|  |
| --- |
| از سلسله مقالات دربارهٔ: |
| اسلام |
|  |
| باورها
* توحید
* خدا در اسلام
* پیامبران در اسلام
* کتب مقدس در اسلام
* فرشتگان در اسلام
* فرجام‌شناسی اسلامی
 |
| ارکان اسلام
* شهادتین
* نماز (اسلام)
* زکات
* روزه در اسلام
* حج
 |
| منابع اسلامی
* قرآن
* سنت
* حدیث
* تفسیر قرآن
* قرآن شیعی
* قصص الانبیاء
* فقه
* احکام اسلام
* علم کلام
 |
| شخصیت‌ها
* محمد
* اهل بیت
* خلفای راشدین
* امامان شیعه
* صحابهٔ محمد
 |
| مذاهب اسلامی
* تسنن
* تشیع
* تصوف
* اباضیه
* قرآنیان
* احمدیه
* مسلمان بدون مذهب
 |
| علوم
* حدیث
* تفسیر
* فقه
* کلام
* فلسفه
* عرفان
 |
| تاریخ اسلام
* گاه‌شمار تاریخ اسلام
* امویان
* عباسیان
* فاطمیان
* مملوکان
* عثمانیان
* صفویان
* گسترش اسلام
 |
| جغرافیا
* مکه
* مدینه
* بیت‌المقدس
* کوفه
* نجف
* کربلا
* سامرا
* کاظمین
* مشهد
* قم
* شیراز
* کاشمر
* دمشق
* جهان اسلام (کشورهای اسلامی)
 |
| فرهنگ و جهان اسلام
* اسلام‌شناسی
* جانوران در اسلام
* هنر اسلامی
* تقویم اسلامی
* اسلام و کودکان
* ختنه کردن
* فهرست کشورها بر پایه جمعیت مسلمان
* مذاهب اسلامی
* اقتصاد اسلامی
* جهان اسلام
* فرهنگ اسلامی
* علوم در جهان اسلام
* تعلیم و تربیت در اسلام
* اخلاق اسلامی
* جن‌گیری در اسلام
* فمینیسم اسلامی
* اعیاد اسلامی
* فلسفه اسلامی
* سیاست در اسلام
* زن در اسلام
* دگرباشان جنسی و اسلام
* برده‌داری در اسلام
* مدرسه (اسلام)
* نگرش‌های اسلامی به علم
* بانکداری اسلامی
* موسیقی در جهان اسلام
* شعر اسلامی
* جنبه‌های سیاسی اسلام
* دعوت (اسلام)
* اسلام و انسانیت
* مسجد
* عرفان
* تصوف
 |
| موضوعات مرتبط
* ارتداد در اسلام
* نسخ در اسلام
* نقد اسلام
	+ محمد
	+ قرآن
	+ حدیث
* اسلام و دیگر ادیان
* اسلام‌گرایی
* اسلام و خشونت
	+ تروریسم اسلامی
	+ تروریسم اسلامی در اروپا
	+ فهرست حملات تروریستی اسلام‌گرایان
	+ اسلام و جنگ
* اسلام‌هراسی
* جهاد
	+ فقه نظامی اسلامی
* فهرست اصطلاحات اسلام
* فرهنگ
* جامعه
 |
| * نشان درگاه درگاه اسلام
 |
| * ن
* ب
* و
 |

**عباس بن عبدالمطلب** عمو و صحابی محمد پیامبر اسلام و آخرین فرزند عبدالمطلب از تاجران و سیاستمداران عرب و برادر ناتنی عبدالله بن عبدالمطلب (پدر محمد) بود. او هم سن و سال محمد بود. خلافت عباسی توسط نوادگان *عباس بن عبدالمطلب* برقرار شد

[[File:Abbas-ibn-abd-almuttalib-1.jpg|thumb|خط اسم الصحابی‌ العباس بن عبد المطلب]]

عباس دارای نُه یا ده فرزند پسر و سه دختر بود که عبارتند از: فضل که بزرگترینشان بود، عبدالله، عبیدالله، عبدالرحمن، معبد، و قثام (یا قاسم) و ام حبیب که مادر اینها لبابه بنت حارث هلالی بود و پسران و دختران دیگر: آمنه، صفیه، کثیر، تمام و حارث. برخی مورخان یک پسر دیگر به نام عون نیز ذکر کرده‌اند.
عباسیان که از نوادگان عبدالله بن عباس پسر عباس بن عبدالمطلب هستند، نام خود را از او گرفته‌اند.

او بنابر گفته برخی از مورخان، در غزوهٔ بدر به همراه چند تن دیگر از بنی هاشم به اجبار قریش حاضرشد و سپس اسیر گردید او با پرداخت فدیه خود و افراد خاندانش را آزاد کرد.

عباس نقش مؤثری در فتح مکه داشت. در غزوهٔ حنین در کنار مسلمانان جنگید. همچنین در غزوات طائف و تبوک نیز در کنار محمد حاضر بود.

او در مکه در حجره‌ای نزدیک کعبه به داد و ستد پارچه و عطریات مشغول بود و گاهی هم برای تجارت به مناطق مختلف جزیرة العرب سفر می‌کرد و به سبب همین سفرهای تجاری بسیاری از قبیله‌های عرب او را می‌شناختند.
او از بازرگانانی که از جاهای دیگر برای تجارت به مکه می‌آمدند، استقبال و پذیرایی می‌کرد و از این جهت بسیاری از بازرگانان بزرگ او را می‌شناختند و با او مراوده داشتند، علت متمول بودن عباس این بود که مادر او زنی ثروتمند بود او در وفای به نذر خود در روزگار کودکی عباس برای کعبه پوششی ابریشمی تهیه کرد، علاوه بر آن عباس پس از شرکت در جنگ‌ها از بیت المال اسلام نیز بهرهٔ زیادی برد؛ در زمان خلافت عمر نیز برای او پنج هزار و به عبارتی دوازده هزار مقرری تعیین شد وی با بخشی از سرمایه خود تجارت و بخشی دیگر را در کاروان‌های تجاری سرمایه‌گذاری می‌کرد.

عباس بن عبدالمطلب، سقایت (آبرسانی به حجاج)، رفادت و عمارت مسجدالحرام را پس از برادرش ابوطالب بدست گرفته و در فتح مکه نیز این مناصب را از طرف محمد مجدداً به عهده گرفت وی در طائف باغ انگوری داشت که کشمش آن را به مکه می‌آورد و از آن شربت می‌ساخت و به حاجیان می‌داد و در ینبع نیز ملکی داشت که چون برای سقایت حاجیان وقفش کرده بود، سقایه نام گرفته بود.

او در اشعار برادرش ابوطالب، حامی و خیرخواه محمد خوانده شد. در سال هفتم پس از هجرت، میمونه، خواهر همسرش (لبابه بنت حارث) را به همسری محمد درآورد. در طول حیاتش پس از فتح مکه مسئولیت اداری‌ای بدو داده نشد. پس از مرگ محمد همراه علی بن ابیطالب (برادرزاده‌اش که امام اول شیعیان است) و فرزندش فضل به کار غسل و کفن محمد پرداخت؛ و در جریان حوادث سیاسی آنروز (شورای سقیفه) جانب برادرزاده‌اش را گرفت و حاضر به بیعت با سه خلیفه بعد از محمد نشد، آمده‌است؛ عباس لباس‌های گران‌بها می‌پوشید و در ظرف سیمین زراندود آب می‌نوشید، ذهبی می‌نویسد: عباس از بلندترین، زیباترین، با ابهت‌ترین، بلند آوازترین، بردبارترین و آقاترین مردان بود.
عباس بن عبدالمطلب در حدود سال ۳۲ هجری قمری در ۸۸ سالگی درگذشت و در بقیع به خاک سپرده شد و بعدها امامان شیعه در کنار او دفن شدند.

مسلمان شدن
----------

جلو فاطمه بنت اسد، چهار قبر پشت آن راست به چپ حسن مجتبی، علی بن حسین، محمد باقر و جعفر صادق و تکی سمت راست عباس عموی محمد
به گفته برخی روایات در فتح مکه اسلام آورد، و بنا بر روایات و اقوال دیگر پیش از جنگ بدر به صورت پنهانی یا بعد از جنگ بدر به صورت آشکار؛ یا بعد از غزوه خیبر اسلام آورد. به گواهی خدمتکارش ابورافع، او و همسرش ام‌الفضل پنهانی به دین اسلام گرویدند. برخی او را از اولین ایمان آورندگان و برخی از آخرین ایمان آورندگان و از طلقاء (کسانی که درفتح مکه بخشیده شدند و آزاد شده‌ها لقب گرفتند) به حساب می‌آورند.

پانویس
------

1. 1 2 3 4  Watt, W. Montgomery (1986). "al-ʿAbbās b. ʿAbd al-Muṭṭalib". *Encyclopaedia of Islam*. Vol. I (2nd ed.). Leiden: E. J. Brill. pp. 8–9. ISBN 90-04-08114-3.

منابع
-----

* Watt, W. Montgomery (1986). "al-ʿAbbās b. ʿAbd al-Muṭṭalib". *Encyclopaedia of Islam*. Vol. I (2nd ed.). Leiden: E. J. Brill. pp. 8–9. ISBN 90-04-08114-3.


| * ن
* ب
* و
خلفای عباسی |
| --- |
| خلفای عراق(۱۲۵۸–۷۴۹) | 

|  |  |
| --- | --- |
| در کوفه | 
* سفاح

 |
| استقرار در بغداد | 
* منصور
* مهدی
* هادی
* هارون الرشید
* امین
* مأمون
* [*ابراهیم بن مهدی*]

 |
| انتقال به سامرا | 
* معتصم
* واثق
* متوکل
* منتصر
* مستعین
* معتز
* مهتدی

 |
| بازگشت به بغداد | 
* معتمد
* معتضد
* مکتفی
* مقتدر
* [*عبدالله بن معتز*]
* مقتدر
* قاهر
* مقتدر
* قاهر
* راضی
* متقی
* مستکفی

 |
| زیر فرمانروایی بوئیان | 
* مطیع
* طائع
* قادر
* قائم

 |
| زیر فرمانروایی سلجوقیان | 
* مقتدی
* مستظهر
* مسترشد
* راشد
* مقتفی
* مستنجد
* مستضی

 |
| سلاطین عباسی عراق | 
* ناصر
* ظاهر
* مستنصر
* مستعصم
* *(حمله مغول)*

 |

 |  |
| خلفای قاهره(۱۵۱۷–۱۲۶۱) | 

|  |  |
| --- | --- |
| دوره بحری | 
* مستنصر
* حاکم اول
* مستکفی
* واثق اول
* حاکم دوم
* معتضد اول
* متوکل اول
* مستعصم
* متوکل اول
* واثق دوم
* مستعصم

 |
| دوره برجی | 
* متوکل اول
* مستعین
* معتضد دوم
* مستکفی دوم
* قائم
* مستنجد
* متوکل دوم
* مستمسک
* متوکل سوم
* مستمسک
* متوکل سوم
* *(حمله عثمانی)*

 |

 |
| نام‌های درون کروشه خلفایی کوتاه‌مدت هستند که تنها در شهر بغداد به‌رسمیت شناخته‌شدند. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت (از طریق ویاف)

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* دانشنامهٔ اسلام

 |