**شاهرخت** روستایی در دهستان پترگان بخش مرکزی شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی ایران است. این روستا در فاصله ۱۲۰ کیلومتری شهر قاین واقع شده‌است و مرکز دهستان پترگان است. شغل مردم آن کشاورزی، دامپروری و قالیبافی است.

پایگاه فرهنگی خبری شاهرخت(دیروز،امروز،فردا)در تلگرام و اینستاگرام به آدرس avayeshahrakht@ می باشد.

جمعیت
-----

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این روستا ۲۵۳۸ نفر (در ۵۷۸ خانوار) بوده‌است.

| جمعیت تاریخی |
| --- |
| سال | جمعیت | ±% |
| ۱۳۸۵ | ۲٬۴۲۷ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۲٬۵۳۸ | ۴٫۶٪+ |

جاذبه‌های گردشگری
-----------------

روستای شاهرخت، از جمله روستاهای قدیمی استان است که دارای پیشینه کهن و جاذبه‌های خاص و منحصربه فردی است. به‌طور خلاصه مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری این روستا عبارتند از:

### آستان مقدس امامزاده سعدالله بن موسی الکاظم علیه السلام

آستان مقدس امامزاده سعدالله بن موسی الکاظم (علیه السلام) در استان خراسان جنوبی، شهرستان زیرکوه، بخش زیرکوه، روستای شاهرخت واقع شده است. اين آستان در جوار روستای شاهرخت در شهرستان زيركوه و در موقعیت طول جغرافيائي 60 درجه و 16 دقيقه و عرض جغرافيائي 33 درجه و 38 دقيقه شمالی و در ارتفاع 702 متري از سطح دريا واقع است. این مزار تا مركز شهرستان «شهر حاجي آباد» 25 كيلومتر و تا مرز «گمرگ يزدان» 60 كيلومتر فاصله دارد.

مراسم زيارت همچون قرائت ادعيه، قرباني كردن گوسفند، پختن غذای نذری مي باشد. براي زيارت اين بقعه از تمامي شهر و روستاهاي منطقه خراسان و عمدتاً از روستاي شاهرخت، آبيز، اسفاد، دارج، تجنود، حاجي آباد، بمرود، بارنجگان، چشمه بيد و همت آباد مشرف مي شوند. ايام زيارت عمدتاً شب و روزهاي جمعه و به طور ويژه روزهاي تاسوعا، عاشورا و ايام شهادت حضرت علي (علیه السلام) و شهادت امام رضا علیه السلام هيئت هاي عزاداري به محل مزار مي آيند كه گاهي ازدحام جمعيت بيش از ۱۵هزار نفر مي رسد.

امکانات رفاهی و خدماتی : زائرسرا و سرايداري جهت اسكان زايران بنا شده، طرح جامع امامزاده توسط مهندسين مشاور اداره كل اوقاف خراسان تهيه و به شماره پلاك 57 اصلي شاهرخت واقع در بخش 14 قاينات ثبت و نوع كاربريهاي اراضي آن مشخص گرديده است. منبع آب روستا در جوار امامزاده آب آشاميدني و فضاي سبز مورد نياز را بر طرف مي كند. روشنايي حد فاصل شاهرخت تا امامزاده تأمين شده و امكان ارتباط از طريق دفتر مخابراتي با ديگر نقاط فراهم مي باشد. پاركي در جوار آرامگاه در حال احداث بوده و ساختمان جدید امامزاده در حال احداث می باشد.

### قلعه حسن بایخان شاهرخت

قلعه حسن بایخان که متعلق به قرن پنجم هجری و مقر اسماعیلیان است بر فراز قله‌ای احداث شده و با تونلی به طول ۲ کیلومتر مرتبط است. این قلعه کمینگاهی در شمال شرق شاهرخت و در مسیر راه هرات و غوریان به قاین به عنوان مرکزی گمرکی و برخوردار ازموقعیت استراتژیکی وبرج نگهبانی برای قلعه حسن بایخان بود. هم اکنون آثار راه شاهرخت به غوریان مشهود است.

این قلعه در فاصله ۵/۲ کیلومتری شمال روستای شاهرخت و بر فراز کوهی منفرد قرار گرفته‌است. این قلعه با مصالح سنگ، آجر و ملات ساروج بنا شده‌است. فضاهای معماری قلعه شامل حصار، برجها، آب انبارها و فضاهای مسکونی است. با توجه به اینکه دسترسی به قلعه از تمام جوانب کوه امکانپذیر است و تقریباً هیچ قسمت کوه دارای عارضه یا پرتگاه طبیعی نیست که بتواند جلوی مهاجمان را بگیرد، لذا در تمام قسمت‌های قلعه از حصار و برج برای افزایش استحکام بنا استفاده شده‌است. سه آب انبار در قسمت‌های مختلف قلعه قابل مشاهده است. یک آب انبار به صورت دایره، یکی به صورت مستطیل وسومی به شکل سه دایره متقاطع که در یک ردیف قرار گرفته‌اند. این قلعه مانند سایر قلعه‌های مشابه توسط اسماعیلیان استفاده می‌شده است.

### قلعه قدیمی (قلعه کهنه) شاهرخت

این قلعه در شرق شاهرخت واقع شده‌است و دارای نه برج، دیوارهای مرتفع، و واحدهای مسکونی برای هر یک از ساکنین روستای شاهرخت بوده‌است. قلعه کهنه شاهرخت پناهگاهی به هنگام هجوم ترکنها بوده‌است. متأسفانه به دلیل زلزله‌های زیاد بخش اعظم آن تخریب شده‌است.

### سدهای خاکی حاج ابراهیم احمدی

  

سدهای خاکی حاج ابراهیم احمدی با نام های سد خاکی شهید کاوه و سد خاکی شهید همت در منطقه چاهقوری و قلعه حسن بایخان احداث شده اند.

هر ساله با بارش باران این سدها آبگیری شده و تبدیل به یک منطقه گردشگری میشود.

سوغات
-----

* زعفران
* عناب

موقعیت جغرافیایی
----------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | خراسان رضوی |  |  |
| افغانستان | شمال | شهرستان قاینات |
| شرق   **شاهرخت**    غرب |
| جنوب |
|  | شهرستان درمیان | شهرستان بیرجند |

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست بخش‌های ایران
* دق پترگان
* شهرستان قائنات

منابع
-----

1. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۰» (اکسل). درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
2. ↑  قلاع باستانی بایگانی‌شده در ۱۵ فوریه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine.
3. ↑  اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی بایگانی‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine, پنجشنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۳.

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان زیرکوه |
| --- |
| مرکز شهرستان | 
* حاجی‌آباد

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* حاجی‌آباد

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| پترگان | 
* بارنجگان
* پرویزآباد
* چاه اله داد
* چاه زرد
* چاه عمیق
* چشمه بید
* شاهرخت
* معصوم‌آباد
* ملکی
* همت‌آباد
* یزدان

 |
| زیرکوه | 
* اردکول
* آهنگران
* برسنان
* بشیران
* بقرایی
* بمرود
* پیچکان
* پیشبر
* تاجکوه
* تجنود
* جیم آباد
* حسن‌آباد
* حسین‌آباد
* حسین‌آباد پائین
* حسین‌آباد خانم
* خوش‌آباد
* دارج سفلی
* دارج علیا
* دزگ بالا
* دوست‌آباد بالا
* سورند
* سیج جدید
* شوشک
* علی‌آباد
* فخرآباد
* کازکان
* کرت‌آباد
* کلاته مهرک
* کلاته ناصر
* کلاته نو
* گزخت
* گمنج
* محمدآباد
* معین آباد
* مناوند
* مهمان شهر آهنگران
* نزومند
* ولی آباد

 |

 |

 |
| زهان | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* زهان

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| افین | 
* حسین‌آباد
* شاج
* شیرخند
* کبودان
* منوری
* نخرود
* همایون
* افین
* برج محمد
* تیزکوه
* حاجی‌آباد سرکش
* خطیبی
* دعوت
* زردان
* سیستانک
* شند
* عباس‌آباد
* قلعه دختر
* کلاته قاینی
* سیندر
* چاه شهید صدوقی
* چاه شهید کمیلی

 |
| زهان | 
* حسن‌آباد علیا
* سردوان
* شیرگ سارجین
* فخران
* بای مرغ
* بزن‌آباد
* بقال
* بنمرود
* پایهان
* پردان
* جان‌احمد
* سارجین
* کلاته مزار
* مقیلان
* مهرک
* باغستان

 |

 |

 |
| شاسکوه | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* آبیز

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شاسکوه | 
* اسفاد
* چناران جدید
* میرآباد
* نوده

 |
| بهناباد | 
* استند جدید
* بهمن‌آباد جدید
* بنداخوند
* بیدخت
* شهرک چاه پایاب چاه شط
* فندخت
* کریزان سفلی
* نیار

 |

 |

 |

 |