**اسد الله ولوالجی (۱۳۳۳- ۶-سنبله- ۱۴۰۰) شاعر ، نوسینده ، کنشگر سیاسی، روزنامه نگار ، تاریخ نگار ، فعال مدنی و تحلیل گر مسایل و سیاسی نظامی اهل افغانستان.**

**زندگی نامه مختصر اسد الله ولوالجی**

اسد الله ولوالجی فرزند وکیل محمد امین مشهور به "وکیل عمک جان" فرزند نايب محمد نبي فرزندمحمد امين پنجاه باشي فرزند آقسقال محمد غازي فرزند محمد قل باتور فرزند تينگري قل در سال1333 در ولسوالی رستاق ولایت تخار چشم به جهان گشود. تعلیمات ابتدایی خویش را در ولسوالی های رستاق و دشت قلعه ولایت تخار و مکتب ابتدایئه بی بی مهروی کابل به اتمام رساند. در سال 1347 شامل لیسه حربی گردید و در سال 1352 از آن سند فراغت بدست آورد. در حمل سال 1353 شاملپوهنتون حربی و در ماه دلو سال 1355 از این موسسه تحصیلی فارغ گردید. از ماه حوت سال 1355 تاماه اسد سال 1370 در مراجع مختلف وزارت دفاع کشور اجرای وظیفه کرد. در این مدت، از ماه ثور سال1357 تا ماه سرطان همین سال در زمان حاکمیت تره کی امین، از 14 ماه حمل سال 1361 تا ماه عقربسال 1365 در زمان حاکمیت ببرک کارمل و از ماه اسد سال 1370 تا ماه ثور سال 1371 در زمانفرمانروایی دکتور نجیب الله به اتهام سیاسی در زندانی پلچرخی زندانی شد. ولوالجی که به زبانهای دری و اوزبیکی شعر می سراید ، اشعار و مقاله های وی سر از ماه عقرب سال 1365 در نشریه های معتبرافغانستان به چاپ رسید و  تا سال 1392 موفق به نوشتن و چاپ 25 عنوان کتاب پیرامون موضوعات مختلف گردید. ولوالجی در ۶ سنبله سال ۱۴۰۰ نسبت بیماری کرونا در زاد گاه اش شهرستان رستاق استان تخار چشم از جهان فرو بست و تن به جانان داد در کنار اجداد اش دفن گردید .

**ولوالجی سر از** **سال** 1371 **در** **عرصه** **های** **ذیل** **به** **کار** **پرداخت** :

1- **از** **سال** 1355 **تا** **سال** 1370 **افسر** **در** **ارتش** **مليافغانستان**.

2- **از** **سال** 1372 **تا** **سال** 1377 **مدیر** **مسئول** **نشریه** **آزاد** **اندیشه** **در** **شهر** **مزار** **شریف**.

3- **از** **اواخر** **سال** 1373 **تا** **ماه** **تا** **اسد** **سال** 1377 **معاونو** **سرپرست** **انجمن** **فرهنگی** **امیر** **علیشیر** **نوایی** **درشهر** **مزار** **شریف**.

4- **از** **ماه** **جدی** **سال** 1380 **تا** **ماه** **جوزای** **سال** 1381 **عضو** **کمیسیون** **مستقل** **تدوير** **لویه** **جرگه** **اضطراری**.

5- **از** **ماه** **حوت** **سال** 1381 **تا** **ماه** **میزان** **سال** 1382 **عضو** **کمیته** **تحقیقات** **و** **مطالعات** **کمیسیون** **مستقلحقوق** **بشر** **افغانستان**.

6- **از** **سال** 1381 **تا** **سال** 1391 **عضو** **بورد** **مجتمع** **جامعه** **مدنی** **افغانستان** **و** **یکی** **از** **موسسین** **جامعهمدنی** **در** **افغانستان**.

7- **از** **آغاز** **سال** 1382 **تا** **آخر** **همین** **سال** **عضو** **کمیسیون** **تهیه** **گزارش** **ملی** **انکشاف** **بشری**  **افغانستان**.

8- **از** **ماه** **حوت** 1384 **تا** **دهم** **قوس** 1386 **،** **عضو** **شعبه** **تعلیم** **و** **تربیه** **دفتر** **ساحوی** **کابل** **کمیسیونمستقل** **حقوق** **بشر** **افغانستان**.

9- **از** **ماه** **حمل** **سال** 1386 **تا** **دهم** **قوس** **همين** **سال**  **ریس** **انجمن** **قلم** **افغانستان**( Pen Group) **و** **يكياز** **اساسگذار** **هاي** **اين** **انجمن**

10- **از** **ماه** **ميزان** **سال**1386 **تا** **ماه** **حمل** 1388  **ريس** **بيناد** **اجتماعي** **مدني** **توران**

11- **از** **ماه** **حمل** **سال** 1387 **تا** **ماه** **حمل** **سال** 1389 **سخنگوی** **وزارت** **کار** **و** **امور** **اجتماعی**

12- **از** **ماه** **سرطان** **سال** 1386 **تا** **ماه** **ثور** **سال** 1387 **ریس** **مرکز** **هماهنگی** **نهاد** **های** **جامعه** **مدنی** **افغانستان**.

13- **از** **ماه** **حوت** **سال** 1389 **تا** **ماه** **جوزای** **همین** **سال**  **عضو** **کمیسیون** **برگزاري** **جرگه** **مشورتیصلحافغانستان**.

14- **از** **ماه** **عقرب** **سال** 1391 **تا** 13 **جوزای** 1395 **معاون** **حزب** **حق** **و** **عدالت**

15- **از** **اواخر** **سال** 1395 **تا** **اول** **ماه** **جوزای** **سال** 1396  **مشاور** **دفتر** **شورای** **امنیت**

**اشتراک در کنفرانس ها**

1- **شرکت** **در** **کنفرانس** **مدنی** "**بن** "(**بت** **هونیف**)  **در** 5 **دسمبر** **سال** 2001

2- **شرکت** **در** **دور** **دوم** **کنفرانس** **مدنی** "**بن** "( **بت** **هونیف** 5 **دسمبر** **سال** 2002

3- **اشتراک** **در** **کنفرانس** **مدنی** **پاریس** **از** **تاریخ** 24 **ماه** **می** **تا** **تاریخ** 26 **ماه** **می** **سال** 2008 .

4- **اشتراک** **در** **کنفرانس** **بین** **الپارلمانی** **اسلام** **آباد** **به** **صفت** **کارشناس** **از** **تاریخ** 31 **ماه** **مارچ** **تا** 1 **اپریل** **سال**2009 .

5- **اشتراك** **در** **كنفرانس** **صلح** **دوبي** **از** 15 **جون** **سال** 2013 **تا** 18 **جون** **همين** **سال** .

**و** **انجام** **سفر** 8 **روزه** **به** **کشور** **تورکیه** **جهت** **تبادل** **نظر** **با** **دانشمندان** **این** **کشور** **از** 4 **اپریل** **سال** 2008 **تا**12 **اپریل** 2008 

**آثار و تاليفات چاپ شده ولوالجي**

1- **قطاع** **الطریقان** **،** **آدم** **ربایان** **و** **آقابلی** **ها**

2- **از** **اعلیحضرت** **محمد** **ظاهر** **شاه** **تا** **استاد** **برهان** **الدین**

3- **ترک** **صفتی** **یا** **ترک** **فریبی؟**

4- **وزیر** **محمد** **گل** **مومند** **و** **کار** **کرد** **های** **او**

5- **ژورنالیزم** **مبرا** **از** **توهین،** **تحقیر** **و** **عقده** **گشایی**

6- **طالبان** **از** **کجا** **آمدند** **و** **تا** **کجا** **خواهند** **رفت؟**(**مجموعه** **مقالات**)

7- **نگرشی** **پیرامون** **جرگه** **و** **قبایل** **پشتون**(**مجموعه** **مقالات**)

8- **انگلیس** **مابی،** **روسی** **بودن** **یا** **آمریکایی** **شدن؟**

9- **نام** **باستانی** **سرزمین** **ما** **توران** **است**

10- **فانوس** **بر** **درگاه** **شب**(**مجموعه** **شعر**)

11- **مهر** **و** **مصحف**(**مجموعه** **شعر**)

12- **با** **تو** **بهار** **میرسد**(**مجموعه** **شعر**)

13- **روسها** **از** **چه** **مجرای** **تاریخی** **وارد** **افغانستان** **شدند؟**

14- **در** **صفحات** **شمال** **افغانستان** **چه** **می** **گذشت؟**

15- **آیا** **قوای** **نظامی** **اتحاد** **شوروی** **از** **افغانستان** **خارج** **ساخته** **شد؟**

16- **صفحات** **شمال** **افغانستان** **در** **فاصله** **بین** **طرح** **و** **تحقق** **برنامه** **خروج** **ارتش** **اتحاد** **شوروی**

17- **مرور** **بر** **مشخصات** **جامعه** **افغانی**

18- **آغاز** **و** **تداوم** **اختلافات** **میان** **احمد** **شاه** **مسعود** **و** **جنرال** **دوستم**

19- **خروج** **جنرال** **دوستم** **و** **سقوط** **دکتور** **نجیب** **الله**

20- **لویه** **جرگه** **اضطراری** **بخش** **اول،** **جلد** **اول**

21- **دموکراسی** **و** **جامعه** **مدنی** **در** **افغانستان**

22- **پارلمان،** **دموکراسی** **و** **آزادی**

23- **پیشینه** **طرز** **حکومت،** **اداره** **و** **انتخابات** **در** **افغانستان** (**بخش** **اول**)

24- **معاهده** **ديورند** **و** **پيامد** **هاي** **آن**

25- **اينجا** **ايران** **شرقي** **نيست**

**همچنان** **جزوه** **هايي** **چون** **سرحد** **هاي** **افغانستان** **،** **راه** **ابريشم** **و** **انتخابات** **از** **نوشته** **هاي** **ولوالجي** **درمجله** **حقوق** **بشر** **،** **روزنامه** **هشت** **صبح** **و** **انيس** **به** **شكل** **سريالي** **به** **چاپ** **رسيده** **اند**.

  

**نوشته هاي وي كه آماده چاپ هستند:**

1- **نقش** **دين** **در** **كاهش** **استبداد**

2- **قانون** **چيست**

3- **مرور** **بر** **سير** **تحول** **زندگي** **معاصر** **زنان** **افغانستان**