**تئوری هوش‌های چندگانه** نظریه‌ای است آموزشی که اولین بار توسط هوارد گاردنر تنظیم و ارائه شده‌است. بر طبق این نظریه، دیدگاه‌های روان‌سنجی سنتی نسبت به هوش، بسیار محدود و ضعیف است. گاردنر نظریه‌اش را نخستین بار در کتاب «قاب‌های ذهنی: نظریه هوش چندگانه»، در سال ۱۹۸۳ ارائه کرد. به عقیده او همه انسان‌ها دارای انواع مختلفی از هوش هستند. او در کتاب خود، هشت نوع مختلف هوش را معرفی کرده و احتمال داده‌است که نوع نهمی نیز به عنوان «هوش هستی‌گرا» وجود داشته باشد.

طبق نظریه گاردنر، برای به دست آوردن تمام قابلیت‌ها و استعدادهای یک فرد، نباید تنها به بررسی بهره هوشی پرداخت بلکه انواع هوش‌های دیگر او مثل هوش موسیقایی، [هوش درون فردی]، [هوش تصویری-فضایی] و [هوش کلامی]- زبانی نیز باید در نظر گرفته شود.

نقدها
-----

نظریه گاردنر با انتقاداتی از سوی روان‌شناسان و مربیان روبرو گشته‌است. منتقدان می‌گویند تعریف گاردنر از هوش بسیار وسیع و گسترده‌است و هشت نوع هوشی که او تعریف کرده فقط نشانگر استعدادها، خصوصیات شخصیتی و توانائی‌ها است. از دیگر نقاط ضعف نظریه گاردنر می‌توان به کمبود پژوهش‌های عملی پشتیبان آن اشاره کرد. اما با وجود این، نظریه هوش چندگانه محبوبیت زیادی در بین مربیان و آموزشگران پیدا کرده‌است و بسیاری از معلمان از این نظریه در انتخاب شیوه تدریس خود استفاده می‌کنند.

هوش‌های نه‌گانه
---------------

1. هوش منطقی\_ریاضی
2. هوش تصویری\_فضایی
3. هوش کلامی\_زبانی
4. هوش جسمی\_حرکتی
5. هوش موسیقایی
6. هوش درون فردی
7. هوش برون فردی
8. هوش طبیعت‌گرا
9. هوش هستی گرا

انواع هوش
---------

### هوش منطقی – ریاضی

#### نقاط قوت

تحلیل مسائل و عملیات ریاضی. کسانی که هوش منطقی- ریاضی بالایی دارند، قابلیت زیادی در تحلیل مسائل و بهبود سیستم‌های غیر منطقی دارند. این افراد به دنبال کشف الگوهای بنیادین و حقیقی در موضوعات مختلف هستند. افراد دارای هوش منطقی- ریاضی به اعداد، روابط و الگوها علاقه‌مندند.

#### ویژگی‌های هوش منطقی- ریاضی

* مهارت زیاد در حل مسئله و بازی با اعداد
* لذت بردن از تفکر دربارهٔ ایده‌های انتزاعی
* علاقه‌مندی به انجام آزمایش‌های علمی
* مهارت در انجام محاسبات پیچیده

#### انتخاب‌های شغلی

* دانشمند
* ریاضیدان
* برنامه‌نویس رایانه
* مهندس
* حسابدار

### هوش تصویری- فضایی

#### نقاط قوت

قدرت تشخیص تصویری و فضایی کسانی که هوش تصویری-فضایی بالایی دارند در تجسّم چیزها قوی هستند. این افراد معمولاً جهت‌یابی خوبی دارند و با نقشه‌ها، نمودارها، عکس‌ها و تصاویر ویدئویی مشکلی ندارند. در مجسمه‌سازی موفق هستند.[]

#### ویژگی‌های هوش تصویری-فضایی

* لذت بردن از خواندن و نوشتن
* مهارت در درست کردن پازل
* مهارت در تفسیر عکس، گراف و نمودار
* لذت بردن از رسم، نقاشی و هنرهای تجسمی
* تشخیص راحت الگوها

#### انتخاب‌های شغلی

* معمار
* هنرمند
* مهندس
* مجسمه‌ساز
* عکاس
* شاعر
* طراح صنعتی

### هوش کلامی – زبانی

#### نقاط قوت

کلمات، زبان و نویسندگی. کسانی که هوش کلامی- زبانی بالایی دارند به خوبی می‌توانند از کلمات، به هنگام نوشتن و حرف زدن، استفاده کنند. این افراد غالباً در نوشتن داستان، به خاطر سپردن اطلاعات و خواندن مهارت دارند.[]

#### ویژگی‌های هوش کلامی- زبانی

* مهارت در به یادآوردن اطلاعات نوشته یا گفته شده
* لذت بردن از خواندن و نوشتن
* مهارت در مباحثه یا صحبت‌های متقاعد کننده
* توانائی در توضیح دادن مسائل
* استفاده از شوخ‌طبعی به هنگام بیان داستان‌ها

#### انتخاب‌های شغلی

* نویسنده/ روزنامه‌نگار
* وکیل
* معلم
* شاعر
* سیاستمدار
* مترجم
* اپراتورتلفنی
* مشاوره
* مجری
* سخنران/سخنور
* سخنگوی سازمان
* مذاکره کننده

### هوش جسمی- حرکتی

#### نقاط قوت

تحرک فیزیکی، کنترل حرکات. کسانی که هوش اندامی- جنبشی بالایی دارند در حرکت‌های بدنی، انجام عملیات و کنترل فیزیکی قوی هستند. این افراد در هماهنگ سازی چشم و دست مهارت دارند و افراد چالاک و تردستی هستند.

#### ویژگی‌های هوش اندامی- جنبشی

* مهارت در ورزش و رقص
* لذت بردن از ساختن چیزها با دست
* هماهنگی فیزیکی عالی
* به خاطر سپردن چیزها از طریق انجام دادن آن‌ها، به جای گوش کردن یا دیدن

#### انتخاب‌های شغلی

* رقصنده
* هنرپیشه
* ورزشکار حرفه ای
* پیمانکار
* جراح
* نیروی ویژه پلیس/تکاور/چترباز

### هوش موسیقایی

#### نقاط قوت

ریتم و موسیقی. کسانی که هوش موسیقایی بالایی دارند در فکر کردن به الگوها، ریتم‌ها و صداها قوی هستند. این افراد از موسیقی لذت می‌برند و معمولاً در نواختن سازهای موسیقی و آهنگسازی مهارت دارند.

### ویژگی‌های هوش موسیقایی

* لذت بردن از آوازخوانی و نواختن سازهای موسیقی
* تشخیص آسان الگوها و نت‌های موسیقی
* توانایی به خاطر سپردن آهنگ‌ها و ملودی‌ها
* درک عمیق از ساختار، ریتم و نت‌های موسیقی

به صداها بسیار حساس هستند از این رو صداها بر روی سیستم عصبی و روانی آن‌ها نقش بسیار تعیین‌کننده ای دارند.

#### انتخاب‌های شغلی

* موسیقیدان
* آهنگساز
* خواننده
* معلم موسیقی
* رهبر ارکستر
* مهندس صوت

### هوش درون فردی

#### نقاط قوت

درون نگری و خودآزمایی. کسانی که هوش درون فردی بالایی دارند، آگاهی خوبی از وضعیت هیجانی، احساسات و انگیزه‌های خود دارند. این افراد از خودآزمایی، تخیل روزانه، کندوکاو کردن روابط خود با دیگران و برآورد توانایی‌های فردی خود لذت می‌برند.

#### ویژگی‌های هوش درون فردی

* مهارت در تحلیل نقاط قوت و ضعف خود
* لذت بردن از تجزیه و تحلیل نظریه‌ها و ایده‌ها
* خودآگاهی زیاد
* داشتن درک روشن از ریشه انگیزه‌ها و احساسات خود

#### انتخاب‌های شغلی

* فیلسوف و مخترع
* نویسنده
* نظریه‌پرداز
* دانشمند
* ایده پرداز
* مربی
* روان‌شناس
* کارشناس الهیات

### هوش میان فردی

#### نقاط قوت

ارتباط برقرار کردن و درک دیگران. کسانی که هوش میان فردی بالایی دارند در تعامل با دیگران و درک آن‌ها قوی هستند. این افراد در سنجش هیجانات، انگیزه‌ها، تمایلات و منظور کسانی که دور و برشان هستند مهارت دارند. می‌توان هوش اجتماعی را در افراد تیپ هاشخصیتی اجتماعی هالند نیز قرار داد.

#### ویژگی‌های هوش میان فردی

* مهارت در برقراری ارتباط کلامی
* مهارت در ارتباط غیرکلامی
* نگاه کردن به افراد از زوایای مختلف
* ایجاد روابط مثبت با دیگران
* مهارت در فرونشاندن اختلاف‌ها در داخل گروه‌ها

#### انتخاب‌های شغلی

* رهبر
* مدیر گروه
* رئیس مجلس
* مشاور
* فروشنده
* سیاستمدار

### هوش طبیعت‌گرا

#### نقاط قوت

یافتن الگوها و روابطی که با طبیعت وجود دارد. هوش طبیعت‌گرا آخرین نوع هوشی است که گاردنر درنظریه خود به هفت نوع قبلی افزوده و با مقاومت و مخالفت بیشتری نسبت به بقیه روبرو گردیده‌است. به گفته گاردنر، کسانی که دارای هوش طبیعت‌گرای بالایی هستند، سازگاری بیشتری با طبیعت دارند و معمولاً به پرورش، کشف محیط و یادگیری دربارهٔ موجودات علاقه‌مندند. این افراد به سرعت از جزئی‌ترین تغییرات در محیط‌شان آگاه می‌شوند.

#### ویژگی‌های هوش طبیعت‌گرا

* علاقه‌مند به موضوعاتی از قبیل گیاه‌شناسی، زیست‌شناسی و جانورشناسی
* مهارت در رده‌بندی و فهرست بندی اطلاعات
* لذت بردن از باغبانی، کشف طبیعت، پیاده‌روی و چادر زدن در طبیعت
* بی‌علاقگی به یادگیری موضوعات بی‌ارتباط با طبیعت

#### انتخاب‌های شغلی

* زیست‌شناس
* حفاظت از محیط زیست
* باغبان
* مزرعه‌دار
* کوهنورد/غارنورد
* مستندساز طبیعت
* ماهی گیر

جستارهای وابسته
---------------

* شناخت
* هوش
* روان‌شناسی رشد
* هوارد گاردنر
* ژان پیاژه

پیوند به بیرون
--------------

* هوش چندگانه چیست؟

| * ن
* ب
* و
هوش انسان |
| --- |
| انواع | 
* هوش اجتماعی
* هوش هیجانی
* هوش کلامی
* هوش فضایی

 |
| توانایی‌ها, صفاتو ساختارها | 
* تفکر انتزاعی
* شناخت
* ارتباطات
* خلاقیت
* هوش مایع و بلور
* فاکتور جی
* بهرهٔ هوشی
* دانش
* یادگیری
* حافظه
* حل مسئله
* عقل
* اندیشه
* فهم
* بینایی

 |
| مدل‌ها و نظریه‌ها | 
* Cattell–Horn–Carroll theory
* Fluid and crystallized intelligence
* نظریه هوش‌های چندگانه
* Three stratum theory
* Triarchic theory of intelligence
* PASS theory of intelligence

 |
| پژوهش‌های موضوعی | 
* Environment and intelligence
* فرگشت هوش بشر
* روان‌سنجی
* Health and intelligence
* Heritability of IQ
* Longevity and intelligence
* هوش و علم اعصاب
* هوش و نژاد

 |
| منابع عمومی | 
* [[هوش فرازمینی ET]]
* Outline of human intelligence
* Outline of thought

 |