**فارغان** شهری در بخش فارغان شهرستان حاجی‌آباد استان هرمزگان ایران است.

جمعیت
-----

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱٬۷۷۳ نفر (۹۵۸ خانوار) بوده‌است.

| جمعیت تاریخی |
| --- |
| سال | جمعیت | ±% |
| ۱۳۸۵ | ۱٬۸۶۲ | —     |
| ۱۳۹۰ | ۱٬۹۲۵ | ۳٫۴٪+ |
| ۱۳۹۵ | ۱۰٬۷۷۳ | ۴۵۹٫۶٪+ |

تاریخچه
-------

فارغان را می‌توان همانند برزن دیرینه، در راه (جاده)مسیر شاهی جنوب ایران مانند انشان، تپه یحیی، سوغان بخشی ازتمدن شهر سوخته "آرته" راهی بطرف شرق مغ ستان وهرمز قدیم باجنوبی کوهستانی وشرق ایران که در این مورد همه ی محققین براین امر واقف ومنابع بسیار هست ضرب سکه منصوب بوده، کرد. []
این منطقه با وجود تپه‌های باستانی مورد کاوش‌های باستان‌شناسی قرار نگرفته‌است. []
کوره‌های تولید انواع فلزات باستانی در این منطقه وجود دارد. []
کوره تولید شیشه در این منطقه یافت شده.
ساختمان‌های باستانی در این محل وجود دارد که می‌توان به :اشکفت‌هایی که با ملات ساروج اندود یا سنگ چین شده و محلی موسوم به شاه شکن آتشکده زردشت یا (گاهشمار) در ورودی بُخوان (بخو) یا بُخون آتشکده وگاه محلی موسوم به شاه شکن وچاپارخانه، چارتاقی آبگرم ده شیغ و میل آتشی لمُوشوکُو ( میل آتشی) راهنمای کاروان ها اشاره کرد.[]
شیر برنزی (شیر طلا بسته، فارغان) توسط کشاورزی درباغی نزدیک قنات پیدا می‌کنند ۱۳۶۳ به علت نگهداری در بندر عباس ممکن نبود موقت در موزه کرمان نگهداری می‌شوند. وجودانواع سفال با رنگ‌های متفاوت از جمله سفال شوش( سبک شُوشیِ) در این منطقه هست اطراف تپه گشنوُ تپه های باستانی منطقه حفاری ممنوع هست.[]

### معنای نام

پریتکانی، پارکان، فارغان (فارغانات) فارغان زمین و تارم زمین و سیرمند سه بخش جدا ناپذیر فرهنگی، قومی، گویشی، هست. []

کتاب [نگاهی اجمالیِ برجغرافیایِ تاریخیِ فارغان زمین] شماره کتاب شناسی ۷۵۷۰۳۴۰ وشابک ۹۷۸-۶۲۲-۷۶۶۱-۰۹-۵ 
نام تارم به معنی محل جمع شدن آب است اوتیان درسنگ نبشه بیستون باخط میخی نام کوه بخون با نام بخو آمده 
است شورشیان ویزاته شورشگر برای دروغین دستگیر منابع خط۳۳ تا ۳۴. .[]
نام سیرمند به معنی سرزمین پر از رزق و روزی است.[]

### بناهای تاریخی

بقعه شریف بی بی که نسب او به جعفر صادق می‌رسد در این منطقه وجود دارد.

دو بنا و قلعه‌ای بزرگ از جنس خشت گل خام درنظام آباد ومیمند وجود داشت که به علت بروز اختلافات قومی با خاک یکسان و تنها پی‌های ساروجی آن مانده‌است اما قلعه گلشن (گِل وشن) خندق بزرگی دارد با ساروج ومجهز بوده بنا آغالی بزرگ که در دوران اوخر نادرشاه شکوه ومنزلت داشته چند بار تخریب شد.[]

پیش از حمله اعراب در این محل بنایی به نام دروازه دوزخ و بهشت وجود داشته که تخریب شده‌است نسخ مسجع و آثار آن در تنب گوشنوئیه مشرف بر شهر فارغان که در دوران رئیس عبدالجلیل مرمت نموده باقی مانده‌است.
نگاهی اجمالی بر تاریخ جغرافیایی فارغان زمین نویسنده ازین معتضدکیوانی درادامه جنوب میمند قبرها و دخمه‌هایی وجود دارد که در زبان محلی به آن سنگریا خرفت خانه می‌گویند و مردم محلی برای ساخت خانه‌های خود از سنگ‌های موجود در آن‌ها استفاده می‌کردند.[]

چاه‌های با بدنه ساروجی و باستانی در این منطقه وجود دارند.[]

کوره آجرپزی باستانی در این محل وجود دارد.[]
معدن گچ درکناره غربی این منطقه وجود دارد.[]
سد باستانی نارمند در این محل وجود دارد. []

جغرافیا
-------

### پوشش گیاهی

درختان نخل و انار و انجیر و لیمو و انگور در این ناحیه وجود دارند.

گیاهان گلسرخ و کنجد و عدس و ماش به هندوستان حمل می‌شد فارسنامه ناصری ۱۳۴۶ همانا ونک.[]
درکتاب هفت اقلیم ومجمع الانسان آمده است که ایاز نامی ملوک "جرون" راساخت و درسال ۶۸۵ رئیس نورالدین بعدها از این ناحیه بر تخت سلطنت تکیه زده صفحه ۵۳ و۵۲ هفت اقلیم امیناحمدرازی بسال ۱۰۱۰ هجری قمری در ادامه...هرمز در جزیره هرمز در تابستان یخ وجود داشته وبفروش می‌رفته واین یخ از کوه فارغان تأمین می شد. چون نزدیک‌ترین محل به هرمز کوه تشگرد (بخون- فارغان)می باشد.

انواع داروهای گیاهی سنتی صحار ایرانی وشورای زیست کوه فارغان منبع: کتاب نگاهی اجمالی بر جغرافیایی تاریخ فارغان زمین نویسنده آزین معتضدکیوانی این محل هوم نوش است که از شیره خرما معجونی درست میکردن و برای بهبودی و تسکین یا بیهوش کردن در طب استفاده داشته‌است.[]

### صنعت و کشاورزی

باغات این ناحیه مرکبات و گردو می‌باشد.[]
کشت (کولک) پنبه شلتوک در این منطقه رواج دارد.[]
صنعت‌هایی که از قدیم در این ناحیه وجود داشته سفالگری و کوره‌های ذوب فلز و پارچه بافی و و تولید چرم با رنگ طبیعی و دباغی مشک آبخوری با پوست و پارچه و تولید زیورآلات بوده‌اند. وکالت درخت نارنگی از دوران رئیس غریبشاه بزرگ صورت گرفته ومادر این درخت به سیاهو انتقال داده.[]

### فرهنگ و گویش (فارغنی)

گویش فارغنی

فرهنگ و گویش تمام این ناحیه یکسان بوده و این امر موجب می‌شود که به کل این ناحیه فارغانات 

(فارغان زمین) گفته شود.[]
همه آیین هاتمام مراسم و سنت‌های این ناحیه ریشه کاملاً ایرانی دارد.[]
آیین تعزیه خوانی از دوران صفوی در این ناحیه وجود دارد.[]

### سنت‌های محلی

داستان محلی گوهر شب چراغ از داستان‌های محلی این ناحیه است.[]
سنت ههل مشو برای درخواست باران و بازی های بومی محلی کَلموچ، دارچلکا، لپنگ، دار توُپا، وعروسکی بنام گاروُک چمکی(برای دختران) ومهم ترین بازی درخواست باران بنام ( هَلل مِشو) سه یا شبانه شب اول جمع آوری آرد، وهیزم هست آخرین شب کُماچ نانی درآن پنهان می‌کنند که میر وبزرگ بازی می داند سهم چه کسی میفتد وان شخص باید به بزرگ وپیری پناه ببرد وعده بارندگی بدهد مثل پنچ روز و وپیر آن محل ضامن او می‌شود البته کمالات زیادی در این بازی هست که در این صفحه جای نشود....در این منطقه جریان دارد.[]

منابع
-----

1. ↑  «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
2. ↑  *فرهنگ جغرافیای ارتش*. ج. ۱۱۴. ص. ۱۰۷.
3. ↑  فارسنامه ناصری
4. ↑  فتح هرمز وسفرنامه پییتر دلا ولا

| * ن
* ب
* و
ایران شهرستان حاجی‌آباد |
| --- |
| مرکز | 
* حاجی‌آباد

 |
| بخش | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| مرکزی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* حاجی‌آباد

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| درآگاه | 
* آب‌باد
* عباس‌آباد
* آب زالوئیه
* احشام خسروخان
* باغات
* بهوا
* باکان
* باردرازی
* بویه
* باینوج
* بیدوییه
* چاه انجیر
* چاه انجیرگلوروباط
* چاه کنار
* چاه سرخ
* چاه‌تل شماره سه
* چاه تر
* چاه میرزاخانی
* چاه سوری
* چاه زاغ
* درآگاه
* دشت آزادگان
* دشتوییه
* دهنو
* دهستان بالا
* دهستان پایین
* دق پده
* رزدر
* عزت‌آباد
* فخرآباد
* گلینو
* گله اشتری
* گرمشک
* گشنوئیه بالا
* گشنوئیه پایین
* گیس
* گلزار
* حاجی‌آباد تنگ صالحی
* حسن‌آباد
* حسین‌آباد
* کهه
* کشکوییه
* خدادادی
* خونه ورز
* خوش‌آباد
* مهرآران
* مهرخوشان
* مهرگان
* مبارک حسینی
* محمدآباد
* مورتوییه
* نسوئیه
* نی تلخ
* نی‌زار
* پشته زیارت
* قلاتوییه
* قلاتوییه تنگ صالحی
* قنات باغات
* صالح‌آباد
* سرتنگ دره‌شیر
* سرگز خضر صفاکلینو
* سه شاح
* سیف‌آباد
* تنگ قوچان
* تنگ صالحی
* تیراندازی

 |
| طارم | 
* آبگرم لای بیشه
* علی‌آباد
* برآفتآب
* برغنی بالا
* بن‌دشت طاشوییه
* چاه باغ
* چاهو
* چاهوگلزار
* درودی
* دشت کنار
* گهکم
* گله‌گاه
* گنج
* گلروئیه
* هاشم‌آباد
* لردگرم بالا
* لردگرم پایین
* لاور درازو
* لاور گردو
* لایگزان
* معدنوئیه
* نجف‌آباد
* نخل‌زار
* سعادت‌آباد
* سراح شهدادی
* سرچاهان
* سیدجوزر
* تل قلعه پایین
* طارم
* طاشکوییه
* تذرج

 |

 |

 |
| احمدی | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* سرگز

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| احمدی | 
* بغدادی
* بنگود احمدی
* بررود
* چاه گز
* چاه میر
* چاه مرغ
* ده مغان
* گرسهرو
* گردکان احمدی
* گلچین
* حشم بلم
* حشم کوه
* جلالی
* کهنوج بزرگ
* کاشان
* خان گوران
* خرائی بالا
* خرائی پایین
* کلوچان
* کوتک
* لایگزان
* میرحسینی
* محمدآباد کهوری
* محبی
* پاشغ جدید
* پازرد
* پشتل
* پشته کنجی
* قلندری
* قلعه نو
* سراح
* سربلم
* شقرود
* توشهر
* زمین سباه

 |
| کوه شاه | 
* ابیدکوشا
* آب دمیل
* احمدآباد
* باغ چنار
* بنه دان
* بیدوئیه کجین
* بن گهر
* چاه بنه
* چاه قلمی
* چاله مورت
* چاله الیاس
* چالغان
* چاسبزکوشا
* چک چک
* دهنه تورکن
* درگز
* دین‌آباد
* گیشاب
* گدارشاه
* گدارعربو
* گل پرک
* حسن‌آباد (احمدیه)
* جاعر
* جغان
* کهن گدار
* کهنوج (احمدیه)
* کلیتو ئیه
* مرزان در
* مازگرد
* پور
* رزدر
* رزمیلو
* شریک‌آباد
* شیخ عالی
* تیآب

 |

 |

 |
| فارغان | 

|  |  |
| --- | --- |
| شهرها | 
* فارغان

 |
| دهستان‌هاو روستاها | 

|  |  |
| --- | --- |
| آشکارا | 
* باباکوهی (هرمزگان)
* باغان
* بررود
* بنآب
* دشت آشکارا
* جایین
* پرعابدنیه
* راییز
* سردر
* سرگلان
* شمیل بالا
* سیاهک
* سیرمند
* سیروییه
* تل مرا
* زمین سیاه

 |
| فارغان | 
* بندکوه
* بخوان
* دهنه میمند
* کهنوج
* کشرودخانه
* مزرعه
* میمند
* نارمند
* نساء
* نطام‌آباد
* رحیم‌آباد
* شاهرود
* تی‌در
* کشرودخانه
* بسته

 |

 |

 |

 |

| * ن
* ب
* و
استان هرمزگان |
| --- |
| مرکز | 
* بندرعباس

 | موقعیت استان هرمزگان در ایرانموقعیت استان هرمزگان در ایران |
| شهرستان‌ها | 
* ابوموسی
* بستک
* بشاگرد
* بندرعباس
* بندر لنگه
* پارسیان
* جاسک
* حاجی‌آباد
* خمیر
* رودان
* سیریک
* قشم
* میناب

 |
| شهرها | 
* ابوموسی
* بالاشهر
* بستک
* بندر پل
* بندر جاسک
* بندر چارک
* بندر خمیر
* بندرعباس
* بندر کنگ
* بندر لنگه
* بندزرک
* بیکاه
* پارسیان
* تازیان پایین
* تخت
* تیرور
* جناح
* حاجی‌آباد
* درگهان
* دشتی
* رودان (دهبارز)
* رمکان
* رویدر
* زهوکی
* زیارتعلی
* سردشت
* سرگز
* سندرک
* سوزا
* سیریک
* طبل
* فارغان
* فین
* قشم
* قلعه قاضی
* کرگان
* کوخردهرنگ
* کوشکنار
* بندر کوهستک
* کوهیج
* کیش
* گروگ
* گوهران
* لافت
* لمزان
* لیردف
* میناب
* هرمز
* هشت‌بندی
* هنگویه

 |
| جغرافیا | 
* جزیره‌های هرمزگان
* انواع بادها
* کوه‌های هرمزگان
* جغرافیای طبیعی و اقلیمی
* جغرافیای تاریخی

 |
| مردم‌شناسی و فرهنگ | 
* موسیقی بندری
* مراسم زار
* گویش بندری
* ایرانیان آفریقایی تبار

 |
| **فهرست دهستان‌های استان هرمزگان** |

۶ - کتاب جغرافیایِ تاریخیِ فارغان زمین

۷ - کتاب نگاهی اجمالیِ برجغرافیایِ تاریخیِ فارغان زمین شماره کتاب شناسی ۷۵۷۰۳۴۰ وشابک ۹۷۸-۶۲۲-۷۶۶۱-۰۹-۵