|  |
| --- |
|  |
| محمد |
| Muhammad |
| سیره نبوی
* محمد در مکه
* محمد در مدینه
* حجةالوداع
* نقاط عطف و سوابق
 |
| اقدامات
* بعثت
* هجرت
* نامه به سران کشورها
* غزوه‌ها
* سریه‌ها
* فتح مکه
* پس از فتح مکه
* حدیث
 |
| معجزات
* قرآن
* معراج
* شق‌القمر
* غیب‌گویی
* معجزات
 |
| جانشینی محمد
* خطبه وداع
* حدیث (قلم و کاغذ)
* سقیفه بنی‌ساعده
* اهل بیت
* صحابه
* تاریخ اسلام
 |
| ستایش
* صلوات
* نعت
* میلاد پیامبر
* نام‌ها و عناوین
 |
| دیدگاه
* اسلام
* کتاب مقدس
* یهودیت
* صحت تاریخی محمد
* نقد محمد
* فرهنگ و ادبیات اسلامی
* فرهنگ غرب
 |
| مرتبط
* مسجد النبی
* آثار
* تسلیحات
* معراج
* مهر نبوت
* آشتی‌نامه محمد
* محمد رسول‌الله (فیلم ۱۹۷۶)
* محمد رسول‌الله (فیلم ۱۳۹۴)
 |
| * نشان درگاه درگاه محمد
* نشان درگاه درگاه اسلام
 |
| * ن
* ب
* و
 |

در تاریخ‌نویسی سنتی سامی/عرب در بین مورخان معمول بر این است که سلسله‌نسب شخصیت‌ها را بعضاً تا آدم ذکر می‌کنند. از این روی تاریخ‌نگاران مسلمان سلسله **نسب محمد** را هم ذکر کرده‌اند. هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که محمد خود شجره‌نامه کتبی داشته‌است. بلکه شجره‌شناسان مسلمان چندین قرن پس از زندگی محمد آن را راساً خلق کرده‌اند. انساب محمد، در منابع مختلف، به گونه‌های مختلف آمده‌است، ولی مشهور در بین سیره‌نویسان و مورخان از نسب محمد، تا آدم چنین است:

> 
> محمّد پسر عبدالله پسر عبدالمطّلب پسر هاشم پسر عبدمناف پسر قصی پسر کلاب پسر مره پسر کعب پسر لوی پسر غالب پسر فهر پسر مالک پسر نضر پسر کنانه پسر خزیمه پسر مدرکه پسر الیاس پسر مضر پسر نزار پسر معد پسر عدنان پسر عاد پسر آذار پسر اوص پسر الهمیس پسر سلامن پسر الپسرت پسر حمل پسر سامی پسر وضیح پسر عدوع پسر عرام پسر قیدار نبی پسر اسماعیل پسر ابراهیم پسر تارخ پسر ناحور پسر شروغ پسر ارغو پسر فالغ پسر ابر پسر عابر پسر کینن پسر شالح پسر ارفکشاد پسر سام پسر نوح پسر لمک پسر متوشلخ پسر اخنوخ پسر یارد پسر مهلائیل پسر قینان پسر انوش پسر شیث پسر آدم.
> 
> 
> 

در این سلسله نسب‌ها بعد از عدنان هماهنگی اندک است، و از عایشه نقل است که محمد خود گفته‌است: «چون نسب من به عدنان رسید خودداری کنید (و از آن بالاتر نروید).»

با فرض ۳۰ سال برای هر نسل، عدنان می‌بایستی حدود ۶۳۰ سال پیش از محمد زیسته باشد. اما در سنت عربی عدنان معاصر بخت‌النصر متصور می‌شود. این مهم نشان می‌دهد که شجره‌نامه شخصیت‌های برجسته، از جمله محمد، وابسته به شرایط اجتماعی و سیاسی روز ترسیم می‌شدند. پس اهل تتبع صدر اسلام به وقت تلاش برای همگون‌سازی شجره‌نامه محمد ناچار از این شرایط پیروی می‌کردند.

عدنان
-----

**عدنان**، جد عرب‌های عدنانی ساکن غرب، مرکز و شمال شبه‌جزیره عربستان، در مقابل عرب‌های قحطانی مناطق جنوبی شبه‌جزیره عربستان بود. او جد بیستم محمد بن عبدالله بود.

### نسب

#### پدر

دربارهٔ نسب و تبار عدنان تا اسماعیل نظریاتی وجود دارد:

1. عدنان بن أدد بن همیسع سلمان امین بن همیتع همیدع شاجب بن سلامان منجر نبیت بن عوص ثعلبه بن بورا بوز عتائر بن شوحا سعد رجب بن یعمانا قموال بریح‌النصاب (هم‌دوران با سلیمان بن داوود) بن کسدانا محلم ذوالعین بن حرانا عوام بن بلداسا محتمل بن بدلانا یدلاف رائمه بن طهبا طالب عیقان بن جهمی جاهم عله بن محشی تاحش شحدود بن معجالی بن عقارا بن عاقاری بن مداعی بن ابداعی بن همادی بن بشمانی بن بثرانی بن بحرانی بن بلحانی بن رعوانی بن عاقاری بن داسان بن عاصار بن قنادی بن ثامار بن مقصر بن زارح بن قمیر بن سمی بن مزرا بن صنفا بن قیدار بن **اسماعیل** بن ابراهیم
2. عدنان بن أدد بن ایتحب بن ایوب بن قیدار بن **اسماعیل**
3. عدنان بن میدع بن منیع بن أدد بن کعب بن یشجب بن یعرب بن همیسع بن قیدار بن **اسماعیل**
4. عدنان بن أدد بن مقوم بن ناحور بن تیرح بن یعرب بن یشجب بن نابت بن **اسماعیل**
5. عدنان بن أدد بن همیسع بن اسحب بن نبت بن قیدار بن **اسماعیل**

#### مادر

مورخین دربارهٔ مادر عدنان دو نظریه دارند:

1. متمطره بنت علی از جرهم یا از جدیس
2. بل‌ها بنت یعرب بن قحطان

### همسران و فرزند

#### همسران

1. مهدد بنت لهم بن جلحب بن جدیس
2. تیمه بنت یشجب بن یعرب بن قحطان

#### فرزند

عدنان، صاحب پسری بنام معد بود که تاریخ‌نگاران دربارهٔ مادر معد بین تیمه و مهدد در اختلافند. همچنین او پسری بنام عک (حارث) داشت.
پدر عدنان « اُدد » و مادرش « بلهاء » بود. در ایام کودکی آثار رشد و شهامت به خوبی در چهره‌اش دیده می‌شد؛ به طوری که کاهنان و ستاره‌شناسان پیش‌گوئی می‌کردند که از نسل وی شخصی پدید خواهد آمد که جن و انس مطیع او گردند.
هنگامی که عدنان به سن رشد رسید، بزرگی او را پیدا نمود، چنانچه پس از مدتی بزرگ اعراب و رئیس قبایل گردید. تمام ساکنان بطحاء و یثرب و دیگر قبایل از او اطاعت می‌کردند.
در آن زمان کار « بخت النصر » بالا گرفت و نقاط زیادی مانند بیت المقدس را تصرف کرد و تصمیم داشت به اعراب حمله کند و سرزمین‌هایشان را تصرف نماید.
بین او و سپاه اعراب به رهبری عدنان جنگی درگرفت که با پیروزی بخت النصر پایان یافت. وی عده زیادی از مردم را کشت و اسیر کرد؛ طوری که امکان توقف برای دیگر مردم نمانده بود. لذا هر کس به سمتی گریخت. عدنان نیز با فرزندان خود به سوی یمن رفت و در آن جا سکنی گزید تا این که از دنیا رفت. وی ده پسر به یادگار گذاشت؛ اما نور روشن رسول خدا به معد یکی از فرزندانش منتقل گردیده بود. نوری که از صلبی به صلبی منتقل می‌شد تا سرانجام رسول خدا متولد شد.
همانطور که گفته شد نسب عدنان با چند واسطه به اسماعیل می‌رسد و لذا فرزندان اسماعیل که در حجاز ساکن بودند، عدنانیان خوانده می‌شوند.
فرزندان عدنان به تیره‌هایی گوناگونی تقسیم شدند و از هر تیره قبایلی به وجود آمدند؛ مانند: قبایل ربیعه، بنی اسد، مضر، غطفان، هوازن، بنی‌تمیم، کنانه و قریش.
خود قریش نیز به قبایلی مانند: عدی، محزوم، زهره و بنی عبدالدار مشعب گردید.

منابع:
منتهی الآمال؛‌ سیره حلبی، ‌ج1، ص 26، کامل ابن اثیر، ‌ج 2، ‌ص 210؛ لغت‌نامه دهخدا

معد
---

**معد بن عدنان**، جد نوزدهم محمد بن عبدالله بود. طبق گفته‌های مختلف او مکنی به **اباقضاعه**، **ابانزار** و **اباحیده** بود.

### نسب

#### پدر

پدر معد، عدنان بن أدد از نسل قیدار بن اسماعیل بن ابراهیم بود که ابراهیم خود از نسل ارفخشذ بن سام بن نوح بن لامک بود که لامک از نسل شیث بن آدم بود.

#### مادر

سه نظریه در رابطه با مادر معد وجود دارد:

1. مهدد بنت لهم بن جلحب از نسل جدیس بن حاثر از نسل ارم بن سام بن نوح
2. منهاد بنت لهم بن جلید بن طسم
3. تیمه بنت یشجب بن یعرب بن قحطان بن هود (یا عابر) بن شالخ بن ارفخشذ بن سام بن …

### فرزندان

1. نزار بن معد
2. قضاعه بن معد
3. ایاد بن معد
4. قنص بن معد
5. عبیدالرماح بن معد
6. قناصه بن معد
7. سنام بن معد
8. عرف بن معد
9. عوف بن معد
10. شط بن معد
11. حیدان بن معد
12. حیده بن معد
13. جنید بن معد
14. جناده بن معد
15. حیاده بن معد
16. قحم بن معد
17. اود بن معد

نزار
----

**نزار بن معد**، جد هجدهم محمد بن عبدالله بود. بلاذری می‌گوید: نزار مکنی به **اباحیده** بود.

### نسب

#### پدر

پدر نزار، معد بن عدنان بن أدد از نسل قیذار بن اسماعیل بن ابراهیم بود.

#### مادر

مادر نزار، معانه بنت جوشم بن جلهمه بن عمرو/عامر بن عوف بن عدی بن دب بن جرهم بود. هشام بن کلبی در این باره می‌گوید: جلهمه بن عمرو بن هلینیه بن دوه از جرهم.

### فرزندان

1. مضر
2. ربیعه
3. ایاد
4. انمار

مدرکه
-----

**مدرکه بن الیاس**، جد پانزدهم محمد بن عبدالله بود. او مکنی به **ابی‌هذیل** و گفته‌شده **ابوخزیمه** بود. اسم او عامر بود و به **اباهذیل** مکنی بود.

### نسب

#### پدر

او **مدرکه بن الیاس** بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

#### مادر

لیلی بنت حلوان بن عمران بن حاف بن قضاعه بن معد بن عدنان بود.

### فرزندان

1. خزیمه بن مدرکه
2. هذیل بن مدرکه، جد قبایل هذیل

خزیمه
-----

**خزیمه بن مدرکه** مکنی به **ابااسد**، جد چهاردهم محمد بن عبدالله بود.

### نسب

#### پدر

او **خزیمه بن مدرکه** بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

#### مادر

مادر خزیمه *سلمی* یا *هند* نام داشت و در میان مورخان در نسب مادرش اختلاف نظر وجود دارد:

1. عقیده نخست: سلمی بنت اسد بن ربیعه بن نزار بن معد بن عدنان
2. عقیده دوم: سلمی بنت اسلم بن حاف بن قضاعه
3. عقیده سوم: سلمی بنت سلیم بن حاف بن قضاعه
4. عقیده چهارم: سلمی بنت سوید بن اسلم بن حاف بن قضاعه
5. عقیده پنجم: سلمی بنت سعد بن قیس بن حاف بن قضاعه
6. عقیده ششم: هند بنت وبره از قضاعه
7. عقیده هفتم: هند بنت منصور بن یقدم بن ایاد

### فرزندان

1. کنانه بن خزیمه، جد قبیله بنی‌کنانه
2. اسد بن خزیمه، جد قبیله بنی‌اسد
3. هون بن خزیمه، جد قبیله عضل

کنانه
-----

**کنانه بن خزیمه** جد سیزدهم محمد بن عبدالله و مکنی به **ابی‌نضر** بود. همچنین قبیله کنانه به وی منتسب است.

### نسب

#### پدر

او **کنانه بن خزیمه** بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

#### مادر

مادر کنانه، **عوانه بنت سعد** بن قیس عیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود؛ و گفته‌شده دخترعمویش **هند بنت عمرو** بن قیس بعیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

### همسران و فرزندان

#### همسران

1. بره بنت مر بن اد بن طابخه، خواهر تمیم بن مر، جد قبایل بنو تمیم
2. هاله بنت سوید بن غطریف بن امرؤقیس بن ثعلبه بن مازن بن ازد

#### فرزندان

1. نضر بن کنانه
2. عبدمناه بن کنانه
3. ماکل بن کنانه
4. ملکان بن کنانه

همچنین ابوجعفر طبری از این فرزندان برای کنانه سخن میان آورده‌است:

1. حدال بن کنانه، که قبیله کمی در یمن هست.
2. عمرو بن کنانه، که قبیله کمی در فلسطین است.
3. مجربه بن کنانه
4. حارث بن کنانه
5. عامر بن کنانه
6. غنم بن کنانه
7. عوف بن کنانه
8. سعد بن کنانه
9. نضیر بن کنانه
10. غزوان بن کنانه
11. جرول بن کنانه

نضر بن کنانه
------------

**نضر بن کنانه** جد دوازدهم محمد بن عبدالله و مکنی به **ابی‌یخلد** بود. بعضاً می‌گویند که *قریش* لقب نضر بوده ولی بعضی دیگر بر این عقیده‌اند که *قریش* لقب نوه‌اش فهر بود.

### نسب

#### پدر

او **نضر بن کنانه** بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

#### مادر

مادر نضر، **بره بنت مر** بن أد بن طابخه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود. نضر، خواهرزاده تمیم بن مر بود که جد قبایل بنو تمیم است.

مالک
----

**مالک بن نضر**، جد یازدهم محمد بن عبدالله است. او مکنی به **ابی‌حارث** بود.

### نسب

#### پدر

او **مالک بن نضر** بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

#### مادر

عکرشه یا عاتکه بنت عدوان و او حارث بن عمرو بن قیس بن عیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

### همسران و فرزندان

#### همسران

1. جندله بنت عامر بن حارث بن مضاض بن عمرو جرهمی
2. سلمی بنت أد بن طابخه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان
3. جمیله بنت عدوان بارقی

#### فرزندان

1. حارث بن مالک
2. فهر بن مالک

فهر
---

**فهر بن مالک**، یا به‌طور خلاصه **فهر** در سنت‌های اسلامی جد دهم پیامبر محمد بن عبدالله، پسر مالک بن نضر و پدر غالب بن فهر بود.
فهر بن مالک، نزدیکترین نیای مشترک بین عشره مبشره که همگی متعلق به قبیله قریش بودند است.

### نسب

#### پدر

او **فهر بن مالک** بن نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

#### مادر

مادر او **جندله بنت عامر بن حارث** بن مضاض بن عمرو جرهمیه. همچنین سلمی بنت أد بن طابخه بن الیاس بن مضر و جمیله بنت عدوان بن بارقیه أزدیه نیز گفته‌شده‌است.

### همسران و فرزندان

#### همسران

1. لیلی بنت حارث بن تمیم
2. عاتکه بنت یخلد

#### فرزندان

1. غالب بن فهر، از لیلی بنت حارث بن تمیم یا عاتکه بنت یخلد
2. حارث بن فهر
3. محارب بن فهر
4. اسد بن فهر
5. عوف بن فهر
6. ذئب بن فهر
7. جون بن فهر

غالب
----

**غالب بن فهر**، جد نهم پیامبر اسلام، محمد بود.

### نسب

#### پدر

او **غالب بن فهر** بن مالک بن نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بود.

#### مادر

مورخین بین دو نفر به عنوان مادر غالب در شکند:

1. **لیلی بنت حارث بن تمیم** بن سعد بن هذیل بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان
2. **عاتکه بنت یخلد** بن نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان

### فرزندان

1. لؤی بن غالب
2. تیم ادرم بن غالب
3. قیس بن غالب

لؤی
---

در سنت‌های اسلامی، **لؤی بن غالب**، جد هشتم محمد، پیامبر اسلام بود.

### خانواده

#### اجداد

* پدر: غالب بن فهر
	+ پدربزرگ: فهر بن مالک

#### همسران و فرزندان

1. ماویه بنت کعب
	1. کعب بن لؤی
2. نامعلوم
	1. عامر بن لؤی
	2. عمرو بن لؤی
3. مورد اختلاف (گفته‌شده)
	1. سامه بن لؤی
	2. عوف بن لؤی
	3. خزیمه بن لؤی
	4. حارث بن لؤی

### شعر سروده‌شده برا لؤی

ندیدهٔ او، قصی بن کلاب که مکه را برای قریش فتح نمود، این شعر را دربارهٔ پدربزرگش **لؤی** سرود:

من پسر محافظان از لؤی هستم
در مکه خانه من است جایی که بزرگ شده‌ام.
مال من روستایی است همان‌طور که معد می‌داند،
این مروه است که من خوشحال می‌شوم،
من مجبور نبودم که بجنگم، نه،
پسران قیدار و نبط اینجا مقیم بودند،
ریز کمکم است تا زمانی که زنده‌ام از بی‌عدالتی هراسی ندارم.

کعب
---

در سنت‌های اسلامی، **کعب بن لؤی**، یکی از اجداد پیامبر اسلام، محمد (جد هفتم او) بود.

### اجداد

کعب بن لؤی در سال ۳۰۵ میلادی (۳۱۷ پیش از هجرت) در مکه به دنیا آمد. پدر او لؤی بن غالب و مادرش ماویه بنت کعب بن القین بن جسر بن شیع‌الله بن اسد بن وبره بن تغلب بن حلوان بن عمران بن الحاف بن قضاعه بود.

### همسران و فرزندان

1. وحشیه بنت شیبان بن محارب
	1. هصیص بن کعب
	2. مره بن کعب
2. رقاش بنت رکبه بن بلبله
	1. عدی بن کعب

مره
---

مره بن کعب بن لؤی بن غالب، جد ششم محمد و پیشوای قریش در مکه است.

### نسب

اطلاعات بیشتر: [[:شجره‌نامه محمد]]
مره جد ششم پیامبر اکرم است که نسبش به اسماعیل بن ابراهیم می‌رسد.  

نسب پیامبر اکرم به مره: محمد پسر عبدالله پسر عبدالمطلب پسر هاشم پسر عبد مناف پسر قصی پسر کلاب پسر مره.  

نسب پدر مره:کعب پسر لؤی پسر غالب پسر فهر پسر مالک پسر النضر پسر کنانه پسر خزیمه پسر مدرکه پسر الیاس پسر مضر پسر نزار پسر معد پسر عدنان.  

نسب مادر مره:مخشیه دختر شیبان پسر محارب پسر فهر پسر مالک پسر النضر پسر کنانه پسر خزیمه پسر مدرکه پسر الیاس پسر مضر پسر نزار پسر معد پسر عدنان.

کلاب
----

**کلاب بن مره** (عربی: *کِلاب بن مُرَّة*؛ زادهٔ ۳۷۲ م) پدرِ پدرِ پدرِ پدرِ پدربزرگِ پدری و پدرِ پدرِ پدرِ پدربزرگِ مادری محمد پیامبر اسلام بود.

### زندگی

کلاب فرزند مُرَّة بن کَعب بن لُؤَی بن غالب بن فِهر بن مالک و همسر اولش هِند بنت سُرَیْر بن ثَعْلَبَة بن حارث بن مالک بود. هر دو والدین او فرزندان ابراهیم از طریق پسرش اسماعیل بودند و نسب آن‌ها به فهر از بنی‌قریش برمی‌گردد. او دو تن از برادرانش، تیم بن مره و یقظه بن مره را، از طریق همسر دوم پدرش، اسما بنت عدی (هند بنت حارثه بارقیه) داشت. او با فاطمه بنت سعد بن سیل ازدواج کرد که دو پسر برای او به دنیا آورد. پسر بزرگش، زهره بن کلاب، بزرگ قبیله بنی‌زهره بود، و پسر کوچکش قصی بن کلاب، اولین متولی کعبه بود. پس از مرگش، همسرش با ربیعه بن حرم از قبیله بنی‌عذره ازدواج کرد.

قصی
---

قُصَی بن کلاب بن مره بن کَعْب، جد چهارم پیامبر اسلام و پیشوای قریش در مکه است. او این شهر را از سیطره خُزاعیان بیرون آورد و قریش را دوباره سروری داد. حفر چاه‌ها و ارائه خدمات به زائران کعبه و بازسازی کعبه، از کارهای او است.

### تولد

قصی در سال ۴۰۰ میلادی برابر با ۲۲۱ سال قبل از هجرت در شهر مکه به دنیا آمد.

### وجه نامگذاری قصی

بیشتر مورخان نام اصلی قصی را زید نوشته‌اند. دربارهٔ علت «قُصَی» نامیده شدن او گفته‌اند که مادرش فاطمه، پس از وفات کِلاب بن مُرَّة، با ربیعة بن حرام (از طایفهٔ بنوعُذْره) – که برای انجام دادن اعمال حج به مکه آمده بود – ازدواج کرد و ربیعه، فاطمه و قصی شیرخوار را همراه خود به سرزمین قوم خویش در منطقهٔ شام برد. قصی تا هنگام بلوغ یا نزدیک به آن در آنجا ماند، سپس با کاروانی از حاجیان قضاعه، در یکی از ماه‌های حرام، به مکه بازگشت. چون زید در این مدت از وطنش مکه و قوم خویش دور شده بود، او را قصی خواندند، یعنی کسی که از شهر و وطن خویش دور است.

### نسب

اطلاعات بیشتر: [[:شجره‌نامه محمد]]
قصی جد چهارم پیامبر اکرم است که نسبش به اسماعیل بن ابراهیم می‌رسد. نسب پیامبر به قصی این گونه است:محمد پسر عبدالله پسر عبدالمطلب پسر هاشم پسر عبد مناف پسر قصی.

### مناصب مکه

قصی مناصب مهم مکه یعنی حجابت (پرده داری)، سقایت (آب دادن به حاجیان)، رفادت (اطعام قریش از طریق اموالی که جمع‌آوری می‌شد)، دارالندوه و لوا (پرچم داری جنگ) را بر عهده گرفت و نخستین فرد از دودمان کَعب بن لُؤَی بود که ریاست و فرمانروایی یافت و پس از او شرافت و ریاست قریش و این مناصب در دودمان قصی برقرار ماند.

### خانواده

#### فرزندان

قصی سه پسر داشت با نام‌های عبد مناف (نسل پیامبر اسلام و امویان، عباسیان و امامان شیعه)، عبدالعزی (نسل بنی زبیر، بنی خویلد و همسر پیامبر)و عبدالدار.

#### همسر

مقالهٔ اصلی: حبه بنت هلیل
همسر او حبه بنت هلیل است.

#### پدر و مادر

اطلاعات بیشتر: [[:شجره‌نامه محمد]]
پدر او کلاب بن مره و مادر او فاطمه بنت سعد

### ویژگی‌های قصی

قصی در درایت و دقت نظر، راست گویی، سخاوت و عفت برتر از مردم زمان خویش بود و به اعتقاد شیعه دوازده امامی همچون دیگر آباء و اجداد پیامبر اکرم، مؤمن بود. قصی به پروردگار یکتا ایمان داشت و از عبادت لات و عُزّی و دیگر بت‌ها خودداری می‌کرد و مردم عرب را از پرستش غیرخدا بازمی‌داشت.
او به فرزندان خود می‌گفت هر کس فرومایه‌ای را بزرگ دارد، شریک پستی او گشته‌است و هر کس کار زشتی را نیکو پندارد، شریک زشتی آن شده‌است و هر که بزرگواری شما اصلاحش نکند، پس خواری‌اش را به او بنمایانید، که دارو ریشه درد را می‌کند.
به فرزندانش می‌گفت که خویشتن واقعی خود را عزیز و محترم بدارند تا قوم و قبیلهٔ آنان با عزت و احترام با ایشان برخورد کنند. به قوم خود ستم نکنند که نابود خواهند شد. از خیانت بپرهیزند، زیرا در پیشگاه خداست و موجب عار و سرزنش می‌شود. از نوشیدن شراب اجتناب کنند، زیرا به فرض این که بدن را اصلاح کند، ذهن را خراب و فاسد می‌نماید.

### وفات

ایشان در سال ۴۸۰ میلادی برابر با ۱۴۱ سال قبل از هجرت در مکه درگذشت و پیکرش را در دامنهٔ کوه حَجون به خاک سپردند، و باز هم او را بزرگ می‌داشتند و قبرش را زیارت می‌کردند. بعد از آن، مردم مکه مردگان خود را در حجون، که نخستین قبرستان مکه بود، به خاک سپردند.

هاشم
----

مقالهٔ اصلی: هاشم

عبدمطلب
-------

مقالهٔ اصلی: عبدمطلب

عبدالله
-------

مقالهٔ اصلی: عبدالله بن عبدالمطلب

آمنه
----

مقالهٔ اصلی: آمنه
**آمِنه**، بنت وَهْب (درگذشته ۴۶/۵۷۶)، مادر محمد و محترم‌ترین بانوی قریش بود. پدر آمنه، وهب، پسر عبدمناف پسر زهره پسر کلاب پسر مره پسر کعب پسر لوی بود؛ و مادر آمنه، بره دختر عبدالعزی پسر عثمان پسر عبد الدار پسر قصی پسر کلاب پسر مره بود. آمنه در ۵۴ یا ۵۳ سال قبل از هجرت همسر عبدالله پسر عبدالمطلب شد و ۵۲ سال قبل از هجرت محمد را به دنیا آورد. او هنگامی که محمد ۶ یا ۴ ساله بود در ۳۰ سالگی درگذشت.

دیگر نظرات
----------

فردی به نام «واریسکو» در مقاله‌ای پس از نسبت دادن مواردی به تواریخ مسلمانان اینطور نتیجه گرفته که این نسب با برخی حساب و کتاب‌ها سازگاری ندارد.

شجره‌نامه
---------

در تاریخ‌نویسی سنتی اسلامی، سامی، و عرب عادت مورخان این است که سلسله‌نسب شخصیت‌ها را بعضاً تا آدم - که در اعتقادات سامی و روایات و باورهای اسلامی نخستینِ مردمان است - ذکر می‌کنند. از این روی برخی تاریخ‌نگاران مسلمان مانند طبری و ابن هشام هم سعی در ذکر سلسله نسب محمد کرده‌اند. این سلسله نسب‌ها تا حدی باهم اختلاف دارند، و تا جد ۲۱ که در نظر ایشان عدنان است میان ایشان اتفاق نظر هست. مطابق تاریخ طبری و سیره ابن هشام، نسب محمد تا جد ۲۱ (عدنان) چنین است:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | عَدْنان |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | عَکّ |  | مَعَدّ |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| اِیاد |  | قُنُص |  | قُضاعه |  | نِزار |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | اَنمار |  | رَبیعه |  | مُضر |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | عَیلان |  | الیاس |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | قَمَعَه |  | طابِخَه |  | مُدْرِِکَه |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | هُذَیل |  | خُذَیْمه |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| هُون |  | اسدَه |  | واسَد |  | کِنانه |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| مِلکان |  | عبد منات |  | مالک |  | نَظْر |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | یَخلُد |  | مالک |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | فِهر |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| غالِب |  | حارث |  | اسد |  | مُحارب |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | تَیم |  | لُؤَیّ |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| عَوف |  | عامر |  | سامَه |  | کَعب |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | هُصَیص |  | عَدیّ |  | مُرةَّ |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | یَقَظَه |  | تَیْم |  | کِلاب |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | زُهْرَه |  | قُصَیّ۴۰۰ |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | عبدالعزی |  |  |  |  |  |  |  |  | عبد مناف ۴۳۰ |  |  |  |  |  |  |  | عبدالدار |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | أسد |  |  |  | مطلب |  |  | هاشم۴۶۴ |  |  |  | نوفل |  |  |  | عبد شمس |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  | خویلد |  |  |  |  |  |  |  |  | عبدالمطلب۴۹۷ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| عوام |  | خدیجه |  | حمزه |  |  | عبدالله۵۴۵ |  |  |  | ابوطالب |  |  | عباس |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| زبیر |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **محمد**۵۷۱ |  | علی۵۹۹ |  | عقیل |  | جعفر |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  | فاطمه |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | مسلم |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | حسن۶۲۵ |  |  |  |  |  |  | حسین۶۲۶ |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|

چنان‌که پیشتر اشاره شد، پس از عدنان، تا اسماعیل و ابراهیم، و پس از آن تا آدم در تعداد و نام‌ها اختلاف وجود دارد.

برادران عبدالله، پدر محمد، را چنین نام برده‌اند: عبّاس، حمزه، حارث، ابوطالب، زبیر، حجل، مقوّم، ضرار، ابولهب.

اطرافیان سرشناس محمد
--------------------

| * ن
* ب
* و
خانوادهٔ محمّد |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **کِلاب بن مُرَّة** |  | **فاطمه بنت سعد** |  |  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
| **زُهرَة بن کلاب** (جد بنی‌زهره) پدر پدر پدربزرگ مادری |  | **قُصَیّ بن کلاب** پدر پدر پدر پدربزرگ مادری |  | **حُبَّة بنت هُلَیْل** مادر پدر پدر پدربزرگ پدری |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
| **عبدمناف بن زهره** پدر پدربزرگ مادری |  |  |  | **عبدمناف بن قصی** پدر پدر پدربزرگ پدری |  | **عاتکة بنت مُرَة** مادر پدر پدربزرگ پدری |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
| **وهب بن عبدمناف** پدربزرگ مادری |  |  |  |  |  | **هاشم بن عبدمناف** (جد بنی‌هاشم) پدر پدربزرگ پدری |  | **سَلمیٰ بنت عَمرو** مادر پدربزرگ پدری |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  | **فاطمه بنت عمرو** مادربزرگ پدری |  |  |  | **عبدالمُطَّلِب** پدربزرگ پدری |  |  |  |  |  | هالَة بنت وهب نامادربزرگی پدری |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| **آمنه** مادر |  | **عبدالله** پدر |  |  | زبیر عمو |  |  | حارث عمو |  | حمزه عموخوانده |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| ثویبه نخستین پرستار |  |  | حلیمه بنت ذُؤَیْب دومین پرستار |  | ابوطالب عمو |  | عباس عموخوانده |  | ابولهب عموخوانده |  | *۶ پسر و ۶ دختر دیگر* |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  | **محمد** |  | خدیجه نخستین همسر |  |  |  |  | عبدالله بن عباس پسرعمو |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | **فاطمه زهرا** دختر |  |  |  | علی پسرعمو و داماد شجره‌نامه علی، فرزندان |  |  |  |  |  | **قاسم** پسر |  | **عبدالله** پسر |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  | **زینب** دختر |  | **رقیه** دختر |  | عثمان دامادشجره‌نامه عثمان |  | **اُم‌ِّکلثوم** دختر |  | زید پسرخوانده |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | **علی بن زینب** نوه پسر |  | **اُمامَه** نوه دختر |  | **عبدالله بن عثمان** نوه پسر |  |  |  | ریحانه (اختلاف‌نظر در ازدواج) |  |  | اُسامَة بن زید نوه‌خوانده پسر |
|  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | **محسن بن علی** نوه پسر |  | **حسن بن علی** نوه پسر |  | **حسین بن علی** نوه پسرشجره‌نامه حسین بن علی |  | **ام‌کلثوم بنت علی** نوه دختر |  | **زینب بنت علی** نوه دختر |  |  | صَفیَّه دهمین/ یازدهمین همسر\* |
|  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | ابوبکر  پدرزنشجره‌نامه ابوبکر |  |  | سوده دومین/ سومین همسر\* |  |  | عمر پدرزنشجره‌نامه عمر |  |  | اُم‌ِّسَلْمَه ششمین همسر |  |  | جُوَیْریَه هشتمین همسر |  |  | مَیْمونَه یازدهمین/ دوازدهمین همسر\* |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  | عایشه دومین/ سومین همسر\*شجره‌نامه ابوبکر |  |  | زینب پنجمین همسر |  |  | حَفْصَه چهارمین همسر |  |  | زینب هفتمین همسر |  |  | رَمْلَه نهمین همسر |  |  | ماریَه قِبْطیَّه |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **ابراهیم** پسر |
|

 |
| 
* ارتباط مستقیم با **پررنگ** نمایش داده‌شده‌است.
* \* ترتیب ازدواج محل اختلاف است.

 |

نیاکان محمد
-----------

| * ن
* ب
* و
نیاکان محمّد |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۶. عبدمناف |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۸. هاشم |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۷. عاتکه |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۴. عبدالمطَّلِب |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۸. عمرو |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۹. سَلمیٰ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۹. عُمَیْرَة |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۲. عبدالله |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۰. عائذ |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۰. عَمرو |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۱. فاطمه |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۵. فاطمه |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۲. عبد |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۱. صَخرَه |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۳. تخمر |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۱. **محمّد** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۴. زُهرَة |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۲. عبدمناف |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۵. عاتکه |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۶. وهب |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۶. اَوْقَص |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۳. عاتِکَه |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۷. - |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۳. آمنه |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۸. عثمان |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۴. عبدالعُزّیٰ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۲۹. عاتکه |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۷. بَرَّه |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۳۰. اسد |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ۱۵. اُمِّ‌حبیب |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ۳۱. بَرَّ |
|   |
|   |   |   |   |   |
|

 |

نوادگان محمد
------------

پیامبر ۳ پسر و ۴ دختر داشت :
از \* خدیجه بنت خویلد 

* قاسم بن محمد
* زینب بنت محمد
* رقیه بنت محمد
* ام کلثوم بنت محمد
* عبدالله بن محمد
* فاطمه بنت محمد

از  ماریه بنت شمعون ملقب به ماریه قبطیه

* ابراهیم بن محمد

سه پسران پیامبر از سن خردسالی فوت کردند اما چهار دختران پیامبر به سن جوانی رسیدند و ازدواج کردند اما در سن جوانی آنهاهم فوت کردند دختر بزرگ پیامبر که اسمش زینب بود با ابوالعاص بن ربیع که خواهر زاده خدیجه همسر پیامبر بود ازدواج و صاحب دو فرزند به نام  علی بن ابوالعاص  که از سن کودکی میمرد و دختری به نام  امامه بنت ابوالعاص که بعد از مرگ خاله ش فاطمه با  علی بن ابیطالب  که طبق وصیت خاله اش بود ازدواج میکند .
دختر دوم پیامبر رقیه قبل از مبعث پیامبر با پسر عموی پیامبر عتبه بن ابی لهب ازدواج میکند زمانی که پیامبر مردم را به دین اسلام دعوت میکند ابولهب به پسرش دستو میدهد که رقیه را طلاق دهد پیامبر بعد از طلاق رقیه را به عقد  عثمان بن عفان  درمی آورد و از او صاحب دو فرزند به اسم  عبدلله بن عثمان  و  لیله بنت عثمان  میشود عبدلله در سن کودکی میمرد ولی لیله با  عمر بن خطاب  ازدواج میکند .

پانویس
------

1. ↑  Varisco, 145
2. ↑  إذا بلغ نسبی إلی عدنان فامسکوا
3. ↑  Varisco, 147
4. 1 2  Varisco, 146
5. ↑  Varisco, 139
6. ↑  تاریخ طبری، ۸۲۵
7. ↑  سیره ابن هشام، ۴

منابع
-----

* Metaphors and Sacred History: The Genealogy of Muhammad and the Arab "Tribe". Daniel Martin Varisco. Anthropological Quarterly, Vol. 68, No. 3, Anthropological Analysis and Islamic Texts. (Jul. , 1995), pp. 139–156.

* شرف‌الدین محمد بن عبدالله بی عمر، *خلاصه سیرت رسول‌الله*/ با مقدمه و تصحیح: اصغر مهدوی و مهدی قمی نژاد، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی، چاپ دوم: ۱۳۸۲، شابک:۳-۴۳۸-۴۴۵-۹۶۴
* محمد بن جریر طبری، *تاریخ الرسل و الملوک*، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: اساطیر، چ پنجم، ۱۳۷۵ش، شابک:۸-۳۱۵-۳۳۱-۹۶۴
* ابن‌هشام، *السیرة النبویة*، ترجمه سیدهاشم رسولی، تهران: انتشارات کتابچی، چ پنجم، ۱۳۷۵ش.
* 
* معد بن عدنان، ویکی‌پدیای عربی.
* نزار بن معد، ویکی‌پدیای عربی.
* مدرکة بن إلیاس، ویکی‌پدیای عربی.
* خزیمة بن مدرکة، ویکی‌پدیای عربی.
* کنانة بن خزیمة، ویکی‌پدیای عربی.
* النضر بن کنانة، ویکی‌پدیای عربی.
* مالک بن النضر، ویکی‌پدیای عربی.
* فهر بن مالک، ویکی‌پدیای عربی.
* غالب بن فهر، ویکی‌پدیای عربی.
* لؤی بن غالب، ویکی‌پدیای عربی.
* Lu'ayy ibn Ghalib، ویکی‌پدیای انگلیسی.
* کعب بن لؤی، ویکی‌پدیای عربی.
* Ka'b ibn Lu'ayy، ویکی‌پدیای انگلیسی.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مرة بن کعب». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی*، بازبینی‌شده در ۱۷ می ۲۰۱۸.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «قصی بن کلاب». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی*، بازبینی‌شده در ۱۷ می ۲۰۱۸.

| * ن
* ب
* و
محمد |
| --- |
| 
* اسلام
* قرآن

 |
| زندگی | 
* ولادت
* جنگ فجار
* حلف‌الفضول
* نصب حجرالاسود
* بعثت
* اصلاحات در صدر اسلام
* در مکه
* غرانیق
* شعب ابی‌طالب
* هجرت
* در مدینه
* بیعت عقبه
* میثاق مدینه
* پیمان برادری
* مباهله
* فتح مکه
* پس از فتح مکه
* حجةالوداع
* رویداد غدیر خم
* درگذشت
* جانشینی

 |
| نام و القاب | 
* نام‌ها و عناوین محمد
* محمد
* فارقلیط
* احمد
* خاتم‌الانبیا
* الامین

 |
| معجزات | 
* قرآن
* معراج
* غیب‌گویی
* شق‌القمر
* هجرت
* بشارت به بعثت
* رد الشمس
* مباهله

 |
| بستگان | 
* همسران و فرزندان
* اهل بیت
* اصحاب کسا
* چهارده معصوم
* شجره‌‏نامه
* قریش (قبیله)
* عبدالمطلب (جد)
* عبدالله بن عبدالمطلب (پدر)
* آمنه بنت وهب (مادر)
* ابوطالب (عمو)
* خدیجه (همسر)
* فاطمه (فرزند)
* علی (داماد)
* ام‌کلثوم (فرزند)
* رقیه (فرزند)
* زینب (فرزند)
* قاسم (فرزند)
* ابراهیم (فرزند)
* حسن بن علی (نوه)
* حسین بن علی (نوه)
* زینب بنت علی (نوه)
* ام‌کلثوم بنت علی (نوه)
* محسن بن علی (نوه)

 |
| جنگ‌ها | 
* فهرست جنگ‌های محمد
* فهرست غزوه‌های محمد
* فهرست سریه‌های محمد
* جنگ بُعاث

 |
| نیاکان | 
* تبار محمد

 |
| آثار | 
* کتاب‌شناسی محمد

 |
| اصحاب و یاران | 
* صحابه
* صحابیات
* فهرست صحابه محمد

 |
| آیات و روایات | 
* محمد در قرآن
* سوره محمد

 |
| هنر، فرهنگ و ادبیات | 
* در فرهنگ و ادبیات
* در کتاب مقدس
* در فرهنگ غرب
* نگاره محمد
* *رسالت* (فیلم)
* *محمد رسول‌الله* (فیلم)
* بایزیزان

 |
| مرتبط | 
* اسلام
* سیره نبوی
* بُراق
* صحت تاریخی
* ختمیت وحی
* صلوات
* نقد
* نامه‌ها به سران کشورها
* آشتی‌نامه محمد
* جنجال کاریکاتورهای محمد در یولاندز پستن
* مهر
* ذوالفقار
* منبع‌شناسی دوران آغازین اسلام
* دوران جاهلیت
* عام‌الفیل
* عام‌الحزن
* مسجدالحرام
* مسجدالنبی
* غار حرا
* عصمت

 |
| درگاه اسلام •  رده |