گرد آوری :بهنام پاشا زانوس.

**زانوس**، روستایی است از توابع بخش کجور شهرستان نوشهر در استان مازندران ایران. مردم زانوس از قومیت طبری هستند و به زبان طبری به گویش کجوری صحبت می‌کنند.
این روستا در دهستان زانوس‌رستاق قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۷، جمعیت آن بیش از ۱۸۸۰ نفر (حدود ۲۷۰خانوار) بوده‌است. البته این جمعیت تقریباً در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۱۹۰۰ نفر (حدود ۲۹۰ خانوار) رسیده. مسیر اصلی زانوس از تهران به سمت چالوس بعد از مرزن آباد منطقه کجور که تا دهکده زانوس ۴۰کیلومتر مسافت می‌باشد. از چالوس به تا دهکده تاریخی زانوس ۶۰کیلومتر می‌باشد.[۲] دهکده تاریخی زانوس نگین غرب مازندران می‌باشد که از طبیعت بکر و منحصر به فردی تشکیل شده. جنگل‌های سرسبز و زیبا-غارهای متنوع و جذاب-آبشارهای صخره ایی زیبا و شگف انگیز -چشمه‌های زیاد و زلال-طبیعت بکر و دره ایی زیبا که اثر نقاشی آن توسط استاد بزرگ هنر ایران کمال الملک کشیده شده و در تالار اصلی کاخ گلستان به نمایش درآمده و خود استاد کمال الملک در سفری که با ناصرالدین شاه به زانوس داشته نقاشی این اثر زیبا را از آثار ارزنده و بیاد ماندنی خود نام برد. زانوس دارای آب و هوایی خشک و معتدل و کوهستانی است به علت ارتفاع آن از سطح دریا(۳۸۶۰) از طبیعت بکر و جذابی برخوردار است. دهکده تاریخی و گردشگری زانوس همه ساله از نقاط کشور و بخصوص خارج از کشور شاهد گردشگری دهکده و منطقه می‌باشد.

۴- علت انتخاب این نام؛ (وجه تسمیه) علل بسیاری در رابطه با نام زانوس هست اما دقیقاً مشخص نیست اما احتمالات بر گرفته شده: ۱-زئوس پادشاه بزرگ یونانیان ۲-زانوس اسم شخص خاصی یا نام محل یا مکانی خاص بوده از گذشته دور ۳-تفکیک کلمه زان+اوس((وس))—که شاید معنای خاصی داشته باشد. که احتمال مورد سوم بیشتر می‌باشد و بیشتر به درخت و نوع آن مربوط می‌باشد-مثلا محل رویش راش یا چنار یا نوع تنوع درختی دیگر در منطقه.

زانوس دارای یک رودخانه به نام زانوس رود است که از ارتفاعات زانوس سرچشمه می‌گیرد وبه پایین دست سرازیر می‌شود وبا پیوستن به رودهای کجور وایواز تشکیل زانوس رود را می‌دهد که در نقشهٔ جغرافیایی ایران نیز به همین نام معروف است.

زانوس دارای رودخانه است که از آب بسیار سرد و صاف و زلالی برخوردار است که زیست گاه ماهی قزل آلای خال قرمز Salmo Trutta Fario بومی است. این ماهی یکی از نادرترین ماهی‌های جهان است. از آنجایکه این ماهی از ماهی‌های حمایت شده‌است صید آن ممنوع است

روستای زانوس نیز همانند سایر روستاها در ۸ سال دفاع مقدس رزمندگان زیادی به جبه‌های نبرد حق علیه باطل اعزام گرده و کارنامهٔ درخشانی در طول ۸ سال دفاع مقدس دارد این روستا با تقدیم ۴ شهید گرانقدر به نام‌های ۱ ــ شهیدعیسی پاشا، ۲ ــ شهید یوسف پاشا، ۳ ــ شهید ابوتراب پاشا ۴ ــ حسن بهرام پورپاشا. برگ زرینی در تاریخ این مرزو بوم رقم زد.

پاشاهای زانوس از قدیم از شخصیت‌های بزرگ منطقه بودند به همین خاطر زانوس یک روستای خان نشین بود. ازاین میان می‌توان ازمحمد قلی بک نام برد که دردربارناصرالین شاه جایگاه ویژه ای داشت واز طرف شاه قاجار به عنوان سر بلوک باشی منطقه منسوب گردید. ویک بارهم ناصرالدین شاه را به زانوس دعوت کرد وشاه قاجار چند روزی درزانوس میهمان وی بود.

به گفته منوچهر ستوده طایفه پاشا یکی از طوایف طبری منطقه کوهستانی نور بودند ولی تاریخ ورودشان به کجور نامشخص است و روستای زانوس محل زندگیشان بوده. آن‌ها از ثروتمندان روزگار خود بوده و قدیمیترین سندی که از تاریخ پاشا وجود دارداز جد بزرگشان محمد قلی بیک پاشا فرزند میرزا محمد بیک پاشا یاد شده که زمینهای شهر نوشهر مازندران را در ماه رجب سال ۱۲۴۷ هجری قمری از سادات روستای علی‌آباد میر شهرستان نوشهر استان مازندران به مبلغ یک تومان به رایج پشیزی فتحعلی شاهی (دوران حکومت فتحعلی شاه قاجار) که فرزندان میرنظام علی‌آبادی المسکن (ساکن قریه الرم) خریداری کردند و امروزه دولت ایران بابت حق مالکیت این زمینها به خاندان پاشا مالیات می‌دهد.

طبق دانشنامه تبرستان و مازندران طایفه پاشا از طوایف قدیمی قوم طبری در منطقه کجور هستند، گردآوری بهنام پاشا زانوس.

جمعیت
-----

این روستا در دهستان زانوس‌رستاق قرار دارد و براساس سرشماری، جمعیت آن بیش ار ۱۹۰۰ نفر (بیش از ۲۸۰خانوار) بوده‌است. مردم زانوس از قومیت طبری هستند و به زبان طبری به گویش کجوری که به گویش مردم شهرستان نور و چالوس شباهت دارد صحبت می‌کنند.

منابع
-----

1. ↑  نصری اشرفی، جهانگیر (۱۳۹۹). جعفر شجاع کیوانی، ویراستار. *دانشنامهٔ تبرستان و مازندران جلد سوم*. نشرنی = ۲۶۱.
2. ↑  نصری اشرافی، جهانگیر (۱۳۷۷). *واژه‌نامه بزرگ تبری*. به کوشش حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحات ۲۷ و ۳۱ و۳۲ جلد اول. شابک ۹۶۴۹۱۱۳۱۵۰.
3. ↑  نصری اشرافی، جهانگیر (۱۳۷۷). *واژه‌نامه بزرگ تبری*. به کوشش حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحات ۲۷ و ۳۰ جلد اول. شابک ۹۶۴۹۱۱۳۱۵۰.
4. ↑  ستوده، منوچهر (۱۳۹۳). *نامنامه ایلات و عشایر و طوایف و خاندان‌ها*. مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. ص. ۳۷.
5. ↑  نصری اشرفی، جهانگیر (۱۳۹۹). جعفر شجاع کیوانی، ویراستار. *دانشنامهٔ تبرستان و مازندران جلد دوم*. نشرنی = ۲۴۰.
6. ↑  درگاه ملی آمار ایران
7. ↑  نصری اشرفی، جهانگیر (۱۳۹۹). جعفر شجاع کیوانی، ویراستار. *دانشنامهٔ تبرستان و مازندران جلد سوم*. نشرنی = ۲۶۱.
8. ↑  نصری اشرافی، جهانگیر (۱۳۷۷). *واژه‌نامه بزرگ تبری*. به کوشش حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحات ۲۷ و ۳۱ و۳۲ جلد اول. شابک ۹۶۴۹۱۱۳۱۵۰.
9. ↑  نصری اشرافی، جهانگیر (۱۳۷۷). *واژه‌نامه بزرگ تبری*. به کوشش حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحات ۲۷ و ۳۰ جلد اول. شابک ۹۶۴۹۱۱۳۱۵۰. الگو:گردآوری: بهنام پاشا زانوس

الگو:گردآوری: بهنام پاشا زانوس

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان نوشهر |
| --- |
| مرکز شهرستات | 
* نوشهر

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* نوشهر

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان بلده کجور | 
* علی‌آباد عسگرخان
* اندرور
* چلندر
* چیلک علیا
* چیلک سفلی
* دیزرکلا
* دزدک
* حمزه‌ده علیا
* حمزه‌ده سفلی
* حوض‌کتی
* کهنه‌سرا
* ملکار
* ملاکلا
* Navy Camp, Mazandaran
* پی‌کلا
* صلاح‌الدین‌کلا
* سنگ‌سرا
* تاج‌الدین‌کلا
* تسکاتک

 |
| دهستان کالج | 
* علوی‌کلا
* بازیارکلا
* بنجکول سفلی
* عزت
* فراشکلا علیا
* فراشکلا سفلی
* حسن‌آباد
* خضرتیره
* منوچهرکلا
* میانک
* نارنج‌بن
* نوده
* پاشاکلا
* سیاه‌رود
* ونوش
* وازیوار
* ویلاشهر

 |
| دهستان خیرودکنار | 
* آبندانک
* علی‌آبادمیر
* امیررود
* بندپی
* بهجت‌آباد
* درزی‌کلا
* هلستان
* خیرودکنار
* خیرسر
* کردی‌کلا
* کشک‌سرا
* کورکورسر علیا
* لتینگان
* مارگیرده
* مزگاه
* موسی‌آباد
* نجارده
* نیرنگ
* سنگ‌تجن
* سنگتو
* سید علی‌کیاسلطان
* شب‌خسکاج
* شهرپشت
* شمع‌جاران
* شریعت‌آباد
* شکری‌کلا
* تازه‌آباد

 |

 |

 |
| بخش کجور | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* کجور
* پول

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| دهستان پنجک‌رستاق | 
* عالی‌دره
* لله‌بیجار
* بسطام
* چتن
* دشت‌نظیر
* دوآب کجور
* فیروزآباد
* حسن‌آباد
* حیرت
* هزارسم
* کندیس‌کلا
* کندوسر
* کانی
* کنیس
* خورشیدآباد
* کی‌کوه
* لعل تازه‌آباد
* لشکنار
* منجیر
* نپر
* ناصرآباد
* نیرس
* پل‌ذغال
* سمای
* سنگ‌جار
* ساروس

 |
| دهستان توابع کجور | 
* انگاس
* انگیل
* برکن
* بین
* چمرکوه
* فیروزکلای بالا
* فیروزکلا سفلی
* هزارخال
* کلیک
* Kangar
* خاچک
* کدیر
* کهنه‌ده
* کجور
* Kojur Industrial Estate
* لیگوش
* نیتل
* پی‌چلو
* صالحان
* سریوده
* شاه‌ناجر
* ترخانلش
* واشکن

 |
| دهستان زانوس‌رستاق | 
* استانک‌رود
* اویل
* چناربن
* چورن
* دلسم
* اسلام‌آباد
* گتکش
* گیل‌کلا
* کندلوس
* کشکک
* کیاکلا
* خوشل
* کینچ
* کوهپر علیا
* کوهپر سفلی
* لرگان
* لاشک
* میرکلا
* مونج
* نیچ‌کوه
* نیمور
* اتاق‌سرا
* پیده
* پول
* سجار
* ویسر
* زانوس

 |

 |

 |

 |