**رکن‌الدین حسن بن محمد خورشاه** واپسین فرمانروای اسماعیلی در ایران است. رکن‌الدین خورشاه در سال ۶۵۳ (قمری) با قتل پدرش علاءالدین محمد به فرمانروایی در الموت رسید.

با مرگ جلال‌الدین منگوبرتی آخرین فرمانروای خوارزمشاهیان که خود با الموت وارد جنگ و منازعات سیاسی نیز شده بود، نزاریان ایران به‌طور مستقیم با مغولان مواجه شدند. تلاش‌های امام علاءالدین محمد به همراه خلیفهٔ عباسی برای ایجاد یک اتحاد با پادشاهان فرانسه و انگلیس در مقابل مغولان بی‌اثر ماند؛ تمام کوشش نزاریان برای برقراری یک پیمان مسالمت‌آمیز با مغولان نیز نتیجه‌ای در برنداشت.

در هر صورت وقتی که خان بزرگ منگوقاآن، تصمیم گرفت که استیلای مغولان بر غرب آسیا را تکمیل کند اولویت را به ویرانی حکومت نزاری در ایران داد و این مأموریت رابه برادرش هولاکو واگذار نمود.

یک سال بعد از فرمانروایی خورشاه، در پی یورش مغولان در سلخ شوال یا اول ذیقعدهٔ ۶۵۴ قمری (آذر ۶۳۵ خورشیدی) به توصیهٔ خواجه نصیر طوسی تسلیم هلاکو خان مغول شد و از میمون‌دژ پایین آمد. او سپس عاشق یکی از دختران مغول شد و با اجازهٔ هلاکو با او ازدواج کرد؛ و سپس از هلاکو خواست تا به او اجازه دهد به قراقرم و نزد منکوقاآن مغول برود؛ و با عده‌ای همراه به سوی مغولستان رهسپار شد اما چون منکوقاآن علاقه‌ای به دیدار او نداشت دستور داد او و همراهانش را در نزدیکی جیحون بکشند و چنین نیز شد (در سال ۶۵۵ (قمری)).

سقوط الموت
----------

در حالی که رکن‌الدین خورشاه عنوان آخرین فرمانروای الموت جانشینی پدرش را در دست گرفت اقوام مغول فشارهای بی‌پایان خود را بر نزاریان قهستان و قومس آغاز نمودند. چند ماه بعد در بهار سال ۶۵۴ق سپاه اصلی مغول با فرماندهی هولاکو از طریق خراسان وارد ایران شد. در آخرین سال حکومت نزاری، خورشاه و هولاکو سفرای بی‌شماری را ردوبدل نموده و مذاکرات بی‌نتیجهٔ بسیاری انجام دادند. به نظر می‌رسد که خورشاه در تردید میان مقاومت و تسلیم، امیدوار بود که حداقل دژهای اصلی نزاریان در ایران را از ویرانی توسط مغولان حفظ کند در حالیکه هولاکو به چیزی کمتر از تسلیم کامل نزاریان رضایت نمی‌داد.  

سرانجام در پس از آنکه سپاه اصلی مغول در میمون‌دژ گرد آمده و نزاریان را به یک درگیری شدید کشاند، خورشاه تسلیم شد. این شکست پایان دوران الموت در تاریخ اسماعیلی سرزمین‌های ایران را رقم زد.
الموت نیز یک ماه بعد به مغولان تسلیم شد، در حالیکه لمسر تا یک سال بعد مقاومت نمود و گرد کوه به‌عنوان آخرین پایگاه نزاری در ایران تا سال(۶۶۹ فمری - ۱۲۷۰ میلادی) در برابر محاصرهٔ مغولان پایداری نمود.  

یک سال پس از آن واقعه یعنی سال ۶۵۵ق، منگوقاآن فرمان قتل‌عام سراسری نزاریان در ایران را صادر نمود.  

عاقبت نیز همان گونه که گفته شد در بهار سال (۶۵۵ فمری - ۱۲۵۷ میلادی) در حالی که رکن‌الدین خورشاه به عبث برای ملاقات با خان بزرگ به مغولستان رفته بود به پایان غم‌انگیز خویش رسید و در مغولستان مرکزی توسط محافظان مغول خود به قتل رسید.

منابع
-----

1. 1 2  «The Institute of Ismaili Studies - اسماعیلیان سده‌های میانه در سرزمین‌های ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۲.
2. ↑  مدرس رضوی، محمدتقی، احوال و آثار خواجه نصیر طوسی، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۴. (ص ۱۳۷)
3. ↑  «فهرست رهبران اسماعیلی بعد از حسن صباح (دانشنامهٔ رشد)». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۳.

| * ن
* ب
* و
فرمانروایان اسماعیلیان الموت |
| --- |
| 
* حسن صباح
* کیا بزرگ امید
* محمد یکم
* حسن دوم
* محمد دوم
* حسن سوم
* محمد سوم
* رکن‌الدین خورشاه

 |  |

| * ن
* ب
* و
امامان شیعه |
| --- |
| شیعه دوازده‌امامی | 
1. علی المرتضی
2. حسن المجتبی
3. حسین الشهید
4. علی بن الحسین زین‌العابدین
5. محمد الباقر
6. جعفر الصادق
7. موسی کاظم
8. علی الرضا
9. محمد الجواد
10. علی الهادی
11. حسن العسکری
12. محمد المهدی

 |
| طیبی | 
* علی *("اساس" یا "واصح" "محمد نبی")*

1. حسن
2. حسین
3. سجاد
4. باقر
5. صادق
6. اسماعیل
7. محمد
8. عبدالله *(وفی احمد)*
9. احمد *(تقی محمد)*
10. حسین *(راضی عبدالله)*
11. عبدالله مهدی
12. محمد قائم
13. اسماعیل منصور
14. معاذ المعز
15. نزار العزیز
16. منصور حاکم
17. علی ظاهر
18. معاذ مستنصر
19. احمد مستعلی
20. منصور بن مستعلی
21. طیب ابوالقاسم

 |
| نزاری | 
1. علی
2. حسین بن علی
3. علی بن الحسین زین‌العابدین
4. محمد باقر
5. جعفر صادق
6. اسماعیل بن جعفر
7. محمد بن اسماعیل
8. وفی احمد
9. تقی محمد
10. عبدالله زکی
11. عبیدالله مهدی
12. محمد قائم بأمرالله
13. اسماعیل منصور
14. معز لدین‌الله
15. ابومنصور نزار العزیزبالله
16. حاکم بأمرالله
17. علی ظاهر
18. معاذ مستنصر
19. نزار
20. هادی
21. مهتدی
22. قاهر
23. حسن دوم
24. نورالدین محمد دوم
25. جلال‌الدین حسن
26. علاالدین محمد
27. رکن‌الدین خورشاه
28. شمس الدین محمد
29. قاسم شاه
30. اسلام شاه
31. محمد بن اسلام شاه
32. مستنصر بالله دوم
33. عبدالسلام شاه
34. غریب میرزا
35. ابوذر علی
36. مراد میرزا
37. ذوالفقار علی
38. نورالدین علی
39. علی خلیل‌الله دوم
40. نزار دوم
41. سید علی
42. حسن علی
43. قاسم علی
44. ابوالحسن علی
45. شاه خلیل‌الله سوم
46. آقاخان یکم
47. آقاخان دوم
48. آقاخان سوم
49. آقاخان چهارم

 |