«عربستان» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، عربستان (ابهام‌زدایی) را ببینید.

**عَرَبِستانِ سَعودی** (به عربی: *ٱلسُّعُوْدِیَّة*) با نام رسمی **پادشاهی عربستان سعودی** (به عربی: *ٱلْمَمْلَکَة ٱلْعَرَبِیَّة ٱلسُّعُوْدِیَّة*) کشوری در شبه‌جزیرهٔ عربستان در غرب آسیا است. این کشور دارای مساحتی در حدود ۲٬۱۵۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۸۳۰٬۰۰۰ مایل مربع) است که آن را به پنجمین کشور پهناور در آسیا، دومین کشور پهناور در جهان عرب و پهناورترین کشور در غرب آسیا تبدیل می‌کند. کشورهای اردن، عراق و کویت از شمال، قطر و امارات متحده عربی از شرق، عمان از جنوب شرقی، و یمن از جنوب با عربستان هم‌مرز هستند. بحرین کشوری جزیره‌ای در ساحل شرقی این کشور می‌باشد. عربستان از غرب به دریای سرخ، از شمال غربی به خلیج عقبه، و از شمال به خلیج فارس منتهی می‌شود. عربستان سعودی تنها کشوری است که دارای خط ساحلی در امتداد دریای سرخ و خلیج فارس است و بیشتر اراضی آن از صحرای خشک، دشت، استپ و کوهستان تشکیل شده‌است. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر این کشور ریاض است. شهرهای مکه و مدینه که دو مکان مقدس در اسلام به‌شمار می‌روند، در این کشور قرار دارند.

سرزمینی که عربستان امروزی را تشکیل می‌دهد، پیش از اسلام محل چندین فرهنگ و تمدن باستانی بوده‌است. دوران پیشاتاریخی عربستان برخی از اولین آثار فعالیت انسانی در جهان را نشان می‌دهد. دومین دین بزرگ جهان، اسلام، در جایی که اکنون عربستان سعودی نامیده می‌شود ظهور کرد. در اوایل سدهٔ هفتم میلادی، پیامبر اسلام محمد جمعیت شبه‌جزیرهٔ عربستان را متحد کرد و یک نظام دینی واحد اسلامی ایجاد کرد. پس از مرگ محمد در سال ۶۳۲، پیروان او به سرعت قلمرو تحت حاکمیت مسلمانان را فراتر از عربستان گسترش دادند، به‌طوری که در عرض چند دهه سرزمین‌هایی از شبه‌جزیره ایبریا در غرب تا بخش‌هایی از آسیای مرکزی و جنوب آسیا در شرق تحت کنترل مسلمانان درآمد. سلسله‌های عرب برخاسته از عربستان امروزی، راشدین (۶۳۲–۶۶۱)، امویان (۶۶۱–۷۵۰)، عباسیان (۷۵۰–۱۲۵۸) را تأسیس کردند.

منطقهٔ عربستان سعودی امروزی قبلاً شامل چهار منطقهٔ تاریخی متمایز بود: حجاز، نجد، و بخش‌هایی از سرزمین بحرین (الاحساء) و عربستان جنوبی (عسیر). پادشاهی عربستان سعودی در سال ۱۹۳۲ توسط ملک عبدالعزیز (معروف به عبدالعزیز بن عبدالرحمن آل سعود) تأسیس شد. او در سال ۱۹۰۲ با تسخیر ریاض، چهار منطقه را در یک کشور واحد از طریق یک سلسله فتوحات متحد کرد. عربستان سعودی از آن زمان یک پادشاهی مطلقه بوده‌است، که در آن تصمیمات سیاسی بر اساس مشورت میان پادشاه و شورای وزیران اتخاذ می‌شود. جنبش مذهبی فوق محافظه‌کار وهابیت در اهل سنت به عنوان «ویژگی غالب فرهنگ سعودی» توصیف شده‌است، اگرچه قدرت تشکیلات مذهبی در دههٔ ۲۰۱۰ به میزان قابل توجهی از بین رفته‌است. عربستان سعودی در قانون اساسی خود را به عنوان یک حکومت اسلامی مستقل عرب معرفی می‌کند، که زبان رسمی آن، عربی است.

نفت خام در ۳ مارس ۱۹۳۸ کشف شد و توسط چندین مورد دیگر در استان شرقیادامه یافت. عربستان سعودی از آن زمان به دومین تولیدکنندهٔ بزرگ نفت جهان (پس از آمریکا) و بزرگ‌ترین صادرکنندهٔ نفت جهان تبدیل شده‌است، و دارای دومین ذخایر نفتی جهان و چهارمین ذخایر بزرگ گاز است. این پادشاهی به عنوان یک اقتصاد پردرآمد طبقه‌بندی می‌شود و تنها کشور عربی است که عضوی از گروه ۲۰ است. این حکومت به دلایل مختلفی مورد انتقاد قرار گرفته‌است، از جمله نقش آن در جنگ یمن، حمایت ادعایی از تروریسم اسلامی، و سوابق ضعیف حقوق بشری، از جمله استفاده از مجازات اعدام بیش از حد و اغلب غیرقانونی، عدم اتخاذ تدابیر کافی علیه قاچاق انسان، تبعیض علیه اقلیت‌های مذهبی و خداناباوران، از جمله یهودستیزی، و تفسیر خشک از احکام اسلام.

تاریخ
-----

مقالهٔ اصلی: تاریخ عربستان سعودی
### دوران باستان

اربایه یکی از ساتراپی‌های شاهنشاهی هخامنشی
اسکندر مقدونی پیش از مرگ ناگهانی خود در سال ۳۲۳ (پیش از میلاد)، قصد داشت شبه جزیره عرب را تصرف نماید و بعد از مدتی فرمانروایان دودمان بطلمیوسی مصر تا حدودی بر ینبع چیره شدند. [] ولی نبطیان از چیرگی آن‌ها جلوگیری کردند. سپس این سرزمین در معرض جنگ‌های چیره‌جویانه حبشی‌ها و ایرانیان قرار گرفت. [] در سده پنجم پس از میلاد، مکه از نظر اهمیت جایگزین شهر پترا در دوره نبطیان شده بود.

سنگ‌نبشته مسلة تیماء که هم‌اکنون در موزه لوور نگهداری می‌شود (۶ سده پیش از میلاد مسیح)
### پیش از اسلام

مقالهٔ اصلی: عربستان پیش از اسلام
مردم عربستان پیش از اسلام زندگی بدوی و نخستین داشتند و قبیله‌های عرب برای امرار معاش به دامداری وابسته بودند.
بر پایه گفته قرآن، این سرزمین از زمان ساخته شدن کعبه به دست ابراهیم مورد توجه خداپرستان بوده‌است. [] در دوران بت‌پرستی نیز بت‌های بزرگی در آن نگهداری می‌شده‌است.

با تولد محمد شبه جزیره عربستان مرکز پایه‌گذاری تمدن بزرگ اسلامی شد. در زمان زندگی محمد نخستین نظام سیاسی و اجتماعی پیشرفته برقرار شد. دین اسلام در زمان زندگانی او تقریباً در همه شبه جزیره عرب رواج یافت. پس از مرگ محمد، خلافت توسط ابوبکر، عمر بن خطاب، عثمان بن عفان و علی بن ابی‌طالب ادامه یافت. در این زمان، حکومتی همراه با قانون‌ها و مقررات به وجود آمده بود که رونق آن در سراسر جهان شهرت یافت.[]

سنگ‌نوشته اِستِل سَلم در موزه لوور (۵ سده پیش از میلاد مسیح)
### پادشاهی سعودی

حکومت پادشاهی سعودی در سال ۱۷۵۰ به وسیله محمد بن سعود پایه‌ریزی شد. پس از وی ملک عبدالعزیز با پشتیبانی شیخ محمد بن عبدالوهاب، شهر ریاض را به تصرف درآورد. در زمان عبدالعزیز، استان عسیر، تهامه، حجاز، عمان، احساء، قطیف، زیاره، بحرین، وادی الدواسر، الخرج، محمل، وشم، سُدَیر، استان قصیم، المجمعه، منیح، رنیّه و تربة تحت تصرف وهابیان درآمد. سعود بن عبدالعزیز کشورگشایی‌های وهابیان را در شبه جزیره عربستان تا خلیج فارس ادامه داد. در زمان ابراهیم بن سعود، عربستان از مصر شکست خورد و طوسون پاشا، فرمانده سپاه مصر، مکه را فتح کرد. اما نتوانست در مدینه پیشروی کند و به قاهره بازگشت. پس از طوسون پاشا، برادرش ابراهیم محمد علی پاشا نجد را گرفت و خود را به درعیه (پایتخت آل سعود) رساند و آن را به محاصره درآورد. این بار نیز مقاومت وهابیان را بار دیگر در هم شکست. دوران فرمانروایی عبدالله بن سعود آل سعود، اوج نفوذ فرهنگ اروپا در عربستان بود تا این که عبدالله بن سعود شکست خورد و به دستور ابراهیم پاشا محکوم به اعدام شد. []

نخستین تلاش در زمینه برپایی دوباره فرمانروایی آل سعود توسط مشاری بن عبد الرحمن بن حسن بن مشاری آل سعود بود. پس از وی ترکی بن عبدالله آل سعود، ریاض را اشغال کرد. فیصل بن ترکی بن سعید ایجاد فرمانروایی دوم آل سعود را اعلام نمود. خالد بن سعود بن عبد العزیز آل سعود به فرمانروایی نجد منصوب شد اما عرب‌ها بر وی شوریده، او را از ریاض بیرون کردند. در دوران فرمانروایی عبدالله بن ثنیان بن ابراهیم آل سعود، مصر ارتش خود را از عربستان فراخواند. عبدالله بن فیصل بن ترکی بن عبدالله آل سعود با همدستی قبیله عجمان و سعود به بخش احساء حمله کرد. سعود بن فیصل بن ترکی آل سعود، قطیف را دوباره به سرزمین‌های سعودی افزود. عبدالرحمن بن فیصل به درگیری با فرمانروایی آل رشید پرداخت و سرانجام از آن‌ها شکست خورد و فرمان‌روایی دوم سعودی نیز از بین رفت.

فرمانروایی سوم سعودی را ملک عبدالعزیز بنیان نهاد و از ۱۹۰۲ تا ۱۹۵۳ حکومت کرد. پس از مرگ عبدالعزیز، پسران دیگرش با نام‌های سعود بن عبدالعزیز (حکومت ۱۹۵۳–۱۹۶۴) فیصل بن عبدالعزیز (حکومت ۱۹۶۴–۱۹۷۵) و خالد بن عبدالعزیز (۱۹۷۵–۱۹۸۲) و فهد بن عبدالعزیز (حکومت ۱۹۸۲–۲۰۰۵) در پی یکدیگر به پادشاهی رسیدند. فهد بن عبدالعزیز لقب خادم الحرمین الشریفین را برای خود برگزید. وی برای گسترش آیین وهابیت کوشش بسیار نمود و روابط و مناسبات سیاسی با جهان غرب ایجاد کرد.[] با مرگ فهد، برادرش عبدالله بن عبدالعزیز به پادشاهی عربستان رسید. عبدالله در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۵ میلادی درگذشت و برادر و ولیعهد وی سلمان بن عبدالعزیز آل سعود به پادشاهی رسید.

جغرافیا
-------

مقالهٔ اصلی: جغرافیای عربستان سعودینقشه متعلق به شرکت ملی نفت عربستان ۱۹۵۲
کشور عربستان سعودی در منطقه استراتژیک خاورمیانه و هم‌مرز با خلیج فارس و دریای سرخ است. در جنوب این کشور، یمن جای دارد. همین دسترسی به آب‌های آزاد این امکان را برای این کشور به وجود آورده تا از دو سوی آن برای حمل‌ونقل‌های دریایی و واردات و صادرات استفاده شود. مرز دریایی این کشور را حدود ۲۶۴۰ کیلومتر برآورد کرده‌اند که بیشترین مرز آبی کشورهای منطقه است.

مساحت این کشور بخش بزرگی از شبه جزیره عربستان یعنی حدود ۸۵ درصد این شبه جزیره را تشکیل می‌دهد. عربستان‌سعودی با ۲ میلیون و ۱۴۹ هزار کیلومترمربع برابر با ۸۶۴ هزارو ۸۶۹ مایل مربع پهنا، بزرگ‌ترین کشور منطقه خاورمیانه است. این کشور ۳۰٪ بزرگتر از ایران، سه برابر فرانسه و چهار برابر عراق است. این کشور همچنین با عراق، اردن، کویت، عمان، قطر، یمن، امارات متحده عربی مرز یکسان دارد و از طریق پل به بحرین وصل است.

عربستان از نظر هندسی بیشتر به شکل یک مستطیل طولانی است به گونه‌ای که طولانی‌ترین قطر طولی این کشور که از خلیج عقبه شروع و تا بندر جده امتداد می‌یابد، ۲۲۶۰ کیلومتر است و قطر دیگر آن که عرضی است از بندر ظهران در کنار خلیج‌فارس در شرق شروع و تا بندر جده در کنار دریای سرخ ادامه دارد ۱۲۶۰ کیلومتر است. ربع الخالی که یک‌چهارم گستره شبه جزیره عرب را تشکیل می‌دهد، خالی از مردم است. بلندترین نقطه عربستان سعودی کوه سوداء با سه هزار و پانصد و پنجاه متر بلندی است.

جغرافیدانان، عربستان را به‌طور کلی به چهار منطقه و سه ناحیه تقسیم می‌کنند. ارتفاعات غربی که از خلیج عقبه آغاز و به حجاز و عسیر در جنوب پایان می‌یابد. منطقه نجد که در مرکز شبه‌جزیره عربستان است، منطقه احساء که در سواحل جنوبی خلیج‌فارس قرار دارد و در نهایت منطقه کویری و بیابانی که منطقه قابل توجهی از مساحت این کشور را پوشانده‌است. اما سه ناحیه عربستان را «تهامه» و «نجد» و «حجاز» نامیده‌اند که تهامه از سواحل دریای سرخ تا سرزمین نجران است. ناحیه نجد شامل منطقه وسیعی در مرکزیت عربستان است و کانون شکل‌گیری فرقه وهابیت و دولت سعودی است و سرانجام ناحیه حجاز که از شمال غربی آغاز و تا جنوب غربی کشور امتداد دارد و شهرهای مقدس مکه و مدینه و نیز بندر استراتژیک جده را دربر گرفته‌است.

### آب و هوا

نقشه اقلیم عربستان سعودی توسط سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن
آب و هوای این سرزمین، اقلیم بیابانی است. تفاوت دمای شب و روز زیاد است. بیشتر زمین‌های آن را ریگستان تشکیل می‌دهد. اما حدود ۷۵ درصد از این وسعت را بیابان‌های خشک و بی‌آب و علف پوشانده‌اند. سه صحرای بزرگ «صحرای نفوذ»، «بیابان دهنا» و «ربع‌الخالی» مهم‌ترین کویرهای عربستان هستند.

دمای هوا در روزهای تابستان به‌طور متوسط ۴۵ درجه و در شب با اختلاف دمای زیاد نسبت به روز است. در بعضی مناطق کوهستانی حاشیه دریای سرخ و استان عصیر آب و هوا در ۸ ماه از سال نسبتاً مناسب است. اما سرما به ندرت به زیر صفر درجه سلسیوس می‌رسد. رخدادهای طبیعی چون طوفان شن بسیار روی می‌دهد.

### منابع طبیعی

آمار تعادل نفتی در عربستان سعودی
این کشور از نظر منابع طبیعی چون طلا و مس، نفت خام، گاز طبیعی و آهن غنی است. هر چند از نظر جنگل و مناطق جنگلی، دیم‌کاری و زراعت با فقر روبه‌روست. بیشتر گیاهان در واحه‌ها می‌رویند. عربستان‌سعودی با بیش از ۲۶۰ میلیارد بشکه نفت، بیش از ۱۴٪ ذخایر این ماده حیاتی را در خود جای داده‌است. این رقم معادل ۳۳ درصد کل ذخایر کشورهای دیگر عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است. معادن عربستان اکثراً در کوه‌های حجاز و منطقه عسیر و ناحیه نجد قرار دارند. دو شهر صنعتی ینبع در ساحل دریای سرخ و الجبیل در ساحل خلیج فارس به این هدف احداث شده‌اند که وضعیت منابع و معادن عربستان را ساماندهی کنند.

ذخایر معدنی اورانیوم موجود در عربستان سعودی به اندازه‌ای است که به آن کشور امکان دهد بدون نیاز به واردات، به تولید سوخت هسته‌ای بپردازد.

### حیات وحش

شتر یک‌کوهانه شناخته‌شده به‌عنوان جانور ملی عربستان سعودی
جانوران اهلی از جمله شتر، گوسفند و بز بیش از دیگر جانوران دیده می‌شوند. کفتارراه راه، روباه، خرگوش، موش صحرایی، جوجه‌تیغی، عقاب، کرکس و جغد در عربستان دیده می‌شوند. اما نسل شترمرغ و شیر آفریقایی در آن جا از بین رفته‌است. فلامینگو، پلیکان، حواصیل و پرندگان آبزی در بخش‌های ساحلی عربستان هستند. مارهای کشنده بیابانی از جمله مار کبرا و افعی شاخدار در بعضی بخش‌ها فراوانند.

### منابع آب

در کشور عربستان هیچ رودخانه‌ای وجود ندارد و مردم برای استفاده از ذخایر باید به حفر چاه آب اقدام کنند. مهم‌ترین مراکز تولیدات محصولات کشاورزی در عربستان، طائف در ۱۲۰ کیلومتری شرق مکه، تبوک در شمال غرب کشور، قصیم در مرکز و در بین راه مدینه به ریاض، آبها در استان عسیر در جنوب و در نزدیکی مرز این کشور با یمن است و احساء در استان شرقیه هستند.

### تقسیمات کشوری

تبوک
 —––باحه
جوف
مدینه
مکه
 —جازان
حائل
حدود شمالی
عسیر
قصیم
ریاض
نجران
استان شرقی

کشور عربستان سعودی متشکل از ۱۳ استان است:

* باحه
* تبوک
* جازان
* جوف
* حائل
* مرزهای شمالی
* ریاض
* استان شرقیه
* عسیر
* قصیم
* مدینه
* مکه
* نجران

### شهرها

| * ن
* ب
* و
عربستان سعودی شهرهای عربستان بر پایه جمعیت |
| --- |
| ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ و بیشتر | 
* دمام
* هفوف
* جده
* خمیس مشیط
* مکه
* مدینه
* ریاض
* طائف

 |
| ۹۹۹٬۹۹۹–۳۰۰٬۰۰۰ | 
* آبها
* الخرج
* بریده
* حائل
* حفر الباطن
* الجبیل
* خبر
* نجران
* قطیف
* تبوک

 |
| کمتر از ۳۰۰٬۰۰۰ | 
* الباحه
* اللیث
* المجمعه
* القنفذه
* عرعر
* بقیق
* بارق
* بیشه
* ظهران
* درعیه
* ضبا
* سکاکه
* جیزان
* الخفجی
* راس تنوره
* عنیزه
* ینبع

 |
| منبع: cdsi.gov.sa |

اقتصاد
------

مقالهٔ اصلی: اقتصاد عربستان سعودی
### واحد پول

۱۰۰ ریال سعودی
واحد پول این کشور ریال سعودی است. هر ریال سعودی معادل ۰٫۲۶۶ دلار آمریکا و هر دلار آمریکا تقریباً برابر با ۳٫۷۵ ریال عربستان است. (فوریه ۲۰۲۴).

### نفت

سعودی آرامکو شرکت دولتی نفت عربستان سعودی
اقتصاد عربستان سعودی موفق و بر پایه نفت خام است. تفاوت اصلی اقتصاد عربستان سعودی با کشورهایی همچون ایران در «ذخایر امنی» است که در اختیار دارد و به راحتی می‌تواند آن‌ها را به پول نقد تبدیل کند. دولت بر فعالیت‌های عمده اقتصادی کنترل دقیق دارد. حدود ۳۵ درصد محصولات عمده داخلی به بخش خصوصی تعلق دارد. نزدیک به ۹ میلیون کارگر مهاجر در عربستان سعودی مشغول به کارند.

کاهش شدید قیمت نفت در سال ۱۹۹۸ ضربه شدیدی بر اقتصاد عربستان سعودی وارد نمود که سبب شد محصولات عمده داخلی به میزان ۱۱ درصد کاهش یابد و کمبود بودجه به ۳/۱۲ میلیارد دلار برسد.[] در سال ۱۹۹۹ به دلیل قیمت پایین نفت، دولت برنامه‌هایی را برای کاهش هزینه آگهی کرد و بخش بیش‌تری را از اقتصاد به بخش خصوصی سپرد. عربستان سعودی در تولید نفت خام، پالایش نفت، پتروشیمی، سیمان، فولاد، کود شیمیایی و پلاستیک صنعت موفقی داشته‌است.

نخستین امتیاز اکتشاف نفت عربستان در سال ۱۹۳۳ میلادی به شرکت استاندارد اویل کالیفرنیا واگذار شد. در سال ۱۹۴۸ شرکت نفتی سعودی آرامکو متشکل از شرکت‌های تگزاکو، استاندارد اویل نیوجرسی و موبیل تشکیل شد. در سال ۱۹۷۵ نفت عربستان ملی شد ولی آرامکو همچنان در عربستان به عنوان یک مشاور قوی ماندگار شد و حتی در امور دیگر اقتصادی عربستان و برنامه‌های اجتماعی این دولت دخالت می‌کرد.

### تورم

بر اساس نوشته تریدینگ اکونومیکس عربستان سعودی دارای تورمی به اندازه ۳. درصد در ماه اوت سال ۲۰۲۱ بوده‌است. اگرچه در دوران کرونا اقتصاد این کشور ۴٫۱ درصد کوچکتر شده و کسری بودجه نیز دارای رشد قابل ملاحظه می‌باشد.

### کشاورزی

انواع صادرات عربستان سعودی
بیش‌ترین محصولات کشاورزی عربستان گندم، جو، گوجه فرنگی، هندوانه، خرما، لیموترش، تخم مرغ و شیر هستند. کمبود آب و رشد سریع جمعیت تلاش‌های دولت را برای خودکفایی در زمینه کشاورزی محدود کرده‌است.

### گردشگری

عربستان بیشترین تعداد گردشگران ورودی در خاورمیانه را داراست، سالانه ۱۸/۲ میلیون نفر به عربستان سفر می‌کنند.[]
همچنین عربستان از بزرگ‌ترین قطب‌های گردشگری دینی است، سالانه ۲/۴ میلیون نفر به دلیل واقع شدن مسجد الحرام و مسجد النبی در این کشور، به عربستان سفر می‌کنند.

### بیکاری و فقر

نرخ بیکاری در عربستان طبق داده‌های اداره کل آمار عربستان سعودی در ۳ ماهه اول امسال ۲۰۲۰ به ۱۱٫۷ درصد رسید و نسبت به نرخ بیکاری ۱۲٫۶ درصدی که در ۳ ماهه چهارم سال گذشته کاهش یافت.

### عضویت در گروه ۲۰

عربستان از اعضای گروه ۲۰ است.

#### کرونا

تعداد افراد مبتلاشده به کووید ۱۹ در مناطق مختلف عربستان سعودی
روز ۲۶ مارس سال ۲۰۲۰ به ابتکار عربستان سعودی که ریاست دوره‌ای آن را برعهده دارد، نشست اضطراری سران گروه۲۰ به‌صورت کنفرانس ویدئویی برگزار شد. ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی در سخنرانی افتتاحیه این نشست خواستار «پاسخ قاطعانه و هماهنگ» کشورهای عضو این گروه برای مقابله با دنیاگیر شدن ویروس کرونای جدید شد.

سیاست
-----

مقالهٔ اصلی: سیاست در عربستان سعودی
### ساختار

از سال ۱۹۳۲ که پادشاهی آل سعود بنیان نهاده شد، این کشور پادشاهی مطلقه داشته‌است. پادشاه باید برای بیش‌تر تصمیم‌هایی که می‌گیرد، تأیید علما و رهبران دینی کشور را داشته باشد. پادشاه مسئول پاسداری و نگاهبانی از مسجدالحرام در مکه و مسجد النبی در مدینه (نام‌ور به خادم الحرمین الشریفین) است.

در این کشور حزب سیاسی وجود ندارد. دین اسلام از قدرتمندترین نهادهای جامعه‌است و نظام دادرسی وابسته به دولت و نیروی انتظامی (شرطه) آن کشور موظف به اجرای قانون‌های امر به معروف و نهی از منکر هستند. خانواده پادشاهی آل سعود خواستار سلطه کامل سیاسی بر عربستان سعودی هستند. هم‌اکنون نیز قدرت در پادشاهی سعودی در دست کبارالعلما و پادشاه متمرکز است.

محمد بن سلمان و وزرای دولت سعودی
عربستان سعودی به لحاظ نوع کنترل سیستم اجرایی، یک سرزمین مستقل به‌شمار می‌آید. این کشور از ۱۳ استان درست شده که در رأس هرکدام از آن‌ها، یکی از شاه‌زادگان سعودی فرمان می‌راند و از اختیارات کامل برخوردار است.
در عربستان سعودی در رأس حکومت مرکزی، پادشاه قرار دارد که ریاست قوه مجریه، به عنوان اصلی‌ترین قوه کشور، در دست اوست. میزان کنترل حکومت مرکزی بر همه سرزمین عربستان سعودی به دلیل حضور شاه‌زادگان سعودی در امیری استان‌ها، یکسان است.

در پادشاهی سعودی بزرگان و آموزگاران پایه نخست دین اسلام، همواره نقش مهمی در کشور بازی کرده‌اند و قدرت سیاسی بی‌پایانی دارند. بزرگان عربستان سعودی دربرگیرنده دانشمندان دینی، قضات، وکلا، مدرسان، و پیش‌نمازان هستند.

در عربستان سعودی، شورای علمای اعظم قدرت عزل و نصب پادشاه را دارند. این گروه به صورت هفتگی با شاه دیدار می‌کنند. در بسیاری از موارد حکومتی، شاه با علما مشورت می‌کند. بیشتر بزرگان عربستان سعودی به خاندان بزرگ الشیخ وابسته هستند که از نوادگان محمد بن عبدالوهاب بنیان‌گذار فرقه وهابیت هستند. این بزرگان، با خانواده شاهی پیوند نزدیکی دارند.

#### مجلس شورای سعودی

ملک فهد، نظام اساسی حکومترا در سال ۱۹۹۲ مطرح کرد.
مجلس شورای سعودی، نهادی انتصابی است که دربارهٔ قوانین کشور، نظر مشورتی به دولت و پادشاه ارایه می‌دهد. این مجلس تاکنون هشت دوره تشکیل شده‌است.اعضای این نهاد مشورتی از سوی پادشاه و از بین شخصیت‌های دانشگاهی، روحانیون، تاجران و کارمندان سابق دولت انتخاب می‌شوند. مجلس شورای سعودی قوانین موجود را بررسی و در صورت لزوم برای اصلاح آنان مواردی را به پادشاه پیشنهاد می‌دهد. این مجلس همچنین اختیار پیشنهاد قوانین جدید برای تصویب را دارد.

از سال ۲۰۱۱ زنان در این مجلس راه یافته و در اولین دوره حضور خود به فرمان ملک عبدالله ۳۰ کرسی به آنان تعلق گرفت.

در حال حاضر دکتر عبدالله بن محمد بن ابراهیم آل الشیخ ریاست این مجلس را بر عهده دارد.

این مجلس به عنوان پارلمان عربستان شناخته شده و دارای انجمن‌های دوستی با پارلمانهای سایر کشورها می‌باشد که می‌توان به انجمن دوستی عربستان با آذربایجان، مجارستان، موریتانی، کامرون، افغانستان … می‌باشد.

#### انتخابات

از سال ۲۰۰۵ نخستین دوره انتخابات سراسری در عربستان برای انتخاب اعضای شوراهای شهرداری‌ها برگزار شد که پس از گذشت دو دوره در سال ۲۰۱۵ زنان نیز اجازه شرکت در انتخابات را یافتند در نخستین دوره حضور زنان در انتخابات شوراهای شهرداری‌ها ۲۱ زن به شورا راه یافتند.

### سیاست خارجی

روزولت رئیس‌جمهور پیشین ایالات متحده به همراه شاه عبدالعزیز، بر روی ناو کشتی
دولت عربستان عضو جنبش عدم تعهد است. اما عملاً در طول نیم قرن گذشته متحد جهان سرمایه‌داری و ایالات متحده آمریکا بوده‌است. در جنگ ایران و عراق جانب صدام حسین را گرفت و ۲۵ میلیارد دلار کمک در اختیار صدام قرار داد. اما در جنگ خلیج فارس حمله صدام به کویت را محکوم و جزو ائتلاف آمریکا برای اخراج عراق از کویت شد.
با این حال جانب احتیاط را گرفت و از سرنگونی صدام که فضا را برای به قدرت رسیدن شیعیان هموار می‌کرد حمایت نکرد.

دفاع از عربستان و شبه جزیره عربستان و دفاع از عرب و روابط حسن همسایگی از اصول سیاست خارجی عربستان است. در سال ۱۹۳۰ وزارت امور خارجه پایه‌گذاری شد. در آن سال ۹ نمایندگی بیگانه در عربستان وجود داشت. اکنون ۱۵۷ نمایندگی و سفارتخانه وجود دارد که ۹۸ سفارت در ریاض و ۵۹ کنسولگری در ریاض و جده و ظهران وجود دارند.

جمال خاشقجی پس از مخالفت‌ها با حکومت آل سعود، در کنسولگری عربستان در استانبول به قتل رسید.
در سال ۱۹۲۹، اولین سفارت عربستان در خارج در قاهره بازگشایی شد و تا سال ۱۹۳۶ (۱۳۵۴ قمری) به ۵ سفارتخانه و تا سال ۱۹۵۱ به ۱۸ سفارت افزایش یافت تا اکنون که بیشتر از ۷۷ سفارت و ۱۳ کنسولگری و سه مکتب تجاری وجود دارد.

عربستان سعودی برای بازسازی لبنان در سال ۱۹۹۰، ۱۰۰ میلیون دلار آمریکا کمک اقتصادی نموده‌است. همچنین از سال ۱۹۹۳، ۲۰۸ میلیون دلار را برای کمک به مسلمانان فلسطین اختصاص داده‌است.

#### تحریم علیه قطر

مقالهٔ اصلی: بحران روابط سیاسی ۲۰۱۷ قطراز تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۱۷ عربستان در ائتلافی با کشورهای مصر، امارات متحده عربی، بحرین، مالدیو، لیبی و موریس کلیه روابط خود با قطر را قطع کرده، مرزهای هوایی، زمینی و دریایی را به روی این کشور بستند و اعمال تحریم‌هایی را علیه آن آغاز کردند.

### خاندان آل‌سعود

عبدالعزیز بن عبدالرحمن آل سعود نخستین پادشاه عربستان سعودی در کنار فیصل بن عبدالعزیز آل سعود و سعود بن عبدالعزیز آل سعود در دهه ۱۹۵۰ (میلادی)
دودمان آل‌سعود که قدرت را از سال ۱۹۳۲ میلادی، در دست دارد، نام کشور را منسوب به نام قبیله خود کرده‌است.

دولت اول سعودی که هم‌زمان با گسترش اندیشه محمدبن عبدالوهاب در شبه جزیره عربستان بود از سال ۱۱۳۹ تا ۱۲۲۹ هجری قمری و دولت دوم از سال ۱۲۳۵ تا ۱۳۰۹ هجری قمری به طول انجامید و دولت سوم نیز از سال ۱۳۱۹ شروع شده و تاکنون ادامه دارد. عبدالعزیزبن عبدالرحمن پدر شاهان و شاهزادگان کنونی عربستان در سال ۱۲۹۷ هجری قمری متولد شد. زمانه تولد و رشد عبدالعزیز مصادف با بروز جنگ‌های داخلی و کشت و کشتار در این کشور بود. وی پس از رسیدن به دوران جوانی به فکر ساماندهی و اتحاد کشور افتاد و توانست با جنگاوری در سال ۱۳۱۹ شهر ریاض را که در تصرف آل رشید بود بازستاند. در سال ۱۳۳۰ نیز اسکان اعراب صحراگرد و تأسیس گروه‌های رزمی عشیره‌ای را آغاز کرد وی سرانجام پس از تسخیر همه مناطق عربستان در سال ۱۳۵۱ هجری نام کشور حجاز را به «المملکة العربیة السعودیة» تغییر داد و خود را پادشاه نامید. وی پس از نیم قرن جنگ و کشمکش بر سر قدرت و مدیریت کشور در سال ۱۳۷۳ هجری قمری درگذشت و فرزندش سعود جانشین او شد. پس از سعود فیصل و بعد خالد و فهد و سپس ملک عبداللّٰه و اکنون سلمان بن عبدالعزیز در عربستان حاکم است. در عربستان شاهان بر پایه قانون اساسی حاکم مطلق هستند و همه امور کشوری و لشکری زیر نظر مستقیم آنان است. خانواده سلطنتی و شاهزادگان نیز که اکنون تعداد آنان را تا ۲۰ هزار هم نوشته‌اند در دستگاه حکومت از جایگاه رفیعی برخوردار هستند.

در عربستان سعودی ۷ هزار عضو از دودمان سلطنتی آل‌سعود، به تمامی کشور و بیش از ۲۵ میلیون ساکن آن حکم‌رانی می‌کنند. این گروه علاوه بر در دست داشتن تمامی امور حساس کشور، ثروت‌های نجومی حاصل از فروش نفت و گاز و تمامی امور کشور را بدون حضور هر گونه نهاد انتخابی یا نظارت مردمی در اختیار خود گرفته‌اند.

امروزه سه جناح عمده در داخل آل سعود وجود دارد که هریک درصدد قبضه کردن قدرت هستند. گروه اول خاندان فهد است که از دهه ۸۰، به صورت گروه غالب در خانواده سعودی بوده‌است و از نایف بن عبدالعزیز، سلطان بن عبدالعزیز، سلمان بن عبدالعزیز (پادشاه کنونی عربستان سعودی) و غیره تشکیل شده و همگی از یک مادر بوده و به قبیله سُدَیری وابسته‌اند. گروه دوم که ملک عبدالله از آن خاندان است از مادر دیگری هستند که به قبیله شمر وابسته‌اند. سعود بن فیصل، وزیر سابق امور خارجه نیز از این گروه است. گروه سوم، فرزندان فیصل هستند که فاقد تشکیلات گروهی هستند و افرادی چون خالد بن فیصل و ترکی فیصل به آن تعلق دارند.

فرهنگ
-----

بازداری ورزش ملی عربستان سعودی
جامعه عربستان بر پایه روابط قبیله‌ای استوار است. وجود تعصب و علقه نیرومند قبیله‌ای به علاوه مذهب، شکل دهنده کلی فرهنگ جامعه است. با این که دین اسلام در این سرزمین ظهور نمود و مدت زمانی این سرزمین مرکزیت جهان اسلام را به عهده داشت، اما از آنجا که در سرزمین فوق قبیله‌های زیادی زندگی می‌کنند و هر کدام آداب و رسوم خاص خود را به عنوان یک میراث نگهداری می‌کنند.

### نظام حقوقی

نظام حقوقی عربستان سعودی برگرفته از فقه حنبلی یکی از مذاهب اسلامی است. بر پایه احکام دین اسلام، مردان در صورت تمایل مجاز به ازدواج با حداکثر چهار زن هستند.
مجازات زنای محصنه در کشور سعودی، سنگسار است.[]
مجازات قتل عمد، قاچاق مواد مخدر، عمل لواط و سرقت مسلحانه، در کشور عربستان سعودی اعدام است. بر پایه رویه معمول در عربستان سعودی، محکومان به اعدام را معمولاً سر بریدن است. اما در برخی موارد نیز محکومان به اعدام، تیرباران می‌شوند. در برخی موارد مرتبط با جرایم سنگین، جسد محکومان پس از گردن‌زده‌شدن برای عبرت به صلیب کشیده (چارمیخ) می‌شود.

در ۲۷ آوریل ۲۰۲۰ دولت سعودی مجازات شلاق را در این کشور متوقف کرد. در پی سلسله اصلاحات در عربستان سعودی کمیسیون حقوق بشر این کشور اعلام کرد که مجازات اعدام نیز برای محکومان زیر سن قانونی لغو شده‌است. حداکثر مجازات این مجرمان ده سال زندان خواهد بود.

### وضع زنان

لوجین الحثلول، فعال حقوق زنان در ماه می ۲۰۱۸ دستگیر شد
گزارش جهانی فاصله جنسیتی از مجمع جهانی اقتصاد ۲۰۲۱ عربستان سعودی را از لحاظ برابری جنسیتی در رتبه ۱۴۷ام در میان ۱۵۶ کشور قرار داد. به هر روی با انتصاب محمد بن سلمان آل سعود به عنوان ولیعهد عربستان سعودی در ۲۰۱۷, رشته اصلاحاتی در خصوص حقوق زنان صورت گرفته‌است. بنا به فرمان صادر شده توسط محمد بن سلمان ولیعهد عربستان زنان از حقی برابر و بدون تبعیض در تمامی عرصه‌ها برخوردار هستند. از مواردی مانند آزادی حجاب تا حق مسافرات یا داشتن شغل و کار و تحصیلات یا ورزش و هنر و موسیقی و حق حضانت بر فرزندان.
همچنین زنان عربستانی اجازه شرکت و نامزدی در انتخابات شورای شهرداری عربستان را داشته و برخی از آنان نیز بنا به فرمان پادشاه عربستان به عضویت در مجلس مشورتی این کشور منصوب شده‌اند. اگرچه به دلیل عدم فعالیتهای سیاسی و نبود احزاب حضور زنان در عرصه‌های قدرت در این کشور بسیار کم می‌باشد.

بر اساس قانون سعودی، هر زن بالغ باید یکی از اقوام مذکر خود را به عنوان *ولی* داشته باشد، که در سال ۲۰۰۸ اجازه او برای سفر، تحصیل یا کار لازم بوده‌است. فرمانی سلطنتی در مه ۲۰۱۷ به زنان اجازه داد از خدمات دولتی نظیر تحصیل یا مراقبت سلامت بدون نیاز به ولی مرد برخوردار شوند. به هر روی این فرمان بیان می‌کرد که این کار تنها در صورتی مجاز است که با نظام شریعت مغایر نباشد.

#### سن ازدواج

در راستای حقوق کودک در عربستان سن ازدواج در عربستان ۱۸ سال بوده و برای موارد زیر این سن قانون افراد باید به دادگاه‌های ویژه مراجعه کرده و از دادگاه کسب اجازه نمایند. همچنین ازدواج افراد زیر ۱۵ سال نیز به‌صورت مطلق ممنوع می‌باشد.

#### رانندگی

منال شریف از فعالان حقوق رانندگی زنان
با وجود برخی تلاش‌های انجام شده برای برداشتن این ممنوعیت، به دلیل مخالفت مقام‌های دینی تا سپتامبر ۲۰۱۷ رانندگی برای زنان در عربستان سعودی ممنوع بود. تا پیش از این، عربستان تنها کشور جهان بود که در آن، زنان، از حق رانندگی محروم بودند.

بزرگان عربستان سعودی نیز بر حرام بودن رانندگی زنان به دلیل ایجاد فساد و آسیب رساندن به عفت پا فشاری کردند. از سوی دیگر، سازمان رانندگی عربستان آگاهی می‌داد که علت ممنوعیت رانندگی زنان این است که زنان اگر روبند را نگه دارند به سختی می‌توانند رانندگی کنند و این احتمال تصادفات را افزایش خواهد داد.

در سال ۱۹۹۰ (میلادی)، چهار زن آلمانی مقیم سعودی با نادیده گرفتن این ممنوعیت اقدام به رانندگی در سطح شهر ریاض کردند که بلافاصله توسط پلیس دستگیر شدند. روزنامه‌های محلی نوشته توهین آمیزی علیه آنان پخش کردند و خواستار اخراج آن‌ها از شهر شدند.

در ۲۴ اوت ۲۰۰۶ طرح یکی از نمایندگان مجلس مشورتی عربستان سعودی در مورد دادن حق رانندگی به زنان این کشور رد شد.
رئیس مجلس این کشور در این مورد گفت: موضوع رانندگی زنان بر پایه فتوای مقامات مذهبی کشور ممنوع است و مجلس حق دخالت در این مورد را ندارد.
آل زلفه، نماینده‌ای که موضوع لزوم دادن حق رانندگی به زنان را مطرح کرده بود می‌گوید: چنانچه زنان حق رانندگی داشته باشند، مجبور به به‌کارگیری مردان بی‌گانه به عنوان راننده نیستند و این مسئله افزون بر حل مشکلات اجتماعی، به اقتصاد خانواده نیز کمک می‌کند.

در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۷ ملک سلمان (پادشاه وقت) با صدور دستور رسمی، اعلام کرد که زنان این کشور از ژوئن سال ۲۰۱۸ حق رانندگی خواهند داشت. او در این دستور تأیید کرده که زنان برای رانندگی، نیازی به گرفتن اجازه از سرپرستان مرد نداشته و می‌توانند هرجا که بخواهند بروند.

#### تحصیلات و آموزش

تحصیل دختران در کلاس ریاضی
تحصیل زنان در عربستان آزاد بوده و آموزش رایگان برای آنان مانند مردان رایگان می‌باشد. در سال ۲۰۱۷ تعداد فارغ التحصیلان زن از دانشگاه‌های عربستان از مردان پیشی گرفت در این کشور تحصیلات اولیه تا سن پانزده سالگی هم برای مردان و هم برای زنان اجباری می‌باشد.

#### زنان و موسیقی

در عربستان برگزاری کنسرت‌ها و جشنواره‌های موسیقی آزاد بوده و زنان می‌توانند بدون محدودیت به اجرای موسیقی و آواز بپردازند یا در کلابها و جشنواره‌ها به‌صورت مختلف شرکت کنند.

#### فعالیت اقتصادی

به دنبال اصلاحات ارایه شده توسط ولیعهد عربستان محمد بن‌سلمان و اعلام قوانین جدید توسط وزارت کشور عربستان سعودی همه شهروندان این کشور، فارغ از جنسیت (مرد یا زن)، می‌توانند برای هر شغلی که توان و تخصص آن را داشته باشند، داوطلب شوند. بنا براین قانون کارفرمایان حق ندارند در میان متقاضیان مشاغل به‌دلایلی مثل جنسیت، سن، یا محدودیت‌های جسمی، تبعیض قایل شوند.

۲۴ درصد سهم اقتصاد عربستان را زنان اداره می‌کنند که بر اساس سیاست‌های عربستان سعودی برای توانمندسازی زنان و افزایش مشارکت اقتصادی آنان مطابق با برنامه چشم‌انداز سال ۲۰۳۰ برای افزایش این امر تلاش می‌شود.

#### فعالیت‌های سیاسی زنان

نوره فائزه معاون وزیر آموزش و پرورش و آلیستر برت
همچنین از سال ۲۰۰۶، ۱۱ زن در کمسیون مشورتی مجلس شورای سعودی عضویت یافتند و در سال ۲۰۱۱ ملک عبدالله بن عبدالعزیز ۳۰ نفر از زنان را به عضویت در این نهاد ۱۵۰ نفره مشورتی منصوب کرد.

از سال ۲۰۱۵ به زنان عربستان اجازه داده شد که در انتخاب شورایهای شهرداری در این کشور شرکت کنند و در همان دروه نخستین ۱۷ زن در این شوراهای انتخاب شدند.

در سال ۲۰۱۹ ریما بنت بندر بن سلطان با درجه وزیر و نخستین زن سفیر این کشور با فرمان محمد بن سلمان در ایالات متحده آمریکا منصوب شد. وی پیش از این مدیریت ارشد اجرایی شرکت بین‌المللی آلفا و از سال ۲۰۱۶ عنوان معاون رئیس اداره کل ورزش در بخش زنان عربستان را بر عهده داشت.

#### حق سفر

تمامی زنان ۲۱ سال به بالا از سال ۲۰۱۹ با فرمان پادشاهی این کشور اجازه سفر اعم از داخلی یا خارجی و دریافت پاسپورت را بدون دخالت محارم خود را دارا می‌باشند. تا پیش از این زنان اجازه مسافرت بدون محارم را در سفرهای داخلی یا خارجی نداشتند.

سمر بدوی از زنان تأثیرگذار عربستان سعودی
#### حجاب

حجاب اجباری در عربستان وجود نداشته و تنها در دو شهر مکه و مدینه حجاب اجباری می‌باشد. از امر بنا به بیانیه وزارت کشور عربستان از ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۰ اعلام شد.

مطابق با مقررات جدی زنان حق ثبت ازدواج، طلاق و تولد نوزاد را نیز دارا بوده و هر گونه تبعیض و به هر نحو در بین زنان و مردان در عربستان ممنوع می‌باشد.

##### فرهنگ روبنده

یک زن روبنده‌پوش در عربستان سعودی.
پوشش زنان سعودی در مجامع عمومی، چادر سیاه گشادی بود که از سر تا پا را درگرفته و عبایه گفته می‌شود. پوششی که چهره زنان سعودی را فرامی گیرد، نقاب (روبنده) نام دارد.

نقاب‌ها در عربستان سعودی به سه شکل هستند. نقاب کامل که معمولاً به وسیله یک یا چند پرده نیمه‌شفاف یا مشبک، چشم‌های زن را هم می‌پوشاند، نقاب درزدار یا نقاب مُشِقّ که یک یا دو شکاف برای چشم‌ها در آن در نظر گرفته شده‌است، گونه سوم نیم نقاب است که علاوه بر چشم‌ها، پیشانی و ابروی زن را نیز نمایان می‌کند. علما این نوع روبند را حرام دانسته‌اند. علمای عربستان سعودی از جمله شیخ ابن عثیمین، عبدالعزیز بن باز، محمد صالح المنجد و عبدالعزیز بن عبدالله آل الشیخ که از آیین حنبلی و دعوت محمد بن عبدالوهاب، مشهور به سلفی پیروی می‌کنند، اجماعاً باور به واجب بودن پوشانیدن چهره (به جز چشم‌ها) هستند.

#### ورزش

محافظه‌کاران مذهبی در عربستان معتقد بوده که قوانین اسلام، ورزش زنان در ملاءعام را حرام کرده‌است. سازمان دیدبان حقوق بشر در گزارشی به تاریخ فوریه ۲۰۱۲ میلادی مدعی شد که مقامات سعودی رفتاری تبعیض‌آمیزی نسبت به ورزش زنان در آن کشور دارند. گفتنی است تا پیش از برگزاری بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲، عربستان هیچ ورزشکار زنی را به المپیک اعزام نکرده بود و در این رقابت‌ها بود که برای اولین بار دختری از عربستان در رشته جودو (با پوشش اسلامی) در رقابت‌های المپیک حاضر شد.

زنان عربستان در تغییرات جدید رخ داده در سالهای پایانی دهه بیست قرن ۲۱ توانستند در ورزش نیز فعالیت‌های خود را آزا کنند. باشگاه‌های فوتبال زنان در این کشور فعالیت خود را
از سال ۲۰۱۳ آغاز کردند و در سال ۲۰۲۰ عربستان لیگ سراسری فوتبال زنان خود را با حجاب اختیاری ایجاد کرد.

در پی اصلاحات در امور اجتماعی در طی سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ تعداد زنان ورزشکار در عربستان به پنج برابر افزایش یافت.

در این کشور فعالیت زنان در تمامی رشته‌های ورزشی آزاد بوده و باشگاه‌ها مختلف در رشته‌های مانند دوچرخه سواری و .. فعالیت می‌کنند.

#### زنان و ارتش

با تغییرات صورت گرفته و تلاش برای مشارکت زنان در عرصه‌های مختلف زنان وارد خدمت نظامی شده و نخستین گروه از این زنان از مرکز آموزش کادر زنان نیروهای مسلح این کشور در اوت ۲۰۲۱ فارغ‌التحصیل شده و به عضویت ارتش این کشور درآمدند.

دین
---

رانا احمد یکی‌از زنان مشهور مدافع آزادی دین در عربستان سعودی
ویرانه‌های کلیسای قدیمی پروتستان هلند در شهر جده
اسلام تنها دین رسمی در عربستان است. ساخت پرستشگاهی به غیر از مسجد در عربستان سعودی ممنوع است. در سال ۲۰۱۷ در ادامه اصلاحات اجتماعی در سعودی، توافق میان کاردینال «جان لوئیس توران» رئیس شورای گفتگوی ادیان واتیکان وابسته به پاپ و «محمد بن عبدالکریم العیسی» دبیرکل عربستانی اتحادیه جهان اسلام منعقد شد و ریاض با ساخت کلیسا در کشور عربستان موافقت کرد.

آیین رسمی کشور عربستان سعودی اسلام سلفی است. آیین‌های دیگر اهل تسنن و مذهب شیعه نیز در عربستان سعودی رواج دارند. احکام و فتواهای دینی در عربستان سعودی، فرهنگ و سیاست را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هم‌اکنون عبدالعزیز بن عبدالله آل الشیخ، بالارتبه‌ترین روحانی سنی در عربستان سعودی است.

بر پایه آمارهای منتشره دولتی حدود ۸۵ درصد از شهروندان سعودی سنی و از مذهب احمد بن حنبل پیروی می‌کنند و ۱۵ درصد بقیه نیز شیعیان هستند که بیشترین آنان در منطقه شرقی عربستان سکونت دارند. اگرچه در ظاهر به فتواهای احمدبن حنبل عمل می‌شود، اما آیینی که محمدبن عبدالوهاب آن را پایه‌گذاری کرده‌است بیشتر در جامعه حاکمیت دارد.

شصت درصد جمعیت ۳۳ میلیونی عربستان سعودی، عرب‌های بومی با آیین حنبلی (از آیین‌های اهل سنت) هستند. بیش از چهار میلیون نفر در این کشور شیعه (دوازده امامی، زیدی و اسماعیلیه) هستند که این مردم بیشتر از جمعیت شیعی کشورهای کویت، قطر، یمن، عمان و امارت متحده عربی است.[] با وجود در اقلیت بودن شیعیان در عربستان، سکونت آنان در ناحیه استراتژیک و میدان‌ها نفتی غوار، قطیف و احساء جایگاه برتری به آنان داده‌است.

جستارهای وابسته
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***عربستان سعودی*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

* دستگیری‌ها به اتهام فساد در عربستان سعودی
* اعتراضات ۲۰۱۲–۲۰۱۱ در عربستان سعودی
* مداخله نظامی در یمن به رهبری عربستان سعودی
* جنگ خلیج فارس
* عربستان جنوبی
* جنگ ایران و عراق
* اوپک
* اقتصاد نفت
* عربستان شرقی
* عربستان هخامنشی
* عربستان و افغانستان
* عربستانی جنوبی نو
* عربستان سعودی و سلاح‌های کشتار جمعی
* درباره عربستان سعودی: مردم، گذشته، دین، اشتباهات و آینده

یادداشت‌ها
----------

1. ↑  یک مجلس مشورتی یا مجلس شورا وجود دارد که قدرت قانونگذاری ندارد. از آنجایی که نقش آن صرفاً مشورتی است، قانونگذار محسوب نمی‌شود.

پانویس
------

1. ↑  "About Saudi Arabia: Facts and figures". The Royal Embassy of Saudi Arabia, Washington, DC. Archived from the original on 17 April 2012.
2. 1 2  Saudi Arabia. *The World Factbook*. Central Intelligence Agency.
3. ↑  "Basic Law of Governance". *Ministry of Education*. Ministry of Education – Kingdom of Saudi Arabia. Retrieved 1 September 2020.
4. ↑  "The World Factbook". 2 July 2014. Archived from the original on 2014-07-02.
5. ↑  "Religious Composition by Country" (PDF). Archived from the original (PDF) on 23 March 2018. Retrieved 10 August 2021.
6. ↑  "Saudi Arabia – The World Factbook". *CIA*. CIA. Retrieved 30 May 2021.
7. ↑  Hefner, Robert W. (2009). *Remaking Muslim Politics: Pluralism, Contestation, Democratization*. Princeton University Press. p. 202. ISBN 978-1-4008-2639-1.
8. ↑  "Analysts: Saudi Arabia Nervous About Domestic Discontent". *www.voanews.com*. VoA News - English. Retrieved 2021-06-06.
9. ↑  "The total population – General Authority for Statistics". *stats.gov.sa*. Archived from the original on 3 April 2019. Retrieved 31 October 2019.
10. 1 2 3 4  "World Economic Outlook Database, October 2022". *IMF.org*. IMF. October 2022. Retrieved October 11, 2022.
11. ↑  "The World Factbook". *CIA.gov*. CIA. Retrieved 28 May 2019.
12. ↑  "Human Development Report 2021/2022" (PDF) (به انگلیسی). UNDP. 8 September 2022. Retrieved 8 September 2022.
13. ↑  "88,000-Year-Old Finger Bone Pushes Back Human Migration Dates". *National Geographic*.
14. ↑  "The Global Religious Landscape". Pew Forum. 18 December 2012.
15. ↑  Lindsay, James E. (2005). *Daily Life in the Medieval Islamic World*. Greenwood Press. p. 33. ISBN 978-0-313-32270-9.
16. ↑  Madawi Al-Rasheed (2013). *A Most Masculine State: Gender, Politics and Religion in Saudi Arabia*. p. 65. ISBN 978-0-521-76104-8.
17. ↑  "Council of Ministers System | The Embassy of The Kingdom of Saudi Arabia". *www.saudiembassy.net*. Retrieved 2022-08-27.
18. 1 2  Tripp, *Culture Shock*, 2003: p. 14
19. ↑  "The Authoritarian Resurgence: Saudi Arabia's Anxious Autocrats". *Carnegie Endowment*. Retrieved 5 October 2015.
20. ↑  Malbouisson, Cofie D. (2007). *Focus on Islamic issues*. Nova Publishers. ISBN 978-1-60021-204-8.
21. ↑  Dadouch, Sarah (3 August 2021). "Saudi Crown Prince Mohammed seeks to reduce influential clerics' power". *The Washington Post*. Archived from the original on 3 August 2021.
22. ↑  Caryl, Sue (20 February 2014). "1938: Oil Discovered in Saudi Arabia". *National Geographic*. National Geographic Society. Archived from the original on 12 December 2016. Retrieved 27 November 2016.
23. ↑  Learsy, Raymond (2011). *Oil and Finance: The Epic Corruption*. p. 89.
24. ↑  "International – U.S. Energy Information Administration (EIA)". *eia.gov*.
25. ↑  Wynbrandt, James (2004). *A Brief History of Saudi Arabia*. Infobase Publishing. p. 242. ISBN 978-1-4381-0830-8.
26. ↑  Soldatkin, Vladimir; Astrasheuskaya, Nastassia (9 November 2011). "Saudi Arabia to overtake Russia as top oil producer-IEA". *Reuters*.
27. ↑  "The death penalty in Saudi Arabia: Facts and Figure". *Amnesty*. 25 August 2015. Retrieved 4 January 2016.
28. ↑  "Saudi Arabia: Official Hate Speech Targets Minorities". *HRW*. 26 September 2017. Retrieved 31 March 2019.
29. ↑  "Saudi Arabia is worst country to be an atheist, report says". *National Secular Society*. 29 October 2018. Retrieved 31 March 2019.
30. ↑  Bjørgo, Tore (2004). *Root Causes of Terrorism: Myths, Reality and Ways Forward*. Routledge. p. 193. ISBN 978-1-134-26562-6.
31. ↑  Byman, Daniel L. (1 February 2005). "Confronting Passive Sponsors of Terrorism". *Brookings Institution*. Retrieved 31 March 2019.
32. 1 2 3 4 5 6  نصیری، عبدالله: آشنایی با عربستان. نشر مشعر. تهران: ۱۳۸۶.
33. ↑  نصیری، عبدالله: آشنایی با عربستان. نشر مشعر. تهران: ١٣٨۶
34. ↑  Climate of the World: Saudi-Arabia - Weather UK - weatheronline.co.uk
35. ↑  «معادن اورانیوم کشف شده در عربستان 'ممکن است برای تولید سوخت اتمی کافی باشد'». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۲۷ شهریور ۱۳۹۹.
36. ↑  «Currency Exchange Rates - International Money Transfer | Xe». *www.xe.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۲۲.
37. ↑  "World Bank: Saudi Arabia, strongest Arab economy". Infoprod.co.il. 2010-01-04. Archived from the original on 2010-01-04. Retrieved 2012-09-28.
38. ↑  Tripathi, Namrata. "Indian expats in Saudi Arabia may soon find themselves jobless as country pushes to hire more nationals". *International Business Times* (به انگلیسی). Retrieved 24 February 2017.
39. ↑  پول نفت عربستان سعودی در دوره ملک عبدالله چه شد؟ بی‌بی‌سی فارسی، ۳ بهمن ۱۳۹۳
40. ↑  اعتراض به اخراج کارگران اتیوپیایی از عربستان سعودی به درگیری کشید، بی‌بی‌سی فارسی
41. ↑
42. ↑
43. ↑  «ملک سلمان در نشست گروه ۲۰ خواستار پاسخ قاطعانه و هماهنگ کشورهای عضو برای مقابله با کرونا شد». rfi. ۲۶ مارس ۲۰۲۰.
44. ↑
45. ↑
46. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱.
47. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱.
48. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱.
49. ↑
50. ↑  دکتر عبدالله بن محمد آل الشیخ
51. ↑
52. ↑
53. ↑
54. ↑
55. ↑
56. ↑
57. ↑  Robert Fisk (2005) *The Great War For Civilisation*. Fourth Estate. p. 23. ISBN 1-4000-7517-3
58. 1 2  الجزیرة - الملک عبدالعزیز اهتم مبکرًا بتوطید علاقات المملکة الدولیة.. و روسیا أول دولة تعترف بالمملکة
59. 1 2  وزارة الخارجیة-تطور السلک الدبلوماسی
60. ↑  «هیئات الإغاثة السعودیة: خدمة الإسلام والمسلمین-وزارة التعلیم العالی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ مارس ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۸ ژوئن ۲۰۱۵.
61. 1 2  خطوط قرمز دمکراسی در خلیج فارس: تفاوت بحرین با تونس، مصر و لیبی,رادیو بین‌المللی فرانسه.
62. 1 2  روحانی، حسن: آشنایی با کشورهای اسلامی. جلد: ۱. نشر مشعر. تهران: ۱۳۸۸.
63. ↑  "Sports And Recreation | The Embassy of The Kingdom of Saudi Arabia". *www.saudiembassy.net*. Retrieved 2023-06-21.
64. ↑  «هفت مرد در عربستان اعدام شدند». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۲۳ اسفند ۱۳۹۱.
65. ↑  Saudi Arabia beheads murderer… and then CRUCIFIES his body, Daily Mail
66. ↑  «لغو مجازات اعدام مجرمان زیر سن قانونی در عربستان سعودی». *بخش فارسی دویچه وله*. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۹.
67. ↑  «اعدام افراد نابالغ در عربستان ممنوع شد». *رادیو بین‌المللی فرانسه*. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۹.
68. ↑  "Women in Saudi Arabia to be allowed to live, travel without male guardian". *The Jerusalem Post | JPost.com* (به انگلیسی). Retrieved 2021-06-21.
69. ↑
70. 1 2  "2010 Human Rights Report: Saudi Arabia". U.S. State Department. 8 April 2011. Archived from the original on 12 April 2011. Retrieved 11 July 2011.
71. ↑  Human Rights Watch (2008). *Perpetual Minors: human rights abuses from male guardianship and sex segregation in Saudi Arabia*. p. 2.
72. ↑  "Saudi women no longer need male guardian consents to receive services". *Al Arbiya*. 4 May 2017. Retrieved 10 May 2017.
73. ↑  Sharman, Jon (4 May 2017). "Saudi Arabia to let women work and study without man's permission". *ایندیپندنت*. Retrieved 10 May 2017.
74. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱.
75. ↑
76. ↑
77. 1 2  «زنان عربستان سعودی حق رانندگی پیدا می‌کنند». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۴ مهر ۱۳۹۶.
78. ↑  Women Driving Cars Is a Sinful Thing: Al-Qarni
79. ↑
80. ↑
81. ↑
82. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱.
83. ↑
84. ↑
85. ↑
86. ↑  «www.saudiembassy.org.uk». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۵ دسامبر ۲۰۰۸.
87. ↑
88. ↑
89. ↑  «اختلاف کمیته المپیک و عربستان بر سر شرکت ورزشکاران زن». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۵ خرداد ۱۳۹۱.
90. ↑  «'عربستان نسبت به ورزش زنان تبعیض‌آمیز رفتار می‌کند'». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۲۶ بهمن ۱۳۹۰.
91. ↑
92. ↑
93. ↑
94. ↑
95. ↑
96. ↑
97. ↑  «جنجال بر سر فتوای مفتی سعودی دربارهٔ دعوت به تخریب کلیساها». *رادیو فردا*. ۶ فروردین ۱۳۹۱.
98. ↑  عصر ایران (۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۷). «ریاض با ساخت کلیسا در عربستان موافقت کرد». *عصر ایران*.
99. ↑  «عربستان چهار زن را به خاطر تشویق پسرانشان به 'جهاد' به زندان محکوم کرد». *بی‌بی‌سی فارسی*. ۱ آبان ۱۳۹۳.
100. ↑   بایگانی‌شده در ۴ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine اعتراضی شیعه؛ ریشه‌ها و پیامدها

منابع
-----

* محمّدی آشتیانی، علی، شناخت عربستان، اول، تهران: مشعر، ۱۳۸۱ شابک ‎۹۶۴-۷۶۳۵-۲۱-۴
* گودوین، ویلیام، عربستان سعودی، ترجمه فاطمه شاداب، اول، تهران: شمشاد، ۱۳۸۳، شابک ‎۹۶۴-۳۱۱-۴۵۳-۸
* دکتر: شامی، یحیی، *(موسوعة المدن العربیة والاسلامیة)* ، دارالفکر العربی، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
* حق‌شناس، علی، (۱۳۹۵)، ساختار سیاسی اجتماعی عربستان سعودی، تهران، نشر روزگار.
* لفتنانت کونیل، سیر آرنولد ویلسون،  *«(تاریخ عمان و الخلیج)»* ، انتشار سال ۱۹۸۸ میلادی.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای 
عربستان سعودی ***دارد.*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ عربستان سعودی موجود است. |

پیوند به بیرون
--------------

* COUNTRY PROFILE: SAUDI ARABIA *کتابخانه کنگره آمریکا*
* عربستان سعودی- تصویرها
* المملکة العربیة السعودیة

| * ن
* ب
* و
کشورهای پیرامون خلیج فارس |
| --- |
| 
* ایران
* عراق

* قطر
* عمان
* کویت

* عربستان سعودی
* بحرین
* امارات متحده عربی

 | خلیج فارس |

| * ن
* ب
* و
شورای همکاری کشورهای عرب خلیج فارس |
| --- |
| اعضا | عربستان سعودی •  بحرین •  امارات متحده عربی قطر •  عمان •  کویت | Flag of the Cooperation Council for the Arab States of the (Persian) Gulf |
| نیروی سپر جزیره •  جام ملت‌های خلیج •  شورای همکاری کشورهای عرب خلیج فارس |

| * ن
* ب
* و
کشورهای خاورمیانه بزرگ |
| --- |
| 
* اردن
* امارات متحده عربی
* ایران
* بحرین
* ترکیه
* سوریه
* عراق
* عربستان سعودی
* عمان
* قطر
* کویت
* لبنان
* مصر
* یمن
* اسرائیل
* فلسطین
* الجزایر
* تونس
* لیبی
* مراکش
* قبرس
* سومالی
* موریتانی
* افغانستان
* سودان
* گرجستان
* جمهوری آذربایجان
* ارمنستان

 | خاورميانه بزرگ |

| * ن
* ب
* و
اتحادیهٔ کشورهای عرب |
| --- |
| 
* اتحادیهٔ عرب
* فهرست‌ها

 |
| سیاست | 
* منشور
* مجمع
* پرچم
* جغرافیا
* مقرها
* تاریخچه
* ارتش
* مجلس
* اتحاد عرب

 |  |
| عضویت | 

|  |  |
| --- | --- |
| اعضا | 
* الجزایر
* بحرین
* اتحاد قمر
* جیبوتی
* مصر
* عراق
* اردن
* کویت
* لبنان
* موریتانی
* مراکش
* عمان
* دولت فلسطین
* قطر
* عربستان سعودی
* سومالی
* سودان
* تونس
* امارات متحده عربی
* یمن

 |
| ناظران | 
* ارمنستان
* برزیل
* اریتره
* هند
* ونزوئلا

 |
| معلق | 
* لیبی
* سوریه

 |
| نامزدان | 
* سودان جنوبی

 |

 |

| * ن
* ب
* و
کشورهای آسیا |
| --- |
| کشورها | 
جمهوری آذربایجان۱ •  اردن •  ارمنستان •  ازبکستان  •  اسرائیل •  افغانستان  •  امارات متحده عربی  •  اندونزی۳ •  ایران •  بحرین •  میانمار •  برونئی •  بنگلادش •  بوتان •  پاکستان •  تاجیکستان •  تایلند • ترکمنستان •  ترکیه۱ •  تیمور شرقی۳ •  چین •  روسیه۱ •  ژاپن •  سری‌لانکا •  سنگاپور •  سوریه •  عراق •  عربستان سعودی •  عمان •  فیلیپین •  قبرس •  قرقیزستان •  قزاقستان۱ • قطر •  کامبوج •  کره جنوبی • کره شمالی •  کویت •  گرجستان۱ •  لائوس •  لبنان •  مالدیو •  مالزی •  مصر۲ •  مغولستان •  نپال •  هند •  ویتنام •  یمن |  |
| با رسمیت محدود | آبخاز • اوستیای جنوبی • تایوان • جمهوری آرتساخ • فلسطین • قبرس شمالی |
| قلمروی وابسته ومنطقه ویژه اداری | 

|  |  |
| --- | --- |
| استرالیا | جزیره کریسمس • جزایر کوکوس |
| چین | هنگ‌کنگ •  ماکائو |
| بریتانیا | آکراتاری و داکیلیا •  قلمرو بریتانیا در اقیانوس هند |

 |
| 
۱ بخشی از آن در اروپا. 
۲ بخشی از آن در آفریقا. 
۳ تمامی یا بخشی از آن جزو اقیانوسیه به‌شمار می‌آید.

 |

| * ن
* ب
* و
گروه ۲۰ |
| --- |
| 
* آرژانتین آرژانتین
* استرالیا استرالیا
* برزیل برزیل
* کانادا کانادا
* چین جمهوری خلق چین
* اتحادیه اروپا اتحادیه اروپا
* فرانسه فرانسه
* آلمان آلمان
* هند هند
* اندونزی اندونزی

* ایتالیا ایتالیا
* ژاپن ژاپن
* مکزیک مکزیک
* روسیه روسیه
* عربستان سعودی عربستان سعودی
* آفریقای جنوبی آفریقای جنوبی
* کره جنوبی کره جنوبی
* ترکیه ترکیه
* بریتانیا بریتانیا
* ایالات متحده آمریکا ایالات متحده آمریکا

 |

| * ن
* ب
* و
پادشاهی‌ |
| --- |
| 
* فهرست پادشاهی‌های مستقل فعلی

 |
| بر اساس نوع | 
* مطلقه
* مشروطه
* انتخابی
* موروثی
* دوپادشاهی
* فدرال

 |
| بر اساس منطقه | 

|  |  |
| --- | --- |
| افریقا | 
* لسوتو
* مراکش
* اسواتینی

 |
| آسیا | 
* بحرین
* بوتان
* برونئی
* کامبوج
* ژاپن
* اردن
* کویت
* مالزی
* عمان
* قطر
* عربستان سعودی
* تایلند
* امارات متحده عربی

 |
| امریکا | 
* آنتیگوآ و باربودا
* باهاما
* باربادوس
* بلیز
* کانادا
* گرنادا
* جامائیکا
* سنت کیتس و نویس
* سنت لوسیا
* سنت وینسنت و گرنادین‌ها

 |
| اقیانوسیه | 
* استرالیا
* نیوزیلند
* پاپوآ گینه نو
* جزایر سلیمان
* تونگا
* تووالو

 |
| اروپا | 
* آندورا
* بلژیک
* دانمارک
* لیختن‌اشتاین
* لوکزامبورگ
* موناکو
* هلند
* نروژ
* اسپانیا
* سوئد
* بریتانیا
* واتیکان

 |

 |


| * ن
* ب
* و
چندهمسری بر پایه کشور |
| --- |
| چندهمسریبه‌رسمیت شناخته‌شده | 

|  |  |
| --- | --- |
| سراسر کشور | 
* افغانستان
* Algeria
* Bahrain
* بنگلادش
* برونئی
* بورکینافاسو
* کامرون
* چاد
* CAR
* Comoros
* کنگو
* جیبوتی
* مصر
* Ethiopia
* Gabon
* The Gambia
* هند۱
* Indonesia
* ایران
* عراق
* اردن
* کنیا
* کویت
* لبنان
* لیبی
* مالزی
* مالدیو
* Mali
* Mauritania
* Morocco
* Myanmar
* Niger
* عمان
* پاکستان
* قطر
* عربستان سعودی
* سنگال
* سیرالئون
* سنگاپور
* سومالی
* سریلانکا۱
* سودان
* سوریه
* تانزانیا
* توگو
* Uganda
* UAE
* یمن
* Zambia

 |
| برخی مناطق | 
* Eritrea (مناطق اسلامی)۲
* نیجریه (مناطق اسلامی)
* فلسطین
	+ نوار غزه
	+ کرانه باختری رود اردن

 |

 |
| چندهمسریبه‌رسمیت شناختن ازدواج‌های خارجی | 
* Australia (2008)
* New Zealand (1980)
* United Kingdom (2008; فقط برای امور رفاهی)

 |
| به‌رسمیت شناخته‌شده در حقوق عرفی | 
* Botswana
* Equatorial Guinea
* Lesotho
* Liberia
* Malawi
* Mozambique
* Namibia
* Nigeria
* Sierra Leone
* South Africa
* Swaziland
* Zimbabwe

 |
| دیگر کشورهاو مناطق | 
* آنگولا
* Benin
* Bhutan
* بوروندی
* Canada
* DR Congo
* Côte d'Ivoire
* Ethiopia
* Mayotte (FR)
* Ghana
* Guinea
* Iraqi Kurdistan
* Kazakhstan
* Kyrgyzstan
* Laos
* Mauritius
* Mexico
* Mongolia
* Nigeria
* Niue
* Russia
* Rwanda
* Tajikistan
* Thailand
* Tunisia
* Turkey
* Turkmenistan
* United States
* Uzbekistan
* Vietnam

 |
| 
* وضعیت حقوقی چندهمسری
* چندهمسری
* چندزنی
* چندشوهری
* Non-monogamy
* Polygamy by country
* رده:ازدواج و زندگی مشترک بر پایه کشور
* ۱ جز برای مسلمانان در هر شکلی غیرقانونی است
* ۲ مناطق تابع احکام اسلام
* در برخی کشورها تنها مسلمانان می‌توانند همزمان چند همسر داشته باشند

 |

| * ن
* ب
* و
مناقشه اسرائیل–فلسطین |
| --- |
| 

| فلسطینیان |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| اسرائیل | 
* ارتش اسرائیل
* پلیس اسرائیل
* موساد
* شاباک

 |
| فلسطینی‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| Principals | 
* حکومت خودگردان فلسطین
* سازمان آزادی‌بخش فلسطین
* فتح (سازمان)
* حماس

 |
| طرف‌های دیگر | 
* گردان‌های شهدای الاقصی
* جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین
* PLF
* جهاد اسلامی فلسطین
* جبهه نبرد خلق فلسطین
* جبهه مردمی آزادی فلسطین
* جبهه خلق برای آزادی فلسطین – فرماندهی کل
* کمیته‌های مقاومت مردمی

 |

 |
| گروه‌های دیگر | 
* اتحادیه کشورهای عرب
* حزب‌الله لبنان

 |

 |

 |
| 

| شخصیت‌ها |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| اسرائیلی‌ها | 
* موشه آرنس
* Ami Ayalon
* ایهود باراک
* مناخم بگین
* مئیر داگان
* موشه دایان
* Avi Dichter
* Yuval Diskin
* داوید بن گوریون
* افراییم هالوی
* دان حالوتس
* تسیپی لیونی
* گلدا مئیر
* شائول موفاز
* اسحاق مردخای
* بنیامین نتانیاهو
* ایهود اولمرت
* شیمون پرز
* Yaakov Peri
* اسحاق رابین
* Amnon Lipkin-Shahak
* اسحاق شامیر
* آریل شارون
* شبتای شاویت
* موشه یعلون
* دانی یاتوم
* زوی زمیر

 |
| فلسطینی‌ها | 
* ابوعباس
* محمود عباس
* موسی عرفات
* یاسر عرفات
* یحیی عیاش
* مروان برغوثی
* محمد دحلان
* محمد ضیف
* جورج حبش
* ودیع حداد
* اسماعیل هنیه
* نایف حواتمه
* امین الحسینی
* Ghazi Jabali
* احمد جبرئیل
* خلیل الوزیر
* صلاح خلف
* لیلا خالد
* Sheikh Khalil
* خالد مشعل
* زهیر محسن
* ابوعلی مصطفی
* ابونضال
* عزالدین قسام
* Jibril Rajoub
* عبدالعزیز رنتیسی
* Ali Hassan Salameh
* صلاح مصطفی محمد شحاده
* رمضان عبدالله
* فتحی شقاقی
* احلام تمیمی
* احمد یاسین
* زیاد نخاله

 |

 |

 |
| 

| گاهشمار |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| پس‌زمینه | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۱۹۲۰–۱۹۴۸ | 
* قیمومت بریتانیا بر فلسطین (intercommunal conflict)
* ۱۹۲۰
	+ قیام ۱۹۲۰ جشنواره حضرت موسی
	+ Battle of Tel Hai
* ۱۹۲۱ Jaffa riots
* ۱۹۲۹ Palestine riots
	+ Hebron massacre
	+ Safed massacre
* ۱۹۳۶–۳۹ Arab revolt
* 1944–47 Jewish insurgency
* ۱۹۴۷–۴۸ Civil War

 |

 |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۱۹۴۸–۱۹۷۰ | 
* ۱۹۴۸ جنگ عرب‌ها و اسرائیل
	+ کشتارهای جنگ
* ۱۹۴۸–اکنون Fedayeen insurgency
	+ ۱۹۵۱–۱۹۶۷ حملاتagainst Israeli civilians
	+ دهه ۱۹۵۰–دهه ۱۹۶۰ IDF reprisal operations
* ۱۹۵۳ کشتار قبیه
* ۱۹۵۶ کفرقاسم / Khan Yunis / Rafah massacres
* ۱۹۶۷ جنگ شش‌روزه
* ۱۹۶۷–۷۰ جنگ فرسایش‌زا
	+ ۱۹۶۸ نبرد کرامه

 |

 |
| مقاومت فلسطین در جنوب لبنان | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۱۹۶۸–۱۹۸۲ | 
* ۱۹۷۰ Avivim school bus massacre
* ۱۹۷۲ Sabena Flight 571 / واقعه المپیک مونیخ / عملیات "خشم خدا" (۱۹۷۳ بحران لیلهامر)
* ۱۹۷۴ Kiryat Shmona massacre / Ma'alot massacre
* ۱۹۷۵ Savoy Hotel attack
* ۱۹۷۶ عملیات "اِنتِبه"
* ۱۹۷۸ Coastal Road massacre / South Lebanon conflict
* ۱۹۸۰ Misgav Am hostage crisis

 |

 |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۱۹۷۳–۱۹۸۷ | 
* ۱۹۷۳ جنگ یوم کیپور
* ۱۹۷۵ Zion Square bombing
* ۱۹۸۲ جنگ لبنان
	+ Siege of Beirut
* ۱۹۸۴ Bus 300 affair
* ۱۹۸۵ *Achille Lauro* hijacking / عملیات *پای چوبین*
* ۱۹۸۷ Night of the Gliders

 |

 |
| انتفاضه اول | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۱۹۸۷–۱۹۹۱ | 
* ۱۹۸۸ خلیل الوزیر
* ۱۹۸۹ Bus 405 attack
* ۱۹۹۰ Temple Mount riots
* دهه ۱۹۹۰ Palestinian suicide attacks
* ۱۹۹۴ قتل‌عام مسجد الخلیل

 |

 |
| انتفاضه اقصی | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۲۰۰۰–۲۰۰۵ | 
* Palestinian rocket attacks
	+ فهرست
* Palestinian suicide attacks
* Israeli assassinations
* ۲۰۰۰ وقایع اکتبر
* ۲۰۰۱ *Santorini*
* ۲۰۰۲ عملیات کشتی نوح / عملیات دیوار دفاعی / نبرد جنین / Battle of Nablus / Operation "Determined Path"
* ۲۰۰۳ *Abu Hasan* / Ain es Saheb airstrike
* ۲۰۰۴ Operation "Rainbow" / Beit Hanoun raid / Operation "Days of Penitence"

 |

 |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۲۰۰۶–اکنون | 
* ۲۰۰۶ Operation "Bringing Home the Goods"
* ۲۰۰۸ *Mercaz HaRav* / حمله انتحاری در اورشلیم (۲۰۰۸)
* ۲۰۰۹ Temple Mount riots
* ۲۰۱۰ Palestinian militancy campaign
* ۲۰۱۵ Israeli–Palestinian conflict (2015–2016)
* ۲۰۱۷ Temple Mount crisis

 |

 |
| غزه–اسراییلconflict | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۲۰۰۶–اکنون | 
* ۲۰۰۶ Gaza beach explosion / Gaza cross-border raid / Operation "Summer Rains" / Operation "Autumn Clouds" / کشتار بیت حانون
* ۲۰۰۸ Gaza–Egypt border breach / عملیات زمستان داغ
* ۲۰۰۸–۰۹ جنگ غزه
* ۲۰۱۰ حمله اسرائیل به کاروان کمک‌رسانی غزه
* ۲۰۱۲ جنگ مارس ۲۰۱۲ اسراییل و غزه / عملیات ستون دفاعی
* ۲۰۱۴ نبرد ۲۰۱۴ اسرائیل و غزه
* ۲۰۱۵ Freedom Flotilla III

 |

 |

 |

 |
| 

| دیپلماسی |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| گاهشمار | 

|  |  |
| --- | --- |
| ۱۹۴۸–۱۹۹۱ | 
* ۱۹۴۸ نکبت فلسطین
	+ محل‌های عربی سکنه‌زدایی‌شده
* ۱۹۴۹ Lausanne Conference
* ۱۹۶۷–اکنون شهرک یهودی‌نشین
	+ settler violence
	+ international law

 |
| دهه ۱۹۹۰ | 
* ۱۹۹۱ Madrid Conference
* ۱۹۹۳/۹۵ پیمان‌های اسلو
* ۱۹۹۴ Protocol on Economic Relations (Paris Protocol)
* ۱۹۹۴ Gaza–Jericho Agreement
* ۱۹۹۴–اکنون US security assistance to PNA
* ۱۹۹۷ Hebron Agreement
* ۱۹۹۸ Wye River Memorandum
* ۱۹۹۹ Sharm el-Sheikh Memorandum

 |
| دهه ۲۰۰۰ | 
* ۲۰۰۰ پیمان کمپ دیوید ۲ / Clinton Parameters
* ۲۰۰۱ Taba Summit
* ۲۰۰۲ گروه چهار خاورمیانه
* ۲۰۰۳ نقشه راه
* ۲۰۰۵ Israeli disengagement from Gaza
* ۲۰۰۵ Agreement on Movement and Access
* ۲۰۰۶ Valley of Peace initiative
* ۲۰۰۷ کنفرانس آناپولیس
* ۲۰۰۹ مناقشه اسرائیل آفتونبلادت

 |
| دهه ۲۰۱۰ | 
* ۲۰۱۰–۱۱ Israeli–Palestinian peace talks
* ۲۰۱۱ اسناد فلسطین
* ۲۰۱۳–۱۴ Israeli–Palestinian peace talks

 |

 |
| سازمان ملل | 
* ۱۹۴۷ طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین
* ۱۹۴۸ UN Resolution 194
* ۱۹۶۷ قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت

 |

 |

 |

| * ن
* ب
* و
سرزمین‌های مورد مناقشه در آسیای غربی |
| --- |
| (دو طرف درگیر در کمانک آمده) |
| خشکی | 
* David Gareja monastery complex
	+ گرجستان
	+ آذربایجان
* منطقه‌های اشغال‌شدهٔ شمال عراق
	+ دولت عراق
	+ کردستان عراق
* جولان غربی
	+ اسرائیل
	+ سوریه
* ختای
	+ ترکیه
	+ سوریه
* قره‌باغ
	+ ارمنستان / قره‌باغ
	+ آذربایجان
* قبرس شمالی
	+ قبرس
	+ قبرس شمالی
* منطقه بی‌طرف عراق-عربستان۱
	+ عراق
	+ عربستان
* کشتزارهای شبعا
	+ اسرائیل
	+ لبنان
	+ سوریه
* منطقهٔ یهودا و شومرون
	+ اسرائیل
	+ فلسطین

 |
| * جزیره‌ها
* آبی
 | 
* ابوموسی / تنب بزرگ و کوچک / زرکوه / آریانا
	+ ایران
	+ امارات
* فشت الدیبل / قطعه جراده
	+ قطر
	+ بحرین
* ایمیا / کردک
	+ یونان
	+ ترکیه
* جزیره حلانیات
	+ عمان
	+ یمن

 |
| 
* ۱ در میان مدعیان تقسیم شده‌است

 |

| * ن
* ب
* و
پایتخت‌های آسیا |
| --- |
| قلمروهای وابسته و کشورهای با رسمیت محدود به صورت *کج* نوشته شده‌اند. |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| آسیای شمالی و مرکزی | آسیای جنوبی | آسیای جنوب شرقی | آسیای غربی و جنوب غربی |
|  |
| 
* **عشق‌آباد**، ترکمنستان
* **بیشکک**، قرقیزستان
* **دوشنبه**، تاجیکستان
* **مسکو**، روسیه\*
* **آستانه**، قزاقستان\*
* **تاشکند**، ازبکستان

**آسیای شرقی**
* **پکن**، چین
* **هنگ کنگ**، *هنگ کنگ* (چین)
* **ماکائو**، *ماکائو* (چین)
* **پیونگ‌یانگ**، کره شمالی
* **سئول**، کره جنوبی
* **تایپه**، *تایوان* **†**
* **توکیو**، ژاپن
* **اولان‌باتور**، مغولستان

 | 
* **کابل**، افغانستان
* **داکا**، بنگلادش
* **جزیره دیه‌گو گارسیا**، *قلمرو بریتانیا در اقیانوس هند* (بریتانیا)
* **اسلام‌آباد**، پاکستان
* **کاتماندو**، نپال
* **سری جایاواردنپورا کوته**/**کلمبو**، سری‌لانکا
* **ماله**، مالدیو
* **دهلی نو**، هند
* **تیمفو**، بوتان

 | 
* **بندر سری بگاوان**، برونئی
* **بانکوک**، تایلند
* **دیلی**، تیمور شرقی
* **فلاینگ فیش کاو**، *جزیره کریسمس* (استرالیا)
* **هانوی**، ویتنام
* **جاکارتا**، اندونزی\*
* **کوالا لامپور**، مالزی
* **مانیل**، فیلیپین
* **نایپیداو**، میانمار
* **پنوم‌پن**، کامبوج
* **سنگاپور**، سنگاپور
* **وینتیان**، لائوس
* **وست آیلند**، *جزایر کوکوس* (استرالیا)

 | 
* **ابوظبی**، امارات متحده عربی
* **امان**، اردن
* **آنکارا**، ترکیه\*
* **بغداد**، عراق
* **باکو**، جمهوری آذربایجان\*
* **بیروت**، لبنان
* **قاهره**، مصر\*
* **دمشق**، سوریه
* **دوحه**، قطر
* **Episkopi Cantonment**، *آکراتاری و داکیلیا* (بریتانیا)\*
* **اورشلیم**، اسرائیل **†**
* **کویت**، کویت
* **منامه**، بحرین

 | 
* **مسقط**، عمان
* **نیکوزیا**، قبرس\*
* **لفکوشای شمالی**، *قبرس شمالی*\*
* **رام‌الله**، *دولت فلسطین* (دفاکتو) **†**
* **ریاض**، عربستان سعودی
* **صنعا**، یمن
* **استپاناکرت**، *جمهوری آرتساخ*\*
* **سوخومی**، *آبخاز*\*
* **تفلیس**، گرجستان\*
* **تهران**، ایران
* **تسخینوالی**، *اوستیای جنوبی*\*
* **ایروان**، ارمنستان\*

 |

 |
| **\***فهرست کشورهای در گستره بیش از یک قاره.**†** Disputed. See: Positions on Jerusalem and وضعیت سیاسی تایوان |

| * ن
* ب
* و
کشورهای هم‌مرز با خلیج فارس |
| --- |
| 
* بحرین
* ایران
* عراق
* کویت
* عمان
* قطر
* عربستان
* امارات متحده عربی

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
	+ 2 (داده‌ها)
	+ 3 (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک
* یونان
* سوئد
* واتیکان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* فرهنگ تاریخی سوئیس
* منطقهٔ موزیک‌برینز
* بایگانی ملی (ایالات متحده)
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* دانشنامهٔ اسلام

 |