|  |
| --- |
| قسمتی از یک مجموعه مرتبط با |
| شینتو |
| Shinto |
| 
باورها و اعمال |
| * کامی
* کاگورا
* میسوگی
* چندخدایی
* زنده‌انگاری
* آنیماتیسم
* کوه‌پرستی
* روح‌باوری
* جشنواره‌های ژاپنی
* اساطیر ژاپن
 |
| معابد شینتویی |
| * فهرست معابد شینتو
* ایچینومیا
* بیست و دو معبد
* Modern system of ranked Shinto shrines
* اتحادیه معابد شینتو
* معماری شینتو
 |
| کامی‌های بااهمیت |
| * آماتراسو
* ساروتاهیکو
* اوزومه
* ایناری
* ایزاناگی
* ایزانامی
* سوسانو
* تسوکویومی
 |
| 
مکتوبات |
| * *کوجیکی* (*ca*. 711 CE)
* *نیهون‌شوکی* (720 CE)
* *فودوکی* (713–723 CE)
* *شوکو نیهونگی* (797 CE)
* *کوپو شویی* (807 CE)
* *کوجیکی* (807 to 936 CE)
* *انجیشیکی* (927 CE)
 |
|  |
| جستارهای وابسته* دین در ژاپن
* واژگان شینتو
* فهرست ایزدان شینتو
* اشیای مقدس
* بوداگرایی در ژاپن
* Edo Neo-Confucianism
* کوشینتو
* شینتوی حکومتی
* نیپون کایگی
* موجودات افسانه‌ای
 |
| نشان درگاه درگاه شینتو |
| * ن
* ب
* و
 |

معبد *تسوکویمی*، کیوتو، ژاپن.
**تسوکویومی**∗ (月読)، **تسوکویومی-نو-میکوتو** (月読の命 یا 月夜見の尊) یا **تسوکویمی-نو-کامی**∗ (月読の神)، خدای ماه و شب است. جنس این خدا نامعلوم است و گاهی نر و گاهی ماده به‌شمار می‌آید، ولی گمان این است که وی نر (خدای ماه) و مقابل خواهرش *آماتراسو* (ایزدبانوی خورشید) است.

افسانه
------

### زایش

*تسوکویومی* دومین فرزند از «سه فرزند برجستهٔ»∗ ایزاناگی است. پس از برگشت *ایزاناگی* از یومی (عالم اموات) در هنگام شستشو و اجرای مراسم نطهیر، در هنگام شستن چشم راستش *تسوکویومی* آفریده شد. در روایتی دیگر، *ایزاناگی* آیینه‌ای از مس سفید در دست راستش داشت که *تسوکویومی* از آن آفریده شد. *ایزاناگی* سلطنت شب را به عهدهٔ *تسوکویومی* واگذاشت.

بی‌درنگ پس از زایش، *تسوکویومی* «پل شناور بهشت»∗ را صعود کرد و در بهشت تاکاماگاهارا در کنار خواهرش آماتراسو زندگی کرد.

### داستان جدائی روز و شب

هنگامی که *اماتراسو* برادرش *تسوکویومی* را به‌عنوان نماینده به مهمانی **اوکِمُچی-نو-کامی**∗ (ایزدبانوی باروری و خوراک) فرستاد. *اوکمچی* برای تهیهٔ خوان رو به دریا کرد و از آب دهانش یک ماهی درست کرد، سپس رو به جنگل کرد و خوراک‌هائی از گوشت جانوران شکاری قی کرد (یا به روایتی از مقعدش درآورد)، سپس رو به شالی‌زار کرد و با سرفه کردن برنج آفرید. *اوکمچی* در مجموع ۱۰۰ رنگ از خوراک تقدیم کرد.

با اینکه سفرهٔ *اوکمچی* نفیس و دلپسند بود، *تسوکویومی* از روش درست کردن آن بسیار بیزار شد و *اوکمچی* را کشت. وقتی خبر کشتن *اوکمچی* به *آماتراسو* رسید، او **امه-نو-کوما-نو-اوشی**∗ را فرستاد تا اطلاعات را به‌دست آورد. *امه-نو-کوما-نو-اوشی* دید که لاشهٔ *اوکمچی* به دام و دانه محول شد: سرش به گلهٔ اسب و گاو، ابروهایش به کرم ابریشم، شکمش به برنج، و اندام تناسلی‌اش به گندم و لوبیا. *امه-نو-کوما-نو-اوشی* این محصولات را برداشت و به *آماتراسو* برد که دانه‌ها را در کشتزارها کاشت.

*آماتراسو* از کشتن *اوکمچی* بسیار خشمگین شده بود که دیگر به صورت ابدی نپذیرفت *تسوکویومی* را ببیند، و فرمان تبعید او را به قسمتی دیگر از آسمان داد، و این علت عدم دیدار شب و روز در یک هنگام است. در نسخه‌های تازه‌تر، **سوسانو** است که *اوکمچی* را می‌کشد.

پانویس
------

۱.**^**  رماجی: tsukuyomi یا tsukiyomi، کانجی: 月読، هیراگانا: つくよみ یا つきよみ.

۲.**^**  همچنین **تسوکی‌یمی**، **تسوکی‌یومی**، **تسوکی‌یمی-نو-میکوتو** و **تسوکی‌یمی-نو-کامی**.

۳.**^**  سه فرزند برجسته: آماتراسو، تسوکویومی، و سوسانو.

۴.**^**  رماجی: ama-no-uki-hashi، کانجی: 天浮橋، هیراگانا: あめのうきはし، اما-نو-اوکی-هاشی نردبانی آویزان میان بهشت و زمین است.

۵.**^**  رماجی: ukemochi-no-kami، کانجی: 保食神، هیراگانا: うけもちのかみ.

۶.**^**  رماجی: amenokumanoushi، کانجی: 天熊大人، هیراگانا: あめのくまのうし، بمعنی «خرس رشید آسمانی».

منابع
-----



* "Tsuki-yomi," Encyclopedia Mythica from Encyclopedia Mythica Online,  (Accessed July 10, 2007).
* "Tsukuyomi," Encyclopedia of Shinto,  (Accessed July 10, 2007).
* Chamberlin,B. , *Records Of Ancient Matters* (Kojiki),  (Accessed July 10, 2007).
* Wikipedia contributors, "Tsukuyomi," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed July 11, 2007).

نوشتارهای وابسته
----------------

* ایزاناگی
* آماتراسو
* سوسانو

| * ن
* ب
* و
اساطیر ژاپن |
| --- |
| متون اسطوره‌ای | 
* کوجیکی
* نیهون‌شوکی
* Fudoki
* Kujiki
* Kogo Shūi
* Hotsuma Tsutae
* نیهون ریویکی
* کونجاکو مونوگاتاریشو
* Shintōshū

 | Sun goddess Amaterasu emerging out of a cave Susanoo slaying Yamato-no-Orochi |
| آفریده‌های افسانه‌ای ژاپنی | 
* Kotoamatsukami
* Kamiyo (Kamiyonanayo)
* Kuniumi
* Kamiumi
* ایزانامی
* ایزاناگی
* Kagutsuchi
* Watatsumi
* شینیگامی

 |
| اسطوره‌شناسی تاکاماگاهارا | 
* آماتراسو
* سوسانو
* تسوکویومی
* اوزومه

 |
| اسطوره‌شناسی ایزومو | 
* یاماتا نو اوروچی
* Hare of Inaba
* اوکونینوشی

 |
| اسطوره‌شناسی هیوگا | 
* Tenson kōrin
* نینگیو
* Konohanasakuya-hime
* Hoderi
* Hoori
* Toyotama-hime
* Ugayafukiaezu
* آزوکیارای
* اُنی
* ایسناده
* کامیکیری
* نوء

 |
| عصر بشر | 
* امپراتور جینمو
* Tagishimimi
* نیهون‌شوکی

 |
| مکان‌های اساطیری | 
* ریوگو جو
* تاکاما گا هارا
* آمانو ایواتو
* یومی
* Ashihara no Nakatsukuni

 |
| چهره‌های شاخص بودایی | 
* آمیداگرایی
* بودی‌دارما
* Five Dhyani Buddhas

 |
| هفت خدای بخت و اقبال | 
* بنزایتن
* بیشامنتن
* دایکوکوتن
* ابیسو
* فوکوروکوجی
* بودای
* جوروجین
* Kisshōten

 |
| 
* شینتو
* خدایان ژاپنی
* اشیاء مقدس
* ادیان ژاپنی

 |