recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**تری دورز داون** (به انگلیسی: 3 Doors Down) نام گروه آمریکایی راک است که در اسکاتاوپا، می سی سی پی در سال ۱۹۹۴ بدست برد آرنولد (خواننده و نوازنده درام)، مت رابرتز ( گیتار نواز) و تود هرل (بیس) شکل گرفت.

گروه پس از موفقیت‌شان در آهنگ کریپتونایت قراردادی با شرکت یونیورسال رکودرز بست و تاکنون بیشتر از ۱۵ میلیون آلبوم در سرتاسر جهان فروخته‌است.

آلبومی به نام خود گروه تری دورز داون در ۲۰ ماه مه ۲۰۰۸ منتشر شد، با فروش ۱۵۴۰۰۰ نسخه در هفته اول انتشار، صدرنشین جدول بیلبرد بود.

این دومین آلبوم متوالی آن‌هاست که پس از آلبوم Seventeen Days (هفده روز) شماره یک جدول را به خود اختصاص داده است. همچنین چهارمین آلبوم‌شان که جزو ۱۰ آلبوم برتر قرار گرفته‌است. این آلبوم شامل ترانهٔ برجستهٔ it's not my time (زمان من فرا نرسیده‌است) و تک ترانهٔ پیشین‌شان به نام Citizen/Soldier (شهروند/سرباز) که برای ستایش گارد ملی سروده شده‌است، می‌شود.

اعضای گروه
----------

* اعضای فعلی گروه:

برد آرنولد،
کریس هندرسون،
گرگ آپچرچ،
چت روبرتز،
جاستین بیلتونن.

* اعضای قبلی:

تاد هرل،
مت رابرتز،
ریچارد لیلز،
دانیل آدر.

دوره‌های فعالیت
---------------

* سال‌های اولیه ۱۹۹۶-۱۹۹۸
* سال‌های درخشش و اوج‌گیری ۱۹۹۹-۲۰۰۴
* سال‌های ادامه موفقیت ۲۰۰۵-۲۰۱۰
* سال‌های تغییر در ترکیب گروه ۲۰۱۱-۲۰۱۳
* سال‌های پر حاشیه ۲۰۱۴-حال حاضر

آلبوم‌شناسی
-----------

* The Better Life - 2000
* Away from the Sun - 2002
* Seventeen Days - 2005
* 3Doors Down - 2008
* 2011 - Time Of My Life
* 2016 - Us And The Night

پانویس
------

پیوندها
-------

سایت رسمی

1. ↑  «3 Doors Down Cruises To No.1 On Album Chart». بایگانی‌شده از اصلی در 19 اكتبر 2012. دریافت‌شده در ۲۸ مه ۲۰۰۸. تاریخ وارد شده در `|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تری دورز داون موجود است. |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک

 |
| سایر | 
* هنرمند موزیک‌برینز
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**تامارا دانز** (به آلمانی: Tamara Danz) خواننده و ترانه‌سرای مشهور آلمان شرقی بود. او فعالیت هنری خود را از دهه ۷۰ میلادی آغاز کرد و خواننده گروه راک سیلی بود.

تامارا در سن ۴۳ سالگی جان خود را به دلیل سرطان سینه از دست داد.

زندگی
-----

دانز در **برایتونگن** واقع در آلمان شرقی متولد شد. دوران کودکی وی در رومانی و بلغارستان سپری شد.

او اولین خوانندگی خود را در سال ۱۹۷۱ در برلین شرقی با گروه Die Cropies انجام داد.

پس از دو سال تحصیل در دانشگاه، او از ادامه تحصیلات زبانشناسی سر باز زد و با این حال نتوانست در مدرسه عالی موسیقی هانز آیسلر پذیرفته شود.

او به فعالیت‌های هنری خود همچون آواز خواندن با گروه‌های مختلف ادامه داد.

یکی از این همکاری‌ها، کار با یک گروه آوازی با گرایش سیاسی به نام اکتبرکلوب بود. سرانجام در سال ۱۹۷۷، پس از سه سال تحصیل، دیپلم خود را از مدرسه موسیقی فریدریشس هاین دریافت کرد. این دیپلم در آن زمان از ضرورت‌های کار حرفه‌ای در عرصه موسیقی آلمان شرقی برای به حساب می‌آمد.

او در ۱۹۷۸ به گروه موسیقی خانوادگی سیلی پیوست. او در سال ۱۹۸۱ به عنوان بهترین خواننده زن راک آلمان شرقی انتخاب شد و بعد از آن هم توانست سه بار این عنوان را در سال‌های ۱۹۸۳، ۱۹۸۵ و ۱۹۸۶ از آن خود کند.

سال‌های پایانی و مرگ
--------------------

تامارا دانز در سال ۱۹۹۵ در حالی که مشغول ضبط آخرین آلبوم گروه سیلی به نام پاداردایس بود، با علائم سرطان سینه روبرو شد. پیش از مرگش با اووه هاسبکر ازدواج کرد و مدت کوتاهی پس از آن در ۲۲ ژوئیه ۱۹۹۶ جان خود را از دست داد.

منابع
-----

1. 1 2  ز در سال ۱۹۹۵ در حالی که مشغول ضبط آخرین آلبوم گر
**جرج بالدوین** (به انگلیسی: George B. Baldwin) (۲۳ اوت ۱۹۲۰–۳ دسامبر ۲۰۱۴ هانوفر) از اساتید اقتصاد و در مقطعی مشاور اقتصادی دولت ایران در قالب گروه مشاوران اقتصادی هاروارد بود.

زندگی
-----

جرج بی. بالدوین در ۲۳ اوت ۱۹۲۰ به دنیا آمد و در مدرسه بلمونت هیل تحصیل کرد. سپس به دانشگاه پرینستون رفت و و توانست در رشتهٔ روابط عمومی و بین‌الملل فارغ‌التحصیل شود. در هنگامهٔ جنگ جهانی دوم به دلیل مشکلی که در ناحیهٔ پا داشت، معاف از رزم شد. پس از جنگ به دانشگاه ام.آی. تی رفت و در رشتهٔ اقتصاد دکتری گرفت. بالدوین پس از فارغ‌التحصیلی دو سال برای تدریس به دانشگاه وندربیلت در شهر نشویل ایالت تنسی رفت.
بالدوین در ۱۹۵۸ به همراه هیئتی برای مشاوره به سازمان برنامه ایران به این کشور رفت و «عاشق این کشور شد» و در نهایت در ۱۹۶۱ ایران را ترک کرد. وی نظرات خود در خصوص وضعیت برنامه‌ریزی در ایران را در کتابی با همین عنوان در نوامبر ۱۹۶۷ منتشر کرد. برخی از تحلیلگران بر این باورند که ایده‌های او در خصوص دلایل شکست برنامه‌ریزی در ایران هنوز هم در مورد این کشور صادق است. کتاب او با عنوان «برنامه‌ریزی در ایران» توسط علی اعظم محمدبیگی ترجمه شده‌است. جرج بعد از پایان مأموریتش در ایران به ایالات متحده بازگشت و در آنجا به مؤسسهٔ توسعهٔ اقتصادی بانک جهانی رفت و تا بازنشستگی در آنجا خدمت کرد. وی به دلیل مطالعاتی که دربارهٔ خاورمیانه و به‌ویژه ایران داشت، به یکی از کارشناسان این حوزه تبدیل شده و مورد رجوع پژوهشگران قرار می‌گرفت. جرج بالدوین در ۳ دسامبر ۲۰۱۴ در هانوفر آلمان درگذشت.

آثار
----

* Planning and Development in Iran
* Beyond Nationalization: The Labor Problems of British Coal
* Industrial Growth in South India: Case studies in Economic Development

منابع
-----

* وبسایت دانشگاه پرینستون

1. ↑  میدری، احمد. «مسئله سیاستگذاری در اقتصاد ایران از نظر گروه مشاورین هاروارد». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۶ اوت ۲۰۲۰.
تک‌شاخ سیبری
**تک‌شاخ سیبری** (نام علمی: *Elasmotherium*) سرده‌ای منقرض‌شده از خانوادهٔ کرگدن است که از اواخر دورهٔ میوسن تا دورهٔ پلیستوسن در اوراسیا می‌زیست و دست‌کم تا ۳۹ هزار سال پیش یعنی تا دورهٔ پلیستوسن پسین روی زمین وجود داشت. تک‌شاخ سیبری آخرین عضو بازماندهٔ *الاسموترینا* (Elasmotheriinae) بود که گروهی متمایز از کرگدن است و با گروهی که شامل کرگدن‌های موجود امروزی (*Rhinocerotinae*) است تفاوت دارد. بر اساس فسیل‌ها و شواهد مولکولی تخمین زده می‌شود که این دو گروه از کرگدن، حداقل ۳۵ میلیون سال پیش از یکدیگر جدا شده‌اند.

تاکنون پنج گونه از این سرده شناسایی شده‌اند. این سرده اولین بار در دورهٔ میوسن پسین در چین ظاهر شده که احتمالاً از چینی‌دد تکامل پیدا کرده بوده و پس از آن به استپ پونتیک-کاسپین، قفقاز و آسیای مرکزی رسیده است. گونه‌ای از این سرده که بیشتر برای ما شناخته‌شده است، گونه‌ای به نام *E. sibiricum* است که به آن تک‌شاخ سیبری هم گفته می‌شود که هم‌اندازهٔ ماموت بوده و باور بر این است که یک شاخ بزرگ و کلفت روی پیشانی‌اش داشته است. *الاستومرس* مانند تمام کرگدن‌ها گیاهخوار بوده اما برخلاف سایر کرگدن‌ها و سم‌داران (به جز برخی جنوب‌سمان) دندان‌های آسیای بزرگ این گونه همواره رشد می‌کرده که احتمالاً برای سازگاری با چریدن بوده است. پاهای *الاستومرس* از پاهای دیگر کرگدن‌ها درازتر بوده و برای تاخت‌رفتن سازگاری یافته بوده و باعث می‌شده که *الاستومرس* در گام برداشتن شبیه به اسب باشد. 

تک‌شاخ سیبری چهار تن وزن داشت و از نوعی علف خشک و سفت تغذیه می‌کرد.

انقراض
------

با پایان آخرین عصر یخبندان و گرم‌شدن زمین در حدود ۴۰ هزار سال پیش، تک‌شاخ سیبری منقرض شد. این انقراض به معنی پایان حیات کل جمعیت این گونه از کرگدن بود.

پانویس
------

1. ↑  Kosintsev, P.; Mitchell, K.; Devièse, T.; Van Der Plicht, J.; Kuitems, M.; Petrova, E.; Tikhonov, A.; Higham, T.; Comeskey, D. (2018). "Evolution and extinction of the giant rhinoceros Elasmotherium sibiricum sheds light on late Quaternary megafaunal extinctions". *Nature Ecology and Evolution* (به انگلیسی). **3**.
2. ↑  Kosintsev, Pavel; Mitchell, Kieren J.; Devièse, Thibaut; van der Plicht, Johannes; Kuitems, Margot; Petrova, Ekaterina; Tikhonov, Alexei; Higham, Thomas; Comeskey, Daniel (2019-01). "Evolution and extinction of the giant rhinoceros Elasmotherium sibiricum sheds light on late Quaternary megafaunal extinctions". *Nature Ecology & Evolution* (به انگلیسی). **3** (1): 31–38. doi:10.1038/s41559-018-0722-0. ISSN 2397-334X. `{{cite journal}}`: Check date values in: `|date=` (help)
3. 1 2  بریگز، هلن (۲۰۱۸-۱۱-۲۸). «انسان مدرن اولیه 'تک‌شاخ سیبری' را دیده بود». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۲۸.
**جان نیوبری** (انگلیسی: John Newbery) که به نام *پدر ادبیات کودکان* شناخته می‌شود، یک بنگاه انتشارات کتاب برای کودکان و نوجوانان است که برای اولین بار دست به چاپ و انتشار این نوع آثار زد و به یک بخش پایدار و سودآور تبدیل گردید. این بنگاه در ادامهٔ راه خودش اقدام به چاپ آثار نویسندگانی چون کریستوفر اسمارت، الیور گولد اسمیت و ساموئل جانسون نمود، به افتخار دستاوردهای این مؤسسه در زمینهٔ انتخاب و چاپ آثار برای کودکان، نشان نیوبری ساخته و هر سال توسط انجمن خدمات کتابخانه برای کودکان به آثار برجسته و برگزیده در این زمینه اهدا می‌گردد

زندگی
-----

نیوبری در سال ۱۷۱۳ در والتام سن لارنس متولد گردید، پدر او یک کشاورز در همان ناحیهٔ برکشایر انگلستان بود، هنگامی که جوان بود خودش به تنهایی به کسب علم و دانش پرداخت، در همان زمان و در سن ۱۶ سالگی به عنوان شاگرد در یک چاپخانهٔ محلی متعلق به *ویلیام آیرز* مشغول گردید، کسب و کار چاپخانه مدتی بعد به شخصی به نام *ویلیام کارنان* فروخته شد و به ناچار *جان نیوبری* هم کارمند کارفرمای جدید گردید، در سال ۱۷۳۷ *کارنان* درگذشت و کسب و کار چاپخانه برای برادر او به نام *چارلز کارنان* و *نیوبری* باقی ماند، دو سال بعد، نیوبری با بیوهٔ ویلیام کارنان به نام *جوردان ماری* ازدواج می‌کند، حاصل این ازدواج برای او و همسرش سه فرزند به نام‌های جان، توماس و آنا ماریا بود، در سال ۱۷۴۰ دومین دختر آنها به نام ماری نیز متولد گردید.

حرفهٔ انتشاراتی
---------------

از سال ۱۷۴۰، نیوبری کسب و کار انتشاراتی خود را به شکل حرفه‌ای آغاز کرد و شروع به مطالعه در این زمینه کرد، اولین کار او چاپ دو نشریه ویرایشی از ریچارد آلیستریس در شعر و نثر بود، در سال ۱۷۴۳ خواندن و مطالعهٔ بیشتر را رها کرد و یک فروشگاه در لندن افتتاح کرد و همان زمان پسر خوانده اش به نام *جان کارنان* را مسئول کسب و کار خودش نمود، چندین کتاب برای بزرگسالان در همین زمان به چاپ رساند ولی علاقهٔ عجیبی به چاپ آثار کودکان پیدا نمود و به این رشته علاقه‌مند گردید، اولین کتابی که برای کودکان در این زمینه به چاپ رساند. کتاب جیبی *زیبای کوچولو* بود که در سال ۱۸ ژوئیه ۱۷۴۴ منتشر شد، کتاب *زیبای کوچولو* اولین کتاب چاپ شدهٔ نیوبری در زمینهٔ ادبیات کودکان بود که به موفقیت بسیار خوبی دست یافت، قیمت این کتاب ۶ پنس بود اما اگر کسی دو نسخه از آن را می‌خرید نیوبری یک توپ قرمز و سیاه و سفید یا بالشتک به انتخاب خریدار هدیه می‌داد.

یادداشت‌ها
----------

واژگان
------

1. ↑  The Father of Children's Literature
2. ↑  Christopher Smart
3. ↑  Oliver Goldsmith
4. ↑  Samuel Johnson
5. ↑  Association for Library Service to Children
6. ↑  Waltham St Lawrence
7. ↑  Berkshire
8. ↑  William Ayers
9. ↑  William Carnan
10. ↑  Jordan Mary
11. ↑  Richard Allestree's
12. ↑  A Little Pretty Pocket-Book

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «John Newbery». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۶.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جان نیوبری موجود است. |
**ترانسکریپتوم یا رونوِشتام** (به انگلیسی: Transcriptome) مجموعه‌ای از مولکول‌های آران‌ای پیام‌رسان (mRNA) یا رونوشت‌هایی است که در یک سلول یا در جمعیتی از سلول‌ها بیان می‌شود. بر خلاف ژنوم که در تمامی سلول‌های یک موجود زنده ثابت است (به استثنای جهش یافته ها)، در شرایط گوناگون الگوی بیان ژن‌ها و در نتیجه رونوشت‌های درون سلول‌ها تغییر خواهند کرد. به بیان دیگر، ترانسکریپتوم یا رونوِشتام هر سلول تحت تأثیر ژن‌هایی است که به‌طور فعال در زمانی خاص ابراز می‌شوند؛ البته تخریب mRNA نیز آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای نمونه، تنها ۳ درصد توالی‌های ژنومی انسان قابل رونویسی هستند. در مغز حدود ۱۵۰۰۰ ژن بیان می‌شوند در حالی که در سلول پوششی روده کمتر از ۲۰۰۰ ژن رونویسی می‌شود. از ۸۰۰۰ ژنی که در ریشه گیاه مدل آرابیداپسیس بیان می‌شوند، ۹۰ درصد آن‌ها در ساقه نیز قابل بیان هستند.

به‌طور خلاصه، ترانسکریپتومیکس استفاده از منابع ژنومی به منظور مطالعات عملکردی برای شناسایی و مقایسه ژن‌های بیان شونده یک ژنوم تحت شرایط مختلف محیطی، رشدی، بافتی و تکوینی می‌باشد.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Transcriptome». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ فوریه ۲۰۱۴.

| * ن
* ب
* و
Omics |
| --- |
| 
* بیوانفورماتیک
* شیمی‌انفورماتیک
* Chemogenomics
* Cognitive genomics
* ژنومیک محاسباتی
* Genome project
* ژنومیک
* Glycomics
* پروژه ژنوم انسان
* Immunomics
* Lipidomics
* متابونومیکس
* متاژنومیکس
* Nutrigenomics
* دیرین‌پلی‌پلوئیدی
* Personal genomics
* فارماکوژنومیک
* فارماکوژنومیک
* پروتئومیک
* Social genomics
* ژنومیک ساختاری
* زیست‌شناسی دستگاه‌ها
* سم‌ژنگان‌شناسی
* ترنسکریپتومیکس

 |
**جان پلی‌فیر** (به انگلیسی: John Playfair) (زادهٔ ۱۰ مارس ۱۷۴۸ م. / ۱۹ اسفند ۱۱۲۶، بنوی، نزدیک داندی، اسکاتلند؛ درگذشت ۲۰ ژوئیه ۱۸۱۹ م. / ۲۹ تیر ۱۱۹۸، ادینبرو، اسکاتلند) زمین‌شناس، فیزیکدان و ریاضیدان اسکاتلندی بود. نام جان پلی‌فیر در دورهٔ روشنگری اسکاتلند در ردیف کسانی که آغازگر آن جنبش بوده‌اند قرار دارد.

زندگی
-----

جان پلی‌فیر در سنت اندروز وادینبرا درس خواند و از ۱۸۰۰ استاد دانشگاه ادینبرا بود. او در فیزیک و ریاضی و زمین‌شناسی مطالعه و تحقیق کرد هر چند در هندسه، اصل پلی‌فیر به نام او ثبت شده‌است اما شهرت او بیشتر به دلیل فعالیت‌های زمین‌شناسی‌اش است.

او در ۱۸۱۹ در ادینبرای اسکاتلند درگذشت.

مطالعات
-------

انتشار کتاب اصول هندسه که در بارهٔ هندسه اقلیدسی است نام پلی‌فیر را به خاطر ارائه صورتی از اصل پنجم اقلیدس که امروز کم‌وبیش به همان شکلی که فلی‌فیر طرح کرد و به نام اصل پلی‌فیر شناخته می‌شود در تاریخ تحولات هندسه که در نهایت به ابداع هندسه‌های نااقلیدسی انجامید ماندگار کرد.

جان پلی‌فیر پنج سال بعد از درگذشت دوستش جیمز هاتن درک انقلابی هاتن از چرخهٔ زمین شناختی را در کتابی به نام «تصاویر نظریهٔ هاتنی زمین» ارائه کرد.

آثار
----

* اصول هندسه، ۱۷۹۵، Elements of Geometry
* تصاویر نظریهٔ هاتنی زمین، ۱۸۰۲، Illustrations of the Huttonion Theory of the Earth

منابع
-----

* بیرشک، احمد و دیگران، *خلاصهٔ زندگینامهٔ علمی دانشمندان*، بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* استرالیا
* یونان
* کره
* هلند
* لهستان
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)
* مث‌سای‌نوت
* پروژهٔ تبارشناسی ریاضیات
* zbMATH

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |
جان پمبرتون.
**جان استیت پمبرتون** (به انگلیسی: John Stith Pemberton) (میلادی ۱۸۳۱–۱۸۸۸) داروساز آمریکایی و مبدع نوشابه کولا است. او به علت اعتیاد دارویی درست کرد که حاوی آب گازدار و مورفین بود این محلول در داروخانه ها فروخته شد.اما بعد ها این محلول را به قیمت ۲۰۰۰ دلار به آسا جریج کندلر فروخت. سالها بعد کندلر این محلول را به عنوان نوشیدنی فروخت.
جالب است بدانید معنی کوکاکولا یعنی کوکائین و کولا(نوشابه)

درگذشت
------

 آرامگاه جان پمبرتون
جان پمبرتون در اوت سال ۱۸۸۸ در اثر بیماری سرطان معده در سن ۵۷ سالگی درگذشت. در زمان فوت وی، از فقر و اعتیاد به مورفین نیز رنج می‌برد. پیکر وی به کلمبوس، جورجیا بازگردانده شد، جایی که در گورستان لینوود دفن شد. نشانگر علامت قبر او با نمادهایی نشان داده شده‌است که نشان دهنده خدمات وی در ارتش کنفدراسیون و عضویت وی در قالب یک فراماسون است.

پسرش چارلی پمبرتون بعد از آن به فروش فرمول پدرش ادامه داد، اما شش سال بعد پس از اعتیاد به تریاک درگذشت.

منابع
-----



|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جان پمبرتون موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**تام وسلمن** (انگلیسی: Tom Wesselmann؛ ۲۳ فوریهٔ ۱۹۳۱ – ۱۷ دسامبر ۲۰۰۴) یک نقاش اهل ایالات متحده آمریکا بود که به همراه روی لیختنشتاین و اندی وارهول از جمله نامدارترین هنرمندان جنبش هنر مردمی در سده بیست میلادی به شمار می‌آمد.

زندگی‌نامه
----------

تام وسلمن در ۲۳ فوریه ۱۹۳۱ در سینسیناتی به دنیا آمد. وی تحصیلات کالج خود را در ۱۹۵۱ به پایان رساند و به رشته روان‌شناسی در دانشگاه سینسیناتی وارد شد. در سال ۱۹۵۲ در ارتش آمریکا نام‌نویسی کرد و در همان هنگام آغاز به طراحی کرد. در ۱۹۵۴ دوباره تحصیلات خود را ادامه داد و به آکادمی هنرهای زیبای سینسیناتی پیوست. وسلمان پس از بازدید از موزه هنر مدرن در نیویورک تاثیر زیادی از کارهای رابرت مادرول و ویلم دکونینگ گرفت. در ۱۹۵۷، وی با کلر سلی – که خود نیز دانشجویی در دانشکدهٔ کوپر یونیون نیویورک بود – دوست شد و بعدها در ۱۹۶۳ با هم ازدواج کردند. آن دو از هم ۳ فرزند به دست آوردند.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tom Wesselmann». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۵.
* «Tom\_Wesselmann». Free Base. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۵.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد یک نقاش است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
جاده الواری (به انگلیسی corduroy road)
سربازان آلمانی در کنار جاده‌های الواری در روستای پولسیا (اوکراین، ۱۹۱۸)
در جنگ، اغلب از جاده‌های الواری به عنوان اقدامی اضطراری استفاده می‌شود که در آن جاده‌های بی کیفیت به واسطه عبور تعداد زیادی از خودروها یا نیروهای نظامی به شدت آسیب دیده‌اند. در این تصویر نیروهایآلمانی در یوگسلاوی در سال ۱۹۴۴ دیده می‌شوند.
**جاده الواری** یا **جاده چوبی** نوعی جاده یا مسیر چوبی است که با قرار دادن کنده‌های چوبی به موازات هم و عمود بر جهت جاده بر روی منطقه‌ای کم ارتفاع یا باتلاقی ساخته می‌شود. نتیجه این کار بهبود جاده‌های گِلی یا خاکی صعب العبور، و با این حال حتی در بهترین شرایط ناهموار و خطری برای عبور اسب‌ها به دلیل جابجایی الوار لَق و شل است.

جاده‌های الواری را می‌توان به عنوان زیرسازی سایر روکش‌ها نیز استفاده کرد. اگر کنده‌ها در خاک‌های مرطوب، اسیدی و بی‌هوازی مانند ذغال سنگ نارس یا مرداب دفن شوند، بسیار آهسته پوسیده می‌شوند. چندین زیرسازی جاده الواری که به اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد هنوز در آمریکای شمالی وجود دارد. نمونه‌ای از این نوع جاده، بزرگراه آلاسکا بین بورواش لندینگ و کویدرن، یوکان، کانادا است که در سال ۱۹۴۳، کمتر از یک سال پس از طبقه‌بندی مسیر اصلی بر روی خاک نازک و پوشش گیاهی روی زمین همیشه منجمد، با استفاده از الوار و سپس ساخت جاده شنی بر روی آن بازسازی شد. در طول دهه ۱۹۸۰، زمین شنی با یک آببند تراشه پوشانده شد. اواخر دهه ۱۹۹۰ شاهد جایگزینی این جاده با ساخت جاده‌ای مدرن، از جمله تغییر مسیر کل بزرگراه بود.

از این جاده‌ها در جنگ جهانی دوم توسط نیروهای آلمانی و شوروی در جبهه شرقی استفاده شد.

در کاربرد عامیانه، جاده کرفس می‌تواند به جاده‌ای در حال تعمیر، دارای چاله‌هایبسیار، شیارها یا تورم‌های سطحی زیاد اشاره داشته باشد. این نوع جاده را نباید با جاده تخته‌های پَهن اشتباه گرفت.

منابع
-----

1. ↑  Military Improvisations During the Russian Campaign بایگانی‌شده در ۳ مارس ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine, Chap 5, Center of Military History, US Army
**تعیین جنسیت** (به انگلیسی: Sexing) فرایند تعیین جنسیت یک جانور است. از طریق تعیین جنسیت، زیست‌شناسان و کارگران کشاورزی جنسیت دام و دیگر جانورانی را که با آنها کار می‌کنند تعیین می‌کنند. تجارت تخصصی جنسیت جوجه از اهمیت ویژه‌ای در صنعت ماکیان برخوردار است.

تعیین جنسیت پستانداران را اغلب می‌توان با استفاده از ویژگی‌های دوریختی جنسی تعیین کرد. تعیین جنسیت فیزیکی کمکی در مهره‌داران دارای پارگین (مانند پرندگان، خزندگان یا دوزیستان) زمانی که هیچ دودیسی جنسی خارجی وجود ندارد، مرتبط است. در دام‌پزشکی از فیبروسکوپی با بیهوشی عمومی در پرندگانی مانند طوطی استفاده می‌شود.

**تعیین جنسیت مولکولی** مجموعه‌ای از تکنیک‌هایی است که از دی‌ان‌ای برای تعیین جنسیت در گونه‌های وحشی یا اهلی (مطالعات جمعیت، کشاورزی، ژنتیک) یا انسان (باستان‌شناسی، پزشکی قانونی) استفاده می‌کند. نشانگرهایی که معمولاً مورد استفاده قرار می‌گیرند، عبارتند از: amelogenin, SRY و ZFX / ZFY. تکنیک‌های مختلفی با استفاده از دودیسی اندازه محصول واکنش زنجیره‌ای پلیمراز ساده، حضور/غیاب، دوشکلی محدود یا حتی توالی‌یابی توسعه داده شده‌اند.

جستارهای وابسته
---------------

تعیین جنسیت جوجه

منابع
-----

1. ↑  Kunz, Thomas H. , Chris Wemmer, and Virginia Hayssen. "Sex, age, and reproductive condition of mammals." Measuring and monitoring biological diversity: standard methods for mammals (DE Wilson, FR Cole, JD Nichols, R. Rudran, and MS Foster, eds.). Smithsonian Institution Press, Washington, DC (1996): 279-290.
2. ↑  "forensic medicine | Definition & Facts | Britannica". *www.britannica.com* (به انگلیسی). Retrieved 2022-10-20.
**تسیتسی دانگارمبگا** (انگلیسی: Tsitsi Dangarembga؛ زادهٔ ۴ فوریهٔ ۱۹۵۹) نویسنده، کارگردان فیلم و فعال فرهنگی اهل زیمبابوه است. از فیلم‌هایی که او کارگردانی کرده، می‌توان به *مجوز قتل* (۱۹۹۴) اشاره کرد.

آثار تسیتسی تحسین منتقدین را برانگیخته است. کتاب‌های او جوایز زیادی برده‌اند و به عنوان ادبیات کلاسیک زیمبابوه در نظر گرفته می‌شوند. فیلم‌هایش نیز در جشنواره‌های مختلف جهان از جمله جشنواره فیلم ساندنس آمریکا نمایش داده شده‌اند. او ساکن هراره است و در آنجا با کارگردانان زن آفریقایی همکاری می‌کند.

کنشگری
------

تسیتسی از جمله معترضانی بود که در سال ۲۰۲۰ در جریان اعتراضات مردمی زیمبابوه علیه فساد و سوء‌مدیریت دولت بازداشت شد. او به جرم تحریک به ارتکاب خشنونت و سرپیچی از مقررات بهداشتی وضع شده برای مهار ویروس کرونا محکوم و پس از آن با وثیقه آزاد شد. همکاران نویسنده او خواستار لغو این اتهامات شده‌اند، اتهاماتی که خود تسیتسی آن‌ها را رد می‌کند.

منابع
-----

1. 1 2  «۱۰۰ زن بی‌بی‌سی در سال ۲۰۲۰». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۵ مه ۲۰۲۳.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tsitsi Dangarembga». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ مه ۲۰۱۹.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* هلند

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

پیوند به بیرون
--------------

* پتری لیوکونن: "تسیتسی دانگارمبگا" در *کتب و نویسندگان*.
* تسیتسی دانگارمبگا در IMDb
تصویر فلورسانس چند رنگی از سلولهای زنده HeLa
**تصویربرداری فلورسانس** نوعی تکنیک تصویربرداری غیر تهاجمی است که می‌تواند به تجسم فرایندهای بیولوژیکی در یک ارگانیسم زنده کمک کند. تصاویر را می‌توان از انواع مختلفی از جمله: میکروسکوپ، پروب‌های تصویربرداری و طیف‌بینی تهیه کرد.

خود فلورسانس نوعی لومینسانس است که ناشی از تابش ماده از طول موج معین پس از جذبتابش الکترومغناطیسی است. مولکول‌هایی که هنگام جذب نور مجدداً از خود ساطع می‌کنند، فلوئورسازه نامیده می‌شوند.

تصویربرداری فلورسانس از رنگهای فلورسنت و پروتئینهای فلورسنت برای علامت گذاری مکانیسم‌ها و ساختارهای مولکولی استفاده می‌کند. این اجازه می‌دهد تا یک فرد به صورت تجربی پویایی بیان ژن، بیان پروتئین و فعل و انفعالات مولکولی در یک سلول زنده را مشاهده کند. در اصل به عنوان ابزاری دقیق و کمی در رابطه با کاربردهای بیوشیمیایی عمل می‌کند.

یکی از اشتباهات رایج، تفاوت فلورسانس از زیست‌تابی چگونگی تولید نور توسط پروتئین‌های موجود در هر فرایند است. زیست‌تابی یک فرایند شیمیایی است که شامل آنزیم‌ها برای شکستن یک بستر برای تولید نور است. فلورسانس تحریک بدنی یک الکترون و بازگشت بعدی به ساطع نور است.

جستارهای وابسته
---------------

* میکروسکوپ فلورسانس
* فلورسانس در علوم زندگی

منابع
-----

1. ↑  "Fluorescence Imaging Principles and Methods" (PDF). *Boston University*. December 2012.
2. ↑  "Fluorescence imaging - Latest research and news | Nature". *www.nature.com*. Retrieved 2019-04-18.
**تکیه** در آواشناسی، تأکیدِ داده‌شده به یک هجا از سخن که به‌وسیلهٔ تلفظِ شدیدترِ آن هجا صورت می‌گیرد «تکیه» نام دارد. در بسیاری از زبان‌ها، گاهی تفاوت محل تکیه در کلام منجر به تفاوت معنا می‌شود.

تکیه در زبان فارسی
------------------

در فارسی معیار و در حالت بی‌نشان، در واژه‌های قاموسی مثل فعل، اسم، صفت، قید تکیه روی هجای پایانی قرار می‌گیرد، مگر آنکه کلمه دارای وندِ تصریفی (مانند «-ها» در اسم‌ها یا «-تر» در صفت‌ها و قیدها) یا وندِ اشتقاقی باشد. دراین‌صورت، تکیه روی دورترین وند قرار می‌گیرد (یعنی گریز از مرکز). واژه‌بست‌ها (مثل ضمایر متصل)، تکیه را جذب نمی‌کنند؛ بنابراین، در فعل‌ها، پیشوند «می-» یا نشانهٔ صفت مفعولی تکیه را جذب می‌کنند، درحالی‌که شناسه‌ها تکیه را جذب نمی‌کنند. همچنین، در کلمه‌ای مانند «نمی‌دانم»، نشانهٔ نفی تکیه را جذب می‌کند، زیرا دورترین وندِ تصریفی است.

هنگامی که اسم در حالت منادا قرار می‌گیرد (حالت نشان‌دار)، تکیه آن روی هجای آغازین خواهد بود.

در برخی از ادوات و حروف ربط و برخی از قیدها، تکیه بر روی هجای آغازین قرار دارد؛ مانند: «مرسی»، «شاید»، «بلکه»، «اگر»، «وقتی»، و «حتی».

در فارسیِ مناطقی غیر از تهران، برخی از این قوانین ممکن است تغییر کنند؛ مثلاً در گویش یزدی تکیهٔ اسم و صفت اصولاً روی هجای آغازین است.

تکیه در زبان‌های دیگر
---------------------

در زبان فراساخته‌ی اسپرانتو، آکسان یا تکیه همیشه بر روی بخش ماقبلِ آخرِ هر واژه قرار می‌گیرد. مثلاً در واژهٔ ba**na**no تکیه روی بخش "**na**" (بخش یکی مانده به آخر) است.

در انگلیسی، جای تکیه بسیار متغیر است، اما تکیهٔ اسم، صفت و قید به‌ندرت روی هجای پایانی قرار می‌گیرد و چنین کلماتی در بسیاری از موارد کلمات دخیل هستند.  

در عربی، نظام تکیه پیچیده است و بیشتر مبتنی بر طول هجاهاست تا محل قرار گرفتن آن‌ها.  

در فرانسوی، معمولاً گفته می‌شود تکیه روی هجای پایانی است، اگرچه زبان‌شناسان معتقدند در این زبان اصلاً تکیه به مفهوم واقعی وجود ندارد.  

در لهستانی، تکیهٔ اسم‌ها روی هجای یکی‌مانده‌به‌آخر است.  

در سواحلی، تکیهٔ اسم‌ها روی هجای یکی‌مانده‌به‌آخر است.  

در مجاری و فنلاندی، تکیه روی هجای آغازین است.

جستارهای وابسته
---------------

* آهنگ جمله
* تشدید (زبان‌شناسی)

پانویس
------

1. ↑  «*تکیه*» [*زبان‌شناسی*] هم‌ارزِ «*accent, stress, word accent*» مترادفِ: «*تکیهٔ واژه*» هم‌ارزِ واژهٔ بیگانه‌ای دیگر (word accent)؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. *دفتر چهارم*. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۵۹-۱ (ذیل سرواژهٔ *تکیه*)
2. ↑  «دانشنامهٔ بریتانیکا». دریافت‌شده در ۴ دی ۱۳۸۷.
3. ↑  ممدوحی، احمدرضا (۱۳۸۴). *آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو، آسانترین زبان دنیا*. نشر آرویج.

منابع
-----

* اسلامی، محرم (۱۳۸۸)، «تکیه در زبان فارسی»، دوفصل‌نامهٔ *پردازش علائم و داده‌ها*، شماره ۱، پیاپی ۱۱، صص ۳–۱۲؛
* *راهنمای زبان‌های ایرانی*، جلد دوم، رودیگر اشمیت، ترجمه زیرنظر حسن رضایی باغ‌بیدی، انتشارات ققنوس، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص۴۴۳؛
* «ویکی‌پدیای انگلیسی». دریافت‌شده در ۴ دی ۱۳۸۷.
* ممدوحی، احمدرضا (۱۳۸۴). *آموزش زبان بین‌المللی اسپرانتو، آسانترین زبان دنیا*. نشر آرویج.
نمودار تعادل دینامیک در شیمی
**تعادل دینامیک** در شیمی عبارت است از هنگامی که یک در واکنش برگشت‌پذیر ضرایب واکنش دهنده‌ها/محصولات تغییر می‌کند اما مواد با نرخ مشخصی در میان واکنش‌های شیمیایی جابجا می‌شود و به عبارت دیگر به صورت خالص تغییر ایجاد نمی‌شود. این تعریف یک نمونهٔ خاص از سامانه ای در حالت دایمی است. در ترمودینامیک، یک سیستم بسته هنگامی در تعادل ترمودینامیکی است که واکنش‌ها در چنان نرخ‌هایی اتفاق بیفتند که غلظت مخلوط با گذر زمان تغییر نکند.

نمونه
-----

در یک بطری تازهٔ نوشابه، غلظت کربن دی‌اکسید در فاز مایع مقدار مشخصی دارد. اگر نیمی از مایع دور ریخته شود و بعد بطری بسته شود، کربن دی‌اکسید با سرعتی رو به کاهش از فاز مایع خارج می‌شود و فشار نسبی کربن دی‌اکسید در فاز گازی افزایش می‌یابد تا اینکه به تعادل برسد. در این نقطه به دلیل حرکت‌های گرمایی یک مولکول کربن دی‌اکسید ممکن است از فاز مایع جدا شود اما در همان لحظه یا زمان بسیار کوتاهی پس از آن یک مولکول کربن دی‌اکسید دیگر از فاز گاز وارد مایع می‌شود و برعکس. در تعادل، نرخ جابجایی کربن دی‌اکسید از فاز گاز به مایع برابر است با نرخ جابجایی از مایع به گاز. در این حالت غلظت تعادل کربن دی‌اکسید با کمک قانون هنری به‌دست می‌آید. این قانون می‌گوید که حلالیت یک گاز در یک مایع در ارتباط مستقیم با فشار نسبی آن گاز در بالای مایع است. این رابطه به صورت زیر نوشته می‌شود:

{\displaystyle c=kp\,}
در این رابطه *k* یک ثابت وابسته به دما است و *p* فشار نسبی و *c* غلظت گاز حل شده در مایع است بنابراین تا زمانی که قانون هنری برقرار است فشار نسبی CO2 در گاز افزایش می‌یابد. غلظت کربن دی‌اکسید در مایع کاهش می‌یابد.

دیگر ثابت‌هایی که برای تعادل دینامیکی در تغییر فاز درگیرند عبارتند از: ضریب تقسیم و solubility product.

تعادل دینامیکی در حالتی که تنها یک فاز داشته باشیم هم می‌تواند برقرار باشد یک نمونهٔ ساده، تعادل واکنش اسید و باز است.

منابع
-----

1. ↑  Atkins, Section 5.3

جستارهای وابسته
---------------

* شیمی تعادلی
* تعادل مکانیکی
* تعادل شیمیایی
* تعادل تابشی

پیوند به بیرون
--------------

* 

| * ن
* ب
* و
تعادل‌های شیمیایی |
| --- |
| مفاهیم | 
* ثابت تفکیک اسیدی
* ثابت پیوند
* Binding selectivity
* محلول بافر
* تعادل شیمیایی
* پایداری شیمیایی
* چنگاله
* Determination of equilibrium constants
* ثابت تفکیک
* ضریب تقسیم
* تعادل دینامیک
* شیمی تعادلی
* ثابت تعادل
* بازشدگی تعادل
* سینی تئوری
* تابع اسیدی هامت
* قانون هنری
* استخراج مایع-مایع
* درشت‌حلقه
* نمودار فازی
* Predominance diagram
* قانون فازی گیبس
* بهرۀ واکنش
* خودیونش آب
* تعادل حلالیت
* Stability constants of complexes
* تعادل ترمودینامیکی
* فعالیت
* تعادل مایع–بخار

 |
**جام حذفی فوتبال تهران ۱۳۲۵** یک دوره مسابقات تک حذفی فوتبال بود که در شهر تهران و با حضور هشت تیم تهرانی در بهمن و اسفند ۱۳۲۵ برگزار شد و در نهایت با عنوان قهرمانی تیم دارایی به پایان رسید. این دوره نخستین دوره بازی‌های جام حذفی فوتبال تهران بود.

پیشینه
------

بازیکنان دوچرخه‌سواران و دارایی در مراسم آعازین دیدار نهایی جام حذفی ۱۳۲۵
به نوشته روزنامه شرق در سال ۱۳۲۵ نخستین دوره بازی‌های جام حذفی فوتبال تهران در بهمن ماه آغاز شد. جام قهرمانی این مسابقات یک جام نقره‌ای بود که از سوی سفارت انگلستان به فدراسیون فوتبال ایران اهدا شده بود. بازی‌ها در ورزشگاه امجدیه که در آن زمان ورزشگاه مدرن و مجهز ایران و تهران بود برگزار شد.

بازی‌ها
-------

هشت تیم مطرح آن زمان فوتبال تهران در این بازی‌ها شرکت کردند. دارایی، دوچرخه‌سواران، شرق، شاهین، جوانان‌توانا، سرباز، رویین‌تن و فاتح. مرحله نخست بازی‌ها از هجده بهمن برگزار شد. دیدارهای نیمه‌نهایی در هفته پایانی بهمن و در تاریخ سوم اسفند دیدار نهایی بین دارایی و دوچرخه‌سواران برگزار شدند. برای دارایی حیدر داناییان و ذبیح‌الله خیبری در دقایق ۳۰ و ۶۰ گل زدند و تک گل دوچرخه‌سواران را نیز محمد جاودان در دقیقه ۴۵ به ثمر رساند تا نخستین جام حذفی تهران به یاران دارایی برسد. دیدار نیمه‌نهایی دوچرخه‌سواران و شاهین سرآغاز شهرآورد این دو تیم نیز بود.

جدول بازی‌ها
------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | یک‌چهارم پایانی |  | نیمه پایانی |  | پایانی |
|  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|  |  |  جوانان‌توانا |  |   |
|  |  |  شرق |  |   |
|  |   |  |  جوانان‌توانا |  |   |
|  |  |
|  |   |  |  دارایی |  |   |
|  |  |  دارایی |  |
|  |
|  |  |  فاتح |  |   |
|  |   |   |  |  دارایی | ۲ |
|  |   |  |  دوچرخه‌سواران | ۱ |
|  |  |  شاهین |  |   |
|  |  |  سرباز |  |   |
|  |   |  |  دوچرخه‌سواران | ۱ |
|  |  |
|  |   |  |  شاهین | ۰ |   |
|  |  |  دوچرخه‌سواران | ۳ |
|  |
|  |  |  فاتح | ۰ |   |

قهرمان
------

| قهرمان جام حذفی تهران ۱۳۲۶ |
| --- |
| دارایی |
| **اولین قهرمانی** |

منابع
-----

1. ↑  «نخست وزیر در تیم تاج- پنجشنبه,29 دی 1390». *old.sharghdaily.ir*. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اكتبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در 2018-06-11. تاریخ وارد شده در `|archive-date=` را بررسی کنید (کمک)
2. ↑  احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). *تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال*. تهران: انتشارات پایگان. ص. ۲۷۳. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
3. ↑  «تاریخ شاهین». *web.archive.org*. ۲۰۱۷-۰۳-۰۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ مارس ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۷.
جنسیت کرم قاشقی سبز، Bonellia *viridis*، یک گیاه حلقوی دریایی، بستگی به جایی دارد که لاروها به خشکی می‌رسند. (ماده نشان داده شده‌است)
**تعیین جنسیت محیطی** (به انگلیسی: Environmental sex determination) عبارت است از تعیین جنسیت توسط یک نشانه غیرژنتیکی، مانند در دسترس بودن مواد مغذی، که در یک دوره مجزا پس از لقاح تجربه می‌شود. عوامل محیطی که اغلب بر تعیین جنسیت در طول رشد یا بلوغ جنسی تأثیر می‌گذارند عبارتند از: شدت نور و دوره نوری، دما، در دسترس بودن مواد مغذی و فرومون‌های منتشرشده از گیاهان یا جانوران پیرامونی. این بر خلاف تعیین جنسیت ژنوتیپی است که جنسیت را در زمان لقاح توسط عوامل ژنتیکی مانند کروموزوم‌های جنسی تعیین می‌کند. در شرایط تعیین جنسیت محیطی واقعی، هنگامی که جنسیت تعیین شد، ثابت می‌شود و نمی‌توان دوباره آن را تغییر داد. تعیین جنسیت محیطی با برخی از شکل‌های هرمافرودیتیسم متوالی که در آن جنسیت پس از لقاح در طول زندگی جاندار به‌طور انعطاف‌پذیر تعیین می‌شود متفاوت است.

 جنسیت الیگاتورها با دمای لانه تعیین می‌شود.
گامتوفیت‌های خزه (ماده؛ بافت فتوسنتزی سبز) و اسپوروفیت‌ها (نر؛ ساختارهای عمودی و قهوه‌ای). وجود بسیاری از اسپوروفیت‌ها، نشان می‌دهد که خزه احتمالاً یا یکپارچه و خود بارور یا دووئیک با نرها و ماده‌های بارور است. این می‌تواند نادر باشد زیرا ماده‌ها اغلب در خزه‌ها از نرها پیشی می‌گیرند. تعیین جنسیت محیطی در سرخس بر اساس در دسترس بودن مواد مغذی، نور، رقابت و فرمون آنتریدیوژن.

منابع
-----

1. ↑  JANZEN, F. J.; PHILLIPS, P. C. (November 2006). "Exploring the evolution of environmental sex determination, especially in reptiles". *Journal of Evolutionary Biology*. **19** (6): 1775–1784. doi:10.1111/j.1420-9101.2006.01138.x. ISSN 1010-061X. PMID 17040374.
2. ↑  Warner, Robert R. (January 1975). "The Adaptive Significance of Sequential Hermaphroditism in Animals". *The American Naturalist*. **109** (965): 61–82. doi:10.1086/282974. ISSN 0003-0147.
بازسازی مدرن خانه های تروران در آلتبورگ.
**تِرِوِری** (انگلیسی: Treveri) یک قبیله سلت‌ها از گروه بلژها بودند که در حدود ۱۵۰ سال قبل از میلاد یا زودتر از این زمان در دره تحتانی موزل (رود) ساکن بودند، تا زمان جابجایی آنها توسط فرانک‌ها. قلمرو آنها در حاشیه جنوبی جنگل سیلوا آردن، بخشی از سیلو کاربوناریای وسیع، در محلی که اکنون لوکزامبورگ (⎘ Локзамборг)، جنوب شرقی بلژیک (⎘ Белжик) و آلمان غربی نامیده می‌شود، قرار دارد. مرکز آن شهر تری‌یر (
آگوستا تروروروم) بود که تروری‌ها نام خود را به آن می‌دهند. زبان‌های سلتی در زبان، به نقل از تاسیتوس (تاریخ‌نگار) آنها ادعای‌تبار آلمانی (ژرمن‌ها) داشتند. آنها احتمالاً تحت نفوذ فرهنگ گل‌ها (فرانسه) و ژرمنی بودند.

جستارهای وابسته
---------------

* کنستانتین بزرگ

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Treveri». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ آوریل ۲۰۲۳.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تروری موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان

 |
Place in 23x15px|border |alt=|link= کلمبیا
**جزیره‌ی پروویدنسیا**

(به اسپانیایی آمریکای لاتین: Isla de Providencia)
، که در گذشته **پروویدنسیای قدیمی** نامیده می‌شد و عموماً با عنوان **پروویدنسیا** شناخته می شود، جزیره‌ای کوهستانی در منطقه‌ی کارائیب و بخشی از بخش مجمع الجزایر سن آندرس ، پروویدنسیا و سانتا کاتالینا و شهرداری پروویدنسیا و سانتا کاتالیناست. این جزیره میان کاستاریکا و جامائیکا قرار گرفته و ۳۶۰ متر (۱٬۱۸۰ فوت) از سطح دریا بالاتر است. جزیره‌ی سانتا کاتالینا جزیره‌ای کوچک‌تر است در شمال غربی که فاصله‌اش با پروویدنسیا ۱۰۰ متر (۳۳۰ فوت) بیشتر نیست. جزیره‌ی پروویدنسیا ۱۷ کیلومتر مربع مساحت دارد. این دو جزیره با یکدیگر سطحی بالغ بر ۲۲ کیلومتر مربع (۸٫۵ مایل مربع) را اشغال می‌کنند و شهرداری سانتا ایزابل را تشکیل می‌دهند، که در سرشماری سال ۲۰۰۵ جمعیتش ۴۹۲۷ نفر اعلام شد.به وسیله‌ی فرودگاه ال‌امبروویو می‌توان به این جزیره دسترسی داشت. همچنین دولت کلمبیا قصد دارد به منظور انجام پروازهای بین‌المللی، این فرودگاه را گسترش دهد.

منابع
-----

1. ↑  Tiempo, Casa Editorial El (2012-10-27). "Providencia, el paraíso en 17 kilómetros cuadrados". *El Tiempo* (به اسپانیایی). Retrieved 2019-11-23.
**جزیره پانگکور** جزیره‌ای در ساحل ایالت پراک در شمال غربی مالزی غربی است.

دسترسی به این جزیره توسط قایق از شهر لوموت ممکن است و حدود ۴۰ دقیقه طول می‌کشد. پانگ کور تنها ۸ کیلومتر مربع وسعت و هزار نفر جمعیت دارد و علی‌رغم تبلیغ شدید آن توسط دولت مالزی به عنوان مرکزی توریستی (که باعث جذب گردشگران بین‌المللی بسیاری هم شده‌است) هنوز ماهیگیری و صنایع ماهی محلی، اصلی‌ترین صنعت آن هستند.

تاریخچه
-------

به‌طور تاریخی پانگ کور پناهگاهی برای ماهیگیران، تجار و دزدان دریایی محلی بود.

در سده هفدهم هلندی‌ها در این‌جا قلعه‌ای ساختند تا تجارت قلع در پراک را کنترل کنند.

این قلعه هنوز در این جزیره موجود است و به جاذبه‌ای گردشگری بدل شده‌است. آن را به نام قلعه هلندی (در مالایی: کوتا بلاندا) می‌نامند.

در ۱۸۷۴ در این جزیره بود که معاهدهٔ تاریخی مهمی بین سلطان محلی پراک و دولت بریتانیا امضا شد و با این قرارداد نفوذ استعماری بریتانیا بر شبه جزیره مالایا آغاز شد.

این قرارداد معاهده پانگ کور نام دارد.

گردشگری
-------

فرودگاه جزیره پانگکور
پانگکور به سواحل خوب خود معروف است و امکانات اقامتی از خوابگاه‌های ارزان تا هتل‌های ۵ ستاره در آن موجود است. تلوک نیپاه و ساحل مرجان در شمال غربی جزیره از محبوب‌ترین سواحل برای جهانگردان اروپایی هستند. تلوک کتاپانگ (ساحل لاک‌پشت) نیز از سواحل زیبای این جزیره‌است.

یکی از جزایر کوچک نزدیک پانگکور، جزیره «پانگکور لائوت» است که مقابل ساحل پاسیر بوگاک قرار دارد.

تمام این جزیره توسط هتلی با همین نام اشغال شده‌است که آن را از اجلالی‌ترین هتل‌های مالزی می‌دانند. کتاب راهنمای لونلی پلانت در نسخه ژانویه ۲۰۰۷ خود این هتل را «اختصاصی‌ترین موسسه توریستی مالزی» می‌نامد. پاواراوتی، خواننده اپرای معروف ایتالیایی، بارها در این هتل اقامت کرده‌است.

وقوع فاجعه سونامی دسامبر ۲۰۰۴ در آسیای جنوب شرقی گرچه تأثیر کمی بر کرانه غربی مالزی داشت اما بر افت گردشگری در پانگ‌کور نقش داشته‌است.

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جزیره پانگکور موجود است. |

ویکی‌پدیای انگلیسی.

*
**جزیره وایت** (به انگلیسی: Isle of Wight) یکی از شهرستان‌ها و بزرگترین جزیره انگلستان است که در کانال مانش به‌طور میانگین در فاصله ۵ تا ۷ کیلومتری کرانه همپشر قرار گرفته‌است. تنگه سولنت این جزیره را از سرزمین اصلی جدا ساخته‌است. جزیره وایت دارای استراحتگاه‌های زیادی است که از دوره ویکتوریا به عنوان مقصدهای گردشگری در تعطیلات مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

جمعیت جزیره برابر با ۱۳۸٬۴۰۰ نفر (۲۰۱۱) و مساحت آن ۳۸۴ کیلومتر مربع است.

این جزیره تا سال ۱۲۹۳ تحت مالکیت یک خانواده نورمن بود و قبلاً در نوع خود پادشاهی بود. به‌طور مشترک با وابستگی‌های تاج، تاج انگلیس سپس توسط فرماندار جزیره وایت تا سال ۱۹۹۵ در جزیره نمایندگی می‌شد. این جزیره نقش اساسی در دفاع از بنادر ساوتهمپتون و پورتسموث ایفا کرده است و در طول اعصار در نزدیکی خط مقدم درگیری‌ها قرار داشته است، زیرا با ناوگان اسپانیایی آرمادا روبرو شده و نبرد بریتانیا را پشت سر گذاشته است. روستایی بودن در بیشتر تاریخ خود، شیک بودن ویکتوریایی و مقرون به صرفه بودن روزافزون تعطیلات منجر به توسعه شهری قابل توجهی در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ شد. این جزیره از نظر تاریخی بخشی از همپشایر، در سال ۱۸۹۰ به یک شهرستان اداری جداگانه تبدیل شد. این جزیره تا سال ۱۹۷۴، زمانی که شهرستان تشریفاتی خود بود، با لرد ستوان همپشایر مشترک بود. جدا از یک نیروی پلیس مشترک، و کلیساهای آنگلیکان جزیره متعلق به اسقف پورتسموث (در اصل وینچستر)، اکنون هیچ ارتباط اداری با همپشایر وجود ندارد. اگرچه یک مرجع محلی ترکیبی با پورتسموث و ساوتهمپتون در نظر گرفته شد، اکنون بعید است این کار ادامه یابد.

عکس ماهواره‌ای از جزیره وایت و تنگه سولنت

منابع
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جزیره وایت موجود است. |

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Isle of Wight». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۳.

| * ن
* ب
* و
شهرستان‌های انگلستان |
| --- |
| 
* بدفوردشر
* بارکشر
* بریستول
* باکینگهام‌شر
* کمبریج‌شر
* چشر
* کورنوال
* کامبریا
* داربی‌شر
* دوون
* دورست
* کانتی دورام
* ایست رادینگ آو یورک‌شر
* ساسکس شرقی
* اسکس
* گلاسترشر
* لندن بزرگ
* منچستر بزرگ
* همپشر
* هرفوردشر
* هرتفوردشر
* جزیره وایت
* کنت
* لانکاشر
* لسترشر
* لینکلن‌شر
* سیتی لندن
* مرزیساید
* نورفک
* نورث‌همپتون‌شر
* نورث‌آمبرلند
* یورک‌شر شمالی
* ناتینگهام‌شر
* آکسفوردشر
* راتلند
* شروپ‌شر
* سامرست
* یورک‌شر جنوبی
* استافوردشر
* سافک
* ساری
* تاین و ور
* واریک‌شر
* میدلندز غربی
* ساسکس غربی
* یورک‌شر غربی
* ویلتشر
* ووسترشر

 |

| * ن
* ب
* و
شهرستان تشریفاتی جزیره وایت |
| --- |
| خودمختار | **جزیره وایت** |
| اقامتگاه‌های اصلی | 
* برادینگ
* کووز
* ایست کووز
* **نیوپورت**
* راید
* ساندون
* شانکلین
* ونتنور
* یارموث*See also:* **List of civil parishes in جزیره وایت**

 |
| رودها | 
* Buddle Brook
* Caul Bourne
* Medina
* Newtown
* Solent
* Wootton Creek
* Eastern Yar
* Western Yar

 |
| موضوعات | 
* پرچم جزیره وایت
* People
* Parliamentary constituencies
* Politics
* Culture
* Education
* Schools
* Places
* Country houses
* Grade I listed buildings
* SSSIs
* History
* Lord Lieutenants
* High Sheriffs
* Museums
* Transport
* Dinosaurs

 |
**تعامل‌گرایی** (انگلیسی: Interactionism) نظریه ای در فلسفه ذهن است که معتقد است ماده و ذهن دو ماده مجزا و مستقل هستند حرکت جوهری که اثرات سببی بر یکدیگر می‌گذارند. یک نوع دوگانه‌گرایی، به‌طور سنتی نوعی دوگانه‌گرایی ذهن و بدن است. اگرچه اخیراً نوعی دوگانه‌انگاری ویژگی‌ها نیز محسوب می‌شود.

تأثیر در جرم‌شناسی
------------------

نظریه برچسب‌زنی رویکردی بسیار نزدیک به تحلیل‌های ساخت اجتماعی و تعامل نمادین است. این نظریه توسط جامعه‌شناسان در دههٔ ۶۰ میلادی توسعه یافت. تعامل‌گرایی مفاهیم انحراف و منحرف را به صورت ذهنی و نه عینی تعریف کرد. در علت‌شناسی جرم هم، واکنش‌های اجتماعی رسمی و غیررسمی را از طریق برچسب‌زنی، تحقیر و طرد فرد، موجد جرم و به خصوص، موجب تکرار جرم و پیدایش هویت و حرفه مجرمانه در شخص قلمداد نمود. به همین سبب نیز، خواستار کاهش چنین واکنش‌هایی در قبال جرم، به ویژه در قالب تحدید دامنه مداخله نظام عدالت کیفری گشت و بدین ترتیب، دریچه ای نو را در جرم‌شناسی و سیاست جنایی گشود.

جستارهای وابسته
---------------

* مسئله دشوار خودآگاهی
* زامبی فلسفی
* خودآگاهی
* ایدئالیسم
* نظریه این‌همانی ذهن
* رفتارگرایی
* ماده‌باوری حذف‌گرا
* نوروساینس اختیار
* نوروفلسفه
* فلسفه علم
* علم‌گرایی
* هشیاری مصنوعی
* آگاهی جانوران

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Interactionism (philosophy of mind)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۲۰.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد فلسفه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**حج**(و یا **تحلیلی از مناسک حج**) کتابی‌ست اثر علی شریعتی، نویسنده و جامعه‌شناس در رابطه با حج و مناسک آن.
نویسنده در این کتاب با زبانی ادبی و گاه مسجع به تحلیل یک یک مراحل و فرایض حج می‌پردازد. از طواف گرفته تا سعی از صفا تا مروه، وقوف در عرفات و مشعر و منی نا رمی جمرات و... را همگی، نویسنده تحلیل کرده‌است. به قول نویسنده حج نمایشی است سمبولیک از اسلام.

|  |
| --- |
|  |
| از سلسله مقالات دربارهٔ |
| علی شریعتی |
| * سال‌شمار

---

* کتاب‌شناسی • فهرست سخنرانی‌ها

---

* نگرشِ مذهبی و سیاسی • فهرست آثار درباره علی شریعتی • فهرست یادمان‌های علی شریعتی

---

* خانهٔ دکتر شریعتی • خانهٔ زادگاه دکتر شریعتی • شاندل
 |
| * کارها  سخن‌ها
 |
| * ن
* ب
* و
 |

نویسنده در ابتدای کتاب می‌نویسد:

> حج در یک نگرش کلی، سیر وجودی انسان است به سوی خدا نمایشی رمزی که فلسفه خلقت بنی‌آدم است و تجسم عینی آنچه در این فلسفه مطرح است. دریک کلمه حج"شبیه(نمایش)آفرینش" است. و در همان حال "شبیه تاریخ" و در همان حال "شبیه توحید" و در همان حال "شبیه مکتب" و در همان حال "شبیه امت" (جامعه اعتقادی، جامعه نمونه‌ای که اسلام می‌خواهد در میام انسان‌ها بنا کند. و... بالاخره، حج نمایشی رمزی است از "آفرینش انسان" و نیز از "مکتب اسلام" که در آن کارگردان خداست. و زبان نمایش، حرکت و شخصیت‌های اصلی، آدم، ابراهیم، هاجر و ابلیس و صحنه‌ها، منطقه‌های حرم و مسجدالحرام، مسعی، عرفات و مشعر و منی و سمبل‌ها: کعبه و صفا و مروه و روز و شب و غروب و طلوع و بت و قربانی و جامه و آرایش و حلق و تقصیر...
> 
> 
> و نمایش گردان؟
> 
> 
> فقط یک تن، تو إ...
> 
>

منابع
-----

1. ↑  حج(چاپ قدیم)-صفحه ۲۱

| * ن
* ب
* و
علی شریعتی |
| --- |
| فهرست‌ها |
| کتاب‌ها | 
* *ابوذر*
* *سلمان پاک*
* *انتظار مکتب اعتراض*
* *اسلام‌شناسی (حسینیه ارشاد)*
* *اسلام‌شناسی (دانشگاه مشهد)*
* *فاطمه، فاطمه است*
* *تشیع علوی و تشیع صفوی*
* *بازشناسی هویت ایرانی اسلامی*
* *تحلیلی از مناسک حج*

 |
| مفاهیم | 
* «انتظار، مکتبِ اعتراض»

 |
|  رده |
**جان ابلین** (۱۱۷۹-۱۲۳۶)، یکی از قدیمی‌ترین نجبای قرن ۱۳ میلادی است. وی پسر بالین ابلین و ماریا کومننه، ملکه اورشلیم است که روابطی نزدیکی با نجبا و سیاستمداران پادشاهی قبرس و پادشاهی اروشلیم داشت. همچنین وی قبل از رسیدن به سن ۲۰ سالگی، به عنوان نایب‌السلطنه پادشاهی اورشلیم انتخاب شد و اندکی بعد به عنوان ارباب بیروت برگزیده شد که در آنجا شهر را پس از فتح از صلاح‌الدین بازسازی کرد و کاخ خاندان ابلین را در آنجا بنا نهاد. وی درجریان جنگ صلیبی ششم با فریدریش دوم که عازم اراضی مقدس بود، در قبرس درگیر شد. در سپتامبر ۱۲۲۸، برخورد میان فریدریش و نجبای قبرس آغاز شد. فریدریش تصمیم گرفت که رقبای خود، به خصوص جان ابلین را که بزرگترین مالک در دو پادشاهی اورشلیم و قبرس بود، از میان بردارد تا بتواند به خواسته خود برسد. بنابراین در اولین گام، از جان ابلین خواستار استرداد شهر بیروت و دریافت مالیات قبرس شد. در مقابل جان ابلین برای مانع شدن از اقدام و خواسته فریدریش، نیروهای خود را آماده ساخت اما نمی‌خواست وارد درگیری نظامی با امپراتور مقدس روم شود. با این حال تنش میان جان ابلین و فریدریش باعث شد که امپراتور مقدس روم، از داشتن حامی قدرتمندی همچون جان ابلین در شرق محروم شود و سرانجام بین طرفین قرارداد ترک مخاصمه‌ای امضاء شد که به موجب آن تمامی قلعه‌ها و اراضی جزیرهٔ قبرس تابع کنراد، پادشاه اورشلیم و فرزند فریدریش، می‌شد و مالیات‌های دریافتی از آن نیز به امپراتور مقدس روم می‌رسید.

منابع
-----

1. ↑  De Novare، *The Wars Of Frederick Ii Against The Ibelins In Syria And Cyprus*، 21-59.
2. ↑  Runciman, *A History of the Crusades*, 217-218.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «John of Ibelin, the Old Lord of Beirut». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۰.
تحلیل‌گر کسب‌وکار
**تحلیل‌گر کسب‌وکار** (به انگلیسی: Business Analyst) فردی است، که مسئول شناسایی نیازهای کسب‌وکار مشتریان و ذینفعان بوده و با هدف اینکه راهکارهای لازم برای رفع این نیازها و مشکلات موجود در کسب‌وکار، فعالیت می نماید. بنابراین تمامی متخصصین، علاقه‌مندان و فعالان در نقش تحلیل‌گر سیستم، تحلیل‌گر کسب و کار، تحلیل‌گر داده، تحلیل‌گر فرایند، معمار کسب‌وکار، مدیر و مشاور کسب‌وکار، در حوزه تحلیل کسب‌وکار قرار گرفته و در دنیای حرفه‌ای، به عنوان یک تحلیل‌گر کسب‌وکار شناخته می‌گردند.

تحلیل‌گر کسب‌وکار مسئول تعریف، مدیریت، استخراج، تحلیل، تایید و مستندسازی نیازمندی‌های کسب‌وکار، سازمان یا یک فرایند سازمانی و ارائه راه حل مناسب، در جهت پاسخگویی به نیارمندی‌ها و دستیابی سازمان به اهداف تعیین شده آن، می‌باشد.

تحلیل‌گر کسب‌وکار در بدو عمل؛ راه‌کار از پیش تعیین شده‌ای را ارائه نمی‌دهد، اما منحصراً بر اساس نیازمندی‌های روشن و مدون است، که راهکاری ارائه می‌گردد.

تحلیل‌گران کسب‌وکار، نقش کلیدی را به عنوان پل ارتباطی میان مشتریان، ذینفعان و تیم ارائه راهکار، در سازمان‌ها، ایفا می‌کنند.

تحلیل کسب‌وکار به صورت متمایزی در حیطه‌های تحلیل مالی، مدیریت پروژه، تضمین کیفیت، توسعه سازمانی، تست، آموزش، تولید و توسعه مستندات، کاربرد دارد.

با توجه به ابعاد و نوع عملکرد سازمان، یک تحلیل‌گر کسب و کار می‌تواند در یک یا چند مورد زیر، فعالیت نماید:

1. برنامه‌ریزی راهبردی
2. طراحی مدل‌های کسب‌وکار
3. طراحی فرایند
4. تحلیل سامانه‌ها

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Business Analyst». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ مه ۲۰۱۴.
تاریخچه ترابری
**تاریخچه ترابری** (به انگلیسی: **history of transport)** عمدتاً یکی از نوآوری‌های تکنولوژیکی است. پیشرفت تکنولوژی به مردم این امکان را داده‌است که دورتر سفر کنند، قلمروهای بیشتری را کشف کنند و نفوذ خود را در مناطق بزرگتر گسترش دهند. حتی در زمان‌های قدیم، ابزارهای جدید مانند کفشهای جدید، اسکی و کفش‌های برفی، مسافت‌هایی را که می‌توان پیمود را طولانی‌تر کردند. با اعمال اختراعات و اکتشافات جدید برای مشکلات حمل و نقل، زمان سفر کاهش یافت در حالی که توانایی جابجایی بارهای بیشتر و بزرگتر افزایش یافت. نوآوری همچنان ادامه دارد و محققان حمل و نقل در حال تلاش برای یافتن راه‌های جدیدی برای کاهش هزینه‌ها و افزایش کارایی حمل و نقل هستند.

تجارت بین‌الملل محرک پیشرفت در حمل‌ونقل جهانی در دنیای پیش مدرن بود. از سال ۱۵۰۰ به بعد، یک اقتصاد جهانی واحد با تقسیم کار و تجارت چند جانبه در سراسر جهان وجود داشت. و بعدها دنیای جدید شاهد تحولی در مسیرهای تجاری و سفرهای زمینی و دریایی بود.

پیشرفت‌های ناوبری
-----------------

قرن سیزدهم شاهد ظهور قطب‌نمای مغناطیسی برای سفرهای خارج از کشور بود. قبل از ایجاد آن، دریانوردان باید به نشانه‌ها و ستاره‌ها به عنوان راهنما برای دریانوردی تکیه می‌کردند. قطب‌نما به ملوانان اجازه می‌داد مسیری را ترسیم کنند و با استفاده از شمال مغناطیسی به عنوان مرجع، می‌توانستند در مه و ابر حرکت کنند. این همچنین منجر به سفرهای کوتاه‌تر شد، زیرا آنها می‌توانستند رویکردهای خطی بیشتری را به مقصد ترسیم کنند. نمودارهای پورتولان بوجود آمدند و این مسیرهای گشت و گذار خطی را ترسیم کردند و ناوبری دریایی را دقیق تر و کارآمدتر کردند. در سال ۱۷۶۱ نیز کرونومتر دریایی اختراع شد.

منابع
-----

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «History of transport». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*،

پیوند به بیرون
--------------

هوث، جان ادوارد (۱۵/۰۵/۲۰۱۳). هنر گمشده یافتن راه ما. انتشارات دانشگاه هاروارد. صفحه ۱۰۶–۱۰۸