روستای دشه، شهرستان پاوه کرمانشاه
**دشه** روستایی است در شمال غربی استان کرمانشاه ایران.

روستای دشه در شهرستان پاوه قرار دارد و با شهر پاوه ده کیلومتر فاصله دارد.
به زبان «گورانی» تکلم می‌کنند.
دشه در دامان کوه بَرُوژ واقع شده‌است تَپه‌دول پوشیده از درخت در مقابل آن قرار گرفته.

آب آشامیدنی آن از چشمهٔ سَرتاویران تأمین می‌گردد.
تعدادی از اهالی دامدار وعده‌ای باغدار می‌باشندو گروهی نیز در شغل‌های دولتی شاغل وبقیه کارهای مناسب با فصل و زمان خاص را انجام می‌دهند مانند سقزچینی گردو شکنی توت فروشی پرورش مقطعی دام (چوب داری)
جمعیت آن بالغ بر۱۸۰۰ نفر در تابستان ۱۳۸۶ برآورد شده‌است.
روستای دشه تقریباً در شمال غربی شهرستان پاوه قرار گرفته‌است. این روستا از نظرآب وهواهمانند شهرستان‌های اطراف، معتدل کوهستانی است و به همین دلیل دارای چشمه‌های خدادادی متعددی است.
اماعلت نام‌گذاری روستا را می‌توان برگرفته از کلمهٔ دژ به معنی قلعه دانست، چرا که در قسمت شرقی روستا قلعه‌ای به اسم قلعهٔ پاسکَه (همان پاسگاه)وجود دارد که به مرور کلمهٔ دژ به دشه تبدیل شده‌است. لازم است ذکر شود که از این قلعهٔ باستانی حال چیزی جز گودالی حوض مانند در میان تخته سنگی واقع در محدودهٔ قلعه باقی نمانده‌است.
کوه بَرُوژ = به‌روژ قله‌ای است مشرف بر روستا و از مرتفع‌ترین نقاط آن می‌باشد. کوپایهٔ آن به سه قسمت تقسیم می‌شود: که در قسمت شمالی آن روستا و در قسمت جنوبی آن ییلاق کْرِنْ و در قسمت غربی آن نیز مرتع زیبای دَرَتفی قرار دارند؛ و از دیدنی‌های روستا می‌توان به منطقهٔ ییلاقی هیلاوو اشاره کرد که جدیداً به دلیل احداث جاده دسترسی به آن آسان‌تر شده‌است، قبلاً به دلیل وجود چشمهٔ جوشان و هوای مطبوع ییلاقی مناسب برای دامداران روستا بود که در اواخر فصل بهار و فصل تابستان به آنجا کوچ می‌کردند و از مراتع و چراگاه‌های مناسب آنجا برای چرای دامهایشان بهره می‌جستند. از جاهای زیبای روستا می‌توان به تَپه‌دول اشاره کرد که جنگلی انبوه و زیبا آن را پوشانیده است؛ و اما از مکان‌های دیدنی ممتاز روستا می‌توان به چشمهٔ خروشان هانه‌کوان و قهوه خانهٔ سنتی آن اشاره کرد. این چشمه در پایین دست روستا قرار دارد و نیز از بزرگ‌ترین چشمه‌های منطقهٔ اورامان می‌باشد، این مکان هر ساله شاهد گردشگران زیادی از سراسر ایران و حتی خارج از کشور است. در حال حاضر نیز پروژه انتقال آب این چشمه برای تأمین آب شرب ساکنین شهر پاوه در حال اجرا است.
از نظر آموزشی در این روستا یک دبستان و یک مدرسه راهنمایی وجود دارد که در حدود ۶ تا ۷ سال است که مکان آن به جای جدید انتقال یافته‌است، همچنین با پیگیری‌های کارکنان مدرسه راهنمایی توانسته‌اند که سال اول دبیرستان را نیز در این مدرسه تحت پوشش خود قرار دهند.
تا حدود ۱۰ سال پیش اکثر مردم روستا دامدار بوده‌اند ولی هم‌اکنون افراد معدودی در روستا مشغول به این کار هستند، درآمد مردم روستا بیشتر مربوط به شغل‌های آزاد و شغل‌های فصلی مانند خرید و فروش خشکباری همچون گرد و توت و …، سقزچینی و … مشغول هستند، برخی از اهالی زنبوردار و برخی دیگر نیز باغدارند و تعدادی از اهالی هم به شغل‌های دولتی مشغول‌اند.
همان‌طور که گفته شد آب شرب مردم روستا از آب چشمهٔ سَرتاویران تهیه می‌شود که در مرکز روستا واقع شده‌است. از چشمه‌های دیگر روستا می‌توان به چشمه‌های هانه‌کوان، سْیاسه‌ر، هه‌والیس، دَرَتْفی، هیلاوو، هانه‌گل و …" اشاره کرد.
از محصولات روستا می‌توان به گردو، توت، و انار اشاره کرد.[]

این روستا اخیراً پیشرفت‌های زیادی داشته‌است. یکی از پیشرفت‌های این روستا آسفالت معابر اصلی روستا می‌باشد که در مرداد ماه ۱۳۹۶ به پایان رسید.

و از میان شخصیت‌های برجستهٔ روستای دشه می‌توان به؛ ملا محمود دشی، علامه عبدالله دشی، ملا محمود مفتی‌زاده (پدر کاک احمد مفتی‌زاده)، برهان الدین مهری، ماموستا خالد مفتی‌زاده، دکتر محمد صدیق مفتی‌زاده (خانواده مفتی‌های هورامان)، شیخ حبیب‌الله نقشبندی، میرزا عنایت الله دشه‌ای و …

رانش زمین
---------

در بهمن ۱۴۰۱ اعلام شد که روستای دشه با پدیدۀ رانش زمین مواجه شده‌است.

منابع
-----

1. ↑  خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): *پیگیریم ۱۸ روستای دیگر کرمانشاه «هدف گردشگری» شود*، نوشته‌شده در ۱۱ بهمن ۱۴۰۱؛ بازدید در ۱۱ بهمن ۱۴۰۱.

وبگاه پاوه و اورامان


| * ن
* ب
* و
موضوع‌های مرتبط با شهرستان پاوه |
| --- |
| 

|  تقسیمات کشوری شهرستان پاوه |
| --- |
| **مرکز** | 
* پاوه

 | روستای خانقاهروستای خانقاه
غار سنگی حسین کوهکنغار سنگی حسین کوهکن |
| **بخش‌ها** | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* پاوه

 |
| **دهستان‌ها و روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| هولی | 
* بله‌بزان
* خانقاه
* داریان
* درمور
* دریوه
* دشه
* کمادره
* گلال
* مزرعه دوآب
* ملاندره
* نجار
* نوریاب
* هیروی
* ورا

 |
| شمشیر | 
* بندره
* تازه‌آباد مرکزی
* چوریژی
* دره‌بیان
* دوریسان
* سرکران
* شمشیر
* نوسمه

 |

 |

 |
| باینگان | 

|  |  |
| --- | --- |
| **مناطق شهری** | 
* بانه‌وره
* باینگان

 |
| **دهستان‌ها و روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| ماکوان | 
* انجیرک‌باغی
* باورول
* پشت‌نیجه
* تین
* دگاسیاب
* دگاگا
* دودان
* زردویی
* زی
* سفیدآب
* سیمان
* گوریگور
* لشکرگاه
* مره‌ماران
* مزرعه موستان
* هرتا
* ورامچه

 |
| شیوه‌سر | 
* آریت
* بله‌ای
* ساتیاری
* سریاس
* لاران سفلی
* لاران علیا
* مزیدی
* میرعبدلی‌زرین‌چیا
* میوان

 |

 |

 |
| نوسود | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* نودشه
* نوسود

 |
| **دهستان‌ها و روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| سیروان | 
* بنرو
* بیرواس
* تشار
* حجیج بزرگ
* حجیج کوچک
* دزآور
* زبار
* زلته
* شرکان
* شیخان
* کیمنه
* گیلدان
* مزرعه‌بنرو
* نروی
* نیسانه
* هانی‌گرمله
* هانی‌وز
* وزلی

 |

 |

 |

 |

 |
| 

| جاذبه‌ها، آثار تاریخی، اماکن مذهبی |
| --- |
| جاذبه‌های گردشگریطبیعی و مصنوعی | 
* بیدمیری
* پناهگاه سنگی لشگرگاه
* چشمه بل
* سراب هولی
* رودخانه زمکان
* رودخانه سیروان
* رودخانه لیله
* غار سنگی حسین کوهکن
* کوه آتشگاه
* کوه شاهو
* کوه ماکوان
* محوطه چشمه گرماب هیروی
* منطقه توریستی میگوره

 | مراسم پیر شالیارمراسم پیر شالیار |
| آثار تاریخی | 
* تپه تله دشه
* تپه چشمه گرماب هیروی۲
* تپه زرین گری نوریاب
* تپه زرین گری نوریاب۲
* تپه قلعه نوسمه (چورژی)
* تپه گورستان باغ رحمان درمور
* چله‌خانه هجیج
* حوض‌خانه هجیج
* قبرستان گور خمره‌ای شمشیر
* گوردخمه شمشیر
* نقش‌برجسته و کتیبه اورامانات

 |
| آرامگاه‌هاو اماکن مذهبی | 
* زیارتگاه سلطان سهاک
* آرامگاه سید محمد اصفهانی
* آرامگاه سید عبیدالله (برادر امام رضا)
* مراسم پیر شالیار
* مسجد جامع پاوه

 |

 |
| 

| افراد مشهور و سرشناس |
| --- |
| احمد بهرامی  • مادح ظهرابی •  بشیر ناصری  •  پیر شالیار  •  حاتم حسینی  •  جهان‌آرا خانم پاوه‌ای  •  حسین کوهکن  •  خانواده مفتی‌ها  •  زکریا یوسفی  •  شیخ طه خالصی  •  شیخ نصرالدین خالصی  •  صانع ژاله  •  عثمان هورامی  •  محمد زاهد ضیایی پاوه‌ای  •  محمدباقر ضیایی  •  محمدناصر ضیائی  •  ملا صلاح‌الدین پاوه‌ای  •  ملا محمدرشید محمودی  •  میرزا عبدالقادر پاوه‌ای  •  ناصر سبحانی  •  یوسف بیگ امامی  •   احمد مفتی‌زاده |

 |

کتاب مشاهیر کورد بابا مردوخ روحانی

| * ن
* ب
* و
 شهرستان پاوه |
| --- |
| **مرکز شهرستان** | 
* پاوه

 |
| **بخش‌ها** | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| **مناطق شهری** | 
* پاوه

 |
| **دهستان‌ها و روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| هولی | 
* بله‌بزان
* خانقاه
* داریان
* درمور
* دریوه
* دشه
* کمادره
* گلال
* مزرعه دوآب
* ملاندره
* نجار
* نوریاب
* هیروی
* ورا

 |
| شمشیر | 
* بندره
* تازه‌آباد مرکزی
* چوریژی
* دره‌بیان
* دوریسان
* سرکران
* شمشیر
* نسمه

 |

 |

 |
| باینگان | 

|  |  |
| --- | --- |
| **مناطق شهری** | 
* بانه‌وره
* باینگان

 |
| **دهستان‌ها و روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| ماکوان | 
* انجیرک‌باغی
* باورول
* پشت‌نیجه
* تین
* دگاسیاب
* دگاگا
* دودان
* زردویی
* زی
* سفیدآب
* سیمان
* گوریگور
* لشکرگاه
* مره‌ماران
* مزرعه موستان
* هرتا
* ورامچه

 |
| شیوه‌سر | 
* آریت
* بله‌ای
* ساتیاری
* سریاس
* لاران سفلی
* لاران علیا
* مزیدی
* میرعبدلی‌زرین‌چیا
* میوان

 |

 |

 |
| نوسود | 

|  |  |
| --- | --- |
| **مناطق شهری** | 
* نودشه
* نوسود

 |
| **دهستان‌ها و روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| سیروان | 
* بنرو
* بیدرواز
* تشار
* حجیج بزرگ
* حجیج کوچک
* دزآور
* زبار
* زلته
* شرکان
* شیخان
* کیمنه
* گیلدان
* مزرعه‌بنرو
* نروی
* نیسانه
* هانی‌گرمله
* هانی‌وز
* وزلی

 |

 |

 |

 |