این مقاله دربارهٔ فلز سرب است. برای فیلم، سرب (فیلم) را ببینید.

سرب
**سرب** (به انگلیسی: Lead) یک عنصر شیمیایی با عدد اتمی ۸۲ و نشان شیمیایی **pb** (به لاتین: Plumbum) است. این فلز سنگین، چگالی بالا و نقطه ذوب بسیار پایینی در مقایسه با بیشتر فلزات داشته و فلزی نرم به‌شمار می‌آید.

سرب عنصری سمی و شکل‌پذیر است، که دارای رنگ خاکستری کدر می‌باشد. هنگامی‌که تازه برش داده می‌شود نقره‌ای روشن و مایل به آبی است، اما اگر در معرض هوا قرار گیرد به رنگ خاکستری تیره در می‌آید. این ماده از رسانایی الکتریکی پایینی برخوردار است. سرب در میان عناصر پایدار دارای بالاترین عدد اتمی است. سرب به آسانی از کانسنگ‌ها قابل استخراج است.

سرب حداقل از هفت هزار سال پیش مورد استفاده بشر می‌باشد. انسان‌های ماقبل تاریخ، از این ماده استفاده می‌کردند و مردمان غرب آسیا، سنگ‌های حاوی سرب را گالنا می‌نامیدند. در کتاب سفر خروج (بخشی از تورات) نیز به این عنصر اشاره شده‌است. کیمیاگران می‌پنداشتند سرب قدیمی‌ترین فلز بوده و به سیاره زحل مربوط می‌شود. در روم باستان، استخراج و استفاده از سرب، به‌ویژه به‌دلیل رنگ نقره‌ای آن، رونق زیادی داشت اما این موضوع با سقوط امپراتوری روم غربی به پایان رسید. لوله‌های سربی که نشانه‌های امپراتوری روم را حمل می‌کردند هنوز هم به‌کار می‌روند. در دورهٔ انقلاب صنعتی، استفادهٔ گسترده از سرب، مجدداً رواج پیدا کرد. در سال ۲۰۱۴، حدود ۱۰ میلیون تُن سرب در سراسر جهان تولید شد که بیش از نیمی از این مقدار، حاصل بازیافت و استفادهٔ مجدد از این فلز بود.

به‌دلیل خواصی چون فراوانی، چگالی و شکل‌پذیری بالا، نقطه ذوب پایین و مقاومت بالای سرب در برابر اکسایش-کاهش، کاربردهای متعددی برای این ماده تعریف شده‌است.

کاربردهای اولیه سرب عبارت بودند از: سازه‌های ساختمانی، رنگدانه‌های مورد استفاده در لعاب سرامیک و لوله‌های انتقال آب. کاخ‌ها و کلیساهای بزرگ اروپا در وسایل تزئینی، سقف‌ها، لوله‌ها و پنجره‌ها دارای مقادیر قابل توجهی سرب هستند. این فلز (در حالت عنصری) پس از آهن، آلومینیوم، مس و روی بیشترین کاربرد را دارد. برخی موارد استفاده از سرب به شرح زیر است: در مقابله با تشعشات، ساخت لحیم، مسوار، باتری‌های اسید سرب، در اجزای الکترونیکی، روکش کابل، مهمات، در شیشه CTRها، سرامیک، شیشه‌های حاوی سرب، لوله‌های سربی (استفاده از اتصالات سربی در لوله‌های آب آشامیدنی در دهه ۱۹۹۰ در آمریکا غیرقانونی شد و امروزه کاربرد زیادی ندارند) در رنگ‌ها (از سال ۱۹۷۸ در آمریکا و به تدریج از دهه ۶۰ تا دهه ۸۰ در انگلستان ممنوع شد اگرچه رنگ سطوح قدیمی می‌توانست تا ۵۰٪ وزن از سرب باشد) آلیاژها، مسوار، اتصالات و مواد پرکننده. همچنین در بام‌ها به‌عنوان درزگیر برای محافظت اتصالات در برابر باران مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بنزین به‌صورت تترااتیل‌سرب و تترا متیل سرب برای کاهش صدای موتور کاربرد داشت. البته فروش بنزین سرب‌دار در آمریکا از سال ۱۹۸۶ و در اتحادیه اروپا از سال ۱۹۹۹ ممنوع شد. سرب یک ابررسانا با دمای بحرانی K=۲۰/۷ c T (۹۵/۲۶۵ – درجه سانتی‌گراد) می‌باشد.

در اواسط دهه ۸۰ تغییر مهمی در الگوهای پایان استفاده از سرب به وجود آمده بود. بیشتر این تغییر ناشی از پیروی مصرف‌کنندگان سرب آمریکا از قوانین زیست‌محیطی بود، که به طرز قابل ملاحظه‌ای استفاده از سرب را در محصولات به جز باتری از جمله بنزین، رنگ، اتصالات و سیستم‌های آبی کاهش داده یا حتی حذف کرد.[]

ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی
--------------------------

اون چیه که درازه زرده موزه؟

### ایزوتوپ‌ها

سرب به‌طور طبیعی دارای چهار ایزوتوپ پایدار است: Pb-۲۰۴(۱٫۴٪)، Pb-۲۰۶(۲۴٫۱٪)، Pb-۲۰۷(۲۲٫۱٪)، Pb-۲۰۸(۵۲٫۴٪). سرب ۲۰۶–۲۰۷ و ۲۰۸ همگی پرتوزا بوده و محصولات پایانی زنجیره فروپاشی پیچیده‌ای هستند که به ترتیب در اورانیوم-۲۳۸,اورانیوم-۲۳۵ و توریوم-۲۳۲ رخ می‌دهند. نیمه‌عمرهای مساوی این آرایش‌های فرسایشی بسیار متغیر است به ترتیب: ۹ ۱۰٬۰۴/۷ X 8 10X ۴۷/۴ و۴/۱ X ۱۰ ۱۰سال. هر کدام از آن‌ها به نسبت Pb-۲۰۴ تنها ایزوتوپ پایدار غیر پرتوزا گزارش می‌شود. ترتیب نسبت‌های ایزوتوپی برای بیشتر مواد معدنی طبیعی ۰/۳۰ –۰۰/۱۴ برای Pb-206/Pb-۲۰۴، ۱۵–۱۷ برای Pb-207/Pb-۲۰۴ و ۵۰–۳۵ برای Pb-208/Pb-۲۰۴ می‌باشد اگرچه نمونه‌های بسیار زیادی خارج از این حوزه در نوشته‌ها به چشم می‌خورد.

جداسازی
-------

سرب، با میزان ۱۴ پی‌پی‌ام، صدوسی‌وهشتمین عنصر فراوان در پوسته زمین است. امروزه معمولاً سرب در کانیهایی همراه با روی، نقره و (بیشتر) مس یافت می‌شود و به همراه این مواد جدا می‌گردد. ماده معدنی اصلی سرب گالن(PbS) است که حاوی ۶/۸۶٪ سرب می‌باشد. سایر کانی‌های مختلف و معمول آن سروسیت (PbCO3) و انگلسیت (PbSO4) می‌باشند. اما بیش از نیمی از سربی که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرد بازیافتی می‌باشد. سنگ معدن به‌وسیله مته یا انفجار جداشده سپس آن را خرد کرده و روی زمین قرار می‌دهند. بعد از آن سنگ معدن تحت تأثیر فرایندی قرار می‌گیرد که در قرن نوزدهم در Broken Hill استرالیا به وجود آمد. یک فرایند شناورسازی، سرب و دیگر مواد معدنی را از پس مانده‌های سنگ جدا می‌کند تا با عبور سنگ معدن، آب و مواد شیمیایی خاص از تعدادی مخزن که درون آن‌ها دوغاب همیشه مخلوط می‌شود، عصاره‌ای به وجود آید. درون این مخزن‌ها هوا جریان یافته و سولفید سرب به حباب‌ها می‌چسبد و به صورت کف بالا آمده که می‌توان آن را جدا نمود. این کف (که تقریباً دارای ۵۰٪ سرب است) خشک شده سپس قبل از پالایش به منظور تولید سرب ۹۷٪ سینتر می‌شوند. بعد ازآن سرب را طی مراحل مختلف سرد کرده تا ناخالصیهای (ریم) سبک‌تر بالا آمده و آن‌ها را جدا می‌کنند. سرب مذاب با گداختن بیشتر به‌وسیله عبور هوا از روی آن و تشکیل لایه‌ای از تفاله فلز که حاوی تمامی ناخالصی‌های باقی‌مانده می‌باشد تصفیه شده و سرب خالص ۹/۹۹٪ به‌دست می‌آید.

اثرات بیولوژیک
--------------

مقالهٔ اصلی: مسمومیت سرب
سرب، فلزی سمی است که حتی در غلظت‌های پایین به دستگاه عصبی آسیب رسانده (به‌ویژه در کودکان) و موجب بیماری‌های خونی و مغزی می‌شود. تماس طولانی با این فلز یا نمکهای آن (مخصوصاً نمک‌های محلول یا اکسید غلیظ آن PbO2) می‌تواند باعث بیماری‌های کلیه و دردهای شکمی شود.

### سمیت

میزان حداقل ۵ میکروگرم سرب در هر دسیلیتر خون کودکان سبب اثرات سوء بر بهره هوشی خواهد شد و این اثرات با افزایش تماس با سرب و افزایش غلظت خونی سرب، افزایش خواهد یافت. تماس با سرب در کودکان می‌تواند منجر به اختلال تمرکز و پرخاشگری شود.

### علایم مسمومیت با سرب

دل‌درد و قولنج شدید شکمی، یبوست، درد مفاصل زانوها، مچ و آرنج، کمر، شانه، سردرد، خستگی، بی‌قراری و بی اشتهایی

مسمومیت حاد: بی اشتهایی، تحریک پذیری، استفراغ، انسفالوپاتی حاد و آتاکسی، استفراغ مقاوم، لتارژی، تشنج و اغما

مسمومیت مزمن: تورم لثه با خطوط آبی روی لثه‌ها، احساس طعم فلزی در دهان، ترومبوز عروق مغزی و انسفالوپاتی ناشی از آن، کاهش قدرت یادگیری و حافظه، هوش پایین، اختلالات رفتاری، لرزش، قولنج روده‌ای، درد عضلانی، افزایش فشار خون، کم خونی، کاهش تعداد اسپرم و ناباروری.

هر سال تماس با سرب در کودکان منجر به افزایش تقریبی ۶۰۰۰۰۰ مورد ناتوانی مغزی جدید در جهان می‌گردد.
در منازل قدیمی که چهل سال یا بیشتر از ساخت آن می‌گذرد، رنگ‌های استفاده شده و پوسته شده در دیوارها و چارچوب‌ها و لوله‌های آب، اصلی‌ترین منبع مسمومیت با سرب می‌باشد.
کودکان زیر ۵ سال و زنان باردار دو گروه اصلی در معرض خطر در اثر تماس با سرب هستند.
از سوختن هر لیتر بنزین سرب دار ۰٫۳۲ گرم سرب وارد هوا می‌شود، که ۱۰٪ آن روی سطح خیابان‌ها ریخته می‌شود و به‌طور متوسط یک اتومبیل در حدود ۱ کیلوگرم در سال از خود سرب خارج می‌کند.
غلظت سرب در خون ساکنین شهرها بیشتر از حاشیه شهرها و بیشتر از روستاها است.
کودکان نسبت به صدمات ناشی از سمیت عصبی مسمومیت با سرب بسیار حساس هستند و گاهی اوقات صدمات عصبی ناشی از سرب در کودکان برگشت‌ناپذیر است.
به منظور سنجش سرب در خون افراد شاغل در صنعت که با سرب تماس دارند، آزمایش خون باید به‌طور مرتب انجام شود.
تماس با سرب تقریباً عامل ۰٫۶٪ از بیماری‌هایی است که در کل جهان و خصوصاً در کشورهای در حال توسعه گزارش می‌شود.
در سال‌های اخیر موارد متعددی از مرگ معتادانی که از تریاک تقلیب شده با سرب استفاده نموده‌اند به دلیل مسمومیت با سرب مشاهده شده‌است.
تماس با مقادیر بالای سرب در زنان باردار می‌تواند منجر به سقط جنین، مرده زایی، زایمان زودرس و تولد نوزاد کم وزن و حتی ناقص شود.

کاربردها
--------

پوشش سربی بین درز دو دیوار
ساخت لوله و مخازن آب، تهیه پوشش سقف‌ها، حلبی، مفتول، روکش کابل‌های برق‌رسانی، تولید مهمات مانند ساچمه و فشنگ، صنایع جنگ‌افزاری، شیشه‌سازی، پلاستیک سازی، باتری‌سازی، لاستیک‌سازی، لیاژهای فلزی، رنگ‌سازی، کبریت‌سازی، صنایع شیمیایی، اتاقک سربی، منابع تبخیر، آفت‌کش‌ها، سوخت اتومبیل و حروف چاپ، اتصالات و مواد پرکننده دندان، باتری‌های اسید سرب و نیز بخشی از آلیاژهای لحیم، مسوار و آلیاژهای گدازپذیر می‌باشد.

این فلز تشعشعات هسته‌ای را عبور نمی‌دهد به‌عنوان نمونه، یک لایه ۹ میلی‌متری از سرب، توان پرتو گاما را نصف می‌کند و برای جلوگیری از عبور این پرتو، دیواره سربی با ضخامت ۱۰ سانتی‌متر کافی است.

تولید
-----

تا سال ۲۰۱۴، تولید سرب در سراسر جهان به دلیل استفاده در باتری‌های اسید-سربی در حال افزایش بوده‌است. دو دسته تولید مختلف برای سرب وجود دارد: تولید اولیه از سنگ‌های معدنی و تولید ثانویه از فلز قراضه. در سال ۲۰۱۴، ۴٫۵۸ میلیون تن سرب از تولید اولیه و ۵٫۶۴ میلیون تن از تولید ثانویه حاصل شده‌است. سه تولیدکننده برتر کنسانتره سرب استخراج شده در آن سال به ترتیب چین، استرالیا و آمریکا بودند. سه تولیدکننده برتر سرب تصفیه شده چین، آمریکا و هند بودند.

فرآیندهای تولید سرب اولیه و ثانویه مشابه هستند. برخی از کارخانه‌های تولید اولیه اکنون عملیات خود را با قراضه سرب تکمیل می‌کنند و این روند احتمالاً در آینده افزایش خواهد یافت. در صورت استفاده از روش‌های مناسب، سرب به دست آمده از طریق فرآیندهای ثانویه از سرب به دست آمده از طریق فرآیندهای اولیه قابل تشخیص نیست. سرب قراضه حاصل از صنعت ساخت و ساز ساختمان معمولاً نسبتاً تمیز بوده و بدون نیاز به گدازگری (Smelting) مجدداً ذوب (Melt) می‌شود، هرچند که بعضاً به تصفیه نیاز است؛ بنابراین تولید سرب ثانویه، از نظر نیاز به انرژی نزدیک به ۵۰٪ یا بیشتر، ارزان‌تر از تولید اولیه است.

بزرگ‌ترین کشورهای تولیدکننده سرب از معدن، ۲۰۱۶.| کشور | خروجی (بر حسب هزار تن) |
| --- | --- |
|  چین | ۲۴۰۰ |
|  استرالیا | ۵۰۰ |
|  آمریکا | ۳۳۵ |
|  پرو | ۳۱۰ |
|  مکزیک | ۲۵۰ |
|  روسیه | ۲۲۵ |
|  هند | ۱۳۵ |
|  بولیوی | ۸۰ |
|  سوئد | ۷۶ |
|  ترکیه | ۷۵ |
|  ایران | ۴۱ |
|  قزاقستان | ۴۱ |
|  لهستان | ۴۰ |
|  آفریقای جنوبی | ۴۰ |
|  کره شمالی | ۳۵ |
|  ایرلند | ۳۳ |
|  مقدونیه | ۳۳ |
| سایر کشورها | ۱۷۰ |

منابع
-----

1. ↑  Meija, J.; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". *شیمی محض و کاربردی(نشریه)*. **88** (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
2. 1 2 3  «Lead Statistics and Information». *www.usgs.gov*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۴.
3. ↑  Bouchard et al. 2009.
4. ↑  «About lead – ILA». *ila-lead.org*. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۴.
5. ↑  «Lead Statistics and Information». *www.usgs.gov*. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۴.

| * ن
* ب
* و
ترکیبات سرب |
| --- |
| Pb(II) | 
* PbBr2
* Pb(C5H5)2
* Pb(C2H3O2)2
* PbCl2
* PbCO3
* PbCrO4
* PbF2
* PbHAsO4
* PbI2
* Pb(NO3)2
* Pb(N3)2
* PbO
* Pb(OH)2
* Pb3(PO4)2
* PbS
* Pb(SCN)2
* PbSe
* PbSO4
* PbTe
* PbTiO3
* plumbite
* PbC2 (فرضی)

 |
| Pb(II,IV) | 
* Pb3O4

 |
| Pb(IV) | 
* Pb(C2H3O2)4
* PbCl4
* PbF4
* PbH4
* PbO2
* PbS2
* plumbate
* Pb(OH)4 (فرضی)

 |



| * ن
* ب
* و
جدول تناوبی |
| --- |
| H |   | He |
| Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| فلزهای قلیایی | فلزهای قلیایی خاکی | لانتانیدها | آکتینیدها | فلز واسطه | فلزات پس‌واسطه | شبه‌فلزها | نافلزها | هالوژن‌ها | گازهای نجیب |
| 

|  |
| --- |
|  **جدول تناوبی با جزئیات بیشتر** |

 |

 |


| * ن
* ب
* و
اکسید‌ها |
| --- |
| چند حالت اکسایش | 
* سروانتیت (Sb2O4)
* اکسید کبالت (II، III) (Co3O4)
* اکسید آهن (II، III) (Fe3O4)
* تتراکسید سرب (Pb3O4)
* منگنز (II، III) اکسید (Mn3O4)
* اکسید نقره (I، III) (AgO)

 |
| حالت اکسایش +۱ | 
* اکسید مس (I) (Cu2O)
* دی کربن منوکسید (C2O)
* دی‌کلرین مونوکسید (Cl2O)
* لیتیم اکسید (Li2O)
* پتاسیم اکسید (K2O)
* روبیدیوم اکسید (Rb2O)
* نقره(I) اکسید (Ag2O)
* اکسید تالیوم (I) (Tl2O)
* سدیم اکسید (Na2O)
* Water (hydrogen oxide) (H2O)

 |
| حالت اکسایش +۲ | 
* اکسید آلومینیوم (II) (AlO)
* اکسید باریم (BaO)
* اکسید برلیوم (BeO)
* کادمیم اکسید (CdO)
* آهک (CaO)
* کربن مونوکسید (CO)
* اکسید کروم (II) (CrO)
* اکسید کبالت (II) (CoO)
* مس (II) اکسید (CuO)
* اکسید آهن (II) (FeO)
* اکسید سرب (II) (PbO)
* اکسید منیزیم (MgO)
* جیوه (II) اکسید (جیوهO)
* اکسید نیکل (II) (NiO)
* نیتریک اکسید (NO)
* اکسید پالادیم (II) (PdO)
* اکسید استرانسیم (SrO)
* مونواکسید گوگرد (SO)
* Disulfur dioxide (S2O2)
* اکسید قلع (II) (SnO)
* اکسید تیتانیوم (II) (TiO)
* اکسید وانادیم (II) (VO)
* اکسید روی (ZnO)

 |
| حالت اکسایش +۳ | 
* آلومینیوم اکسید (Al2O3)
* سنارمونتیت (Sb2O3)
* آرسنیک تری‌اکسید (As2O3)
* اکسید بیسموت (III) (Bi2O3)
* بور تری‌اکسید (B2O3)
* اکسید کروم (III) (Cr2O3)
* دی‌نیتروژن تری‌اکسید (N2O3)
* اکسید اربیم (Er2O3)
* گادولینیم اکسید (Gd2O3)
* اکسید گالیم (III) (Ga2O3)
* اکسید هولمیم (III) (Ho2O3)
* اکسید ایندیم (III) (In2O3)
* اکسید آهن (III) (Fe2O3)
* اکسید لانتان (La2O3)
* اکسید لوتتیم (III) (Lu2O3)
* نیکل (III) اکسید (Ni2O3)
* فسفر تری‌اکسید (P4O6)
* پرومتیوم اکسید (Pm2O3)
* اکسید رودیم (III) (Rh2O3)
* اکسید ساماریوم (III) (Sm2O3)
* اسکاندیوم اکسید (Sc2O3)
* تربیوم (III) اکسید (Tb2O3)
* اکسید تالیوم (III) (Tl2O3)
* اکسید تولیوم (III) (Tm2O3)
* اکسید تیتانیم (III) (Ti2O3)
* Tungsten(III) oxide (W2O3)
* اکسید وانادیوم (III) (V2O3)
* اکسید ایتربیم (III) (Yb2O3)
* اکسید ایتریم (III) (Y2O3)

 |
| حالت اکسایش +۴ | 
* کربن دی‌اکسید (CO2)
* کربن تری‌اکسید (CO3)
* اکسید سریم (IV) (CeO2)
* دی‌اکسید کلر (ClO2)
* اکسید کروم (IV) (CrO2)
* دی‌نیتروژن تترااکسید (N2O4)
* ژرمانیم دی‌اکسید (GeO2)
* اکسید هافنیم (IV) (HfO2)
* دی‌اکسید سرب (PbO2)
* منگنز دی‌اکسید (MnO2)
* نیتروژن دی‌اکسید (NO2)
* پلوتونیوم (IV) اکسید (PuO2)
* اکسید رودیم (IV) (RhO2)
* اکسید روتنیوم (IV) (RuO2)
* سلنیوم دی‌اکسید (SeO2)
* سیلیسیم دی‌اکسید (SiO2)
* گوگرد دی‌اکسید (SO2)
* دی‌اکسید تلوریم (TeO2)
* دی‌اکسید توریم (توریمO2)
* دی‌اکسید قلع (SnO2)
* تیتانیوم دی اکسید (TiO2)
* اکسید تنگستن (IV) (WO2)
* اورانیوم دی‌اکسید (UO2)
* اکسید وانادیم (IV) (VO2)
* دی‌اکسید زیرکونیوم (ZrO2)

 |
| حالت اکسایش +۵ | 
* پنتاکسید آنتیموان (Sb2O5)
* پناکسید آرسنیک (As2O5)
* دی‌نیتروژن پنتاکسید (N2O5)
* پنتاکسید نیوبیم (Nb2O5)
* فسفروس پنتوکسید (P2O5)
* پنتاکسید تانتال (Ta2O5)
* اکسید وانادیم (V) (V2O5)

 |
| حالت اکسایش +۶ | 
* تری‌اکسید کروم (CrO3)
* تری‌اکسید مولیبدن (MoO3)
* رنیوم تری‌اکسید (ReO3)
* تری‌اکسید سلنیوم (SeO3)
* تری اکسید سولفور (SO3)
* تری‌اکسید تلوریم (TeO3)
* تنگستن تری‌اکسید (WO3)
* تری‌اکسید اورانیم (UO3)
* زنون تری‌اکسید (XeO3)

 |
| حالت اکسایش +۷ | 
* دی‌کلرین هپتواکسید (Cl2O7)
* منگنز هپتوکسید (Mn2O7)
* اکسید رنیوم (VII) (Re2O7)
* اکسید تکنسیم (VII) (Tc2O7)

 |
| حالت اکسایش +۸ | 
* اسمیم تتراکسید (OsO4)
* تتراکسید روتنیم (RuO4)
* زنون تتراکسید (XeO4)
* Iridium tetroxide (IrO4)
* Hassium tetroxide (HsO4)

 |
| مرتبط | 
* اکسید کربن
* ساب‌اکسید
* اکسی‌آنیون
* Ozonide

 |
| اکسیدها براساس عدد اکسایش مرتب شده اند.
رده:اکسیدها |

| * ن
* ب
* و
کانسنگ‌ها، مخلوط‌های معدنی و کانسارها |
| --- |
| کانسنگ‌ها | 

|  |  |
| --- | --- |
| اکسید‌ها | 
* کاسیتریت (قلع)
* کرومیت (کروم)
* کلومبیت (نیوبیم)
* هماتیت (آهن)
* ایلمنیت (تیتانیم)
* مگنتیت (آهن)
* پیرولوزیت (منگنز)
* تانتالیت (تانتال)
* اورانینیت (اورانیوم)

 |
| سولفید‌ها | 
* آکانتیت (نقره)
* کالکوپیریت (مس)
* کالکوزیت (مس)
* شنگرف (جیوه)
* کوبالتیت (کبالت)
* گالن (سرب)
* مولیبدنیت (مولیبدن)
* پنتلاندیت (نیکل)
* اسفالریت (روی)

 |
| کربنات‌ها | 
* دولومیت (منیزیم)
* منیزیت (منیزیم)
* مرمر سبز (مس)

 |
| دیگر موارد | 
* باریتین (باریم)
* بوکسیت (آلومینیم)
* گوشنیت (بریلیم)
* اسپریلیت (پلاتین)
* ولفرامیت (تنگستن)
* شئلیت (تنگستن)

 |

 |
| انواع کانسارها | 
* Banded iron formation
* Carbonate-hosted lead-zinc
* Heavy mineral sands
* سنگ معدن اکسید آهن مس طلا
* Kambalda-type komatiitic nickel
* Lateritic nickel
* سنگ معدن
* Porphyry copper
* Sedimentary exhalative (SedEx)
* Uranium
* Volcanogenic massive sulfide (VMS)

 |

| * ن
* ب
* و
گروه کربن |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
کربن**C**عدد اتمی: 6وزن اتمی: 12.0107نقطه ذوب: 3948.15 Kنقطه جوش: 4300 Kچگالی: 2.267 g/cm3الکترونگاتیوی: 2.55
 | 
سیلیسیم**Si**عدد اتمی: 14وزن اتمی: 28.0855نقطه ذوب: 1638.15 Kنقطه جوش: 3538 Kچگالی: 2.3296 g/cm3الکترونگاتیوی: 1.9
 | 
ژرمانیم**Ge**عدد اتمی: 32وزن اتمی: 72.64نقطه ذوب: 1211.45 Kنقطه جوش: 3106 Kچگالی: 5.323 g/cm3الکترونگاتیوی: 2.01
 | 
قلع**Sn**عدد اتمی: 50وزن اتمی: 118.710نقطه ذوب: 505.21 Kنقطه جوش: 2875 Kچگالی: 7.287 g/cm3الکترونگاتیوی: 1.96
 | 
سرب**Pb**عدد اتمی: 82وزن اتمی: 207.2نقطه ذوب: 600.75 Kنقطه جوش: 2022 Kچگالی: 11.342 g/cm3الکترونگاتیوی: 2.33
 | 
فلروویم**Fl**عدد اتمی: 114وزن اتمی: [289]نقطه ذوب: ? 340 Kنقطه جوش: ? 420 Kچگالی: ? 22 g/cm3الکترونگاتیوی: ?
 |

 |