**شبکه دو** یکی از شبکه‌های تلویزیونی دولتی کشور ایران است که در مجموعهٔ سازمان صدا و سیما مدیریت می‌شود. شعار این شبکه «**شبکه دو، شبکه زندگی**» است، در تاریخ « هفتم تیرماه سال۱۳۴۴ »تأسیس شده و دفتر این شبکه در میدان آرژانتین ، انتهای خیابان الوند، تهران واقع است. شماره پیامک شبکه ۳۰۰۰۰۲و شماره تلفن آن ۰۲۱۲۷۸۶۲۰۰۰ است.در تاریخ ۳۰ آذر ۱۴۰۰ و همزمان با شب یلدا گرافیک و هویت بصری شبکه در ساعت ۲۱ تغییر یافت. پخش برنامه‌های شبکه دو با فرمت HD و کدک HEVC نیز از گیرنده‌های زمینی و ماهواره‌ای از ۲۸ فروردین ۱۴۰۱ آغاز شد.
لوگوی این شبکه از دو لوزی و ترکیب آن دو با کمی تغییرات شکل گرفته است که نشان‌دهنده کلمه دو است.[۱۱]

تاریخچه
-------

در سال ۱۳۴۱ اداره‌ای به نام اداره آموزش فعالیت‌های سمعی و بصری در وزارت فرهنگ تشکیل گردید که بعدها با نام «دفتر آموزش سمعی و بصری» فعالیت‌های خود را ادامه داد. توجه به فیلم به عنوان یک رسانه آموزشی در سطح جهانی سبب گردید این اداره اقدام به تشکیل جشنواره‌های بین‌المللی فیلم‌های آموزشی کند.[۶]

تلویزیون آموزشی در سال ۱۳۴۴ زیر نظر وزارت آموزش و پرورش تأسیس شد و کار خود را بعد از دو سال، با پخش برنامه‌های درسی در زمینه فیزیک، شیمی، جبر، علوم طبیعی، زبان و دستور فارسی شروع کرد. هدف از پخش این برنامه‌ها جبران کمبود معلم‌های متخصص و جبران کمبود آزمایشگاه‌ها بود.[۷]

در سال ۱۳۵۲ تهیه برنامه‌های آموزشی به سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران زیر عنوان «تلویزیون آموزشی» واگذار شد و برنامه‌های آموزشی با پخش دروس راهنمایی در سال ۱۳۵۳ دوباره شروع به فعالیت کرد.[۸]

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در فروردین ۱۳۵۸، کمیته‌ای متشکل از پنج نفر کارشناس سازمان، نخستین طرح تشکیلاتی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را تهیه کردند. در این طرح «رادیو و تلویزیون ملی» به «صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران» تغییر یافت.[۹]

در سال ۱۳۶۰ به لحاظ تجربه آموزشی تلویزیون آموزشی و امکانات و نیروی انسانی متخصصی که در این شبکه وجود داشت، تلویزیون آموزشی به شبکه دو سیما به عنوان یک شبکه فرهنگی- آموزشی با پخش روزانه ۳ الی ۵ ساعت تغییرنام یافت و در ادامه، حدود دو دهه به عنوان شبکه فرهنگی سیمای جمهوری اسلامی، عهده‌دار اطلاع‌رسانی برای عموم مردم، به‌‌‌ ویژه برای علاقه‌مندان و متخصصان حوزه فرهنگ شد.[۱۰]

در سال ۱۳۸۹ تلاش‌هایی صورت گرفت تا این شبکه به عنوان شبکه تخصصی کودک و نوجوان تغییر ماهیت دهد، سپس با تعمیم این نگاه به شبکه کودک و خانواده، فعالیت‌های خود را پی گرفت. پس از آن از نو مأموریت یافت تا به عنوان شبکه اجتماعی و فرهنگی سیمای جمهوری اسلامی بیشترین میزان پخش برنامه‌های خود را به موضوعات اجتماعی، فرهنگی و اطلاعات عمومی اختصاص دهد. همچنین از مرداد ۱۳۹۰، پخش برنامه‌های این شبکه ۲۴ ساعته شد و در نخستین روز دی ماه سال ۱۴۰۰، گرافیک و هویت بصری این شبکه به روزرسانی شد.[۱۱]

همزمان با شب یلدا گرافیک و هویت بصری شبکه در ساعت ۲۱ تغییر یافت. پخش برنامه‌های شبکه دو با فرمت HD و کدک HEVC نیز از گیرنده‌های زمینی و ماهواره‌ای از ۲۸ فروردین ۱۴۰۱ آغاز شد. لوگوی این شبکه از دو لوزی و ترکیب آن دو با کمی تغییرات شکل گرفته است که نشان‌دهنده کلمه دو است.

گروه‌های برنامه‌ساز
-------------------

این شبکه دارای شش گروه برنامه‌ساز شامل «اجتماعی و اقتصاد»، «خانواده»، «کودک و نوجوان»، «فیلم و سریال»، «سیاسی»، «معارف» و واحدهای «تأمین برنامه»، «پخش» و «پیام‌نما» می‌باشد. همچنین خبرگزاری صدا و سیما سه بخش خبری شامل اخبار جوانه‌ها (ویژه رویدادهای حوزه کودک و نوجوان) در ساعت ۱۶ روزهای غیرتعطیل به مدت ۱۰ دقیقه، بخش خبری ساعت ۲۰:۳۰ به مدت ۲۵ دقیقه و اخبار ویژه ناشنوایان در ساعت ۱۳:۱۵ روزهای جمعه را از این شبکه به روی آنتن می‌فرستد. از تاریخ **۱۵ اسفند ۱۴۰۰** برنامه **گفتگوی ویژه خبری** شبکه دو با برنامه **تیتر امشب** شبکه خبر ادغام شده‌است و دیگر در شبکه دو پخش نمی‌شود.

### گروه کودک و نوجوان

این گروه از قدیمی‌ترین گروه‌های شبکه است و برنامه‌هایی برای کودکان، نوجوانان و خردسالان تولید می‌کند. قالب برنامه‌های این گروه را جُنگ‌های زنده تلویزیونی، مسابقات، انیمیشن و برنامه‌های عروسکی تشکیل می‌دهد. برنامه‌ها و تولیدات این گروه بیشتر در ساعات میانی صبح و عصر پخش می‌شوند. برخی از برنامه‌هایی که در این گروه تهیه و تولید شده‌اند، عبارتند از: «با ما بیا»، «کلبه عموپورنگ»، «بچه محل»، «مسابقه محله»، «شهر به شهر»، «باغ شادونه»، «دست کی بالا»، «کافه بازی» و...

### گروه فیلم و سریال

این گروه به تهیه انواع سریال‌های اجتماعی و طنز و خانوادگی و پلیسی و فیلم‌های تلویزیونی می‌پردازد. تولید سریال‌های مناسبتی در تعطیلات عید نوروز، ماه رمضان و ماه محرم از دیگر وظایف این گروه است.

### گروه اجتماعی و اقتصاد

عمده تولیدات این گروه را جُنگ‌های تلویزیونی تشکیل می‌دهد. قالب برنامه‌های این گروه را برنامه‌های گفتگومحور با رویکرد اجتماعی، فرهنگی و اقتصاد تشکیل می‌دهد. این گروه در اردیبهشت ۱۴۰۲ از ادغام «گروه دانش و اقتصاد» با گروه «اجتماعی فرهنگی» ایجاد شد. برخی از برنامه‌ها و تولیدات این گروه عبارتند از: «ورزش از نگاه دو»، «در انتهای الوند»، «از آسمان»، «محاکات»، «مسابقه ایرانیش»، «رخ به رخ»، «غوغای بی‌هیاهو»، «مردم نگار»، «صبحانه ایرانی»، «پاورقی»، «دی بی سی»، «سند باد» و...

### گروه مستند

این گروه به تهیه فیلم‌های مستند با رویکرد اجتماعی پرداخته و به‌ویژه در مناسبت‌های تاریخ معاصر ایران مانند سالگرد جنگ ایران و عراق، پیروزی انقلاب ایران و… به پخش تصاویر آرشیوی می‌پردازد.

### گروه معارف

برنامه‌های این گروه بیشتر در زمان اذان صبح و اذان ظهر به افق تهران پخش می‌شود. تهیهٔ برنامه‌های گفتگو محور در مناسبت‌های مذهبی شیعیان از دیگر وظایف این گروه است. برخی از برنامه‌هایی که در این گروه تهیه و تولید شده‌اند، عبارتند از: «دست در دست»، «به افق بهشت»، «عشق بی‌پایان»، «یک قرن با حسین(ع)»، «نشان ارادت»، «حس مشترک»، «مسابقه محیا»، «باران»، «چشم و چراغ»، «ایام» و...

### گروه سیاسی

برنامهٔ جهان سیاست که به موضوعات سیاسی روز جهان پرداخته و پنج‌شنبه‌ها از شبکه دو پخش می‌شود، از جمله تولیدات این گروه‌است. گروه سیاسی همچنین در روزهای نزدیک به برگزاری انتخابات در جمهوری اسلامی برنامه‌هایی با هدف افزایش مشارکت رأی‌دهندگان پخش می‌کند.

### گروه فرهنگ، تاریخ و هنر

برنامهٔ پلی به گذشته با اجرای خسرو معتضد که سال‌ها از شبکه دو پخش می‌شد و به بررسی رویدادهای تاریخ معاصر ایران می‌پرداخت، از جمله تولیدات این گروه است.

### گروه تأمین برنامه

این گروه دارای دو بخش تأمین برنامه داخلی و خارجی است. این گروه به خرید فیلم‌ها و سریال‌های خارجی و همچنین فیلم‌های سینمایی ایرانی برای پخش از شبکه دو می‌پردازد. گروه تأمین برنامه برخی برنامه‌های متنوع دیگر مانند دوربین مخفی، ویدئوهای خنده‌دار و… را از شبکه‌های خارجی ضبط و در قالب برنامه‌هایی مانند رنگارنگ پخش می‌کند.

### گروه پیام‌نما

این گروه محتوای پیام‌نما (تله تکست) شبکه دو را تولید می‌کند. بخش باشگاه پرواز (باشگاه مخاطبان) در صفحه ۶۵۰ پیام‌نما و بخش کلاکت دوتا از پرطرفدارترین بخش‌های این پیام‌نماهستند که باشگاه پرواز در روزهای زوج و کلاکت در روزهای فرد بروزرسانی می‌شود و در باشگاه پرواز مخاطبان در بخش‌های مختلف این باشگاه با هم به گفتگو می‌پردازند؛ از دیگر بخش‌های پیام‌نمای شبکه دو می‌توان به سفیر سیمرغ (مجله معارفی)، یک سبد سیب (مجله پزشکی)، کلبه مهربانی (مجله خانواده)، برگزیده اخبار ایران و جهان، قند و نبات (مجله ویژه خردسالان) و اتاق تجربه را نام برد.

### گروه ورزش

از جمله برنامه‌های این گروه می‌توان به برنامهٔ ورزش از نگاه دو نیز اشاره کرد.

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
* فهرست شبکه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان

پیوند به بیرون
--------------

* سایت رسمی شبکه ۲ سیما
* پخش آنلاین شبکه ۲ سیما

منابع
-----

1. مبانی نظری تکنولوژی آموزشی، تهران، ۱۳۷۰، چاپ دوم، ص ۱۶.
2. همان، ص ۱۸.
3. همان، ص ۱۶.
4. همان، ص ۱۷.
5. همان، ص ۲۴.

1. ↑  «پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه دو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - ارتباط با شبکه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اکتبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۰۹.
2. ↑  «شبکه دو و قرآن هم اچ‌دی شدند/ امکان دسترسی به شبکه‌های جدید». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۲۸ فروردین ۱۴۰۱.
3. ↑  «دربارهٔ شبکه دو». *شبکه دو*. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ مه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۱۲.
4. ↑  «درباره شبکه دو». *tv2.ir*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۰۱.
5. ↑  «پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه دو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - معارف». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ اوت ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۰۹.
6. ↑  «پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه دو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - جهان سیاست». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۰۹.
7. ↑  «پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه دو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - پلی به گذشته». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۰۹.
۷. <<حذف "خبر ۱۹" از شبکه یک و کوچ به شبکه خبر>>. خبرگزاری تسنیم. ۰۹-۰۳-۲۰۲۲ دریافت شده در ۰۹-۰۳-۲۰۲۲

| * ن
* ب
* و
شبکه‌های سیمای جمهوری اسلامی ایران |
| --- |
| داخلی | 
* شبکه یک
* شبکه دو
* شبکه سه
* شبکه چهار
* شبکه تهران
* شبکه خبر
* شبکه خبر ۲
* شبکه آموزش
* شبکه قرآن
* شبکه مستند
* شبکه نمایش
* شبکه ورزش
* شبکه پویا
* شبکه نهال
* شبکه سلامت
* شبکه نسیم
* شبکه افق
* شبکه آی فیلم
* شبکه تماشا
* شبکه امید
* شبکه فراتر

 |
| بین المللی | 
* پرس تی‌وی
* الکوثر
* شبکه جهانی جام جم
* شبکه سحر
* شبکه العالم
* هیسپان‌تی‌وی
* هوساتی‌وی

 |
| استانی | آذربایجان غربی •  آفتاب •  اترک •  اشراق •  اصفهان •  افلاک •  البرز •  ایلام •  باران •  بوشهر •  تبرستان •  جهان‌بین •  خاوران •  خراسان رضوی •  خلیج فارس •  خوزستان •  دنا •  زاگرس •  سبز •  سبلان •  سمنان •  سهند •  فارس •  قزوین •  کردستان •  کرمان •  نور •  هامون •  همدان •  یزد |
| محلی | آبادان •  کیش •  مهاباد |
| منحل‌شده | بازار •  HD • ایران‌کالا •  شما |


| * ن
* ب
* و
سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران |
| --- |
| مراکز | 

|  |  |
| --- | --- |
| استانی | آذربایجان شرقی • آذربایجان غربی • اردبیل • اصفهان • البرز • ایلام • بوشهر • چهارمحال و بختیاری • خراسان جنوبی • خراسان رضوی • خراسان شمالی • خوزستان • زنجان • سمنان • سیستان و بلوچستان • فارس • قزوین • قم • کردستان • کرمان • کرمانشاه • کهگیلویه و بویراحمد • گلستان • گیلان • لرستان • مازندران • مرکزی • هرمزگان • همدان • یزد |
| محلی | آبادان • کیش • مهاباد |
| فنی | ایستگاه رادیویی و تلویزیونی زیباکنار  •  ایستگاه تلویزیونی الوند •  ایستگاه تلویزیونی جماران •  ایستگاه رادیویی موج کوتاه بعثت کمال‌آباد |

 |
| شبکه‌های تلویزیونی | 

|  |  |
| --- | --- |
| سراسری | یک • دو • سه • چهار • تهران • خبر • آموزش •  قرآن • مستند • نسیم • تماشا • نمایش • ورزش • سلامت • افق • کودک و نوجوان(پویا و نهال) • امید • آی‌فیلم • 4K • سپهر • خبر ۲ |
| برون‌مرزی | آی‌فیلم انگلیسی •  آی‌فیلم ۲ •  الکوثر •  هیسپان تی‌وی •  پرس تی‌وی •  العالم •  جام جم ۱ •  جام جم ۲ •  جام جم ۳ •  سحر آذری •  سحر اردو •  سحر بوسنیایی •  سحر سورانی •  سحر کرمانجی •  هوسا تی‌وی |
| اینترنتی | مثبت کودک • تلوبیون ورزشی • رؤیا • جام • فلسطین • سربداران • نما • اقرا |
| استانی | آذربایجان غربی •  آفتاب •  اترک •  اشراق •  اصفهان •  افلاک •  البرز •  ایلام •  باران •  بوشهر •  تبرستان •  جهان‌بین •  خاوران •  خراسان رضوی •  خلیج فارس •  خوزستان •  دنا •  زاگرس •  سبز •  سبلان •  سمنان •  سهند •  فارس •  قزوین •  کردستان •  کرمان •  نور •  هامون •  همدان •  یزد |
| محلی | آبادان •  کیش •  مهاباد |
| منحل‌شده | بازار •  HD • ایران‌کالا •  شما |

 |
| شبکه‌های رادیویی | 

|  |  |
| --- | --- |
| سراسری | ایران •  تهران •  فرهنگ •  پیام •  قرآن •  معارف •  جوان •  ورزش •  سلامت •  گفت‌وگو •  اقتصاد •  نمایش •  آوا •  تلاوت  •  صبا  •  زیارت |
| برون‌مرزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| آسیای میانه و قفقاز | آذری • آران • آشوری • ارمنی • ازبکی • تاجیکی • تالشی • ترکمنی • ترکی استانبولی • قزاقی |
| اروپا و آمریکا | آلبانیایی • آلمانی • اسپانیایی • انگلیسی • ایتالیایی • پرتغالی • روسی • فرانسوی |
| شبکه سحر | اردو • بوسنیایی • سورانی • کرمانجی |
| شبه‌قاره و شرق آسیا | اندونزیایی • بنگالی • پشتو • چینی • دری • ژاپنی • هندی |
| عربی و آفریقایی | سواحلی • عبری • عربی • هوسا |

 |
| استانی | اراک • اردبیل • ارومیه • اصفهان • اهواز • ایلام • بجنورد • بندرعباس • بوشهر • بیرجند • تبریز • خرم‌آباد • رشت • زاهدان • زنجان • ساری • سمنان • سنندج • شهرکرد • شیراز • قزوین • قم • کرج • کرمان • کرمانشاه • گرگان • مشهد • همدان • یاسوج • یزد |
| محلی | آبادان • کیش • مهاباد |
| شهری | بروجرد • دزفول • رفسنجان • زابل • کاشان • مراغه • مریوان |
| منحل‌شده | جهرم •  کردی کرمانشاه |

 |
| زیرمجموعه‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| رسانه | انتشارات سروش •  مؤسسه جام جم (روزنامه جام جم) |
| آموزش | مرکز آموزش صدا و سیما •  دانشگاه صدا و سیما |
| تولید | سیما فیلم •  خبرگزاری صدا و سیما •  باشگاه خبرنگاران جوان |
| سایر | سروش سیما •  مرکز همایش‌ها •  پیام‌رسان سروش |

 |
| رئیسان | 

|  |
| --- |
| صادق قطب‌زاده •  *شورای پنج نفره* •  *شورای سه نفره* •  تقی فراحی •  محمد مبلغی اسلامی (سرپرست) •  سید علی‌اکبر محتشمی‌پور و عبدالله نوری (سرپرستان مشترک) •  علی لاریجانی •  محمد هاشمی رفسنجانی •  محمدجواد لاریجانی (سرپرست) •  محمد هاشمی رفسنجانی •  علی لاریجانی •  سید عزت‌الله ضرغامی •  محمد سرافراز •  عبدالعلی علی‌عسگری •  پیمان جبلی |

 |
| سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران •  شورای نظارت بر سازمان صدا و سیما •  معاونت برون‌مرزی سازمان صدا و سیما •  فرستنده‌های دیجیتال صدا و سیما •  جشنواره تلویزیونی جام جم |