**جونـِقان** مرکز بخش جونقان در شهرستان فارسان و استان چهارمحال و بختیاری است. این شهر در دل رشته کوه‌های زاگرس و در دامنه جنوبی قله جهانبین واقع شده‌است.

وجه تسمیه
---------

در باره وجه‌ تسمیه این‌ شهر آرای‌ گوناگونی‌ وجود دارد، از جمله‌ گفته‌ شده‌ است‌ که‌ اهالی اصلی آن‌ از ترکان‌ قشقایی هستند که‌ برای‌ تملک‌ مراتع‌ و چراگاههای‌ شهر، با بختیاری‌ها درگیریهای‌ بسیاری‌ داشتند؛ از این‌رو، جونقان‌ به‌ معنای‌ محل‌ جاری‌شدن‌ خون‌ می‌باشد (در زبان ترکی‌، «قان‌» به‌ معنای‌ «خون‌» است‌) دیگر اینکه‌ به‌ سبب‌ کشاورزی‌ پررونق‌ این‌ محل‌، نام‌ آن‌ ابتدا جای‌ دهقان‌ بوده‌ و سپس‌ تبدیل‌ به‌ جانقان‌ و جونقان‌ شده‌ است‌. همچنین‌، نام این‌ شهر به‌ زبان ترکی، «گینه‌کان‌» به معنی «جایگاه خورشید» نیز خوانده‌ می‌شود

مردم
----

مردم شهر جونقان اصالتا از ایل قشقایی هستند ولی امروزه تعداد زیادی از مردمان بختیاری نیز از اطراف در این شهر سکونت می‌کنند.

شهر جونقان در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران
زبان مردم جونقان به دلیل قرار گرفتن در منطقه بختیاری و انبوه مهاجران به این شهر به طور آهسته از ترکی قشقایی به لری بختیاری در حال تغییر است.

با نگاهی به اسامی اماکن تاریخی جونقان همچون قز قلعه‌سی(قلعه دختر)، کندی باخان(بام شهر)، خان اوی(خانه‌ی خان)، قورد دلیگی(لانه گرگ)، مین زر داشی(هزار سنگ)، پل قز(پل دختر) و همچنین نام جونقان(محل جاری‌شدن خون) و گونکان(جایگاه خورشید) به اصالت قشقایی این شهر پی می‌بریم.

جمعیت
-----

جمعیت این شهر بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۴٬۴۳۳ نفر (در ۴٬۱۵۴ خانوار) بوده‌است.

| جمعیت تاریخی |
| --- |
| سال | جمعیت | ±% |
| ۱۳۸۵ | ۱۴٬۶۶۰ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۱۴٬۸۰۰ | ۱٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۱۴٬۴۳۳ | ۲٫۵٪− |

اماکن گردشگری
-------------

مکان‌های دیدنی شهر جونقان عبارتند از:

حمام تاریخی کربلایی موسی

قلعه جونقان

آبشار کردیت

بنای طاق سنگی خان اوی

چشمه‌های باغ رستم

چشمه بلبل

چشمه صالح

سنگ نوشته سراب جونقان

قزقلعه سی (قلعه دختر)

مین زر داشی

قورد دلیگی

کنده باخان

پیرویس

باغهای بکان

پل قز جونقان

آثار تاریخی
-----------

### کتیبه سراب

سنگ نوشتهٔ سراب جونقان که بر فراز ارتفاعات جهان بین در کناره یکی از مسیرهای مربوط به جاده باستانی دزپارت بر روی صخره‌ای حکاکی گردیده و مربوط به زمان قاجاریه است. این سنگ نوشته در سال جلوس مظفر الدین شاه و در ماه فلکی میزان که برابر با مهرماه است و در اواسط ماه شعبان نوشته شده و موضوع آن دربارهٔ بیماری وبا و شیوع آن در تمام میزدج است که در آن حال گروهی از خوانین از جونقان کوچ و در سراب سکنی گزیده‌اند. این سنگ نوشته در دامنهٔ کوه جهان بین و در کنار چشمهٔ سراب خودنمایی می‌کند.

### طاق سنگی خان اوی

در نزدیکی شهر جونقان آثار بقایای جاده سنگفرش نردبانی (دزپارت، اتابکی، لینچ یا بختیاری) باقی‌مانده‌است که معرف هویت تجاری این شهر از قدیم ترین ازمنه بر سر راه تجاری فرهنگی و ارتباط دهنده نجد مرکزی ایران به جلگه بین‌النهرین سفلی می‌باشد. همچنین به واسطهٔ کنترل آمد و شد در این جاده در نزدیکی این شهر، در کنار محل تلاقی دو سر شاخه رودخانه کارون به نام‌های رودخانهٔ کیار (کلار) و آب جونقان در ابتدای تنگ درکش ورکش آثار سنگی طاق سنگی در عرف محل خان اوی (به ترکی به معنای خانهٔ خان) به چشم می‌خورد که بر اساس حفاری‌های باستان‌شناسی انجام شده، قدمت آن‌ها حد فاصل ادوار پیش از اسلام تا دورهٔ اتابکان را پوشش می‌دهد.

### قلعه جونقان

قلعه شخصی سردار اسعد بختیاری که بعداز بازگشت از اروپا ساخته شد و این بنای دو طبقه اواخر دورهٔ قاجاریه با الهام از کاخ‌های اروپایی قرن نوزدهم میلادی با و از پایگاه‌های مشروطیت بود.

### آبشار کِرِدیت

```
آبشار کردیت در نزدیکی شهر جونقان در شهرستان فارسان و از توابع استان چهارمحال و بختياري قرار گرفته است.این آبشار در مسیر رود جونقان در تنگه درکش ورکش جونقان قرار گرفته‌است. این  آبشار توسط رودخانه جونقان به رودخانه کاج و در نهایت به رود کارون می ریزد.
```

### مدارس و مساجد

دانشگاه‌های پیام نور، دانشکده فنی و دانشکده کشاورزی از جمله موسسات عالی این شهر است. ۷۰ درصد مدارس شهر و ۵۰ درصد مساجد جونقان توسط مردم شهر و خیرین جونقانی ساخته شده‌است.

منابع
-----

1. ↑  سازمان هواشناسی چهار محال و بختیاری  بایگانی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
2. ↑
3. ↑  . پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
4. ↑  اطلس زبانشناسی ایران:جونقان
5. ↑  «درباره جونقان | شهرداری جونقان | جونقان». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۴.
6. ↑  جلد دهم فرهنگ جغرافیایی ایران تألیف حسینعلی رزم آرا، صفحه ۶۰
7. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
8. ↑  «بخشی از دیوار حمام تاریخی جونقان تخریب شد». *ایرنا*. ۲۳ دی ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۵.
9. ↑  «استقبال مسافران از جاذبه‌های گردشگری جونقان». *جام جم*. ۱۳۹۸-۰۱-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۵.
10. ↑  «پل جونقان». وبسایت جاذبه ها.
11. ↑  «دربارهٔ جونقان». *شهرداری جونقان*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۲.
12. ↑  «قلعه سردار اسد بختیاری». *جونقان*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۲.

| * ن
* ب
* و
استان چهارمحال و بختیاری |
| --- |
| مرکز | 
* شهرکرد

 | تپه اسکندری هفشجان اولین و بزرگ‌ترین اثر ملی و تاریخی استان چهارمحال و بختیاریتپه اسکندری هفشجان اولین و بزرگ‌ترین اثر ملی و تاریخی استان چهارمحال و بختیاریپل زمانخانپل زمانخاندشت لاله‌های واژگوندشت لاله‌های واژگون |
| شهرستان‌ها | 
* اردل
* بروجن
* بن
* خانمیرزا
* سامان
* شهرکرد
* فارسان
* فرخ‌شهر
* فلارد
* کوهرنگ
* کیار
* لردگان

 |
| شهرها | 
* آلونی
* اردل
* باباحیدر
* بازفت
* بروجن
* بلداجی
* بن
* یان چشمه
* پردنجان
* جونقان
* چلگرد
* چلیچه
* دستنا
* دشتک
* سامان
* سرخون
* سفیددشت
* سودجان
* سورشجان
* شلمزار
* شهرکرد
* طاقانک
* فارسان
* فرادنبه
* فیل آباد
* فرخ‌شهر
* کاج
* کیان
* گندمان
* گهرو
* گوجان
* لردگان
* مال‌خلیفه
* منج
* ناغان
* نافچ
* نقنه
* هفشجان
* هوره
* وردنجان

 |
| نقاط دیدنی | 
* تپه اسکندری و تپه‌های اطراف هفشجان
* کتیبه گر نوشته هفشجان
* گورگای تپه (تپه شهر کهنه)
* امامزادگان حلیمه و حکیمه خاتون
* امامزاده حمزه علی
* امامزاده سیدمحمد بارده
* گردشگاه چشمه زنه هفشجان
* آبشار آتشگاه
* آبشار کوهرنگ
* چشمه وقت و ساعت (هفشجان)
* اتاق آئینه شهرکرد
* پل زمان‌خان
* مسجد اتابکان
* پیست اسکی بارده
* پیست اسکی باباحیدر
* پیست اسکی چلگرد
* تالاب گندمان
* چشمه سردآب
* سد زاینده‌رود
* قلعه سردار اسعد بختیاری
* قلعه سورک
* قلعه بارده
* قلعه صمصام‌السلطنه
* مسجد جامع شهرکرد
* قلعه چالشتر
* تالاب چغاخور
* دریاچه شلمزار
* پیرغار
* گرداب بن
* قلعه دزک
* دشت لاله‌های واژگون کوهرنگ
* سد کارون ۴

 |

| * ن
* ب
* و
 شهرستان فارسان |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* فارسان

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* فارسان
* گوجان

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| میزدج علیا | 
* بيدگل
* چوبين

 |

 |

 |
| باباحیدر | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* باباحیدر
* فیل آباد

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| سراب بالا | 
* اميد آباد
* دره بيدينه
* ويس آباد
* سپيدانه
* عباس آباد
* قلعه اقبال
* قلعه اميدآباد
* قلعه حاج جهانقلی
* کوانک
* نصيرآباد
* حاجی آباد
* شريف آباد
* خاور آباد
* چشمه سنجتها
* نصیر‌آباد گله

 |
| سراب پایین | 
* عيسی آباد
* چشمه دره

 |

 |

 |
| جونقان | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* جونقان
* چلیچه
* پردنجان

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| جونقان | 
* چغاهست
* گوشه
* شهرك صنعتی جونقان

 |
| ميزدج سفلی | 
* كران
* راستاب

 |

 |

 |

 |