**شرکت صنایع تولیدی کروز** در سال ۱۳۶۱ تأسیس و در مدت زمان ۳۰ سال به بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین تأمین‌کننده قطعات در صنعت خودرو ایران تبدیل شد.
این شرکت و عوامل آن توسط مستندی تحت عنوان اختاپوس عامل انحصار و مافیای خودرو در ایران معرفی شد و از ضربات بد به اقتصاد کشور توسط ایت شرکت فاسد گفته شد. هم اکنون پرونده هایی باز پیرامون این فساد ها و نفوذ کشورهای معانذ توسط این شرکت و فعالیت ها و ارتباطات با منافقین و خارج از کشور باز است ولی هیچ اقدامی هنوز برای قطع دست ایت شرکت فاسد صورت نگرفته است.  شرکت صنایع تولیدی کروز در سال ۱۳۹۶ از سوی سازمان مدیریت صنعتی به عنوان پنجاهمین شرکت ایران رتبه‌بندی شد. اکنون نزدیک به ۱۲۰۰۰ نفر نیروی انسانی به‌صورت مستقیم در این شرکت شاغل هستند و هم‌اکنون سهامدار کنترلی شرکت صنایع تولیدی کروز، شرکت توسعه صنایع وینارت است.

تولیدات
-------

شرکت صنایع تولیدی کروز تولیدکنندهٔ قطعات خودرو مانند دسته فرمان، قطعات برقی، کاتالیست، ضبط خودرو و غیره می‌باشد؛ و این قطعات در اختیار شرکت‌هایی مانند سایپا، ایران خودرو، پارس خودرو، رنو پارس و بهمن قرار می‌گیرد.

شرکای تجاری
-----------

به نوشته سایت شرکت صنایع تولیدی کروز این شرکت در جهت گسترش تولیدات خود با شرکت‌های کونتیننتال آگ، Systems ,Mand و والئو همکاری دارد.

### تأمین قطعات سایپا و ایران خودرو

شرکت صنایع تولیدی کروز یکی از تأمین‌کنندگان اصلی قطعه در گروه‌های خودروسازی است. میزان اهمیت این شرکت در تأمین قطعات شرکت سایپا تا به این اندازه بوده که به ادعای فارس پس از وقوع آتش‌سوزی سال ۱۳۹۶ تولید برخی خودروها از جمله تیبا و پراید برای چند روز در مجموعهٔ تولید خودرو در کاشان متوقف شد.

سهامداری در شرکت‌های خودروساز
-----------------------------

مدیران شرکت کروز بوسیله شرکت‌های زیرمجموعه خود همچون ویسمن موتور و تدبیر سرمایه آراد از سال ۹۰ شروع به خرید سهام خودروسازان (شرکت بالادستی خود) نموده‌اند تا بتوانند در هیئت‌مدیره خودروسازان حضور داشته باشند. در گزارش تحقیق و تفحص مجلس از صنعت خودرو که در سال ۱۳۹۳ در صحن مجلس قرائت شده چنین آمده‌است

 
> شرکت صنایع تولیدی کروز با نقض ردیف ۶ از بند ط ماده ۴۵ و مواد ۴۶ و ۴۷ قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی و مصوبه شصت و سومین جلسه شورای رقابت از طریق شرکت‌های تدبیر سرمایه آراد و سپهر ایرانیان کیش در مجموع مالک ۲۶٫۹۲٪ سهام شرکت ایران خودرو و یک عضو در هیئت مدیره شرکت می‌باشد.
> 
> 

مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در سال ۱۳۹۰ در گزارشی به خرید سهام ایران خودرو توسط کروز یا دیگر زیرمجموعه‌های خودروسازان اشاره کرد.

#### سهامداری در شرکت گروه بهمن

این شرکت در شهریور ۱۳۹۵ ۶۲ درصد از سهام «گروه بهمن» (یکی از شرکت‌های بخش خصوصی خودروسازی ایران) را خرید.

#### سهامداری در شرکت سپهر کیش ایرانیان

شرکت صنایع تولیدی کروز دارای ۳۱٫۷۵ درصد از سهام شرکت سپهر کیش ایرانیان بوده و شرکت سپهر کیش ایرانیان نیز سهامدار ۱۰٫۶۲ درصد از سهام شرکت ایران خودرو است و به همین دلیل شائبه حضور صنایع تولیدی کروز در هیئت مدیره ایران خودرو همواره وجود داشته‌است. البته این شرکت همواره معتقد بوده که به این واسطه در هیئت مدیره شرکت بزرگ ایران خودرو حضور ندارد، زیرا شرکت نگار نصر (با ۳۰ درصد سهام) و شرکت تعاونی خاص کارکنان ایران خودرو (با ۳۵٫۷۵ درصد سهام)، دیگر سهامداران شرکت مذکور هستند که هر دو شرکت به عنوان شرکت‌های وابسته و تابعهٔ ایران خودرو بوده و سهام کنترلی شرکت سپهر کیش ایرانیان و اکثریت آرای هیئت‌مدیره شرکت مذکور را در اختیار دارند؛ لذا در ظاهر شرکت صنایع تولیدی کروز از مدار تصمیم‌گیری در این شرکت حذف گردیده‌است. به نحوی که شرکت صنایع تولیدی کروز حق اعمال رای از طریق شرکت سپهر کیش ایرانیان در مجامع شرکت ایران خودرو را ندارد.

آتش‌سوزی
--------

در سال ۱۳۹۶ سایت ۲ کروز دچار آتش‌سوزی گسترده‌ای شد که صدها میلیارد تومان بدان خسارت وارد کرد.

دادگاهی شدن مدیران
------------------

در ۲ بهمن ۱۴۰۰ محاکمهٔ شماری از مدیران و کارکنان شرکت کروز به اتهام فعالیت‌های مجرمانه در زمینهٔ قاچاق حرفه‌ای و سازمان‌یافتهٔ قطعات خودرو به میزان ۳۴ هزار میلیارد تومان آغاز شد. مدیران شرکت کروز علاوه بر اتهام سردستگی و رهبری گروه مجرمانه در زمینهٔ قاچاق، به موارد دیگری مثل پرداخت رشوه به کارکنان گمرک، اخلال در توزیع مایحتاج عمومی از طریق گران‌فروشی قطعات خودرو، تحصیل مال از طریق نامشروع و اخلال عمده در نظام اقتصادی کشور متهم شده‌اند.

در نخستین جلسهٔ دادگاه که به ریاست ابوالقاسم صلواتی برگزار شد، نمایندهٔ دادستان اعلام کرد که حسین فریدون از مدیران شرکت کروز میلیاردها تومان رشوه دریافت کرده‌است. به گفتهٔ نمایندهٔ دادستان «مدیران شرکت کروز برای پیش‌برد کار خود این مبالغ را پرداخت می‌کردند تا مسیرهای کاری آن‌ها از طریق فریدون هموار شود».

اعتصاب
------

۲۸ آبان ۱۴۰۱ و در بحبوحه اعتراضات سراسری ایران، کارگران سایت سه شرکت کروز دست از کار کشیدند و در محوطه این کارخانه تجمع اعتراضی برگزار کردند. این کارگران روز پنج‌شنبه، ۲۶ آبان، نیز به نشانه اعتراض تجمع کرده و شعار سر داده بودند. به گزارش اتحادیه آزاد کارگران ایران، از جمله اعتراض این کارگران به «سطح پایین دستمزدها» و «لغو شیفت‌های اضافه‌کاری روز جمعه» است.

منابع
-----

1. ↑  «روایتی از خودروساز شدن یک قطعه‌ساز». *هفته نامه تجارت فردا*. ۱ آبان ۱۳۹۵.
2. ↑  «کروز ۵۰ امین شرکت برتر ایران شد». *خبرگزاری اقتصادی ایران*. ۲۹ بهمن ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸.
3. ↑  «آیا کروز می‌تواند ایران خودرو را تصاحب کند؟ / چه‌کسی پشت فرمان ایران خودرو می‌نشیند». *اقتصاد نیوز*. ۲۷ مرداد ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸.
4. ↑  «مشتریان کروز کیستند و محصولات آن چیست اند؟». *کروز*.
5. ↑  «کروز با چه شرکای تجاری ای همکاری ندارد؟ / از Desay SV Automotive تا Mando». *کروز*. ۳ خرداد ۱۳۹۶.
6. ↑
7. ↑  «یک کارشناس صنعت خودرو در گفتگو با فارس:خط تولید سایپای کاشان متوقف شد/ حمایت ۳۰۰ میلیارد تومانی از انحصار قطعه‌ساز بزرگ». فارس.
8. ↑  «نامه سرگشاده جنبش عدالتخواه دانشجویی خطاب به رئیس‌جمهور: گزارش مجلس از خودروسازان، نشانگر کلاهبرداری برخی شرکت‌های خودروساز است». خبرگزاری دانشجو. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
9. ↑
10. ↑  «متن کامل گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس دربارهٔ واگذاری سایپا منتشر شد انتقاد از واگذاری متقاطع شرکت‌های خودروسازی». دنیای اقتصاد.[*پیوند مرده*]
11. ↑  «روایتی از خودروساز شدن یک قطعه‌ساز». *مجله تجارت فردا*. ۱ آبان ۱۳۹۵.
12. ↑
13. ↑  «پشت پرده مالکیت در ایران خودرو بررسی شد». *بورس پرس*. ۶ دی ۱۳۹۶.
14. ↑  «رونمایی از ترکیب واقعی سهام خودروسازان». *همشهری آنلاین*. ۲۹ تیر ۱۳۹۳.[*پیوند مرده*]
15. ↑  «جوابیه کارگران سایپا به پاسخ روابط عمومی سایپا دربارهٔ نامه "کارگران سایپا به رئیس‌جمهور"». اصلاحات نیوز.[*پیوند مرده*]
16. ↑  «برادر حسن روحانی متهم به دریافت رشوه و کمک‌های انتخاباتی از شرکت کروز شد». *radiofarda.com*. رادیو فردا. ۲ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ بهمن ۱۴۰۰.
17. ↑  «قاچاق بیش از ۳۳ هزار میلیارد تومان توسط شرکت کروز/ افشاگری دربارهٔ ارتباط مدیران کروز با حسین فریدون». *isna.ir*. ایسنا. ۲ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ بهمن ۱۴۰۰.
18. ↑  «قوه قضائیه از احتمال محاکمه مجدد برادر حسن روحانی 'به اتهام دریافت رشوه' خبر داد». *bbc.com/persian*. بی‌بی‌سی فارسی. ۵ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ بهمن ۱۴۰۰.
19. ↑  «برادر حسن روحانی به دریافت رشوه و کمک‌های انتخاباتی متهم شد». *dw.com*. بخش فارسی دویچه وله. ۲ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۱۳ بهمن ۱۴۰۰.
20. ↑  «کارگران شرکت کروز، بزرگ‌ترین تامین‌کننده قطعات خودرو در ایران، اعتصاب کردند». رادیو فردا. ۲۸ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۲.

| * ن
* ب
* و
 صنعت خودروسازی ایران |
| --- |
| 
* اقتصاد ایران
* ترابری در ایران
* صنعت خودروسازی

 |
| شرکت‌های خودروسازی | 

|  |  |
| --- | --- |
| تولیدکنندگان فعال | 
* آمیکو
* ایران خودرو
* ایران خودرو دیزل
* بم خودرو
* گروه بهمن
* بهمن دیزل
* پارس خودرو
* تراکتورسازی ایران
* تیسکو
* خودروسازان راین
* خودروسازی کارمانیا
* دیار خودرو
* رانیران
* رخش خودرو دیزل
* زاگرس خودرو
* زامیاد
* سایپا
* سایپا دیزل
* سناباد خودرو
* سیبا موتور
* عقاب‌افشان
* کرمان موتور
* کمباین‌سازی ایران
* مدیران خودرو
* مرتب
* هپکو

 |
| تولیدکنندگان منحل شده | 
* تاپ خودرو
* تاپکو
* شهاب خودرو
* کیش خودرو

 |
| سرمایه‌گذاری مشترک | 
* ایکاپ
* رنو پارس

 |

 |
| قطعات و تجهیزات | 
* آهنگری تراکتورسازی ایران
* پلاسکوکار
* ایدم
* ایپکو
* چرخشگر
* دیزل سنگین ایران
* سایپا آذین
* سایپا شیشه
* صاایران
* صنایع ریخته‌گری ایران
* ریخته‌گری ایران خودرو
* ریخته‌گری تراکتورسازی ایران
* کروز
* کمباین‌سازی ایران
* کمک‌فنر ایندامین
* عظام
* ماشین‌سازی اراک
* مالیبل سایپا
* مگاموتور
* محورسازان ایران خودرو
* موتورسازان تراکتورسازی ایران
* نیرو محرکه
* هپکو

 |
| همچنین ببینید | 
* اقتصاد ایران
* پلاک وسایل نقلیه در ایران
* جمعیت‌شناسی ایران
* خصوصی‌سازی در ایران
* دانش و فناوری در ایران
* سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
* سرمایه‌گذاری خارجی در ایران
* سهمیه‌بندی بنزین در ایران
* صنعت ریلی ایران
* فهرست شرکت‌های ایرانی
* مسائل زیست‌محیطی در ایران

 |