**سحابی خرچنگ** یا **میغوارهٔ چنگار** یک سحابی در کهکشانِ راهِ شیری است. قُطر سحابی خرچنگ بالغ بر ۱۰ سال نوری تخمین زده می‌شود.

سحابی خرچنگ، شناخته‌شده‌ترین جرم باقی‌مانده از انفجار یک ابرنواختر در سال ۱۰۵۴ پس از میلاد است که در صورت فلکی ثور یا گاو قرار دارد. این سحابی دارای وسعتی به بزرگی ۱۰ سال نوری بوده و احتمالاً منشأ بخش بزرگی از پرتوهای کیهانی است، زیرا قوی‌ترین منبع ساطع کننده پرتو ایکس و امواج رادیویی در فلک محسوب می‌شود.

مشخصات
------

1. قدر: ۸٫۴ سال نوری
2. اندازه: یک مستطیل ۴\*۶ دقیقه مربع
3. نوع: سحابی بامانده ابرنواختری
4. صورت فلکی: ثور(گاو)

سحابی خرچنگ، شناخته‌شده‌ترین جرم باقی‌مانده از انفجار یک ابرنواختر در سال ۱۰۵۴ پس از میلاد است که در صورت فلکی ثور یا گاو قرار دارد. این سحابی دارای وسعتی به بزرگی ۱۰ سال نوری بوده و احتمالاً منشأ بخش بزرگی از پرتوهای کیهانی است، زیرا قوی‌ترین منبع ساطع کننده پرتو ایکس و امواج رادیویی در فلک محسوب می‌شود.
این سحابی میزبان یک تپ‌اختر در مرکز خود است؛ تپ‌اخترها، ستاره‌هایی نوترونی هستند که با سرعت بالایی دور خود می‌چرخند و با ارسال پالس‌های تابشی مداوم، نوعی میدان مغناطیسی بسیار قوی به وجود می‌آورند. ستاره‌های نوترونی نیز متراکم‌ترین و کوچک‌ترین ستاره‌های شناخته شده هستند. ابرنواختر، الکترون‌ها و پروتون‌هایی که پس از انفجار هسته فروپاشی شده یک ستاره پر جرم و بزرگ باقی مانده در اثر پدیده طبیعی گرانش فشرده شده و این ستاره‌ها را تشکیل داده‌اند.

تاریخچه
-------

اسناد ثبت‌شده به‌وسیلهٔ چینی‌ها، ژاپنی‌ها و سرخ‌پوستان آمریکا حاکی از آن است که در سال ۱۰۵۴ یک ابرنواختر در کهکشان ما منفجر شده‌است. اکنون می‌دانیم که باقی‌ماندهٔ آن ابرنواختر، جسمی است در صورت فلکی گاو که سحابی خرچنگ نامیده می‌شود. این سحابی که در اوایل یک سحابی سیاره‌ای تلقی می‌شد، اکنون به منزلهٔ یکی از شناخته‌شده‌ترین بقایای ابرنواختری است. سحابی خرچنگ، هم از نظر ویژگی‌های مشاهده‌شده در آن و هم از نظر گسترهٔ وسیع تابش‌هایی که از آن دریافت می‌کنیم و به ما اطلاعات می‌رساند، جسم قابل ملاحظه‌ای است. معلوم شده‌است که بیشتر این تابش‌ها به‌وسیلهٔ فرایند سنکروترون تولید می‌شود.

سحابی خرچنگ با سرعتی حدود ۱٬۵۰۰ کیلومتر بر ثانیه در حال از هم گسستگی است. انتظار می‌رود که این سحابی درچند هزار سال آینده به تدریج در تمام طول موج‌ها کم‌فروغ‌تر شده و سرانجام ناپدید گردد. در این میانه سحابی خرچنگ قوی‌ترین منبع تابش امواج رادیویی و پرتوی ایکس در آسمان است که احتمال می‌رود یکی از عوامل صدور بخش بزرگی از پرتوهای کیهانی آسمان همین سحابی باشد.

یکی از قابل ملاحظه‌ترین نمودهای سحابی خرچنگ جسم مرکزی آن است که اکنون به عنوان بازماندهٔ ستارهٔ مسبب ابرنواختر شناخته می‌شود. این جسم اصلاً یک ستارهٔ معمولی نیست بلکه فقط در چند هزارم ثانیه می‌درخشد، و با دوره‌ای در حدود ۰٫۰۳ ثانیه برق می‌زند و سپس خاموش می‌شود و به احتمال زیاد یک تپ‌اختر است. سحابی خرچنگ تنها سحابی موجود در کیهان است که شواهدی قابل استناد از گذشته و چگونگی شکل‌گیری خود در دسترس اخترشناسان قرار می‌دهد. سحابی خرچنگ، شناخته‌شده‌ترین جرم باقی‌مانده از انفجار یک ابرنواختر در سال ۱۰۵۴ پس از میلاد است. این سحابی میزبان یک تپ‌اختر در مرکز خود است؛ تپ‌اخترها، ستاره‌هایی نوترونی هستند که با سرعت بالایی دور خود می‌چرخند و با ارسال پالس‌های تابشی مداوم، نوعی میدان مغناطیسی بسیار قوی به وجود می‌آورند. ستاره‌های نوترونی نیز متراکم‌ترین و کوچک‌ترین ستاره‌های شناخته شده هستند. ابرنواختر، الکترون‌ها و پروتون‌هایی که پس از انفجار هستهٔ فروپاشی‌شدهٔ یک ستارهٔ پرجرم و بزرگ باقی‌مانده در اثر پدیدهٔ طبیعی گرانش فشرده شده و این ستاره‌ها را تشکیل داده‌اند. بعضی از این ستاره‌ها که سریع‌ترین آن‌ها در سحابی خرچنگ قرار دارند و با سرعت سی دور در ثانیه می‌چرخند به شکل تپ‌اختر از خود اشعه تولید می‌کنند. از آنجایی‌که با افزایش سن تپ‌اخترها، از سرعت آن‌ها کاسته می‌شود، در نتیجه تپ‌اختر سحابی خرچنگ، جوان‌ترین نمونهٔ موجود محسوب می‌شود. ترکیبی از چرخش سریع و وجود یک میدان مغناطیسی قوی در خرچنگ، یک میدان الکترومغناطیسی شدید در آن ایجاد می‌کند که باعث ایجاد کنش‌های ماده و ضدماده از هر دو قطب شمالی و جنوبی تپ‌اختر و تشکیل گردبادی شدید در جهت استوایی آن می‌شود. تازه‌ترین عکس ناسا از سحابی خرچنگ در سال ۲۰۱۸ گرفته شده که ترکیبی از رصدخانهٔ پرتو ایکس چاندرا به رنگ‌های آبی و سفید، تلسکوپ فضایی هابل به رنگ بنفش و تلسکوپ فضایی اسپیترز به رنگ صورتی است. از زمان راه‌اندازی چاندرا در سال ۱۹۹۹، این تلسکوپ مداوم سحابی خرچنگ را بررسی کرده و میدان نفوذ پرتو ایکس آن سهم بسزایی در افزایش دانش اخترشناسان در شناخت بهتر این خرچنگ آسمانی داشته‌است. این سحابی از اولین موارد رصد شده توسط چاندرا و از سحابی‌های انگشت‌شماری است که آثار انفجاری تاریخی در خود دارد. خط زمانی سحابی خرچنگ، عامل مهمی در افزایش آگاهی نسبت به چگونگی انفجار ابرنواختر شکل‌دهنده آن و رخدادهای نجومی محسوب می‌شود که این انفجار باعث شده‌است؛ این امر سحابی خرچنگ را در زمرهٔ بهترین و عالی‌ترین موارد برای مطالعه قرار داده‌است.

نگارخانه
--------

*

منابع
-----

1. 1 2  «SIMBAD Astronomical Database». دریافت‌شده در ۲۰۰۶-۱۲-۲۵. از پارامتر ناشناخته `|کار=` صرف‌نظر شد (کمک)
2. ↑  The Crab Nebula, *NASA*
3. ↑  راهنمای ماراتن مسیه
4. ↑  Crab Nebula exploded in 1054
5. ↑  کتاب ساختار ستارگان و کهکشان‌ها نوشتهٔ پاول هاچ صفحهٔ ۱۶۰

| * ن
* ب
* و
دسته‌بندی اجرام مسیه |
| --- |
| سحابی | ۱ (خرچنگ) - ۸ (مرداب) - ۱۶ (عقاب) - ۱۷ (اومگا) - ۲۰ (سه‌تکه) - ۲۷ (دمبل) - ۴۲ (شکارچی) - ۴۳ - ۵۷ (حلقه) - ۷۶ (دمبل کوچک) - ۷۸ - ۹۷ (جغد) |  |
| کهکشان | ۳۱ (زن برزنجیر) - ۳۲ (لوژنتیل) - ۳۳ (سه‌تکه) - ۴۹ - ۵۱ (گرداب) - ۵۸ - ۵۹ - ۶۰ - ۶۱ - ۶۳ (آفتاب‌گردان) - ۶۴ (سیه‌چشم) - ۶۵ - ۶۶ - ۷۴ - ۷۷ - ۸۱ - ۸۲ (سیگار) - ۸۳ (فرفره جنوبی) - ۸۴ - ۸۵ - ۸۵ - ۸۶ - ۸۷ - ۸۸ - ۸۹ - ۹۰ - ۹۱ - ۹۴ - ۹۵ - ۹۶ - ۹۸ - ۹۹ - ۱۰۰ - ۱۰۱ (فرفره) - ۱۰۲ - ۱۰۴ (کلاه‌مکزیکی) - ۱۰۵ - ۱۰۶ - ۱۰۸ - ۱۰۹ - ۱۱۰ |
| خوشه ستاره‌ای | ۲ - ۳ - ۴ - ۵ - ۶ (پروانه) - ۷ - ۹ - ۱۰ - ۱۱ (اردک وحشی) - ۱۲ - ۱۳ (کروی زانوزده) - ۱۴ - ۱۵ -۱۸ - ۱۹ - ۲۱ - ۲۲ (کمان) - ۲۳ - ۲۴ - ۲۵ - ۲۶ - ۲۸ - ۲۹ - ۳۰ - ۳۴ - ۳۵ - ۳۶ - ۳۷ - ۳۸ - ۳۹ - ۴۱ - ۴۴ (کندو) - ۴۵ (خوشه پروین) - ۴۶ - ۴۷ - ۴۸ - ۵۰ - ۵۲ - ۵۳ - ۵۴ - ۵۵ - ۵۶ - ۶۷ - ۶۸ - ۶۹ - ۷۰ - ۷۱ - ۷۲ - ۷۵ - ۷۹ - ۸۰ - ۸۱ (بود) - ۹۳ - ۱۰۳ - ۱۰۷ |
| اجرام دیگر | ۴۰ (وینکه ۴) - ۷۳ |
| جستارهای وابسته | فهرست اجرام مسیه - شارل مسیه - خوشه ستاره‌ای - کهکشان - سحابی |
| همچنین فهرست کهکشان‌ها و فهرست سحابی‌ها را ببینید. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت (از طریق ویاف)

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |

| * ن
* ب
* و
کاتالوگ عمومی جدید *۱۵۰۰ تا ۱۹۹۹* |
| --- |
| 
* ۱۵۰۰
* ۱۵۰۱
* ۱۵۰۲
* ۱۵۰۳
* ۱۵۰۴
* ۱۵۰۵
* ۱۵۰۶
* ۱۵۰۷
* ۱۵۰۸
* ۱۵۰۹
* ۱۵۱۰
* ۱۵۱۱
* ۱۵۱۲
* ۱۵۱۳
* ۱۵۱۴
* ۱۵۱۵
* ۱۵۱۶
* ۱۵۱۷
* ۱۵۱۸
* ۱۵۱۹
* ۱۵۲۰
* ۱۵۲۱
* ۱۵۲۲
* ۱۵۲۳
* ۱۵۲۴
* ۱۵۲۵
* ۱۵۲۶
* ۱۵۲۷
* ۱۵۲۸
* ۱۵۲۹
* ۱۵۳۰
* ۱۵۳۱
* ۱۵۳۲
* ۱۵۳۳
* ۱۵۳۴
* ۱۵۳۵
* ۱۵۳۶
* ۱۵۳۷
* ۱۵۳۸
* ۱۵۳۹
* ۱۵۴۰
* ۱۵۴۱
* ۱۵۴۲
* ۱۵۴۳
* ۱۵۴۴
* ۱۵۴۵
* ۱۵۴۶
* ۱۵۴۷
* ۱۵۴۸
* ۱۵۴۹
* ۱۵۵۰
* ۱۵۵۱
* ۱۵۵۲
* ۱۵۵۳
* ۱۵۵۴
* ۱۵۵۵
* ۱۵۵۶
* ۱۵۵۷
* ۱۵۵۸
* ۱۵۵۹
* ۱۵۶۰
* ۱۵۶۱
* ۱۵۶۲
* ۱۵۶۳
* ۱۵۶۴
* ۱۵۶۵
* ۱۵۶۶
* ۱۵۶۷
* ۱۵۶۸
* ۱۵۶۹
* ۱۵۷۰
* ۱۵۷۱
* ۱۵۷۲
* ۱۵۷۳
* ۱۵۷۴
* ۱۵۷۵
* ۱۵۷۶
* ۱۵۷۷
* ۱۵۷۸
* ۱۵۷۹
* ۱۵۸۰
* ۱۵۸۱
* ۱۵۸۲
* ۱۵۸۳
* ۱۵۸۴
* ۱۵۸۵
* ۱۵۸۶
* ۱۵۸۷
* ۱۵۸۸
* ۱۵۸۹
* ۱۵۹۰
* ۱۵۹۱
* ۱۵۹۲
* ۱۵۹۳
* ۱۵۹۴
* ۱۵۹۵
* ۱۵۹۶
* ۱۵۹۷
* ۱۵۹۸
* ۱۵۹۹
* ۱۶۰۰
* ۱۶۰۱
* ۱۶۰۲
* ۱۶۰۳
* ۱۶۰۴
* ۱۶۰۵
* ۱۶۰۶
* ۱۶۰۷
* ۱۶۰۸
* ۱۶۰۹
* ۱۶۱۰
* ۱۶۱۱
* ۱۶۱۲
* ۱۶۱۳
* ۱۶۱۴
* ۱۶۱۵
* ۱۶۱۶
* ۱۶۱۷
* ۱۶۱۸
* ۱۶۱۹
* ۱۶۲۰
* ۱۶۲۱
* ۱۶۲۲
* ۱۶۲۳
* ۱۶۲۴
* ۱۶۲۵
* ۱۶۲۶
* ۱۶۲۷
* ۱۶۲۸
* ۱۶۲۹
* ۱۶۳۰
* ۱۶۳۱
* ۱۶۳۲
* ۱۶۳۳
* ۱۶۳۴
* ۱۶۳۵
* ۱۶۳۶
* ۱۶۳۷
* ۱۶۳۸
* ۱۶۳۹
* ۱۶۴۰
* ۱۶۴۱
* ۱۶۴۲
* ۱۶۴۳
* ۱۶۴۴
* ۱۶۴۵
* ۱۶۴۶
* ۱۶۴۷
* ۱۶۴۸
* ۱۶۴۹
* ۱۶۵۰
* ۱۶۵۱
* ۱۶۵۲
* ۱۶۵۳
* ۱۶۵۴
* ۱۶۵۵
* ۱۶۵۶
* ۱۶۵۷
* ۱۶۵۸
* ۱۶۵۹
* ۱۶۶۰
* ۱۶۶۱
* ۱۶۶۲
* ۱۶۶۳
* ۱۶۶۴
* ۱۶۶۵
* ۱۶۶۶
* ۱۶۶۷
* ۱۶۶۸
* ۱۶۶۹
* ۱۶۷۰
* ۱۶۷۱
* ۱۶۷۲
* ۱۶۷۳
* ۱۶۷۴
* ۱۶۷۵
* ۱۶۷۶
* ۱۶۷۷
* ۱۶۷۸
* ۱۶۷۹
* ۱۶۸۰
* ۱۶۸۱
* ۱۶۸۲
* ۱۶۸۳
* ۱۶۸۴
* ۱۶۸۵
* ۱۶۸۶
* ۱۶۸۷
* ۱۶۸۸
* ۱۶۸۹
* ۱۶۹۰
* ۱۶۹۱
* ۱۶۹۲
* ۱۶۹۳
* ۱۶۹۴
* ۱۶۹۵
* ۱۶۹۶
* ۱۶۹۷
* ۱۶۹۸
* ۱۶۹۹
* ۱۷۰۰
* ۱۷۰۱
* ۱۷۰۲
* ۱۷۰۳
* ۱۷۰۴
* ۱۷۰۵
* ۱۷۰۶
* ۱۷۰۷
* ۱۷۰۸
* ۱۷۰۹
* ۱۷۱۰
* ۱۷۱۱
* ۱۷۱۲
* ۱۷۱۳
* ۱۷۱۴
* ۱۷۱۵
* ۱۷۱۶
* ۱۷۱۷
* ۱۷۱۸
* ۱۷۱۹
* ۱۷۲۰
* ۱۷۲۱
* ۱۷۲۲
* ۱۷۲۳
* ۱۷۲۴
* ۱۷۲۵
* ۱۷۲۶
* ۱۷۲۷
* ۱۷۲۸
* ۱۷۲۹
* ۱۷۳۰
* ۱۷۳۱
* ۱۷۳۲
* ۱۷۳۳
* ۱۷۳۴
* ۱۷۳۵
* ۱۷۳۶
* ۱۷۳۷
* ۱۷۳۸
* ۱۷۳۹
* ۱۷۴۰
* ۱۷۴۱
* ۱۷۴۲
* ۱۷۴۳
* ۱۷۴۴
* ۱۷۴۵
* ۱۷۴۶
* ۱۷۴۷
* ۱۷۴۸
* ۱۷۴۹
* ۱۷۵۰
* ۱۷۵۱
* ۱۷۵۲
* ۱۷۵۳
* ۱۷۵۴
* ۱۷۵۵
* ۱۷۵۶
* ۱۷۵۷
* ۱۷۵۸
* ۱۷۵۹
* ۱۷۶۰
* ۱۷۶۱
* ۱۷۶۲
* ۱۷۶۳
* ۱۷۶۴
* ۱۷۶۵
* ۱۷۶۶
* ۱۷۶۷
* ۱۷۶۸
* ۱۷۶۹
* ۱۷۷۰
* ۱۷۷۱
* ۱۷۷۲
* ۱۷۷۳
* ۱۷۷۴
* ۱۷۷۵
* ۱۷۷۶
* ۱۷۷۷
* ۱۷۷۸
* ۱۷۷۹
* ۱۷۸۰
* ۱۷۸۱
* ۱۷۸۲
* ۱۷۸۳
* ۱۷۸۴
* ۱۷۸۵
* ۱۷۸۶
* ۱۷۸۷
* ۱۷۸۸
* ۱۷۸۹
* ۱۷۹۰
* ۱۷۹۱
* ۱۷۹۲
* ۱۷۹۳
* ۱۷۹۴
* ۱۷۹۵
* ۱۷۹۶
* ۱۷۹۷
* ۱۷۹۸
* ۱۷۹۹
* ۱۸۰۰
* ۱۸۰۱
* ۱۸۰۲
* ۱۸۰۳
* ۱۸۰۴
* ۱۸۰۵
* ۱۸۰۶
* ۱۸۰۷
* ۱۸۰۸
* ۱۸۰۹
* ۱۸۱۰
* ۱۸۱۱
* ۱۸۱۲
* ۱۸۱۳
* ۱۸۱۴
* ۱۸۱۵
* ۱۸۱۶
* ۱۸۱۷
* ۱۸۱۸
* ۱۸۱۹
* ۱۸۲۰
* ۱۸۲۱
* ۱۸۲۲
* ۱۸۲۳
* ۱۸۲۴
* ۱۸۲۵
* ۱۸۲۶
* ۱۸۲۷
* ۱۸۲۸
* ۱۸۲۹
* ۱۸۳۰
* ۱۸۳۱
* ۱۸۳۲
* ۱۸۳۳
* ۱۸۳۴
* ۱۸۳۵
* ۱۸۳۶
* ۱۸۳۷
* ۱۸۳۸
* ۱۸۳۹
* ۱۸۴۰
* ۱۸۴۱
* ۱۸۴۲
* ۱۸۴۳
* ۱۸۴۴
* ۱۸۴۵
* ۱۸۴۶
* ۱۸۴۷
* ۱۸۴۸
* ۱۸۴۹
* ۱۸۵۰
* ۱۸۵۱
* ۱۸۵۲
* ۱۸۵۳
* ۱۸۵۴
* ۱۸۵۵
* ۱۸۵۶
* ۱۸۵۷
* ۱۸۵۸
* ۱۸۵۹
* ۱۸۶۰
* ۱۸۶۱
* ۱۸۶۲
* ۱۸۶۳
* ۱۸۶۴
* ۱۸۶۵
* ۱۸۶۶
* ۱۸۶۷
* ۱۸۶۸
* ۱۸۶۹
* ۱۸۷۰
* ۱۸۷۱
* ۱۸۷۲
* ۱۸۷۳
* ۱۸۷۴
* ۱۸۷۵
* ۱۸۷۶
* ۱۸۷۷
* ۱۸۷۸
* ۱۸۷۹
* ۱۸۸۰
* ۱۸۸۱
* ۱۸۸۲
* ۱۸۸۳
* ۱۸۸۴
* ۱۸۸۵
* ۱۸۸۶
* ۱۸۸۷
* ۱۸۸۸
* ۱۸۸۹
* ۱۸۹۰
* ۱۸۹۱
* ۱۸۹۲
* ۱۸۹۳
* ۱۸۹۴
* ۱۸۹۵
* ۱۸۹۶
* ۱۸۹۷
* ۱۸۹۸
* ۱۸۹۹
* ۱۹۰۰
* ۱۹۰۱
* ۱۹۰۲
* ۱۹۰۳
* ۱۹۰۴
* ۱۹۰۵
* ۱۹۰۶
* ۱۹۰۷
* ۱۹۰۸
* ۱۹۰۹
* ۱۹۱۰
* ۱۹۱۱
* ۱۹۱۲
* ۱۹۱۳
* ۱۹۱۴
* ۱۹۱۵
* ۱۹۱۶
* ۱۹۱۷
* ۱۹۱۸
* ۱۹۱۹
* ۱۹۲۰
* ۱۹۲۱
* ۱۹۲۲
* ۱۹۲۳
* ۱۹۲۴
* ۱۹۲۵
* ۱۹۲۶
* ۱۹۲۷
* ۱۹۲۸
* ۱۹۲۹
* ۱۹۳۰
* ۱۹۳۱
* ۱۹۳۲
* ۱۹۳۳
* ۱۹۳۴
* ۱۹۳۵
* ۱۹۳۶
* ۱۹۳۷
* ۱۹۳۸
* ۱۹۳۹
* ۱۹۴۰
* ۱۹۴۱
* ۱۹۴۲
* ۱۹۴۳
* ۱۹۴۴
* ۱۹۴۵
* ۱۹۴۶
* ۱۹۴۷
* ۱۹۴۸
* ۱۹۴۹
* ۱۹۵۰
* ۱۹۵۱
* ۱۹۵۲
* ۱۹۵۳
* ۱۹۵۴
* ۱۹۵۵
* ۱۹۵۶
* ۱۹۵۷
* ۱۹۵۸
* ۱۹۵۹
* ۱۹۶۰
* ۱۹۶۱
* ۱۹۶۲
* ۱۹۶۳
* ۱۹۶۴
* ۱۹۶۵
* ۱۹۶۶
* ۱۹۶۷
* ۱۹۶۸
* ۱۹۶۹
* ۱۹۷۰
* ۱۹۷۱
* ۱۹۷۲
* ۱۹۷۳
* ۱۹۷۴
* ۱۹۷۵
* ۱۹۷۶
* ۱۹۷۷
* ۱۹۷۸
* ۱۹۷۹
* ۱۹۸۰
* ۱۹۸۱
* ۱۹۸۲
* ۱۹۸۳
* ۱۹۸۴
* ۱۹۸۵
* ۱۹۸۶
* ۱۹۸۷
* ۱۹۸۸
* ۱۹۸۹
* ۱۹۹۰
* ۱۹۹۱
* ۱۹۹۲
* ۱۹۹۳
* ۱۹۹۴
* ۱۹۹۵
* ۱۹۹۶
* ۱۹۹۷
* ۱۹۹۸
* ۱۹۹۹

 |
| 
* کاتالوگ نجومی
* فهرست اجرام ان‌جی‌سی

 |