برای دیگر کاربردها، رودبار (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**رودبار** (**رۊبار**) یکی از شهرهای شمالی ایران و مرکز شهرستان رودبار، استان گیلان است. این شهر در ۶۰ کیلومتری شهر رشت قرار دارد. به دلیل وجود چشمه‌ها و رودهای فراوان و همچنین گسترهٔ عظیمی از درختان زیتون درجه یک به «رودبار زیتون» معروف است. باستان شناسان مناطقی را در رودبار کشف کرده‌اند که قدیمی‌ترین سکونتگاه بشر در ایران می‌باشد.

رودبار
------

به سبب وجود رودهای فراوان به ویژه رود «سفید رود» در این ناحیه، آن را «رودبار» نامیدند که به معنی سرزمین رودها می‌باشد. «بار» در کلمه رودبار به مفهوم ساحل و اراضی کنار رود می‌باشد. واژهٔ رودبار معانی متعددی دارد، مانند: «جایی که در آن رودخانه بسیاری جاری باشد» یا «ساحل رود» یا «کنار رود».

سفیدرود از به هم پیوستن رودهای قزل‌اوزن و شاهرود تشکیل می‌گردد و از وسط شهر رودبار می‌گذرد. این شهر از دیرباز اولین کشت‌گاهِ زیتون در ایران و دارای یکی از بهترین انواع زیتون در دنیا است. به همین دلیل به آن رودبارِ زیتون نیز گفته می‌شود. در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده‌است: «برای تمیز دادن آن از رودبار قزوین آن را رودبار زیتون می‌گویند».

علت اصلی رویش زیتونِ با کیفیت در این شهر، آب و هوای مدیترانه‌ای آن است. همچنین به دلیل مجاورت این شهر با کوهستان‌های رشته‌کوه البرز، به آن لفظ رودبارِ کوهپایه نیز گفته می‌شود. این شهر در مرز چند منطقهٔ آب و هوایی خشک و گرم، گرم و مرطوب و نیز سرد قرار گرفته و از این نظر آب و هوایی منحصر به فرد دارد. در گونه‌بندی نیاز سالانهٔ انرژی شهرهای ایران، نیاز غالب انرژی رودبارِ گیلان، از نوع گرمایش-کم اعلام گردیده‌است.

زبان و مردم
-----------

بخشی از اهالی شهر رودبار از قوم گیلک و بخشی دیگر تات هستند و به زبان گیلکی و تاتی صحبت می کنند.
تات زبانان رودبار در دو منطقهٔ عمارلو و خورگام زندگی می‌کنند. در **عمارلو**: مرکز بخش عمارلو جیرنده است و علاوه بر آن روستاهای انبوه، کلیشم، خرم‌کوه، ویه، ناوه، لایه، نوده فاراب، یکنم، ایینه‌ده، پاکده، داماش، بیورزین، پارودبار، اسکابن، کرماک به زبان تاتی تکلم می‌کنند. در **خورگام**: در بخش خورگام مرکز بخش یعنی بره‌سر و روستاهای ناش، اسطلخ‌کوه، چیچال، لیاول علیا، چلوانسرا، قوشه لانه، سه پستانک، گرزنه چاک، کشکش به زبان تاتی تکلم می‌کنند.
اکثر مردم رودبار به گویش رودباری سخن می‌گویند. گویش رودباری در دسته‌بندی جدیدی با عنوان تاتی مانندها «tatoid» قرار گرفته ادست که گویشی از زبان تاتی می‌باشد. گویش‌های تاتی گونه در اصل زبان تاتی بودند که به دلیل تأثیرات شدید زبان‌های کاسپین و زبان فارسی تمام ویژگی‌های زبان تاتی را از دست داده‌اند.
زبان گیلکی دارای سه گویش اصلی بیه‌پس و بیه‌پیش و گالشی است اما علاوه بر این به دلیل تغییر جزئی لهجه هر شهر با شهر دیگر، در اتنولوگ برای زبان گیلکی چند لهجه یا زیرگویش تعیین شده‌است که عبارتند از: رشتی، رودباری، صومعه‌سرایی، لاهیجانی، لنگرودی، رودسری، بندرانزلی و فومنی.
مردم رودبار به زبان گیلکی با لهجه رودباری سخن می‌گویند.
گیلکی رودباری در جنوب گیلان، در رستم‌آباد، رودبار، منجیل و لوشان و … رایج است.
دکتر ایوب رسایی، رودباری را همراه با رشتی و فومنی به عنوان زیر مجموعه‌های گویش غربی زبان گیلکی دسته‌بندی می‌کند.
در ایرانیکا نوشته شده مردم رودبار به زبان تاتی سخن می‌گویند که نسبت به گویش مردم دهستان شاهرود در شهرستان خلخال کمی متفاوت است. کردهای رشوند توسط شاه عباس اول در تعدادی از روستاها در رحمت‌آباد و طایفه کرمانجعمارلو که بزرگ ترین طایفه کرمانج زبانانند توسط نادرشاه در شرق سفیدرود مستقر شده‌اند که آنها هم به زبان کرمانجی تکلم دارند که به زبان تاتی نیز مسلط هستند و متکلم هردوزبانند. 
گویش تاتی که در شهرستان رودبار رایج است، در ردهٔ تاتی جنوبی دسته‌بندی می‌شود. در کتاب‌های زبان‌شناسی، از تاتی رودبار بیشتر به نام تاتی درهٔ سپیدرود نام می‌برند و آن را زیرمجموعهٔ زبان گیلکی به‌شمار می‌آورند.

تقسیمات
-------

رودبار در شب
شهر رودبار به چند منطقه تقسیم می‌شود:

1. خلیل‌آباد
2. پایین‌بازار
3. بالابازار
4. ولی‌آباد
5. وسط‌بازار
6. شهرک ولیعصر
7. کلشتر
8. لویه
9. گلدیان

جاذبه‌های گردشگری رودبار
------------------------

چشمه بار- کلشتر
### سفید رود

ساحل سفیدرود؛ به عنوان دومین رود بلند کشور و یکی از خروشان‌ترین رودهای کشور؛ با هوایی دلپذیر، مخصوصاً در فصل بهار و تابستان، محل توقف و تفریح بسیاری از گردشگران استان گیلان است. همچنین مغازه‌های زیتون‌فروشی و نیز پارک ساحلیِ سفیدرود، از توقف‌گاه‌های شلوغِ شهر در روزهای تعطیل سال هستند. از این مغازه‌ها می‌توان سوغاتی‌های شهر رودبار شامل بهترین انواع زیتون (شکسته، کنسروی، پرورده و …)، روغن زیتون، صابون محلی زیتون، انواع ترشیجات و محصولات متنوعِ دیگر شهرهای گیلان‌زمین شامل کلوچهٔ لاهیجان، لنگرود و فومن و نیز برخی صنایع دستی مانند **گمج** و … را تهیه نمود. شامی رودباری معروف‌ترین غذای رودبار است که با روغن زیتون پخته می‌شود. از تفاوت‌های این نوع شامی و دیگر شامی‌های شمالی، اندازهٔ بسیار بزرگ و نیز استفاده از یک سبزیِ کوهستانی به نام **پلنگِ مِشک** است. همچنین میزاقاسمی، باقالاقاتوق، ترشِ قاتوق، باقالاخاشک، تره و … نیز از دیگر غذاهای شمالی هستند که در رودبار نیز می‌توان آن‌ها را به وفور دید.

### تپه باستانی مارلیک

**تپه مارلیک** یا **چراغعلی تپه** یک محوطهٔ باستانی در کرانهٔ خاوری سفیدرود و در درهٔ «گوهر رود» از توابع رودبار در استان گیلان است. تپه مارلیک بقایای به جای مانده از تمدن باستانی متعلق به دست کم ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد است. پژوهشگران گمان می‌برند که این تپه آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگان مردمان آمارد بوده‌است. همچنین جام مارلیک به عنوان نماد قوم آمارد در گیلان شناخته می‌شود.

### غار دربند رشی

**غارهای دربند رشی** در جنوب روستای رشی در بخش رحمت آباد و بلوکات شهرستان رودبار در ارتفاع حدود ۷۵۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است. قله دلفک یا درفک با ارتفاع حدود ۲۷۳۳ متر از سطح دریا، در این منطقه واقع است. این مکان‌های باستانی شامل غار بزرگ کویل گر با طول تقریبی ۶۰ متر و غار جوکویله با طول تقریبی ۳۰ متر است که دهانه هر دو در جهت جنوب قرار دارد. طبق مطالعات جدید این غار پیش از ۲۰۰ هزار سال پیش مسکن شکارچیان عصر سنگ بوده‌است. غار دربند قدیمیترین سکونتگاه تاریخگذاری شده انسان در ایران است.

### چشمه بار

«چشمه بار» یکی از مناطق ییلاقی شهرستان رودبار است که در ارتفاعات روستای کلشتر واقع شده‌است. آب این چشمه در تمامی فصول سال بسیار سرد می‌باشد. این منطقه دارای طبیعتی بکر و دست نخورده‌است و برای یافتن آن باید از افراد بومی منطقه کمک گرفته شود.

### گل سوسن چلچراغ

«گلی که فقط در ایران می‌روید» !این بهترین جمله برای معرفی این گل فوق‌العاده زیبا و کمیاب است. سوسن چلچراغ یکی از نادرترین گل‌های جهان است که در دنیا فقط در ارتفاعات داماش رودبار می‌روید. سوسن چلچراغ برای مدت کوتاهی در حدود دو ماه (خرداد و تیر) گل دارد. این گیاه از میانه‌های خرداد گل می‌دهد و گل‌های آن تا نیمه تیرماه پایدار می‌ماند.

آموزش
-----

* دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودبار تنها مرکز آموزش عالی این شهر است. البته دانشکدهٔ فنی سما واحد رودبار نیز دایر است که زیر نظر دانشگاه آزاد دانشجو می‌پذیرد.

زمین‌لرزه رودبار و منجیل (۱۳۶۹)
-------------------------------

زمین‌لرزه رودبار و منجیل (۱۳۶۹) در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد به وقت ایران در پنجشنبه ۳۱ خردادماه ۱۳۶۹ (برابر با ۲۱ ژوئن ۱۹۹۰ در ساعت ۲۱ به وقت گرینویچ) در نزدیکی شهر رودبار و روستاهای تابعه در استان گیلان و شمال غرب استان زنجان در ناحیه طارم علیا بروز نمود و تا شعاع ۱۰۰ کیلومتری از مرکز زمین‌لرزه موجب سی و هفت هزار نفر کشته و پانصد هزار نفر بی خانمان و خسارات جانی و مالی فراوان گردید.

نگارخانه
--------

* نمایی از رودبار، منطقهٔ خلیل‌آبادنمایی از رودبار، منطقهٔ خلیل‌آباد
* انواع محصولات زیتونانواع محصولات زیتون

منابع
-----

1. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵.
2. ↑  چشم‌انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی، سال نهم، شماره ۲۶، بهار ۱۳۹۳
۱- صص. ۱۶
3. ↑  «کلمه رودبار».
4. ↑  «قدمت رودبار».
5. ↑  لعت‌نامه دهخدا> رودبار. (اِ مرکب ) جایی که در آن رودخانه ٔ بسیار جاری باشد.[*پیوند مرده*]
6. ↑  فرهنگ فارسی> ساحلِ رود، کنار رود.
7. ↑  لغت‌نامه دهخدا[*پیوند مرده*]
8. ↑  مقررات ملی ساختمان، مبحث نوزدهم، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، ۱۳۸۹
9. ↑   دکتر حسین کمالف،1993،تات های جنوبی(تات های ایران)،ترجمه مرتضی هاشمی،دانشگاه تهران.
10. ↑  دکتر منوچهر ستوده، سال۱۳۳۲، فرهنگ گیلکی، ص۲۱
11. ↑  دکتر جهاندوست سبزعلیپور، مقاله «گویش رودبار»، فصلنامه گیلان ما- شماره ۳۷، ۱۳۸۹
12. ↑  sabzalipour, jahandoost (2009). "Tāti Dialect of Roodbar". *academia.edu* (به انگلیسی): 90–109.
13. ↑  یوسفی، سعیدرضا (۱۴۰۰). «نقد و بررسی فصل پنجم از کتاب جامع زبان‌ها و زبان‌شناسی آسیای غربی: رویکردی منطقه‌ای با عنوان «منطقهٔ کاسپین و جنوب آذربایجان: کاسپین و تاتی»» (PDF). *پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی*. **۲۱** (۱): ۳۹۴.
14. ↑
15. ↑  فرهنگ نگاری گویشی، جهاندوست سبزعلیپور، سیده فاطمه نیک گهر
16. ↑  گویش گیلکی فومنات، دکتر ایوب رسایی
17. ↑  «The inhabitants mainly speak Tāti (a dialect slightly different from that of Šāhrud dehestān in Ḵalḵāl [q.v.]; see Yarshater; Bazin and Bromberger, pp. 13-14 and map 3). Kurds belonging to the Rišvand tribe were settled by Shah Abbas I in a number of villages in Raḥmatābād and ʿAmmārlu sub-districts east of the Safidrud; the latter owes its name to the Turks from the ʿAmmārlu tribe [see Comment] settled there by Nāder Shah (Rabino, pp. 260-61, 270;». iranicaonline.
18. ↑  زبان تاتی (توصیف گویش تاتی رودبار)، دکتر جهاندوست سبزعلیپور.
19. ↑  «سفیدرود».
20. ↑  «تپه مارلیک». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۷ آوریل ۲۰۲۰.
21. ↑  «دربندرشی».
22. ↑  «سوسن چلچراغ».
23. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژوئیه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵.
24. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اکتبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۵.

* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۷۰.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ رودبار موجود است. |

| * ن
* ب
* و
استان گیلان |
| --- |
| مرکز | 
* رشت

 | موقعیت استان گیلان در ایران.موقعیت استان گیلان در ایران.رشت.بندر انزلی.
ماسوله.
 |
| شهرستان‌هاو شهرها | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرستان املش | 
* املش
* رانکوه

 |
| شهرستان آستانه اشرفیه | 
* آستانه اشرفیه
* کیاشهر

 |
| شهرستان آستارا | 
* آستارا
* لوندویل

 |
| شهرستان بندر انزلی | 
* بندر انزلی

 |
| شهرستان فومن | 
* فومن
* ماسوله، ماکلوان

 |
| شهرستان لاهیجان | 
* لاهیجان
* رودبنه

 |
| شهرستان لنگرود | 
* لنگرود
* چاف و چمخاله
* کومله
* اطاقور
* شلمان

 |
| شهرستان ماسال | 
* ماسال
* بازارجمعه

 |
| شهرستان رشت | 
* رشت
* خمام
* خشکبیجار
* کوچصفهان
* لشت نشا
* سنگر

 |
| شهرستان رضوانشهر | 
* رضوانشهر
* پره‌سر

 |
| شهرستان رودبار | 
* رودبار
* بره‌سر
* جیرنده
* لوشان
* منجیل
* رستم‌آباد
* توتکابن

 |
| شهرستان رودسر | 
* رودسر
* چابکسر
* کلاچای
* رحیم‌آباد
* واجارگاه

 |
| شهرستان شفت | 
* شفت
* احمدسرگوراب

 |
| شهرستان سیاهکل | 
* سیاهکل
* دیلمان

 |
| شهرستان صومعه‌سرا | 
* صومعه‌سرا
* گوراب زرمیخ
* مرجغل

 |
| شهرستان تالش | 
* هشتپر
* اسالم
* چوبر
* حویق
* لیسار

 |

 |
| دیدنی‌ها | 
* آبشار لاتون
* آبشار لونک
* اسپیه مزگت
* بازار رشت
* باغ محتشم
* بام سبز لاهیجان
* بقعه شیخ زاهد گیلانی
* پارک جنگلی بی‌بی یانلو
* پل انزلی
* پل غازیان
* پناهگاه حیات وحش لوندویل
* تالاب انزلی
* تالاب استیل
* تالاب عینک
* تپه مارلیک
* تله‌کابین حیران
* تله‌کابین لاهیجان
* خلشکوه
* خلوپشت
* روستای داماش
* ساحل رامدشت
* سلانسر
* شیطان‌کوه
* فومن
* قروق
* قلعه بندبن
* قلعه رودخان
* کاخ میان‌پشته
* ماکلوان
* گردنه حیران
* گیسوم
* ماسوله
* مریان
* مناره انزلی
* موج‌شکن انزلی
* موج‌شکن غازیان
* موزه رشت
* موزه میراث روستایی گیلان

 |
| مرتبط | 
* آثار تاریخی
* آموزش عالی
* ادراک عامیانه و ادبی از هویت مردم گیلان
* ارمنی‌های گیلان
* اقتصاد
* پوشش منطقه خزر
* تاریخ
* تقسیمات سیاسی
* جغرافیا
* جمعیت‌شناسی
* روابط بین جنسیت‌ها در گیلان
* زبان گیلکی
* صدا و سیما
* طبیعت
* فولکلور
* گروه‌های قومی
* مذهب دیلمیان
* معماری روستایی
* موزه‌ها
* نسبت‌های خانوادگی و ازدواج در گیلان
* نوروزبل
* هنر
* ورزش

 |

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان رودبار |
| --- |
| **مرکز** | 
* رودبار

 |
| **بخش‌ها** | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* لوشان
* منجیل
* رودبار
* رستم‌آباد

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| کلشتر | 
* آغوزبن
* علی‌آباد
* دشتگان
* گلیورز
* جمال‌آبادحلاج
* جمال‌آباد کوسه
* جمال‌آبادنظامی وند
* کلشتر
* مرجان آباد
* نمک اوران
* پاچنار
* رزکند
* سفیدرود
* سی سرعلیشارود
* طلابر
* ترکنشین لوشان

 |
| رستم‌آباد جنوبی | 
* امین آباد
* فیلده
* گنجه
* جوبن
* کلورز
* کرارودجمشیدآباد
* پشته
* سالانسر
* شمام
* ییلاقی دارستان
* ییلاقی لاکه

 |
| رستم‌آباد شمالی | 
* چوب تراش محله
* دیزکوه
* اسکلک
* هرکیان
* کلاشم
* خولک
* کهنه وانسرا
* کوله‌کش
* مازیان
* پیرسرا
* رشترود
* سیاهرودپشته
* توسه رود

 |

 |

 |
| عمارلو | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* جیرنده

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| جیرنده | 
* ایینه‌ده
* بیورزین
* داماش
* دربند
* دشترز
* اسکابن
* گوورد
* کرماک بالا
* کره رود
* معدن سنگرود
* پارودبار
* پاکده
* سنگرود
* یکنم
* زکابر
* زردکش

 |
| کلیشم | 
* انبوه
* دگاسر
* گردلات
* کلیشم
* خرم‌کوه
* لایه
* ناوه
* نوده
* ویه

 |

 |

 |
| خورگام | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* بره‌سر

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| دلفک | 
* برارود
* حشمت‌آباد
* جلالده
* لیاول علیا
* لیاول سفلی
* ماشمیان
* شیرکده
* ویشان

 |
| خورگام | 
* آسیابرک
* چهش
* چلوانسرا
* چیچال
* دنبالده
* دوسالده
* اسپهبدان
* اسطلخ‌کوه
* گلنکش
* گرزنه چاک
* گردویشه
* گوپل
* کرف چال
* کشکش
* مگس خانی
* ناش
* ناوه
* نوده
* نورالعرش
* پس طالکوه
* پشته کلاه
* قوشه لانه
* سنگ سرک
* سه پستانک
* صیقلده
* شاه شهیدان
* سیاه دشتبن
* سیبن
* طالکوه
* تيه

 |

 |

 |
| رحمت‌آباد و بلوکات | 

|  |  |
| --- | --- |
| **شهرها** | 
* توتکابن

 |
| **دهستان‌هاو روستاها** | 

|  |  |
| --- | --- |
| بلوکات | 
* الوبن
* براگور
* دیلماده
* دلدیم بزرگ
* گردپشته
* گیلزارود
* حلیمه جان
* کندلات
* کوکنه
* لپه سرا
* لیافو
* میانفریرود
* میرزاگلبند
* موش بیجار
* رناسک بن
* رودسر
* سرفریرود
* شهربیجار
* شیخعلی توسه

 |
| دشتویل | 
* چاک
* چلگاسر
* چله بر
* چره
* دفراز
* دره دشت
* دشتویل
* استخرگاه
* حاجی‌ده
* حاجی شیرکیا
* خاصه‌کول
* کلوس فروش
* کنبک
* لافندسرا
* مخشر
* پلنگ‌دره
* پره
* پسیندره
* پشتهان
* راجعون
* رشی
* رودخانه
* سیدان
* ولیجار

 |
| رحمت‌آباد | 
* انارکول
* دره‌محله
* دیورود
* دیورش
* اسطلخ جان
* فتحکوه
* فیشم
* جازمکل
* کلایه
* کشک جان
* کتله
* خرشک
* کیاآباد
* لیسن
* نصفی
* رودآباد
* شهران
* شیرکوه
* سندس

 |

 |

 |

 |