این مقاله دربارهٔ خدای یونانی است. برای دیگر کاربردها، آپولون (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**آپولون** (به یونانی: Ἀπόλλων یا Ἀπέλλων) یکی از نامیرایان المپنشین در اساطیر و ادیان کلاسیک یونانی و رومی از مهم‌ترین خدایان است. در اساطیر یونانی آپولو را خدای تیراندازی، موسیقی و رقص، راستی و پیشگویی، درمان بیماری‌ها، خدای خورشید و نور، شعر و… می‌دانند. آپولو یکی از پیچیده‌ترین خدایان یونانی است. پدرش زئوس و مادرش لتو و برادر دوقلوی آرتمیس رب‌النوع شکار از الهه‌های المپ بوده‌است.

او از زیباترین خدایان و فرم ایدئال یک جوان ورزشکار و زیباست. آپولو را می‌توان یونانی‌ترین خدا از بین دیگر خدایان یونانی قلمداد کرد. به عنوان خدای دلفی (آپولو دلفی)، آپولو خدای پیش گویی است و معبد دلفی از آن اوست. آپولو خدای کمک رسانی است که روح شیطانی را دور می‌کند، از این رو به او لقب «دور کننده شیطان» را داده بودند. آپولوی دلفی حامی دریانوردان، تازه‌واردان و محافظت کننده فراریان و پناهجویان است. داروها و درمانگری را به وی نسبت داده‌اند. هرچند که آپولو خدای پزشکی نمی‌باشد و خدای پزشکی در اصل فرزند او اسقلبیوس است. آپولو خدایی است که مردم را از بیماری‌های همه گیر حفظ می‌کرده‌است، هرچند توانایی به وجود آوردن و پراکنده کردن طاعون و مرض را توسط تیرهای مسمومش داشته‌است. همچنین آپولو و خواهر دوقلویش آرتمیس را به وجود آورنده فن تیراندازی می‌دانند.

آپولون در جزیره دلوس به دنیا آمده‌است. او را از خدایان آسیایی دانسته‌اند که اصلاً از آسیای صغیر یا از آناتولی به یونان رفته ولی اصولاً یک خدای آریایی هم نیست، اما یونانیان به قدری آن را با خیال آمیخته‌اند که به یکی از مهم‌ترین خدایان المپ تبدیل شده‌است. او در اصل خدای نور و روشنایی بود و به همین دلیل به او فبوس می‌گفتند. همچنین خدای آبادانی و ساختمان‌سازی و سیمین کمان بوده‌است. اما مهم‌تر از همه او خدای موسیقی و هنر بود و شهرت او به همین دلیل است. او عاشقانه‌های زیادی داشته که عمدتاً با پایانی تلخ تمام می‌شود. گفته شده او از بدو تولد دشمنان زیادی داشته که می‌توان به عمویش پوزئیدون اشاره کرد.

تولد آپولون
-----------

لتو مادر آپولون که از الهه‌های المپ به‌شمار می‌رفت در هنگام حاملگی تمامی سرزمین‌ها را پشت سر گذاشت تا مکانی برای زایمان پیدا کند اما چون شدیداً مورد حسادت هرا بود هیچ‌یک از نقاط زمین حاضر نشدند او را پذیرا باشند زیرا از خشم هرا می‌ترسیدند.
لتو کوه‌ها و جزایر یونان و کرت را پشت سر گذاشت تا به رنه ایا Rhéneia رسید که مقابل دلوس قرار گرفته بود.
لتو خشمگین از این بی‌مهری زمین و دریا به سوی دلوس روی آورد و آنطور که بازگو شده‌است، جزیره او را پذیرفت. الهه المپ در مقابل این پذیرش ثروت فراوانی به او ارزانی داشت و حراست معبد خاص فرزندش آپولون را نیز به او واگذار کرد.
دلوس تهدید شد که اگر لتو را بپذیرد از حیوانات مرجانی و فوک‌های دریایی احاطه و سپس در اعماق آب‌های سیاه مدفون خواهد شد ولی جزیره پیمان خود را با لتو نشکست. ۹ روز و ۹ شب لتو رنج دردناکی را تحمل کرد و نخست هیچ‌یک از الهه‌های المپ او را یاری نکردند، زیرا هرا آنان را تهدید کرده بود اما بالاخره دیونه همسر دیگر زئوس (مادر آفرودیته)، رئا
و تمیس و آمفیتریت به یاری لتو آمدند. هرا برای اینکه ایلی‌ثیا (الهه کمک به مادران) به یاری لتو نشتابد بارانی از طلا به اطراف دلوس بیافرید تا حوادث آن جزیره از دخترش ایلی‌ثیا مخفی بماند ولی ایریس از جانب خانواده المپ به سراغ ایلی‌ثیا رفت و او را آگاه ساخت. آخرین کس که به یاری لتو آمد آتنا بود که پیشنهاد کرد برای اینکه رضای خاطر هرا جلب شود تا لتو با آرامش فرزندان خود را به دنیا بیاورد هدیه‌ای به هرا داده شود، در نتیجه گردنبندی به طول ۹ ذراع که از طلا و کهربا به وسیله ایریس ساخته و به هرا هدیه داده شد و هرا آن را پذیرفت و به دخترش ایلی‌ثیا اجازه داد که بر بالین لتو حاضر شود. لتو در کنار درخت خرمایی که محکم در آغوش خود می‌فشرد نخست آرتمیس و سپس آپولون به دنیا آمد.

خانوادهٔ آپولون
---------------

آپولون از معروف‌ترین ارباب انواع یونان است. آپولون پسر زئوس و لتو است و در جزیره کوچک دلوس به دنیا آمده. او یکی از ایزدان المپ‌نشین و برادر دوقلوی آرتمیس بوده‌است.
شاید از خدای خدایان گذشته فقط آرس خدای جنگ و آفرودیته الهه عشق و زیبایی از اون مشهورتر باشند. به همین جهت از روز اول خدای هنر و ذوق، قهرمان داستانها و افسانه‌های بیشمار قرار گرفت و منبع الهام آثار هنری در زمان قدیم و جدید شد. آپولون برخلاف سایر بچه‌ها از شیر مادر تغذیه نکرد؛ زیرا تمیس محبوبه زئوس اکسیر خدایان را که نکتار نام دارد بر لب او نهاد و او را از خوردن شیر بی‌نیاز کرد.طبق اسطورهِ آپولون هرا همسر حسود زئوس، پیتون را فرستاد تا مانع آن شود که لتو نوزادی به دنیا آورد. پیتون افعی غول پیکری بود که از گل و لای بازمانده از طوفان بزرگ پدید آمده بود. لتو به جزیره دلوس گریخت، جایی که آرزوی اجازه یافتن برای به دنیا آوردن کودکی که هرا مخالف آن بود را داشت. در این‌جا آرتمیس و آپولون بعد از مشقات نه روز زاده شدند. جزیره دلوس به خاطر آپولون تقدس یافت.

### ریشه‌های آپولون

آپولون را یکی از خدایان آسیایی دانسته‌اند که اصلاً از آسیای صغیر یا از عربستان به یونان رفته‌است یا یکی از خدایان شمالی اروپا می‌دانند که کشتی رانان یونانی آیین پرستش آن را به یونان آورده‌اند؛ ولی به هر حال از لحاظ اصل و ریشه یک خدای یونانی نیست و اصولاً یک خدای آریایی هم نیست ولی یونانیان آنقدر آن را با خیال درآمیخته‌اند که به صورت اصلی‌ترین خدایان المپ درآمده است.

دوقلوهای لتو، آپولون و آرتمیس

معشوقه‌های او
-------------

خدایی مانند آپولو که هم زیبا بود و هم جوان طبعاً باید محبوب زنان نیز قرار گیرد، او ماجرای عاشقانه زیادی داشته‌است اما زنانی که مورد علاقه او بودنند در مقابل او پایداری و سرکشی می‌کردند و تقریباً در همه موارد ماجرای آنها به صورت غم‌انگیزی پایان یافت. ملیا پری دریا و کوریسیا پری دیگر و آکاکالیس نیمه الهه از معشوقه‌هایی بودند که خود را آسان در اختیار او گذاشتند اما دافنه پری زیبای رودخانه ینه، رام او نشد. عاقبت حوصله آپولون سر رفت و خواست به زور متوسل شود اما دافنه متوجه شد و گریخت. آپولون به دنبال او رفت ولی درست در آن لحظه که می‌خواست اورا در آغوش بکشد دخترک گائا الهه زمین که از قدیمی‌ترین خدایان اساطیر یونان و از محترم‌ترین آنهاست بیاری خود طلبید و ناگهان زمین دهان باز کرد و او را در کام خود فرو برد و در جای او بوته عشق از زمین سبز شد که آپولون همیشه او را به یاد پری زیبایی که شکار نشده بود عزیز داشت. سیرن هم یک پری شکارچی بود. آپولون او را در حالی که می‌دید با شیری می‌جنگد بی‌اختیار مجذوب زیبایی آن شد. او را بر گردونه زرین خود نشاند و با خود به لیبی (آفریقا) برد و از او صاحب فرزندی به نام آریسته شد. نه تنها خدایان بلکه چندی از آدمی زادگان هم در مقابل او سرکشی کردند. یکی از آنها کاستالی بود. یکبار هم آپولون و هرمس دو رب‌النوع درجه اول المپ که برادران ناتنی بودنند با هم عاشق دو دختر به نام آکاکالیس و کیون شدند. کیون یک پسر از آپولون و یک پسر از هرمس پیدا کرد و باغرور سبکسرانه آرتمیس دختر خدای خدایان را که حاضر به شوهر کردن و بچه دار شدن نبود مورد تمسخر قرار داد. آرتمیس خشمگین شد و با تیری قلب او را سوراخ کرد، آکاکالیس از آپولون صاحب دو پسر شد که از ترس پدرش آنها را به جنگل دور دستی برد و آپولون آنها را به دست گرگ‌ها سپرد. ماجرای عشق آپولون و کورونیس خیلی معروف و غم‌انگیز است. کورونیس دختر شاه لاپیتس بودو وقتی فهمید از آپولون باردار شده‌است به ازدواج ایکیس مردی از اهالی آرکادی درآمد. اما کلاغی از طرف آپولون مأمور مراقبت کرونیس شده بود خبرچینی کرد و جریان نامشروع آن دو را به خدایان المپ گفت. آپولون از فرط خشم پر کلاغ را سیاه و کورونیس و ایکیس را به دست مرگ سپرد؛ و جسد را به خواهرش آرتمیس داد؛ و آرتمیس جسدها را در آتش نهاد. قبل از آنکه کرونیس بسوزد آپولون فرزند خود را از شکم او بیرون آورد که این فرزند همان اسکلپیوس است و رب‌النوع طبابت شد. او از تیریا صاحب پسری به نام ککتوس شد. گذشته از اینها آپولون چندین بار به پسران نیز عشق ورزیده. کوپاریوس را به درخت سرو تبدیل کرد. یکبار هم عاشق هیاکینتوس شد.

آپولون
------

آپولون خدای هنر و موسیقی
آپولون در اصل خدای نور و روشنایی بوده به همین دلیل او را فبوس Phoebus که معنی درخشان می‌دهد می‌نامیدند.
هومر در اشعار خود به وجود آپولون چنین اشاره می‌کند:

> در دلفی، آنجا
> 
> 
> فوبیوس در وسط مراکز زمین و سراسر جهان
> به اورنگ نشسته و به آهنگی جاودانه
> 
> 
> هر آنچه را هست و خواهد بود پیش‌بینی می‌کند
> 
> 

در اسطوره‌های یونانی خورشید در آغاز خدای هلیوس (خورشید) بعداً به گردونه تبدیل که آپولون او را هدایت می‌کرد
یعنی در آن هیچ سیاهی و تاریکی نیست.
او را همچنین خدای میوه و کشتزارها می‌دانند که همه اینها وابسته به نور خورشید است.
آپولون مظهر نیروی خورشید و ماه و سرودخوانی و هنر هم به‌شمار می‌رفته‌است.
او را خدای سیمین کمان هم می‌خوانند خدایی که تیرهایش را به جاهای بسیار دور پرتاب می‌کند.
که نیزه‌های او پدید آورنده طاعون بوده.
صفات آپولون با کمان او وابستگی مستقیم دارد .سوفو کل
او را خدای با ترکش زیبا و اری پید او را حامل کمان خدایی نامیده‌اند.
آپولون خدای غیب‌گویی هم بوده‌است. معابد او دارای غیبگویان معروفی به نام سیبیل بود. مردم برای کسب اطلاع از آینده و سؤال به آنها رجوع می‌کردند. یکی از غیب گویی‌های معروف کاهنه معبد او برای کرزوس پادشاه لیدی در مورد شکست او در برابر کوروش کبیر بود.کاهنه پیشگویی معبد دلفی در این روایت‌ها پیتا pythia نام دارد.
او درمان دهنده بود. نخستین خدایی که به انسان‌ها هنر درمان را آموخته‌است.
او را خدای شبانان دانسته و مأموریت حفظ و حراست گوسفندان را داشت.
در روایتی از آپولو به عنوان گرگ خدا هم یاد می‌کنند.

او خدای ساختمان و خدای آبادانی نیز دانسته‌اند.
او خدای پالایش دهنده نیز بود و می‌توانست کسانی را که که دست خود را به خون همنوعان و خویشاوندان آلوده کرده‌اند پاک کند.
او را خدای راستی و حقیقت نیز دانسته‌اند:

> فئوبوس از سریر حقیقت خود/و از خانه خود در دل دنیا/با انسان‌ها سخن می‌گویی/به فرمان زئوس دروغ را در اینجا راهی نیست/وهیچ سایه ای که حقیقت را تیره کند/زئوس حرمت آپولو را با حقیقت‌های جاودانه/روشنی بخشیده‌است تا همگان با ایمان راسخ /به سخنان وی گوش فرا دهند.ا
> 
> 

 اما مهم‌تر از همه آپولون خدای موسیقی بود و قسمت زیادی از شهرت او مربوط به همین جنبه است.

گفته شده‌است خدایان المپ نشین را با نواختن چنگ طلایی‌اش شادی می‌بخشیده‌است.
آپولون با نیروی موسیقی خویش می‌توانسته همه را مطیع اراده خود و همه زنان زیبا را اسیر خود سازد.

ظاهر او
-------

آپولون خدای خورشید
با اینکه آپولون شخصیت‌های مختلف داشت اما به شکل واحد تجسم می‌شود:جوان و زیبا با اندام نیرومند و متناسب، سینه عریض. صورت او هیچ اثری از مو نداشت.

میانجی‌گری زئوس
---------------

بزرگترین واقعه تیراندازی او با دو غول نیرومند که فرزندان خدای دریاها بودند.
او یکبار با هرکول پهلوان نامی و نیمه خدای یونان پنجه درافتاد. هرکول برای پرسیدن سؤالی به معبد دلفی رفته بود اما چون چیزی را که می‌خواست نشنید سه‌پایه مقدس معبد را برداشت و درهم کوفت. آپولون را این ماجرا بر سر غیرت آورد و با هرکول زد و خورد کرد. عاقبت زئوس مجبور شد برای پایان دادن به آن میانجیگری کند.
در داستان ایلیاد او را Sminthian موش خدا خوانده‌اند. معلوم نیست به دلیل علاقه‌اش به موش‌ها گفته‌اند یا کشتن آنها.

دشمنان آپولون
-------------

نوشته‌اند که آپولون از بدو تولد دارای دشمنان سر سخت بوده حتی به هنگامی که لتو حامله بود دشمنانی داشت که می‌خواستند او و فرزندش را به هلاکت برسانند.
تیتیوس یکی از ژئان‌ها بود که به لتو و بعد به دوقلوها، آپولون و آرتمیس حمله می‌کند. تی تیوس هنگامی که به لتو حمله کرد الهه المپ به دلف رفت اما بنابر قول پیندار آرتمیس بود که با نیزه‌های خود ژئان متجاوز به مادرش را کشت اما آپولونیوس معتقد است که آپولون این غول تجاوز کار را کشته‌است. هیژنینی بهنگام بحث در این باره می‌گوید زئوس آن را از پا درآورد.
در اکثر تواریخ مربوط به میتولوژی، پایتون را دشمن شماره یک آپولون دانسته‌اند. بعضی روایت‌های اساطیری گفته‌اند که آپولون آن اژدها یعنی پی‌تون را تنها ۴ روز بعد از تولد خود کشت. بدین معنی که آپولون به دلف رفت و اژدها را که فرزند زمین بود در کنار چشمه یا دخمه محراب آن معبد کشت. در بعضی روایت‌ها نقل شده‌است آپولون در کنار محراب معبد دلف با دو اژدها رو به رو شده که یکی نر و دیگری ماده بوده ولی اژدهای آپولون ماده و بنام دلفین نامیده می‌شده‌است. اژدهای دیگر که نر بود تیفون Typhon نامیده می‌شود. پیر گیرمال دربارهٔ مبارزه آپولون با اژدهای دلف معتقد است که پی‌تون گاهی دلفینه خوانده می‌شد و چنان‌که اشارت رفت از طرف هرا مأموریت تعقیب و کشتن لتو بود توسط آپولون کشته می‌شود. گریمال اضافه می‌کند که آپولون بعد از کشتن پی‌تون تشییع جنازه‌ای برای او برپا می‌کند و بازی‌های پی تیکpythiques را نیز به خاطر پیتون به وجود آورد و سه‌پایه‌ای در معبد دلف نصب نمود.

علاقه‌های او
------------

درخت غار و کلاغ و دلفین مورد علاقه او هستند.

جستارهای وابسته
---------------

* دوازده خدای المپ‌نشین
* فهرست شخصیت‌ها، مکان‌ها و رویدادهای افسانه‌ای یونان باستان

پانویس
------

1. ↑  دکتر سعید فاطمی و  ۱۲۱۰، ۳۳۴–۳۳۵.
2. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۳۹.
3. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۶.
4. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۴.
5. ↑  درو سیلور، *ایزدان و ایزد بانوان یونانی*، ۴۱–۴۲.
6. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۳۹.
7. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۵۱–۵۳.
8. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۰.
9. ↑  جان بایر ناس، *تاریخ جامع ادیان*، ۸۱.
10. ↑  ج. ف برلین، *اسطورهای موازی*، ۱۳.
11. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۶.
12. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۰.
13. ↑  دکتر سعید فاطمی، *اساطیر یونان و رُم*، ۳۳۷.
14. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۶.
15. ↑  سعید فاطمی، *اساطیر یونان و رُم*، ۳۵۲.
16. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایا*، ۴۰.
17. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان‌و روم*، ۳۶.
18. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایا*، ۴۱.
19. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۱.
20. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۹.
21. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۸.
22. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۱.
23. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۷.
24. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۱.
25. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۱.
26. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۶.
27. ↑  شجاع الدین شفا، *افسانه خدایان*، ۴۷.
28. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۸.
29. ↑  دکتر سعید فاطمی، *اساطیر یونان و رُم*، ۳۳۸.
30. ↑  ادیت همیلتون، *سیری در اساطیر یونان و روم*، ۳۶.

منابع
-----

* شفا، شجاع الدین (۱۳۸۳). *افسانه خدایان*. تهران: فیاس.
* همیلتون، ادیت (۱۳۷۶). *سیری در اساطیر یونان و روم*. تهران: اساطیر.
* درو، سیلور (۱۳۸۲). *ایزدان و ایزدبانوان یونانی*. تهران: کتابخانه ملی ایران.
* برلین، ج. ف (۱۳۸۶). *اسطورهای موازی*. تهران: مرکز.
* جان، بایرناس (۱۳۴۵). *تاریج جامع اساطیر*. تهران: علمی و فرهنگی.
* فاطمی، سعید (۱۳۸۷). *اساطیر یونان و رم*. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آپولون موجود است. |

| * ن
* ب
* و
ایزدان و پهلوانان اساطیر یونان باستان |
| --- |
| ایزدان نخستین |  آنانکی· آیتر· اربوس· اروس· اورانوس· پونتوس/تالاسا· تارتاروس· خائوس· خرونوس· گایا· مویرای (اتروپوس. لاکسیس. کلوتو)· نوکس· همرا  | زئوس و عقابش. مجموعهٔ عتیق در برلین. |
| دوازده ایزد المپ‌نشین |  آپولون· آتنا· آرتمیس· آرس· آفرودیته· پوزئیدون· دمتر· زئوس· هرا· هرمس· هستیا· هفائستوس |
| دیگر ایزدان |  اطلس· ائوس· پن (پان)· پرسفونه· پروتئوس·پرومته· دیونیسوس· ستو· سلنه· فبوس· لتو· مایا· هادس· هارمونیا· هبه· هلیوس· هایجیا  |
| تیتان‌ها |   اوکئانوس· تئا· تتیس· تمیس· رئا· فوبه· کئوس· کرونوس· کریوس· منه‌موزین· هیپریون· یاپتوس |
| گروه‌ها |    آرگونوت‌ها· آمازون‌ها· الهه‌های انتقام· بورئاس· ساتیر· سانتور· سایکلاپس‌ها· سیرن· خاریتس· گیگانت‌ها· میوزها· مویرای· نرئیدها· نیمف· هارپی· هکاتونکایر  |
| دیگر موجودات نخستین |    پگاسوس· پولیفموس· سربروس· شیمر· کیرون· گروئون· لادون· مدوسا· مینوتور· هیدرا  |
| پهلوانان میرا و  نیمه‌خدایان |    آتالانته· آسکلپیوس· آشیل· آنتیوپ· اودیسئوس· اورفئوس· اودیپ· ایکاروس· بلروفون· پانته‌زیله· پرسئوس· پلئوس· پنلوپه· تانتالوس· تسئوس·دایدالوس· سیزیف· هرکول· هیپولیتا· یاسون  |
| مکان‌های مقدس |    المپوس· المپیا· الوزیس· دلفی· دلوس· دودونا  |
| اساطیر یونانی ·رده:اساطیر یونانی |


| * ن
* ب
* و
دین رومی |
| --- |
| فهرست خدایان رومی(*دوازده خدای اصلی*) | 

|  |
| --- |
| 
* Agenoria
* Angerona
* آنا پرینا
* آپولون
* آورورا (الهه)
* بلونا
* بونادئا
* Carmenta
* کاستور و پولوکس
* سرس (اسطوره)
* Cloacina
* کوپیدو
* Dea Dia
* دیانا
* Dies
* دیس پاتر
* Egeria
* Fauna
* فانوس (اسطوره)
* فلورا (اسطوره)
* جنیوس
* هرکول در روم باستان
* ژانوس
* یونو
* ژوپیتر
* لارس
	+ لارس فامیلیلارس
* لیبر
* لیبرتاس
* لونا (ایزد بانو)
* مارس (اسطوره)
* مرکوری (اسطوره)
* مینرو
* نپتون (اسطوره)
* نیکس (اسطوره)
* Ops
* ارکوس
* دی پناتس
* پلوتون (اسطوره)
* Pomona
* پریاپوس
* پروسرپینا
* کویرینوس
* Salacia
* ساترن
* سیلوانوس
* سول (اسطوره روم)
* سومانوس
* ونوس
* وریتاس
* وستا (اسطوره)
* ورتومنوس
* ولکان (اسطوره)

 |
| خدایان انتزاعی | 
* Abundantia
* Aequitas
* Aeternitas
* آفریقا
* آنونا
* Averruncus
* Caelus
* کنکوردیا (اسطوره روم)
* فرونیا
* فیدس
* فورتونا
* Fontus
* Laverna
* پاکس (افسانه)
* پیتاس (ایزدبانو)
* روما (اسطوره)
* Salus
* Securitas
* اسپس (اسطوره)
* Tranquillitas
* ترا (اسطوره)
* ویکتوریا (اسطوره)

 |

 |  |
| چهره‌های افسانه‌ای | 
* آینیاس
* رئا سیلویا
* رموس و رمولوس
* نوما پمپیلیوس
* تولوس هوستیلیوس
* سرویوس تولیوس
* آنکوس مارکیوس
* لوکیوس تارکوئینیوس پریسکوس
* لوکیوس تارکوئینیوس متکبر

 |
| متون | 
* ویرژیل
	+ *انه‌اید*
* اووید
	+ *دگردیسی‌ها*
	+ *فاستی (شعر)*
* پروپرتیوس
* آپولیوس
	+ *الاغ طلایی*
* مارکوس ترنتیوس وارو
	+ *آثار باستانی اشیاء انسانی و الهی*

 |
| مفاهیمو عرف | 
* دنیای مردگان در فرهنگ یونانی-رومی
* جشن‌های رومی
* *تفسیر با استفاده از الگوهای یونانی*
* فرقه امپراتوری روم
* پومریوم
* معبد رومی

 |
| فلسفه | 
* مکتب کلبیون
* اپیکوریسم
* فلسفه نوافلاطونی
* فلسفه مشاء
* مکتب فیثاغوری
* رواقی‌گری

 |
| تغییرات | 
* دین گالی رومی
* فرقه‌های اسرارآمیز یونانی-رومی
	+ سیبل (اسطوره)
	+ اسرار ایزیس
	+ مهرپرستی

 |
| همچنین ببینید | 
* واژه‌نامه دین روم باستان
* کریپتوس
* اسطوره‌شناسی یونانی
* دین اتروسک
* اسطوره و مناسک
* اسطوره‌شناسی یونانی-رومی
* تاریخ‌نگاری مسیحیت امپراتوری روم
	+ آزار و اذیت پاگان‌ها در اواخر امپراتوری روم

 |

| * ن
* ب
* و
دین یونان باستان و اسطوره‌شناسی یونانی |
| --- |
| شکل‌های کلاسیک مذهبی | 
* دین یونان باستان
* دین هلنیستی
* جادو
* آیین اورفئوسی
* مکتب فیثاغوری

 |
| فرقه‌های اسرارآمیز یونانی-رومی | 
* آرکادیا
* دلوس
* اسرار دیونیسوسی
* اسرار الوزیس
* ایمبروس
* مهرپرستی
* اسرار ایزیس
* اورفیسم

 |
| باورهای اصلی | 
* اسطوره‌شناسی
* ایزدانگاری
* پاگانیسم
* دوران طلایی
* خداباوری
* چندخداپرستی
* سرنوشت
* قاعده طلایی
* یگانه‌گرایی

 |
| موجودات افسانه‌ای | 
* بورئاس
* سانتور
* Centaurides
* سایکلاپس
* اژدها
* الهه‌های انتقام
* گیگانت‌ها
* هارپی
* هکاتونکایر
* مویرای
* موز
* نیمف
* ساتیر
* خاریتس

 |
| قبایل افسانه‌ای | 
* آمازون‌ها
* آتلانتیس
* Curetes
* Korybantes
* لاپیت‌ها
* لوتوفاگ‌ها
* Myrmidons
* Pygmies
* Telchines

 |
| دوازده ایزد المپ‌نشین | 
* آفرودیته
* آپولون
* آرتمیس
* آرس
* آتنا
* دمتر
* هستیا
* هفائستوس
* هرا
* هرمس
* پوزئیدون
* زئوس

 |
| فهرست شخصیت‌های اسطوره‌ای یونانی | 
* اسقلبیوس
* دیونیسوس
* ائوس
* اروس
* گایا
* هادس
* هبه
* هکاته
* هلیوس
* Mycenaean deities
* پرسفونه
* پَن
* پاندیا
* Sea gods
* سلنه
* اورانوس

 |
| اشکال ذخیره‌سازی | 
* آمفورا
* هیدریا
* Kalathos
* Kalpis
* لبس
* Pelike
* Pithos
* Stamnos

 |
| ایزدان نخستین یونان | 
* آیتر
* خائوس
* خرونوس
* اربوس
* گایا
* همرا
* نوکس
* تارتاروس
* اورانوس

 |
| تیتان | 

|  |  |
| --- | --- |
| نخستین نسل | 
* کئوس
* کرونوس
* کریوس
* هیپریون
* یاپتوس
* نماسینی
* اوکئانوس
* فوبه
* رئا
* تتیس
* تئا
* تمیس

 |
| دومین نسل | 
* استریا
* آسترائوس
* اطلس
* ائوس
* اپیمتئوس
* هلیوس
* Lelantos
* لتو
* منوتیوس
* متیس
* پالاس
* پرسِس
* پرومته
* سلنه

 |
| سومین نسل | 
* فسفر
* هسپروس
* هکاته

 |

 |
| فرقه قهرمانی یونان | 
* آشیل و جنگ تروآ
* بلروفون و شیمر
* یاسون و آرگونوت‌ها
* هرکول و دوازده‌خان هرکول
* اودیسئوس و ادیسه
* ادیپ و مخالفان هفت‌گانه تب
* پرسئوس و مدوسا
* تسئوس و مینوتور
* تریپتولموس

 |
| مناسک و اعمال | 
* Amphidromia
* قربانی کردن حیوان
* هولوکاست
* Funeral and burial practices
* Hymn
* Hieros gamos
* Iatromantis
* Interpretatio graeca
* ساغرریزی
* Nekyia
* فال اموات
* Necromanteion
* Panegyris
* Pharmakos
* نماز
* قربانی کردن
* Temenos
* معابد باستانی یونان
* ودیعه نذری
* تئاتر

 |
| بازی‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| Panhellenic Games | 
* بازی‌های المپیک باستان
* Pythian Games
* Nemean Games
* Isthmian Games

 |
| 
* Panathenaic Games
* Rhieia

 |

 |
| جشن‌ها/جشنواره‌ها | 
* Actia
* Adonia
* Agrionia
* Amphidromia
* Anthesteria
* Apellai
* Apaturia
* Aphrodisia
* Arrhephoria
* Ascolia
* Bendidia
* Boedromia
* Brauronia
* Buphonia
* Chalceia
* Diasia
* Delphinia
* دیونیسیا
* Elaphebolia
* Gamelia
* Haloa
* Heracleia
* Hermaea
* یولائوس
* Kronia
* Lenaia
* Metageitnia
* Munichia
* Oschophoria
* Pamboeotia
* Pandia
* Plynteria
* Pyanopsia
* Skira
* Synoikia
* Soteria
* Tauropolia
* Thargelia
* Theseia
* تسموفوریا

 |
| مکان‌های مقدس | 
* دلفی
* دلوس
* دودونا
* الوزیس
* المپیا
* المپ
* Sacred Way

 |
| متون | 
* *Argonautica*
* *Bibliotheca*
* *Homeric Hymns*
* *ایلیاد*
* *ادیسه*
* *تئوگونیا*
* *کارها و روزها*
* Epic Cycle
* Theban Cycle

 |
| جنبش‌های نوپدید دینی | 
* Discordianism
* Gaianism
* Hellenismos
* Decline of Greco-Roman polytheism

 |
| وخشور/پیشگویان | 
* Asbolus
* Bakis
* کالخاس
* کاساندرا
* پیتیا
* تئیریاس

 |
| عوالم افسانه‌ای | 
* آتلانتیس
* Hyperborea
* Panchaea
* Themiscyra

 |
| دنیای اموات یونان | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ورودی به عالم اموات | 

|  |  |
| --- | --- |
| رودخانه‌ها | 
* آخرون
* کوکوتوس
* Eridanos
* لته
* فلگتون
* استوکس

 |
| دریاچه‌ها/ باتلاق‌ها | 
* Acherusia
* دریاچه اورنوس
* Lerna Lake

 |
| غارها | 
* Cave at Cape Matapan
* Cave Charonium
* غار در دریاچه اورنوس
* Cave at Heraclea Pontica

 |
| Ploutonion | 
* Pluto's Gate

 |

 |
| مکان‌ها | 
* الوسیون
* اربوس
* Fields of Asphodel
* Fields of Punishment
* جزایر خرم
* تارتاروس

 |
| قضاوت در عالم اموات | 
* آیاکوس
* مینوس
* رادامانتوس

 |
| محافظان | 
* سربروس

 |
| زورق‌بان | 
* خارون
* Charon's obol

 |
| خدایان | 
* Chthonic
* هادس / پلوتون
* هکاته
* هوپنوس
* پرسفونه
* تاناتوس

 |

 |

| * ن
* ب
* و
*ایلیاد*ِ هومر (قرن هشتم پیش از میلاد) |
| --- |
| Characters | 

|  |
| --- |
| الگو:Characters in the Iliad |
| خدایان اصلی | 
* آفرودیته
* آپولون
* آرس
* آرتمیس
* آتنا
* هادس
* هفائستوس
* هرا
* هرمس
* پوزئیدون
* زئوس

 |
| Minor deities | 
* دیموس
* اریس
* Iris
* لتو
* Phobos
* پروتئوس
* Scamander
* ثتیس

 |

 |
| بخش‌ها | 
* Catalogue of Ships
* Deception of Zeus
* Trojan Battle Order

 |
| Study | 
* Homeric scholarship
* Homeric Question
	+ Chorizontes
* Historicity of the Homeric epics
* "The Iliad or the Poem of Force" (1939 مقاله)
* Milawata letter
* *Rediscovering Homer*
* Dactylic hexameter
* Parallels between Virgil's *Aeneid* and Homer's *Iliad* and *Odyssey*

 |
| نسخه‌های خطی | 
* Ambrosian Iliad
* Codex Nitriensis
* Papyrus Oxyrhynchus 20
* Papyrus Oxyrhynchus 21
* Uncial 098
* Venetus A
* Venetus B

 |
| نسخه‌های جایگزین | 
* *Ilias Latina* (60-70 CE)
* *Dictys Cretensis Ephemeridos belli Trojani* (4th century ?)
* *Daretis Phrygii de excidio Trojae historia* (5th century)
* *Hermoniakos' Iliad* (14th century)
* *Men in Aida* (1983)

 |
| ترجمه | 
* English translations of Homer
* "On First Looking into Chapman's Homer"
* *On Translating Homer*

 |
| ادبیات | 

|  |  |
| --- | --- |
| Verse | 
* *Priapea 68*
* *De bello Troiano* (1183)
* *The Rape of the Lock* (1712)
* "The Shield of Achilles" (1952)
* *War Music* (1959)
* *Omeros* (1990)

 |
| رمان‌ها | 
* *The Firebrand* (1987)
* *Black Ships Before Troy* (1993)
* *Troy* (2000)
* *Ilium* (2003)
* *Ransom* (2009)
* *Starcrossed* (2011)

 |

 |
| صحنه | 
* *Rhesus* (5th century BC play)
* *The Trojan War Will Not Take Place (Tiger at the Gates)* (1935)
* *The Golden Apple* (1954 musical)

 |
| فیلم‌ها | 
* *هلنا* (1924)
* *هلن تروآ* (1956)
* *اسب تروآ* (1961)
* *تروآ* (2004)

 |
| تلویزیون | 
* *The Myth Makers* (1965)
* *In Search of the Trojan War* (1985)
* *هلن تروآ* (2003 مینی‌سریال)
* *Troy: Fall of a City* (2018 مینی‌سریال)

 |
| موسیقی | 
* *King Priam* (1961 Tippett opera)
* *پیروزی پولادین* (1992 album)
* "And Then There Was Silence" (2001 song)
* *The Odyssey* (Smith symphony)

 |
| هنر | 
* Tabula iliaca
* The Apotheosis of Homer
* *The Ambassadors of Agamemnon in the tent of Achilles*
* *The Loves of Paris and Helen*
* *Menelaus supporting the body of Patroclus*
* Orestes Pursued by the Furies
* The Revelers Vase
* تندیس زئوس در المپیا

 |
| Phrases | 
* "Ever to Excel"
* "Hold your horses"
* "از میانه رویدادها"
* "Noblesse oblige"

 |
| Other | 
* *Warriors: Legends of Troy* (بازی ویدیویی)
* *Age of Bronze* (کمیک‌ها)
* Sortes Homericae
* Heraclitus
* Weighing of souls
* *Where Troy Once Stood*
* باران خون

 |