چرخه فنیان در کنار چرخه اولستر دو بخش مهم اسطوره‌شناسی ایرلندی را تشکیل می‌دهند. چرخه فنیان بر خلاف چرخه اولستر که در قرن اول میلادی رخ می‌دهد، چرخه فنیان در قرن سوم میلادی رخ می‌دهد. وقایع تاریخی که زمینه این داستان‌ها را تشکیل می‌دهد از نبرد کنوچا در ۱۷۴ تا نبرد گابرا یا گاورا در ۲۸۳ در بر می‌گیرد.

فیانا
-----

بخش محوری چرخه فنیان درباره دسته‌جاتی به نام فیانا می‌باشد. فیانا در لغت به معنای گروه و دسته است و اشاره به فرقه‌های سلحشوری و شوالیه‌گری دارد. این فرقه‌ها در ابتدا برای حفاظت از ایرلند تأسیس شده بودند اما به تدریج دچار فساد شده و به اخاذی و باج‌گیری در کشور می‌پرداختند.

فیون (فین مک کومهایل)
---------------------

مبارزه فیون با ایلن اثر بئاتریس الوری
قهرمان اصلی داستان چرخه فنیان, پهلوانی به نام فیون یا فین مک کومهایل است که گاهی اوقات فین مک کول نیز خوانده می‌شود. او با توآتا دی دانان (خدایان پیشامسیحیت ایرلند) در ارتباط است. فین با گرانیه دختر کورماک پادشاه ایرلند ازدواج می‌کند اما گرانیه بعدتر شوهر پیرش را ترک می‌کند تا به شوالیه جوانی به نام دیارمید ازدواج کند. فین پدر اوسیان (اویسین یا اوشین) و پدربزرگ اسکار (اسگور) بود که آن دو نیز از پهلوانان بزرگ ایرلند در جریان چرخه فنیان می‌باشند. فیون نزد حکیمی به نام فینگاس آموزش دید. این حکیم به مدت هفت سال برای او ماهی آزاد حکمت را صید می‌کرد. او هنگامی که به شهر تارا می‌رفت, با غولی به نام ایلن که در جریان جشن سوون کاخ را به آتش می‌کشید, مبارزه کرد و وی را شکست داد.

اوسیان (اوشین)
--------------

اوسیان یا اوشین در لغت به معنای گوزن کوچک است. اوشین که به خاطر اشعاری که به او منسوب است, شناخته شده, مادری به نام نیامه (در تلفظ ایرلندی نیوه) یا نیو موطلایی دارد که از تبار توآتا دی دانان می‌باشد. وقتی که در نبرد گابرا, فنیان‌ها شکست می‌خورند او توسط مادرش نجات می‌یابد و به تیر نا نوگ (بهشت اساطیر ایرلند) می‌رود اما بعد از سیصدسال تصمیم می‌گیرد که به ایرلند بازگردد. مادرش به او اسبی می‌دهد و به او هشدار می‌دهد که پایش را بر روی زمین ایرلند نگذارد اما تسمه زین اسب پاره می‌شود و اوسیان به زمین می‌افتد. در این هنگام طلسم اوسیان از بین می‌رود و او از جوانی ورزیده تبدیل به پیرمردی فرتوت می‌شود.

منابع
-----

1. ↑  گریمال، پی‌یر. *اساطیر جهان*. ج. ۵. مترجم: مانی صالحی علامه. ص. ۳۴.
2. 1 2 3  گریمال، پی‌یر. *اساطیر جهان*. ج. ۵. مترجم: مانی صالحی علامه. ص. ۳۵.
3. ↑  گرین، میراندا جین. *اسطوره‌های سلتی*. مترجم: عباس مخبر. ص. ۲۰.
4. 1 2  گرین، میراندا جین. *اسطوره‌های سلتی*. مترجم: عباس مخبر. ص. ۲۱.

جستارهای وابسته
---------------

آهنگ‌های اوسیان

| * ن
* ب
* و
اسطوره‌شناسی سلتی |
| --- |
| سلت‌های قاره‌ای | 
* بوروو
* تارانیس
* کرنونوس
* سوکلوس
* رزمرتا
* اپونا
* دامونا
* اوگمیوس
* دین گالی رومی

 |
| سلت‌های جزیره‌ای | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| اساطیر ایرلند | 

|  |
| --- |
| 
* سیسایر
* پارتولان
* ماگ تورا (ماگ توییریاده)
* فیربولگ

 |
| توآتا دی دانان | 
* لوگ
* دیانشست
* داگدا
* نوآدا
* مانانان
* موریگان
* بریژیت
* ماشا (ماخا)
* نیامه
* انگوس
* لیر
* اوگما
* (اریو  •  بانبا (بنوا)  •  فودلا (فولا))
* میدر

 |
| فوموریان | 
* برس
* بالور

 |
| میلسیایی‌ها | 
* میل
* براآن

 |
| چرخه اولستر | 
* کوهولین
* آیفه
* کونچوبار مک نسا
* ملکه مدب
* ایلیل
* فرگوس مک روک
* کونال کارناک
* دیردره
* نیشا
* امر (آویر)
* فورگال ماناخ

 |
| چرخه فنیان | 
* فیون مک کومهایل
* اوسیان (اوشین) (آهنگ‌های اوسیان)
* فینگاس
* اسکار
* ایلن
* دیارمید
* گرانیه

 |

 |
| اساطیر ولز | 
* گویدیون
* پویل
* ریانون
* پرایدری
* ماناویدان
* آریانرود
* بران برکت یافته
* کولوخ
* اولون
* ایسبادادن
* تورخ ترویت
* مابون
* لی لاو گیفس
* بلودیوود

 |
| داستان‌های آرتوری | 

|  |
| --- |
| 
* شاه آرتور
* گوئی نور
* گالاهاد
* پرسیوال
* فیشر کینگ

 |
| مکان‌ها و اشیا | 
* آوالون

 |
| تریستان و ایزولت | 
* تریستان
* ایزولت
* شاه مارک

 |

 |

 |
| دنیای پس از مرگ | 
* تیر نا نوگ (ایرلند)
* آنون (ولز)
* آوالون (ولز)

 |
| شاعران و نویسندگان | 

|  |
| --- |
| 
* تالیسین

 |
| داستان‌های آرتوری | 
* کرتین دو تروا
* ویلیام مالمسبری
* مری دو فرنس
* ولفرام فون اشنباخ

 |

 |
| کتاب‌ها | 
* مابینوگیون
* مورتو د آرتور
* لاور گوالا (کتاب هجوم‌ها و فتوحات)
* پارزیفال

 |
| جشنواره‌ها | 
* ایمبولک
* سوون

 |
| آثار باستانی مرتبط | 
* کاسه گوندستروپ
* یادمان‌های پیکتی

 |