**اس-۲۴** (به روسی: C-24) (نام ایرانی: **شفق**) نوعی راکت هوابه‌زمین ۲۴۰ م‌م طراحی شده توسط نیروی هوایی شوروی است. این موشک هنوز مورد استفاده نیروی هوایی روسیه باقی‌مانده و نام آن براساس کالیبرش که ۲۴ سانتی‌متر است، انتخاب شده‌است.

اتحاد جماهیر شوروی کاربر اولیه این موشک بود که از اوایل دهه ۱۹۳۰ بکارگیری از آن را شروع کرد. *اس-۲۴بی* راکتی بزرگ، قدرتمند و جنگ‌افزاری غیرهدایت شونده‌است و از معدود راکت‌هایی است که توانسته با موفقیت جانشین راکت‌های *BETAB-750DS* جنگ جهانی دوم گردد. این راکت به بسیاری از کشورهای دنیا یعنی تقریباً تمامی متحدان شوروی صادر شده‌است.

این راکت تحت لیسانس توسط ایران و با نام بومی **شفق** تولید می‌شود.

تاریخچه
-------

در اسفند ۱۴۰۱ از موشک شفق با قابلیت‌های ارتقاء یافته نسبت به نسخه قبلی، رونمایی شد؛ در بهمن ۱۴۰۲، ارتش جمهوری اسلامی ایران، از نسخه ارتقاء یافته این موشک رونمایی کرد و خبر از به کار گیری ان در ناوگان هوانیروز داد.

مشخصات فنی
----------

شفق، موشکی هوشمند است که با استفاده از جستجوگر IIR روی هدف خود قفل می‌کند و با برد 8 تا 10 کیلومتر، سرعت آن 2 تا 2.7 ماخ است. این موشک 60 کیلوگرمی توانایی نفوذ 1 تا 1.5 متر در انواع زره تانک و شناور را دارد و دقت اصابت آن 30 سانتیمتر مربع در فاصله 10 کیلومتر است.‌‌ شفق یکی از اولین موشک‌های بومی باشد که از جستجوگر تصویری فروسرخ (IIR) استفاده می‌نماید. این نوع جستجوگر، قابلیت ردگیری اهداف زرهی و شناوری را از تمام زوایا دارد، از مقاومت نسبتاً بالایی نسبت به اخلال(جمینگ) و فریب برخوردار بوده و حساسیت بسیار بهتری در تشخیص اهداف دارد. موشک شفق ۴۸ کیلوگرم وزن، ۱۸۹ سانتی متر طول، ۲۰ کیلومتر برد و سرجنگی آن نیز ۱۳ کیلوگرم وزن دارد.

شفق بر پایه موشک «شهاب ثاقب» ساخته شده و این موشک نیز بر پایه کروتال‌های غنیمتی از عراق یا اف-ام-80های خریداری شده از چین تولید گردید شهاب ثاقب موشکی کانارد-کنترل  است در حالی که با حذف این بخش در شفق و عدم مشاهده عملگرهای آیرودینامیکی در آن، نحوه کنترل این موشک برای تصحیح مسیر نامشخص است. امکان استفاده از کنترل بردار رانش (TVC) به دلیل زمان کوتاه سوزش موتور سوخت جامد این موشک و مدت زمان پرواز بیش از 10 ثانیه‌ای آن (در صورت یکسان بودن مشخصات پیشران شفق با شهاب ثاقب) نیز منتفی به نظر می‌رسد. بنا بر این با وجود کاهش وزنی حدود 28.5 درصدی شفق نسبت به شهاب ثاقب کاهش سرعت بیشینه آن به 2 ماخ قابل توجیه است. بیشترین سرعت 2.7 ماخ موشک شفق نیز می‌تواند مربوط به حالت شلیک آن از بیشترین ارتفاع و سرعت ممکن مثلاً با شلیک آن از پهپاد کرار باشد.

برد 8 تا 10 کیلومتری شفق امنیت بالایی برای هواگرد حامل آن در مقابل سامانه‌های پدافند هوایی توپخانه‌ای، موشک‌های دوش‌پرتاب و برخی از موشک‌های سطح به هوای بردکوتاه ایجاد می‌نماید.‌‌ این موشک بر موشک بر روی لانچر ۶ تایی بر روی بالگرد کبری نصب می شود.

### ارتقاء در ارتش ایران

در بهمن ۱۴۰۲، ارتش جمهوری اسلامی ایران، از نسخه ارتقاء یافته این موشک رونمایی کرد. ارتقاء های صورت گرفته روی این نسخه از موشک را، نقطه‌زنی، استفاده از قابلیت Fire & Forget (بزن دررو)، سر جنگی ارتقا یافته و جستجوگر مادون‌قرمز و افزایش بُرد عملیاتی آن تا ۲۰ کیلومتر عنوان شده است.

منابع
-----

1. 1 2  «سامانه موشکی شفق رونمایی می‌شود». *ایسنا*. ۲۰۲۴-۰۲-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۴.
2. 1 2 3  «رونمایی از موشک شفق؛ نیش جدید کبراهای ایرانی +عکس». *mashreghnews.ir*.
3. ↑  «نمایش موشک کروز«حیدر» و «شفق» در نمایشگاه دستاوردهای هوانیروز ارتش». *ایسنا*. ۲۰۲۳-۰۳-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۴.
4. ↑  «ارتقای توان بالگرد‌های کبری با شلیک و حمل ۶ موشک شفق». *صاحب‌خبر*. ۲۰۲۴-۰۲-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۴.
5. ↑  «خبرگزاری فارس - رونمایی از نسخه ارتقاء یافته موشک «شفق» و دوربین هواپایه‌ «یوسف» هوانیروز ارتش». *خبرگزاری فارس*. ۲۰۲۴-۰۲-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۰۴.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «S-24 rocket». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۲.

| * ن
* ب
* و
موشک‌های ایرانی |
| --- |
| کاتیوشا | 
* آرش
* فجر ۱
* فجر ۲
* فجر ۳
* فجر ۴
* فجر ۵
* فلق ۱
* فلق ۲
* عقاب

 |
| راکت‌های توپخانه‌ای | 
* صمید
* تندر ۶۹
* زلزال ۱
* زلزال ۲
* زلزال ۳
* زلزال ۴
* زلزال ۵
* زلزال ۶
* زلزال ۱۱۰
* زلزال ۳۱۳

 |
| موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد | 
* شهاب ۱
* شهاب ۲
* فاتح ۱۱۰
* فاتح ۳۱۳
* نازعات

 |
| موشک‌های بالستیک میان‌برد | 
* شهاب ۳
* فجر ۳
* فتاح
* فتاح ۲
* عاشورا
* قدر ۱۱۰
* قدر ۳۱۳
* ذوالفقار
* موشک دزفول
* سجیل ۱
* سجیل ۲
* سجیل ۳
* سجیل ۴
* خیبرشکن

 |
| موشک‌های بالستیک دوربرد | 
* شهاب ۴
* شهاب ۵
* شهاب ۶
* ماهواره‌بر سفیر
* پروژه کوثر

 |
| موشک زمین به هوا | 
* محراب
* شاهین
* میثاق ۱
* میثاق ۲
* میثاق ۳
* میثاق ۴
* صیاد ۱
* شهاب ثاقب
* مرصاد
* شلمچه

 |
| موشک ضدبالگرد | 
* قائم
* دهلاویه

 |
| موشک هدایت‌شونده ضدتانک | 
* صاعقه
* رعد
* طوفان
* طوفان ۲
* طوفان ۵
* توسن
* رعاد
* دهلاویه
* سادید ۱

 |
| موشک کروز ضد کشتی | 
* نور
* کوثر
* قادر
* ظفر
* نصر ۱
* قدیر
* نصر بصیر

 |
| اژدر | 
* حوت

 |
| موشک کروز | 
* سومار
* مشکات
* هویزه
* یاعلی

 |
| موشک بدون بال | 
* قیام ۱

 |
| موشک هوا به زمین | 
* شفق
* شاهین ۳
* ستار
* عصر ۶۷

 |
| موشک هوا به هوا | 
* فاطر
* سجیل
* فکور ۹۰

 |
| موشک بالستیک ضدکشتی | 
* خلیج فارس
* هرمز ۱
* هرمز ۲

 |