**صدیقه وسمقی** (زادهٔ اسفند ۱۳۴۰) شاعر، نویسنده، مترجم، اسلام‌پژوه، حقوق‌دان و تحلیل‌گر مسائل سیاسی و اجتماعی اهل ایران است. او استاد دانشگاه تهران و نماینده پیشین مردم تهران در نخستین دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا و سخنگوی این شورا بود. او دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی دارد.

صدیقه وسمقی از چهره‌های شاخص نواندیش دینی در ایران محسوب می‌شود و دیدگاه‌های او در مورد حجاب اجباری و حق پوشش زنان و برخی مسایل فقهی دیگر چالش‌برانگیز بوده است.

تحصیلات
-------

صدیقه وسمقی به فاصله کوتاهی پس از انقلاب ۱۳۵۷ پس از گرفتن دیپلم ریاضی در سال ۱۳۵۹ وارد مدرسه عالی شهید مطهری شد و سه سال در این مدرسه علوم دینی آموخت. صدیقه وسمقی سال ۱۳۵۹ با پدر خود به مناطق جنگ ایران و عراق سفر کرد تا جبهه را از نزدیک ببیند تا بتواند درباره‌اش بنویسد.

او در سال ۱۳۶۲ وارد دانشگاه تهران شد و تحصیل خود را تا دریافت دکترای فقه و مبانی اسلام در سال ۱۳۷۷ در آنجا ادامه داد.

سوابق اجرایی و اجتماعی
----------------------

با پیروزی اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست جمهوری ۷۶ صدیقه وسمقی نیز به‌طور فعال پا به عرصه سیاست گذاشت و در نخستین انتخابات شورای شهر تهران که در سال ۱۳۷۷ برگزار شد با ۲۱۰۳۰۳ رای به عنوان نماینده مردم این شهر انتخاب شد. او از ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ نماینده مردم تهران در شورای شهر اول بود و همچنین به عنوان سخنگوی این شورا برگزیده شد. وسمقی مدتی نیز عضو هیئت منصفه مطبوعات بود.

وسمقی نویسنده و تحلیل‌گر مسایل سیاسی، اجتماعی، و فقهی در مطبوعات از جمله روزنامه *اطلاعات* و مجله *سروش* و بسیاری از وبگاه‌های فارسی‌زبان است. همکاری وی با روزنامه *اطلاعات* به دو پس از پایان تحصیلات متوسطه باز می‌گردد.

آموزش در دانشگاه‌ها
-------------------

او کارشناس فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود. صدیقه وسمقی سال‌های زیادی به عنوان عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و با درجه استادیار فقه اسلامی تدریس می‌کرد. پس از اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ صدیقه وسمقی به جنبش سبز پیوست. وسمقی در سال ۱۳۹۰ و با بالاگرفتن فشارها بر فعالیت روشنفکران و منتقدان، ایران را ترک کرد و برای یک سال به عنوان استاد میهمان در دپارتمان اسلام‌شناسی دانشگاه گوتینگن آلمان مشغول به فعالیت شد. او در همین زمینه به عنوان پژوهشگر مهمان با دانشگاه اوپسالا در سوئد نیز همکاری داشته است. دو کتاب *حتما راهی هست* (یادداشت‌های او در جایگاه سخنگوی نخستین دوره شورای شهر تهران) و *بازخوانی شریعت* در دوره حضور او در خارج از ایران منتشر شده‌اند.

دادگاه
------

صدیقه وسمقی در دوره زندگی در خارج از ایران باورهای انتقادی بیشتری نسبت به جمهوری اسلامی پیدا کرد. تا جاییکه در تیر ۱۳۹۳ به نوشته روزنامه *اعتماد* دربارهٔ زندان او نوشت که دادگاه انقلاب او را به اتهام فعالیت تبلیغی علیه نظام به تحمل ۵ سال حبس محکوم کرده است.

صدیقه وسمقی در ۲۲ مهر ۱۳۹۶ به ایران بازگشت و در فرودگاه امام خمینی برای ساعتی بازداشت شد. اما پس از قرار مراجعه به دادسرا به دلیل شرایط نامناسب جسمی پس از چند ساعت آزاد شد. او پیشتر در یک دادگاه به صورت غیابی به ۵ سال حبس محکوم شده بود. دادگاه او در ۳۱ مهر ۱۳۹۶ برگزار شد و در دادگاهی ۱۲ دقیقه‌ای با دستور محمد مقیسه محاکمه شد و به دلیل عدم توانایی در تامین وثیقه یک میلیاردی به بند زنان زندان اوین منتقل شد. او ۱۴ روز بعد با قرار وثیقه آزاد شد. در دادگاه تجدید نظر در اردیبهشت ۱۳۹۷ در نهایت حبس او از تعزیری به تعلیقی تبدیل شد. صدیقه وسمقی در آبان ۱۳۹۸ هم پس از امضای بیانیه ۷۷ نفر با شکایت وزارت اطلاعات دوباره به دادگاه رفته و به ۱ سال حبس محکوم شد.

اعتراضات آبان ۱۳۹۸
------------------

صدیقه وسمقی پس از سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در بیانیه‌ای به همراه ۷۷ نفر دیگر از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب داخل و خارج ایران، شلیک به معترضان را جنایت خواند و خواهان تعقیب قضایی آمران و عاملان آن شد. در پاسخ به این بیانیه، وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه علیه تعدادی از امضاکنندگان آن شکایت کردند. دادگاه این شکایت که در تابستان ۱۳۹۹ برگزار شد چهارده نفر از این افراد از جمله وسمقی را محکوم کرد. او این بار به یک سال حبس تعزیری محکوم شد.

حجاب اجباری
-----------

پس از اعتراضات ۱۴۰۱ صدیقه وسمقی در پستی در اینستاگرام با عنوان «نه به حجاب اجباری» نوشت: «حاکمیت دینی بیش از چهار دهه است که به نام خدا و فرامین او در این کشور فاجعه می آفریند… سیاست‌های افراطی و بی‌پایه در ارتباط با پوشش زنان پیش چشم مردم ایران و جهان بارها و بارها فجایعی نابخشودنی و فراموش ناشدنی آفریده است. خلق فاجعه بس است!»

پس از آنکه سید علی خامنه‌ای در ۱۵ فروردین ۱۴۰۲ بی‌حجابی را حرام شرعی و سیاسی توصیف کرد. صدیقه وسمقی در نامه‌ای به علی خامنه‌ای از او خواسته توضیح دهد در حالی که در قرآن بر لزوم پوشاندن موی سر برای زنان تصریح نشده، الگوی سخت گیرانه جمهوری اسلامی برای پوشش زنان بر کدام دلایل قطعی و خدشه ناپذیر دینی و با کدام استدلال استوار شده است. او همچنین مسئولیت تمام پیامدهای مالی، جانی، اجتماعی، اخلاقی، روانی و سیاسی اجرای حجاب اجباری را متوجه رهبر جمهوری اسلامی دانست.

پس از کشته شدن آرمیتا گراوند در مهر ۱۴۰۲ صدیقه وسمقیاو با انتشار ویدیویی در اینستاگرام در حالی که حجاب بر سر نداشت گفت: «نباید در برابر قربانی شدن جوانانی مانند مهسا امینی یا آرمیتا گراوند ساکت بنشینیم». او در همین ویدیو گفت: «هرگونه اذیت و آزار زنان بابت حجاب اجباری مخالف انسانیت، عدالت، اخلاق و حتی مخالف اسلام است». او در این ویدیو، عملکرد جمهوری اسلامی در آزار زنان را جنون‌آمیز توصیف کرد.

بازداشت و انتقال به زندان اوین
------------------------------

صدیقه وسمقی در ۲۶ اسفند ۱۴۰۲ به دست نیروهای امنیتی بازداشت و به زندان اوین منتقل شد. او پیش‌تر انتقاداتی از حجاب اجباری کرده و علی خامنه‌ای، را دیکتاتور و نظام حاکم را سرکوب‌گر خوانده بود. او چند روز پیش از بازداشت گفته بود که احضار شده اما به دلیل مشخص نبودن اتهامات به دادسرا نخواهد رفت. پس از بازداشت هم اعلام کرد که دادگاه انقلاب را قانونی نمی‌داند و حکم آن را نخواهد پذیرفت. به همین دلیل با هر گونه کفالت و وثیقه‌گذاری مخالف است.

آثار
----

افزون بر مقالات و مصاحبه‌های چاپ شده در نشریات و وبگاه‌های مختلف و مقالات چاپ شده در نشریات علمی بین‌المللیاز صدیقه وسمقی چهار دفتر شعر و آثار متعدد دیگر منتشر شده است. از آثار فقهی وی می‌توان به کتاب *زن، فقه، اسلام* اشاره کرد. ترجمه برخی اشعار وی به زبان سوئدی نیز در یک دفتر انتشار یافته است. از او کتاب *مسیر پیامبری* نیز چاپ شده است.

### نوشته‌ها

* *نماز باران*، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۸
* *شاخه‌های شکسته*، انتشارات مؤسسه اطلاعات، ۱۳۷۳
* *گزیده ادبیات معاصر*، انتشارات نیستان، ۱۳۷۹
* *توصیف دردهای مذاب*، انتشارات اطلاعات، ۱۳۸۹
* *زن، فقه، اسلام*، انتشارات صمدیه، ۱۳۸۷
* *حتماً راهی هست*، انتشارات خاوران، ۱۳۹۳
* *بضاعت فقه* انتشار مجازی کتاب
* *بازخوانی شریعت*، ۱۳۹۸

### ترجمه‌ها

* *گنجینه‌های قدس*، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۱
* *لحن الخلود*، انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۷۲
* *مدینه منوره*، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی-کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ۱۳۷۲

فعالیت‌ها و مسئولیت‌ها
----------------------

* کارشناس فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
* فعالیت در حوزه هنری تهران، روزنامه *اطلاعات* و مجله *سروش*
* عضو جبهه مشارکت ایران اسلامی
* عضو و سخنگوی نخستین شورای شهر تهران
* عضو هیئت علمی دانشکده الهیات دانشگاه تهران و تدریس در دانشگاه الزهرا
* عضو هیئت منصفه مطبوعات استان تهران

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  «رزومه صدیقه وسمقی». وبسایت دانشگاه تهران. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷.
2. ↑  «صدیقه وسمقی: احزاب و گروه‌ها اسامی زنان توانا را در لیست‌های خود قرار دهند». کمپین حقوق بشر در ایران. ۶ اردیبهشت ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷.
3. 1 2 . شورای اسلامی شهر تهران. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷. پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
4. 1 2 . الشرق الاوسط، نسخه فارسی. ۲۳ نوامبر ۲۰۱۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷. پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
5. 1 2 3 4  «گفتگو با صدیقه وسمقی، نواندیش دینی «زنی در برابر آراء فقها»». روزآنلاین. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷.
6. ↑  «صدیقه وسمقی: بررسی اعدام‌های ۶۷ یک مسئله ملی است». *دویچه وله فارسی*. ۱ دسامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۵ مرداد ۱۳۹۶.
7. 1 2 3 4 . شورای اسلامی شهر تهران. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ سپتامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷. پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  «صدیقه وسمقی کیست و چرا بازداشت شد؟». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۱ فروردین ۱۴۰۳.
9. ↑  «صدیقه وسمقی بازداشت شد؟ | پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز». *انصاف نیوز*. ۲۰۱۷-۱۰-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۲.
10. ↑  «احتمال مخالفت پزشکی قانونی با حبس وسمقی». *روزنامه اعتماد*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۲.
11. ↑  «وسمقی خامنه‌ای را مسئول تمام "پیامدهای حجاب اجباری" دانست». *dw.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۱۲.
12. ↑  «Instagram». *www.instagram.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۰۱.
13. ↑  فردا، رادیو. «صدیقه وسمقی با کنار گذاشتن حجاب اجباری خواستار لغو این قانون در ایران شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۰-۱۳.
14. ↑  «صدیقه وسمقی بازداشت شد». *ایران اینترنشنال*. ۲۰۲۴-۰۳-۱۶.
15. ↑  «گفتگو با صدیقه وسمقی: برای شهرداری تهران هم نامزد زن معرفی کردیم». شبکه یلدا. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷.
16. ↑  «معرفی کتاب حتماً راهی هست نوشته خانم صدیقه وسمقی». حسن مکارمی. ۸ اوت ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷.
17. ↑  «بضاعت فقه». دریافت‌شده در ۷ اکتبر ۲۰۱۹.
18. ↑  «بازخوانی شریعت». *ایبنا*. ۱۴ مرداد ۱۳۹۸.

| * ن
* ب
* و
حجاب اجباری در ایران |
| --- |
| رویدادها | 
* کشف حجاب در ایران
* تظاهرات ۱۷ اسفند ۱۳۵۷
* آزادی یواشکی زنان در ایران
* دختران خیابان انقلاب
* گردهمایی اسکیت‌بازان شیراز
* حجاب، بی‌حجاب
* خیزش ۱۴۰۱ ایران
* برداشتن حجاب اجباری توسط زنان ایرانی

 |
| معترضان سرشناس | 
* هما دارابی
* ملیحه نیکجومند
* ویدا موحد
* شاپرک شجری‌زاده
* منیره عربشاهی
* یاسمن آریانی
* مسیح علی‌نژاد
* صبا کردافشاری
* سپیده رشنو
* مهسا امینی
* صدیقه وسمقی
* آرمیتا گراوند
* نیکا شاکرمی
* رویا حشمتی

 |
| مرتبط | 
* حجاب اسلامی
* حجاب اجباری
* پوشش زنان در ایران باستان
* جنبش زنان ایران
* روز حجاب و عفاف
* لایحه عفاف و حجاب
* گشت ارشاد
* ویژه‌نامه خاتون
* «یا روسری یا توسری»
* حجاب‌بان
* ستاد امر به معروف و نهی از منکر
* لباس‌شخصی

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* هلند

 |
| سایر | 
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |