| ادبیات |
| --- |
|  |
| 
اشکال عمده ژانر |
| * درام
	+ پرفورمانس
* فولکلور
	+ حکایت
	+ افسانه
	+ اسطوره
	+ ادبیات شفاهی
	+ ضرب‌المثل
* شعر
	+ شعر غنایی
	+ اشعار جفنگ
* نثر
	+ رمان
	+ رمان کوتاه
	+ داستان کوتاه
 |
| 
ژانرهای نثر |
| 

| ادبیات داستانی |
| --- |
| * رمان تربیتی
* عشق شهواری
* داستان تاریخی
* ماجراجویی
* ادبیات گمانه‌زن
	+ فانتزی
	+ داستان ترسناک
	+ علمی-تخیلی
 |
| ناداستان |
| * خودزندگی‌نامه
* زندگی‌نامه
* دفتر خاطرات روزانه
* مستند
* رساله
* جستار
* تاریخ
* خبرنگاری
* شرح حال
* فلسفه
* گفتار
* سفرنامه
* ادبیات جفنگ
* اسطوره‌آفرینی
* ادبیات عاشقانه
* طنز
* هجو
* پرفورمانس
	+ نمایش‌نامه
* کتاب
 |

 |
| 
ژانرهای شعر |
| 

| شعر روایی |
| --- |
| * حماسه
* شعر درام و شعر نمایشی
* رمان آیه
* شعر ملی
 |
| شعر غنایی |
| * بالاد (ادبیات)
* سوگواره
* تقریظ
* غزل
* هایکو
* لیمریک (شعر)
* قصیده غنایی
* قصیده
* طنز
* سونت
* ویلانل
 |

 |
| 
ژانرهای دراماتیک |
| * تراژدی
* کمدی
* تراژی‌کمدی
* طنز
 |
| 
تاریخ و فهرست‌ها |
| * نمای کلی
* واژه‌نامه اصطلاحات
* تاریخ
	+ تاریخ
* کتاب‌ها
* نویسنده‌ها
* جوایز ادبی / شعر
 |
| 
گفتگو |
| * نقد
* نظریه
* جامعه‌شناسی
* مجله‌ها
 |
| نشان درگاه درگاه ادبیات |
| * ن
* ب
* و
 |

**نمایشنامه غیرصحنه‌ای** (انگلیسی: Closet drama) نمایشنامه‌ای است که قرار نیست روی صحنه اجرا شود، بلکه توسط یک خواننده یا گاهی با صدای بلند در یک گروه بزرگ خوانده می‌شود. تقابل بین نمایشنامه غیرصحنه‌ای و نمایشنامه کلاسیک «صحنه‌ای» به اواخر قرن هجدهم برمی‌گردد. مورخ ادبی هنری آ. بیرز نمایشنامه غیرصحنه‌ای را «یک محصول کاملاً مشروع از هنر ادبی» می‌داند.

تعریف
-----

*نمایشنامه غیرصحنه‌ای* نمایشنامه‌ای است که عمدتاً برای خواندن خلق می‌شود تا اجرا. نمایشنامه‌های غیرصحنه‌ای در ژانری از نوشتار نمایشی بدون توجه به تکنیک صحنه تعریف می‌شوند. صحنه‌پذیری تنها یک جنبه از نمایشنامه غیرصحنه‌ای است: از نظر تاریخی، نمایشنامه‌نویسان ممکن است برای اجتناب از سانسور آثار خود، ژانر نمایشنامه‌نویسی دراماتیک را انتخاب کنند، مثلاً در مورد تراژدی‌های سیاسی. نمایشنامه غیرصحنه‌ای همچنین به‌عنوان شیوه ای از نوشتن نمایشی برای کسانی که به صحنه بازی دسترسی ندارند استفاده شده‌است، و در این زمینه ارتباط تنگاتنگی با نوشته‌های اولیه زنان مدرن پیدا کرده‌است. نمایشنامه غیرصحنه‌ای به‌صورت دست‌نوشته منتشر می‌شدند، از جمله شخصیت‌ها و کارگردانی‌های دقیق صحنه، که به خوانندگان اجازه می‌داد متن را طوری تصور کنند که گویی در حال اجرا است. این امر «آمیختگی تنگاتنگی غیرمعمولی بین کتاب و خواننده ایجاد کرد، زیرا در تلاش برای تحریک تخیل تئاتری است.» نمایشنامه‌نویسان به‌دلیل این‌که مخاطب خود را انتخاب کرده‌اند، نگران تحت‌تأثیر قرار دادن مخاطب نبودند. بنابراین، آن را به‌عنوان یک سبک نوشتاری آزاد تلقی می‌کردند.

مارتا استرازنیکی این فرم را به‌عنوان «بخشی از یک ماتریس فرهنگی بزرگ‌تر توصیف می‌کند که در آن فضاهای بسته، ممیزی‌های انتخابی و مخالفت‌های سیاسی همسو می‌شوند». چاپ، عامل حیاتی پشت نمایشنامه‌های غیرصحنه‌ای است: «نمایشنامه‌ای که برای اجرا در نظر گرفته نشده‌است، با این وجود می‌تواند از طریق این رسانه [کتاب] در نمایشنامه‌خوانی خصوصی و حوزه عمومی شنیده شود».

تاریخچه
-------

گفت‌وگوهای فلسفی نویسندگان یونان و روم باستان مانند افلاطون (به مکالمات سقراط مراجعه کنید) به شکل مکالمات بین «شخصیت‌ها» نوشته شده‌است و از این نظر شبیه نمایشنامه غیرصحنه‌ای است که بسیاری از آن‌ها کنش کمی دارند اما اغلب از نظر بلاغت فلسفی غنی هستند.

بسیاری استدلال کرده‌اند که تراژدی‌های سنکای جوان از کارل ویلهلم فریدریش شلگل در قرن اول پس از میلاد به‌جای اجرا، برای مهمانی‌های کوچک نوشته شده‌است. اگرچه این نظریه در تاریخ تئاتر فراگیر شده‌است، اما هیچ مدرکی وجود ندارد که این ادعا را تأیید کند که نمایشنامه‌های سنکا قرار بود در گردهمایی‌های کوچک ثروتمندان خوانده شوند. ممکن است امپراتور نرون، شاگرد سنکا در برخی از آن‌ها اجرا داشته باشد. برخی از درام‌های قرون وسطی از نوع نمایشنامه غیرصحنه‌ای بودند، مانند درام *هروسویتا* گاندرشایم و شعرهای مناظره‌ای به شکل شبه‌دراماتیک.

زنان در نمایشنامه غیرصحنه‌ای
----------------------------

در اوایل دوره مدرن، نویسندگان زن که قادر به «بلند کردن صدای خود» در عموم نبودند، می‌توانستند با استفاده از قالب نمایشنامه غیرصحنه‌ای نظرات خود را عنوان کنند. این مجرای ارتباطی به یک زن این توانایی را می‌داد که «بدون افشای دیدگاه‌های خود در معرض عموم، در گفتمان سیاسی شرکت کند، زیرا خوانندگانش محدود بودند. نوشته‌های زنان تحت‌تأثیر فشارها و اتفاقات اجتماعی بود.

مارگارت لوکاس کاوندیش، نویسنده چهارده جلد کتاب، در دوران تبعیدش به کاوش نمایشنامه‌های غیرصحنه‌ای پرداخت و به‌دلیل علاقه‌اش به طبیعت فلسفی، به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمایشنامه‌نویسان زن تبدیل شد. اگرچه زنان در ستم نسبی زندگی می‌کردند، اما در تلاش برای به‌رسمیت شناختن نوشته‌های خود با خطرات شرم و طرد عمومی مواجه می‌شدند.

از دیگر زنان برجسته‌ای که در نوشتن نمایشنامه غیرصحنه‌ای نقش داشتند می‌توان به آن فینچ، جین لوملی و الیزابت کری اشاره کرد.

جستارهای وابسته
---------------

* درام رادیویی
* نمایشنامه‌خوانی
* تئاتر

منابع
-----

1. ↑  Beers, Henry (1907). "Retrospects of the Drama". *The North American Review*. **185** (619): 623–634. JSTOR 25105939.
2. 1 2 3 4 5  Straznicky, Marta (2004). *Privacy, playreading, and women's closet drama, 1500–1700*. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Publishing. p. 77. ISBN 978-0-521-84124-5.
3. 1 2  STRAZNICKY, Marta (1998). "Recent Studies in Closet Dramas". *English Literary Renaissance*. **28** (1): 142–160. doi:10.1111/j.1475-6757.1998.tb01123.x. JSTOR 43447570. S2CID 143743756.
4. ↑  STRAZNICKY, Marta (1994). "Profane Stoical Paradoxes': 'The Tragedie of Mariam' and Sidnean Closet Drama". *English Literary Renaissance*. **24** (1): 104–134. doi:10.1111/j.1475-6757.1994.tb01418.x. JSTOR 43447747. S2CID 144256444.

| * ن
* ب
* و
تئاتر |
| --- |
| تاریخ نمایش | 
* تئاتر یونان باستان
* تئاتر در روم باستان (en)
* نمایش قرون وسطایی
* *کمدیا دلآرته*
* English Renaissance(en)
* عصر طلایی اسپانیا
* نوکلاسیسیسم
* Restoration(en)
* Augustan(en)
* وایمار(en)
* رمانتیسم
* ملودرام
* ناتورالیسم (تئاتر)(en)
* واقع‌نمایی (تئاتر)(en)
* نوگرایی
* تئاتر پست‌مدرن
* تئاتر قرن نوزدهم(en)
* تئاتر قرن بیستم(en)
	+ timeline(en)

 |
| گونه‌ها | 
* درام
* تئاتر موزیکال
* کمدی
* تراژدی
* بداهه‌پردازی

 |
| جای‌ها | 
* نمایش ایرانی
* نمایش هندی
* نمایش چینی
* راماکین (تایلند)(en)
* نمایش ژاپنی
* تاریخ نمایش

 |
| ملزومات و صحنه‌سازی | 
* نشانه (تئاتر)(en)
* Curtain Call(en)
* تمرین (تئاتر)(en)
* صحنه (تئاتر)
* محدودیت‌های تئاتری(en)
* خرافات تئاتری(en)
* Technical rehearsal(en)
* Technical week(en)
* پرفورمانس
* طراحی نور (تئاتر)(en)
* طراحی صدا
* Set construction(en)
* Theatrical property(en)
* لباس محلی

 |
| فهرست عوامل تئاتر(en) | 

|  |  |
| --- | --- |
| عوامل | 
* هنرپیشه
* رقص
* خوانندگی

 |
| اداره | 
* مدیر صحنه تئاتر(en)
* مدیر فنی (تئاتر)(en)
* مدیر تولید (تئاتر)(en)
* house management(en)
* company management(en)

 |
| فنّی | 
* Carpenter (theatre)(en)
* Electrician (theatre)(en)
* Fly crew(en)
* چهره‌پرداز
* Property master(en)
* آتشکار
* Running crew(en)
* Spotlight operator(en)
* Stagehand(en)
* Theatrical Technician(en)
* Technical crew(en)
* Wardrobe supervisor(en)

 |
| طراحی | 
* طراح لباس(en)
* طراح نور(en)
* طراح صحنه(en)
* طراحی صدا
* مهندس صدا
* طراح ویدیو(en)

 |
| Running crew | 
* Call boy
* Production manager
* Stage manager
* Stagehand
* کارگردان فنی
* Theatrical technician
* Carpenter
* Fly crew
* Electrician
* Light board operator
* Lighting technician
* Spotlight operator
* A2
* مهندس صدا
* Property master
* Dresser
* Wardrobe supervisor

 |
| موسیقی‌دان | 
* گروه موسیقی
* ارکستر
* Pit orchestra

 |

 |
| 
* 

رده:تئاتر
* ویکی‌کامن
* ویکی‌واژه
* وپ:ویکی‌پروژه تئاتر

 |