**قوم طبری** یا **قوم تبری** نامی قومی کهن در سرزمین طبرستان می‌باشد. در وصف قوم طبری آورده‌اند، طبری‌ها قومی جنگجو در طبرستان سکونت داشتند. قوم طبری از قرون هفتم تا دوازده ام به تیره‌های همچون مازندرانی، کتول، الیکایی تقسیم شدند. مردمان مازندرانی، کتول، الیکایی بخشی از قوم طبری می‌باشند. اردشیر برزگر ریشه قوم طبری را منتسب به قوم تپوری می‌داند و مازندرانی‌ها را تیره ای از قوم طبری برمی‌شمارد. طبریان در دوران باستان دو ناحیه مازندران و گرگان سکونت داشتند.
به گفته نصرالله هومند قوم طبری با سابقه چهار هزار ساله خود یکی از قدیمی‌ترین اقوام ساکن در ایران هستند که پیش از آریایی‌ها در این منطقه زندگی می‌کردند و در طول چهار هزار ساله تاریخ طبرستان، مردم این دیار هیچگاه خودشان را از ایران جدا نمی‌دانستند هر چند به خاطر سابقه تاریخی، تقویمی و زبان؛ حکومتی مستقل داشته‌اند اما خود را جدای از ایران نمی‌دانستند.
قوم طبری به مدت چند قرن تحت فشار اعراب مسلمان بودند. در مبارزات قوم طبری در برابر اعراب، حفظ دین و قومیت و هویت، محور و کانون اصلی مبارزات بود. مقاوت طبریان در برابر اعراب با هدف حفط حفظ دین، هویت و قومیت طبری بود.
مردمان طبری در دوران هخامنشی به اندازه ای خودسر و خیره، زمخت و سرکش و تندخو بودند و به جز خانواده خود به فرمان هیچ‌کس سر فرود نمی‌آوردند. شاهنشاهان هخامنشی هنگام لشکرکشی، باجی برای سران قوم طبری می‌فرستادند و از ایشان چریکی که درانداختن فلاخن، تیراندازی، کمانداری، نیزهپرانی و شمشیربازی زبردست بودند، درخواست می‌کردند.
هنگامی کوروش به اندیشه جهانگشایی افتاد، چندین هزار چریک چریک سواره و پیاده از قوم طبری به سپاه او پیوسته و با وی بودند؛ و همچنین چریک‌های طبری در جنگ‌های آسیای صغیر، یونان، سارد و در نبردهای خونین‌شهر بابل و پیروزی و تاجگذاری کوروش در آن شهر بیش از بیست هزار تن پیاده و چهار هزار سواره و درجنگی که در خشایارشای یکم، در ترموپیل با یونانیان روی داد دسته‌ای از جوانان طبری و چریک‌های طبری با شاهنشاه ایران همراه بودند. در جنگی که بین داریوش سوم و اسکندر رخ داد چریک‌های طبری به عنوان سواره نظام و تیرانداز حضور داشتند و پادشاه هخامنشی را همراهی می‌کردند.
اسکندر پس از فتح هیرکانیا به فکر فتح سرزمین طبریان افتاد. اسکندر نیروهای خود را به طرف طبرستان فرستاد و طبریان در برابر ارتش اسکندر ممقاومت نمودند و به سوی نیروهای اسکندر تیر پرتاب می‌کردند و در نهایت اسکندر از جنگ با طبریان به ستوه آمد و تلفات بسیاری را متحمل گشت. جنگاوران طبری اسب اسکندر را ربودند و اسکندر خشمگین شد و دستور داد جنگل‌ها را آتش بزنند اما با این شیوه نتوانست کار انجام دهد و در نهایت به بازگرداندن اسبش و برگشت از اراضی طبرستان راضی شد و فرهاد را مانند گذشته به ساتراپی طبرستان باقی گذاشت.
احمد بن یحیی بلاذری نویسنده مورخ و نویسنده کتاب فتوح البلدان در وصف مردمان طبری می‌نویسد، مردمان طبری همه جنگی و دلیرند، معاویه ده هزار مرد به سپاه مصقله افزود، دشمنان با وی حیله کردند و چنان وانمود کردند و چنان وانمودند که هیبت وی بر دلهایشان نشسته‌است تا مصقله سپاه را به درون طبرستان آورد و چون نزدیک گذرگاه‌های کوهستان رسید، طبریان در آنجا کمین کرده بودند پس سنگ‌های کوهسستان را بر سر ایشان افکندند چنان‌که آن لشکریان همه هلاک گردیدند.

پانویس
------

1. ↑  نصری اشرفی، جهانگیر (۱۳۹۹). جعفر شجاع کیوانی، ویراستار. *دانشنامهٔ تبرستان و مازندران جلد دوم*. نشرنی = ۲۲۵.
2. ↑  اسلامی، حسین (۱۳۷۲). *تاریخ دو هزار ساله ساری*. انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی. ص. ۲۱.
3. ↑  نصری اشرفی، جهانگیر (۱۳۹۹). جعفر شجاع کیوانی، ویراستار. *دانشنامهٔ تبرستان و مازندران جلد دوم*. نشرنی = ۲۳۸.
4. ↑  نصری اشرفی، جهانگیر (۱۳۹۹). جعفر شجاع کیوانی، ویراستار. *دانشنامهٔ تبرستان و مازندران جلد سوم*. نشرنی = ۲۳۸.
5. ↑  برزگر، اردشیر (۱۳۸۰). *تاریخ تبرستان جلد اول*. انتشارات رسانش. ص. ۳۸.
6. ↑  یزدان پناه لموکی، طیار (۱۳۸۲). *تاریخ مازندران باستان*. انتشارات چشمه. ص. ۱۵۹.
7. ↑  سال نو طبری؛ دوم مرداد ماه خورشیدی، آغاز سال نو تبری مبارک باد - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی[*پیوند مرده*]
8. ↑  لطف آبادی، محسن (۱۳۸۹). «کنش و واکنش اعراب مسلمان و طبریان زردشتی سواحل دریای مازندران در قرون نخستین اسلامی (تا پیش از قیام مازیار)». *فصل نامه علمی-پژوهشی*. **۶** (۱۷): ۱۲۰.
9. ↑  برزگر، اردشیر (۱۳۸۰). *تاریخ تبرستان جلد اول*. انتشارات رسانش. ص. ۴۳.
10. ↑  برزگر، اردشیر (۱۳۸۰). *تاریخ تبرستان جلد اول*. انتشارات رسانش. ص. ۴۴.
11. ↑  اسلامی، حسین (۱۳۷۲). *تاریخ دو هزار ساله ساری*. انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی. ص. ۴۴.
12. ↑  شجاع شفیعی، محمدمهدی (۱۳۷۷). *تاریخ اسلام در نواحی شمالی ایران*. انتشارات اشاره. ص. ۵۳.