| * ن
* ب
* و
جنگ‌های نادر |
| --- |
| **سرنگونی صفویان**
* نبرد گلون‌آباد
* سقوط اصفهان

**جنگ خراسان**
* مشهد
* سنگان
* سبزوار

**جنگ با افغان‌ها**
* نخستین جنگ با افغان‌ها
	+ کافر قلعه
	+ ۱۷۲۹ هرات
* دومین جنگ با افغان‌ها
* قندهار

**بازگرداندن تهماسب دوم به تخت**
* دامغان
* سردره خوار
* مورچه‌خورت
* اصفهان
* زرگان

**نخستین جنگ با عثمانی**
* لشکرکشی در غرب
	+ نهاوند
	+ ملایر
* جنگ تهماسب دوم
	+ ایروان
* لشکرکشی به میان‌رودان
	+ نخست بغداد
	+ سامرا
	+ کرکوک
* لشکرکشی به قفقاز
	+ گنجه
* محاصره ایروان
	+ یغوارد

**لشکرکشی به هند**
* محاصره کابل
* تنگه خیبر
* کرنال
* غارت دهلی
* لشکرکشی به سند

**لشکرکشی به فرارود**
* بخارا
* پتناک

**لشکرکشی به داغستان**
* آندالال

**لشکرکشی به خلیج فارس**
**دومین جنگ با عثمانی**
* محاصره موصل
* نبرد موصل
* نبرد قارص

**شورش‌ها و جنگ‌های داخلی**
* شورش شیخ احمد مدنی
* شورش‌های بختیاری
* شورش محمدخان بلوچ
* شورش ۱۷۳۶ کارتلی
* شورش دیره‌جات
* شورش خانات فرارود
* شورش ۱۷۴۱ بلخ
* شورش کیش
* شورش سام میرزا
* شورش ۱۷۴۳-۴۶ خوی
* شورش کارتلی
* شورش ۱۷۴۴ فارس
* شورش ۱۷۴۴ قاجار
* شورش ۱۷۴۶ کرمان
* خیزش ۱۷۴۶ سیستان
* خیزش ۱۷۴۶-۴۷ مسقط
* شورش‌های ۱۷۴۶-۴۷ گرمسیرات
* خیزش ۱۷۴۷ زعفرانلو
 |

*با دیگر سقوط‌های اصفهان اشتباه نگیرید.*

**افغانی یه شناسنامه معذرت**

افغانی خار پشت نادر شاه همرو کشت 

محمود هوتکی ۷۵ شب با نادر شاه خوابیده بود

پس از شورش افغان‌ها و پیروزی در نبرد گلون‌آباد، سپاهیان افغان به رهبری محمود هوتکی پیشروی خود را به سمت اصفهان، پایتخت ایران صفوی آغاز کردند. به فرمان شاه سلطان حسین سپاهی گردآوری شد ولی این سپاه با فرماندهی محمدقلی خان اعتمادالدوله، نتواست از پیشروی افغان ها جلوگیری کند و راه برای محاصرهٔ اصفهان باز شد.

پیش‌زمینه
---------

از سال‌های پایانی قرن هفدهم مشکل ناامنی شغلی در مناسب بالای حکومتی شدت گرفته بود و تلاش‌های پیشین صفویان برای ایجاد پایگاه اداری را بی‌ثمر می‌کرد، ضعف آخرین پادشاهان صفوی که تقریباً همگی در حصار حرم بزرگ شده بودند و هیچ تجربه‌ای از حضور در جامعه و آداب سیاسی نداشتند به ناتوانی بیشتر دولت منجر شد، بروز همه‌گیری بیماری سفلیس و رخنه سریع آن به دربار به رواج مصرف الکل، حشیش و سایر مواد مخدر احتمالاً به هدف تسکین دردهای ناشی از بیماری منجر شد و ناکارآمدی حکومت را تشدید کرد.

تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های پی در پی و کمبود مواد غذایی در دهه‌های منتهی به شورش افغان‌ها و سقوط اصفهان

شورش در حاشیه‌های امپراتوری هرگز غیرعادی نبود اما بروز همزمان چندین شورش و تهدید مستمر مسیرهای بازرگانی موضوعی تازه در اوایل قرن هجدهم میلادی بود. مهم‌ترین این شورش‌ها در قندهار رخ داد، میر ویس هوتکی رهبری شورشی را به دست گرفت که به قتل گرگین‌خان فرماندار گرجی قندهار انجامید. شورشی‌های قندهار که حمایت فقهای ضد شیعه مکه و اورنگ زیب امپراتور مغول را به دست آورده بودند، توانستند در مقابل حملات صفویان برای مطیع ساختن مجدد قندهار مقاومت کنند. با مرگ میرویس خان پسرش  شاه محمود هوتکی به قدرت رسید و با متحد کردن طوایف افغان و هزاره و بلوچ توانست به مناطق داخلی ایران و شهرهایی مثل یزد و کرمان حمله کند و در سال ۱۷۲۲ میلادی به سمت اصفهان پایتخت صفویان لشکر کشید.

محاصره
------

افغانها که تعداشان کمتر از آن بود که خطر حمله به شهر را بپذیرند، به محاصرهٔ آن خشنود بودند. در داخل شهر، شاه در دست گروهی خیانتکار از سازشکاران قرار داشت. سپاهیان والی مناطق بختیاری، علیمردان خان، به نقطه‌ای به فاصلهٔ فقط ۶۴ کیلومتری در شمال غرب اصفهان رسیدند و درخواست کردند شاه سلطان حسین به نفع برادرش عباس کناره‌گیری کند. شاه این درخواست را رد کرد، اما پسر سومش طهماسب که همچون پدر ضعیف و نالایق بود، از میان خطوط افغانها عبور داده شد؛ لیکن طهماسب به جای الحاق نیروهایش به علیمردان خان به قزوین رفت و خود را شاه طهماسب دوم خواند و جز این نیز کار دیگری نکرد.

در پایتخت قحطی سختی حکم فرما شده بود؛ مردم گربه، سگ، موش و حتی گوشت انسان می‌خوردند؛ هزاران جسد در حال فساد خیابان‌ها را سد کرده بود. سرانجام در ۱۲ اکتبر ۱۷۲۲ /۱۲ محرم ۱۱۳۵ پس از شش ماه محاصره، شاه سلطان حسین شهر را بدون قید و شرط تسلیم محمود کرد. گفته شده که طی محاصرهٔ شهر حداقل ۸۰٬۰۰۰ تن از گرسنگی و بیماری از میان رفتند. محمود در ۲۵ اکتبر/۲۵ محرم ۱۱۳۵ یه کمک محمدخان بلوچ وارد اصفهان شد و بر تخت نشست. مدت بیش از نیم قرن بود که بنیادهای سیاسی، نظامی و اجتماعی دولت صفویه بی‌وقفه در حال فرسایش بود؛ سرنگونی آن، هنگامی که فرا رسید، که تنها به ضربهٔ مختصر نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ افغان احتیاج داشت.

جستارهای وابسته
---------------

* سرنگونی صفویان

منابع
-----

1. ↑  راجر سیوری. *ایران عصر صفوی*. ترجمهٔ کامبیز عزیزی. نشر مرکز.

| * ن
* ب
* و
مشایخ و پادشاهان صفویه |
| --- |
| مرشدان طریقت | 
* شیخ صفی‌الدین اردبیلی (۱۳۳۴–۱۲۹۳)
* شیخ صدرالدین موسی (۱۳۹۲–۱۳۳۴)
* شیخ خواجه علی (۱۴۲۸–۱۳۹۲)
* شیخ ابراهیم (۱۴۴۷–۱۴۲۸)
* شیخ جنید (۱۴۶۰–۱۴۴۷)
* شیخ حیدر (۱۴۸۸–۱۴۶۰)
* سلطان علی (۱۴۹۳–۱۴۸۸)
* سلطان اسماعیل (۱۵۰۱–۱۴۹۳)

 |
| شاهان مملکت | 
* شاه اسماعیل یکم (۱۵۲۴–۱۵۰۱)
* شاه تهماسب یکم (۱۵۷۶–۱۵۲۴)
* *شاه حیدر*\* (۱۵۷۶)
* شاه اسماعیل دوم (۱۵۷۷–۱۵۷۶)
* شاه محمد خدابنده (۱۵۸۸–۱۵۷۷)
* شاه عباس یکم (۱۶۲۹–۱۵۸۸)
* شاه صفی یکم (۱۶۴۲–۱۶۲۹)
* شاه عباس دوم (۱۶۶۶–۱۶۴۲)
* شاه سلیمان یکم (۱۶۹۴–۱۶۶۶)
* شاه سلطان حسین (۱۷۲۲–۱۶۹۴)
* شاه تهماسب دوم (۱۷۳۲–۱۷۲۲)
* *شاه احمد*\*۱ (۱۷۲۸–۱۷۲۶ در کرمان)
* شاه عباس سوم (۱۷۳۶–۱۷۳۲)

 |
| حاکمان دست‌نشانده | 
* شاه سلیمان دوم۱ (۱۷۵۰–۱۷۴۹)
* شاه اسماعیل سوم۱ (۱۷۷۳–۱۷۵۰)
* شاه محمد دوم۱ (۱۷۸۶)

 |
| \* غاصبان تاج و تخت۱ این حاکمان، از وابستگان دودمان صفوی بوده اما خارج از خط جانشینی تاج و تخت صفوی هستند.تاریخ‌ها براساس گاهشماری میلادی است. |