کتاب **سِندبادنامه** طی دوره‌های گذشته با نام‌های گوناگونی مانند: **کتاب حکیم سندباد**، **داستان هفت‌وزیر**، **کتاب** مکرالنساء، **حکایت وزراء سبعه** و … نامیده می‌شده و امروزه به نام سندبادنامه مشهور است.

سیر تاریخی کتاب سندباد
----------------------

چون سندبادنامه مورد علاقهٔ مردم بوده است، در دوره‌های مختلف توسط شاعران و نویسندگان ویرایش شده‌است.

* *سندبادنامهٔ منظوم رودکی*

*رودکی* شاعر قرن چهارم هجری داستان سندبادنامه را منظوم ساخته‌است ولی امروز تنها چند بیت از آن باقی‌مانده‌است.

* *ترجمهٔ ابوالفوارس فناروزی*

کتاب سندبادنامه به فرمان *نوح‌بن نصر سامانی* در سال ۳۳۹ هجری قمری توسّط *ابوالفوارس فناروزی* به فارسی سادهٔ دری ترجمه شده‌است. این ترجمه از بین رفته‌است.

* *سندبادنامهٔ منظوم ازرقی هروی*

*ازرقی هروی* شاعر نیمهٔ دوم قرن پنجم سندبادنامه را منظوم ساخته‌است. این ترجمه از بین رفته‌است.

* *تحریر ظهیری سمرقندی*

*ظهیری سمرقندی* از کاتبان بزرگ ایران در قرن ششم هجری قمری است که سندبادنامه را از صورت ساده به نثر فنی آراسته کرد.
*ظهیری سمرقندی* این کتاب را با بهره‌گیری از آیات قرآن، حدیث‌ها، سروده‌ها و زبانزدهای فارسی و عربی، آرایه‌های گوناگون ادبی و آن گونه که در آن دوره معمول بوده‌است، به نثر فنی آراسته‌است.

* *سندبادنامهٔ منظوم جلال عضد*

تصحیح و ویرایش
--------------

کتاب سندبادنامه در سال ۱۹۴۸ میلادی توسّط احمد آتش در ترکیه تصحیح شده‌است که خالی از اشکال نبود.
تصحیح دیگری در سال ۱۳۸۱ در ایران توسّط مرکز پژوهشی میراث مکتوب و با همکاری مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن‌ها به چاپ رسیده‌است. این کتاب توسط *محمدباقر کمال‌الدینی* تصحیح شده‌است. بازنویسی این کتاب با روایتی ساده و روان به‌وسیلهٔ مهدی نصیری دهقان با عنوان شاهزاده و هفت وزیر فرزانه توسّط انتشارات شانی در سال ۱۳۸۹ منتشر شده‌است.
و نیز کتاب *یادداشت‌های سندبادنامه* تألیف علی‏‌محمد هنر، اثری است که به شرح دشواری‌های سندبادنامه پرداخته و بسیاری از دشواری‌ها و مشکلات سندبادنامه را حل کرده است.

درون‌مایه
---------

*سندبادنامه* در موضوع آداب *کشورداری* و رفتار با *رعیت* است و از دیدگاه ساختار با کلیله و دمنه همانندی دارد، یعنی یک داستان اصلی که در ضمن آن داستان‌ها و قصّه‌های دیگری نیز می‌آید و آن داستان اصلی شبیه داستان سیاوش و سودابه و قصّهٔ یوسف و زلیخا است.

خلاصهٔ داستان
-------------

مجموعه حکایت‌ها و داستان‌های پندآموز است که به‌صورت پی‌درپی آمده و هدف آن به‌ظاهر آگاه ساختن پادشاه و در واقع تنبیه و تَنَبُّه خواننده‌است. روند داستان دربارهٔ حکومت پادشاهی عادل به نام *کوردیس* است که در کشور هندوستان حکمرانی می‌نموده و پس از آن‌که فرزندش تا سنّ جوانی هیچ علمی نیاموخت، حُکما و فلاسفه گرد آمدند و تدبیری اندیشیده وی را توسّط یکی از آنان که *سِندباد* نام داشت، آموزش دادند. آنگاه تا رفع بلا و قضای آسمانی، هر روز به‌صورتی وزیران برای پادشاه حکایتی نقل می‌کردند و در انتهای کار نیز کلمات حکمت‌آموزی که لازمهٔ حکومت است، در هشت‌بند به‌عرض پادشاه رساندند. داستان سِندبادنامه با شکرگزاری پادشاه به داشتن فرزندی آراسته به‌زیور حکمت و کناره‌گیری از سلطنت به نفع وی و پرداختن به آخرت خاتمه یافته‌است.

پانویس
------

1. ↑  سایت پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی شرح سندبادنامه و بررسی نقش زن در این کتاب
2. ↑  پایگاه مجلات تخصصی نور اصل و منشأ سندبادنامه
3. ↑  سایت پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی دیوان جلال‌الدین عضد یزدی
4. ↑  سایت خانهٔ کتاب سندبادنامهٔ منظوم جلال عضد بایگانی‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine
5. ↑  پایگاه مجلات تخصصی نور نگاهی به چاپ تازه سندبادنامه
6. ↑  وب‌سایت خانهٔ کتاب سندبادنامه[*پیوند مرده*]
7. ↑  پایگاه مجلات تخصصی نور نقد و بررسی: یادی از سندباد
8. 1 2  بانک اطلاعات نشریات کشور، روزنامهٔ جام جم شاهزاده و هفت وزیر فرزانه
9. ↑  سایت خانهٔ کتاب سندبادنامه: شاهزاده و هفت وزیر فرزانه بایگانی‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine
10. ↑  پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز) یادداشت‌هایی بر یادداشت‌های سندبادنامه
11. ↑  وب‌سایت خانهٔ کتاب یادداشت‌های سندبادنامه[*پیوند مرده*]
12. ↑  همان

منابع
-----

* سندبادنامه، محمّدبن علی ظهیری سمرقندی، تصحیح محمّدباقر کمال‌الدّینی، انتشارات میراث مکتوب، چاپ اوّل ۱۳۸۱. شابک ‎۹۶۴−۶۷۸۱−۷۲−۱ سایت خانهٔ کتاب
* معرفی شاهزاده و هفت وزیر فرزانه؛ (سِندبادنامه)|روزنامهٔ جام جم
* سندبادنامه: شاهزاده و هفت وزیر فرزانه، مهدی نصیری دهقان، انتشارات ابتکار دانش، چاپ سوم ۱۳۹۰. شابک ‎۹۷۸−۶۰۰−۱۱۱−۰۵۷−۳ خانهٔ کتاب
* دو روایت از سندبادنامه|وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی
* یادداشت‌هایی بر یادداشت‌های سندبادنامه|وب‌سایت آینهٔ میراث

پیوند به بیرون
--------------

* یادی از سندباد (بررسی و نقد کتاب سندبادنامه)، میر جلال‌الدّین کزازی سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
* اصل و منشأ سندبادنامه و سیر تاریخی آن در زبان فارسی پایگاه مجلات تخصصی نور
* پژوهشی در اغلاط و منابع ابیات سندبادنامه (بازنگری سندبادنامه) سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
* بررسی وجوه روایتی در داستان‌های سندبادنامه سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
* نوع‌شناسی سندبادنامه پایگاه مجلات تخصصی نور
* سندبادنامه، کتابی ایرانی با داستانی جهانی خبرگزاری میراث فرهنگی
* سند باد نامه، دانشنامه اسلامی