**پیانو** (به انگلیسی: Piano) یکی از سازهای صفحه‌کلیددار و مشهورترین آن‌ها است. صدای پیانو در اثر برخورد چکش‌هایی با سیم‌های فلزی آن در داخل جعبه چوبی تولید می‌شود. این چکش‌ها در اثر فشرده شدن کلیدها (کلاویه‌ها) به حرکت در می‌آیند. سیم‌های پیانو به صفحه‌ای موسوم به «صفحهٔ صدا» متصل شده‌اند که نقش تقویت‌کنندهٔ صدای آن‌ها را دارد.

پیانو بالاترین دامنه صوتی را در بین سازهای معمول (به جز ارگ کلیسا) دارد، به طوریکه در شکل فعلی‌اش به‌طور معمول هفت اکتاو دارد و قادر به تولید فرکانس‌هایی از حدود ۲۷ تا ۴۱۸۶ هرتز می‌باشد، در حالی که در مقام مقایسه ساز ویولن تنها قادر به تولید حدود پنج اکتاو و بهترین خواننده‌ها تنها قادر به خواندن حدود سه اکتاو هستند.
ارگ و پیانو جزو ساز های مادر هستند و میتوان با ارگ و پیانو آهنگ های زیادی را زد و در آورد.

تاریخچه
-------

یک پیانوی دیواری ساختِ پتروف، ۱۹۸۸. شرکت چکیِ پتروف از سال ۱۸۸۳ تولید پیانوهای دیواری را آغاز کرد.پیانو را بارتولومئو کریستافوری در حدود سال ۱۷۰۰ میلادی در شهر پادووای ایتالیا اختراع کرد. اما اختراع جدید کریستافوری تا حدود یک دهه تقریباً ناشناخته ماند تا اینکه در سال ۱۷۱۱ یک نویسنده ایتالیایی مقاله‌ای دربارهٔ آن نوشت که بعدها به آلمانی ترجمه و به صورت گسترده منتشر شد. این مقاله شامل دیاگرام مکانیزم پیانو نیز بود و اکثر سازندگان بعدی پیانو کار خود بر اساس این مقاله شروع کردند. قبل از اختراع پیانو از سازی قدیمی‌تر به نام هارپسیکورد (Harpsichord) استفاده می‌شد. تفاوت عمده و مهمی که پیانو با سازهای مشابه قبل از خودش داشت آن بود که در سازهای مشابه قبلی، شدت صدای حاصل از فشرده شدن یک کلاویه، مستقل از شدت ضربهٔ واردشده بر کلید، مقداری ثابت بود، اما در پیانو نوازنده قادر بود با ملایم ضربه زدن به کلیدها صدایی نرم‌تر ایجاد کند، یا با ضربات محکم‌تر صدایی درشت‌تر با پیانو تولید کند. همین ویژگی باعث شد که به سرعت پیانو مورد توجه آهنگسازان قرن هجدهم میلادی قرار بگیرد. پیانوهای اولیه ظاهر و صدایی شبیه به هارپسیکورد داشتند و در واقع مخترع پیانو یک هارپسیکورد ساز بود که در تلاش برای ارتقاء مکانیزم هارپسیکورد بود تا این ساز قادر به تولید صدا با شدت‌های گوناگون باشد اما در نهایت با مورد توجه قرار گرفتن هارپسیکورد جدید این ارتقاء منجر به ایجاد ساز جدیدی شد که فورته‌پیانو نام گرفت و به مرور زمان به شکل امروزی پیانو درآمد و آنچه که ما امروزه به عنوان پیانوی مدرن می‌شناسیم از اواسط قرن نوزدهم ظاهر شده‌است.

نام‌گذاری
---------

نام این ساز در ابتدا **گراوی چمبالو کل پیانو ا فورته** بوده‌است، که از دو قسمت **پیانو** به معنی ملایم و **فورته** به معنی صدای بلند (رسا) تشکیل شده‌است و به خوبی منعکس‌کنندهٔ توانایی این ساز در تولید شدت‌های گوناگون می‌باشد.

نحوهٔ صدادهی
------------

چکش‌های پیانو به واسطهٔ مجموعه‌ای از اهرم‌های ظریف به کلیدهای پیانو متصل می‌شوند. به مجموعهٔ این اهرم‌ها و چکش‌ها عملگر یا پیانو گفته می‌شود. وظیفهٔ این مجوعه افزایش شتاب چکش‌ها در برخورد به سیم‌ها، و کنترل عکس‌العمل بازگشتی آن‌ها پس از برخورد به سیم است. معمولاً سرِ چکش‌ها توسط لایه‌ای از نمد یا الیاف مشابه طبیعی یا مصنوعی پوشانده می‌شود تا کیفیت صدای پیانو را بهبود ببخشد. کیفیت صدای پیانو متأثر از عوامل دیگری نظیر کیفیت صفحهٔ صدا و غیره نیز هست.

کلیدها
------

چکش‌های پیانو۷ کلید سفید در هر اکتاو پیانو برای ۷ نت دو، ر، می، فا، سل، لا، سی، وجود دارد. علاوه بر این کلیدهای سفید کلیدهای سیاه‌رنگی هم بین بعضی از کلیدهای سفید وجود دارد. بین کلیدهای سفیدرنگ می و فا و نیز بین کلیدهای سفیدرنگ سی و دو کلید سیاه‌رنگ وجود ندارد. هر کلید سیاه‌رنگ در پیانو در حکم نت دیز برای نت مربوط به کلید سفیدرنگ سمت چپ آن (یعنی آن کلید سیاه در سمت راست آن کلید سفید قرار دارد) و در حکم نت بمل برای نت مربوط به کلید سفیدرنگ سمت راست آن (یعنی آن کلید سیاه در سمت چپ آن کلید سفید قرار دارد) است.

انواع
-----

یک پیانوی مدل «بیبی گراند» ساخت شرکت آلمانی-آمریکایی استاین‌وی و پسران.
آنچه در اصطلاح به آن پیانوی گرند یا گرند پیانو (Grand Piano) گفته می‌شود (و در ایران با نام نادرستِ «پیانو رویال» شناخته می‌شود)، غالباً بیش از دو متر طول دارد و دارای درِ بزرگی‌ست که برای هرچه بهتر شدنِ صدای پیانو، معمولاً در هنگام نواختن ساز، این در را در وضعیت نیمه‌باز توسط پایهٔ کوچکی ثابت می‌کنند. انواع اصلیِ دیگرِ پیانو با نام‌های پیانوی دیواری (upright)، پیانو الکتریک، پیانوی چهارگوش (square grand)، و پیانوی اسپینت(spinet piano) هستند، که پیانوهای چهارگوش و پیانوهای اسپینت امروزه منسوخ شده‌اند.

نحوه نواختن
-----------

نحوه نواختن پیانو اثر آلبرت ادلفلت
پیانو توسط ضربه نوک انگشتان نواخته می‌شود. برای این کار دست را بلند کرده و سپس فرود آورده و با نوک انگشت مورد نظر ضربه می‌زنیم. مکانیسم پیانو تولید صدا می‌کند. به دلیل شکل مکانیسم پیانو یک پیانیست می‌تواند هم‌زمان تا ده نت را به صدا درآورد.

محل قرارگیری انگشتان دو دست روی کلیدهای پیانو در نواختن آن اهمیت دارد. معمولاً در آهنگ‌ها نت اول شماره دارد که انگشت شروع‌کننده در نواختن آن آهنگ را مشخص می‌کند. در این صورت شماره یک برای انگشت‌های شست دو دست است و به ترتیب سایر انگشت‌ها شماره‌های ۲ تا ۵ را خواهد داشت. شست دست راست روی چهارمین نت دوی پیانو قرار می‌گیرد. البته این مورد در مورد همه آهنگ‌ها عمومیت ندارد و برخی آهنگ‌سازان نت شروع‌کننده در آهنگشان را شماره نمی‌زنند. در این صورت پیانیست باید خودش محل قرارگیری انگشتانش روی کلیدهای پیانو را با توجه به نوع نت‌های موجود در آهنگ تشخیص دهد.

گاهی پیانیست جای دو دست‌اش را روی کلیدهای پیانو با هم عوض می‌کند و گاهی بدون نواختن کلید پیانو با انگشتان شست دو دستش از سایر انگشتها استفاده می‌کند.
به صدا درآوردن نتها یا همان کلاویه‌های پیانو با شدت فشار انگشتان به زدن ضربه روی آن‌ها بستگی دارد، اگر انگشتان را آرام روی کلاویه‌ها فشار دهیم صدای آرام و پاین یا به اصطلاح صدای ضعیف از پیانو می‌شنویم و هر چقدر که قدرت انگشتانمان بر روی کلاویه‌ها شدت پیدا کند صدای بلندتری از پیانو می‌شنویم که گویی صدای باند ضبط را زیاد کرده‌ایم که به این حالت تاچینس مانس گویند.
معمولاً در قطعات عاشقانه و رومانتیک شدت ضربه روی کلاویه‌ها با احساس زیاد و آرام زده و نواخته می‌شود و در جاهایی که هنگام اوج و هیجان موزیک یا قطعه‌هایی همچون راک و بلوز اجرا می‌شود شدت ضربه روی کلاویه‌ها بیشتر شده و قدرت بیشتری نسبت به قطعه‌های عاشقانه پیدا می‌کند.

نحوه نت‌نویسی
-------------

کیبورد پیانو با نت
نت‌نویسی پیانو در دو حامل انجام می‌شود. حامل بالا برای دست راست و حامل پایین برای دست چپ. معمولاً حامل بالایی را با کلید سل و حامل پایین را با کلید فای خط چهارم نشان می‌دهند. این دو حامل با نت دوی وسط از هم متمایز می‌گردند. یک نوازنده پیانو باید بتواند هم‌زمان دو خط موسیقی را خوانده و با هر دو دست اجرا نماید.

پیانیست‌های مطرح جهان
---------------------

* فردریک شوپن
* لودویگ فان بتهوون
* ولفگانگ آمادئوس موتسارت
* یوهان سباستین باخ
* موریس راول
* ادوارد گریگ
* فرانتس شوبرت
* پیوتر ایلیچ چایکوفسکی
* کلود دبوسی
* فرانتس جوزف هایدن
* یانیس کریسومالیس
* ولادیمیر هوروویتس
* فرانتس لیست
* آرتور روبینشتاین
* سویاتوسیلاو ریختر
* کلارا شومان
* سرگئی راخمانینف
* ولادیسلاو اشپیلمان
* دنیل بارنبویم

نگارخانه
--------

* پیانو نوازی اثر آلمیدا جونیورپیانو نوازی اثر آلمیدا جونیور
* یک پیانوی «ایمپریال گراند» ۸۸ کلاویه‌ای ساخت شرکت اتریشی بوسندورفر.یک پیانوی «ایمپریال گراند» ۸۸ کلاویه‌ای ساخت شرکت اتریشی بوسندورفر.
* پوستر شرکت آلمانی سی. بِک‌اشتاین در اوایل دهه ۱۹۲۰ میلادی برای تبلیغ پیانوی مدل «رویال گراند».پوستر شرکت آلمانی سی. بِک‌اشتاین در اوایل دهه ۱۹۲۰ میلادی برای تبلیغ پیانوی مدل «رویال گراند».

جستارهای وابسته
---------------

* پیانو الکتریک
* پیانوی جاز
* پیانو چهارگوش
* اسپینت
* هارپسیکورد

پانویس
------

1. ↑  Erlich, Cyril (1990). *The Piano: A History*. Oxford University Press, USA; Revised edition. ISBN 0-19-816171-9. `{{cite book}}`: Unknown parameter `|month=` ignored (help)
2. ↑  The Piano: The Pianofortes of Bartolomeo Cristofori (1655–1731) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art
3. ↑  Hoffman, *The Npr Classical Music Companion: An Essential Guide for Enlightened Listening*, 113.
4. ↑  The best for all budgets: pianos, *The Guardian*

منابع
-----

* مصطفی کمال پورتراب (۱۳۷۲)، *تئوری موسیقی*، نشر چشمه

* Hoffman, Miles (2005). *The Npr Classical Music Companion: An Essential Guide for Enlightened Listening* (به انگلیسی). Houghton Mifflin Harcourt. Retrieved 2013–07–24. `{{cite book}}`: Check date values in: `|تاریخ بازبینی=` (help)
* "Piano". *Britannica*. Printed Edition.

* درگاه موسیقی

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پیانو موجود است. |

| * ن
* ب
* و
سازهای کوبه‌ای |
| --- |
| سازهای کوبه‌ای با کوک معین | 
* Carillon
* Crotales
* زنگوله دستی
* Handchime
* هنگ
* کایزا
* ماریمبا
* Steelpan
* تیمپانی
* ویبرافون
* زیلوفون
* ناقوس
* ناقوس لوله‌ای
* تخته معابد
* طبله
* اره موسیقی
* پیانو
* سازهای کوبه‌ای با کوک معین

 |
| سازهای کوبه‌ای با کوک نامعین | 
* Bodhrán
* طبل بانگو
* Cabasa
* قاشقک
* سنج
* جمبه
* Jam block
* Lagerphone
* ماراکا
* طبل کوچک
* دایره‌زنگی
* Timbales
* Washboard
* مثلث
* تایکو
* جغجغه
* تنبک
* جفه
* حلقه انگشتی
* دف
* دهل
* ضرب
* طبل
* سندان
* سازهای کوبه‌ای با کوک نامعین

 |
| ارکستر سازهای کوبه‌ای | 
* Acme siren
* Clash cymbals
* گلوکن‌اشپیل
* طبل کوچک
* تیمپانی
* ناقوس لوله‌ای
* سازهای کوبه‌ای موسیقی کلاسیک غربی

 |
| موسیقی ملل | 
* آفریقایی
* آسیایی
* Central America and Caribbean
* Europe‎
* North America
* Oceania‎
* South America‎

 |
| گروه‌بندی‌های سازهای کوبه‌ای | 
* درام
* Percussion section
* Percussion ensemble

 |
| دیگر | 
* Percussion instruments invented since 1800
* Classification of percussion instruments

 |
| **درگاه سازهای کوبه‌ای** - **فهرست سازهای کوبه‌ای** |

| * ن
* ب
* و
سازهای موسیقی |
| --- |
|  **زهی** | 
* چنگ
* ویولن
* ویولا
* ویولا دا گامبا
* ویولنسل
* کنترباس
* گیتار
* گیتار کلاسیک
* گیتار استیل
* گیتار الکتریک
* گیتار بیس
* بالالایکا
* بانجو
* کاواکینیو
* چپمن استیک
* یوکللی
* زیتر
* سی‌تار
* لوت
* عود
* ماندولین
* لاعود

 |
| بادی | 

|  |  |
| --- | --- |
| برنجی | 
* کر
* فلوگل‌هورن
* ساکس هورن
* اوفی کلاید
* ترومپت
* کورنت
* شیپور
* شیپور پست
* ترومبون
* توبا
* توبای واگنر
* سوسافون
* شوفار
 |
| چوبی | 
* فلوت پیکولو
* فلوت
* فلوت آلتو
* فلوت باس
* ابوا
* کر آنگله
* کلارینت
* کلارینت باس
* ساکسوفون
* فاگوت
* کنترفاگوت
* ریکوردر
* نی‌انبان
 |

 |
| **کوبه‌ای** | 
* زیلوفون
* ماریمبا
* ویبرافون
* متالوفون
* گلوکن‌اشپیل
* ماریمبا
* ناقوس لوله‌ای
* تیمپانی
* دایره‌زنگی
* درام
* دف
* سنج
* طبل
* طبل بزرگ
* طبل کوچک
* طبل تنور
* مثلث
* هنگ
* کاخون
* جمبه
* گانگ

 |
| **شستی‌دار** | 
* ارگ
* هارمونیوم
* ارگ بادی
* ارگ هموند
* پیانو
* کلاویکورد
* هارپسیکورد
* چلستا
* آکوردئون
* ملوترون
* سینث‌سایزر

 |
| **متفرقه** | 
* ملودیکا
* سازدهنی
* دیجریدو

 |

| * ن
* ب
* و
بلوز |
| --- |
| فرم موسیقایی | 
* نت بلو
* گام بلوز
* Call and response
* بلوز هشت‌میزانی
* بداهه‌نوازی
* Shuffles
* Traditional blues verses
* بلوز دوازده‌میزانی
* Walking bass

 |
| ریشه‌ها | 
* ریشه‌ها
* Spirituals
* آواز کار
* موسیقی فولکلور آمریکا

 |
| سازهای متداول | 
* گیتار
* پیانو
* سازدهنی
* بیس
* درام
* هارپ بلوز
* گیتار اسلاید

 |
| سبک‌های ناحیه‌ای | 
* بلوز بریتانیایی
* بلوز کانادایی
* شیکاگو بلوز
* دلتا بلوز
* دیترویت بلوز
* هیل کانتری بلوز
* کانزاس سیتی بلوز
* ممفیس بلوز
* نیو اورلئانز بلوز
* پیمونت بلوز
* سنت لوئیز بلوز
* بلوز مرداب
* تگزاس بلوز
* بلوز ساحل غربی

 |
| زیرسبک‌ها | 
* بوگی ووگی
* بلوز کلاسیک زنان
* کانتری بلوز
* الکتریک بلوز
* بلوز طبل و فیفه
* جامپ بلوز
* پیانو بلوز

 |
| سبک‌های تلفیقی | 
* بلوز راک
* گاسپل بلوز
* پانک بلوز
* ریتم اند بلوز
* سول بلوز

 |
| سبک‌های مرتبط | 
* موسیقی بلوگرس
* موسیقی حکوم
* جاز
* جاگ بنپ
* رگتایم
* راک اند رول

 |
| فهرست‌ها | 
* Blues genres
* Blues musicians
* Blues standards

 |
| 
* **Book**
* **رده:بلوز**
* **Portal**
* **رده:ترانه‌های بلوز**

 |

| * ن
* ب
* و
همراهی |
| --- |
| سازهای موسیقی | 
* گیتار آکوستیک
* کنترباس
* درام (ساز)
* گیتار بیس
* گیتار الکتریک
* پیانو الکتریک
* ارگ هموند
* پیانو
* ارگ بادی

 | F (bass) clef symbol |
| تکنیک‌ها و روش‌ها | 
* باس آلبرتی
* آرپژ
* Banjo roll
* Bassline
* باسو کونتینو
* آکورد
	+ سه‌صدایی
	+ پاور کورد
* Comping
* Counter-melody (Nebenstimme)
* زمینه‌نوا
* فیگور موسیقایی
* فیل
* Groove
* Harmonization
* Obbligato
* اوستیناتو
* Riff
* Vamp

 |
| گروه موسیقی | 
* Backup band
* گروه موسیقی
* ارکستر
* Pit orchestra
* Rhythm section

 |