|  |
| --- |
| از سلسله مقالات دربارهٔ |
|  |
| زندگی
* سال‌شمار زندگی
* نیاکان
* شجره‌نامه حسین بن علی
* نبرد کربلا
* تل زینبیه
* اسارت در شام
* فهرست کشته‌شدگان نبرد کربلا
* چهارده معصوم
* امامت (دوازده امام)
* اصحاب کسا
* اهل بیت
* سادات
 |
| میراث**دربارهٔ حسین**
* دعای عرفه
* حسین بن علی در قرآن و حدیث
* حسین بن علی در فرهنگ عامه
* حسین بن علی در هنر و ادبیات
* کتاب‌شناسی حسین بن علی
* دانشنامه امام حسین
* مقتل‌الحسین
* کتاب‌های دربارهٔ حسین بن علی

**دیگر میراث**
* حرم امام حسین
* ذوالجناح
 |
| زیارت و سوگواری
* سوگواری محرم
* تاسوعا
* عاشورا
* اربعین
* زیارت عاشورا
* زیارت نامه اربعین
* زیارت ناحیه مقدسه
* پیاده‌روی اربعین
* حسینیه
* تعزیه
* روضه
* تکیه
* چهل منبر
* حسی (عاشورا)
* مداحی
 |
| * رده:حسین
* گفتارها
* نشان درگاه درگاه اسلام
 |
| * ن
* ب
* و
 |

چگونگی زیارت حسین در روز اربعین به دو صورت رسیده است:
اول زیارتنامه ای که از صفوان نقل شده و دوم زیارتنامه ای که از جابر بن عبدالله انصاری نقل شده است.

زیارات اربعین
-------------

**اول:** زیارتی است که از جابر بن عبدالله انصاری، اولین یا از اولین زائران سیدالشهداء در اربعین نقل شده‌است.مورخان نوشته‌اند که جابر بن عبدالله انصاری، همراه عطیه عوفی در همان اولین اربعین پس از عاشورا به زیارت حسین رفتند. در این گزارش آمده است که وقتی جابر به غاضریه رسید در آب فرات غسل کرد، پیراهن پاکیزه‌ای پوشید، آنگاه قدری از بوی خوش بر سر و بدن پاشید و پابرهنه روانه شد تا نزد سر مبارک حسین بن علی ایستاد و سه مرتبه اللّه اکبر گفت. پس افتاد و بیهوش شد، چون به هوش آمد می‌گفت: «السّلام علیکم یا ال اللّه…» جملات جابر در اینجا تقریباً همان زیارت سیدالشهدا در نیمه رجب است و جز در چند کلمه تفاوت ندارد، که احتمالاً ناشی از اختلاف نسخه هاست. متن کامل این زیارت را علامه مجلسی در بحارالانوار آورده‌اند.

**متن زیارت:**

السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا آلَ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا صَفْوَةَ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا خِيَرَةَ اللّٰهِ مِنْ خَلْقِهِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا سادَةَ السَّاداتِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا لُيُوثَ الْغاباتِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا سُفُنَ النَّجاةِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَبا عَبْدِ اللّٰهِ الْحُسَيْنِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ عِلْمِ الْأَنْبِياءِ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكاتُهُ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ نُوحٍ نَبِيِّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ إِبْراهِيمَ خَلِيلِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ إِسْماعِيلَ ذَبِيحِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ مُوسىٰ كَلِيمِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ عِيسىٰ رُوحِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ مُحَمَّدٍ حَبِيبِ اللّٰهِ؛لسَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ مُحَمَّدٍ الْمُصْطَفىٰ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ عَلِيٍّ الْمُرْتَضىٰ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ فاطِمَةَ الزَّهْراءِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ خَدِيجَةَ الْكُبْرَىٰ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا شَهِيدُ ابْنَ الشَّهِيدِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا قَتِيلُ ابْنَ الْقَتِيلِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَلِيَّ اللّٰهِ وَابْنَ وَلِيِّهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللّٰهِ وَابْنَ حُجَّتِهِ عَلَىٰ خَلْقِهِ، أَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ أَقَمْتَ الصَّلاةَ، وَآتَيْتَ الزَّكاةَ، وَأَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ، وَنَهَيْتَ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَرُزِئْتَ بِوالِدَيْكَ، وَجاهَدْتَ عَدُوَّكَ، وَأَشْهَدُ أَنَّكَ تَسْمَعُ الْكَلامَ، وَتَرُدُّ الْجَوابَ، وَأَنَّكَ حَبِيبُ اللّٰهِ وَخَلِيلُهُ وَنَجِيبُهُ وَ صَفِيُّهُ وَابْنُ صَفِيِّهِ؛يَا مَوْلايَ وَابْنَ مَوْلايَ زُرْتُكَ مُشْتاقاً فَكُنْ لِي شَفِيعاً إِلَى اللّٰهِ يَا سَيِّدِي، وَأَسْتَشْفِعُ إِلَى اللّٰهِ بِجَدِّكَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ، وَبِأَبِيكَ سَيِّدِ الْوَصِيِّينَ، وَبِأُمِّكَ فاطِمَةَ سَيِّدَةِ نِساءِ الْعالَمِينَ، أَلا لَعَنَ اللّٰهُ قاتِلِيكَ، وَلَعَنَ اللّٰهُ ظالِمِيكَ، وَلَعَنَ اللّٰهُ سَالِبِيكَ وَمُبْغِضِيكَ مِنَ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ سَيِّدِنا مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ،السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلايَ وَابْنَ مَوْلايَ، لَعَنَ اللّٰهُ قاتِلِيكَ، وَلَعَنَ اللّٰهُ ظالِمِيكَ، إِنِّي أَتَقَرَّبُ إِلَى اللّٰهِ بِزِيارَتِكُمْ وَبِمَحَبَّتِكُمْ، وَأَبْرَأُ إِلَى اللّٰهِ مِنْ أَعْدَائِكُمْ، وَالسَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلايَ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكاتُهُ،السَّلامُ عَلَى الْأَرْواحِ الْمُنِيخَةِ بِقَبْرِ أَبِي عَبْدِ اللّٰهِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاٰمُ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا طَاهِرِينَ مِنَ الدَّنَسِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا مَهْدِيُّونَ ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ يَا أَبْرارَ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَعَلَى الْمَلائِكَةِ الْحَافِّينَ بِقُبُورِكُمْ أَجْمَعِينَ، جَمَعَنَا اللّٰهُ وَ إِيَّاكُمْ فِي مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ وَتَحْتَ عَرْشِهِ إِنَّهُ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ، وَالسَّلامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ.

**زیارت دوم:** این زیارت در کتاب تهذیب الاحکام و … آمده که صفوان از جعفر صادق نقل می‌کند و می‌گوید: «مولایم صادق علیه السّلام دربارهٔ زیارت اربعین به من فرمود: هنگامی‌که قسمت قابل توجهی از روز برآمده، این زیارت را بخوان…» و این همان **زیارت معروف اربعین** است. متن این زیارت در ویکی‌نبشته آمده است.

**متن زیارت:**

السَّلامُ عَلَی وَلِی اللهِ وَ حَبِیبِهِ السَّلامُ عَلَی خَلِیلِ اللهِ وَ نَجِیبِهِ السَّلامُ عَلَی صَفِی اللهِ وَ ابْنِ صَفِیهِ السَّلامُ عَلَی الْحُسَینِ الْمَظْلُومِ الشَّهِیدِ السَّلامُ عَلَی أَسِیرِ الْكرُبَاتِ وَ قَتِیلِ الْعَبَرَاتِ اللهُمَّ إِنِّی أَشْهَدُ أَنَّهُ وَلِیك وَ ابْنُ وَلِیك وَ صَفِیك وَ ابْنُ صَفِیك الْفَائِزُ بِكرَامَتِك أَكرَمْتَهُ بِالشَّهَادَةِ وَ حَبَوْتَهُ بِالسَّعَادَةِ وَ اجْتَبَیتَهُ بِطِیبِ الْوِلادَةِ وَ جَعَلْتَهُ سَیدا مِنَ السَّادَةِ وَ قَائِدا مِنَ الْقَادَةِ وَ ذَائِدا مِنَ الذَّادَةِ وَ أَعْطَیتَهُ مَوَارِیثَ الْأَنْبِیاءِ وَ جَعَلْتَهُ حُجَّةً عَلَی خَلْقِك مِنَ الْأَوْصِیاءِ فَأَعْذَرَ فِی الدُّعَاءِ وَ مَنَحَ النُّصْحَ وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیك لِیسْتَنْقِذَ عِبَادَك مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَیرَةِ الضَّلالَةِ وَ قَدْ تَوَازَرَ عَلَیهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْیا وَ بَاعَ حَظَّهُ بِالْأَرْذَلِ الْأَدْنَی وَ شَرَی آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الْأَوْكسِ وَ تَغَطْرَسَ وَ تَرَدَّی فِی هَوَاهُ وَ أَسْخَطَك وَ أَسْخَطَ نَبِیك، وَ أَطَاعَ مِنْ عِبَادِك أَهْلَ الشِّقَاقِ وَ النِّفَاقِ وَ حَمَلَةَ الْأَوْزَارِ الْمُسْتَوْجِبِینَ النَّارَ [لِلنَّارِ] فَجَاهَدَهُمْ فِیك صَابِرا مُحْتَسِبا حَتَّی سُفِك فِی طَاعَتِك دَمُهُ وَ اسْتُبِیحَ حَرِیمُهُ اللهُمَّ فَالْعَنْهُمْ لَعْنا وَبِیلا وَ عَذِّبْهُمْ عَذَابا أَلِیما السَّلامُ عَلَیك یا ابْنَ رَسُولِ اللهِ السَّلامُ عَلَیك یا ابْنَ سَیدِ الْأَوْصِیاءِ أَشْهَدُ أَنَّك أَمِینُ اللهِ وَ ابْنُ أَمِینِهِ عِشْتَ سَعِیدا وَ مَضَیتَ حَمِیدا وَ مُتَّ فَقِیدا مَظْلُوما شَهِیدا وَ أَشْهَدُ أَنَّ اللهَ مُنْجِزٌ مَا وَعَدَك وَ مُهْلِك مَنْ خَذَلَك وَ مُعَذِّبٌ مَنْ قَتَلَك وَ أَشْهَدُ أَنَّك وَفَیتَ بِعَهْدِ اللهِ وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِهِ حَتَّی أَتَاك الْیقِینُ فَلَعَنَ اللهُ مَنْ قَتَلَك وَ لَعَنَ اللهُ مَنْ ظَلَمَك وَ لَعَنَ اللهُ أُمَّةً سَمِعَتْ بِذَلِك فَرَضِیتْ بِهِ، اللهُمَّ إِنِّی أُشْهِدُك أَنِّی وَلِی لِمَنْ وَالاهُ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عَادَاهُ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی یا ابْنَ رَسُولِ اللهِ أَشْهَدُ أَنَّك كنْتَ نُورا فِی الْأَصْلابِ الشَّامِخَةِ وَ الْأَرْحَامِ الْمُطَهَّرَةِ [الطَّاهِرَةِ] لَمْ تُنَجِّسْك الْجَاهِلِیةُ بِأَنْجَاسِهَا وَ لَمْ تُلْبِسْك الْمُدْلَهِمَّاتُ مِنْ ثِیابِهَا وَ أَشْهَدُ أَنَّك مِنْ دَعَائِمِ الدِّینِ وَ أَرْكانِ الْمُسْلِمِینَ وَ مَعْقِلِ الْمُؤْمِنِینَ وَ أَشْهَدُ أَنَّك الْإِمَامُ الْبَرُّ التَّقِی الرَّضِی الزَّكی الْهَادِی الْمَهْدِی وَ أَشْهَدُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ مِنْ وُلْدِك كلِمَةُ التَّقْوَی وَ أَعْلامُ الْهُدَی وَ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَی وَ الْحُجَّةُ عَلَی أَهْلِ الدُّنْیا وَ أَشْهَدُ أَنِّی بِكمْ مُؤْمِنٌ وَ بِإِیابِكمْ مُوقِنٌ بِشَرَائِعِ دِینِی وَ خَوَاتِیمِ عَمَلِی وَ قَلْبِی لِقَلْبِكمْ سِلْمٌ وَ أَمْرِی لِأَمْرِكمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتِی لَكمْ مُعَدَّةٌ حَتَّی یأْذَنَ اللهُ لَكمْ فَمَعَكمْ مَعَكمْ لا مَعَ عَدُوِّكمْ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیكمْ وَ عَلَی أَرْوَاحِكمْ وَ أَجْسَادِكمْ [أَجْسَامِكمْ] وَ شَاهِدِكمْ وَ غَائِبِكمْ وَ ظَاهِرِكمْ وَ بَاطِنِكمْ آمِینَ رَبَّ الْعَالَمِینَ.

اربعین در روایات
----------------

روایت حسن عسکری: «قال العسکری علیه السلام: علامات المؤمنین خمس: صلاةُ الإحدی و الخمسین، و زیارةُ الاربعین، والتـَختم فی الیَمین، و تـَعفیرُ الجبین، و الجهر بِبِسم الله الرحمن الرحیم: علامات مؤمن پنج چیز است: اقامه پنجاه و یک رکعت نماز در شبانه روز (هفده رکعت واجب و سی و چهار رکعت نافله)، زیارت اربعین، انگشتر به دست راست کردن، جبین را در سجده بر خاک گذاشتن، در نماز بسم الله الرحمن الرحیم را بلند گفتن.» که شیخ طوسی در کتاب تهذیب الاحکام و شیخ حرّ عاملی در وسائل الشیعه این روایت را آورده‌اند.

در این گزارش به متن خاصی برای زیارت اربعین اشاره نشده و می‌توان اینطور برداشت کرد که مطلق زیارت به معنای عرفیِ آن، در روز اربعین دارای این ویژگی است که زائر را دارای نشان ایمان می‌نماید. خصوصاً با ضمیمه روایات دیگر که زیارت اباعبدالله را مختص به حضور در کربلا ندانسته و بر سلام از راه دور هم زیارت اطلاق کرده‌اند. برای نمونه: «قال اباعبدالله (علیه السلام): إصعد فوق سطحک، ثم التفت یمنة و یسرة، ثم ترفع رأسک إلی السماء، ثم تنحو نحو القبر فتقول: السلام علیک یاأباعبدالله السلام علیک ورحمة الله وبرکاته، تکتب لک زورة، والزورة حجة وعمرة» البته ممکن است گفته شود ذکر حسن عسکری از لفظ اربعین در این سخن، اشاره به سخن جدّشان  جعفر صادق باشد که زیارتی را تعلیم صفوان کرده‌اند. آن همان متن معروف زیارت اربعین در مفاتیح‌الجنان است و در روایت سوم خواهد آمد. لکن این احتمال بعید به نظر می‌رسد چراکه القای خطاب حسن عسکری لزوماً به آگاهان از روایت جعفر صادق نبوده‌است، لذا این روایت، سخن و بیان جدیدی دانسته می‌شود. لکن این نیز پذیرفته‌است که متیقن از روایت حسن عسکری، زیارت زائر در کربلا نزد قبر سیدالشهداء و به لفظ تعلیمی از جعفر صادق می‌باشد.

پیوند به بیرون
--------------

* کربلا
* عاشورا

منابع
-----

1. ↑  ویکی شیعه
2. ↑  تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج 6، ص 113
3. ↑  بشارة المصطفی لشیعة المرتضی، ج‌۲، ص۷۵؛ بحار الانوار، ج ۹۸، ص۱۹۶
4. ↑   بشارة المصطفی لشیعة المرتضی، ج‌۲، ص۷۵؛ بحار الانوار، ج ۹۸، ص۱۹۶
5. ↑  بحارالانوار، علامه مجلسی، ج98، ص329، باب25
6. ↑  «تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج 6، ص 113». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۴.
7. ↑  «تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج۶، ص۵۲». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۴.
8. ↑  «وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج۱۰، ص۳۷۳، ح۱». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۴.
9. ↑  «رک: وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج10، ص385». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۴.
10. ↑  رک: وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج10، ص385 بایگانی‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine؛ برای نمونه: «قال اباعبدالله (علیه السلام): إصعد فوق سطحک، ثم التفت یمنة و یسرة، ثم ترفع رأسک إلی السماء، ثم تنحو نحو القبر فتقول: السلام علیک یاأباعبدالله السلام علیک ورحمة الله وبرکاته، تکتب لک زورة، والزورة حجة وعمرة»

* طبری آملی، عماد الدین أبی جعفر محمد بن أبی القاسم، بشارة المصطفی لشیعة المرتضی (ط - القدیمة) - نجف، چاپ: دوم، ۱۳۸۳ ق. ص ۷۴
* اربعین و زیارات آن، محمد مهدی محب الرحمان، حریم (نشریه آستان مقدس خمینی)، سال دوم، شماره ۹۷، آذرماه ۱۳۹۲


| * ن
* ب
* و
مناسبت‌های اسلامی |
| --- |
| عیدها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شیعه | 
* عید غدیر خم
* عید مبعث

 |
| مشترک | 
* عید فطر
* عید قربان
* عید جمعه

 |

 |
| جشن‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شیعه | 
* نیمه شعبان
* سالروز ولادت علی بن ابی طالب
* سالروز ولادت فاطمه زهرا (روز زن)
* سالروز ولادت حسن مجتبی
* سالروز ولادت حسین بن علی
* سالروز ولادت علی بن حسین
* سالروز ولادت محمد باقر
* سالروز ولادت جعفر صادق
* سالروز ولادت موسی کاظم
* سالروز ولادت علی بن موسی الرضا
* سالروز ولادت محمد جواد
* سالروز ولادت علی النقی
* سالروز ولادت حسن عسکری
* سالروز ازدواج محمد و خدیجه
* سالروز ازدواج علی و فاطمه
* عیدالزهرا
* سالروز ولادت علی‌اکبر (روز جوان)
* سالروز ولادت عباس بن علی
* سالروز ولادت فاطمه معصومه (روز دختر)
* سالروز ولادت زینب

 |
| سنی | شب برات |
| مشترک | 
* سالروز ولادت محمد

 |

 |
| سوگواری‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شیعه | 
* محرم
* اربعین
* سالروز وفات محمد
* سالروز وفات علی بن ابی طالب
* ایام فاطمیه
* سالروز وفات حسن مجتبی
* سالروز وفات علی بن حسین
* سالروز وفات محمد باقر
* سالروز وفات جعفر صادق
* سالروز وفات موسی کاظم
* سالروز وفات علی بن موسی الرضا
* سالروز وفات محمد التقی
* سالروز وفات علی النقی
* سالروز وفات حسن عسکری
* سالروز وفات مسلم بن عقیل
* سالروز وفات فاطمه معصومه
* مراسم قالی شویان
* سالروز تخریب بقیع

 |
| مشترک | 
* عاشورا

 |

 |
| دیگر مناسبت‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شیعه | 
* روز مباهله
* لیلة الرغائب

 |
| سنی | 
* سال نو قمری

 |
| مشترک | 
* شب معراج
* ماه رمضان
* ایام حج
* شب قدر
* روز عرفه
* لیلة المبیت
* فتح مکه
* دحوالارض
* شق القمر
* روز جهانی قدس
* هفته وحدت

 |

 |

| * ن
* ب
* و
واقعهٔ کربلا |
| --- |
| کشتگانِ سپاهِ حسین‏ | **از بنی‌هاشم:** حسین بن علی  •  عباس بن علی  •  علی‌اکبر  •  علی‌اصغر  •  ابوبکر بن علی  •  ابراهیم بن علی  •  قاسم بن حسن  •  ابوبکر بن حسن  •  بشر بن حسن  •  محمد بن جعفر طیار
**از صحابه:** حبیب بن مظاهر  •  مسلم بن عوسجه
**از یاران:** عمرو بن کعب  •  اسلم ترکی  •  بریر بن خضیر همدانی  •  حر بن یزید ریاحی  •  حجاج بن مسروق  •  حلاس بن عمرو  •  زهیر بن بشر  •  زهیر بن قین  •  سعید بن عبدالله  •  نافع بن هلال  •  وهب بن وهب  •  هفهاف بن مهند  •  یزید بن ثبیط |
| اسیران از سپاهِ حسین | 
* علی بن الحسین (زین العابدین)
* محمد باقر
* زید بن حسن
* عمرو بن حسن
* زینب بنت علی
* ام کلثوم بنت علی
* فاطمه بنت حسین
* سکینه بنت حسین
* رقیه بنت حسین
* رباب

 |
| عاملانِ نبرد | 
* عمر بن سعد
* یزید
* عبیدالله بن زیاد
* شمر
* حرمله
* سنان بن انس نخعی

 |
| مراسم‌ِ ماهِ محرّم‏ | 
* زنجیرزنی
* سینه‌زنی
* سنج و دمام
* سوگواری محرم
* شام غریبان
* شاه‌حسین‌گویان
* مرثیه
* نوحه
* تعزیه
* روضه
* قمه‌زنی
* نخل‌گردانی
* گل‌مالی

 |
| در آثارِ هنری | 
* *عصر عاشورا*
* *روز واقعه*
	+ فیلمنامه
	+ فیلم
	+ موسیقی متن
* *مختارنامه*
* *رستاخیز*
* *سفیر*
* *معصومیت از دست رفته*
* *روایت عشق*
* *ثارالله*
* *فرستاده*
* *طفلان مسلم*

 |
| در آیات و روایات | 
* حدیث ریان بن شبیب

 |
| جستارهای وابسته | 
* عاشورا
* تاسوعا
* اسارت در شام
* اربعین
* تحریفات عاشورا
* پارادایم کربلا
* سقاخانه
* تکیه
* عَلَم
* کتل

 |
|  رده |

| * ن
* ب
* و
شیعهٔ دوازده‌امامی |
| --- |
| تاریخ | 

|  |  |
| --- | --- |
| شیعهٔ نخستین | 
* علی بن ابی‌طالب
	+ عشیره اقربین
	+ غدیر خم
	+ مباهله
	+ سقیفهٔ بنی‌ساعده

 |
| از سال ۱۱ تا ۲۶۰ ه‍. ق | 
* دوران خلافت راشدین
* دوران امویان
	+ واقعهٔ کربلا
	+ قیام مختار
	+ قیام توابین
	+ تاسیس قم شیعی
	+ تشیع کوفی
* دوران عباسیان
	+ نهضت باقرین
	+ شبکهٔ وکالت
	+ ولایتعهدی علی بن موسی الرضا
	+ مهاجرت سادات به ایران
	+ زمینه‌سازی غیبت
	+ عصر غیبت
		- غیبت صغرا
		- غیبت کبرا

 |
| از ۲۶۰ تا آغاز صفویه | 
* حکومت ادریسیان
* حکومت فاطمیان
* حکومت آل‌بویه
	+ ورود تشیع به ایران
	+ تغییر مذهب ایرانیان از سنی به شیعه
* حکومت ایلخانان
	+ شیعه شدن سلطان محمد
	+ رسمیت مذهب در ایران ایلخانی
	+ سربداران
	+ مرعشیان
* کیاییان
* آل عماد

 |
| از صفویه تا پایانسدهٔ چهاردهم ه‍. خ | 
* حکومت صفویه
	+ قیام شاه عباس صفوی
	+ رسمیت مذهب در ایران صفوی
	+ بینش و ایدئولوژی صفویان
* حکومت افشاریه
* حکومت زندیه
* حکومت قاجار
	+ رسمیت مذهب در قانون اساسی مشروطه
* حکومت پهلوی
* حکومت اود
* حکومت رام‌پور
* دولت حیدرآباد
* جمهوری آذربایجان
* حکومت متوکلین یمن
* حکومت جبل العلویان
* حکومت جمهوری اسلامی
	+ رسمیت مذهب در قانون اساسی
	+ اصل ۱۲ قانون اساسی ایران
* حکومت دمکراتیک آذربایجان
* حکومت جمهوری عراق

 |
| مرتبط | 
* گاه‌شمار
* تاریخ شیعی
* تاریخ حقوقی
* نسل‌کشی‌ها
* تاریخ تشیع در ایران

 |

 |
| عقاید | 

|  |  |
| --- | --- |
| عمومی | 
* اصول دین
	+ توحید
	+ نبوت
	+ امامت
	+ معاد
	+ عدل
* فروع دین
	+ نماز
	+ روزه
	+ حج
	+ زکات
	+ خمس
	+ تولی
	+ تبری
	+ جهاد
	+ امر به معروف
	+ نهی از منکر

 |
| شیعه‌شناسی | 
* اخباری‌گری
* اصولیون
* شیعه‌ستیزی
* تصوف و شیعه
* تدوین حدیث شیعه
* مجلات شیعه‌شناسی

 |
| مقدسات | 
* افراد مقدس
	+ چهارده معصوم
	+ دوازده امام
* مکان‌های مقدس
* شهرهای مقدس
* روزهای مقدس
	+ اعیاد
	+ رویدادها
	+ مراسمات

 |

 |
| معارف | 
* حدیث
	+ حجیت خبر واحد
	+ تسامح در ادله سنن
* قرآن
* عقل
* اجماع
* مهدویت
	+ حجت بن الحسن
	+ منجی
	+ انتظار
	+ ظهور
	+ رجعت
* شفاعت
* توسل
* عصمت
* تقیه
* متعه

 |
| کسان | 
* نواب اربعه
* اصحاب اجماع
* اصحاب کسا
* محدثان
* مراجع تقلید
* مفسران
* فیلسوفان
* مجتهدان
* فقیهان
	+ فهرست
* عارفان
* شاعران
* ادیبان
* نویسندگان
* مخترعان
* پزشکان
* سیاست‌مداران
* پادشاهان
* اسلام‌شناسان
* رجال حدیثی
* شرطه الخمیس
* شیعه‌شدگان

 |
| فرهنگ | 
* فرهنگ کلامی
* آخرالزمان
* ابلیس
* اباحه‌گری
* اثبات وجود حجت بن الحسن
* شهادت
* تربت
* نمادها
* شعارها

 |
| رسانه | 
* شبکات ماهواره‌ای
* شبکات تلویزیونی
* شبکات اینترنتی
* وب‌گاه‌ها
* روزنامه‌ها
* خبرگزاری‌ها

* ویکی‌شیعه

 |
| مؤسسات و احزاب | 
* حوزه علمیه
* دانشگاه‌ها
* آستان قدس رضوی
* آستان قدس علوی
* عتبات عالیات
* آستان مقدس حرم حضرت معصومه
* مجلس اعلای شیعیان لبنان
* مجلس اعلای اسلامی عراق
* احزاب سیاسی
* مجمع جهانی اهل بیت
* مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

 |
| میراث | 

|  |  |
| --- | --- |
| علمی | 
* کتاب‌شناسی
* آثار دوازده امام
* کتب تاریخی
* کتب فقهی
* کتب حدیثی
* کتب تفسیری
* کتب کلامی
* کتب اربعه
* اصول اربعمائه
* جامع حدیثی

 |
| فرهنگی | 
* روزهای مهم
* میراث برپایه منطقه:
	+ قم
	+ کاشان
	+ سبزوار
	+ اصفهان
	+ نیشابور
	+ تبریز
	+ یمن
	+ بحرین
* شهرهای مهم

 |
| هنری | 
* فیلم و تلویزیون:
	+ امامان
	+ نبرد کربلا
	+ شیعیان
* مستندها
* تعزیه

 |
| تاریخی | 
* دودمان‌های شیعه

 |

 |
| 
* درگاه تشیع
* رده تشیع دوازده‌امامی

 |

وب سایت اربعین حسینی

وب سایت پیاده‌روی اربعین

| * ن
* ب
* و
حسین بن علی |
| --- |
| 
* شیعه دوازده‌امامی
* امامت
* نبرد کربلا

 |
| زندگی | 
* زندگانی
* گاه‌شمار زندگی
* مباهله
* رویداد خانه فاطمه زهرا
* نبرد صفین
* نبرد نهروان
* خطبه منا
* نبرد کربلا
* در فرهنگ عامه

 |
| تبار و بستگان | 
* نیاکان
* شجره‌نامه
* همسران
* سجاد (فرزند)
* علی اکبر (فرزند)
* علی‌اصغر (فرزند)
* فاطمه (فرزند)
* سکینه (فرزند)
* رقیه (فرزند)
* زینب (فرزند)

 |
| در قرآن و روایات | 
* در قرآن و حدیث
* آیه مباهله
* سوره انسان
* آیه تطهیر
* آیه مودت
* آیه اطعام

 |
| هنر و ادبیات | 
* حسین بن علی در هنر و ادبیات
* باز این چه شورش است
* *روز واقعه*
	+ فیلمنامه
	+ فیلم
	+ موسیقی متن
* *مختارنامه*
* *رستاخیز*
* *سفیر*
* *معصومیت از دست رفته*
* *روایت عشق*
* *ثارالله*
* *فرستاده*
* *طفلان مسلم*

 |
| آثار | 
* کتاب‌شناسی حسین بن علی
* فهرست کتاب‌ها با موضوع حسین بن علی

**منسوب به وی:** دعای عرفه
* **با موضوع وی:** زیارت ناحیه مقدسه
* زیارت عاشورا
* دائرةالمعارف حسینی
* روضة الشهدا
* لهوف
* مقتل ابومخنف
* ناسخ‌التواریخ
* مقاتل الطالبین
* حماسه حسینی
* اسرار الشهادة
* محرق القلوب
* حسین وارث آدم
* انوار الشهاده
* پس از پنجاه سال
* تأملی در نهضت عاشورا
* حسین
* شهید جاوید
* فاجعه جهل مقدس
* مقتل‌الحسین
* نامیرا

 |
| اصحاب و شاگردان | 
* فهرست اصحاب حسین بن علی

 |
| مرتبط | 
* اصحاب کسا
* خطبه علی بن حسین در شام
* عاشورا
* فتنه دوم
* نهضت توابین
* نبرد عین الورده
* ماجرای حره
* حرم امام حسین
* تربت کربلا
* کتل
* سنج و دمام
* سوگواری محرم
* حدیث ریان بن شبیب
* شام غریبان
* شاه‌حسین‌گویان
* مرثیه
* تعزیه
* روضه
* نخل‌گردانی
* حسی
* مراسم تابوت
* چهل منبر
* گل‌مالی
* محتشم کاشانی
* واقعه کربلا
* تشت‌گذاری
* دسته عزاداری
* همایش شیرخوارگان حسینی
* علم (عزاداری)
* پیرغلام
* زیارت اربعین
* پیاده‌روی اربعین
* حسینیه
* ذوالجناح
* محرم
* تل زینبیه
* مسجد نقطه
* فطرس ملک
* تاسوعا
* قمه‌زنی
* سینه‌زنی
* نوحه
* زنجیرزنی
* کربلا
* عتبات عالیات
* سامانه سماح
* یزید
* عمر بن سعد

 |