| عصر سنگ |
| --- |
| 
↑ پیشا انسان (پلیوسن) |
| پارینه‌سنگی
پارینه‌سنگی زیرینعصر سنگ پسین
*انسان (سرده)*
چیرگی انسان نخستین بر آتش
ابزار سنگی
پارینه‌سنگی میانیعصر سنگ میانی
*نئاندرتال*
*انسان خردمند*
خاستگاه اخیر آفریقایی انسان امروزی
پارینه‌سنگی زبرینعصر سنگ پسین
مدرنیته رفتاری, نیزه‌انداز, Origin of the domestic dog
Epipaleolithic
میان‌سنگی
Microliths, Bow, کانو
فرهنگ ناتوفی
دوره خیامی
Tahunian
Heavy Neolithic
Shepherd Neolithic
Trihedral Neolithic
نوسنگی پیش‌ازسفال
دوران نوسنگی
انقلاب نوسنگی, اهلی کردن
دوران نوسنگی
سفالگری |
| 
↓ مس‌سنگی |
| * ن
* ب
* و
 |

نقشه پراکندگی:  
  انسان خردمند (قرمز)  
  نئاندرتال‌ها (اخرایی)  
  انسان راست‌قامت (زرد)
نقشهٔ مهاجرت انسان براساس ژنتیک جمعیت مبنی بر میتوکندری. عددها نشان‌دهندهٔ هزارهٔ پیش از زمان حال است.
در دیرین‌مردم‌شناسی، **نظریه خروج از آفریقا** یا «نظریه خاستگاه اخیر آفریقاییِ انسان امروزی» مقبول‌ترین مدلی است که برای توصیف خاستگاه و مهاجرت انسان‌های اولیه (انسان‌های دارای کالبد امروزی) در حال حاضر در دست است. این تئوری مدل «خروج (اخیر) از آفریقا» منابع عامه، و «فرضیهٔ منشأ واحد اخیر»، «فرضیهٔ جایگزینی»، و مدل «خاستگاه اخیر آفریقایی» در متون علمی نامیده می‌شود. این فرضیه که انسان‌ها منشأ واحد دارند (تک‌پیدایش) در سال ۱۸۷۱ توسط چارلز داروین در کتاب *نیای انسان* منتشر شده‌است. تا دههٔ ۱۹۸۰ میلادی این تئوری بیشتر جنبه حدسی داشت تا اینکه شواهد به‌دست‌آمده از دی‌ان‌ای میتوکندری مردمان امروزی، به همراه شواهد مربوط به مردم‌شناسی کالبدی گونه‌های کهن (به‌دست‌آمده از فسیلها) پشتوانهٔ محکم‌تری برای این فرضیه ایجاد کردند. با توجه به شواهد ژنتیکی و فسیلی، «انسان خردمند» ی کهن منحصراً در آفریقا بین ۲۰۰٬۰۰۰ و ۱۰۰٬۰۰۰ سال پیش به انسان امروزی کالبد تکامل یافته‌است. متعاقباً اعضای یکی از شاخه‌های این‌گونه آفریقا را قبل از ۶۰٬۰۰۰ سال پیش ترک کرده و جایگزین جمعیت‌های انسان‌نمای قدیمی‌تر مانند نئاندرتال‌ها و «انسان راست‌قامت» شدند.

جامعهٔ علمی دربارهٔ نظریهٔ منشأ واحد اخیر انسان امروزی از شرق آفریقا به اجماع نزدیک شده‌اند.

فرضیهٔ رقیب خاستگاه چندمنطقه‌ای انسان امروزی است. برخی از معتقدان به این نظریه اولین «خروج از آفریقا را (در این مورد توسط «انسان راست‌قامت» و نه «انسان خردمند») تا دومیلیون سال پیش می‌دانند.

تاریخچهٔ نظریه
--------------

با گسترش انسان‌شناسی در اوایل قرن ۱۹، دانشمندان سرسختانه در مورد نظریه‌های مختلف فرگشت انسان بحث می‌کردند. عده‌ای مانند یوهان فریدریش بولمنباخ و جیمز پریچارد معتقد بودند که نژادهای بشر همگی از نسل یک گروه انسان واحد و از زمان خلقت تا به حال به صورت‌های مختلف (یا نژادهای مختلف) درآمده‌اند (تک‌پیدایش). مخالفان‌شان، مانند لوئیس آگاسیس و جوزایا نات به نظریهٔ چندپیدایش یا توسعهٔ جداگانهٔ نژادهای انسانی به عنوان گونه‌های جداگانه معتقد بودند.

چارلز داروین از اولین کسانی بود که تئوری منشأ مشترک تمام موجودات زنده را مطرح کرد، و همچنین در میان اولین کسانی بود که معتقد بودند همه انسان‌ها اجداد مشترکی داشتند که در آفریقا زندگی می‌کرده‌اند. در کتاب *نیای انسان*، او گمانه زد که انسان از نسل کَپی‌هایی است که هنوز مغز کوچک داشتند اما راست‌قامت (بر روی دوپا) راه می‌رفتند، و بدین‌وسیله دست خود را برای اموری که هوش بالاتری لازم داشتند آزاد کردند. علاوه بر این، او فکر می‌کرد که این قبیل میمون‌ها آفریقایی بودند.

این نظر با فراست از کار درآمد چون در آن زمان، در سال ۱۸۷۱، تقریباً هیچ فسیلی از انسان‌سایان باستانی در دسترس نبود. تقریباً پنجاه سال بعد، وقتی مردم‌شناسان شروع کردند به پیدا کردن تعداد زیادی فسیل باستانی از مغز انسان‌سایان کوچک-مغز در مناطق مختلف آفریقا، این حدس و گمان داروین پشتیبان علمی پیدا کرد (الگو:فرگشت انسان).

در اواسط قرن ۲۰ بحث به نفع نظریهٔ تک‌پیدایش در چرخش بود. طرفداران اندکی تا اواسط قرن بیستم به نظریه چندپیدایش هنوز معتقد بودند.

با گسترش استفاده از تکنیک‌های مبتنی بر ژنتیک در تشخیص تاریخچهٔ انسان در دههٔ ۱۹۹۰، دانشمندان توانستند تا تاریخ خروج از آفریقا را با حدی از اعتماد تخمین بزنند و به این ترتیب نظریهٔ منشأ مشترک پشتوانهٔ محکمی یافت.

پراکندگی در مسیرهای شمالی
-------------------------

در ابتدای ۱۳۵۰۰۰ سال پیش، مناطق استوایی آفریقا دچار خشکی عظیمی شد که در نتیجه این خشکسالی انسانها از مناطق خشک به سمت دریاها سرازیر شدند و مجبور شدند از قاره‌ها عبور کنند.

انسان‌های امروزی از تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ عبور کرده و در به مسیر خود در راستای خط ساحلی سرسبز اطراف عربستان و بقیه یوراسیا ادامه دادند. قدیمی‌ترین فسیل‌های انسان‌های مدرن در غار قفزه در اسرائیل یافت شد که قدمت آن به ۸۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ سال پیش بر می‌گردد.

پراکندگی در مسیرهای جنوبی
-------------------------

### مسیر ساحلی

در حدود ۵۰–۷۰٬۰۰۰ سال پیش، زیرمجموعه ای از حامل‌های هاپلوگروه میتوکندری L3 از شرق آفریقا به خاور نزدیک مهاجرت نمودند. تخمین زده می‌شود که از ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ فرد از جمعیت آفریقا، فقط یک گروه کوچک که احتمالاً از ۱۵۰ تا ۱۰۰۰ نفر بودند، از دریای سرخ عبور کرده‌اند. این گروه که از دریای سرخ عبور کرده بودند در طول مسیر ساحلی در اطراف عربستان و فلات پارس به سمت هند حرکت کردند که به نظر می‌رسد اولین نقطه اصلی سکونتی آنها بوده‌است.

### آسیای غربی

سنگواره‌ای از انسان امروزی که قدمتی معادل ۵۴۷۰۰ سال دارد، در غار مانوت در فلسطین که مانوت ۱ نامیده شد کشف شد، در حالیکه قدمت آن توسط گروکات و همکاران در سال ۲۰۱۵ زیر سؤال برده شد.

### آسیای جنوبی و استرالیا

تصور می‌شود که حدود ۶۵۰۰۰–۵۰۰۰۰ سال پیش مردم در استرالیا ساکن شدند. همان‌طور که در سال مک چسنی در ۲۰۱۷ اولین شواهد انسان‌ها در استرالیا حداقل به ۶۵۰۰۰ سال پیش بر می‌گردد را بدین شکل اظهار نمود:

... شواهد ژنتیکی حاکی از آن است که یک باند کوچک با نشانگر M168، از آفریقا مهاجرت نموده، سپس به سواحل شبه جزیره عربستان و هند و سپس به اندونزی مهاجرت کرده و خیلی زود، بین ۶۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ سال پیش، به استرالیا رسیدند. این مهاجرت، اولین مهاجرت بشمار رفته و توسط راسموسن و همکاران نیز پشتیبانی می‌شود. (۲۰۱۱).

فسیل‌های دریاچه مونگو استرالیا، به حدود ۴۲۰۰۰ سال پیش بر می‌گردد. دیگر فسیل‌های مناطق موسوم به مجدبب حداقل به ۶۵۰۰۰ سال قبل بر می‌گردد. گرچه برخی از محققان در این تخمین اولیه مردد هستند و فسیل‌های مجدبب را نهایتاً متعلق به حدود ۵۰٬۰۰۰ سال پیش در نظر می‌گیرند.

### آسیای شرقی

انسان تیانویان از چین احتمالاً متعلق به بازه تاریخی بین ۳۸۰۰۰ تا ۴۲۰۰۰ سال پیش است، در حالی که انسان لیوجیانگ از همان منطقه احتمالاً متعلق به بازه تاریخی بین ۶۷۰۰۰ تا ۱۵۹٬۰۰۰ سال پیش بوده‌است. طبق آزمایشات DNA سال ۲۰۱۳، انسان تیانیان «با بسیاری از آسیایی‌های امروزی و بومیان آمریکایی» مرتبط است. تیانویان در مورفولوژی شبیه به انسانهای میناتوگاوا هستند، انسانهای مدرن آن زمان که بین ۱۷۰۰۰ تا ۱۹۰۰۰ سال پیش که در جزیره اوکیناوا ژاپن یافت می‌شدند.

### اروپا

به گفته ماکولای و همکاران (۲۰۰۵) اولین نقل مکان‌ها از پراکندگی جنوبی در هاپلوگروه‌های N در امتداد رود نیل از شرق آفریقا به سمت شمال حرکت کرده و از طریق سینای به آسیا منتقل شد. سپس این گروه به صورت شاخه ای درآمده، برخی به اروپا حرکت کرده و برخی دیگر به سمت شرق آسیا حرکت کردند. این فرضیه با ورود انسان‌های مدرن به اروپا و نیز شواهد باستان‌شناسی و DNA پشتیبانی می‌گردد. پسث و همکاران. (۲۰۱۶)، براساس آنالیز ۵۵ ژنوم میتوکندری انسانی (mtDNA) از جمع آورندگان شکارچیان، استدلال می‌کنند که «پراکندگی سریع همه افراد غیر آفریقایی به کمتر از ۵۵۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد».

جستارهای وابسته
---------------

* مهاجرت انسان‌های اولیه
* حوای میتوکندری
* جدیدترین نیای مشترک
* نظریه پمپ صحرای آفریقا
* آدم کروموزوم Y

منابع
-----

1. ↑  Hua Liu, et al. A Geographically Explicit Genetic Model of Worldwide Human-Settlement History. The American Journal of Human Genetics, volume ۷۹ (۲۰۰۶), pp. 230–237, quote: Currently available genetic and archaeological evidence is generally interpreted as supportive of a recent single origin of modern humans in East Africa. However, this is where the near consensus on human settlement history ends, and considerable uncertainty clouds any more detailed aspect of human colonization history.
2. ↑  "Out of Africa Revisited - ۳۰۸ (۵۷۲۴): ۹۲۱g - Science". Sciencemag.org. ۲۰۰۵-۰۵-۱۳. doi:10/1126/science.308.5724.921g. Retrieved 2009-11-23. `{{cite web}}`: Check `|doi=` value (help)
3. ↑  Nature (۲۰۰۳-۰۶-۱۲). "Access: Human evolution: Out of Ethiopia". Nature. Retrieved 2009-11-23.
4. ↑  "Origins of Modern Humans: Multiregional or Out of Africa?". ActionBioscience. Archived from the original on 14 November 2010. Retrieved 2009-11-23.
5. ↑  "Modern Humans - Single Origin (Out of Africa) vs Multiregional". Asa3.org. Retrieved 2009-11-23.
6. ↑  جوهانسون دونالد،»ریشه‌های انسان مدرن: چند منطقه یا خروج از آفریقا بایگانی‌شده در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine، Bioscience.org اکشن
7. ↑  D'Agnese, "Joseph D'Agnese,"Not Out of Africa, Alan Thorne's challenging ideas about human evolution", Discover, Aug
8. ↑  (Bowler ۲۰۰۳، ص. ۲۱۳)
9. ↑  Jackson Jr. , John P. (۲۰۰۱). *"In Ways Unacademical": The Reception of Carleton S. Coon's The Origin of Races, University of Colorado* بایگانی‌شده در ۲۹ مه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine
10. ↑  Rose JI, Usik VI, Marks AE, Hilbert YH, Galletti CS, Parton A, et al. (2011). "The Nubian Complex of Dhofar, Oman: an African middle stone age industry in Southern Arabia". *PLOS One*. **6** (11): e28239. Bibcode:2011PLoSO...628239R. doi:10.1371/journal.pone.0028239. PMC 3227647. PMID 22140561.
11. ↑  Finlayson (2009), p. 68.
12. ↑  Zhivotovsky LA, Rosenberg NA, Feldman MW (May 2003). "Features of evolution and expansion of modern humans, inferred from genomewide microsatellite markers". *American Journal of Human Genetics*. **72** (5): 1171–86. doi:10.1086/375120. PMC 1180270. PMID 12690579.
13. ↑
14. ↑  Hershkovitz et al. (2015)See also 55,000-Year-Old Skull Fossil Sheds New Light on Human Migration out of Africa, Science News.
15. ↑  St. Fleu, Nicholas (July 19, 2017). "Humans First Arrived in Australia 65,000 Years Ago, Study Suggests". *The New York Times*. `{{cite news}}`: Unknown parameter `|name-list-format=` ignored (`|name-list-style=` suggested) (help)
16. ↑  Hu Y, Shang H, Tong H, Nehlich O, Liu W, Zhao C, et al. (July 2009). "Stable isotope dietary analysis of the Tianyuan 1 early modern human". *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America*. **106** (27): 10971–4. Bibcode:2009PNAS..10610971H. doi:10.1073/pnas.0904826106. PMC 2706269. PMID 19581579.
17. ↑

* Bowler, Peter J. (2003). *Evolution: The History of an Idea* (3rd ed.). University of California Press. ISBN 0-520-23693-9.

| * ن
* ب
* و
فرگشت انسان |
| --- |
| طبقه‌بندی(انسان‌تباران) | 

|  |
| --- |
| 
* *اررین توگنی*
* *ساحل‌مردم چادی*

 |
| نزدیک‌ترین نیای مشترک | 
* انسان و شامپانزه
* انسان - گوریل
* Orangutan–human
* Gibbon–human

 |
| جنوبی‌کپی‌آسا | 

|  |
| --- |
| 
* *آردی‌کپی*
* *کنیامردم پخت‌رخ*

 |
| *جنوبی‌کپی* | 
* *جنوبی‌کپی عفاری*
* *جنوبی‌کپی آفریقایی*
* *جنوبی‌کپی انامی*
* *جنوبی‌کپی بحرالغزالی*
* *جنوبی‌کپی دیرمدا*
* *جنوبی‌کپی گارهی*
* *جنوبی‌کپی سدیبا*

 |
| *پرامردم* | 
* *پرامردم اتیوپی*
* *پرامردم بویسی*
* *پرامردم تناور*

 |

 |
| انسان (سرده) | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| انسان اولیه | 

|  |
| --- |
| 
* *انسان کارورز*
* *انسان فلورسی*
* *انسان گاتنگی*
* *انسان ماهر*
* *انسان رودولفی*
* *H. tsaichangensis*

 |
| *انسان راست‌قامت* | 
* *انسان جاوه‌ای*
* *انسان راست‌قامت*
* *انسان لانتیانی*
* *انسان نانجینگ*
* *H. e. palaeojavanicus*
* *انسان پکن*
* *انسان راست‌قامت سولویی*
* *H. e. tautavelensis*
* *انسان یوآنمو*

 |

 |
| انسان خردمند باستانی | 
* انسان لوزونی
	+ ؟
* انسان‌تبار دنیسووا
* *انسان پیشگام*
* *انسان سپرانن سیس*
* *انسان هایدلبرگی*
* *H. helmei*
* *انسان نالدی*
* *نئاندرتال*
* *انسان رودزیایی*

 |
| انسان | 

|  |  |
| --- | --- |
| *انسان خردمند* | 
* انسان کرومانیون
* *انسان خردمند ایدالتو*
* *انسان مدرن اولیه* (انسان مدرن از نظر آناتومی)
* مردم مانوت
* مردمان غار رد دیر
	+ ؟
* جبل ایرهود

 |

 |

 |

 |
| مدل‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| مدل‌های عمومی | 
* Hunting
* Gathering
* Endurance running
* Aquatic ape
* گزینش جنسی در انسان‌ها
* Self-domestication

 |
| مدل‌های خاص | 
* Diet
	+ چیرگی انسان نخستین بر آتش
	+ Expensive tissue
	+ Shore-based
	+ Drunken monkey
* رفتار
	+ نظریه کپی قاتل
	+ Cooperative eye
* تاریخ زندگی
	+ فرضیه مادربزرگ
	+ Patriarch

 |
| موضوعات | 
* دوپایان
* Skeleton
* Muscles
* رنگ پوست انسان
* مو
* Thermoregulation
* Color vision
* خاستگاه گفتار
* منشأ زبان
* فرگشت هوش بشر
* Gender roles

 |
| انسان خردمند | 
* منشأ آفریقایی انسان مدرن
* فرضیه چند ناحیه‌ای
* مدرنیته رفتاری
* مهاجرت انسان‌های اولیه

 |

 |
| خط زمانی | 
* سیر زمانی فرگشت انسان
* Human prehistory

 |
| دیگر | 
* رده:نظریه‌پردازان فرگشت انسان
* رده:کتاب‌های فرگشت انسان
* فهرست سنگواره‌های مشهور انسان
* انسان‌شناسی فرگشتی

 |
| **نشان درگاه درگاه زیست‌شناسی تکاملی** |