جریان‌های دریایی (۱۹۴۳)
جریان‌های مهم اقیانوسی.
**جریان اقیانوسی** (به انگلیسی: Ocean current) یک جریان آب در درون یک اقیانوس می‌باشد. جریان‌ها رودهایی هستند که دمایشان از دمای اقیانوس کمتر یا بیشتر است. این جریان‌ها غالباً به شکل یک دایره بوده یا یک چرخه کامل را طی می‌کنند. یکی از مهم‌ترین و معروفترین جریان‌های دریایی، جریان گلف استریم است که باعث انتقال هوای گرم از یک نقطه زمین به نقط دیگر می‌شود مانند کشور های بسیاری از اروپا

تاریخچه
-------

جریان‌های اقیانوسی
وجود جریان در اقیانوس‌ها توسط دریانوردان کشف شده‌است. در اوایل قرن هیجدهم ناخدایان کشتی‌های تجارتی آمریکا از وجود گلف استریم و مسیر آن با خبر بودند و موقع سفر به اروپا از نیروی آن استفاده می‌کردند. اولین طرح از جریان گلف استریم در سال ۱۷۷۰ میلادی به وسیلهٔ بنیامین فرانکلین منتشر شد. در آن طرح جریان گلف استریم به صورت رودی عریض که در اقیانوس حرکت می‌کند، ترسیم شده‌است.

### عوامل ایجادکننده جریان‌های اقیانوسی

عوامل مختلفی در ایجاد جریان‌ها شرکت دارد، ولی نقش عمده با بادهای غالب است. در قلمرو بادهای غالب جهت جریان‌های سطحی با جهت باد یکی است. برخورد جریان‌ها به سواحل یا برآمدگی‌های زیر آب مسیر آن‌ها را عوض می‌کند. علاوه بر آن جریان‌های اقیانوسی نیز مثل هر متحرک دیگر در سطح زمین، از نیروی کوریولیس متأثر می‌شوند.

در حوضه قطب شمال تبخیر به علت سرمای زیاد فوق‌العاده ناچیز است از طرف دیگر رودهای بزرگ آسیا و اروپا مقدار زیادی آب به آن وارد می‌کند در نتیجه سطح آن نسبت به سطح عمومی کمی بالاتر است و به همین علت اختلاف سطح جریان‌هایی ایجاد می‌شود که آب‌های اضافی را به اقیانوس اطلس و آرام تخلیه می‌کند.

در دریای مدیترانه تبخیر بیشتر از میزان آبی است که به وسیلهٔ رودها و باران به آن وارد می‌شود. در نتیجه برای جبران این کمبود آب‌های اقیانوس اطلس در سطح به طرف مدیترانه جریان می‌یابد. آب‌های گرم و شور گلف استریم وقتی به آب‌های سرد قطبی می‌رسد در اثر سرد شدن سنگین‌تر شده به اعماق فرومی‌رود. جایی که دو جریان اقیانوسی به همدیگر نزدیک می‌شوند آب‌ها به عمق می‌رود و برعکس در جایی که دو جریان از هم دور می‌گردد آب‌های اعماق به سطح اقیانوس بالا می‌آید.

جریانهای بزرگ سطحی
------------------

### اقیانوس اطلس

در دو طرف منطقه آرام استوایی بادهای آلیزه آب‌های سطحی اقیانوس را به سمت مغرب می‌راند، در نتیجه دو جریان در طرفین استوا ایجاد می‌شود. این دو به نام جریان استوایی شمالی و جریان استوایی جنوبی موسومند. بین این دو جریان، جریان دیگری در جهت مخالف دیده می‌شود که آن را ضد جریان استوایی نامیده‌اند. توده عظیمی از آب که بوسله جریان‌های استوایی شمال و جنوب استوا به سواحل آمریکا حمل می‌شود، اختلاف سطح زیادی ایجاد می‌کند. بالا آمدن سطح دریا در خلیج مکزیکو از عوامل مهم در پیدایش سیستم جریان گلف استریم است.

### اقیانوس آرام

در اقیانوس آرام جریان استوایی بین مدار ۹ الی ۲۵ درجه شمالی حرکت می‌کند. این جریان از جنوب مکزیک شروع شده به سمت غرب رفته‌رفته قویتر می‌شود. در مغرب اقیانوس آرام در اثر برخورد به جزایر فیلیپین به دو شاخه تقسیم می‌شود. شاخه شمالی به تبعیت از برآمدگی جزایر ریوکیوتا جنوب ژاپن پیش می‌رود و از آنجا به مشرق بر می‌گردد. این شاخه که قویتر از شاخه جنوبی است، جریان کوروشیو (Kuroshio) نام دارد. در اقیانوس آرام جنوبی به علت وجود برجستگی‌ها و جزایر بیشمار مسیر جریان‌های اقیانوسی به اندازه سایر مناطق منظم نیست و اساساً کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌است.

### اقیانوس هند

در اقیانوس هند نقش باد در تشکیل جریان‌ها به روشنی دیده می‌شود. در این اقیانوس جهت و سرعت جریان‌ها به تبعیت از بادهای موسمی تغییر می‌کند. در زمستان نیمکره شمالی در شمال استوا جریانی به سوی غرب از جنوب خلیج بنگال و دریای عمان گذشته به سواحل سومالی می‌رسد. در جنوب از حدود خط استوا تا شش درجه عرض جنوبی ضد جریان استوایی از غرب به شرق حرکت می‌کند. این جریان از برگشت جریان قبلی تشکیل شده که در منطقه آرام استوایی جریان دارد.

### حوضه قطب شمال در اطراف خشکی قطب جنوب

در حوضه قطب شمال حرکت آب‌ها مدار بسته‌ای را تشکیل می‌دهد که یک جهت حرکت آن بر خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت است. از این جریان بزرگ سه جریان انحرافی به طرف جنوب منشعب می‌شود و یکی از طریق دریای برینگ به اقیانوس آرام و دو جریان به نام‌های گرینلند شرقی و لابرادور به اقیانوس اطلس وارد می‌شود.

در اطراف خشکی قطب جنوب دو جریان گردابی در جهت عکس یکدیگر در حرکت است. جهت آن‌ها با جهت بادهای غربی و بادهای شرقی مطابقت می‌کند. جریان غربی در مجاورت قاره و جریان شرقی در شمال آن است. حد فاصل بین این دو جریان منطقه واگرای قطب جنوب است که در آنجا آب‌های اعماق به طرف بالا جریان دارد.

جریان عمقی اقیانوسها
--------------------

جریان‌های گرم سطحی هر مسیری داشته باشند، بالاخره آب خود را به نواحی قطبی می‌برند. این آب در نواحی قطبی سرد و سنگین شده پس از اینکه در اعماق فرورفت به طرف استوا جریان می‌یابند. کیفیت جریان‌های عمقی به‌طور دقیق معلوم نشده‌است. به نظر می‌رسد که در اعماق زیاد، جریان‌هایی با سرعت خیلی کم وجود داشته باشد، ولی در اعماق کم جریان‌هایی کشف نشده که دارای سرعت قابل توجهی است.

مشهورترین جریان عمقی
--------------------

در اکثر تنگه‌ها و گذرگاه‌هایی که دریاها را به اقیانوس‌ها یا به یکدیگر وصل می‌کند جریان‌های عمقی در جهت عکس جریان‌های سطحی وجود دارد. از همه مشهورتر جریان عمقی تنگه جبل‌الطارق است که در جریان جنگ جهانی دوم زیر دریایی‌های ایتالیا با خاموش کردن موتور خود به وسیلهٔ این جریان بدون سر و صدا وارد اقیانوس اطلس می‌شدند.دردريای مديترانه , ميزان تبخير ازميزان بارندگی بيش تر است درنتيجه درجه شوری دريای مديترانه ۳۹ و اقيانوس اطلس ۳۵ گرم بركيلوگرم است.
اين اختلاف سبب میشود آب های شور و سنگين دريای مديترانه در امتداد كف تنگه حركت كنند و در آب های سبک تر اقيانوس اطلس فرو روند.
هم زمان با آن , آب های سبک تر اقيانوس اطلس به مديترانه جريان می يابند و جانشين آب های شوری میشوند كه از آن خارج شده اند.

جریان گلف استریم
----------------

گلف استریم، رودخانه عظیم و مرموزی است که در اقیانوس نیلگون اطلس جاری است و یکی از عظیم‌ترین و نیرومندترین جریان‌های آب دنیا محسوب می‌شود. این جریان جالب در هر ساعت قریب یک صد میلیارد متر مکعب را با سرعتی بهت‌آور در میان تنگه‌های کرانه فلوریدا(Florida) سرازیر می‌کند و رودخانه‌های عظیم آمازون و می‌سی‌سی‌پی در برابر عظمت این جریان آب گرم به منزله رودهای کوچکی هستند.
حرارت جریان آب گرم گلف استریم مساوی حرارتی است که از سوزاندن دو میلیون تن زغال بدست می‌آید.
شدت و قدرت حرارت این جریان مرموز به حدی است که قادر است هوای تمام ممالک شمالی اروپا را گرم کند. اگر فرضاً مقدار ۱۵ درجه از حرارت این رودخانه کاسته شود. احتمالاً تمام ممالک شمالی اروپا مخصوصاً انگلستان مسکن اسکیموها خواهد شد.

### قدرت عظیم این جریان

در قرن ۱۶ یکی از دریانوردان معروف جهان هنگام مسافرت به فلوریدا متوجه شد که کشتیش با اینکه در جهت باد موافق در حرکت است، به عقب کشیده می‌شود و این موضوع برای این دریانورد بینهایت تعجب‌آور بود، دریانوردان انگلیسی نیز که از کندی غیرقابل انتظار حرکت کشتی‌ها خود به ستوه آمده بودند از بنیامین فرانکلین چاره جوئی نمودند؛ و او پس از تبادل نظر با چند تن از دریا نوردان ماهر موفق به تنظیم نقشه جریان آب گلف استریم شد و از تنظیم نقشه گلف استریم چنین نتیجه گرفته شد که اگر کشتی‌ها از روی این جریان گرم به سوی اروپا حرکت کنند دو هفته زودتر به مقصد خواهند رسید.

### علت وجود گلف استریم

بنیامین فرانکلین علت وجود گلف استریم را چنین استنباط نموده‌است: در اثر وزش باد ثابتی از آمریکا به سوی مغرب، آب‌های گرم خلیج مکزیک روی هم انباشته می‌شوند، در نتیجه سطح آب‌های گرم خلیج مکزیک نسبت به اقیانوس مجاور چند اینچ بلندتر می‌شود این آب‌ها طبیعتاً مخرجی باید بیابند تا خود را از این تراکم خلاص کنند و ناچار از بین شکاف بین تنگه فلوریدا و کوبا که دارای ۲۹ میل عرض و ۲۵۰ پا عمق می‌باشد. با سرعت عبور کرده و سپس مسافرت مرموز و بهت‌آور ۵۰۰۰ میلی خود را به سمت کشورهای اسکاندیناوی شروع می‌نماید.
هنگامیکه جریان گلف استریم به اروپا می‌رسد، به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود قسمت شمالی آن به اقیانوس هند شمالی ریخته و قسمت جنوبی آن مجدداً مسیر بهدهای گرم آمریکا را پیش گرفته و به طرف خلیج مکزیک رهسپار و مجدداً حرارت اولیه خود را به دست می‌آورد. بنابراین گلف استریم را می‌تواند به یک رود عظیمی تشبیه نمود که طول آن ۱۲۰۰۰ میل می‌باشد طبق عقیده دانشمندان سه سال وقت لازم است تا گلف استریم مسافرت دورانی خود را طی نماید. برای اثبات این موضوع دانشمندان مزبور هزارها بطری محتوی نامه بزبان‌های مختلف روی جریان گلف استریم انداخته‌اند تا توانسته‌اند طول و مسیر آن را پیدا کنند.
جهان دانش هنوز از اطلاعیه که دربارهٔ جریان آب گرم گلف استریم به دست آمده‌است قانع نشده‌است و برای کشف علل آن ناگزیر است راه‌های طویلی را بپیماید.

سایر جریانهای معروف دریائی
--------------------------

* آب سرد لابرادور – از شمال شرقی اقیانوس اطلس به طرف جنوب غربی (سواحل آمریکا)
* جریان خلیج – از جنوب غربی اقیانوس اطلس به طرف ساحل شرقی (به سواحل اروپایی غربی)
* جریان فالکلند – از مشرق اقیانوس اطلس به مغرب
* جریان بنگاله
* جریان دریفت
* جریان اپولینگ
* جریان کوروشیو

جستارهای وابسته
---------------

* انرژی جریان اقیانوسی
* اقیانوس

منابع
-----

aftab.ir \*
iphyo.com \*
okwaterlily.com \*

* ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جریان اقیانوسی موجود است. |

* RSMAS Ocean Surface Currents
* Coastal Ocean Current Monitoring Program
* Ocean Motion and Surface Currents
* Data Visualizer from OceanMotion.org

| * ن
* ب
* و
چرخاب‌ها و جریان‌های اقیانوسی |
| --- |
| جریان‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| اقیانوس شمالگان | 
* گرینلند شرقی
* نروژ
* قطب‌گذر
* ایسلند شمالی

 |
| اقیانوس اطلس | 
* آزور
* آنتیل
* آنگولا
* اسپیتسبرگن غربی
* استوایی جنوبی
* استوایی شمالی
* اطلس جنوبی
* اطلس شمالی
* اگالس
* ایرمینگر
* ایسلند شرقی
* برزیل شمالی
* برزیل
* بنگولا
* پرتغال
* جزیرهٔ بافین
* فالکلند
* فلوریدا
* قناری
* کارائیب
* کیپ هورن
* گرینلند شرقی
* گرینلند غربی
* گلف استریم
* گینه
* لابرادور
* لوپ
* لومونوسف
* نروژ

 |
| اقیانوس هند | 
* پادجریان استوایی
* استرالیا غربی
* استوایی جنوبی
* اگالس
* سومالی
* لیووین
* ماداگاسکار شرقی
* ماداگاسکار
* موزامبیک
* موسمی هند
* میان‌گذر اندونزی

 |
| اقیانوس آرام | 
* پادجریان استوایی
* آرام شمالی
* آلاسکا
* استرالیا شرقی
* استوایی جنوبی
* استوایی شمالی
* الیوتین
* اویاشیو
* دیویدسون
* شرق کره
* شمال کره
* کالیفرنیا
* کامچاتکا
* کرامویل
* کوروشیو
* میان‌گذر اندونزی
* میندانائو
* هامبالت

 |
| اقیانوس جنوبگان | 
* جریان پیراقطبی جنوبگان
* جریان بیرونی تاسمان

 |

 |
| چرخاب‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| چرخاب‌های اصلی | 
* چرخاب اقیانوس هند
* چرخاب اطلس شمالی
* چرخاب اطلس جنوبی
* چرخاب شمالی اقیانوس آرام
* چرخاب جنوبی اقیانوس آرام

 |
| دیگر چرخاب‌ها | 
* چرخاب بیفرت
* چرخاب راس
* چرخاب ودل

 |

 |
| نوشتارهای مرتبط | 
* اقیانوس
* انتقال اکمن
* جریان ساحلی
* زباله‌دان بزرگ اطلس شمالی
* زباله‌دان بزرگ اقیانوس آرام
* زباله‌دان بزرگ اقیانوس هند
* زباله‌های دریایی
* گردش جوی
* گردش دماشوری
* اثر کوریولیس

 |
|  Ocean currents |

| * ن
* ب
* و
پزشکی غواصی، فیزیولوژی، فیزیک و محیط زیست |
| --- |
| پزشکیغواصی | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Injuries  anddisorders | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| فشار | 

|  |  |
| --- | --- |
| اکسیژن | 
* Freediving blackout
* Hyperoxia
* هیپوکسی
* مسمومیت با اکسیژن

 |
| Inert gases | 
* نقص دیواره بین‌دهلیزی
* بافت‌مردگی بی‌خونی
* بیماری ناشی از کاهش ناگهانی فشار
* Dysbaric osteonecrosis
* High-pressure nervous syndrome
* Hydrogen narcosis
* Isobaric counterdiffusion
* نیتروژن نارکوسیس
* Taravana
* Uncontrolled decompression

 |
| کربن دی‌اکسید | 
* Hypercapnia
* Hypocapnia

 |

* Aerosinusitis
* آمبولی هوا
* Alternobaric vertigo
* Barodontalgia
* Barostriction
* باروتروما
* Compression arthralgia
* Decompression illness
* Dental barotrauma
* Dysbarism
* Ear clearing
* Frenzel maneuver
* مانور والسالوا
 |
| Immersion | 
* اختناق
* غرق‌شدگی
* هیپوترمی
* پرپیشابی
* Instinctive drowning response
* Salt water aspiration syndrome
* Swimming-induced pulmonary edema

 |

* List of signs and symptoms of diving disorders
* چنگهs
* Diving disorders
* بیماری حرکت
* Surfer's ear
 |
| Treatments | 
* Diving chamber
* پزشکی غواصی
* پزشکی پرفشار
* Hyperbaric treatment schedules
* In-water recompression
* اکسیژن‌درمانی

 |

 |  |
| فیزیولوژیغواصی | 
* Artificial gills (human)
* Blood–air barrier
* Blood shift
* تنفس
* دستگاه گردش خون
* CO₂ retention
* Cold shock response
* Dead space (physiology)
* برداشت فشار
* Decompression theory
* واکنش شیرجه پستانداران
* Gas exchange
* History of decompression research and development
* لیپید
* Maximum operating depth
* دگرگشت
* نورموکاپنیا
* Oxygen window in diving decompression
* پرفیوژن
* واکنش شیرجه پستانداران
* Physiology of decompression
* Pulmonary circulation
* Respiratory exchange ratio
* Respiratory quotient
* دستگاه تنفس
* دستگاه گردش خون
* بافت (زیست‌شناسی)

 |
| فیزیکغواصی | 
* Ambient pressure
* قانون گیلوساک
* ضد-بخار
* اصل ارشمیدس
* فشار جو
* قانون بویل
* Breathing performance of regulators
* شناوری
* قانون شارل
* قانون گاز آرمانی
* قانون دالتون
* واپخش
* نیرو
* قانون گیلوساک
* قانون هنری
* آب‌گریزی
* استاتیک شاره‌ها
* قانون گاز آرمانی
* Molecular diffusion
* Neutral buoyancy
* Oxygen fraction
* فشار نسبی
* Permeation
* فشار
* Psychrometric constant
* قانون اسنل
* انحلال‌پذیری
* محلول
* فوق اشباع
* کشش سطحی
* ماده فعال سطحی
* Torricellian chamber
* Underwater vision
* وزن

 |
| محیط زیستغواصی | 
* شکوفایی جلبکی
* موج شکنا
* جریان اقیانوسی
* Current (stream)
* انتقال اکمن
* هالوکلاین
* جریان موازی ساحل
* جریان شکافنده
* Stratification
* موج شکنا
* Surge (wave action)
* پرده حرارتی
* جزر و مدs
* کدورت
* جریان پاشنه
* خیزش آب

 |
| پژوهش‌ها درباره  پزشکی غواصی,  فیزیولوژی | 
* Arthur J. Bachrach
* Albert R. Behnke
* Paul Bert
* George F. Bond
* رابرت بویل
* Albert A. Bühlmann
* John R Clarke
* William Paul Fife
* John Scott Haldane
* Robert William Hamilton Jr.
* Leonard Erskine Hill
* فلیکس هوپه-زیلر
* Christian J. Lambertsen
* Simon Mitchell
* Charles Momsen
* John Rawlins R.N.
* Charles Wesley Shilling
* Edward D. Thalmann
* Jules Triger

 |
| Diving medical researchorganisations | 
Aerospace Medical Association
شبکه هشدار غواصان
Diving Diseases Research Centre
Fitness to dive
List of diving hazards and precautions
National Board of Diving and Hyperbaric Medical Technology
Naval Submarine Medical Research Laboratory
Royal Australian Navy School of Underwater Medicine
Rubicon Foundation
South Pacific Underwater Medicine Society
Undersea and Hyperbaric Medical Society
United States Navy Experimental Diving Unit
 |
| 
* Categories:
* Underwater diving physiology
* Underwater diving physics
* **Glossary**
* **Portal**

 |

| * ن
* ب
* و
علوم غواصی |
| --- |
| فیزیکغواصی | 
* Ambient pressure
* قانون گیلوساک
* اصل ارشمیدس
* فشار جو
* قانون بویل
* Breathing performance of regulators
* شناوری
* قانون شارل
* قانون گاز آرمانی
* قانون دالتون
* واپخش
* نیرو
* قانون گیلوساک
* قانون هنری
* آب‌گریزی
* استاتیک شاره‌ها
* قانون گاز آرمانی
* Metre sea water
* Molecular diffusion
* Neutral buoyancy
* Oxygen fraction
* فشار نسبی
* Permeation
* فشار
* Psychrometric constant
* انحلال‌پذیری
* قانون اسنل
* انحلال‌پذیری
* محلول
* فوق اشباع
* کشش سطحی
* ماده فعال سطحی
* Torricellian chamber
* Underwater vision
* وزن

 |  |
| فیزیولوژیغواصی | 
* Artificial gills (human)
* Blood–air barrier
* واکنش شیرجه پستانداران
* تنفس
* دستگاه گردش خون
* CO₂ retention
* Cold shock response
* Dead space (physiology)
* برداشت فشار
* Decompression theory
* واکنش شیرجه پستانداران
* Equivalent narcotic depth
* Gas exchange
* Hypocapnia
* لیپید
* Maximum operating depth
* متابولیسم
* نورموکاپنیا
* Oxygen window in diving decompression
* نقص دیواره بین‌دهلیزی
* پرفیوژن
* واکنش شیرجه پستانداران
* Physiology of decompression
* Pulmonary circulation
* تنفس فیزیولوژیک
* Respiratory exchange ratio
* Respiratory quotient
* دستگاه تنفس
* دستگاه گردش خون
* بافت (زیست‌شناسی)
* Underwater vision
* Work of breathing

 |
| غواصی | 

|  |  |
| --- | --- |
| طبقه‌بندیمحیط زیستغواصی | 
* Altitude diving
* غواصی
* Cave diving
* غواصی
* Deep diving
* Ice diving
* Muck diving
* Night diving
* Open water diving
* غواصی
* Recreational dive sites
* Wreck diving

 |
| Oceanographicfactors | 
* شکوفایی جلبکی
* موج شکنا
* جریان اقیانوسی
* Current (stream)
* انتقال اکمن
* هالوکلاین
* List of diving hazards and precautions
* جریان موازی ساحل
* جریان شکافنده
* Stratification
* موج شکنا
* Surge (wave action)
* پرده حرارتی
* Tidal race
* جزر و مدs
* کدورت
* جریان پاشنه
* خیزش آب

 |

 |
| 
* Categories: Underwater diving physiology
* Underwater diving physics
* 
* 
* **Commons**
* 
* **Glossary**
* **Indexes: dive sites**
* **divers**
* **diving**
* **Outline**
* 
* **Portal**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |