**حمام حاج آقا تراب** مربوط به دوره قاجار است که به وسیله اهالی روستای ولیسیراب ساخته شد و در نهاوند، محله علی‌آباد ـ کوچه حاج آقا تراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۶ دی ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

حمام حاج آقا تراب یا حمام دوقلو که در محله علی‌آباد و بافت قدیمی شهر نهاوند قرار دارد، نمادی از هنر ایرانی اسلامی است که در سال ۱۲۳۰ و در زمان ناصرالدین شاه قاجار بنا نهاده شده و گردشگران از این بنا بازدید می‌کنند. در سر در ورودی این بنا، کتیبه‌ای نصب شده که نام بانی حمام و تاریخ ساخت آن را، سال ۱۲۳۰ هجری شمسی در زمان ناصرالدین شاه قاجار بیان می‌کند ولی به سبک دوران صفویه ساخته شده است.

حمام حاج آقا ترابحمام حاج آقا تراب
فضای حمام شامل بینه و میان در و گرم خانه است. تقریباً تمامی گرمابه‌ها از چنین نقشه‌ای پیروی می‌کنند در حمام حاج آقا تراب مسیر دسترسی به سه مرحله یاد شده به شیوه خاصی انجام گرفته است. به این ترتیب هر فضای آن به وسیله راهرو و هشتی از فضای دیگر متمایز شده است تا دما و رطوبت هر فضا نسبت به فضای مجاور تنظیم گردد. به این طریق پیشینیان می‌توانستند از بیماری و ناراحتی افراد به دلیل ورود به فضای گرم و خروج ناگهانی به فضای سرد تا حد زیادی بکاهند. بینه حمام به شکل چهار گوش ساخته شده و در اطراف بینه سکوهای نشیمن و رخت کن و در زیر سکوها حفره‌های جای کفش تعبیه شده است.

سراب گیانسراب گیان
در بالای سقف گنبدی شکل حمام انواع نور گیرها قرار دارد. ارتباط بینه با گرم خانه از طریق میان در انجام می‌شود و سرویس بهداشتی نیز در این محل قرار دارد. سیستم گرمادهی حمام شامل انبار سوخت تون (گلخن یا آتشدان) آتشدان‌ها و تیان و گربه رود و دودکش‌ها و گودالی برای جمع‌آوری خاکستر است.
علت شهرت آن به حمام به دوقلو در این است که حمام از دو قسمت تشکیل شده است دارای سردینه (حمام سرد) و گرمینه (حمام گرم) بزرگ بوده و فقط مورد استفاده رجال، اشراف و شاهزادگان قرار گرفته و قسمت دوم همان حمام که آن هم به نوبه خود دارای سردینه و گرمینه بوده (ولی در ابعاد کوچک) ویژه افراد عادی و طبقات پایین جامعه بوده است.

سراب گیانسراب گیان

جستارهای وابسته
---------------

* فهرست آثار ملی ایران
* سازمان میراث فرهنگی

منابع
-----

1. ↑  «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
2. ↑  ایراندوست، محمود (۱۳۸۱). یادی از چند بنای تاریخی نهاوند. فصل نامه فرهنگی اجتماعی اقتصادی فرهنگان. ۱۱ (۱۳۸۱): ۱۱۳–۱۱۷

* راهنمای ایرانگردی - حمام حاج آقا تراب[*پیوند مرده*]

| * ن
* ب
* و
حمام‌های تاریخی ایران |
| --- |
| آذربایجان شرقی | 
* حمام شنب غازان
* حمام قرمز گل
* حمام کردشت
* حمام نوبر

 | 

 |
| آذربایجان غربی | 
* حمام قدیمی سردشت
* حمام قره‌ضیاءالدین

 |
| اصفهان | 
* حمام اخوت
* حمام سلطان امیر احمد
* حمام شیخ بهایی
* حمام خان
* حمام خسروآقا
* حمام دردشت اصفهان
* حمام نوغه بادرود

 |
| خراسان رضوی | 
* گرمابه بهشتی
* حمام پادرخت
* حمام بند قراء
* حمام رادکان
* حمام قیصریه
* حمام مهدی قلی‌بیک

 |
| خراسان جنوبی | 
* حمام جهانیار
* حمام خیروز
* حمام کوشک فردوس
* حمام سردشت

 |
| فارس | 
* حمام خضرجویم
* حمام قطب‌آباد
* حمام کوشک قاضی
* حمام نظر علی خان
* حمام وکیل شیراز

 |
| قزوین | 
* حمام بلور
* حمام رضوی
* حمام قجر

 |
| کرمان | 
* حمام زنانه گنجعلیخان
* حمام باغ لله
* حمام چماه
* حمام گنجعلیخان
* حمام و بازار ابراهیم خان
* حمام وکیل کرمان

 |
| کردستان | 
* حمام حاج صالح
* حمام خان سنندج

 |
| مازندران | 
* حمام فرح‌آباد
* حمام وزیری

 |
| مرکزی | 
* حمام الویر
* حمام چهارفصل
* حمام مصطفوی

 |
| سمنان | 
* حمام امیریه
* حمام پهنه

 |
| گیلان | 
* حمام حاجی
* حمام مریان
* حمام گلشن

 |
| همدان | 
* حمام حاج آقا تراب
* حمام حاج حافظ
* حمام محله حاجی

 |
| هرمزگان | 
* حمام شهر قدیمی حریره
* حمام خانی بستک

 |
| خوزستان | 
* حمام شاه رکن‌الدین
* حمام کرناسیان

 |
| استان‌های دیگر | 
* حمام محمدیان
* حمام مصباح
* حمام قبله
* حمام گپ
* حمام شمس‌آباد
* حمام حاج محمد سعیدا و حمام قدیمی

 |