این مقاله دربارهٔ فرم ادبی است. برای استفاده‌های دیگر، رساله (ابهام‌زدایی) را ببینید.با معاهده اشتباه نشود.
 صفحه عنوان کتاب *اصول ریاضی فلسفه طبیعی* سر آیزاک نیوتن (۱۶۸۷)
**رساله** یک گفتمان مکتوب رسمی و منظم در مورد یک موضوع است که عموماً طولانی‌تر است و به آن عمیق‌تر از یک مقاله می‌پردازد و بیشتر به بررسی یا افشای اصول موضوع و نتایج آن می‌پردازد. تک نگاری رساله ای است در یک موضوع تخصصی.

علم اشتقاق لغات
---------------

کلمه «رساله» برای اولین بار در قرن چهاردهم به عنوان کلمه انگلیسی قرون وسطایی *tretis* ظاهر شد که از لاتین قرون وسطایی *tractatus* و لاتین *tractare* به معنای درمان کردن یا دست زدن به وجود آمد.

رساله‌های مهم تاریخی
--------------------

### جدول

آثار ارائه شده در اینجا توسط محققان در توسعه تمدن بشری تأثیرگذار شناخته شده‌است.

| عنوان | نویسنده | سال چاپ اول | موضوع | مرجع نفوذ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *هنر جنگ* | سان تزو | ~ ۵۰۰ سال قبل از میلاد | جنگ | ارجاع |
| *عناصر* | اقلیدس | ~ ۳۰۰ سال قبل از میلاد | ریاضیات | ارجاع |
| *آرتاشاسترا* | کاوتیلیا | ۲۰۰ سال قبل از میلاد | استیتکرافت | ارجاع |
| *معماری* | ویتروویوس | ۳۰ سال قبل از میلاد | معماری | ارجاع |
| *Almagest* | کلودیوس بطلمیوس | دهه ۲۰۰ | ستاره‌شناسی | ارجاع |
| *Vivekacūḍāmani* | آدی شانکارا | دهه ۷۰۰ | فلسفه | ارجاع |
| *De re aedificatoria* | لئون باتیستا آلبرتی | ۱۴۸۵ | معماری | ارجاع |
| *شاهزاده* | نیکولو ماکیاولی | ۱۵۳۲ | سیاست | ارجاع |
| *De Revolutionibus orbium coelestium* | نیکلاس کوپرنیک | ۱۵۴۳ | ستاره‌شناسی | ارجاع |
| *گفتمان در مورد روش* | رنه دکارت | ۱۶۳۷ | فلسفه | ارجاع |
| *دو رساله حکومتی* | جان لاک | ۱۶۶۰ | دولت | ارجاع |
| *اصول ریاضی فلسفه طبیعی* | اسحاق نیوتن | ۱۶۸۷ | فیزیک |  |
| *اپتیک‌ها* | اسحاق نیوتن | ۱۷۰۴ | فیزیک | ارجاع |
| *ثروت ملتها* | آدام اسمیت | ۱۷۷۶ | اقتصاد سیاسی | ارجاع |
| *در مورد منشأ گونه‌ها* | چارلز داروین | ۱۸۵۹ | زیست‌شناسی | ارجاع |
| *داس کاپیتال* | کارل مارکس | ۱۸۶۷ | اقتصاد سیاسی | ارجاع |
| رساله ای در مورد الکتریسیته و مغناطیس | جیمز کلرک ماکسول | ۱۸۷۳ | فیزیک | ارجاع |

### بحث در مورد نمونه‌های منتخب

#### عناصر اقلیدس

*کتاب عناصر* اقلیدس بیش از هر کتاب دیگری به جز *کتاب مقدس* چاپ شده‌است و یکی از مهم‌ترین رساله‌های ریاضی است. این کتاب به زبان‌های متعدد ترجمه شده‌است و از ابتدای چاپ به‌طور مداوم در چاپ باقی مانده‌است. قبل از اختراع ماشین چاپ، به صورت دستی کپی می‌شد و به‌طور گسترده منتشر می‌شد. وقتی علما به برتری آن پی بردند، آثار پست را به نفع آن از گردش خارج کردند. بسیاری از نویسندگان بعدی، مانند تئون اسکندریه، نسخه‌های خود را با تغییرات، نظرات و قضایا یا لم‌های جدید ساخته‌اند. بسیاری از ریاضیدانان تحت تأثیر شاهکار اقلیدس قرار گرفتند و از آنها الهام گرفتند. به عنوان مثال، ارشمیدس سیراکوز و آپولونیوس از پرگا، بزرگ‌ترین ریاضیدانان زمان خود، آموزش‌های خود را از شاگردان اقلیدس و *عناصر* او دریافت کردند و توانستند بسیاری از مسائل باز را در زمان اقلیدس حل کنند. این نمونه بارز نحوه نوشتن یک متن در ریاضیات محض است که دارای بدیهیات ساده و منطقی، تعاریف دقیق، قضایای واضح بیان شده و براهین قیاسی منطقی است. *عناصر* شامل سیزده کتاب در مورد هندسه (شامل هندسه اجسام سه بعدی مانند چند وجهی)، نظریه اعداد و نظریه تناسبات است. این اساساً مجموعه ای از تمام ریاضیات شناخته شده برای یونانیان تا زمان اقلیدس بود.

#### رساله ماکسول

جیمز کلرک ماکسول با تکیه بر کارهای پیشینیان خود، به ویژه تحقیقات تجربی مایکل فارادی، قیاس با جریان گرما توسط ویلیام تامسون (بعدها لرد کلوین) و تجزیه و تحلیل ریاضی جورج گرین، تمام آنچه در مورد الکتریسیته و مغناطیس شناخته شده بود را ترکیب کرد. یک چارچوب ریاضی واحد، معادلات ماکسول. در ابتدا، در مجموع ۲۰ معادله وجود داشت. ماکسول در *رساله خود در مورد الکتریسیته و مغناطیس* (۱۸۷۳) آنها را به ۸ کاهش داد. ماکسول از معادلات خود برای پیش‌بینی وجود امواج الکترومغناطیسی استفاده کرد که با سرعت نور حرکت می‌کنند. به عبارت دیگر، نور تنها یک نوع موج الکترومغناطیسی است. نظریه ماکسول پیش‌بینی کرد که باید انواع دیگری با فرکانس‌های متفاوت وجود داشته باشد. پس از چند آزمایش هوشمندانه، پیش‌بینی ماکسول توسط هاینریش هرتز تأیید شد. در این فرایند، هرتز آنچه را که امروزه امواج رادیویی نامیده می‌شود تولید و شناسایی کرد و آنتن‌های رادیویی خام و پیشینیان دیش‌های ماهواره را ساخت. هندریک لورنتز با استفاده از شرایط مرزی مناسب، معادلات فرنل را برای بازتاب و انتقال نور در محیط‌های مختلف از معادلات ماکسول استخراج کرد. او همچنین نشان داد که نظریه ماکسول در روشن کردن پدیده پراکندگی نور در جایی که مدل‌های دیگر شکست خوردند، موفق شد. جان ویلیام استروت (لرد ریلی) و جوزیا ویلارد گیبز سپس ثابت کردند که معادلات نوری به دست آمده از نظریه ماکسول تنها توصیف خودسازگار از بازتاب، شکست و پراکندگی نور مطابق با نتایج تجربی هستند؛ بنابراین اپتیک پایه جدیدی در الکترومغناطیس پیدا کرد.

کار آزمایشی هرتز در الکترومغناطیس علاقه به امکان ارتباط بی‌سیم را برانگیخت که به کابل‌های طولانی و گران‌قیمت نیاز نداشت و حتی از تلگراف نیز سریع تر بود. گوگلیلمو مارکونی تجهیزات هرتز را برای این منظور در دهه ۱۸۹۰ اقتباس کرد. او اولین انتقال بی‌سیم بین‌المللی بین انگلستان و فرانسه را در سال ۱۹۰۰ به دست آورد و تا سال بعد، موفق شد پیام‌هایی را با کد مورس در سراسر اقیانوس اطلس ارسال کند. صنعت حمل و نقل با دیدن ارزش آن، این فناوری را به یکباره پذیرفت. پخش رادیویی در قرن بیستم بسیار محبوب شد و در اوایل قرن بیست و یکم به‌طور معمول استفاده می‌شود. اما این اولیور هیوساید، یکی از حامیان مشتاق نظریه الکترومغناطیسی ماکسول، بود که سزاوار بیشترین اعتبار برای شکل‌دادن به چگونگی درک و استفاده مردم از کار ماکسول برای دهه‌های آینده است. او مسئول پیشرفت قابل توجهی در تلگراف الکتریکی، تلفن و مطالعه انتشار امواج الکترومغناطیسی بود. مستقل از گیبس، هیوساید مجموعه‌ای از ابزارهای ریاضی معروف به حساب برداری را برای جایگزینی کواترنیون‌هایی که در آن زمان مرسوم بود اما هیوساید آن‌ها را «ضدفیزیکی و غیرطبیعی» رد کرد، جمع‌آوری کرد.

جستارهای وابسته
---------------

* پایان‌نامه تالیفی
* حجم ویرایش شده
* رساله حقوقی
* تراکتات
* تراکتاتوس

منابع
-----

1. 1 2  "Treatise." Merriam-Webster Online Dictionary. Accessed September 12, 2020.
2. ↑  "Monograph." Merriam-Webster Online Dictionary. Accessed September 12, 2020.
3. ↑  J. M. Steele, University of Toronto, (review online from Canadian Association of Physicists) بایگانی‌شده در ۱ آوریل ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine of N. Guicciardini's "Reading the Principia: The Debate on Newton's Mathematical Methods for Natural Philosophy from 1687 to 1736" (Cambridge UP, 1999), a book which also states (summary before title page) that the "Principia" "is considered one of the masterpieces in the history of science".
4. ↑  (in French) Alexis Clairaut, "Du systeme du monde, dans les principes de la gravitation universelle", in "Histoires (& Memoires) de l'Academie Royale des Sciences" for 1745 (published 1749), at p. 329 (according to a note on p. 329, Clairaut's paper was read at a session of November 1747).
5. ↑  G. E. Smith, "Newton's Philosophiae Naturalis Principia Mathematica", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2008 Edition), E. N. Zalta (ed.).
6. ↑  Katz, Victor (2009). "Chapter 3: Euclid". *A History of Mathematics - An Introduction*. Addison-Wesley. ISBN 978-0-321-38700-4.
7. 1 2  Baigrie, Brian (2007). "Chapter 9: The Science of Electromagnetism". *Electricity and Magnetism: A Historical Perspective*. United States of America: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-33358-3.
8. ↑  Baigrie, Brian (2007). "Chapter 10: Electromagnetic Waves". *Electricity and Magnetism: A Historical Perspective*. United States of America: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-33358-3.
9. ↑  Hunt, Bruce (November 1, 2012). "Oliver Heaviside: A first-rate oddity". *Physics Today*. **65** (11): 48–54. Bibcode:2012PhT....65k..48H. doi:10.1063/PT.3.1788.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | معنای ***رساله*** را در ویکی‌واژه، واژه‌نامهٔ آزاد، ببینید. |

* پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Treatises در ویکی‌انبار