنگ‌های طولانی زیادی را پشت سر گذاشت. پس از پایان جنگ جهانی دوم، فرانسه تلاش کرد تا در جنگ اول هندوچین قدرت استعماری خود را در ویتنام بازپس بگیرد. اما در سال ۱۹۵۴ از ویتنامی‌ها شکست خورد. اندکی پس از این جنگ، جنگ ویتنام آغاز شد. طی این جنگ سرزمین ویتنام به دو بخش تقسیم شد: ویتنام شمالی که یک حکومت کمونیست داشت و از حمایت چین و اتحاد جماهیر شوروی برخوردار بود، ویتنام جنوبی که حکومتی ضدکمونیست داشت و از حمایت ایالات متحده آمریکا برخوردار بود. 

جنگ ویتنام در سال ۱۹۷۵، با سقوط سایگون توسط کمونیست‌های ویتنامی تمام شد و ویتنام در سال ۱۹۷۶ تحت یک حکومت متمرکز سوسیالیست، تحت رهبری حزب کمونیست ویتنام، متحد شد. اما اقتصاد دستوری ناکارآمد، تحریم‌های آمریکا و جامعه جهانی و جنگ با کامبوج و چین، باعث فلج شدن و رکود اقتصادی ویتنام شد. در سال ۱۹۸۶، حزب کمونیست ویتنام اصلاحات اقتصادی و سیاسی خود را آغاز کرد و در پی آن اقتصاد ویتنام به یک اقتصاد بازار محور تبدیل شد.

این اصلاحات باعث تسهیل ادغام ویتنام به جامعه جهانی شد. ویتنام اکنون یک کشور در حال توسعه با اقتصادی متوسط و درآمدی پایین و یکی از سریع‌ترین اقتصادهای در حال رشد قرن بیست و یکم است. 

ویتنام از اعضای نهادهای بین‌المللی و بین دولتی مانند سازمان ملل متحد، انجمن ملل آسیای جنوب شرقی، سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک، توافق شراکت جامع و پیشروی ترنس-پاسیفیک، جنبش عدم تعهد، سازمان بین‌المللی فرانکفونی و سازمان تجارت جهانی می‌باشد. همچنین ویتنام دو بار در شورای امنیت سازمان ملل متحد عضویت داشته‌است. امروزه فساد و مسئله حقوق بشر از دغدغه‌های مهم ویتنام است.

ریشه‌شناسی نام
--------------

نام *Việt Nam* (Vietnamese pronunciation:&nbsp;[viə̀t na:m]، (چو هان) chữ Hán) گونه ای از نام *Nanyue* (南越) است، و می‌توان سابقه آن را در سلسله تریو، قرن دوم قبل از میلاد، ردیابی کرد. اصطلاح "Việt" (یوئه) (زبان‌های چینی: 越; پین‌یین: *Yuè*; Cantonese Yale: *Yuht*; وید جایلز: *Yüeh4*; ویتنامی: *Việt*) در چینی میانه برای اولین بار در نگارش واژه‌نگاشت "戉" (به معنای تبر)، در کتیبه‌های استخوانی و برنزی اواخر سلسله شانگ (حدود ۱۲۰۰ قبل از میلاد)، به کار رفته‌است.

این واژه در آن زمان به قوم یا رئیسی در شمال غربی چین اشاره داشت. در اوایل قرن هشتم قبل از میلاد، قبیله ای در یانگ‌تسه میانی، که یانگیو نامیده می‌شدند، و بعداً برای مردمان جنوبی تر استفاده شد. بین قرن‌های هفتم و چهارم قبل از میلاد، یوئه/ویت به ایالت یو در حوضه پایینی یانگ تسه و مردم آن اشاره داشت. از قرن سوم پیش از میلاد، این اصطلاح برای جمعیت‌های غیر چینی جنوب و جنوب غربی چین و شمال ویتنام، باگروه‌های قومی خاص به نام‌های *مین یوئه*، *او یوئه*، *لو یوئه* (Vietnamese: Lạc Việt) و غیره که مجموعاً بایوئه (Bách Việt, زبان‌های چینی: 百越; پین‌یین: *Bǎiyuè*; Cantonese Yale: *Baak Yuet*; ویتنامی: *Bách Việt*; "Hundred Yue/Viet";) نامیده می‌شدند، استفاده می‌شد.

اصطلاح *بایوئه/باش ویت* برای اولین بار در کتاب *لوشی چانشیو*، که در حدود ۲۳۹ قبل از میلاد گردآوری شده‌است، ظاهر شد. در قرون هفدهم و هجدهم میلادی، ویتنامی‌های تحصیل کرده ظاهراً خود را *نگویی ویت* (مردم ویت) یا *نگویی نام* (مردم جنوبی) می‌نامیدند.

لغت *Việt Nam* (الگو:Vi-nom) برای اولین بار در شعر فقهی *سام ترانگ‌ترین*، شاعر قرن شانزدهم، ثبت شده‌است. این نام همچنین بر روی ۱۲ سنگ یادبود حکاکی شده در قرن‌های ۱۶ و ۱۷ یافت شده‌است، از جمله یکی در بتکده بائو لام در هایفونگ که قدمت آن به سال ۱۵۵۸ برمی گردد.

در سال ۱۸۰۲، *نگوین پوچ آن* (که بعداً امپراتور *گیگ لونگ* شد) سلسله نگوین را تأسیس کرد. در دومین سال حکومت خود، از امپراتور جیاگینگ درخواست کرد تا پس از به دست گرفتن قدرت در آنام، لقب «پادشاه نام ویت / نانوئه» (南越 به چینی) را به او اعطا کند. امپراتور نپذیرفت زیرا این لقب مربوط به قلمروی ژیائو توئو، شامل مناطق گوانگشی و گوانگ‌دونگ در جنوب چین، بود؛ بنابراین، امپراتور چینگ تصمیم گرفت به جای نانوئه این منطقه را «ویت نام» بنامد.

میان سال‌های ۱۸۰۴ و ۱۸۱۳ نام ویتنام به‌طور رسمی توسط امپراتور گیا لونگ مورد استفاده قرار گرفت. این نام در اوایل قرن بیستم در کتاب *تاریخ از دست دادن ویتنام* اثر *فان بوی چائو* و بعد توسط حزب ملی‌گرای ویتنام (VNQDĐ) احیا شد. این کشور به‌طور معمول تا سال ۱۹۴۵، زمانی که دولت امپراتوری ویتنام در هوئه نام **Việt Nam** را رسماً پذیرفت، آنام نامیده می‌شد.

تاریخ
-----

بائو دای، آخرین امپراتور ویتنامجنگ ویتنامهوشی مین، اولین رئیس‌جمهور ویتناممقالهٔ اصلی: تاریخ ویتنام
در ۱۸۰۲، «نگوین آن» تونکن (شمال کشور)، آنام (مرکز) و کوشن‌شین (جنوب) را متحد و خود را امپراتور ویتنام ساخت. از دهه ۱۸۶۰ فرانسویان در این منطقه مداخله کردند، در ۱۸۸۳ سرزمینی تحت‌الحمایه در ویتنام به وجود آوردند و در ۱۸۸۷ اتحاد هندوچین را - شامل کامبوج و لائوس - تشکیل دادند. در دهه ۱۹۳۰ شورش‌های ضد استعماری آغازگر دوره‌ای از جنگ و اشغال بود که به مدت ۴۰ سال طول کشید. در ۱۹۴۰ ژاپن، ویتنام را اشغال و سرانجام حکومت دست‌نشانده‌ای تحت امپراتوری بائودای برپا کرد. 

در ۱۹۴۱هوشی مین، رهبر کمونیست، ویت مین را به صورت ارتش ملی‌گرای چریکی برای جنگ با ژاپنی‌ها بنیاد نهاد. در ماه‌های آخر جنگ، ویت‌مین از آمریکا کمک دریافت کرد. پس از تسلیم ژاپن، جمهوری دمکراتیک ویتنام با ریاست هوشی‌مین در هانوی تأسیس شد. فرانسه تا ۱۹۴۶ سلطه خود را بازنیافت، و در ابتدا جمهوری دموکراتیک ویتنام را به عنوان یک «کشور آزاد» داخل هندوچین فرانسه به رسمیت شناخت. پس از برخورد میان حکومت هانوی و فرانسویان، هوشی‌مین هانوی را ترک و جنگ چریکی را با استعمارگران و بائودای، امپراتور به تخت بازگشته، آغاز کرد. ویت‌مین به تدریج تمام تونکن را به دست آورد و در ۱۹۵۴ فرانسویان را در دین‌بین‌فو، پس از ۵۵ روز محاصره، وادار به تسلیم کرد. 

قرارداد صلح ژنو (ژوئیه ۱۹۵۴) ویتنام را به منطقه کمونیست در شمال و منطقه حکومت بائودای در جنوب تقسیم کرد. انتخابات در سراسر کشور برای ۱۹۵۶ زمان‌بندی شده بود، ولی شمال از شرکت امتناع کرد. در ۱۹۵۵ بائودین خلع شد و نگودین‌دیم در ویتنام جنوبی اعلام جمهوری کرد. رژیم سرکوبگر دیم موجب تشویق فعالیت چریک‌های کمونیست در جنوب شد و در ۱۹۶۰ [نیروی چریکی] ویت کنگ (کمونیست) با هدف سرنگون کردن دولت طرفدار غرب در ویتنام جنوبی تشکیل گردید. در ۱۹۶۱ جان فیتزجرالد کندی، رئیس‌جمهور آمریکا، مستشاران نظامی آمریکایی را برای کمک به ویتنام جنوبی اعزام کرد. 

در ۱۹۶۴ گروه «مستشاران» به ارتشی از سربازان کادر آمریکا بسط یافته بود. پس از حمله‌ای که ویتنام شمالی به ناوهای نیروی دریایی آمریکا کرد (۱۹۶۴)، آمریکا بمباران هوایی شمال را به‌طور منظم آغاز کرد. در پایان ۱۹۶۴ قریب به ۲۰۰٬۰۰۰ نفر از نیروهای رزمی آمریکا در ویتنام درگیر عملیات بودند. 

در برابر حمله موسوم به تت، کمونیستها در ۱۹۶۸ مقاومت شدند و ضعف ویتنام جنوبی آشکار گردید. مخالفت با جنگ در آمریکا افزایش یافت. در ۱۹۶۹ مذاکرات صلح آغاز شد ولی در ۱۹۷۰ نیروهای آمریکایی ضد ویت‌کنگ در لائوس و کامبوج فعال بودند. این جنگ طبق موافقات صلح پاریس (۱۹۷۳) رسماً به پایان رسید، ولی پس از عقب‌نشینی سربازان آمریکایی ادامه یافت. از زمان تسخیر جنوب (۱۹۷۵) از طرف کمونیستها و اتحاد مجدد ویتنام بازسازی کشور را جنگ مرزی با چین (۱۹۷۹) و اشغال کامبوج (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) به دست نیروهای ویتنامی به تأخیر انداخته‌است. 

فقدان کمک و سرمایه‌گذاری غربی مانع توسعه اقتصادی بوده، و این وضع، در ترکیب با سرکوب سیاسی، منجر به فرار شمار کثیری پناه‌جو («قایق‌سوار»)از کشور شده‌است. از ۱۹۸۹ کوشش برای جذب سرمایه غربی موجب اتخاذ سیاست‌های عملی‌گرایانه‌تری شده‌است.

جغرافیا
-------

مقالهٔ اصلی: جغرافیای ویتنام
تصویر ماهواره‌ای ویتنام
جمهوری سوسیالیستی ویتنام با مساحت ۳۳۰٬۳۶۳ کیلومتر مربع در قسمت شرقی شبه جزیره هند و چین در منطقه جنوب شرقی آسیا واقع شده‌است. ویتنام از شمال با جمهوری خلق چین همسایه بوده و از شرق به خلیج Tonkin و دریای چین جنوبی محدود است. این کشور از غرب با کشور لائوس و در قسمت جنوب غرب با کشور کامبوج مرز مشترک دارد. ویتنام از جنوب نیز به دریای چین جنوبی محدود است. ویتنام باریکه طویلی به طول یک هزار مایل است که از کرانه دلتای رود مکونگ در جنوب تا مرز چین در شمال بطول ۱۶۵۰ کیلومتر امتداد دارد. طول سواحل این کشور ۳۴۴۴ کیلومتر است.

به‌طور کلی ویتنام از سه منطقه شمالی، منطقه مرتفع مرکزی و دلتای رودمکونگ تشکیل شده‌است. از نظر جغرافیای طبیعی این کشور باریکه طویلی بطول یک هزار مایل از دلتای رود مکونگ در جنوب تا دلتای رود سرخ در شمال امتداد دارد. دو رودخانه اصلی کشور، رود مکونگ و رود سرخ است. رود مکونگ بطول ۴ هزار کیلومتر و دلتای آن در جنوب به عنوان بزرگ‌ترین رود جنوب شرق آسیا و هفتمین رود قاره آسیا است که از کشورهای چین، تایلند و لائوس و کامبوج گذشته و به ویتنام وارد می‌شود. رود سرخ و دلتای آن در شمال محل اصلی تشکیل مدنیت در این کشور بوده‌است.

تقسیمات کشوری
-------------

### هانویی

هانویی به عنوان مرکز سیاسی و فرهنگی کشور در منطقه شمالی ویتنام قرار دارد. این شهر جزء هیچ‌یک از استان‌های کشور به حساب نیامده و دارای شهرداری مستقل است. شهرهای هوشی‌مین و هایفونگ نیز وضعیت مشابهی دارند.

### هوشی مین

هوشی‌مین یا بندر سابق سایگون مرکز حکومت ویتنام جنوبی بوده‌است که پس از خروج نیروهای آمریکایی از این کشور بنام رهبر فقید این کشور نام‌گذاری شده‌است. شهر هوشی مین در حال حاضر بزرگ‌ترین شهر کشور و قطب اصلی اقتصاد ویتنام محسوب می‌گردد. این شهر بیش از ۳۸ درصد از تولید ناخالص داخلی ویتنام را بخود اختصاص داده‌است.

### بندر هایفونگ

بندر هایفونگ یکی دیگر از مناطق استراتژیک و مهم در منطقه شمال ویتنام بشمار می‌آید. این شهر در زمان جنگ‌های استقلال طلبانه و آزادی‌خواهانه ویتنام راه اصلی مواصلاتی نیروهای شمالی کشور بوده‌است. در حال حاضر این بندر با سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته یکی از قطب‌های اقتصادی ویتنام است.

### هویه

هویه واقع در جنوبی‌ترین قسمت منطقه شمالی ویتنام و یکی از قطب‌های گردشگری فرهنگی ویتنام بشمار می‌آید.

### دانانگ

دانانگ یکی از مهم‌ترین مراکز جمعیتی و بندر در مرکز کشور ویتنام و در حال حاضر سومین شهر پر جمعیت ویتنام است.

آب و هوا
--------

ویتنام دارای آب و هوای موسمی استوایی است. منطقه شمالی بواسطه مجاورت با چین هوایی کاملاً استوایی ندارد ولیکن قسمت جنوبی این کشور دارای آب و هوایی استوایی است. متوسط دما در هانوی ۲۳ درجه و در هوشی مین ۲۶ درجه سانتی گراد است.

حکومت و سیاست
-------------

مقالهٔ اصلی: سیاست ویتنام
ویتنام یک جمهوری سوسیالیستی متمرکز مارکسیست–لنینیستی تک‌حزبی، و یکی از دو دولت کمونیستی (در کنار لائوس) در جنوب شرق آسیا است. گرچه ویتنام رسماً به سوسیالیسم به عنوان کیش تعریف کننده اش متعهد مانده، سیاست‌های اقتصادیش به‌طور فزاینده ایسرمایه‌دارانه شده،  و *اکونومیست* مشخصه رهبری آن را «کمونیست‌های به نحو پرشوری سرمایه‌دار» خوانده‌است.

بر اساس قانون اساسی، حزب کمونیست ویتنام (CPV) نقش خود را در همه شاخه‌های سیاست و جامعه اعمال می‌کند. رئیس‌جمهور رئیس کشور منتخب و فرمانده کل قوا ی مسلح است، و به عنوان رئیس شورای عالی دفاع و امنیت فعالیت می‌کند، و دارای دومین مقام عالی‌رتبه و نیز ایفاگر نقش‌های اجرایی و انتصابات دولتی و تعیین خط مشی است.

### سیاست خارجی

Trần Đại Quang and Vladimir Putinرئیس‌جمهور تران دای کوانگ به همراه رئیس‌جمهور ولادیمیر پوتین در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۶.Secretary Tillerson at the Presidential Palaceوزیر امور خارجه آمریکا رکس تیلرسون رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ را در مراسم امضای توافق تجاری با رئیس‌جمهور ویتنام در
 ۱۲ نوامبر ۲۰۱۷ همراهی می‌کند.
سیاست خارجی کنونی ویتنام متشکل از پیاده‌سازی خط مشی استقلال، خوداتکایی، صلح، همکاری و توسعه و نیز بازبودن، تنوع بخشی و چندجانبه‌گرایی با روابط بین‌الملل است. این کشور خود را دوست و شریک همه کشورها در جامعه بین‌المللی، فارغ از پیوستگی سیاسی آنها، از طریق شرکت کردن در پروژه‌های توسعه همکاری منطقه ای و بین‌المللی اعلام کرده‌است. از دهه ۱۹۹۰، ویتنام گامهای کلیدی متعددی برای بازگردانی پیوندهای دیپلماتیک با جهان غرب سرمایه دارانه برداشته است. این کشور از قبل با کشورهای غربی کمونیستی در دهه‌های پیشتر روابط داشت.

روابط با ایالات متحده با ارتقای سطح دفاتر *نمایندگی* دو کشور به جایگاه سفارت در سال ۱۹۹۵ شروع به ارتقا کرد. با رشد پیوندهای دیپلماتیک بین دو حکومت، ایالات متحده یک کنسولگری در هو شی مین سیتی و ویتنام کنسولگری خود در سان فرانسیسکو را افتتاح کردند. روابط کامل دیپلماتیک با نیوزیلند، نیز که سفارت خود را در ۱۹۹۵ در هانوی افتتاح کرد برقرار شد؛  ویتنام در سال ۲۰۰۳ سفارت خود را در ولینگتون افتتاح کرد. پاکستان نیز در اکتبر ۲۰۰۰ سفارت خود را در هانوی بازگشایی کرد و ویتنام سفارت خود را در اسلام‌آباد در دسامبر ۲۰۰۵ و دفتر تجاری خود در کراچی را در نوامبر ۲۰۰۵ افتتاح کرد.

در مه ۲۰۱۶, رئیس‌جمهور آمریکا باراک اوباما روابط با ویتنام را پس از اعلام رفع تحریم سلاح به ویتنام بیش از پیش عادی کرد.. امروزه ویتنام با وجود تاریخ گذشته شان، یکی از متحدین بالقوه آمریکا، مخصوصاً در زمینه ژئوپولیتیک مناقشات ارضی در دریای جنوبی چین در برابر توسعه طلبی چین تلقی می‌شود.

### حقوق بشر و مسائل اجتماعی‌سیاسی

بر اساس قانون اساسی، حزب کمونیست ویتنام تنها حزب مجاز به حکمرانی است، فعالیت همه دیگر احزاب غیرقانونی است. دیگر مسایل حقوق بشری معطوف آزادی انجمن، آزادی بیان، آزادی ادیان، و آزادی رسانه اند. در سال 2009, له کونگ دین وکیل ویتنامی دستگیر و به جرم براندازی محکوم شد؛ تعداد زیادی از مرتبطین با او نیز دستگیر شدند. عفو بین‌الملل او و مرتبطین زندانی او را زندانی عقیدتی خواند. ویتنام همچنین دچار قاچاق انسان و مسایل مرتبط بوده‌است.
درسال ۲۰۱۲ میلادی ویتنام در سفری که رئیس جمهور چین به این کشور داشت، به اشتباه از پرچم ۶ ستاره برای چین (۱ ستاره بزرگ و ۵ کوچک) استفاده کرده بود.

اقتصاد
------

لندمارک ۸۱ ساخت شرکت وین‌گروپبوئینگ ۷۷۷ ساخت شرکت ویتنام ایرلاینزناحیه بازرگانی مرکزی شهر چی‌مین بزرگ‌ترین شهر ویتنام
فعالیت های ویت‌تل شرکت مخابرات ویتنامی در خارج از کشور
بوئینگ ۷۸۷ دریم‌لاینر شرکت بامبو ایرویز
هواپیمای ای‌تی‌آر ۷۲ از شرکت ویتنام ایر سرویسز کمپانی
کشور ویتنام از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۵ گرفتار جنگی خانمان‌سوز شد که بخش قابل‌توجهی از مردم را درگیر قحطی و فقر کرد. تلاش‌های ویتنام قبل از دهه ۹۰، نتوانست موتور اقتصاد این کشور جنگ‌زده را روشن کند، اما در سه دهه اخیر ویتنام با درس گرفتن از اشتباهات گذشته خود، اصلاحات اقتصادی را در دستورکار قرار داد. «آزادسازی اقتصادی»، «عقد توافق‌نامه‌های تجاری با دیگر کشورهای منطقه»، «ثبات اقتصاد کلان» و «اصلاح سیاست‌های پولی و مالی» اقتصاد این کشور را متحول ساخت. 

براساس آمارهای بانک جهانی، صادرات ویتنام در سه دهه اخیر ۱۰۰برابر شده‌است. نکته جالب فتح بازار آمریکاست؛ اگرچه این کشور بزرگ‌ترین آسیب‌های جنگی را از آمریکا دید، اما در حال حاضر صادرات این کشور به آمریکا به ۶۱ میلیارد دلار رسیده‌است. طی این مدت همچنین متوسط درآمد ویتنامی‌ها حدود ۳۰ برابر شده‌است. براساس آمارها، جمعیت زیر خط فقر نیز از ۶۰ درصد جمعیت به کمتر از ۵ درصد رسیده‌است که این امر نشان می‌دهد این کشور در مسیر توسعه اقتصادی قرار دارد.

واحد پول این کشور دونگ نام دارد. هر دونگ ویتنام معادل ۰٫۰۰۰۰۴ دلار آمریکا و هر دلار آمریکا معادل ۲۳٬۰۷۰ دونگ می‌باشد. (آوریل ۲۰۲۲).

ویتنام، کشوری است که نامش بیشتر تداعی‌کننده جنگ با آمریکا است. بررسی آمارهای دو دهه اخیر نشان می‌دهد که ویتنام در جبهه اقتصادی، درحال رقم زدن یک پیروزی است. در یک دهه اخیر، ویتنام از کشورهای جنوب شرقی آسیا، بین کشورهای دنیا یکی از بیشترین رشدهای اقتصادی سالانه را داشته‌است. 

اگر چه اقتصاد این کشور راه زیادی تا رسیدن به اقتصاد کشورهای همجوار خود یعنی سنگاپور و تایوان دارد ولی رشد اقتصادی در یک دهه اخیر و پتانسیل‌های بالقوه اقتصادی در این کشور نوید توسعه اقتصادی در سال‌های آینده را نیز می‌دهد. رویکرد جدید سیاست‌گذاران از اواخر دهه ۸۰ میلادی نقش مؤثری در رشد اقتصادی در سال‌های بعد از آن داشته‌است. در این تغییر رویکرد، سیاست‌گذار از یک اقتصاد مبتنی بر برنامه‌ریزی مرکزی به بازار آزاد تمایل پیدا کرده و تجارت آزاد در دستورکار قرار گرفته‌است. در نتیجه این تغییر سیاستی با وجود افزایش جمعیت به اندازه ۲۵ درصد از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۱۹ درآمد سرانه از ۹۵ دلار به ۲۷۱۵ دلار رسیده‌است و در همین مدت خط‌فقر نیز از ۶۰ درصد به کمتر از ۵ درصد رسیده‌است. 

نکته جالب توجه اینکه ویتنام از معدود کشورهای منطقه جنوب غربی آسیا محسوب می‌شود که در سال ۲۰۲۰ گرفتار رکود نشد. براساس آخرین آمار در سال ۲۰۱۹ این کشور بیش از ۶۰ میلیارد دلار به آمریکا صادر کرده‌است، همچنین میزان واردات این کشور از آمریکا در سال ۲۰۱۹ به میزان ۳/ ۱۴ میلیارد دلار بوده‌است.
سیاست‌های کمونیستی در پساجنگ ویتنام از سال‌های ۱۹۵۵ تا سال ۱۹۷۵ درگیر جنگ فرسایشی میان نیروهای کمونیستی و ضدکمونیستی بود. بعد از اتمام جنگ در سال ۱۹۷۵ و اتحاد دو ویتنام شمالی و جنوبی، دولت این کشور به دست سیاست‌مداران کمونیست افتاد و در نتیجه این رویداد یک اقتصاد دستوری و برنامه‌ریزی شده به کشور تحمیل شد. 

برنامه‌های پنج‌ساله اقتصادی با رویکرد کمونیستی، سیاست تثبیت دستوری قیمت‌ها و اتکا به کشاورزی اشتراکی در سال‌های بعد از جنگ باعث شد کشور در حوزه اقتصاد پیشرفت چشمگیری نداشته باشد. تجارت محدود با کشورهای کمونیستی تأثیر مطلوبی بر اقتصاد نداشت و علاوه بر اینها فروپاشی شوروی و تغییر سیاست‌های اقتصادی چین، نگاه جهانی به اقتصاد را نیز تغییر داد. نتیجه سیاست‌های کمونیستی بعد از جنگ حتی به خود سیاست‌گذاران ثابت کرد که نمی‌توانند با این سیاست‌ها توفیق چندانی در بهبود شرایط اقتصادی کشور داشته باشند. در مجموع در سال‌های بعد از جنگ، اقتصاد و زیرساخت‌های کشور به‌طور کامل نابود شده بود و سیاست‌های اقتصادی بعد از جنگ نیز کمکی به حل مشکلات اقتصادی در کشور نکرد.
شروع اصلاحات اقتصادی از سال ۱۹۸۶ دولت سیاست جدیدی را تحت عنوان تغییر جدید «Doi Moi» به اجرا گذاشت. 

دانگ ویتنام دومین پول رایج بی‌ارزش جهان پس از ریال ایران.
تمرکز این سیاست‌گذاری جدید بر روی لغو اقتصاد دستوری و حرکت به سمت اقتصاد بازار آزاد بود. همچنین طی این شیفت سیاستی، اقتصاد بسته کشور برای تجارت آزاد با کشورهای دیگر منطقه و جهان باز شد. توجه برنامه جدید بیشتر بر روی مسائل کشاورزی بود که حدود ۷۰ درصد از نیروی کار را به خود اختصاص می‌داد و براساس این برنامه، بخش کشاورزی از مدیریت اشتراکی درآن سال‌ها به کشاورزی مبتنی بر سود شخصی شیفت کرد، به این معنی که کشاورزان می‌توانستند تولیدات خود را قیمت‌گذاری کرده تا سود خود را در این زمینه بیشینه کنند. در نتیجه این تغییر در سیاست‌گذاری در بخش کشاورزی، تولیدات این گروه از کالاها در ویتنام با افزایش قابل ملاحظه‌ای روبه‌رو شد. این اصلاحات، تنها در بخش کشاورزی نماند و در ادامه سیاست‌گذاران به سراغ اصلاحات ساختاری در اقتصاد کلان نیز رفتند. ابتدا ارزش پول رایج ویتنام (dong) را نسبت به دلار کاهش دادند و به تدریج سیاست‌گذاران به‌دنبال اصلاحات پولی و مالی دیگر هم رفتند. در همین راستا دولت به‌طور جدی حل معضل کسری بودجه را دستور کار خود قرار داد. البته دولت پا را از این هم فراتر گذاشت و از دهه ۹۰ میلادی، خصوصی‌سازی صنایع دولتی توسط تکنوکرات‌های ویتنامی آغاز شد که در نتیجه آن، ۱۲ هزار شرکت دولتی در سال ۱۹۸۹ به کمتر از ۶۰۰ شرکت در سال ۲۰۱۶ رسید. البته دولت قبل از خصوصی‌سازی در اقتصاد به آزادسازی اقتصاد روی آورده بود و تا حد امکان فضا را برای رونق کسب‌وکارهای خصوصی آماده کرده بود؛ به‌همین دلیل خصوصی‌سازی در این کشور توانست موفقیت قابل قبولی پیدا کند.

میوه اصلاحات برای اقتصاد ویتنام برنامه تغییر جدید «Doi Moi» تأثیری پایدار بر اقتصاد ویتنام داشت و باعث شد ویتنام از کشوری فقیر در سال‌های بعد از جنگ به کشوری با درآمد متوسط بدل شود. در میانه این اصلاحات در ویتنام، چین نیز به مرور زمان درحال از دست دادن مزیت رقابتی خود بود و در همین حال نگاه آمریکا به چین نیز داشت رنگ و بوی امنیتی به خود می‌گرفت که این امر ریسک سیاسی مهمی برای سرمایه‌گذاری خارجی در این کشور محسوب می‌شد. در همین زمینه ویتنام جایگزین خوبی برای سرمایه‌گذاران کشورهای غربی بود و اصلاحات سیاستی در این کشور به سرمایه‌گذاران این اطمینان را داد که حداقل ریسک سیاسی به اقتصاد ویتنام ضربه نخواهد زد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۹ میزان تولید ناخالص داخلی این کشور به میزان ۲۶۱ میلیارد دلار بوده‌است. این رقم در سال ۲۰۰۰ حدود ۳۰ میلیارد دلار بوده‌است، یعنی در دو دهه اخیر یک مسیر صعودی با شیب زیاد را طی کرده‌است. در بین سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۱۸ تولید ناخالص داخلی سرانه (به قیمت‌های ثابت سال ۲۰۱۰) ۷/ ۲ برابر شد. در سال ۲۰۱۹ رقم تولید ناخالص داخلی سرانه از مرز ۲ هزار و ۷۰۰ دلار نیز فراتر رفت.

همچنین در همین مدت ۴۵ میلیون نفر از خط فقر مطلق رهایی جسته‌اند و درحال‌حاضر صرفاً ۵ درصد از جمعیت، توسط دولت فقیر محسوب می‌شوند که براساس برآوردهای بانک جهانی اکثر این فقیران (حدود ۸۶ درصد از آنها) از اقلیت‌های نژادی هستند. در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ اقتصاد ویتنام رشد بیش از هفت درصدی داشته که بین کشورهای آن منطقه و جهان از سریع‌ترین رشدهای اقتصادی به‌حساب می‌آید. نکته جالب توجه اینکه ویتنام از معدود کشورهای منطقه جنوب شرقی آسیا بود که در سال ۲۰۲۰ گرفتار رکود نشد و توانست رشد اقتصادی را حتی در میانه این پاندمی نیز تجربه کند. علاوه بر سیاست‌های آزادسازی اقتصاد و خصوصی‌سازی، تجارت آزاد با کشورهای منطقه و جهان نیز تأثیر بسزایی در رشد اقتصادی ویتنام در سه دهه اخیر داشته‌است از سال ۲۰۰۷ ویتنام به سازمان تجارت جهانی «WTO» پیوسته و از آن سال تا به امروز ده‌ها موافقت‌نامه تجاری را با دیگر کشورها امضا کرده‌است. مهم‌ترین شریک تجاری ویتنام کشورهای جنوب غربی آسیا محسوب می‌شوند و ویتنام در دو دهه اخیر فواید بسیاری را از تجارت جهانی با این کشورها به‌دست آورده‌است. 

تجارت آزاد با دیگر کشورها در دو دهه اخیر با وجود افزایش صادرات، واردات را نیز افزایش داده که این امری اجتناب‌ناپذیر بوده‌است. براساس آمارهای سال ۲۰۱۹، میزان صادرات این کشور در سال ۲۰۱۹ به رقم ۲۶۴ میلیارد دلار و رقم واردات این کشور به ۲۵۳ میلیارد دلار رسیده‌است. در سال ۱۹۹۰ این کشور تنها ۳/ ۲ میلیارد دلار صادرات داشت. نکته قابل توجه این است که بیشترین صادرات این کشور به آمریکا بوده که در سال ۲۰۱۹ به میزان ۶۱ میلیارد دلار به این کشور صادرات داشته‌است.
پتانسیل‌های رشد اقتصادی مهم‌ترین مولفه رشد اقتصادی ویتنام در سه دهه اخیر در گرو نیروی کار خود بوده‌است. بیش از ۵۵ درصد از جمعیت ویتنام کمتر از ۳۵ سال دارند و شاخص سرمایه انسانی از سال ۲۰۱۰ تا به امروز از ۶۶ درصد به ۶۹ درصد رسیده‌است که موفقیت بزرگی برای سیاست‌گذاران ویتنامی محسوب می‌شود زیرا در دو دهه اخیر سرمایه‌گذاری‌های دولتی در بخش آموزش بسیار بیشتر شده بود. این شاخص درحال‌حاضر در ایران ۵۹ درصد، بین کشورهای با درآمد بالا بیشتر از ۷۰ درصد و سنگاپور با داشتن شاخص ۸۸ درصدی از همه کشورها در این زمینه بالاتر است. ویتنام بین کشورها با درآمد متوسط بهترین عملکرد را در این شاخص نشان می‌دهد. همچنین به باور صاحب‌نظران، طبقه متوسط ویتنام به مرور درحال رشد است که این امر را به خوبی می‌توان در شاخص سرمایه انسانی و نرخ مشارکت اقتصادی به خوبی مشاهده کرد. درحال‌حاضر نرخ مشارکت اقتصادی در ویتنام ۸۰ درصد است. این درحالی است که نرخ مشارکت میانگین در اروپا حدود ۵۷ درصد، در ایالات‌متحده آمریکا ۴/ ۶۱ و در ایران حدود ۴۰ درصد اندازه‌گیری شده‌است.
چالش‌های کشور ۹۶ میلیون نفری ویتنام اگر چه پیشرفت‌های مهمی را در سال‌های اخیر تجربه کرده‌است ولی همچنان اقتصاد این کشور راه سختی را برای رشدهای اقتصادی بالا پیش روی خود دارد. در این کشور ۹۶ میلیون نفری کمتر از ۲۵ درصد از نیروی کار در ویتنام قرارداد شغلی دارند و هنوز حدود ۴۰ درصد از نیروی کار در بخش کشاورزی فعالیت می‌کنند. 

همچنین جمعیت جوان در ویتنام به سرعت درحال پیر شدن است و این موضوع تهدیدی جدی برای این کشور محسوب می‌شود. قبل از ویتنام، بقیه کشورهای همسایه این کشور به‌خصوص ژاپن، این تهدید را پشت‌سر گذاشته و از این مرحله به سلامت عبور کرده بودند. براساس برآوردها تعداد افراد بالای ۶۵ سال تا سال ۲۰۳۵ از حدود ۷ درصد به ۱۴ درصد خواهد رسید که این امر زنگ خطری برای اقتصاد این کشور محسوب می‌شود. بانک جهانی همچنین عدم شمول اقلیت‌های نژادی در اقتصاد را از تهدیدات جدی پیش‌رو به حساب می‌آورد و به دولت این کشور پیشنهاد داده‌است که اقدامات متناسبی برای رفع این معضل انجام دهد.

جستارهای وابسته
---------------

* کودکان کار در ویتنام
* جنگ ویتنام
* جنگ ویتنام و کامبوج
* ارتش خلق ویتنام
* حزب کمونیست ویتنام
* سینمای ویتنام
* نیروی هوایی خلق ویتنام
* سرود ملی ویتنام
* تیم ملی فوتبال ویتنام
* تیم ملی فوتبال ویتنام جنوبی
* فهرست شهرهای ویتنام
* زنان در ویتنام
* دانگ ویتنام
* یادبود کهنه‌سربازان ویتنام

کشاورزی
-------

طبق گزارش فائو در سال ۲۰۱۹، این کشور دارای ۱۲٬۱۷۲٬۰۰۰ هکتار اراضی قابل کشت و ۱۴٬۳۷۷٬۰۰۰ هکتار اراضی جنگلی بوده‌است.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***ویتنام*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* هوشی مین انقلابی فراموش نشدنی

منابع
-----

1. ↑  «قانون اساسی جمهوری سوسیالیستی ویتنام». خبرگزاری ویتنام. ۱۵ ژانویه ۲۰۱۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۹.
2. 1 2  General Statistics Office of Vietnam 2019.
3. ↑  "2019 Report on International Religious Freedom: Vietnam". *وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا*.
4. 1 2 3 4  International Monetary Fund.
5. ↑  World Bank 2018c.
6. ↑  *Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene* (PDF). *hdr.undp.org*. United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-9-211-26442-5. Archived (PDF) from the original on 15 December 2020. Retrieved 15 December 2020.
7. ↑  Woods 2002, p. 38.
8. 1 2 3  Norman & Mei 1976.
9. 1 2 3  Meacham 1996.
10. ↑  Yue Hashimoto 1972, p. 1.
11. ↑  Knoblock & Riegel 2001, p. 510.
12. ↑  Lieberman 2003, p. 405.
13. ↑  Phan 1976, p. 510.
14. ↑  Ooi 2004, p. 932.
15. ↑  Tonnesson & Antlov 1996, p. 117.
16. ↑  Tonnesson & Antlov 1996, p. 126.
17. ↑
18. 1 2 3  Government of Vietnam (II).
19. ↑  Greenfield 1994, p. 204.
20. ↑  Baccini, Impullitti & Malesky 2017.
21. ↑  *The Economist* 2008.
22. 1 2  Vietnam Ministry of Foreign Affairs 2007.
23. ↑  Vietnam Ministry of Foreign Affairs 2014.
24. ↑  Bich Loan 2007.
25. ↑  Dayley 2018, p. 98.
26. ↑  Mitchell 1995.
27. ↑  Green 2012.
28. ↑  Smith 2005, p. 386.
29. ↑  Institute of Regional Studies 2001, p. 66.
30. ↑  Vietnam Ministry of Foreign Affairs.
31. ↑  Garamone 2016.
32. ↑  Hutt 2020.
33. ↑  Corr 2019.
34. ↑  Tran 2020.
35. 1 2  BBC News 2009.
36. ↑  Mydans 2009.
37. ↑  "VIET NAM – UN ACT". *UN-Act*.
38. ↑  "Women, children and babies: human trafficking to China is on the rise". *Asia News*. 11 July 2019.
39. ↑  "Vietnam's Human Trafficking Problem Is Too Big to Ignore". *The Diplomat*. 8 November 2019.
40. ↑
41. ↑
42. ↑
43. ↑
44. ↑  «Xe Currency Converter - Live Exchange Rates Today». *www.xe.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۴-۱۵.
45. ↑  "The 10 Weakest Currencies In The World – Forbes Advisor". *www.forbes.com*. Retrieved 2023-10-19.
46. ↑  «FAOSTAT». *www.fao.org*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۲۳.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Vietnam». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ مارس ۲۰۲۱.
* بخش اقتصاد از روزنامه دنیای اقتصاد - مقاله خیز ویتنام از خاکستر جنگ
* «دربارهٔ ویتنام». *iranembassy.org.vn*. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای 
ویتنام ***دارد.*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ویتنام موجود است. |

| * ن
* ب
* و
کشورهای آسیا |
| --- |
| کشورها | 
جمهوری آذربایجان۱ •  اردن •  ارمنستان •  ازبکستان  •  اسرائیل •  افغانستان  •  امارات متحده عربی  •  اندونزی۳ •  ایران •  بحرین •  میانمار •  برونئی •  بنگلادش •  بوتان •  پاکستان •  تاجیکستان •  تایلند • ترکمنستان •  ترکیه۱ •  تیمور شرقی۳ •  چین •  روسیه۱ •  ژاپن •  سری‌لانکا •  سنگاپور •  سوریه •  عراق •  عربستان سعودی •  عمان •  فیلیپین •  قبرس •  قرقیزستان •  قزاقستان۱ • قطر •  کامبوج •  کره جنوبی • کره شمالی •  کویت •  گرجستان۱ •  لائوس •  لبنان •  مالدیو •  مالزی •  مصر۲ •  مغولستان •  نپال •  هند •  ویتنام •  یمن |  |
| با رسمیت محدود | آبخاز • اوستیای جنوبی • تایوان • جمهوری آرتساخ • فلسطین • قبرس شمالی |
| قلمروی وابسته ومنطقه ویژه اداری | 

|  |  |
| --- | --- |
| استرالیا | جزیره کریسمس • جزایر کوکوس |
| چین | هنگ‌کنگ •  ماکائو |
| بریتانیا | آکراتاری و داکیلیا •  قلمرو بریتانیا در اقیانوس هند |

 |
| 
۱ بخشی از آن در اروپا. 
۲ بخشی از آن در آفریقا. 
۳ تمامی یا بخشی از آن جزو اقیانوسیه به‌شمار می‌آید.

 |

| * ن
* ب
* و
کشورهای جنوب شرق آسیا |
| --- |
| اندونزی • برونئی • تایلند • تیمور شرقی • سنگاپور • فیلیپین • کامبوج • لائوس • مالزی • میانمار • ویتنام |

| * ن
* ب
* و
سازمان‌های اطلاعاتی کشورها |
| --- |
| **سازمان‌های اطلاعات خارجی** | 
* افغانستان: اداره اطلاعاتی افغانستان NDS
* ایران:حفاظت اطلاعات سپاه
* آلبانی: خدمات اطلاعات دولتی SHISH
* الجزایر: وزارت اطلاعات و امنیت DRS
* آرژانتین: سرویس اطلاعاتی آرژانتین SI
* استرالیا: سرویس اطلاعات مخفی استرالیا ASIS
* جمهوری آذربایجان: وزارت امنیت ملی آذربایجان MNS
* بحرین: اطلاعات امنیت ملی (بحرین) NSA
* بنگلادش: اطلاعات امنیت ملی NSI
* بلاروس: کمیته دولتی امنیت بلاروس KGB
* بوسنی و هرزگوین: سازمان اطلاعات و امنیت OSA
* برزیل: اداره اطلاعاتی برزیل ABIN
* در برونئی: گروه تحقیقات برونئی (بین‌المللی)BRD
* کامرون: بریگارد مخلوط موبایل BMM
* کانادا: سازمان اطلاعات امنیت کانادا CSIS
* چاد: خدمات امنیت ملی ANS
* شیلی: خدمات امنیت ملی ANI
* چین: وزارت امنیت ملی جمهوری خلق چین MSS
* کرواسی: خدمات اطلاعات وامنیت SOA
* کوبا: اداره طلاعات DI
* چک: سازمان اطلاعات و روابط خارجی ÚZSI
* دانمارک: دفاع اطلاعات دانمارک FE
* جیبوتی: بریگارد ویژه تحقیقات پولیس BSRG
* مصر: اطلاعات عمومی مصر GIS
* استونی: انجمن ااطلاعات TA
* فرانسه: اداره کل امنیت خارجی DGSE
* گامبیا: آژانس اطلاعات ملی (گامبیا) NIA
* آلمان: آژانس اطلاعات فدرال BND
* یونان: سرویس اطلاعات ملی (یونان)EYP
* مجارستان: اداره اطلاعات IH
* هند: شاخه تحقیقات و تحلیلRAW
* اندونزی: آژانس اطلاعات ملیBIN
* ایران: واجا
* عراق: امنیت (عراق) GSD
* ایرلند: دفاع اطلاعات نظامی G2
* اسرائیل: موساد
* ایتالیا: خدمات اطلاعات و امنیت خارجی AISE
* ساحل عاج: شورای امنیت ملی (ساحل عاج) NSC
* ژاپن: خدمات پلیس ملی ژاپن NPA - کابینه اطلاعات و دفتر تحقیقات CIRO
* اردن: دایره مخابرات عمومی GID
* قزاقستان: سرویس اطلاعاتی خارجی (قزاقستان)Syrbar
* قرقیزستان: خدمات امنیت ملی قرقیزستانSNB
* کویت: امنیتی دولتی کویت KSS
* لتونی: اداره حفاظت از قانون اساسی SAB
* لیتوانی: وزارت امنیت دولت VSD
* لبنان: اداره کل امنیت عمومیGDGS
* لیبی: مخابرات الجمهوریهMJ
* مقدونیه: جهت امنیت و ضد جاسوسی DSCI
* مالزی: خطر سپاه سلطنتی KRD
* مالدیو: سرویس امنیت ملی (مالدیو) NSS
* مکزیک: مرکز تحقیق وانیت ملی CISEN
* مونته‌نگرو: آژانس امنیت ملی (مونته‌نگرو) ANB
* مراکش: اداره کل مطالعات و مستندات DGST
* موزامبیک: خدمات اطلاعات وامنیت امور خارجه SISE
* هلند: خدمات اطلاعات و امنیت عمومی AIVD
* نیوزیلند: دفتر ارزیابی ملی NAB
* نیجریه: آژانس اطلاعات ملی (نیجریه) NIA
* پاکستان: سازمان اطلاعات نظامی پاکستان ISI
* پاپوآ گینه نو: سازمان اطلاعات ملی (پاپوآ گینه نو) NIO
* فیلیپین: اطلاعات ملی هماهنگی آژانس NICA
* لهستان: AW
* پرتغال: دفاع اطلاعات استراتژیک SIED
* قطر: امنیت دولتی قطر QSS
* چین: اداره امنیت ملی NSB
* رومانی: سرویس اطلاعاتی خارجی (رومانی) SIE
* روسیه: سرویس اطلاعات خارجی (روسیه) SVR
* عربستان سعودی: ریاست استخبارات عمومی GIP
* صربستان: خدمات اطلاعات امنیتی BIA
* سیرالئون: واحدمرکزی اطلاعات و امنیت CISU
* سنگاپور: بخش امنیت و اطلاعات SID
* اسلواکی: خدمات اطلاعات سلواکSIS
* اسلوونی: آژانس اطلاعات و امنیت اسلوونی SOVA
* سومالی: خدمات امنیت ملی (سومالی)NSS
* آفریقای جنوبی: سرویس مخفی آفریقای جنوبی SASS
* کرهٔ جنوبی: سرویس اطلاعات ملی (کره جنوبی) NIS
* اسپانیا: مرکز ملی اطلاعات CNI
* سریلانکا: خدمات اطلاعاتی دولتی (سریلانکا) SIS
* سودان: دستگاه امنیت مخابرات ملی JAWM
* سوئیس: سازمان اطلاعات سوئیس NDB
* سوریه: اداره امنیت عمومی (سوریه) GSD
* تاجیکستان: وزارت امنیتMOS
* توگو: خدمات اطلاعات ملی (توگو)NIA
* تونس: خدمات اطلاعاتی تونسTIA
* ترکیه: سازمان اطلاعات و امنیت ملیMIT
* ترکمنستان: کمیته امنیت ملی (ترکمنستان)KNB
* اوگاندا: سازمان امنیت داخلیISO
* اوکراین: سرویس اطلاعاتی خارجی اوکراینSZRU
* امارات متحده عربی: اطلاعات امارات متحده عربیUAEI
* بریتانیا: سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا SIS (ام‌آی۶)
* آمریکا: آژانس اطلاعات مرکزی CIA
* ازبکستان: خدمات امنیت ملی (ازبکستان) SNB
* ویتنام: کمیسیون مرکزی اطلاعات نظامی دوم TC2

 |
| **سازمان‌های اطلاعات داخلی** | 
* آرژانتین: اطلاعات مخفی SIDE
* استرالیا: سازمان امنیت اطلاعات استرالیا ASIO
* بنگلادش: شاخه‌های خاص (بنگلادش) SB
* بلاروس: سازمان امنیت امور خارجه جمهوری بلاروس KGB RB
* برزیل: خدمات اطلاعات برزیل ABIN
* کانادا: سازمان اطلاعات امنیت کانادا CSIS
* شیلی: نمایندگی اطلاعات ملی ANI
* چک: سازمان امنیت و اطلاعات BIS
* چین: وزارت امنیت ملی جمهوری خلق چین MSS
* کرواسی: خدمات امنیت و اطلاعات SOA
* دانمارک: پلیس اطلاعات PET
* مصر: سازمان امنیت ملی مصر الوطنی
* استونی: پولیس محافظ KAPO]
* فنلاند: خدمات امنیت اطلاعات فنلاند SUPO
* فرانسه: اداره کل امنیت داخلی DGSI
* آلمان: اداره فدرال نگهبانی از قانون اساسی BfV
* یونان: سرویس اطلاعات ملی EYP
* مجارستان: سرویس امنیت ملی AH
* هند: اطلاعات دفتر (هند IB
* ایران: وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران VAJA - سازمان اطلاعات و امنیت سپاه پاسداران - پلیس امنیتPAVA
* ایرلند: گاردا نظارت واحد ملی NSU
* اسرائیل: شین بت
* ایتالیا: خدمات اطلاعات امنیت میهنAISI
* قزاقستان: کمیته امنیت ملی جمهوری قزاقستانNSC
* لتونی: پولیس امنیتی DP
* لیتوانی: خدمات تحقیقات مخصوصSTT
* مقدونیه: آژانس اطلاعات (مقدونیه)IA
* ژاپن: آژانس پلیس ملی ژاپنPSIA NPA
* هلند: آژانس اطلاعات امنیت عمومی]]NCTb
* نیوزیلند: امنیت اطلاعات نیوزیلندNZSIS
* نیجریه: خدمات امنیت دولتی (نیجریه)SSS
* نروژ: سرویس امنیتی پلیس نروژPST
* عمان: ISS
* پاکستان: دفتراطلاعات (پاکستان)IB
* فیلیپین: دفتر ملی تحقیقات (فیلیپین)NBI
* لهستان: سرویس امنیت داخلیABW
* کرهٔ جنوبی: دفتر دادستان عالی جمهوری کرهSPO
* سریلانکا: خدمات اطلاعاتی دولتی (سریلانکاSIS
* سوئد: سرویس امنیتی سوئدSAPO
* سوئیس: NDB
* سوریه: اداره امنیت عمومی (سوریه)GSD
* ترکیه: امنیت و نظم خفیه دولتیKDGM
* اوکراین: سرویس امنیتی اوکراینSBU
* بریتانیا: ام آی ۵ اطلاعات نظامی بخش ۵
* آمریکا: اداره تحقیقات فدرالFBI
* ازبکستان: امنیت ملی خدمات (ازبکستان)SNB
* ویتنام: وزارت اطلاعات امنیت عمومیTC5
* روسیه: سرویس امنیت فدرال روسیهFSB
* صربستان: خدمات امنیت اطلاعاتBIA
* سنگاپور: وزارت امنیت داخلیISD
* آفریقای جنوبی: آژانس اطلاعات ملی آفریقای جنوبیNIA
* چین: وزارت دادگستری بررسی دفترMJIB
* پرتغال: سرویس اطلاعات امنیتیSIS
* رومانی: خدمات اطلاعات رومانیاSRI

 |
| **اداره اطلاعات نظامی** | 
* استرالیا: سازمان دفاع اطلاعاتDIO
* ایران: سازمان حفاظت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامیIRGC
* بنگلادش: اداره کل نیروهای امنیتیDGFI
* برزیل: مدیریت اطلاعات استراتژیکDIE
* کانادا: شعبه اطلاعات (نیروهای کانادایی)Int Branch
* چک: سازمان اطلاعات نظامی (جمهوری چک)VZ
* چین: اداره کل کارکنان ارتش آزادی خلقMID
* کرواسی: و خدمات امنیت اطلاعاتی نظامیVSOA
* مصر: ریاست سرویس‌های اطلاعاتی نظامی و اکتشافیDMISR
* دانمارک: دفاع اطلاعات دانمارکیFE
* فنلاند: سرویس اطلاعات نظامی فنلاندFMIS
* فرانسه: اداره اطلاعات نظامی DGSE DRM
* آلمان: ضد نظامیMAD
* مجارستان: خدمات نظامی امنیت ملیKNBSZ
* هند: اداره اطلاعات نظامی (هند)DMI
* اسرائیل: اداره اطلاعات نظامی MID
* ایتالیا: مرکز اطلاعات بین عنصرCII
* ژاپن: اطلاعات فرماندهی نظامیMIC
* قزاقستان: کمیته امنیت ملی جمهوری قزاقستانNSC
* مقدونیه: خدمات نظامی برای امنیت و اطلاعاتMSSI
* هلند: سرویس اطلاعات و امنیت نظامی هلندMIVD
* پاکستان: اطلاعات نظامی پاکستانMI
* فیلیپین: نیروهای مسلح فیلیپینISAFP
* لهستان: خدمات ضد نظامیSKWسرویس اطلاعات نظامیSWW
* چین: اداره اطلاعات نظامیMND
* رومانی: اداره کل دفاع اطلاعات نظامیDGIA
* روسیه: اداره اصلی اطلاعات (روسیه)GRU
* صربستان: خدمات اطلاعات نظامیVOAخدمات امنیتVBA
* سنگاپور: سازمان اطلاعات نظامی (سنگاپور)MIO
* اسلواکی: اطلاعات نظامی سلواکیVSS
* اسلوونی: خدمات امنیتی اطلاعات وزارت دفاعOVS
* کرهٔ جنوبی: DSC
* سریلانکا: اداره اطلاعات نظامی (سریلانکا)DMI
* سوئد: خدماتاطلاعات و امنیت نظامی سوئدMUST
* سوئیس: سرویس اطلاعات نظامیMND
* سوریه: اطلاعات نظامی (سوریه)MI
* اداره اطلاعات نیروی هوایی]]AFID
* اوکراین: ریاست اداره اطلاعات وزارت دفاع اوکراین HURMO
* بریتانیا: DI(دفاع اطلاعاتی
* آمریکا: آژانس اطلاعات دفاعی DIA
* ویتنام: کمیسیون مرکزی اطلاعات نظامی دومTC2

 |
| **اداره اطلاعات سیگنال** | 
* استرالیا: اداره سیگنال‌های استرالیاASD
* برزیل: معاونیت دوم دفاع دولتی دD2 ª SCH / EMD
* کانادا: تشکیلات امنیت ارتباطاتCSE
* چین: بخش عمومی کارکنان ارتش آزادی‌بخش خلق SIGINT
* کرواسی: مرکز فناوری عملیاتی برای نظارت مخابراتOTC
* فنلاند: اموسسه تحقیقات طلاعات فنلاندیFIRE
* فرانسه: اداره کل امنیت خارجیDGSE
* آلمان: آژانس اطلاعات فدرالBND
* هند: اداره مشترک صفرJCB
* اندونزی: شورای ملی سندیLEMSANEG
* اسرائیل: یگان ۸۲۰۰Unit 8200
* ژاپن: ستاد دفاع اطلاعاتDIH
* قزاقستان: کمیته امنیت ملی جمهوری قزاقستانNSC
* هلند: سرویس مخفی اطلاعات عمومیAIVD
* نیوزیلند: دفتر امنیت ارتباطات حکومتGCSB
* پاکستان: سازمان اطلاعات نظامی پاکستانJSIB
* روسیه: خدمات ویژه ارتباطات روسیهSpetsviaz
* آفریقای جنوبی: مرکز ملی ارتباطاتNCC
* سوئد: دفاع موسسات رادیوی ملیFRA
* سوئیس: سازمان اطلاعاتی سوئیسNDB
* سوریه: اطلاعات نظامی (سوریه)MI
* ترکیه: سازمان اطلاعات و امنیت ملیMİT-ETİB
* اوکراین: تنظیمات ارتباط امور خارجی
* بریتانیا: ستاد ارتباطات دولتGCHQ
* آمریکا: آژانس امنیت ملیNSA

 |

| * ن
* ب
* و
سوسیالیسم بر پایه کشورها |
| --- |
| تاریخچه بر پایه کشور | 
* برزیل
* کانادا
* فرانسه
* ایران
* هند
* هلند
* زلاندنو
* پاکستان
* بریتانیای کبیر
* ایالات متحده آمریکا

 |
| الگوهای منطقه‌ای | 
* آفریقا
* جهان عرب
* بریتانیا
* میانمار
* چین
* اسرائیل
* مالزی

 |
| کشورهای کمونیست | 

|  |  |
| --- | --- |
| آفریقا | 
* آنگولا
* بنین
* جمهوری کنگو
* اتیوپی (۱۹۷۴–۱۹۸۷)
* اتیوپی (۱۹۸۷–۱۹۹۱)
* موزامبیک
* سومالی

 |
| آمریکا | 
* کوبا
* گرانادا

 |
| آسیا | 
* افغانستان
* کمپوچیا
* کمپوچیا (۱۹۷۹–۱۹۹۳)
* چین
* گیلان
* آذربایجان ایران
* جمهوری مهاباد
* کره شمالی
* لائوس
* مغولستان
* تووا
* ویتنام
	+ ویتنام شمالی
* یمن جنوبی

 |
| اروپا | 
* آلبانی
* باواریا
* بلغارستان
* چکسلواکی
* فنلاند
* آلمان شرقی
* مجارستان (۱۹۱۹)
* مجارستان (۱۹۴۹–۱۹۸۹)
* لهستان
* رومانی
* شوروی
* یوگسلاوی

 |

 |

| * ن
* ب
* و
پایتخت‌های آسیا |
| --- |
| قلمروهای وابسته و کشورهای با رسمیت محدود به صورت *کج* نوشته شده‌اند. |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| آسیای شمالی و مرکزی | آسیای جنوبی | آسیای جنوب شرقی | آسیای غربی و جنوب غربی |
|  |
| 
* **عشق‌آباد**، ترکمنستان
* **بیشکک**، قرقیزستان
* **دوشنبه**، تاجیکستان
* **مسکو**، روسیه\*
* **آستانه**، قزاقستان\*
* **تاشکند**، ازبکستان

**آسیای شرقی**
* **پکن**، چین
* **هنگ کنگ**، *هنگ کنگ* (چین)
* **ماکائو**، *ماکائو* (چین)
* **پیونگ‌یانگ**، کره شمالی
* **سئول**، کره جنوبی
* **تایپه**، *تایوان* **†**
* **توکیو**، ژاپن
* **اولان‌باتور**، مغولستان

 | 
* **کابل**، افغانستان
* **داکا**، بنگلادش
* **جزیره دیه‌گو گارسیا**، *قلمرو بریتانیا در اقیانوس هند* (بریتانیا)
* **اسلام‌آباد**، پاکستان
* **کاتماندو**، نپال
* **سری جایاواردنپورا کوته**/**کلمبو**، سری‌لانکا
* **ماله**، مالدیو
* **دهلی نو**، هند
* **تیمفو**، بوتان

 | 
* **بندر سری بگاوان**، برونئی
* **بانکوک**، تایلند
* **دیلی**، تیمور شرقی
* **فلاینگ فیش کاو**، *جزیره کریسمس* (استرالیا)
* **هانوی**، ویتنام
* **جاکارتا**، اندونزی\*
* **کوالا لامپور**، مالزی
* **مانیل**، فیلیپین
* **نایپیداو**، میانمار
* **پنوم‌پن**، کامبوج
* **سنگاپور**، سنگاپور
* **وینتیان**، لائوس
* **وست آیلند**، *جزایر کوکوس* (استرالیا)

 | 
* **ابوظبی**، امارات متحده عربی
* **امان**، اردن
* **آنکارا**، ترکیه\*
* **بغداد**، عراق
* **باکو**، جمهوری آذربایجان\*
* **بیروت**، لبنان
* **قاهره**، مصر\*
* **دمشق**، سوریه
* **دوحه**، قطر
* **Episkopi Cantonment**، *آکراتاری و داکیلیا* (بریتانیا)\*
* **اورشلیم**، اسرائیل **†**
* **کویت**، کویت
* **منامه**، بحرین

 | 
* **مسقط**، عمان
* **نیکوزیا**، قبرس\*
* **لفکوشای شمالی**، *قبرس شمالی*\*
* **رام‌الله**، *دولت فلسطین* (دفاکتو) **†**
* **ریاض**، عربستان سعودی
* **صنعا**، یمن
* **استپاناکرت**، *جمهوری آرتساخ*\*
* **سوخومی**، *آبخاز*\*
* **تفلیس**، گرجستان\*
* **تهران**، ایران
* **تسخینوالی**، *اوستیای جنوبی*\*
* **ایروان**، ارمنستان\*

 |

 |
| **\***فهرست کشورهای در گستره بیش از یک قاره.**†** Disputed. See: Positions on Jerusalem and وضعیت سیاسی تایوان |

| * ن
* ب
* و
سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک |
| --- |
| دولت‌ها | 
* استرالیا
* برونئی
* کانادا
* شیلی
* چین
* هنگ کنگ¹
* اندونزی
* ژاپن
* کره جنوبی
* مالزی
* مکزیک
* نیوزیلند
* پاپوآ گینه نو
* پرو
* فیلیپین
* روسیه
* سنگاپور
* چین تایپه²
* تایلند
* ایالات متحده آمریکا
* ویتنام

 |
| اجلاس | 
* ۱۹۸۹
* ۱۹۹۰
* ۱۹۹۱
* ۱۹۹۲
* ۱۹۹۳
* ۱۹۹۴
* ۱۹۹۵
* ۱۹۹۶
* ۱۹۹۷
* ۱۹۹۸
* ۱۹۹۹
* ۲۰۰۰
* ۲۰۰۱
* ۲۰۰۲
* ۲۰۰۳
* ۲۰۰۴
* ۲۰۰۵
* ۲۰۰۶
* ۲۰۰۷
* ۲۰۰۸
* ۲۰۰۹
* ۲۰۱۰
* ۲۰۱۱
* ۲۰۱۲
* ۲۰۱۳
* ۲۰۱۴
* ۲۰۱۵
* ۲۰۱۶
* ۲۰۱۷
* ۲۰۱۸
* ۲۰۱۹
* ۲۰۲۰

 |
| سایر | 
* APEC کارت مسافرتی
* APEC آبی
* APEC مرکز آب و هوا
* APEC باغ مجسمه
* APEC فستیوال علمی جوانان

 |
| 
* 1. A منطقه ویژه اداری (چین), با مشارکت هنگ کنگ از چین؛ 2. به‌طور رسمی تایوان، که شناخته می‌شود به تایوان، بعنوان «چین تایپه» مشارکت می‌کند

 |





1. ↑  از ۱ ژانویه ۲۰۱۴ در حال اجرا است.
2. ↑  ویتنامی: *Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam*
3. ↑  در ابتدا گیا لونگ نام "نام ویت" را درخواست کرد، اما امپراتور جیاگینگ آن را رد کرد.