***فوکو در ایران*** نوشته بهروز قمری تبریزی و به فارسی سارا زمانی در نشر ترجمان علوم انسانی منتشر شده‌است.

معرفی
-----

میشل فوکو، در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی ایران، دوبار به ایران سفر کرد و در هشت گزارشی که برای روزنامه کوریره دلاسرا نوشت با مردم انقلابی ایران همدلی عمیقی نشان داد و انقلاب اسلامی آن‌ها را ستود. بعدها بسیاری از روشنفکران فرانسوی او را توبیخ کردند که چرا فریب انقلاب ایران را خورده‌است. فوکو به این نقدها پاسخ صریحی نداد و حتی گمان می‌شد او در یادداشت‌های ایرانی تلویحاً از موضع خود برگشته است. رفته رفته این مشاجرات فراموش شد تا آنکه پس از یازده سپتامبر بار دیگر مناقشات پیشین سر برآورد و حملات جدیدی علیه فوکو و همراهی‌اش با انقلاب ایران آغاز شد. بهروز قمری تبریزی در کتاب تحسین شده فوکو در ایران به بازخوانی این مباحثات پرداخته و نشان می‌دهد نه تنها فوکو از موضع دست نکشید، بلکه تجربه انقلاب ایران نقشی مهم در تحول فکری او ایفا کرد.

نویسنده در پیش گفتار اثر دربارهٔ علت تدوین کتاب نوشته است: در حین نوشتن کتاب بسیاری از همکاران و منتقدانم می‌پرسیدند: چرا باید آنچه فوکو دربارهٔ انقلاب ایران گفته‌است برای ما اهمیت داشته باشد؟ مگر او هم یکی دیگر از آن روشنفکران فرانسوی مغلق‌گو نیست که این عادت استعماری را دارند که دربارهٔ مسائل مردمان دیگر فضولی کنند؟ گمان می‌کنم اینها سوالات موجهی هستند. من این کتاب را به مثابه شرحی بر آثار فوکو در نظر نگرفته‌ام، بلکه مقالات او دربارهٔ انقلاب اسلامی را پنجره‌ای فوق‌العاده یافتم که از آن می‌توان به وقایع انقلابی ایران، بیرون از چارچوب‌های گفتمانی ای که انقلاب‌ها شرح می‌دهند، نگاه کرد.

نقد و بررسی
-----------

کتاب فوکو در ایران موضوع نشست نقد و بررسی با حضور افشین جهاندیده و ابراهیم توفیق و نویسنده در کتابخانه ملی بوده‌است. همچنین معرفی‌هایی بر این اثر نوشته شده‌است و نیز با نویسنده آن گفتگو شده‌است.ابراهیم توفیق در نشست بررسی کتاب فوکو در ایران عنوان کرد: «کتاب نشان می‌دهد که فوکو بعد از درگیر شدن با انقلاب ایران به مطالعاتی پیرامون اسلام می‌پردازد و تصویری از اسلام متأثر از قرائت ماسینیون و کربن و به یک معنا شریعتی برای او حاصل می‌شود، یعنی قرائتی عارفانه از اسلام.» همچنین مرورهایی در سایت وینشو مجله کتاب فردا و دیگر رسانه‌ها از دیگر بررسی‌هایی است که بر کتاب فوکو در ایران نوشته شده‌است.

منابع
-----

1. 1 2  «فوکو و انقلاب اسلامی در گفتگو با بهروز قمری‌تبریزی». روزنامه اعتماد. ۱۳۹۶-۱۲-۱۴. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
2. 1 2  «فوکو تا آخر عمر مدافع انقلاب اسلامی باقی ماند؟». خبرآنلاین. ۱۳۹۹-۱۱-۱۳. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
3. 1 2  ««فوکو در ایران» با حضور افشین جهاندیده نقد می‌شود». خبرگزاری مهر. ۱۳۹۹-۰۷-۱۵. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
4. ↑  «ویدئو نشست نقد و بررسی کتاب فوکو در ایران». یوتیوب. ۱۳۹۹-۰۷-۲۲. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
5. 1 2  «مروری بر کتاب فوکو در ایران؛ آیا فوکو از موضع خود در قبال انقلاب اسلامی ایران دست کشید؟». دین آنلاین. ۱۳۹۹-۰۷-۱۹. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
6. ↑  «گزارش نشست نقد فوکو و ایران». عصر فرهنگ. ۱۳۹۹-۰۷-۲۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
7. ↑  قمری تبریزی، بهروز (۱۳۹۷). *فوکو در ایران*. ترجمهٔ سارا زمانی. ترجمان علوم انسانی. ص. پشت جلد کتاب. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
8. ↑  قمری تبریزی، بهروز (۱۳۹۷). *فوکو در ایران*. ترجمهٔ سارا زمانی. ترجمان علوم انسانی. ص. ۱۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
9. ↑  «مصاحبه دربارهٔ کتاب فوکو در ایران». بنیاد دائرالمعارف بزرگ اسلامی. ۱۳۹۶-۱۲-۱۴. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
10. ↑  آزموده، محسن؛ توفیق، ابراهیم (۱۳۹۹-۰۷-۲۳). «ملغا کردن تاریخ». *روزنامه اعتماد*. تهران: الیاس حضرتی (۴۷۶۷): ۱۵. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
11. ↑  «فیلسوفی که سر موضع ماند». سایت ادبی وینش. ۱۳۹۹-۰۷-۱۵. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.
12. ↑  «دربارهٔ کتاب فوکو در ایران». سایت میدان. ۱۳۹۹-۰۷-۲۸. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۰.