**محمد جعفر چینی‌چیان مقدم** مشهور به **قلی اُف** (۱۲۷۵–۱۳۵۴ شمسی) نیکوکار، بازرگان و سرمایه دار گیلانی بود که در عمارت چینی‌چیان واقع در میدان شهرداری رشت سکونت داشت وی ثروت عظیمی از اموال شخصی خود را وقف مردم و نیازمندان کرد.

شغل و پیشه
----------

پس از جنگ جهانی دوم قریب به سه دهه صادرات و واردات عمدهٔ بلورجات نفیس، چوب، آلومینیوم و آهن ایران را از مرز شمالی (بندر انزلی و آستارا خان) عهده‌دار بود. بعلت آمد و شد زیاد با روسیه به آقا قلی اُف مشهور شد. سرای چینی‌چیان واقع در بازار رشت توسط وی ساخته شد و پایگاه اصلی فعالیت‌های تجاری او بود که تا به امروز نیز به همین نام در بازار قدیمی رشت شهرت دارد.

سربرگ بازرگانی چینی‌چیان
هیئت رئیسه ی اتاق بازرگانی

کاروانسرای چینی‌چیان
--------------------

کاروانسرای چینی چیان اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۳۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

اولین آسایشگاه سالمندان و معلولین ایران
---------------------------------------

از مؤسسان اولین آسایشگاه سالمندان و معلولین ایران واقع در رشت بود و تأمین مالی پروژه را بر عهده داشت. دوستی نزدیکی با مسیح گیلان ارسن میناسیان داشت و در جهت بهبود امور بهداشتی محرومان گیلان با وی همکاری می‌کرد.

مسجد چینی‌چیان و امامت احسان بخش
--------------------------------

وی به تناسب علم و دین و عدم تعارض دینداری و تحصیلات عالی معتقد بود. مسجد چینی‌چیان واقع در خیابان سعدی توسط او در سال ۱۳۳۸ ساخته شد، سال ۱۳۴۰ شمسی به توصیهٔ مرجع تقلید سید حسین طباطبایی بروجردی و ضیابری، صادق احسانبخش جوان را که دارای تحصیلات دانشگاهی لیسانس از دانشگاه تهران بود به امامت مسجد چینی‌چیان درآورد و او را در رشت اسکان داد، احسانبخش پس از انقلاب در سال ۱۳۵۸ توسط خمینی از مسجد چینی‌چیان به امامت جمعهٔ رشت منصوب شد.

**مسجد چینی‌چیان** پس از درگذشت احسانبخش در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

سایر موقوفات
------------

* وقف بیش از **۳۰ باب مغازه** در خیابان‌های منتهی به شهرداری رشت (برای امور خیریه و هزینه‌های جاری موقوفات)
* **مدارس** دخترانه و پسرانهٔ چینی‌چیان
* درمانگاه، تهیهٔ مسکن و جهیزیه و بورسیهٔ تحصیلی جوانان و …

عمارت چینی‌چیان
---------------

خانهٔ تاریخی چینی‌چیان واقع در میدان شهرداری و بافت تاریخی رشت در سال ۱۳۹۶ به عنوان میراث فرهنگی ثبت شد.

مراسم بزرگداشت، چاپ تمبر و تندیس
--------------------------------

در تاریخ اسفند سال ۱۳۹۲ مراسمی جهت بزرگداشت محمدجعفر چینی‌چیان و خانوادهٔ او توسط ادارهٔ کل بهزیستی گیلان در مصلای رشت برگزار شد. در این همایش مدیرکل وقت بهزیستی از تمبر و تندیس محمدجعفر چینی‌چیان رونمایی کردند و ویژه نامه ای به این مناسبت منتشر و توزیع شد.

تندیس یادبود محمدجعفر چینی‌چیان

دودمان و سرگذشت
---------------

سال ۱۲۷۵ هجری شمسی در انزلی چشم به جهان گشود. پدر بزرگ و پدرش مهدی قلی تاجر بلورجات نفیس، ابریشم گیلان و عمدتاً پارچهٔ ابریشمین چوچونچه بودند و از خوزستان تا گیلان مراودات تجاری داشتند، محمدجعفر نیز جا پای پدر گذاشت و در خلال جنگ جهانی با حضور نیروهای متفقین در منطقه از فرصت استفاده کرد و با گفتمان تجاری فعالیت‌های خود را تا اروپا و روسیه گسترش داد. با دختر هادی جفرودی مالک جفرود و گلشن (منطقه آزاد انزلی کنونی) ازدواج کرد و پس از میان سالی با کمک پسرش ابوالقاسم چینی‌چیان به کارهای عام‌المنفعه مشغول شد. تا پایان عمر خویش عضو هیئت رئیسهٔ اتاق بازرگانی بود.

فوت
---

سرانجام در سال ۱۳۵۴ شمسی، در سن ۷۹ سالگی به علت کهولت سن و بیماری درگذشت. بدیع‌الله شبان در ویژه نامهٔ بزرگداشت چینی‌چیان منتشر شده در اسفند ۹۲ توسط **اداره کل بهزیستی گیلان** اینچنین می‌گوید: "*این بزرگمرد در سال ۱۳۵۴ دار فانی را وداع گفت و مردم عزادار رشت با احترام بسیار زیاد تابوت او را طی تشریفات خاص به قم منتقل کردند و در صحن حضرت معصومه (س) به خاک سپردند.*"

منابع
-----

1. ↑  «زنده یاد محمد جعفر چینی‌چیان». *amsrasht.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
2. ↑  اسلوب، جاذبه‌های تاریخی ایران جاذبه‌های طبیعی ایران جاذبه‌های گردشگری ایران کجاست جاذبه‌های گردشگری رشت جاهای دیدنی نویسنده:. «کاروانسرای چینی‌چیان | سیری در ایران». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
3. ↑  «پزشکان گیل» یادبود» به مناسبت 25 آبان، سالگرد درگذشت شادروان دکتر محمدرضا حکیم‌زاده/ اسطورهٔ خدمت و فداکاری/ دکتر بهمن مشفقی». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
4. ↑  «۱۴ فروردین سالروز درگدشت آرسن میناسیان؛ نیکوکاری که برای انسانیت مرز قائل نبود». *سازمان بهزیستی*. ۲۰۲۰-۰۴-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
5. ↑  «سرگذشت آیت‌الله احسانبخش» (PDF). *www.google.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
6. ↑  «ثبت مسجد چینی‌چیان رشت در فهرست آثار ملی/ انقلاب م». *خبرگزاری شبستان*. ۲۰۱۵-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
7. ↑  gama.ir. «دبستان دخترانه دولتی چینی‌چیان 1 ناحیه 1 رشت | Gama.ir». *گاما*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
8. ↑  gama.ir. «دبستان پسرانه دولتی چینی‌چیان 2 ناحیه 1 رشت | Gama.ir». *گاما*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
9. ↑  ویژه نامهٔ بزرگداشت چینی‌چیان منتشر شده در اسفند 13۹۲ توسط **اداره کل بهزیستی گیلان**
10. ↑  «ثبت ۵ اثر فرهنگی تاریخی گیلان در فهرست آثار ملی». *ایسنا*. ۲۰۱۷-۱۱-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
11. ↑  "- مراتب ثبت 5 اثر فرهنگی تاریخی جدید در گیلان/از خانه چینی‌چیان و آذربانی رشت تا حمام نور لاهیجان". *نگاه ایران* (به انگلیسی). Retrieved 2020-08-08.
12. ↑  «می‌توان زندگی دوباره را به «سرای میخچی» این میراث تاریخی رشت بازگرداند+تصاویر». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
13. ↑  «خبرگزاری فارس | همایش خیران گیلان با محوریت «چینی‌چیان» برگزار می‌شود». *www.farsnews.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
14. ↑  «تمبر مرحوم چینی‌چیان در رشت رونمایی خواهد شد | مدیرکل بهزیستی». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
15. ↑  «هفتمین همایش تجلیل از خیران گیلانی با محوریت بزرگداشت "محمد جعفر چینی‌چیان "در رشت برگزار شد». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.
16. ↑  10 (۲۰۱۴-۰۲-۲۷). «13 نفر از خیرین در امور بهزیستی گیلان تجلیل شدند». *ایرنا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۸.