**امید مؤیدی زارع** (۱ خرداد ۱۳۸۱ – ۲۴ آبان ۱۴۰۱) دانشجوی ۲۰ سالهٔ رشته تربیت بدنی در دانشگاه فنی و حرفه ای باهنر شیراز بود که در ۲۴ آبان در نخستین روز از اعتصابات سه روزه سراسری و در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران در هنگام کمک به یک معترض دیگر با شلیک گلوله به پیشانی و کمر او توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شد. وقتی پدرش برای شناسایی پیکرش مراجعه می‌کند تنها صورت او را می‌بیند که در پیشانی‌اش جای گلوله بوده اما در اداره آگاهی به آنها گفته می‌شود که گزارش پزشکی قانونی تنها گلوله به کمر را ذکر کرده‌است. بر اساس گزارش شاهدان عینی مأموران امنیتی بعد از شلیک به کمر او یک تیر خلاص نیز به پیشانی او شلیک کردند. نیروهای امنیتی خانواده او را برای بسیجی معرفی کردن و بازگو کردن روایت آنان تحت فشار قرار گذاشتند.

> «ساعت ۷ شب مادر امید را با کلی مأمور و تدابیر امنیتی به دارالرحمه شیراز بردند. گفته بودند که می‌گذارند پیکر امید را ببیند اما وقتی رسیده دیده که پیکر امید را شسته و کفن کرده‌اند. فقط سرش باز بود. پیشانی‌اش که گلوله خورده بود را با یک پرچم یازهرا بسته بودند.»
> 
> — یکی از نزدیکان خانواده امید مؤیدی زارع، رادیو فردا

روایت کشته‌شدن
--------------

بر اساس گزارش شاهدان عینی و روایت خانواده او در غروب ۲۴ آبان ۱۴۰۱ در خیابان زرهی شیراز فردی به روی زمین افتاده و پنج مأمور اسلحه به دست، به شدت او را کتک می‌زنند. تعدادی از مردم و امید زارع مؤیدی برای کمک جلو می‌روند. یکی از مأموران اسلحه را بر سر مرد می‌گیرد و تهدید می‌کند که کسی جلوتر بیاید شلیک می‌کند. بعد از این اتفاق مردم عقب‌تر می‌روند. در جمعیتی بین حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر. مأموران سه تیر هوایی شلیک می‌کنند و به اتفاق مأموران دیگری که به آنها ملحق می‌شوند به سمت مردم هجوم می‌برند. سپس صدای دو شلیک می‌آید. مرد جوانی (امید زارع مؤیدی) که از ناحیه کمر گلوله می‌خورد به زمین می‌افتاد و سپس به پیشانی‌اش تیر خلاص می‌زنند.

رادیوفردا که با دو شاهد عینی گفت‌وگو کرده آن‌ها گفته‌اند که امید زارع مؤیدی را دیده‌اند که به قصد کمک به مرد جوانی که توسط مأموران به شدت ضرب و جرح می‌شد جلو رفت و بعد از هجوم مأموران به سوی مردم، وقتی همه در حال فرار بودند از پشت هدف گلوله قرار گرفت. شاهد عینی دیگر نیز گفته‌است که مأموران، پیکر امید زارع مؤیدی را بعد از تیر خلاص به او، با خود برده‌اند.

در همان شب، مردی موبایل او را جواب داده و می‌گوید که پسرش بازداشت شده و باید به اطلاعات سپاه مراجعه کند اما پی‌گیری‌ها و مراجعات خانواده امید به اطلاعات سپاه، نیروی انتظامی، اداره اطلاعات و دیگر ارگان‌ها، تا سه روز بی‌جواب می‌ماند و در نهایت پس از سه روز از اداره آگاهی تماس گرفته و از خانواده می‌خواهند برای شناسایی جسدی با کد ۱۸۱ مراجعه کنند.

فشار بر روی خانواده
-------------------

خانواده او بارها تحت فشار قرار گرفته که با صدا و سیمای جمهوری اسلامی مصاحبه کرده و فرزندشان را بسیجی معرفی و روایت حکومت را بازگو کنند. مراسم خاکسپاری او نیز به شدت امنیتی بود و به خانواده او اجازه انتشار اعلامیه و اطلاع‌رسانی برای حضور مردم در مراسم را نداده‌اند.

> «کل دارالرحمه را از چهار طرف بسته بودند و فقط خانواده و بستگان نزدیک امید حضور داشتند نیم ساعته هم همه چیز را تمام کردند و گفتند همه باید بروند. برای ۵۰ نفر آدم بیش از ۴۰۰ تا ۵۰۰ مأمور ریخته بودند و در چنین شرایطی امید را دفن کردند.»
> 
> — نزدیکان خانواده، رادیو فردا

مصطفی بحرینی دادستان استان فارس، لطف‌الله شیبانی، فرماندار شیراز و همچنین رسانه‌های طرفدار نظام جمهوری اسلامی مدعی شده‌اند که او معترض نبوده بلکه توسط معترضان کشته شده‌است و مرگ او را توسط نیروهای امنیتی نپذیرفتند. روایتی که شاهدان عینی و خانواده او تأیید نمی‌کنند.

در ۲۴ آبان اعتراضات گسترده‌ای در محله معالی‌آباد شیراز در جریان بوده و در همین منطقه محمد مؤیدی، از نیروهای بسیجی که خبرگزاری‌های حکومتی با عنوان طلبه، او را معرفی کرده‌اند کشته شده‌است. به گفته نزدیکان خانواده «محمد مؤیدی را شهید اعلام کردند و می‌خواستند امید را هم به او ببندند و بگویند دو شهید دادیم اما امید معترض بود و به شدت با بسیج و سپاه مخالف بود و خانواده او اجازه ندادند که او را شهید اعلام کنند.»

منابع
-----

1. 1 2 3  «امید مؤیدی زارع چگونه کشته شد؟». *رادیو فردا*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۱۳.
2. ↑  «گزارش یک منبع آگاه از وضعیت امید مویدی که با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی کشته شد». *ایران اینترنشنال*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۱۳.
3. ↑  «قتل یک شهروند شیرازی با سلاح گرم در خیابان معالی آباد». *خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency*. ۲۰۲۲-۱۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۱۳.

| * ن
* ب
* و
خیزش ۱۴۰۱ ایران |
| --- |
| پیش‌زمینه‌ها | 
* حجاب اجباری در ایران
* کشته‌شدن مهسا امینی
	+ مهسا امینی
	+ واکنش‌ها
* #مهسا\_امینی

 |
| گاه‌شمار و گستره | 
* گاه‌شمار
	+ شهریور
	+ مهر
	+ آبان
	+ آذر
	+ دی
* روزشمار اعتراضات دانشجویان
	+ شهریور و مهر
	+ آبان
* گستره جغرافیایی

 |
| روش‌ها | 
* اعتراضات
	+ دانشجویان
	+ دانش‌آموزان
	+ معلمان
	+ ایرانیان مقیم خارج
		- برلین
		- تورنتو
	+ استادان دانشگاه
	+ جامعه پزشکی
* اعتصابات
	+ کسبه و بازاریان
		- استان‌های کردنشین
	+ کارگری
		- نفت، گاز و پتروشیمی
	+ کامیون‌داران
	+ اعتصابات سه روزه آذر
* آیین خاکسپاری
* روسری‌سوزان
* گیسوبران
* عمامه‌پرانی
* تحریم خرید
* هنر اعتراضی
	+ «سرود زن»
	+ «بیا به میدان»
	+ «دوباره»
	+ «آواز لیلاها»
	+ «به نام سرخ آزادی»
	+ این یکیم واسه

 |
| پیامدها | 

|  |  |
| --- | --- |
| رویدادها | 
* خاکسپاری مهسا امینی
* حمله به دانشگاه صنعتی شریف
* حمله به دبیرستان شاهد اردبیل
* حمله به هنرستان صدر تهران
* حملات سپاه به اقلیم کردستان
* شورش زندان لاکان رشت
* بیلبوردِ زنانِ سرزمینِ من
* آتش‌سوزی زندان اوین
* کارزار اخراج سفیران
* مراسم چهلم مهسا امینی
* حمله به بازار ایذه
* سالگرد آبان خونین
* هک خبرگزاری فارس
* شادی معترضان بعد از حذف تیم فوتبال از جام جهانی
* تعطیلی گشت ارشاد
* شورش زندان کرج
* رکوردشکنی نرخ دلار در ایران
* سومین سالگرد سقوط هواپیمای اوکراینی
* منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی
* چهارشنبه‌سوری ۱۴۰۱
* مسمومیت زنجیره‌ای در مدارس دخترانه ایران

 |
| درگیری‌ها | 
* زاهدان
* کرج
* خاش
* ایذه
* شهرهای کردنشین
	+ سنندج
	+ سقز
	+ مهاباد
	+ مریوان
	+ جوانرود
	+ پیرانشهر
	+ بوکان
* سمیرم
* خانه اصفهان

 |
| سرکوب | 
* بازداشت معترضان
	+ دانشجویان
	+ روزنامه‌نگاران
	+ هنرمندان
* کشتن معترضان
	+ کودکان
	+ فعالان سیاسی و اجتماعی بازداشت‌شده
	+ نویسندگان و شاعران بازداشت‌شده
	+ استادان دانشگاه و فرهنگیان بازداشت‌شده
	+ وکیلان و حقوق‌دانان بازداشت‌شده
	+ ورزشکاران بازداشت‌شده
	+ پرونده‌سازی حکومت ایران
	+ ربودن پیکرها
	+ پروژه کشته‌سازی
	+ احکام اعدام
* شهرهای کردنشین ایران
* یگان‌ها
	+ نخسا
	+ یگان زینبی
	+ یگان ویژه فاتحین
	+ گشت رضویون
* آزار جنسی معترضان
* خودکشی بازداشت‌شدگان
* ممنوع‌الورودی دانشجویان
* اختلال گسترده اینترنت

 |
| واکنش‌ها | 
* حمایت چهره‌ها
	+ ورزشکاران
	+ نخواندن سرود ملی
	+ کفالت سیاسی
* حمایت گروه‌های هکری
* برداشتن حجاب اجباری
* قطعنامه S35/L1 شورای حقوق بشر
	+ کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل
* اخراج ایران از کمیسیون مقام زن ملل متحد
* قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل
* مسابقه آخوند برو گمشو
* شعارها
	+ «زن، زندگی، آزادی»
	+ مرگ بر خامنه‌ای
	+ مرگ بر دیکتاتور

 |

 |
| نمادها | 
* «زن، زندگی، آزادی»
* روسری‌سوزان
* گیسوبران
* «برای…»
* نیکا
* سارینا
* به نام خدای رنگین‌کمان

 |
| مرتبط | 
* شیوه
* هشتگ‌های داغ‌شده در توییتر فارسی
* جنبش آزادی‌خواهی مردم ایران
* شورای انقلابی دادخواهان
* من وکالت می‌دهم
* «بلا چاو»
* آغوش رایگان
* وسط‌باز
* جنبش دانش‌آموزی ۱۴۰۱ ایران

 |
| همراهی‌کنندگان | 
* جوانان محلات تهران
* شورای صنفی دانشجویان
* شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت
* انجمن خانواده‌های جانباختگان پرواز پی‌اس ۷۵۲
* شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران
* مرکز خیزش مردم انقلابی کردستان
* مرکز همکاری احزاب کردستان ایران
* گروه‌های هکری
	+ انانیموس
	+ بلک ریوارد
	+ عدالت علی
* ۱۵۰۰ تصویر

 |
| 
* **رده‌ها**
	+ اعتراضات
	+ مهسا امینی
* **ویکی‌انبار**
	+ اعتراضات
	+ مهسا امینی

 |