**گام** (به فرانسوی: gamme) توالی چند نت است که به ترتیب ارتفاع مرتب شده‌اند و گستره صوتی‌شان جمعاً دوازده نیم‌پرده متساوی یا یک اکتاو است. گام ممکن است بالارونده یا پایین‌رونده باشد، یعنی ارتفاع نت‌ها در آن به ترتیب صعودی یا نزولی مرتب شده‌باشد.

در موسیقی کلاسیک گام‌ها با استفاده از نیم‌پرده‌های متساوی (بر اساس اعتدال مساوی) تعریف می‌شوند و فواصل کوچکتر از نیم‌پرده (یا ریزپرده) در گام‌های موسیقی کلاسیک وجود ندارند. در موسیقی برخی مناطق دنیا، از جمله موسیقی سنتی ایرانی، ترکی و عربی فواصل کوچکتری نظیر ربع پرده نیز به کار می‌روند.

نامگذاری
--------

هر گام بر اساس اولین نت آن نامگذاری می‌شود، برای مثال، گام «لا» از نت لا شروع شده و پس از پیمودن فاصله‌هایی (پرده‌هایی) به اکتاو یا فاصلهٔ هشتم (نت «لا» ی بعدی) می‌رسد. قسمت بعدی نام یک گام معرفی‌کنندهٔ سیری است که برای طی این فواصل تا فاصلهٔ هشتم به کار گرفته می‌شود؛ مثلاً گام دو ماژور یا «دو بزرگ» از پایهٔ نت دو شروع می‌شود و فواصلش منطبق بر تعریف گام ماژور است.

انواع گام
---------

گام به‌طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شود:

1. گام‌های کروماتیک
2. گام‌های دیاتونیک

### گام‌های کروماتیک

مقالهٔ اصلی: گام کروماتیک
این گام، با آغاز از هر نت به فاصله‌های نیم‌پرده‌ای، (هم نیم‌پردهٔ دیاتونیک و هم نیم‌پردهٔ کروماتیک) درجه‌ها را طی کرده و به تدریج بالا می‌رود تا در صوت سیزدهم به هنگام (اکتاو) صوت برسد، یعنی اگر مثلاً از نت سل (روی خط دوم «کلید سل») شروع کنیم، با طی کردن نیم پرده‌ها به نت سل دربالای خط پنجم می‌رسیم و گام کروماتیک سل تشکیل می‌شود. گام کروماتیک خود بر دو گونه است: کروماتیک ملودیک و کروماتیک هارمونیک

### گام دیاتونیک

مقالهٔ اصلی: گام دیاتونیک
از آنجا که فاصلهٔ میان درجه‌ها در گروه گام‌های دیاتونیک یکدست و برابر نیست، و از آنجا که الگوی قرارگرفتن این فاصله‌ها در هرگونه با گونهٔ دیگر متفاوت است، این گروه انواع گوناگونی را دربر می‌گیرد. دریک رده‌بندی کلی، گام‌های مزبور به دو ردهٔ بزرگ تقسیم می‌شوند،
ردهٔ یکم، آن دسته از گام‌ها را شامل است که فاصلهٔ میان درجه‌های متوالی آنها از فاصله‌های دوگانهٔ پرده و نیم‌پرده تشکیل شده و ردهٔ دوم، از گام‌های تشکیل‌شده که به جای یکی از فاصله‌های پرده و نیم‌پرده و گاه یک‌پرده‌ونیم، یا در کنار این دوگونه فاصله، فاصله(ها) ی دیگری میان درجه‌های خود داشته‌باشد. (گام‌های ردهٔ دوم، به علت متروک شدن در موسیقی امروزی غربی، معمولاً در کتاب‌های تئوری موسیقی مطرح نمی‌شوند)

تمام گام‌های دیاتونیک موسیقی غربی
---------------------------------

### گام‌های ماژور

سل بمل ماژور (فا دیز ماژور)

ر بمل ماژور (دو دیز ماژور)

لا بمل ماژور (سل دیز ماژور)

می بمل ماژور

سی بمل ماژور

فا ماژور

دو ماژور

سل ماژور

ر ماژور

لا ماژور

می ماژور

سی ماژور

### گام‌های مینور

ر بمل مینور (دو دیز مینور)

لا بمل مینور (سل دیز مینور)

می بمل مینور (ر دیز مینور)

سی بمل مینور (لا دیز مینور)

فا مینور (می دیز مینور)

دو مینور

سل مینور

ر مینور

لا مینور

می مینور

سی مینور

فا دیز مینور

جستارهای وابسته
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گام (موسیقی) موجود است. |

* اکتاو
* گام دیاتونیک
* گام کروماتیک
* گام مینور
* گام ماژور
* گام بزرگ نسبی
* گام کوچک نسبی

پانویس
------

1. ↑  کمال پورتراب، *نگاهی نو*، ۹.
2. ↑  پرویز منصوری. *تئوری بنیادی موسیقی*. نشر کارنامه.

منابع
-----

* کمال پورتراب، مصطفی (۱۳۹۵). *نگاهی نو به تئوری موسیقی ایرانی کلنل علینقی وزیری*. تهران: نشر نای و نی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۹۰۵-۷۷۲-۶.
* *تئوری بنیادی موسیقی*، پرویز منصوری. نشر کارنامه.

| * ن
* ب
* و
 گام‌های دیاتونیک و کلیدها  |
| --- |
| دایره پنجم‌هادایره پنجم‌ها | 

|  | بمل‌دارها | دیزدارها |
| --- | --- | --- |
| ماژور | مینور | ماژور | مینور |
| ۰ | **C** | **a** | **C** | **a** |
| ۱ | **F** | **d** | **G** | **e** |
| ۲ | **♭B** | **g** | **D** | **b** |
| ۳ | **♭E** | **c** | **A** | **♯f** |
| ۴ | **♭A** | **f** | **E** | **♯c** |
| ۵ | **♭D** | **♭b** | **B** | **♯g** |
| ۶ | **♭G** | **♭e** | **♯F** | **♯d** |
| ۷ | **♭C** | **♭a** | **♯C** | **♯a** |
| ۸ | **♭F** | **♭d** | **♯G** | **♯e** |

 |
| این نمودار تعدادی از دیزها و بمل‌ها در هر گام را نشان می‌دهد. گام‌های مینور با حروف کوچک نوشته شده‌است. |

| * ن
* ب
* و
اصطلاحات موسیقی |
| --- |
| نت •  خط حامل •  کلید •  خط اتحاد •  استاکاتو •  میزان (ساده، ترکیبی و مختلط) •  ضرب •  ضد ضرب •  تندا (تِمپو) •  سنکوپ •  فاصلهٔ موسیقایی (فاصلهٔ ساده و فاصلهٔ ترکیبی) •  تندا (تِمپو) •  گام (کروماتیک و دیاتونیک) •  کُما •  مترادف •  فاصله موسیقایی •  دانگ •  هارمونی •  آکورد •  گزش •  مدولاسیون •  آرپژ •  ترمولو •  گروپتو •  |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی ویرایش در ویکی‌داده | 
* آلمان
* ژاپن
* جمهوری چک

 |

| * ن
* ب
* و
نت‌نویسی |
| --- |
| پنج خط حامل | 
* اکتاو
* پانزدهم
* Abbreviation
* میزان
* کلید
* دا کاپو
* دال سنیو
* سرکلید
* Ledger line
* مد
* اوسیا
* گام
* Rehearsal letter
* Repeat sign
* تندا
* کسر میزان
* انتقال
* ساز انتقالی

 |
| نت | 
* علامت عرضی (بمل
* بکار
* دیز)
* Cue note
* نت نقطه‌دار
* Grace note
* Note value (beam
* notehead
* stem)
* زیروبمی
* سکوت
* Tacet
* توپلت
* ترمولو
* فاصله
* Helmholtz pitch notation
* Letter notation
* Scientific pitch notation

 |
| جمله‌بندی | 
* آکسان
* اسفورتساندو
* Caesura
* Damping
* شدت
* فرماتا
* انگشت‌گذاری
* لگاتو
* مارکاتو
* آرایه
* آپاژیاتور
* گلیساندو
* grace note
* موردنت
* slide
* تریل
* پورتاتو
* خط اتصال
* استاکاتو
* تنوتو
* خط اتحاد
* Tonguing

 |
| پارتیتور | 
* History of music publishing
* حکاکی موسیقی
* Popular-music publisher
* Sheet-music publisher
* نت‌نویس

 |
| جایگزین | 
* Braille music
* Chord chart
* Fake book
* فیگور باس
* Graphic notation
* Lead sheet
* Eye music
* Nashville number system
* Numbered musical notation
* Klavarskribo
* Tablature ("Tab")
* Parsons
* Percussion notation
* Simplified

 |
| غیرغربی وباستانی | 
* Chinese
* Kepatihan
* Kunkunshi
* نئوم
* Swaralipi
* Shakuhachi
* Znamenny

 |
| مرتبط | 
* Mensural notation
* Music stand
* وزن‌خوانی
* ترانسکریپسیون

 |
| 
* List of musical symbols
* 

 |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد موسیقی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |