**آنوسی** یا **آنوسیم**، (به عبری: אנוסים)، در عبری جمع «آنوس» (عبری:אָנוּס) یا به صورت مؤنث آنوسا (عبری: אָנוּסָה) و به معنی «مجبور شدگان» است. در شرع یهودی (هلاخا)، کلمه‌ای حقوقی است که به یهودیانی که مجبور به ترک غیر اختیاری آئین یهودیت شده‌اند ولی همهٔ تلاش خود را می‌کنند تا در شرایط اجبار به آیین یهودی خود پایبند باشند، گفته می‌شود. این واژه از اصطلاح عوره بانس (עבירה באונס) در تلمود به معنی «گناه اجباری» گرفته شده‌است. آنوسیم در تضاد با مشومد (عبری: מְשֻׁמָּד) به معنی فردی که با اختیار خود یهودیت را ترک کرده‌است می‌باشد.

در فقه یهودی
------------

فقه یهودی یا هلاخا سه نوع فردی را که دین یهودیت را ترک کرده باشند ذکر می‌کند:

* **آنوسیم** (عبری: אֲנוּסִים) فردی که به واسطه زور و نه اختیار خویش از دین یهودیت خارج شده و تمامی تلاش خود را برای اجرای قوانین یهودی به صورت مخفیانه می‌کند.
* **مین** (عبری:מין) به معنی فردی یهودی که دین یهودیت را ترک کرده و خدا را انکار می‌کند.
* **مشومد** (عبری: מְשֻׁמָּד) فردی که به دین یهودیت کافر شده‌است و به صورت عامدانه به مقابله با دین یهودیت و قوانین آن می‌پردازد.

تاریخچه استفاده در متون یهودی
-----------------------------

اولین اشاره‌ها به آنوسی در قرن ۱۱ میلادی و گرایش اجباری یهودیان اشکنازی در آلمان ذکر شده‌است. رشی، که یک خاخام فرانسوی بود در این زمان در مورد مسئله آنوسیم مطالبی را نوشته‌است. چندین قرن بعد یهودیان اسپانیا بعد از اینکه مسیحیان کاتولیک موفق به بازپس گرفتن اسپانیا شدند به صورت ظاهری مسیحی شده و در خفی به یهودیت ادامه دادند. از این زمان استفاده از واژه آنوسیم در بین متون یهودی شدت یافت. یک نمونه گروه آنوسی معروف دیگر یهودیان مشهد در ایران هستند که پس از واقعه الله‌داد مجبور به ترک اجباری دین یهودیت شدند. لغات دیگری که در متون غیرمذهبی یهودی برای نامیدن این گروه افراد وجود دارند عبارتند از: کانورسو (به معنی کسی که به دین مسیحیت گرویده باشد)، مسیحی جدید (در اسپانیایی و پرتغالی)، یهودی مخفی و مارانو (به معنی خوک در اسپانیایی و پرتغالی).

در یهودیت ربانی
---------------

در بین خاخام‌ها مطالب زیادی در مورد آنوسی‌ها بیان شده‌است. کسی که به صورت اختیاری دین یهودی را ترک کند در زمره مشومد قرار می‌گیرد. مشومد هنوز هم به عنوان یهودی محسوب می‌شود ولیکن نمی‌تواند از تمامی مزایای یهودی بودن استفاده کند؛ ولیکن آنوسیم به صورت کامل یهودی محسوب شده و برای تمامی مقاصد به عنوان یهودی محسوب می‌شوند. به دلیل اینکه گرویدن اولیه بر خلاف میل باطنی فرد یهودی انجام شده‌است، در صورتی که او تمامی تلاش خود را برای نگه داشتن شرع یهودی انجام دهد حرجی بر او نیست. از این رو این فرد به‌طور کامل یهودی محسوب می‌شود.

در گفتار بزرگان دین یهود
------------------------

حاخام سعدیا بن میمون ابن درتان که یکی از حاخام‌های معروف سفاردی بود در قرن ۱۵ نوشته‌است:

> قطعاً، وقتی مسئلهٔ نژاد مطرح می‌شود تمامی فرزندان اسرائیل برادرند. ما همه فرزندان یک پدر هستیم، چه یاغیان (رشائیم) و دزدان، کافران (مشومدیم)، مجبور شدگان (آنوسیم) و پخش کنندگان (گریم) همه از اهل بیت یعقوب هستند. همه اسرائیلی می‌باشند. حتی اگر خدا را ترک کنند و او را انکار کنند، قانون او را بشکنند، آن قانون همیشه بر روی شانه‌هایشان است و هیچوقت از آن‌ها جدا نمی‌شود.
> 

حاخام موسی ابن میمون در میشنا توراه بخش سفر شوفتیم نوشته‌است:

> ولیکن فرزندان و نوادگان (یهودیان یاغی) که پدران خود را گمراه کردند … و در دید آن‌ها مانند فرزندانی هستند که توسط جنتیلها مورداسارت قرار گرفته باشند و در قوانین و سنتهای آنان باشند، وضعیت آنان وضعیت آنوس است با اینکه او بعداً می‌فهمد که یهودی بوده‌است، با یهودیان معاشرت می‌کند و قوانین آنان را رعایت می‌کند وضعیت او وضعیت آنوسی است زیرا تحت قوانین نادرست پدرانش بزرگ شده‌است… از این رو باید تلاش کنیم که او را توبه‌کننده به یهودیت بازگردانیم و با آنان دوستانه برخورد کنیم که آنان به منبع قدرت اصلی که توراه است بازگردند
>

در ایران
--------

سردر کنیسه حاجی آدونیه پسر اهارون هاکوهن در اورشلیم که مختص بازماندگان یهودیان مخفی مشهد می‌باشد.
### واقعه الله داد

مقالهٔ اصلی: واقعه الله داد
معروفترین گروه آنوسی در بین ایرانیان یهودیان مشهد هستند که پس از واقعه الله‌داد در مشهد به زور مسلمان شدند. این گروه افراد بعد از درگیری‌های شدید ایجاد شده بین یهودیان و مسلمانان در شهر مشهد در سال ۱۸۳۹ میلادی به اجبار به اسلام گرویدند. بیشتر این افراد زندگی دوگانه‌ای را آغاز کردند که در بیرون از خانه مسلمان و در درون خانه یهودی بودند. بیشتر آنان برای جلوگیری از ازدواج فرزندانشان با مسلمانان از کودکی آنان را به عقد یکدیگر در میاوردند. آن‌ها گوشت حلال خریداری می‌کردند ولیکن آن را دور ریخته و به صورت مخفیانه از قصاب‌های یهودی گوشت کوشر می‌خریدند. بعضی از این افراد حتی کودکان خود را از یهودی بودن خود آگاه نمی‌کردند زیرا در بعضی موارد مسلمانان برای امتحان کردن آنان از کودکانشان در مورد روزه گرفتن پدر و مادرشان در اعیاد یهودی سؤال می‌کردند. یکی از یهودیان تازه مسلمان مشهد زندگی یهودیان را این‌گونه بیان می‌کند:

> تمامی یهودیانی که به اسلام می‌گرویدند دارای دو نام بودند: به‌طور مثال پدربزرگ من دارای نام مسلمان شیخ ابوالقاسم و نام عبری بنیامین بود. نام مسلمان پدر من ابراهیم و نام عبری او آبراهام بود. بیرون از خانه مرا موسی و در خانه موشه صدا می‌زدند. در زمان زندگی پدر من بیشتر یهودیان نامهای به شدت اسلامی داشتند. آن‌ها حتی به مکه می‌رفتند و حاجی می‌شدند.
> 

بیشتر این یهودیان از مسلمانان در دستورهای مذهبی دو آتشه تر بودند. گاهی اوقات دلیل این دو آتشه تر بودن این بود که آن‌ها تلاش می‌کردند به قوانین شرعی یهودی (هلاخا) که در بسیاری موارد از قوانین اسلامی سختگیرانه ترند پایبند بمانند.

در واقعه الله‌داد (مسلمان‌سازی اجباری یهودیان مشهد) که در دوره سلطنت محمدشاه قاجار انجام شد، ۲۸ تن از یهودیان، کشته شده و شمار دیگری نیز زخمی شدند.
(همچنین رجوع شود به یهودیان کاشان و کتاب آنوسی بابائی بن لطف.)

### در دولت مغولان

رشیدالدین همدانی وزیر معروف دربار مغولان که به اجبار توسط شاه به اسلام گرویده بود توسط بسیاری از دشمنانش **آنوسی** خوانده می‌شد. در دادگاهی که برای وی به جرم مسموم کردن شاه تشکیل شد نسب یهودی وی بارها مورد اشاره قرار گرفت. بعد از اعدام وی، سر او توسط مردم تا چند روز در شهر حمل می‌شد و مردم می‌گفتند: «این سر یهودی ای است که از نام خدا سوء استفاده کرد. خدا او را لعنت کند.» حدود ۱۰۰ سال بعد جلال‌الدین میران‌شاه تیموری قبر رشیدالدین همدانی را نابود کرد و بازمانده او به قبرستان یهودیان منتقل شد.

### در زمان جنگ جهانی دوم

در زمان جنگ جهانی دوم رضاشاه تصمیم به نزدیک شدن به آلمان نازی گرفت. در این زمان بخش فارسی رادیو برلین در برنامه‌های شبانه بسیاری از سران دولت ایران را که با آلمان نازی مخالف بودند و احساسات طرفدار انگلستان و یهودیان داشتند را یهودی مخفی یا **آنوسی** می‌دانست.عده بسیاری در این زمان معتقد بودند که محمدعلی فروغی معروف به ذکاء الملک نیز یک یهودی مخفی است. ملک الشعرا بهار شاعر معروف در شعر زیر این ادعا را تکرار کرده‌است:

> شاها، کنم از خبث فروغی خبرت - خون می‌کند این جهود ناکس جگرت، خطبه شهی و عزل تو را خواهدخواند - زانگونه که خواند از برای پدرت.
> 

### در دوران فعلی

اخیراً توسط کسانی چون مهدی خزعلی و عبدالله شهبازی، شخصیت‌های معروفی مانند علی‌اکبر رائفی‌پور، محمود احمدی‌نژاد، حسن روحانی، مصباح یزدی، حسین شریعتمداری، محمد علی رامین، اسفندیار رحیم مشائی، آیت‌الله حائری شیرازی داماد آیت‌الله خزعلی و روح‌الله حسینیان متهم شدند که **آنوسی** یا یهودی مخفی هستند. سعید امامی از عوامل اصلی قتل‌های زنجیره‌ای و معاون امنیت وزارت اطلاعات و حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان رئیس سابق حزب موتلفه اسلامی از جمله افرادی هستند که به یهودی مخفی بودن متهم می‌شوند.  ۵
در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد تصویری از شناسنامه وی منتشر شد که نشان می‌داد وی دارای نام خانوادگی قبلی صبورچیان بوده‌است و پدر او نام خانوادگی را از صبورچیان به احمدی‌نژاد تغییر داده‌است. از آنجا که صبورچیان یکی از نام‌های خانوادگی رایج در بین یهودیان بوده‌است بعضی افراد وی را متهم به یهودی مخفی بودن کردند. گرچه در شناسنامه محمود احمدی‌نژاد نام صبورچیان به چشم نمی‌خورد و واژه صباغیان (رنگرز) مشاهده می‌شود.

این ادعا بعداً توسط عده‌ای از جمله میر جاودانفر روزنامه‌نگار اسرائیلی ایرانی الاصل رد شد.

برادر محمود احمدی‌نژاد در مصاحبه‌ای نام خانوادگی قبلی این خانواده را صباغیان اعلام کرد که این نام نیز یکی از نام‌های رایج در بین یهودیان است.

در سال ۱۳۸۹ آیت‌الله محمد باقر خرازی دبیرکل حزب‌الله ایران در سخنانی برادران لاریجانی و محمود احمدی‌نژاد را یهودی مخفی خواند.

در اسرائیل
----------

با تشکیل کشور اسرائیل بسیاری از یهودیانی که به صورت مخفی در کشورهای اسلامی و مسیحی زندگی می‌کردند به این کشور مهاجرت کردند و به دین یهودیت بازگشتند. در سال ۲۰۱۵ کنست مجلس اسرائیل قانونی تصویب کرد که به مجرد آن مهاجرت یهودیانی که به زور به مسیحیت گروانده شدند، که بنی آنوسیم شناخته می‌شوند، را تسریع کند. رابرت ایلاتوف که نماینده‌ای بود که این پیش‌نویس این قانون را به مجلس ارائه کرده بود گفت: «این افراد می‌خواهند بعد از ۵۰۰ سال به ریشه یهودی و کشور یهودی خود بازگردند.»

امروزه بسیاری سازمان‌های بین‌المللی یهودی به دنبال بازگرداندن آنوسیان به یهودیت و تشویق آنان به مهاجرت به کشور اسرائیل (عالیا) هستند.

جستارهای وابسته
---------------

* یهودستیزی
* یهودستیزی در ایران
* نقض حقوق یهودیان در جمهوری اسلامی ایران
* واقعه الله‌داد
* چه کسی یهودی است؟
* قانون بازگشت
* چالا
* یهودیان مشهد
* دونمه
* هلاخا
* بابائی بن لطف

پیوند به بیرون
--------------

* ایرانیان یهودی الاصل
* انجمن مطالعات یهودیت مخفی
* انجمن یهودیان مخفی سِفاردی-اسپانیایی

منابع
-----

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Anusim». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۵ مهر ۱۳۹۳.

1. ↑  Mashhadi Jews in New-York
2. ↑  آنوسیان مشهدی
3. ↑  Jadid al-Islam: The Jewish "New Muslims" of Meshhed By Raphael Patai ,Wayne State University Press, Jun 1, 2015 , Page 60-65.
4. 1 2
5. ↑  «یهودیان مخفی». masaf. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۲۱.
6. ↑  Buddhism and Islam on the Silk Road ,Johan Elverskog ,University of Pennsylvania Press, page 145, 2011.
7. ↑  تروعا یهودیان ایرانی در تاریخ معاصر – جلد اول، هما سرشار، انتشارات مرکز تاریخ شفاهی یهودیان ایرانی، 1996، صفحه 100-105
8. ↑  دیوان ملک الشعراء بهار، تهران، ۱۳۶۸، جلد دوم، صفحهٔ ۱۲۹۸.
9. ↑  وب‌سایت بی‌بی‌سی عسگر اولادی مسلمان
10. ↑
11. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۰۹.
12. ↑
13. ↑
14. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۷.
15. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۷.
16. ↑  alvadossadegh.com/fa/article/42-freemasonry/1780-1388-12-19-20-11-51.html
17. ↑
18. ↑
19. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مارس ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۱ مارس ۲۰۱۸.
20. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۴ آوریل ۲۰۱۶.
21. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۷.
22. ↑
23. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۷.
24. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۰.

| * ن
* ب
* و
Star of David قوم یهود و یهودیت |
| --- |
| 
* طرح کلی یهودیت

 |
| تقسیم‌های قومی یهودی | 
* یهودیان اروپا
* اشکنازی
* یهودیان بربر
* فلاشا
* یهودی بخارایی
* یهودیان گرجی
* یهودیان هند
	+ Bene Israel
	+ Cochin Jews
	+ Bene Ephraim
* یهودیان ایتالیا
* یهودیان میزراهی
* یهودیان کوهستان
* ایرانیان یهودی
* Romaniotes
* سفاردی‌ها
	+ یهودیان مغربی
	+ یهودیان اسپانیا و پرتغال
* Urfalim
* Kaifeng Jews

 |
| جنبش‌هایمذهبی | 
* یهودیت ارتودوکس
	+ Chardal
	+ حریدی
	+ یهودیت حسیدی
	+ ارتودوکس مدرن
	+ صهیونیسم مذهبی
* Musar movement
* Neolog
* یهودیت محافظه‌کار
	+ Conservadox
* یهودیت اصلاحگرا
* بازسازی خواهی در یهودیت
* یهودیت اصلاحگرا
* Jewish Renewal
* Humanistic
* یهودیت خاخامی
* قرائیم
* لو طاهور
* سامری‌ها
* Schisms
* Shomer Masoret
* روابط بین جنبش‌های یهود
* بی‌خدایی یهودی
* Noahidism

 |
| فلسفه یهودی | 
* اصول دین
* یهودیان به عنوان قوم برگزیده
* فرجام‌شناسی یهودی
* Ethics
* هلاخا
* Holocaust theology
* کابالا
* کوشِر
* مسیح در یهودیت
* نامهای خدا در یهودیت
* قوانین هفت‌گانه نوح
* صدقه (یهودیت)
* صنیوت

 |
| متون یهودی | 
* تورات
* Chumash
* تنخ
	+ تورات
	+ نوییم
	+ کتوویم
* میشنا
* تلمود
* توسفتا
* میدراش
* Rabbinic literature
* Mishneh Torah
* Arba'ah Turim
* شولحان عاروخ
* Mishnah Berurah
* زوهر
* Haggadah
* Piyyut
* سیدور

 |
| مکان‌های مقدس یهودی | 
* سرزمین اسرائیل
* چهار شهر مقدس
	+ اورشلیم
	+ صفد
	+ الخلیل
	+ طبریه
* دیان
* میکوه
* کنیسه
* پرستش‌گاه اورشلیم
* میشکان
* دیوار ندبه

 |
| شخصیت‌های یهود در کتاب مقدس | 
* ابراهیم
* اسحاق
* یعقوب
* سارا
* ربه‌کا
* راحل
* لیه
* یوسف
* یهودا
* موسی
* یوشع بن نون
* دبوره
* کتاب روت
* داوود
* سلیمان
* الیاس

 |
| رهبری در یهودیت | 
* هیلل
* شامای
* یهودا هناسی
* سعادیا گائون
* گرشوم بن یهود
* اسحاق الفاسی
* راشی
* یهودا هلوی
* ابراهیم بن عزرا
* Tosafists
* موسی بن میمون
* موشه بن نحمان
* عاشر بن یهیل
* ابن گرشوم
* یوسف آلبو
* اسحاق ابرونئیل
* اسحاق لوریا
* بعل شم تو
* ویلنا گائون
* سلیگمان بائر
* موسی مندلسون
* لئوپلد زونز
* سامسون رافائل هرش
* آبراهام گیگر
* سولومون شختر
* داوید بن گوریون
* گلدا مئیر
* مناخم بگین
* مردخای کاپلان
* مناخیم اشنیرسون
* آبراهام جاشوا هشل
* جوزف بی. سولوویتچیک
* شلومو کارلباخ
* آدین اشتاینسالتز
* زلمان شاختر-شالومی
* آرتور واسکو
* نورمن لام
* لورنس ای. هوفمن
* اریه کاپلان

 |
| نقش‌ها | 
* کوهن
* حذان
* Gabbai
* مگید
* Mashgiach
* موهل
* Posek
* ربی
* Rebbe
* Rosh yeshiva
* کاتب

 |
| فرهنگ | 
* Minyan
* بر میتسوا و بت میتسوا
* مرگ و سوگ
* ختنه‌سوران
* گاه‌شماری عبری
* Hebrew birthday
* منشأ واژه یهود
* ازدواج در یهودیت
* نیدا
* Pidyon haben
* موسیقی
* آشپزی
* Hiloni
* Shidduch
* Zeved habat

 |
| مسائل | 
* چه کسی یهودی است؟
* Abortion
* Assimilation
* مجازات
* گرویدن به یهودیت
* آنوسی
* Environmentalism
* Forbidden Relationships
* Gender
* Heresy
* هوش یهودیان اشکنازی
* منازعه‌ فلسطین-اسراییل
* Jewish studies
* یهودیت موعودباور
* ازدواج در یهودیت
* یهودیت و همجنس‌گرایی
* ازدواج همجنس در نظر یهودیت
* تروریسم یهودی
* Schisms
* Vegetarianism
* دانشنامه یهودی
* دانشنامه جودائیکا

 |
| زبان‌های یهودی | 
* زبان عبری
	+ عبری توراتی
* یوهوری (یهودی-تاتی)
* یهودی-عربی
* یهودی-آرامی
* یهودی-ایرانی
* زبان لادینو
* یشیویش
* زبان ییدیش

 |
| نیایشو ادعیه | 
* Aleinu
* آمیدا
* اربعه مینیم
* Gartel
* Hallel
* Havdalah
* کدیش
* Kittel
* کول نیدری
* Ma Tovu
* منوره
	+ منورا
* مزوزا
* سِفِر
* نماز
	+ Prayer
* شمع ییسرائل
* شوفار
* سیدور
* تالیت
* تِفیلین
* Tzitzit
* Yad
* کیپا

 |
| رده:یهودیت و دین‌های دیگر | 
* Jewish views on religious pluralism
* دین ابراهیمی
* مسیحیت و یهودیت
	+ Catholicism
	+ Christian–Jewish reconciliation
	+ یهودی-مسیحی
	+ یهودیت موعودباور
* اسلام و یهودیت
* Mormonism
* Semitic Neopaganism
* بنی‌اسرائیلی‌های سیاهپوست عبری
* Kabbalah Centre
* Others

 |
| تاریخ یهود | 
* Timeline
* تاریخ قوم اسرائیل
* پرستش‌گاه اورشلیم
* اسیران یهودی در بابل
* اورشلیم
	+ اورشلیم در یهودیت
	+ Timeline
* حشمونیان
* هیرود بزرگ
* سنهدرین
* فریسیان
* صدوقیان
* اسنی‌ها
* نخستین نبرد یهود با روم
* شورش بارکوخبا
* Diaspora
* Middle Ages
* Muslim rule
* شبتای زوی
* هاسکالا
* Emancipation
* هولوکاست
* علیا
* تاریخ صهیونیسم
* تاریخ اسرائیل
* ستیز عرب‌ها و اسرائیل / مناقشه اسرائیل-فلسطین
* سرزمین اسرائیل
* جنبش بعل تشووا

 |
| جنبش سیاسی یهودیت | 
* اسرائیل
* صهیونیسم
	+ General
	+ صهیونیسم کارگری
	+ مذهبی
	+ Revisionist
* Political movements
	+ Left
	+ Right
	+ Anarchism
* Bundism
* World Agudath Israel
* Edah HaChareidis
* Feminism
* سیاست‌های اسرائیل

 |
| یهودستیزی | 
* تاریخ
* Persecution
* New
* Racial
* مذهبی
* Secondary

 |
| 
* رده:یهودیان و یهودیت
* درگاه
* ویکی‌پدیا:ویکی‌پروژه یهودیت

 |