recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**پلی (۲-هیدروکسی اتیل متاکریلات)** (pHEMA) پلیمری است که یک هیدروژل را در آب تشکیل می‌دهد. هیدروژل پلی (هیدروکسی اتیل متاکریلات) (PHEMA) برای لنزهای داخل چشمی (IOL) با استفاده از پلیمریزاسون محلول ۲-هیدروکسی اتیل متاکریلات (HEMA) به عنوان ماده اولیه، آمونیوم پرسولفات و سدیم پیروسولفیت (APS / SMBS) به عنوان کاتالیزور و تری اتیلن گلیکول دی متاکریلات (TEGDMA) به عنوان افزودنی اتصال عرضی سنتز می‌شود. این ماده توسط Drahoslav Lim و Otto Wichterle برای استفاده بیولوژیکی اختراع شده‌است. آنها موفق به تهیه ژل اتصال عرضی شده‌ای شدند که تا ۴۰٪ از آب را جذب می‌کند، خواص مکانیکی مناسبی را از خود نشان می‌دهد و شفاف بود. آنها این ماده را در سال ۱۹۵۳ به ثبت رساندند.

کاربردها
--------

### لنزهای تماسی

در سال ۱۹۵۴، این ماده برای اولین بار به عنوان ایمپلنت چشمی مورد استفاده قرار گرفت. Wichterle فکر می‌کرد که pHEMA می‌تواند ماده مناسبی برای لنز تماسی باشد و اولین اختراع خود را برای لنزهای تماسی نرم به دست آورد. در اواخر سال ۱۹۶۱، وی موفق به تولید چهار عدد لنز تماسی از هیدروژل pHEMA بر روی دستگاه خانگی شد.
کوپلیمرهای pHEMA امروزه هنوز هم به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند. Poly-HEMA با چرخش در اطراف کربن مرکزی خود به عنوان یک هیدروژل عمل می‌کند. در هوا، طرف متیل غیر قطبی به سمت بیرون می‌چرخد و مواد را شکننده و آسان می‌کند تا به شکل صحیح لنز خرد شود. در آب، قسمت هیدروکسی اتیل قطبی به سمت بیرون می‌چرخد و مواد انعطاف‌پذیر می‌شوند. pHEMA خالص لنزها را ضعیف می‌کند چون خیلی ضخیم هستند و مانع از انتسار کافی اکسیژن می‌شوند، بنابراین تمام لنزهای تماسی که پایه آن PHEMA است، با کوپلیمرهایی ساخته شده‌اند که ژل را نازک‌تر کرده و هیدراته شدن با آب را افزایش می‌دهد. این لنزهای هیدروژل کوپلیمر غالباً با پسوند "-filcon" مانند Methafilcon که یک کوپلیمر هیدروکسی اتیل متاکریلات و متیل متاکریلات است، نامگذاری می‌شوند. یکی دیگر از لنزهای هیدروژل کوپلیمر، به نام Polymacon، یک کوپلیمر از هیدروکسی اتیل متاکریلات و اتیلن گلیکول دی متاکریلات است.

### کشت سلول

از pHEMA معمولاً برای جلوگیری از چسبندگی سلول و القای تشکیل اسفروئید به ویژه در تحقیقات سرطان، برای پوشاندن فلاسک‌های کشت سلول استفاده می‌شود. نمونه‌های قدیمی تر pHEMA شامل ژل آگار و آگارز است.

منابع
-----

1. ↑  Wichterle, O. ; Lím, D. (1960). "Hydrophilic Gels for Biological Use". Nature. 185 (4706): 117–8. Bibcode:1960Natur.185..117W. doi:10.1038/185117a0.
2. ↑  Kyle, Robert A. ; Steensma, David P. ; Shampo, Marc A. (2016-03-01). "Otto Wichterle—Inventor of the First Soft Contact Lenses". Mayo Clinic Proceedings. 91 (3): e45–e46. doi:10.1016/j.mayocp.2016.01.016. ISSN 0025-6196.
3. ↑  Ratner, Buddy D. (2004). Biomaterials Science, An Introduction to Materials in Medicine. Elsevier Academic Press. ISBN 0-12-582463-7.[page needed]
4. ↑  Katt, Moriah E. ; Placone, Amanda L. ; Wong, Andrew D. ; Xu, Zinnia S. ; Searson, Peter C. (12 February 2016). "In Vitro Tumor Models: Advantages, Disadvantages, Variables, and Selecting the Right Platform". Frontiers in Bioengineering and Biotechnology. 4. doi:10.3389/fbioe.2016.00012. PMC 4751256. PMID 26904541.
5. ↑  Friedrich, Juergen; Seidel, Claudia; Ebner, Reinhard; Kunz-Schughart, Leoni A (12 February 2009). "Spheroid-based drug screen: considerations and practical approach". Nature Protocols. 4 (3): 309–324. doi:10.1038/nprot.2008.226. PMID 19214182.
***پرواز در قفس*** فیلمی به کارگردانی حبیب کاووش و نویسندگی بهمن زرین‌پور محصول سال ۱۳۵۷ است. این فیلم دومین ساخته حبیب کاوش می باشد. ساخت فیلم پیش از انقلاب ۱۳۵۷ آغاز شد اما پس از انقلاب، با دستکاری هایی در گفتار فیلم، در نوروز ۱۳۵۹ به نمایش درآمد.

خلاصه داستان
------------

رباب کلفت خانه ی سعادت است. دختر او مریم و سهراب، پسر سعادت، به هم علاقه‌مند می شوند. روزی آن دو توسط ژاندارم ها گرفتار می شوند و سعادت، پس از ضمانت آن دو، پسرش را از ادامه ی رابطه با مریم منع می کند و برای جلوگیری از رابطه ی آنها دو نفر را مأمور می کند تا سهراب را زیر نظر بگیرند. سهراب به رابطه اش با مریم ادامه می دهد و به هشدارهای پدر وقعی نمی‌گذارد. پدر مریم نیز همسر و دخترش را، از ادامه ی این رابطه، ملامت می کند. سهراب و مریم، تصمیم می گیرند از خانه بگریزند. آن دو، قبل از حرکت، از غذاهای آلوده به سمی می خورند که مادر سهراب به سگ های ولگرد محله می خوراند. سهراب و مریم بالای چرخ و فلک در کنار هم جان می دهند.

بازیگران
--------

* سعید کنگرانی
* فرزانه داوری
* فخری خوروش
* عنایت‌الله بخشی
* منوچهر فرید
* توران مهرزاد
* طاطایی
* ملیحه کمالی
* محمد مسچی
* جلال عالی‌فکر
* علی شعاعی

منابع
-----

1. ↑  *مجله فیلم، شماره 1، صفحه 79*.

* «پرواز در قفس». سوره‌سینما. دریافت‌شده در ۲۹ می ۲۰۱۷.
* «لیست کامل عوامل فیلم پرواز در قفس». سوره‌سینما. دریافت‌شده در ۳۰ اوت ۲۰۱۳.

| * ن
* ب
* و
حبیب کاووش |
| --- |
| 
* *محفل ایکس* (۱۳۸۳)
* *امید* (۱۳۷۰)
* *آتش پنهان* (۱۳۶۹)
* *دادشاه* (۱۳۶۲)
* *فصل خون* (۱۳۶۰)
* *پرواز در قفس* (۱۳۵۷)
* *آب* (۱۳۵۳)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فیلم است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
پرورنین (Prorenin) پیش ساز غیرفعال رنین است که به‌طور عمده به وسیله کلیه‌ها ساخته می‌شود و غلظت پلاسمایی آن حدود ده برابر رنین است.

اهمیت زیستی
-----------

پرورنین، پیس ساز غیرفعال رنین است. رنین، یک محدودکننده سرعت در تولید آنژیوتانسین II در سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون است. این سیستم در تنظیم فشارخون و هومئوستاز سدیم-پتاسیم نقش دارد. با آن که رنینِ تولید شده در کلیه ظاهراً مسئول اصلی تولید آنژیوتانسین II در گردش خون است، اما برخی از اثرات نامبرده در بالا ممکن است با واسطه سیستم‌های رنین-آنژیوتانسین موضعی انجام شود. در انسان، کلیه منبع اصلی پرورنین است. در کلیه‌ها پرورنین به وسیله فعالیت آنزیمی به رنین تبدیل می‌شود. رنین با تأثیر آنزیمی بر آنژیوتانسینوژن، باعث ایجاد یک پپتید ۱۰ اسیدآمینه‌ای می‌شود که آنژیوتانسین I نام دارد. آنژیوتانسین I خصوصیات خفیف منقبض‌کنندهٔ عروق دارد، اما برای بروز تغییرات شدید در عملکرد گردش خون کافی نیست. رنین نیم تا یک ساعت در خون مانده و در طی این مدت، میزان بیشتری آنژیوتانسین I تولید می‌کند.

* رنینرنین

ظرف چند ثانیه تا چند دقیقه پس از تولید آنژیوتانسین I، دو اسیدآمینهٔ دیگر هم از آنژیوتانسین I جدا می‌شوند و در نتیجه یک پپتید ۸ اسیدآمینه‌ای به نام آنژیوتانسین II تولید می‌شود. تقریباً کل این تبدیل که در هنگام عبور خون از مویرگ‌های کوچک ریه انجام می‌شود، توسط آنزیمی به نام آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) که در اندوتلیوم عروق ریوی قرار دارد، کاتالیز می‌شود. آنزیوتانسین II علاوه بر این که در ریه‌ها ایجاد می‌شود، در بافت‌های دیگری از قبیل کلیه‌ها نیز به صورت موضعی و هم‌چنان توسط آنزیم مبدل تولید می‌شود.

منابع
-----



1. ↑
2. ↑  Imai, T. ; Miyazaki, H. ; Hirose, S. ; Hori, H. ; Hayashi, T. ; Kageyama, R. ; Ohkubo, H. ; Nakanishi, S. ; and Murakami, K. (December 1983). "Cloning and sequence analysis of cDNA for human renin precursor". Proceedings of the National Academy of Sciences U.S.A. 80 (24): 7405–9.
3. ↑  Pratt, R. E. ; Flynn, J. A. ; Hobart, P. M. ; Paul, M. ; and Dzau, V. J. (March 1988). "Different secretory pathways of renin from mouse cells transfected with the human renin gene". Journal of Biological Chemistry 263 (7): 3137–41.
**رسالهٔ شاه** (سندی: شاه جو رسالو) مجموعه اشعار شاه عبداللطیف بتایی، بزرگ‌ترین شاعر صوفی در زبان سندی است. این رساله به بیست و نه فصل بخش شده است. شاه عبداللطیف علاقه زیادی به موسیقی داشت از همین رو است که او هر فصل رسالهٔ خود را به یک آهنگ موسیقی موسوم ساخته‌است. بعضی آهنگ‌ها در موسیقی کلاسیک وجود دارد ولی لطیف بعضی فصل‌ها را به داستان‌های عاشقانه محلی منسوب ساخته‌است و آهنگ‌ها را به آن داستان‌ها نسبت داده‌است.

او به زبان سندی در قالب‌ها و وزن محلی شعر گفته‌است.
با اینکه شعر سندی لطیف کاملاً رنگ محلی دارد بازهم از سنت شعر عرفانی فارسی بر کنار نیست؛ برای اینکه شاه لطیف در این سنت تصوف و عرفان رشد کرده‌است و تمام مختصات شعر عرفانی فارسی در کلام سندی این عارف سند موجود است.

نمونه شعر
---------

«در سُر سارنگ» شاه عبداللطیف فیض‌رسانی پیامبر اسلام را اینطور بیان می‌کند:

امروز ابرها به سوی شمال رقصانند
ابرها از روضهٔ اقدس حضرت آمده باریدند
از آنجا ابر رحمت شده آمدند
گله‌بانان خرسند شدند
از روضهٔ رسول ابر و باران آمد
به زودی نهر «تارا» از آب پر شد
ابر رودخانه تشنه را سیراب کن
محبوب جلوه نمایی کرد

منابع
-----

1. ↑  M. M. Gidvani (1922). Shah Abdul Latif. London: The India Society.
2. ↑  شبلی، محمد صدیق خان: تأثیر شعر عرفانی فارسی در کلام شاه عبداللطیف بتایی. خانه فرهنگ سرکنسولگری ایران – حیدرآباد. در وبگاه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بایگانی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine. بازدید: اکتبر ۲۰۱۴.
3. ↑  همان منبع.
4. ↑  شبلی، محمد صدیق خان: تأثیر شعر عرفانی فارسی در کلام شاه عبداللطیف بتایی
**رود یغناب** رودی است در ناحیه عینی در ولایت سغد تاجیکستان. این رود همراه با اسکندردریا، رودخانه فان‌دریا را تشکیل می‌دهد. فان‌دریا از شاخه‌های اصلی سمت چپ رود زرافشان است.

سرچشمه رود یغناب در کوهستان مستچاه، در جایی که رشته‌کوه زرافشان و رشته‌کوه حصار به هم می‌پیوندند، قرار دارد.

رود یغناب از سمت شرق به غرب جریان دارد و مسیر آن در جنوب و موازی با رود زرافشان است. رود یغناب در دره یغناب جریان دارد که محلی دور افتاده در تاجیکستان است و مردم آن به زبان یغنابی سخن می‌گویند. روستای اصلی این دره انزاب نام دارد.

جاده اصلی به سمت این رود از سمت دوشنبه به سوی یغناب پایین و فان دریا می‌رود. پیش از آنکه شوروی‌ها جاده‌ای به این سمت بسازند دره رود یغناب تقریباً غیرقابل دسترس بود، و به همین خاطر زبان کهن این منطقه همچنان باقی مانده‌است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Yaghnob River». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ فوریه ۲۰۱۸.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ رود یغناب موجود است. |

| * ن
* ب
* و
تاجیکستان رودهای تاجیکستان |
| --- |
| 
* آق‌سو
* آمودریا
* برتنگ
* فان‌دریا
* غُند
* اسکندردریا
* قره‌تگ
* خانقاه
* کافرنهان
* قزل‌سو
* موکسو
* پامیر
* پنج
* سمنگانج
* سیردریا
* وخش
* ونج
* یغناب
* یزغلام
* زمبار
* زرافشان

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک دریا ، دریاچه یا رودخانه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
محورهای مورد نیاز در کنترل دینامیک هواپیما
**دینامیک پرواز** علمی است که به بررسی نحوه جهت‌گیری وسایل پرنده در سه بعد می‌پردازد. این علم که در حوزهٔ پژوهش‌های مهندسی هوافضا قرار دارد، جهت‌گیری وسایل پرنده (نظیر هواپیما یا بالگرد) را حول گرانیگاهشان ارزیابی می‌کند.

محورهای سه‌گانه
---------------

برای تحلیل حرکات یک هواگرد (نظیر یک هواپیما) در سه بعد، سه محور قراردادی نسبت به وضعیت هواگرد توصیف می‌شوند و حرکات به صورت چرخش‌هایی حول این سه محور توصیف می‌گردند:

* محور طولی که از نوک هواپیما به سمت دم هواپیما امتداد دارد. چرخش حول این محور را «گردش» (به انگلیسی: roll) می‌نامند
* محور عرضی که از انتهای یک بال به انتهای بال مقابل هواپیما امتداد دارد. چرخش حول این محور را به «گام» (به انگلیسی: pitch) می‌نامند.
* محور عمودی که از زمین به سوی آسمان امتداد دارد (یا از شکم هواپیما به سقف آن). چرخش حول این محور را «انحراف» (به انگلیسی: yaw) می‌نامند.

در یک هواپیما، سکان باعث چرخش هواپیما حول محور عمودی می‌شود و برای تغییرمسیر هواپیما در ارتفاع کم با سرعت بالا به کار می‌رود. شهپرها باعث چرخش هواپیما حول محور طولی می‌شوند و برای چرخش هواپیما در ارتفاع‌های بالاتر به کار می‌روند. بالابر باعث چرخش هواپیما حول محور عرضی و تغییر زاویه حمله می‌شود و خلبان با استفاده از آن (در کنار عوامل دیگر نظیر برآافزا و قدرت موتور) تغییرات ارتفاع هواپیما را کنترل می‌کند.

نگارخانه
--------

* چرخش حول محور طولی یا گردشچرخش حول محور طولی یا گردش
* چرخش حول محور عرضی یا گامچرخش حول محور عرضی یا گام
* چرخش حول محور عمودی یا انحرافچرخش حول محور عمودی یا انحراف
* سه محور ایکس-ایگرگ-زی در فضاسه محور ایکس-ایگرگ-زی در فضا

منابع
-----

1. ↑  «پرواز یک هواپیما». ستاد توسعه فناوری هوافضا. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۱.[*پیوند مرده*]
اتم بور به شکل یک پذیرنده در شبکه دو بعدی ساده سیلیکون عمل می کند.
**پذیرنده** (به انگلیسی: Acceptor) به اتمی گفته می‌شود که اگر به عنوان ناخالصی به نیمه‌رسانا افزوده شود، نیمه‌رسانای مثبت درست می‌کند.

برای نمونه، اگر به نیمه‌رسانای سیلیسیمی (سیلیسیم در گروه چهار جدول تناوبیست)، ناخالصی از گروه سوم مانند بور، آلومینیوم، ایندیوم یا گالیم افزوده شود، این ناخالصی جای سیلیسیم را در ساختار می‌گیرد. از آنجا که 3 الکترون در لایه آخر این ناخالصی‌ها برای ایجاد پیوند باشنده هستند، 3 پیوند با اتم سیلیسیم همسایه می‌دهند. اما چون سیلیسیم 4 الکترون برای پیوند دارد، یک الکترون از اتم سیلیسیمی در همسایگی ناخالصی بسوی آن می‌رود تا به آن افزوده شده و با الکترون چهارم سیلیسیم پیوند بدهد. جدایش این الکترون از اتم همسایه، یک حفره الکترونی که بار مثبت دارد از خود بجا می‌گذارد. از آنجا که بار الکتریکی کل ساختار باید خنثی بماند، دوباره الکترونی از اتمی همسایه در ساختار جدا می‌شود تا حفره را پر کند. اما این کار دوباره حفره‌ای دیگر به وجود می‌آورد. ازینرو می‌توان تصور کرد که حفره‌ها در ساختار در حال حرکتند و چون بار الکتریکی مثبت دارند، حامل بار الکتریکی‌اند.

جستارهای وابسته
---------------

* نیمه‌رسانا
* دهنده(نیمه‌رسانا)
* اتصال P-N

منابع
-----

ویکی‌پدیای انگلیسی
تصویرنگاشت پرس سینه
**پرس سینه** یا **چِست پرِس** (به انگلیسی: chest press) یک تمرین قدرتی است که در آن شخص به حالت طاقباز قرار گرفته و وزنه را در بالای سینه خود مهار می‌کند. این حرکت معمولاً بر روی نیمکت و با هالتری که با صفحه‌های فلزی سنگین شده انجام می‌شود و البته از دمبل هم می‌توان برای این حرکت استفاده کرد. عضله سینه‌ای بزرگ ماهیچه اصلی در این حرکت است اما تمام عضلات بالاتنه از جمله ماهیچه دالی (بخش جلویی سرشانه)، ماهیچه دندانه‌ای پیشین (بخش پهلویی قفسه سینه، ماهیچه غرابی بازویی، ماهیچه ذوزنقه‌ای (بخش بالای پشت) و پایدارکننده‌های شانه نیز در این حرکت فعال هستند و در صورتی که فاصله دست‌ها کم باشد عضله اصلی درگیر در این حرکت عضله پشت بازو خواهد بود چراکه هر قدر دستها جمع‌تر باشد مفصل آرنج فشار بیشتری را تحمل می‌کند و انرژی اصلی این مفصل در این حرکت از عضله پشت بازو (سه سر بازویی) تأمین می‌شود و هر قدر دست بازتر باشد مفصل شانه حرکت بیشتری دارد و انرژی حرکت را عضلات سینه‌ای تأمین می‌کنند.

پرس سینهتمرین پرس سینه را می‌توان علاوه بر میز تخت، روی میز شیبدار هم اجرا نمود. اگر شیب میز مثبت باشد، فشار بیشتری به عضلات بالایی سینه وارد می‌شود. در صورت منفی بودن شیب میز، فشار اصلی روی عضلات زیر سینه اعمال می‌گردد.

پرس سینه به همراه اسکات و لیفت از حرکات پایه در بدنسازی با وزنه و وزنه‌برداری قدرتی محسوب می‌شوند.

جستارهای وابسته
---------------

* اسکات
* ددلیفت

منابع
-----

* نحوه‌ی اجرای صحیح تمرین پرس سینه
* Wikipedia contributors, "Bench press," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed June 30, 2016).



|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد مرتبط با بدن‌سازی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
برای دیگر کاربردها روشنایی (ابهام‌زدایی) را ببینید.روشنایی در حال کاهش با افزایش ژرفا در زیر آب
**روشنایی** یکی از جنبه‌های بینایی است که در آن به نظر می‌رسد یک منبع در حال تابش یا بازتاب نور است. به بیان دیگر، روشنایی درک حاصل از درخشندگی یک هدف دیداری است. روشنایی صفت/ویژگی ذهنی شی‌ای است که دیده می‌شود.

واژگان
------

پیش‌ترها از «روشنایی»∗ به عنوان هم‌معنی اصطلاح نورسنجیِ درخشندگی∗ و (به صورت نادرست) برای اصطلاح پرتوسنجی تابندگی∗ استفاده می‌شد اما مطابق FS-1037C از واژه‌نامهٔ فدرال اصطلاحات مخابراتی، هم‌اکنون باید از روشنایی تنها برای موارد غیر کمی در احساسات کاراندام‌شناختی و ادراک نور استفاده کرد.

یک روشنایی مشخص، می‌تواند ادراک‌های متفاوتی از درخشش در شرایط مختلف ایجاد کند، مثلا در توهم سفید.

در فضای رنگ قرمز-سبز-آبی، روشنایی را می‌توان به صورت میانگین حسابی *μ* از مختصات قرمز، سبز و آبی در نظر گرفت (هرچند برخی از اجزایِ سبزِ نور باعث‌می‌شوند نور درخشان‌تر به نظر برسد، اما از سوی دیگر ممکن است این موضوع در سامانهٔ نمایشی به صورت خودکار جبران شود):

\mu = {R + G + B \over 3 }
روشنایی همچنین در اچ‌اس‌بی یا فضای رنگ اچ‌اس‌وی (فام، خلوص و درخشش یا مقدار) یکی از مختصات رنگ است.

در ستاره‌ها، روشنایی به صورت قدر ظاهری و قدر مطلق کمیت‌یابی می‌شود.

جستارهای وابسته
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | معنای ***درخشش*** را در ویکی‌واژه، واژه‌نامهٔ آزاد، ببینید. |

* درخشندگی
* فروزندگی

پانویس
------

**^** brightness

**^** luminance

**^** radiance

منابع
-----

1. ↑  Merriam-Webster.com Merriam-Webster Dictionary definition of bright
2. ↑  "Brightness" in Federal Standard 1037C, the *Federal Glossary of Telecommunication Terms* (1996)
3. ↑  What are HSB and HLS?, Charles Poynton: "The usual formulation of HSB and HLS compute so-called "lightness" or "brightness" as (R+G+B)/3. This computation conflicts badly with the properties of colour vision, as it computes yellow to be about six times more intense than blue with the same "lightness" value (say L=50)."

* Wikipedia contributors, "Brightness," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed April 4, 2012).
**پلیس ملی** (به فرانسوی: Police nationale) یکی از دو سازمان انتظامی کشور فرانسه است که بر اجرا شدن قوانین و مقررات نظارت و همچنین با متخلفین برخورد قانونی می‌کند. پلیس ملی فرانسه زیر نظر وزارت کشور فرانسه است و تا سال ۲۰۱۱، بیش از ۱۴۴.۰۰۰ کارمند در آن مشغول به کار بودند.

پلیس ملی فرانسه دو وظیفه مهم دارد:

* عملیات‌های امنیتی (شامل: گشت، کنترل ترافیک، کنترل هویت و ...)
* بنا به دستور قضایی، برخورد با متخلفین و اعمال احکام قضایی صادر شده.

گفتنی است نهاد دیگر انتظامی، ژاندارمری فرانسه است که در شهرهای کوچک، روستاها و نواحی مرزی فعالیت می‌کند.

**عملکرد حقوق بشری پلیس فرانسه** : عملکرد پلیس فرانسه که بسیار مسلح‌تر از پلیس سایر کشورهای اروپایی است بارها مورد انتقاد فعالان حقوق بشر و سازمانهای حقوق بشری قرار گرفته است. دیده‌بان حقوق بشر در فرانسه و خارج از این کشور از جمله عفو بین‌الملل و شورای اروپا زنگ خطر «استفاده بیش از حد از زور» از سوی پلیس ضد شورش فرانسه در طول اعتراضات جلیقه زردها را به صدا درآورده‌اند.در دهه‌های اخیر تاکتیک‌های پلیس فرانسه شدیدتر از نقاط دیگر در اروپا شده و این اهمیت دارد زیرا شیوه‌های اجرای قانون فرانسه فراتر از این کشور می‌رود و فرانسه به نیروهای امنیتی ده‌ها کشور در سراسر جهان چه دموکراتیک و چه سلطه‌جو آموزش می‌دهد. اعضای «دیده‌بان آزادی‌های عمومی پاریس» که تظاهرات‌ها در پایتخت فرانسه را از نزدیک تحت نظر داشته‌اند، تصویری تاریک از اتهامات غیرقانونی پلیس با هدف ارعاب معترضان، آزار فیزیکی و کلامی گسترده معترضان و استفاده بی‌رویه از سلاح‌هایی مثل نارنجک برای پراکنده کردن جمعیت و گلوله‌های پلاستیکی را ارائه کرده‌اند. این افراد که نخواستند نامشان فاش شود همچنین از استفاده زیاد و بدون توجیه از گاز اشک‌آور و چماق علیه معترضان فرانسوی خبر داده‌اند. البته پلیس ضد شورش سایر کشورهای اروپایی هم از روش‌های خشن و بی‌رحمانه در برخورد با معترضان استفاده کرده‌اند و به عنوان نمونه به برخورد خشن با معترضان کاتالونیا در اسپانیا و ضرب و جرح تعداد زیادی از معترضان حاضر در تظاهرات علیه گروه ۸ در جنوآ ایتالیا در سال ۲۰۰۱ می توان اشاره کرد لیکن پلیس فرانسه در سال‌های اخیر در سطح متفاوتی از سایرین بازی کرده است. این کشور شاهد چند موج تظاهرات‌های شدید بر سر حقوق کارگرها و همچنین ماه‌ها ناآرامی بوده که سال ۲۰۱۸ جنبش جلیقه زردها علیه مالیات‌ها و نابرابری اقتصادی آغاز کردند. اما بسیاری استدلال می‌کنند که روش برخورد پلیس فرانسه با معترصان اوضاع را بدتر می‌کند.

وسائل نقلیه
-----------

* رنو ترافیک (نسل دوم)رنو ترافیک (نسل دوم)
* رنو مگان (نسل سوم)رنو مگان (نسل سوم)
* موتور یاماها، بی‌ام‌و و خودروی رنو سینیکموتور یاماها، بی‌ام‌و و خودروی رنو سینیک
* پژو ۳۰۷پژو ۳۰۷

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «National Police». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ فوریه ۲۰۱۴.

پیوند
-----

* وب‌گاه پلیس فرانسه (فرانسوی)
**قانون** فدراسیون روسیه در **مورد پناهندگان** تعیین می‌کند چه کسی پناهجو است و به چه منظوری صلاحیت دستیابی به پناهندگی در این کشور را دارد. این قانون پناهجو را اینگونه تعریف می‌کند: «فردی که خارج از کشور، ملیت یا اقامتگاه عادی خود است و به دلایل نژادی، مذهبی، ملیتی، عضویت در یک گروه خاص اجتماعی یا عقیده سیاسی جانش در کشور متبوعش در خطر است و ممکن است به دلایل ذکر شده تحت تعقیب، آزار و اذیت قرار گیرد و قادر نیست یا نمی‌خواهد به مبدا بازگردد.»

این شرایط شامل جنایتکاران، متخلفین مالی و افراد تحت پیگرد پلیس اینترپل نمی‌شود و در اغلب این افراد تحت معاهده استرداد مجرمین بازداشت و به کشور متبوع خود بازگردانده می‌شوند.

بر اساس اصلاحیه قانون اساسی روسیه (۲۰۲۰)، ازدواج همجنس‌گرایان در فدراسیون روسیه ممنوع است و این قانون می‌تواند بر پرونده پناهجویان همجنس‌گرا تأثیرگذار باشد.

پس از ثبت درخواست پناهندگی، سرویس مهاجرت روسیه پس از بررسی شواهد و مستندات، صلاحیت پناهجو را برای پناهندگی تشخیص خواهد داد.

**قانون پناهندگان سال ۱۹۹۷**، در سال‌های ۱۹۹۸و ۲۰۰۰ اصلاح اندکی اصلاح شد، و نمایانگر قانون فعلی فدراسیون روسیه در مورد پناهندگان است.

میزان پذیرش پناهجویان در روسیه بسیار پایین است که از همین تعداد کم سهم قابل توجهی از پذیرش به آوارگان جنگ اوکراین اختصاص می‌یابد.

در صورت پذیرش درخواست پناهندگی، پناهجو از امکاناتی نظیر درمان، حق آموزش و مجوز کار بهره‌مند می‌شود، همچنین کمک هزینه‌ای به مبلغ یکصد روبل در روز به افراد ناتوان پرداخت می‌شود.

سازمان‌هایی که نماینده قانونی برای پناهندگان ارائه می‌دهند
----------------------------------------------------------

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) و کمیته کمک‌های مدنی (CCA) که مشاوره حقوقی را برای پناهندگان و مهاجران اجباری ارائه می‌دهند، میان پناهندگان و مقامات میانجیگری می‌کنند، از پناهندگان در دادگاه دفاع می‌کنند و از حقوق پناهندگان در امور مسکن و کار دفاع می‌کنند.. در رابطه با این وظایف، هر دو سازمان با کلیه ساختارهایی که با مشکلات پناهندگی روبرو هستند، تماس مداوم دارند: سرویس مهاجرت فدرال، خدمات مهاجرت منطقه ای و کمیسیون پناهندگان در دوما ایالتی.

منابع
-----

1. 1 2  Russian Federation Law No. 95 F-3 "On Refugees," February 19, 1993, as amended (Law on Refugees), available in Russian at  بایگانی‌شده در ۲۴ آوریل ۲۰۰۳ توسط Wayback Machine (last accessed Sept. 16, 2002)
2. ↑  "Россия почти перестала принимать беженцев | Eurasianet". *russian.eurasianet.org* (به انگلیسی). Retrieved 2020-07-25.
3. ↑  «Помощь и льготы беженцам из Украины в России в 2020 году». *visasam.ru*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۵.
4. ↑  These are solutions deemed by conversations with unnamed UNHCR officials

پیوند به بیرون
--------------

* 1951 تا امروز (UNHCR)
* متن کامل کنوانسیون (UNHCHR)
* کشورهای عضو کنوانسیون و پروتکل (UNHCR)
* (UNHCR)
***وی‌اِس.*** (به انگلیسی: Vs.) یک مجله بین‌المللی مد و سبک زندگی است که دو بار در سال منتشر می شود. دارای طراحی براق، داستان های مد لوکس، لبه تحریریه، و فرمت بزرگ، براق، اندازه چاپ، *در مقابل.* توسط یاکوب ف. استوبکر و وایب دبلستین در سال ۲۰۰۵ تاسیس شد. *وی‌اس.* دفاتر این شرکت در نیویورک، ایالات متحده آمریکا مستقر هستند.

*وی‌اس.* برخی از برجسته‌ترین چهره‌های مد و فرهنگ جریان اصلی از سوپرمدل‌ها و افراد مشهور گرفته تا استعدادهای نوظهور در حوزه مد، زیبایی، موسیقی، هنر، فیلم و فرهنگ را در خود دارد. هر شماره دارای چهار جلد مختلف است. پاییز/زمستان ۲۰۱۰ شامل نائومی کمبل، اوا مندز، کریستینا ریچی و ریچل وایز در جلد اول بود و شماره‌های بهار/تابستان ۲۰۱۰ شامل کایلی مینوگ، اسکای فریرا، پاریس هیلتون و اوه لند بود.

وبسایت Vsmagazinelive.com نسخه زنده از مجله چاپی است. با استفاده از تمام مفاهیم وب، یعنی حرکت، صدا، سرعت، فرم. Vsmagazinelive.com هر روز محتوای جدیدی از کلیپ‌های فیلم تاریخی گرفته تا انحصاری *وی‌اس.* تولیدات مد، اخبار سبک روزانه و مد، و همچنین روندها، صنعت و به روز رسانی های فرهنگی.

مدل‌ها‌
-------

این مدل‌ها و استعدادها بر روی جلد مجله *وی‌اس.* ظاهر شدند.

* بهار/تابستان ۲۰۰۹ اما واتسون، لو دویلون و میلا جووویچ حضور داشتند.
* پاییز/زمستان ۲۰۰۹ درو بریمور، جولیت لوئیس و الیوت پیج حضور داشتند.
* بهار/تابستان ۲۰۱۰ کلودیا شیفر، ونسا پارادی، بار رافائلی و کلر دینز را به نمایش گذاشتند.
* پاییز/زمستان ۲۰۱۰ نائومی کمپبل، اوا مندز، کریستینا ریچی و ریچل وایز در آن حضور داشتند.
* در بهار/تابستان ۲۰۱۱ کایلی مینوگ، اسکای فریرا، پاریس هیلتون و اوه لند حضور داشتند.
* در پاییز/زمستان ۲۰۱۱ کریستن دانست، لیتیتیا کاستا و امبر هرد حضور داشتند.
* بهار/تابستان ۲۰۱۲ جولیان مور، ارین واسون، رزی هانتینگتون وایتلی، الیزابت اولسن، شایلین وودلی، هلنا کریستنسن حضور دارند.

منابع
-----

1. ↑  Nate Freeman, *Article in The Observer*, *The Observer*, February 2011
2. ↑  iO Tillett Wright, "Notes From the Underground | Oh Land", *T: The New York Times Style Magazine* blog site, April 2011
3. ↑  "Vs. Magazine", Models.com
ویولونسل دا اسپلا
**ویولونسل دا اسپلا** (به انگلیسی: violoncello da spalla) که به‌طور غیررسمی به نام **چلو دا اسپلا** (به انگلیسی: violoncello da spalla) شناخته می‌شود، تقریباً شبیه ویولنسل کوچکی است که روی شانه نواخته می‌شود.

ویولونسل دا اسپلا برای نواختن ویولونیست‌هایی طراحی شده‌است که تجربه محدودی در نواختن سازهایی مانند ویولا دا گامبا یا ویولنسل دارند که در حالت عمودی بین پاها قرار می‌گیرند. ویولا دا اسپلا روی شانه و سینه نگه داشته می‌شود و از ویولا بزرگتر است.

همچنین موارد متعددی از سوئیت‌ها، سرنادها، دگرگونی‌ها و کاساسیون‌ها وجود دارد که با راهپیمایی شروع و یا پایان می‌یابند. اگر قرار بود این مارش‌ها نوازندگان را داخل یا خارج کنند، خطوط باس می‌توانست بر روی این سازها نواخته شود، همچنین روی ویولنسل‌های دسته‌دار که ویولونسل‌های معمولی با سوراخ کوچک زیر گردن هستند و نوازنده می‌تواند یک قلاب و یک بند را به آن وصل کند

دربارهٔ ساز ویولنسل دا اسپلا
============================

ساز ویولن سلو دا اسپالا از انواع سازهای زهی آرشه‌ای با ظاهری شبیه به ویولا اما اندکی بزرگتر است که در رده‌بندی دانش سازشناسی زیر مجموعه ای از سازهای زهی محسوب می‌شود.

ویولن سلو دا اسپالا در مجموع دارای ۵ سیم فلزی با طول کاملاً یکسان اما قطر متفاوت است که از پایین به بالا و با الگوی افزایشی قطر سیمها شماره گذاری و به ترتیب زیر کوک می‌شوند.

سیم ۵ ← C2

سیم ۴ ← G2

سیم ۳ ← D3

سیم ۲ ← A3

سیم ۱ ← E4

نت نویسی ویولن سلو دا اسپالا با کلید فا صورت می‌گیرد و به دلیل طراحی بدون فرت یا تقسیم‌بندی‌های فینگربرد خود، توانایی اجرای لهجه‌های موسیقی ملل مختلف را هم دارد.

سلو دا اسپالا بر خلاف ویولا یا ویولن زیر چانه قرار نمی‌گیرد و اصلاً دارای Chinrest یا بالشتک انتهای ساز نیست، بلکه بین سینه و شانهٔ نوازنده قرار گرفته و توسط بند دور گردن نوازنده فیکس می‌شود و به همین خاطر به آن Shoulder Cello یا ویولنسل شانه ای هم گفته می‌شود.

امکان استفاده توسط باخ
----------------------

به دلیل تنوع در اصطلاحات مورد استفاده در قرن هجدهم، در حال حاضر تعیین دقیق ابزار مورد نظر در موارد خاص دشوار است. اصطلاحات "violoncello da spalla" و "viola da spalla" بیشتر در آثار نظری ظاهر می‌شوند تا به عنوان نامگذاری سازها از آهنگسازان. با این حال، ممکن است که جی اس باخ، و شاید دیگر آهنگسازان، در مواردی که "ویولونسل پیکولو" مشخص شده‌است، ویولونسل دا اسپلا را در نظر گرفته باشند. این اصطلاح «ویولونسل پیکولو» در بسیاری از کانتاتاهای باخ به چشم می‌خورد که قطعات آن با کلیدهای مختلفی (باس، تنور، آلتو و سوپرانو) نوشته شده‌است. تنوع کلیدها به عنوان نمایشی از دامنه نسبتاً وسیع این ساز در نظر گرفته شده‌است. نسخه پنج سیم این ساز ممکن است همان چیزی باشد که باخ برای اجرای ویولن سل سوئیت شماره ۶ خود (که مشکلات فنی بسیاری را در یک ویولنسل چهار سیم ایجاد می‌کند) در نظر داشت.

نوازندگان بزرگ ویولنسل دا اسپلا
-------------------------------

* فرانسوا فرناندز
* سیگیسوالد کویکن
* سرگئی مالوف
* ریو تراکادو
* دیمیتری بادیاروف
* ساموئل هنگبرت
* اولاو یوهانسون
* اندرو گونزالس

منابع
-----

1. ↑  Badiarov, Dmitry. "The Violoncello, Viola da spalla and Viola pomposa in Theory and Practice. "The Galpin Society Journal, vol. 60, 2007, pp. 121–145. Online at JSTOR,. Accessed 3 Sept. 2021.
2. ↑  پرهام عدل پور. «ویولن سلو دا اسپالا».. پیوند خارجی در `|وبگاه=` وجود دارد (کمک)
3. ↑  "Violoncello piccolo". *Bach Cantatas website*. Retrieved 2017-07-13.
**دوغان آخانلی** (انگلیسی: Doğan Akhanlı؛ ۱۸ مارس ۱۹۵۷ - ۳۱ اکتبر ۲۰۲۱) نویسنده اهل ترکیه-آلمان بود.

دوغان آخانلی زاده ترکیه بود ولی در پی چند سال زندان، در سال ۱۹۹۱ پس از گذران سال‌ها در زندان نظامیان ترکیه، به آلمان پناهنده شد و پس از چند سال به تابعیت این کشور درآمد. وی همچنین از نویسندگان منتقد وضعیت حقوق بشر در ترکیه بود.

دوغان آخانلی در آثار خویش دربارهٔ قتل هرانت دینک، روزنامه‌نگار ارمنی‌تبار اهل ترکیه در سال ۲۰۰۷ نوشته و همچنین آثاری دربارهٔ نسل‌کشی ارمنی‌ها به دست دولت عثمانی در سال ۱۹۱۵ به رشته تحریر درآورد.

او یک بار نیز در سال ۲۰۱۰ در جریان سفری به ترکیه دستگیر شد. دادستانی استانبول آخانلی را متهم می‌کرد که ۲۲ سال پیش در جریان سرقت از یک صرافی در شهر استانبول که منجر به قتل صاحب آن شده، شرکت داشته‌است اما چهار ماه بعد در سال ۲۰۱۱ به دلیل عدم وجود ادلهٔ کافی آزاد شد. در سال ۲۰۱۳ دادگاهی در استانبول دوباره حکم آزادی آخانلی را نقض و دستور بازداشت او را به مراجع بین‌المللی از جمله «اینترپل» ابلاغ نمود.

آخانلی که از منتقدان دولت رجب طیب اردوغان بود، بنابر به درخواست دادگاهی در استانبول در اوت ۲۰۱۷ هنگام گذراندن تعطیلات در اسپانیا بازداشت شد. دولت آلمان این بازداشت را محکوم کرد و درخواست نمود که به ترکیه استرداد نشود.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Doğan Akhanlı». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ اوت ۲۰۱۷.
* «نویسنده منتقد اردوغان در اسپانیا بازداشت شد».
* «دستگیری یک نویسنده ترک ـ آلمانی در اسپانیا به حکم دادگاهی در استانبول». دریافت‌شده در ۲۰ اوت ۲۰۱۷.
* «یک نویسنده ترک منتقد در اسپانیا و به درخواست ترکیه بازداشت شد». دریافت‌شده در ۲۰ اوت ۲۰۱۷.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ دوغان آخانلی موجود است. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* ایالات متحده آمریکا
* هلند

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد پیرامون یک نویسنده، شاعر یا نمایش‌نامه‌نویس است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
کتیبه فارسی شعر خیام در خان موریچا در سارایوو
بالکان در گذشته‌ای نه‌چندان دور، مرز غربی زبان و ادبیات فارسی بوده‌است. عثمانیان فارسی را به همراه اسلام به این مناطق وارد کردند و برخی از شهرها همانند سارایوو و موستار به مراکز شعر و ادب فارسی تبدیل شدند و شاعران فراوانی را در خود پرورش دادند. فرهیختگان و روشنفکران بالکانی نیز به دلیل اهمیت فارسی در دربار عثمانی آشنایی با فارسی را بر خود واجب می‌دیدند.

بوسنی و هرزگوین از نظر وضعیت فارسی در میان کشورهای بالکان از حالت ویژه‌ای برخوردار است. بوسنیایی‌ها نخستین ملت اروپایی بودند که اسلام آوردند و به دنبال آن به درگاه ورود فارسی به بالکان تبدیل شدند. از سده ۱۶ تا ۱۹ میلادی در سارایوو و موستار مراکز آموزش فارسی و حلقه‌های مثنوی‌خوانی دایر بود. شعرهای شاعرانی همچون سعدی، حافظ و مولوی در برنامه‌های درسی مدارس و خانقاه‌ها گنجانده می‌شد. آلبانی دیگر مرکز عمدهٔ زبان فارسی در بالکان است. نعیم فراشری، شاعر ملی آلبانی، بزرگ‌ترین شاعر پارسی‌گوی این کشور و دارای چندین اثر به فارسی است.

در سده نوزدهم و پس از ضعف حکومت عثمانی، جریان ملی‌گرایی با رهبری مسیحیان در بالکان شروع به فعالیت نمود و با چیرگی آن‌ها، فرهنگ، زبان و ادبیات فارسی در بالکان رو به زوال نهاد و از میان مردم رخت بربست و فقط محدود به دانشگاه‌ها و مراکز شرق‌شناسی شد. با این حال امروزه صدها واژهٔ فارسی در زبان‌های پرشمار بالکان از آن دوران به یادگار مانده‌است.

منابع
-----

1. 1 2 3  علیرضا شادآرام (۲۳ تیر ۱۳۹۶). «بررسی سیر زبان و ادبیات فارسی در بالکان از گذشته تا کنون» (PDF). دوفصلنامه تاریخ ادبیات.
2. ↑  Cornis-Pope, Marcel (2004). *History of the literary cultures of East-Central Europe: junctures and disjunctures in the 19th and 20th centuries*. History of the Literary Cultures of East-central Europe. Vol. 2. John Benjamins Publishing Company. p. 291. ISBN 90-272-3453-1.

| * ن
* ب
* و
زبان فارسی در سرزمین‌های مختلف |
| --- |
| شبه‌قاره هند | 
* هند (سرایندگان ایرانی‌تبار •  پادشاهان پارسی‌گو •  سنگ‌نگاره‌های فارسی)
* پاکستان
* کشمیر
* بنگلادش
* نپال
* میانمار
* تایلند

 |
| عثمانی | 
* ترکیه (کردستان ترکیه)
* بالکان

 |
| قفقاز | 
* جمهوری آذربایجان
* ارمنستان
* گرجستان
* قفقاز شمالی

 |
| جهان عرب | 
* امارات
* بحرین
* قطر
* کویت
* عمان
* سوریه
* عراق (کردستان عراق)
* لبنان
* شمال آفریقا

 |
| آسیا | 
* ایران
* افغانستان
* تاجیکستان
* ازبکستان
* ترکمنستان
* قرقیزستان
* قزاقستان
* چین (سین کیانگ)

 |
| دیگر مناطق | 
* جنوب شرق آسیا
	+ مالزی
	+ اندونزی
	+ برونئی
* شرق آفریقا
	+ تانزانیا
	+ زنگبار
	+ سومالی
	+ کنیا

 |
| مرتبط | 
* فهرست کشورها بر پایه جمعیت فارسی‌زبان
* آمیختگی فارسی با زبان‌های دیگر
* تأثیر زبان فارسی بر زبان‌های دیگر
* تاثیر فارسی بر عربی
* تاثیر فارسی بر اردو
* تاثیر فارسی بر ترکی
* تاثیر فارسی بر ازبکی
* فهرست واژگان فارسی در زبان‌های دیگر

 |
**زبان فارسی** در **قزاقستان** از پیشینه‌ای تاریخی برخوردار است، در دانشگاه‌های این کشور کرسی‌های زبان فارسی سی سال است که وجود دارد. رفت‌وآمد ایرانی‌ها و دادوستد آنان با اقوام قزاق، موجب اختلاط فرهنگی و ترویج زبان فارسی شده‌است و اسلام از طریق ایرانیان به این منطقه آمده‌است. بسیاری از کتاب‌های تاریخی این کشور به زبان فارسی نوشته شده‌است. تاریخ قزاقستان با زبان و ادبیات فارسی گره خورده‌است و هر فردی که قصد داشته باشد با تاریخ و ادبیات و جغرافیای تاریخی قزاقستان آشنا شود، باید زبان فارسی را بداند. بسیاری از ضرب‌المثل‌های فارسی در ادبیات قزاقی نیز به کار برده می‌شود.

واژگان مذهبی و روزمره و اشعار
-----------------------------

ایران و قزاقستان به خاطر همسایگی نزدیک تعاملات فرهنگی و تجاری زیادی با یکدیگر داشته‌اند. اسلام از طریق ایران وارد کشورهای آسیای مرکزی شده‌است و این امر باعث شد واژه‌های مذهبی زیادی مانند خدا، نماز، روزه و پیامبر از طریق زبان فارسی وارد زبان قزاقی شود. در فرایند واژه‌سازی این پدیده بسیار به غنی‌سازی زبان کمک می‌کند. شاعران دوره کلاسیک قزاقستان با شعرای ایرانی آشنایی داشته‌اند و از سوژه‌های آن‌ها استفاده می‌کردند مانند آبای غلام بایف که منظومه‌ای دارد که لیلی و مجنون نظامی گنجوی را به شعر قزاقی بازگویی کرده‌است و این نشان می‌دهد که زبان پارسی همیشه در قزاقستان سابقه داشته‌است. در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی بعضی از آثار معروف ادبیات فارسی به قزاقی ترجمه شد.

نام‌های فارسی در قزاقستان
-------------------------

در زبان قزاقی حدود ۳۰۶۸ واژه مشترک است که از زبان فارسی به خصوص از فارسی ورارود به زبان قزاقی اقتباس شده‌است. در خیابان‌های قزاقستان هم واژه‌های داروخانه، آش خانه، کوچه، شهر، آبادانی (اودانی) و نام‌های قزاقی رو به رو می‌شوید که با زبان فارسی مشترک است. نام اسفندیار به صورت اَسپَندیار و نام رستم و بیژن در میان قزاق‌ها خیلی فراوان است. نام‌هایی که در ترکیبش واژه گل دارد در قزاقستان خیلی فراوان است که ۱۲۵ نام زنانه قزاقی با این ترکیب مانند گل‌بدن، گلناز، گلنار، گلدانه، گلبهرام گردآوری شده‌است.

جستارهای وابسته
---------------

* زبان فارسی در پاکستان

منابع
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑

| * ن
* ب
* و
زبان فارسی در سرزمین‌های مختلف |
| --- |
| شبه‌قاره هند | 
* هند (سرایندگان ایرانی‌تبار •  پادشاهان پارسی‌گو •  سنگ‌نگاره‌های فارسی)
* پاکستان
* کشمیر
* بنگلادش
* نپال
* میانمار
* تایلند

 |
| عثمانی | 
* ترکیه (کردستان ترکیه)
* بالکان

 |
| قفقاز | 
* جمهوری آذربایجان
* ارمنستان
* گرجستان
* قفقاز شمالی

 |
| جهان عرب | 
* امارات
* بحرین
* قطر
* کویت
* عمان
* سوریه
* عراق (کردستان عراق)
* لبنان
* شمال آفریقا

 |
| آسیا | 
* ایران
* افغانستان
* تاجیکستان
* ازبکستان
* ترکمنستان
* قرقیزستان
* قزاقستان
* چین (سین کیانگ)

 |
| دیگر مناطق | 
* جنوب شرق آسیا
	+ مالزی
	+ اندونزی
	+ برونئی
* شرق آفریقا
	+ تانزانیا
	+ زنگبار
	+ سومالی
	+ کنیا

 |
| مرتبط | 
* فهرست کشورها بر پایه جمعیت فارسی‌زبان
* آمیختگی فارسی با زبان‌های دیگر
* تأثیر زبان فارسی بر زبان‌های دیگر
* تاثیر فارسی بر عربی
* تاثیر فارسی بر اردو
* تاثیر فارسی بر ترکی
* تاثیر فارسی بر ازبکی
* فهرست واژگان فارسی در زبان‌های دیگر

 |
| زبان‌شناسی اجتماعی |
| --- |
| 
مفاهیم کلیدی |
| * کدگزینی
* دوزبان‌گونگی
* دگرگونی زبانی
* ایدئولوژی زبان
* برنامه‌ریزی زبانی
* چندزبانگی
* ارج
 |
| 
زمینه‌های پژوهش |
| * لهجه
* گویش
* گونه کاربردی
* تحلیل گفتمان
* زبان‌گونه‌ها
* توصیف زبانی
* کاربردشناسی
* گوناگونی
 |
| 
مردم |
| زبان‌شناسان اجتماعی |
| 
رشته‌های مرتبط |
| * زبان‌شناسی کاربردی
* زبان‌شناسی تاریخی
* انسان‌شناسی زبان‌شناختی
* زبان‌شناسی اجتماعی‌فرهنگی
* جامعه‌شناسی زبان
 |
| * رده
* درگاه زبان‌شناسی
 |
| * ن
* ب
* و
 |

در جامعه‌شناسی زبان، **دوزبان‌گونگی** (به انگلیسی: diglossia) وضعیتی زبانی از یک جامعه است که در آن دو گونهٔ متفاوت از یک زبان، با کارکردها و کاربردهای اجتماعی کاملاً متمایز، به کار می‌رود.

دوزبانگونگی موقعیت زبانی نسبتا پایداری است که در آن علاوه بر گویش‌های آشنای یک زبان (که می‌تواند صورت معیار زبان را نیز شامل شود)، حاوی گونه‌ای کاملا متفاوت با کدهای ویژه است (که معمولا حاوی قواعد دستوری پیچیده‌تری هم هست)، که معمولا برای نوشتار و ادبیات به کار می‌رود. این گونه، یا صورتی قدیمی‌تر از زبان است؛ یا به منطقۀ زبانی دیگری تعلق دارد. این گونه در آموزش رسمی به کار گرفته می‌شود و در سخنان رسمی نیز کاربرد دارد، ولی به هنگام محاورات روزمره به کار نمی‌رود.

عواملی مانند نقش، پرستیژ، میراث ادبی، فراگیری، استانداردسازی، ایستایی، دستور زبان، واژگان و واج‌شناسی از جمله مواردی هستند که می‌توانند دو زبانگونگی را تقویت کنند یا آن را به مخاطره بیندازند:

نقش: تفاوت نقشی گونه‌های زبان در دو زبانگونگی مفهومی است که دو زبانگونگی را از دوزبانگی متفاوت می‌کند. در دو زبانگونگی، صورت‌های L و H برای اهداف گوناگونی به کار می‌روند. مثلا سخنرانی‌های مذهبی و دانشگاهی یا سرمقاله‌های نشریات معمولا با گونۀ H و گپ زدن‌های دوستانه با گونۀ L انجام می‌شود. 

پرستیژ:صورت H معمولا برای موقعیت اجتماعی بالاتر و گونۀ L به عنوان گونۀ کم ارزش و کم اهمیت به کار می‌رود.

منابع
-----

1. ↑  «*دوزبان‌گونگی*» [*زبان‌شناسی*] هم‌ارزِ «*diglossia*»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. *دفتر پنجم*. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ *دوزبان‌گونگی*)
2. ↑  Ferguson, Charles A. (1959-01). "Diglossia". **WORD**. **15** (2): 325–340. doi:10.1080/00437956.1959.11659702. ISSN 0043-7956. `{{cite journal}}`: Check date values in: `|date=` (help)
3. ↑  *محمودی بختیاری، بهروز (1395). «آموزش گونۀ گفتاری زبان فارسی: اهمیت و راهکارها». مجموعه مقالات برگزیده نخستین همایش ملی واکاوی منابع آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان. نشر نویسه فارسی*.
نقشه دامنه پراکنش گونه‌ای نشان‌دهنده منطقه‌ای است که افراد یک گونه را می‌توان یافت. این یک نقشه دامنه پراکنش از *Juniperus communis* , درخت ارس معمولی است.
**پراکندگی گونه** (به انگلیسی: Species distribution) یا **پراکنش گونه** (به انگلیسی: Species dispersion) روشی است که در آن یک آرایه زیستی به صورت فضایی مرتب می‌شود. محدوده جغرافیایی پراکندگی یک آرایه خاص، محدوده آن است که اغلب به صورت مناطق سایه‌دار روی نقشه نشان داده می‌شود. الگوهای پراکندگی بستگی به مقیاسی که در آن دیده می‌شود تغییر می‌کند، از آرایش افراد در یک واحد کوچک خانواده، تا الگوهای درون یک جمعیت یا پراکkدگی کلی گونه به عنوان یک کل (دامنه پراکنش). پراکندگی گونه‌ها را نباید با پراکنش زیستی اشتباه گرفت، که عبارت است از جابجایی افراد به دور از منطقه مبدأ خود یا از یک مرکز جمعیتی با تراکم بالا.

دامنه یا محدوده
---------------

در زیست‌شناسی، **دامنه** یا **محدوده** (Range) یک گونه، منطقه جغرافیایی است که آن گونه را می‌توان در آن یافت. در این دامنه، پراکندگی ساختار کلی جمعیت گونه است، در حالی که پراکنش (dispersion) تغییر در تراکم جمعیت آن است.

 سه نوع اصلی پراکندگی جمعیت در یک محدوده منطقه‌ای (از بالا به پایین) یکنواخت (uniform)، تصادفی (random) و دسته‌ای (clumped) هستند.

جستارهای بیشتر
--------------

* مهاجرت جانوران
* جغرافیای زیستی
* پراکندگی جهان‌میهنی

منابع
-----

1. ↑  "Population size, density, & dispersal (article)". *Khan Academy* (به انگلیسی). Retrieved 2021-10-31.
2. ↑  Turner, Will (2006-08-16). "Interactions Among Spatial Scales Constrain Species Distributions in Fragmented Urban Landscapes". *Ecology and Society* (به انگلیسی). **11** (2). doi:10.5751/ES-01742-110206. ISSN 1708-3087.
**پَراکنش ریلی (رایلی)**، (به انگلیسی: Rayleigh scattering) گونه‌ای پراکنش کشسان نور یا دیگر امواج الکترومغناطیس است که به وسیله ذرات کوچکتر از طول‌موج، حتی اتم‌ها یا مولکول‌ها اتفاق می‌افتد.

پراکنش رایلی نوعی کشسانی نور و عامل اصلی رنگ آبی آسمان و قرمز و نارنجی نزدیک غروب است و به افتخار تحقیقات فیزیک‌دان انگلیسی ویلیام رایلی نامگذاری شد.

محیط تابش
---------

این پراکنش بیشتر در گازها مشاهده می‌شود، اگرچه در مایع‌ها و جامدها هم ممکن است.

رنگ آبی آسمان
-------------

پراکنش رایلی، تابعی از قطبیت‌پذیری الکتریکی ذرات است.

پراکنش رایلی نور سفید خورشید در جو باعث پراش تابش آسمانی می‌شود و دلیل رنگ آبی آسمان و رنگ زرد نور خورشید در روی سطح زمین، همین مسئله است.

نور خورشید به رنگ سفید است. نور به خط مستقیم سیر می‌کند و در برخورد با مولکول‌های درشت هوا مانند نیتروژن و حتی اتم‌ها مقداری از آن جذب‌شده و بقیه تجزیه‌شده و در جهت‌های مختلف پخش می‌شود. به دلیل اینکه نور آبی دارای طول‌موج بسیار کوتاه‌تری نسبت به نور قرمز و غیره دارد، با سرعت بالاتری در اتمسفر پخش‌شده و به چشم ما می‌رسد و ما آسمان را به رنگ آبی می‌بینیم. پدیده رایلی فقط در گازها اتفاق نمی‌افتد و در مایعات نیز اتفاق می‌افتد؛ آبی‌بودن دریا نیز به همین دلیل است. حتی دلیل رنگ آبی در چشم نیز همین پدیده است؛ در بدن انسان، ما رنگدانه تولیدکننده آبی نداریم.

منابع
-----

1. ↑  Lord Rayleigh (John Strutt) refined his theory of scattering in a series of papers; see Works.

* ویکی‌پدیای انگلیسی

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فیزیک است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
پری دریایی کوچولو در لنگِلینیه، کپنهاگ

**پری دریایی**، (به دانمارکی: Den lille Havfrue) نام تندیسی از جنس بُرنز است مجسمه روی یک سنگ بزرگ قرار دارد و به طرف دریا نگاه میکند.این مجسمه که نصف آن انسان است و نصف ماهی به بلندی ۱.۲۵ متر و ۱۷۵ کیلوگرم وزن دارد. هر ساله تخمین زده‌اند ۱ میلیون توریست از آن دیدن میکنند. این تندیس را ادوارد اریکسن، پیکرتراش دانمارکی در سال ۱۹۱۳ میلادی، از روی اندام همسر خود خلق کرد.

این تندیس، «معروفت‌ترین تندیس دانمارک» است و بر روی صخره‌ای در کنار ساحل کپنهاگ در منطقه‌ای به نام **لنگه لَینیه** نصب شده‌است.

الگوی مجسمه
-----------

الگوی پری دریایی به داستان معروفی از هانس کریستین آندرسن (۱۸۰۵ – ۱۸۷۵) بر می‌گردد، که آن را در سال ۱۸۳۷ به روی کاغذ آورد.

رویدادهای مرتبط با مجسمه
------------------------

در سپتامبر ۱۹۶۱ تمام مجسمه رنگ شد و موهایش به رنگ قرمز در آمد و در سال ۱۹۶۳ تمامش به رنگ قرمز رنگ شد یک بار در ۱۹۶۴ و یک بار در ۱۹۹۸ سر مجسمه را بریدند در سال ۱۹۹۰ یکبار دیگر قصد کردن سرش رو قطع کنند و موفق نشدند در سال ۲۰۰۳ هم مجسمه پری برهنه با چنان قوتی منفجر شد که از روی صخره‌ای که روی آن نشسته بود، به دریا پرتاب شد.

نگارخانه
--------

منابع
-----

1. 1 2 3  «دانمارک (قسمت سوم) | دور دنیا». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اوت ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۲.
2. 1 2 3 4  پری دریایی دانمارک به سفر چین می‌رود، بی‌بی‌سی فارسی

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پری دریایی کوچولو (تندیس) موجود است. |
**رامش الیزا اکبری** سیاستمدار آمریکایی و عضو سنای تنسی از حوزه ۲۹ از سال ۲۰۱۹ است. وی پیش از این عضو مجلس نمایندگان تنسی از حوزه ۹۱ بود. وی در حال حاضر به عنوان عضو کمیته عدالت کیفری، کمیته آموزش و مدیریت و برنامه‌ریزی و سوکمیته عدالت کیفری خدمت می‌کند. وی عضو حزب دموکرات است.

زندگی‌نامه
----------

اکبری، که یک خواهر دوقلو به نام رومینا دارد، دختر دو فناور است. پدر او متولد ایران و مادرش اهل ممفیس است. اکبری فارغ‌التحصیل سال ۲۰۰۲ دبیرستان کوردووا در ممفیس، تنسی است. او در دانشگاه واشینگتن در سنت لوئیز، میسوری حضور یافت و در سال ۲۰۰۶ با لیسانس مطالعات آمریکایی آفریقایی و ماینر علوم سیاسی فارغ‌التحصیل شد. در سال ۲۰۰۹ اکبری جی دی خود را از مدرسه حقوق دانشگاه سنت لوئیس دریافت کرد. وی در حال حاضر امور حقوقی و منابع انسانی را برای شرکت اکبری - یک کسب و کار کوچک که توسط والدینش در سال ۱۹۸۱ تأسیس شده، اداره می‌کند.

منابع
-----

1. ↑
2. ↑  "Representatives – TN General Assembly". *www.capitol.tn.gov*.
3. ↑  Stockard, Sam (6 May 2016). "Akbari Proving to be Worthy Successor to Iconic DeBerry". Memphis Daily News. Retrieved 27 July 2016.
4. ↑
5. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۲۰.

*
**پرگولیا** رودی است که از استان کالینینگراد در کشور روسیه می‌گذرد.این رود به دریای بالتیک می‌ریزد. طول این رود ۱۲۳ کیلومتر است.حوضه آبریز رود ۱۵٬۵۰۰ کیلومتر مربع مساحت دارد و میانگین جریان آن ۹۰ متر مکعب بر ثانیه است. شهرهای کالینینگراد، چرنیاخوفسک و گواردیسک در حاشیه این رود قرار دارند.

در دیگر علوم
------------

نقشه کونیگسبرگ در زمان اویلر
مسئله پل‌های کونیگسبرگ یکی از مشهورترین مسایل در نظریه گراف است که در مکان و شرایط واقعی طرح شده‌است. در اوایل سده ۱۸ ساکنین کونیگسبرگ در پروسیا (در حال حاضر کالینینگراد در روسیه) در روزهای یکشنبه به پیاده‌روی‌هایی طولانی در شهر می‌رفتند. رود *پرگولیا* شهر را به چهار قسمت تقسیم می‌کرد که با هفت پل به هم مرتبط بودند. ساکنان سعی می‌کردند مسیری بیابند که پیاده‌روی را از نقطه‌ای در شهر شروع کنند و از تمامی پل‌ها **فقط یکبار** بگذرند و دوباره به نقطه شروع بازگردند.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Pregolya River». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ اوت ۲۰۱۷.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پرگولیا موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک دریا ، دریاچه یا رودخانه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**روح‌الامین اصفهانی** یا **روح شهرستانی** شهرت **میرمحمد امین شهرستانی اصفهانی** معروف به **میرجمله** (۹۸۱ اصفهان–۱۰۴۷ دهلی) شاعر متخلص به روحُ الامین و گاه روحِ امین و گاه امین خانواده‌اش اهل سادات در اصفهان بودند. دوران جوانی را در زادگاهش به تحصیل گذراند و در ۲۹ سالگی ۱۰۱۰ میلادی روانهٔ هندوستان شد و در گلکنده به خدمت میرقلی قطب شاه درآمد و ظاهراً در ۱۰۱۷ قه مقام میرجملگی (وزارت) رسید. پس از مرگ محمدقلی در گلکنده نماند و به بیجاپور رفت و پس از چندی به ایران بازگشت و در اصفهان به خدمت شاه‌عباس بزرگ رسید اما از وی نیز خیری ندید تا آنکه در ۱۰۲۷ مجبور به فرار از ایران شد و بار دیگر به هند رفت و به ملازمت جهانگیرشاه پذیرفته شد. در ۱۰۲۹ درجهٔ میرسامانی یافت و در عهد شاه جهان به مرتبهٔ میربخشی‌گری رسید.

او شاعری بسیار پرکار بود و این ویژگی با توجه به اشتغالات دیوانی او، نشان از قوت طبع و مهارت در نظم دارد. زبان و بیانش ساده است و توانایی اش در مثنوی بیش از انواع شعر است. غزل‌هایش عمدتاً به طرز وقوع و وصف حال وی در وصال و هجران است.

آثار
----

* منظومه‌های خمسه:شیرینِ خسرو یا شیرین و خسرو ۱۰۱۸ میلادی، مثنوی عاشقانه (حدود ۸۰۰۰ بیت) که به نام محمدقلی قطب شاه سروده است و نسخه‌ای از آن در کتابخانه مجلس موجوداست.
* مَطمَحُ الانظار ۱۰۱۹ میلادی، در حدود ۲۲۰۰ بیت
* منظومهٔ حکمی در برابر مخزن الاسرار که به نام محمدقلی قطب شاه سروده شده است.
* لیلیِ مجنون یا لیلی و مجنون احتمالاً ۱۰۲۰ میلادی، حدود ۴۷۵۰ بیت یا به قول ذبیح‌الله صفا حدود ۸۰۰۰ بیت
* آسمان هشتم یا بهرام نامه یا فلک البروج یا هفک گنبد بهرام
* جواهر نامه
* دیوان گلستان ناز حدود ۵۰۰۰ بیت مشتمل بر غزلیاتی که شاعر در آغاز کار خود سروده‌است و نسخه‌ای از آن در کتابخانه موزه بریتانیایی است.

پانویس
------

1. ↑  شریفی، *فرهنگ ادبیات فارسی*، ۷۱۹.
2. ↑  شریفی، *فرهنگ ادبیات فارسی*، ۷۱۹.

منابع
-----

* شریفی، محمد (۱۳۸۷). محمدرضا جعفری، ویراستار. *فرهنگ ادبیات فارسی*. تهران: فرهنگ نشر نو و انتشارات معین. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۴۴۳-۴۱-۸.
**پوریوت‌کیشان** نامی است، که در نوشته‌های پارسی میانه، به‌ویژه نسک ششم دینکرد، به دانایان پیشینیان یا گروهی از ایشان داده شده‌است. در کل از متن دینکرد چنین برمی‌آید، آن چه در دینکرد آمده‌است، آموزه‌های پوریوت‌کیشان یا برخاسته از باورهای ایشان است. به‌ویژه سراسر دینکرد ششم شرح باورهای ایشان درباره آدمی، اخلاق و هستی است. افزون بر دینکرد، نسک دیگری نیز به نام چیدگ اندرز پوریوت‌کیشان از جمله اندرزنامه‌های روزگار ساسانی است، که به جای مانده‌است.

ریشه‌شناسی
----------

پوریوت‌کیش برگردان ترکیب اوستایی pairiiō.ṭkaēša- است. جزو نخست در حالت نهادی مفرد از صفت pairiiō است، که به معنی *نخست* و *پیش* است. جزو دوم از ریشه -ṭkaēša و اسم مذکر به معنی آموزگار است. -ṭkaēša در گاهان به معنای آموزاننده آموزه‌های دروغین به کار رفته است. همین واژه در اوستای نو به طور کلی به معنای آموزه، باور و اعتقاد به کار رفته است.

کاربرد
------

دینکرد ششم چنین آغاز می‌شود:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| pōryōtkēšān ī dānāgān pēšēnīgān āōn dāšt kū ... | "|
| — دینکرد ششم، بند نخست |

پوریوت‌کیشان دانایان پیشینیان چنین باور داشتند، که…

  

در تصحیفی دیگر به جای دانایان dēn-āgēhēn یا دین‌آگاهان آمده‌است. در دادستان دینی با pēšnīg dēn-āgēhēn یا «پشین دین‌آگاهان» از ایشان یاد شده است.

جستارهای وابسته
---------------

* یادگار بزرگ‌مهر

منابع
-----

1. ↑  میرفخرایی، مهشید (۱۳۹۴)، *بررسی دینکرد ششم*، ص. ۲۵۴
2. ↑  میرفخرایی، مهشید (۱۳۹۴)، *بررسی دینکرد ششم*، ص. ۲۵۵
**دولت انتقالی عراق** عنوان دولت حاکم بر عراق از تاریخ ۳ مه ۲۰۰۵ تا ۲۰ مه ۲۰۰۶ اطلاق می‌شود. این دولت در تاریخ ۲۸ آوریل ۲۰۰۸ مورد تایید مجلس نمایندگان عراق قرار گرفت و رئیس جمهور (جلال طالبانی) و دو جانشینش با رای اکثریت دو سوم مجلس نمایندگان عراق تایید شدند. نمایندگان این مجلس در انتخابات مجلس عراق (دسامبر ۲۰۰۵) انتخاب شده بودند. نخست‌وزیر (ابراهیم جعفری) نیز از جانی حزب سیاسی غالب در پارلمان (ائتلاف ملی عراق) تعیین شد و با رای دو سوم نمایندگان مورد تایید قرار گرفت و موظف به تشکیل کابینه دولت شد. اعضای دولت انتقالی در حالی در روز ۳ مه سوگند یاد کردند که برخی از پست‌های کابینه هنوز خالی بود. ۶ وزیر باقی‌مانده کابینه پنج روز بعد معرفی شدند. این کابینه شامل ۳۲ وزیر، نخست‌وزیر و چهار معاونش، رئیس جمهور و دو معاون اول وی بود.

منابع
-----

* Otterman, Sharon (7 April 2005). "IRAQ: The Transitional Government" (به انگلیسی). Council on Foreign Relations. Archived from the original on 6 July 2013. Retrieved 28 June 2013.

پیوند به بیرون
--------------

* Law of Administration for the State of Iraq for the Transitional Period

|
|  |
| پیشین:دولت موقت عراق |  **دولت عراق**۲۰۰۵ - ۲۰۰۶ | پسین:دولت اول نوری مالکی |
بوتادی‌ان
**دی ان**(به انگلیسی: diene) یا **دی اولفین**(به انگلیسی: diolefin) گونه‌ای از هیدروکربن ها هستند که در آن دو پیوند دوگانه بین اتم های کربن وجود دارد.این ترکیبات در صنایع پلیمر به عنوان مونومر کارایی زیادی دارند.

دی ان‌ها بر اساس مکان نسبی پیوند دوگانه شان به صورت زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

1- ایزوله: که در آن پیوند‌های دوگانه به وسیله یک یا چند sp3-hybridized پیوند کربن از هم جدا شده اند.

2- مزدوج شده: بین دو پیوند دوگانه فقط یک پیوند یگانه وجود دارد.

3- متراکم شده یا غیر مزدوج: که در آن بین دو پیوند دوگانه دو یا چند پیوند یگانه وجود دارد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Diene». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۳.


| * ن
* ب
* و
سیکلوآلکن ها |
| --- |
| آلکن ها | 
* سیکلوپروپن
* سیکلوبوتن
* سیکلوپنتن
* سیکلوهگزن
* سیکلوهپتن
* سیکلواکتن
* سیکلونونن

 |
| دی‌ان ها | 
* سیکلوبوتادین
* سیکلوپنتادین
* سیکلوهگزادین
	+ ۱٬۳-سیکلوهگزادین
	+ ۱٬۴-سیکلوهگزادین
* سیکلوهپتادین
	+ ۱،۳-سیکلوهپتادین
	+ ۱،۴-سیکلوهپتادین
* سیکلواکتادین
	+ ۱٬۵-سیکلواکتادین

 |
| تری‌ان ها | 
* بنزن(سیکلوهگزاترین)
* سیکلوهپتاترین

 |
| تتراان ها | 
* سیکلواکتاتتراان
* سیکلونوناتتراان

 |