**اسب سیستانی** یکی دیگر از انواع نژاد اسب ایران به شمار میرود، که بیشتر در سیستان مشاهده می‌گردد. اسب سیستانی اسبی خونسرد و قوی هیکل می‌باشد. در میان انواع نژاد اسب ایران، این اسب سنگین وزن ترین آن‌ها محسوب می‌گردد.

سر ستبر و نیرومند این نژاد نشان‌دهنده آن است که اسب‌های جنگی بوده‌اند.
اسب سیستانی یکی از بهترین و معروف ترین نژاد های اسب در ایران و جهان می‌باشد.

مشخصات نژاد اسب سیستانی
-----------------------

* قد: 145 تا 165 سانتیمتر
* وزن: 450 تا 550 کیلوگرم
* طول عمر: 25 تا 35 سال
* نوع بدن: بدن تنومند و عضلانی، دست و پای قوی، جمجمه سنگین، محل اتصال سر و گردن قوی، گوش‌های نسبتا بلند، چشم‌ها با انحنا و تواضع خاصی رو به پایین و مژه بلند
* مناسب برای سوارکاری و مراسمات محلی

خصوصیات اسب سیستانی
-------------------

این نژاد اسب آرام، صبور و فرمان پذیر است. برخلاف اسب‌های ایرانی که خون گرم هستند، اسب سیستانی خون سرد و دارای وزن سنگین می‌باشد. از آن برای حمل بار و مراسمات محلی استفاده می‌کنند و سواری نرمی نسبت به سایر نژادها دارد.

اسب سیستانی در رنگ‌های کهر تیره، نیله، طلایی، خرمایی و قهوه‌ای سوخته وجود دارد. گفته می‌شود در رنگ‌های نادری مانند مشکی خالص، آبی قزل، آبی و خال خالی دیده شده است.

مشکلات رایج سلامتی و رفتار اسب سیستانی
--------------------------------------

* آنفلوانزای اسب: یک بیماری تنفسی بسیار مسری است که باعث تب، سرفه و ترشحات بینی می‌‌شود.
* ویروس هرپس اسب: یک بیماری ویروسی است که باعث بیماری تنفسی، سقط جنین و بیماری عصبی می‌شود.
* ویروس نیل غربی(West Nile Virus): این بیماری ویروسی توسط پشه‌ها منتقل می‌شود و باعث تب، ضعف، آتاکسی و لرزش عضلانی می‌شود.

این نژاد اسب هم مانند سایر نژادها به نظافت و مراقبت خاصی نیاز دارد. بهترین روش برای برقرای ارتباط و نشان دادن محبت به اسب تیمار کردن و لمس آن است. مراقبت از سم‌های آن بسیار ضروری است چون که سم آسیب دیده باعث بروز جراحت و بیماری می‌شود.

جایگاه پراهمیت اسب در بین سکاها(مردم سیستانی)
---------------------------------------------

شیوه زندگی سکاها مبتنی بر سپاهیان و قشونی بیابان‌گرد و در تاخت‌وتاز همیشگی بوده و اسب جزء جدا نشدنی از زندگی قوم سکا (سگزی) به‌ شمار می‌رفته‌است. آنها جزء نخستین مردمانی بودند که به رام کردن و پرورش اسب پرداختند و آیین نبرد و به‌ویژه تیراندازی و کمانداری بر روی اسب نیز از ابتکارات این قوم به شمار می‌رود. رایزنی رستم با اسب خود (رخش) و نقش تعیین‌ کننده اسب در نبرد با دیوان، دقیقاً نشانه و نمونه‌ای از جایگاه برجسته اسب در میان مردمان سکایی است. در داستان‌های شاهنامه فردوسی پیروزی‌های رستم وابسته به فراست و توانایی اسبش است و مرگ او زمانی فرامی‌رسد که به وضعیت اسبش بی‌اعتنایی می‌کند.

نشانه‌اي از اسب سيستاني
-----------------------

شهر تاريخي دهانه غلامان يا دروازه‌ي بردگان تنها شهر به جاي مانده از دوران هخامنشی می باشد، در حفارى‌ها و ابنيه مكشوفه مصالح به كار رفته اكثراً خشت خام بوده است.
در جريان عمليات كاوش، دو نمونه اثر نقاشي بي‌نظير بر روي ديوارها كشف شد. در نخستين نقاشي شهر صحنه‌اي از شكار است كه طي آن حاكم و يا اميري بر كالسكه مكعب شكل نشسته و كالسكه توسط يك اسب قوي هكيل كشيده مي شود و يك سوار با تير و كمان در حال تعقيب گراز بزرگي است. اين سوار داراي كلاه و يا نوعي تاج قرمز رنگ است. خاطر نشان مي شود كه گراز حيوان بومي منطقه سيستان بوده. اين نقاشي در ارتفاع حدود 90 ساتني متري از كف زمين و در ابعاد 35 ×120 ساتني متري با رنگ سياه بر ديواره يكي از اتاقهاي اين بنا نقش بسته و يا نقاط سفيد و رنگي تزئين شده است. اين نقاشي شباهت زيادي به اثر مهر دايوش بزرگ در شهر تب (Tabes ) در مصر دارد كه هم اكنون اين مهر در موزه بريتانيا نگهداري مي شود.

در دومين نقاشي كشف شده نيز اثري بصورت كنده كاري شده بر بالاي يك درگاهي و زير سقف يك اتاق در ابعاد 50×40 ساتني متر نقش بسته است. در اين تصوير يك اسب روبروي پلكاني ايستاده و پلكان به يك ساختمان منتهي مي شود و انساني بالاي اين پلكان ايستاده است. گفته مي شود كه در بخشهاي ديگري از اتاقها اين ساختمان نيز آثار پراكنده اي از نقاشي به چشم مي خورد كه متاسفانه توسط موريانه ها از بين رفته است.

اين دو نقاشي به احتمال زياد اسب سيستاني می باشند با توجه به اينكه ذكر شد كه كالسكه توسط اسبي قوي‌هيكل و متناسب با ویژگی های اسب سیستانی كشيده مي‌شد.

جستارهای وابسته
---------------

* اسب
* نژادهای اسب
* سیستان

منابع
-----

1. ↑  «معرفی نژاد اسب های ایرانی». اسب سیستانی.
2. ↑  «انواع نژاد اسب و اسب سیستانی».
3. ↑  ایده شات. «آشنایی با انواع نژاد های اسب در ایران».
4. ↑  «اسب ایرانی نژاد سیستانی».
5. ↑  «فهرست اسب های ایرانی».
6. ↑  «بررسی ساختار ژنتیکی جمعیت اسبهای شمال غرب با استفاده از نشانگرهای ریز ماهواره‌ای» (PDF).
7. ↑  «انواع نژاد اسب / بهترین و معروف ترین نژاد های اسب در ایران و جهان». تارگتینو.
8. 1 2  مجله ی سینمایی 24، شماره هشتم، آذر 1391