**ایازنیازی اوغلو مُطَلِب‌اف** (به ترکی آذربایجانی: *Ayaz Niyazi oğlu Mütəllibov*) (زادهٔ ۱۲ مه ۱۹۳۸ – درگذشته ۲۷ مارس ۲۰۲۲) اولین رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان بود. که به مدت یک سال از ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۲ در این سمت باقی ماند.

دوران شوروی
-----------

در جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی مطلب‌اف در پست‌های مهمی از جمله وزارت صنایع، رئیس کمیته برنامه‌ریزی امورخارجه، رئیس شورای وزیران حضور داشت.

استقلال از شوروی
----------------

در هجدهم اوت ۱۹۹۱ استقلال جمهوری آذربایجان از شوروی اعلام شد و هجدهم اکتبر همان سال مطلب‌اف که به عنوان رئیس‌جمهور عمل می‌کرد این استقلال را رسماً تصویب کرد.

دوران ریاست جمهوری
------------------

پس از استقلال جمهوری آذربایجان از شوروی در تاریخ هشتم سپتامبر ۱۹۹۱ در انتخاباتی تک نامزدی مطلب‌اف به عنوان نخستین رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان در رأس کارها قرار گرفت. کشتار خوجالی که در زمان ریاست جمهوری مطلب‌اف پیش آمد وی را مجبور به استعفا کرد. وی در ششم مارس ۱۹۹۲ استعفانامه‌اش را به پارلمان جمهوری آذربایجان ارائه داد. نتیجه استعفای مطلب اف انتخاب ابوالفضل ایلچی بیگ به عنوان ریاست جمهور آذربایجان بود. مطلب‌اف فاجعه خوجالی را توطئه جبهه خلق برای رسیدن به قدرت می‌داند وی در مصاحبه‌ای با روزنامه چکی نزاویسمایا گازتا در این باره می‌گوید:

> آنگونه که از سخنان غیر نظامیان فراری از خوجالی استنباط می‌شود، تمام این قضیه برای ایجاد بهانه‌ای به منظور مجبور نمودن من به استعفاء طراحی شده بود. فکر نمی‌کنم که ارمنیان که رویه بسیار حساب شده‌ای در چنین موقعیت‌هایی دارند، این فرصت را برای آذربایجانی‌ها فراهم کنند که اسنادی برای متهم نمودنشان به اقدامات نژادپرستانه به دست آورند. می‌توان دریافت که کسانی علاقه‌مند بودند تا تصاویر قربانیان خوجالی در جلسه شورای عالی (مجلس) آذربایجان به نمایش در آید تا تقصیر این مسائل به گردن من انداخته شود. اگر من (علناً) اعلام کنم که متهمان از جناح مخالف (مخالفان دولت وقت جمهوری آذربایجان یعنی عمدتاً حزب «جبهه خلق» به رهبری «ابوالفضل ایلچی بیگ»، رئیس‌جمهور بعدی آذربایجان) هستند، آن‌ها خواهند گفت که من قصد بی‌اعتبار نمودن آن‌ها را دارم.
> 
>

پس از استعفا
------------

پس از استعفا مطلب‌اف به روسیه رفت و تا زمان مرگش در آنجا زندگی کرد. بنا به اعلامیه منتشر شده توسط وزارت کشور وقت آذربایجان، ایاز مطلب اف، به کشور روسیه پناهنده شده و به دلیل اتهاماتی از قبیل مشارکت در قتل‌عام مردم باکو توسط ارتش شوروی در ژانویه ۱۹۹۰، عدم کمک به آوارگان آذربایجانی رانده شده از ارمنستان در فاصله سال‌های ۱۹۸۸–۱۹۸۹، عدم اتخاذ تصمیم مناسب به منظور جلوگیری از حمله ارتش ارمنستان به قره باغ که از مدت‌ها قبل مبادرت به تشکیل واحدهای نظامی می‌کردند و تحویل حدود هزار اسلحه خودکار متعلق به ارتش آذربایجان به گروه‌های شبه نظامی وابسته به خود تحت تعقیب دولت آذربایجان است.

منابع
-----

1. 1 2 3  ایاز مطلب اف همچنان در روسیه
2. ↑  ایاز مطلب‌اف همچنان در روسیه
3. ↑  مطلب‌اف همچنان در روسیه

| * ن
* ب
* و
نخست‌وزیران جمهوری آذربایجان |
| --- |
| جمهوری خلق آذربایجان | 
* فتحعلی‌خان خویسکی
* نصیب بیگ یوسف بیگلی
 |
| جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان | 
* میرزا داوود حسینوف
* نریمان نریمانف
* Gazanfar Musabekov
* Dadash Bunyadzade
* میرجعفر باقرف
* Huseyn Rahmanov
* Teymur Guliyev
* میرجعفر باقرف
* Teymur Guliyev
* Sadykh Rahimov
* ولی آخوندف
* Mammad Isgandarov
* Anvar Alikhanov
* Ali Ibrahimov
* Hasan Seyidov
* ایاز مطلب‌اف
* حسن حسنوف
 |
| جمهوری آذربایجان | 
* حسن حسنوف
* فیروز مصطفی‌اف \*
* رحیم حسینوف
* علی مسیموف \*
* پناه حسین
* صورت حسین‌اف
* فؤاد قلیوف
* آرتور راسی‌زاده
* الهام علی‌اف
* آرتور راسی‌زاده
* نوروز محمدف
* علی اسدوف
 |
| \* موقت |

| * ن
* ب
* و
رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان |
| --- |
| جمهوری خلق آذربایجان | 
* محمدامین رسول‌زاده
* علیمردان توپچوباشوف
* ممدیوسف جعفراف

 |  |
| جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان | 
* میرزا داوود حسینوف
* Grigory Kaminsky
* سرگئی کیروف
* لوون میرزویان
* نیکولای گیکالو
* Vladimir Polonsky
* میرجعفر باقرف
* میرتیمور یعقوبف
* امام مصطفایف
* ولی آخوندف
* حیدر علی‌اف
* Kamran Baghirov
* Abdurrahman Vazirov
* ایاز مطلب‌اف

 |
| جمهوری آذربایجان | 
* ایاز مطلب‌اف
* یعقوب ممدوفa
* ایاز مطلب‌اف
* عیسی قمبرa
* ابوالفضل ایلچی‌بیگ
* حیدر علی‌اف
* الهام علی‌اف

 |

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* ایالات متحده آمریکا

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی

 |