**خسرو شکیبایی** (۷ فروردین ۱۳۲۳ – ۲۸ تیر ۱۳۸۷) بازیگر اهل ایران بود. او تحصیلاتش را در رشتهٔ بازیگری در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان برد. تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷، او فقط در عرصهٔ تئاتر و دوبله فعالیت داشت و فعالیت حرفه‌ای در سینما را با بازی در فیلم *خط قرمز* (۱۳۶۱) ساختهٔ مسعود کیمیایی آغاز کرد. او بابت بازی در نقش حمید هامون در فیلم *هامون* (۱۳۶۸) برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر شد.

دیگر کارهای او شامل مجموعه تلویزیونی *روزی روزگاری* (۱۳۷۰–۱۳۷۱) و فیلم‌های *یکبار برای همیشه* (۱۳۷۱) *کیمیا* (۱۳۷۳)، *سایه به سایه* (۱۳۷۴)، *کاغذ بی‌خط* (۱۳۸۰)، *سالاد فصل* (۱۳۸۳) و *اتوبوس شب* (۱۳۸۵) می‌شوند.

آغاز زندگی
----------

خسرو شکیبایی در ۷ فروردین ۱۳۲۳ در خیابان مولوی تهران به دنیا آمد. در شناسنامه نامش «خسرو» است ولی خانواده و نزدیکان، او را «محمود» صدا می‌کردند. پدر خسرو سرگرد ارتش بود و وقتی او ۱۴ ساله بود بر اثر سرطان از دنیا رفت. او پیش از اینکه وارد عرصه تئاتر شود، در حرفه‌هایی چون خیاطی و کانال‌سازی و آسانسورسازی کار می‌کرد. وی فارغ‌التحصیل بازیگری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود و فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد.[]

کار
---

همچنین ببینید: فهرست آثار خسرو شکیبایی و فهرست جایزه‌ها و نامزدی‌های خسرو شکیبایی
### تئاتر

خسرو شکیبایی در تنفس تمرین برای تئاتر در خانه. دیگر افراد: علی رضا نوری زاده، ایرج جنتی عطایی، احمد کامیابی
خسرو شکیبایی در جوانی
خسرو شکیبایی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۴۲ با بازیگری تئاتر آغاز کرد. در ۱۹ سالگی برای اولین بار روی صحنه تئاتر رفت و بعد از مدتی به عباس جوانمرد، معرفی و به صورت کاملاً حرفه‌ای بازیگر تئاتر شد. از جمله نمایش‌هایی که وی در آن‌ها ایفای نقش نموده‌است، می‌توان به سنگ و سرنا، همه پسران من، شب بیست و یکم و بیا تا گل برافشانیم اشاره کرد. او چندین نمایش تلویزیونی مانند فیزیکدان‌ها و هنگامه شیرین وصال را هم در کارنامه دارد.

### سینما

خسرو شکیبایی نخستین بار در سال ۱۳۵۳ در فیلم کوتاه و ۱۶ میلی‌متری «کتیبه» به کارگردانی فریبرز صالح مقابل دوربین رفت. در سال ۱۳۶۱ در حالی که مشغول بازی در نمایش «شب بیست و یکم» بود، مورد توجه مسعود کیمیایی قرار گرفت و با بازی در نقش کوتاهی در فیلم *خط قرمز* (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱) به سینما آمد و تا سال ۱۳۶۸ نقش آفرینی‌هایی کرد. از جمله در فیلم‌های *دزد و نویسنده*، *ترن* و *رابطه* خوب ظاهر شد. اما پس از بازی در فیلم *هامون* (داریوش مهرجویی، ۱۳۶۸) بود که نام خسرو شکیبایی بر سر زبان‌ها افتاد. او برای بازیش در همین فیلم از «هشتمین جشنواره فیلم فجر»، سیمرغ بلورین دریافت کرد و تحسین منتقدان و مردم را برانگیخت.

او برای بازی در فیلم *کیمیا* (احمد رضا درویش، ۱۳۷۳) بار دیگر برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول از سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شد. او سومین سیمرغ خود را هم برای بازی در نقش عادل مشرقی فیلم *سالاد فصل* (فریدون جیرانی) گرفت. از آخرین افتخارات شکیبایی هم دیپلم افتخار برای فیلم *اتوبوس شب* (کیومرث پوراحمد) بود.
خسرو شکیبایی آخرین جایزه‌اش را از ششمین جشن ماهنامه «دنیای تصویر» برای بازی در فیلم *کاغذ بی خط* دریافت کرد.

پس از گذشت نزدیک به ۲۲ سال از اولین حضورش در فیلم کیمیایی، در فیلم *حکم* (۱۳۸۳)، باری دیگر در فیلم وی در کنار عزت‌الله انتظامی ایفای نقش کرد.

در ۹ تیرماه ۱۳۸۷ در دومین جشن منتقدان سینمایی، جایزه یکی از برترین بازیگران سی سال سینمای پس از انقلاب را گرفت. او همچنین در بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر، بازیگر و گوینده تیزر جشنواره بود.

### تلویزیون

خسرو شکیبایی در سال ۱۳۵۴، یعنی یک سال بعد از اولین حضور خود در فیلم کوتاه «کتیبه»، به دعوت محمدرضا اصلانی در سریال *سمک عیار* ایفای نقش کرد و پس از آن در سریال‌هایی چون *لحظه*، *کوچک جنگلی*، *مدرس*، *تهران ۵۳*، *روزی روزگاری*، *خانه سبز*، سرزمین سبز، *کاکتوس*، *آواز مه*، *تفنگ سر پر* و *در کنار هم* بازی کرد.

خسرو شکیبایی در چند فیلم تلویزیونی هم حضور یافت. آخرین نقش‌آفرینی این هنرمند در فیلم تلویزیونی *پیوند* (سعید عالم‌زاده) و آخرین نمایش فیلمش، *آشیانه‌ای برای زندگی* (حمید طالقانی) بود که به مناسبت روز پدر از تلویزیون پخش شد.

### صداپیشگی

خسرو شکیبایی ۵ سال پس از ورود به تئاتر، یعنی در سال ۱۳۴۷ وارد حرفهٔ دوبلوری شد و مدت کوتاهی نیز در زمینه دوبله به فعالیت پرداخت. شاخص‌ترین اثر سینمایی که خسرو شکیبایی در آن صحبت کرد فیلم شعله بود که در آن به جای پیرمرد مسلمان ده ایفای صدا نمود. او علاوه بر هنرنمایی در نقش آفرینی سینما و تئاتر و تلویزیون، برخی از سروده‌های فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، سید علی صالحی و محمدرضا عبدالملکیان را به صورت دکلمه اجرا کرده بود.

درگذشت
------

مزار خسرو شکیبایی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا
خسرو شکیبایی در ساعت ۵ صبح جمعه ۲۸ تیرماه ۱۳۸۷ در سن ۶۴ سالگی بر اثر ایست قلبی در بیمارستان پارسیان تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا دفن شد. او مدت‌ها از عارضه دیابت و همچنین سرطان کبد رنج می‌برد.

در پی این رویداد، محمد خاتمی رئیس‌جمهور سابق ایران غلامعلی حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس و عزت‌الله ضرغامی رئیس سازمان صدا و سیما پیام تسلیت صادر کردند، همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت ایران را در مراسم تشییع پیکر «خسرو شکیبایی» اعلام داشت.

یادبود
------

در سال ۱۳۸۹، کتاب *خسرو شکیبایی* به تألیف الهام قره‌خانی با نگاهی به شخصیت او توسط انتشارات خانه فرهنگ و هنر گویا منتشر شد. این کتاب مقدمه‌ای بر اصول بازیگری خسرو شکیبایی از نگاه آیدین آغداشلو، اکبر عالمی، جمشید مشایخی، مهران مدیری، هدیه تهرانی و هفتاد نفر دیگر از سایر هنرمندان ایران است. در این کتاب تنی چند از هنرمندان سینمای ایران از دیدگاه‌های گوناگون دربارهٔ زندگی و هنر خسرو شکیبایی سخن گفته‌اند.

منابع
-----

1. ↑  «طلاق‌های سینمای ایران». فردا نیوز.
2. ↑  «خسرو شکیبایی» درگذشت (فارس نیوز)
3. ↑  «برای سالروز تولد خسرو شکیبایی». الف. ۶ فروردین ۱۳۹۴.
4. ↑  «روزی روزگاری و مراد بیگ همچنان محبوب مخاطبان است». *روزنامه جوان*. ۱۳۹۸-۰۴-۳۱.
5. ↑  «چگونه شخصیت یک راهزن محبوب ایرانی‌ها شد». *مشرق نیوز*. ۱۳۹۹-۰۸-۲۱.
6. ↑  «نتایج داوری بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر در بخش سودای سیمرغ (ایران آکتور)». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۹ ژوئیه ۲۰۰۸.
7. ↑  برگزیدگان ۳۰ سال سینمای پس از انقلاب ایران معرفی شدند. (ایران)
8. ↑  خسرو شکیبایی درگذشت (آفتاب)
9. ↑  «درگذشت خسرو شکیبایی». جام جم آنلاین. ۲۸ تیر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ مارس ۲۰۱۶.
10. ↑  خاتمی یاد زنده‌یاد شکیبایی را گرامی داشت
11. ↑  «پیام حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی». واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۷.
12. ↑  «ضرغامی: شکیبایی هنرمند توانا و خوشنام». واحد مرکزی خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۷.
13. ↑  «پیام تسلیت محمود احمدی‌نژاد به مناسبت در گذشت خسرو شکیبائی». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۸۷.
14. ↑  «کتاب «خسرو شکیبایی» منتشر شد». ایسنا. ۲۳ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۴.

* «آلبومهای خسرو شکیبایی». وبگاه ایران ترانه. دریافت‌شده در ۲۳ آبان ۱۳۸۶.
* سمن مرادی‌راد (۱۳۷۷)، *زندگی و فیلم‌های خسرو شکیبایی*، تهران: نشر علم، شابک ۹۶۴-۴۰۵-۰۴۸-۷

### منابع تکمیلی

* 
* بایگانی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
* 
* 
* 
*

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ***خسرو شکیبایی*** در ویکی‌گفتاورد موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ خسرو شکیبایی موجود است. |

* درگاه سینما

* عکسهای تشییع پیکر خسرو شکیبایی (خبرگزاری مهر)
* عکسهای تشییع پیکر خسرو شکیبایی (خبرگزاری مهر)
* خسرو شکیبایی، بازیگر سرشناس تئاتر، سینما و تلویزیون در ایران در اثر عارضه قلبی درگذشت. (بی‌بی‌سی فارسی)
* خداحافظی مردم ایران با خسرو شکیبایی (بی‌بی‌سی فارسی)
* بغض در گلو برای حمید هامون (بی‌بی‌سی فارسی)
* خسرو شکیبایی در IMDb

| * ن
* ب
* و
بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر |
| --- |
| *برنده نداشت.* (۱۳۶۱) •  حسین پرورش (۱۳۶۲) •  جمشید مشایخی (۱۳۶۳) •  هادی اسلامی (۱۳۶۴) •  داریوش ارجمند (۱۳۶۵) •  فرامرز قریبیان (۱۳۶۶) •  عزت الله انتظامی (۱۳۶۷) •  خسرو شکیبایی (۱۳۶۸) •  مهدی هاشمی (۱۳۶۹) •  فرامرز صدیقی (۱۳۷۰) •  فرامرز قریبیان (۱۳۷۱) •  عزت‌الله انتظامی (۱۳۷۲) •  خسرو شکیبایی (۱۳۷۳) •  محمد کاسبی (۱۳۷۴) •  ابوالفضل پورعرب (۱۳۷۵) •  پرویز پرستویی (۱۳۷۶) •  محمدرضا فروتن (۱۳۷۷) •  فرامرز قریبیان (۱۳۷۸) •  حسین عابدینی (۱۳۷۹) •  رضا کیانیان (۱۳۸۰) •  حبیب رضایی (۱۳۸۱) •  بهرام رادان (۱۳۸۲) •  پرویز پرستویی (۱۳۸۳) •  پرویز پرستویی (۱۳۸۴) •  بهرام رادان (۱۳۸۵) •  امین حیایی (۱۳۸۶) •  شهاب حسینی (۱۳۸۷) •  محسن تنابنده (۱۳۸۸) •  مهدی هاشمی (۱۳۸۹) •  فرهاد اصلانی (۱۳۹۰) •  حمید فرخ‌نژاد (۱۳۹۱) •  رضا عطاران (۱۳۹۲) •  سعید آقاخانی (۱۳۹۳)  •  پرویز پرستویی (۱۳۹۴) •  محسن تنابنده (۱۳۹۵) •  امیر جدیدی (۱۳۹۶) •  هوتن شکیبا (۱۳۹۷) •  پیمان معادی (۱۳۹۸)  •  رضا عطاران (۱۳۹۹)  •  امین حیایی (۱۴۰۰)  •  مجید صالحی و علی نصیریان (۱۴۰۱)  •  ارسطو خوش‌رزم (۱۴۰۲) |
| از سال ۱۳۶۷ جایزه سیمرغ بلورین به برندگان اهدا شد. |

| * ن
* ب
* و
بهترین بازیگران مکمل مرد جشنواره فیلم فجر |
| --- |
| 
* *برنده نداشت.* (۱۳۶۱)
* *پرویز پرستویی* (۱۳۶۲)
* *برنده نداشت.* (۱۳۶۳)
* اسماعیل محمدی (۱۳۶۴)
* سعید پورصمیمی (۱۳۶۵)
* سعید پورصمیمی (۱۳۶۶)
* محمود جعفری (۱۳۶۷)
* اکبر عبدی (۱۳۶۸)
* سعید پورصمیمی (۱۳۶۹)
* مجید مظفری (۱۳۷۰)
* جهانبخش سلطانی (۱۳۷۱)
* جعفر دهقان (۱۳۷۲)
* علی مصفا (۱۳۷۳)
* حسین یاری (۱۳۷۴)
* امین تارخ (۱۳۷۵)
* رضا کیانیان (۱۳۷۶)
* حسین محجوب (۱۳۷۷)
* حمید فرخ‌نژاد (۱۳۷۸)
* داریوش ارجمند (۱۳۷۹)
* عزت‌الله انتظامی (۱۳۸۰)
* *برنده نداشت.* (۱۳۸۱)
* کامبیز دیرباز (۱۳۸۲)
* خسرو شکیبایی (۱۳۸۳)
* حمید لولایی (۱۳۸۴)
* افشین هاشمی (۱۳۸۵)
* محسن تنابنده (۱۳۸۶)
* علیرضا خمسه (۱۳۸۷)
* مهدی فقیه (۱۳۸۸)
* حامد بهداد (۱۳۸۹)
* اکبر عبدی (۱۳۹۰)
* رامبد جوان (۱۳۹۱)
* بابک حمیدیان (۱۳۹۲)
* هومن سیدی (۱۳۹۳)
* نوید محمدزاده (۱۳۹۴)
* نوید محمدزاده (۱۳۹۵)
* جمشید هاشم‌پور (۱۳۹۶)
* علی نصیریان (۱۳۹۷)
* امیر آقایی (۱۳۹۸)
* پوریا رحیمی‌سام (۱۳۹۹)
* نادر سلیمانی (۱۴۰۰)
* سجاد بابایی (۱۴۰۱)
* بهزاد خلج (۱۴۰۲)

 |
| از سال ۱۳۶۲ جایزه سیمرغ بلورین به برندگان اهدا شد. |