*Datura stramonium* 
**داتورا** (Datura stramonium L) یا **تاتوره**، گیاهی است یک‌ساله به ارتفاع ۵۰ تا ۲۰۰ سانتی‌متر، از تیره سیب‌زمینی. تاتوره جزو گیاهان داروئی محسوب می‌شود. از این گیاه ماده آتروپین بدست می‌آید
که خاصیت ضدسم دارد؛ ولی خود این گیاه به **شدت سمی** است. آب موجود در آوندهای این گیاه اگر در چشم ریخته شود باعث بازماندن مردمک چشم می‌شود. اگر جوشانده این گیاه به کسی خورانده شود، اعصاب ارادی انسان برای مدتی غیرارادی می‌شود. و مصرف جوشانده این گیاه به مقدار زیاد باعث مرگ می‌شود.

معرفی گیاه
----------

تاتوره یک گیاه علفی یکساله‌است که از خرداد تا مهر گل می‌دهد و به احتمال زیاد بومی شمال شرقی آمریکای شمالی می‌باشد و از آنجا به دیگر مناطق آمریکا، اروپا و سایر مناطق دنیا وارد شده‌است. تاتوره در زمین‌های بایر، کنار جاده و نزدیک مناطق مسکونی در ارتفاعات کم تا نسبتاً زیاد در بیشتر مناطق معتدل و نیمه حاره نیمکره شمالی یافت می‌شود. امروزه این گیاه در تمام کشورهای دنیا یافت می‌شود. داروی خام بیشتر در برگ‌های گیاهان گلدار و به ندرت دربذور رسیده وجود دارد. برگ‌ها را در سایه یا در گرمای مصنوعی حدود ۵۰ درجه سانتی گراد خشک می‌کنند. دارو طعم تلخ و شوری دارد. با توجه به اینکه گیاه شدیداً سمی است دقت زیادی هنگام جمع‌آوری باید صورت گیرد. برگ‌ها حاوی آلکالوئیدهای تروپان سمی به مقادیر ۵/۰ درصد بوده و علاوه بر آن بذور حاوی حدود ۲۰ درصد روغن می‌باشند. عمل آلکالوئیدهای تروپان و موارد استفاده آن همانند بذر البنج و بلادون می‌باشد. دارو بعضی اوقات در سیگارهای ضد تنگی نفس استفاده می‌شود. تاتوره معمولاً به صورت وحشی جمع‌آوری می‌شود. انواع زراعی آنهایی هستند که برای تهیه دارو استفاده می‌شوند به‌خصوص گونه‌هایی که غنی از اسکوپولامین می‌باشند مانند Datura innoxia (مناطق حاره‌ای آمریکا) D.metel (مناطق حاره و نیمه حاره آسیا و آفریقا) یا ارقامی از D.Stramonium به‌خصوص آنهایی که کپسول‌های بدون برآمدگی و محتوای بیشتر آلکالوئید هستند. این گیاه از نیمه دوم قرن شانزدهم در اسپانیا شناخته شده بود و به دیگر کشورها به‌عنوان یک گیاه زینتی وارد شد. یک قرن بعد از این وضعیت خارج شد و به‌عنوان یک گیاه وحشی مستقر گردید.
بازگشت به صفحه خواص دارویی گیاهان

۲
تاتوره DATURA STRAMONIUM: نام داتورا (DATURA) که به زبان لاتین به این نبات داده شده مشتق از نام فارسی تاتوره‌است زیرا این نبات اصلاً بومی ایران بوده به نام‌های تاتوله، جوزماش، نبات اهریمنی، علف شیطان و غیره نیز نامیده می‌شود.
دسقوریدس و تئوفراستوس دو تن از علمای قرن اول و دوم یونان این گیاه را جزو نباتات سمی نام برده‌اند. در قدیم این گیاه در داروسازی مصارف زیاد داشته و در طب انسانی و دامپزشکی به کار می‌رفته‌است تاتوره به‌طور وحشی در زمین‌های لم یزرع و کنار جاده‌ها می‌روید. این نبات بومی مشرق زمین بوده منشأ اصلی آن کناره دریای خزر است، در اواسط قرون وسطی به تمام اروپا و بعد به آمریکا و نقاط دیگر برده شده‌است و در اکثر ممالک دنیا به مقدار فراوان وجود دارد تاتوره درخچه ایست یک ساله با ساقه‌ای بی کرک و منشعب به طول ۴۰ سانتی‌متر تا ۲ متر استوانه شکل و به رنگ سبز، قطر ساقه اصلی نسبت به رشد گیاه به ۱–۲ سانتی‌متر می‌رسد. برگ‌های این گیاه معمولا متناوب بوده صفحه آن‌ها پهن و بیضی نوک تیز یا منظم و مدور است طول برگ‌ها ۱۰–۱۲ و عرض شان ۶–۸ سانتی‌متر است اگر کمی از برگ تازه تاتوره را در دست له نمائید بویی تهوع‌آور وغیر مطبوع از آن متصاعد می‌گردد؛ ولی برگ خشک شده بوی خیلی کمتری دارد برگ‌ها گس، قی‌آور و دانه کمی تلخ است گل‌های تاتوره شبیه شیپور و تک تک می‌باشد و در گل بیش از یک یا دو روز دوام ندارد. دانه‌های تاتوره شبیه دانه‌های سماق و شکل شان قلوه‌ای و در دو سطح جانبی صاف و هموار و در سطح زیری و روئی زگیل دار است. رنگ این دانه‌ها سیاه مایل به قهوه‌ای است و بزرگی آن‌ها ۴–۵ میلی لیتر است میوه آن بیضی شکل خاردار و کپسول است که با چهار شکاف باز می‌شود.
ماده سمی این گیاه ماده «داتورین» است. داتورین از سه آلکالوئید آتروپین، هیوسیامین و اسکوپولامین تشکیل یافته‌است. این آلکالوئیدها در نبات به حالت ترکیب با اسید مالیک، اسید اتروپیم و اسید داتوریک وجود دارد که در بین آن‌ها مقدار آلکالوئید هیوسیامین از سایرین بیشتر است.
SINGH & VASHISHTA (۱۹۷۷) اظهار می‌دارند تاتوره بوته‌ای است که در ساحل نهرها می‌روید و دارای یک نوع آلکالوئید است که باعث مسمومیت اعصاب شده و در صورتی که خورده شود باعث نفخ، بی‌قراری، فلج و کوری مطلق و مرگ سریع شتر خواهد شد.
درمان: برای نجات مسموم بایستی سم وارد شده به معده را با استفاده از داروی قی‌آور خارج نمود، زیرا حالت استفراغ غالباً خود به خود ایجاد نمی‌شود و معمولاً از ضد سم هائی نظیر مورفین یا پیلوکارپین استفاده می‌شود خوراندن قهوه غلیظ و محرک‌های مختلف و غیره مفید است.
تصویر شماره (۲) - تصویر گیاه تاتوره

تاریخچه
-------

طبق برخی از داستان‌ها کاهنهٔ بزرگ معبد آپولو، پیشگوئیهای خود را بعد از استنشاق دود تاتوره، بر زبان آورده‌است. گیاه اثر قوی افیونی و مخدر دارد و توهم و دوبینی از نتایج آنست.
سرخ‌پوستان بومی جنوب غربی آمریکا، تاتوره را در تشریفات مذهبی مخصوص سن بلوغ و دیگر مراسم خاص خود به کار می‌برده‌اند. ساکنان اولیه آمریکا تاتوره را گیاه خطرناک می‌شناخته‌اند و به آن سیب دیوانه یا سیب شیطان نام داده بودند. مردم حتی از کاشتن تاتوره در باغچه و مزارع خود نیز خودداری می‌کرده‌اند. تاتوره یک گیاه سمی است که اثر افیونی بسیار قوی دارد و شبیه بلادون است و مانند بلادون دارای ارزش دارویی و پزشکی نیز هستند؛ مشروط به آنکه به مقدار دقیق و حساب شده مصرف شود

زیستگاه طبیعی
-------------

گیاه بومی اروپا و غرب آسیا است. در خاکهای حاصلخیز و مرطوب و خاکهای شن دار و اغلب در گودالهای، کنار نهرها، حوضچه‌ها و استخرها می‌روید.

پزشکی و درمانی
--------------

با بررسی اثر ضد دردی عصاره الکلی بذر گیاه تاتوره در موش‌های صحرایی نر دیابتی ناشی از تزریق «استرپتوزوتوسین» انجام شده، واکنش به درد حاد و مزمن ناشی از صفحه داغ و فرمالین به دنبال مصرف «استرتپوزوسین» و دیابتی شدن موش‌های صحرایی به میزان معنی‌داری افزایش پیدا می‌کند. همچنین عصاره الکلی بذر گیاه تاتوره در دوزهای بالای mg/kg/BW ۵۰ توانایی کاهش درد افزایش یافته در آزمون‌های صفحه داغ و فرمالین (به ویژه در ۱۰ دقیقه بعد از تزریق فرمالین) را داراست، اما عصاره گیاه در این دوز و بالاتر بر هیپر آلژزیای مزمن ناشی از تزریق فرمالین اثر معنی‌داری ندارد.

دیابت و به ویژه عوارض ناشی از آن که به عنوان یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها که در سنین متفاوت و با علل مختلف بروز می‌کند، افراد درگیر را با مشکلات فراوان روبرو کرده‌است. از جمله مهم‌ترین این عوارض افزایش حساسیت به عوامل دردزا (هیپرآلژزی) و در بعضی موارد افزایش آستانه درد (آلودینیای ناشی از نور و پاتی) را می‌توان نام برد. با توجه به آثار سوء و عوارض جانبی داروهای شیمیایی بر بدن بیماران، در دهه‌های اخیر استفاده از طب سنتی به خصوص گیاه درمانی بیشتر مد نظر محققان قرار گرفته‌است.

گیاه تاتوره.Datura stramonium L از گیاهان طبی است که در ایران به عنوان داروی ضد درد خوبی معرفی شده‌است، اما مشخص شده مصرف بی‌رویه این گیاه (در انسان به شکل سیگار) موجب بروز عوارضی مثل افزایش فعالیت ترشحی و حرکت دستگاه گوارشی می‌شود. بررسی‌های انجام شده به وسیله محققان نشان داده‌است که این گیاه حاوی آلکالوئیدهای متعدد تقلیدکننده سیستم پاراسمپاتیک است. ترکیبات آلکالوئیدی مانند آگونیست‌های موسکارینی دارای اثرات ضد دردری قوی هستند، با توجه به این که گیاه تاتوره غنی از این ترکیبات می‌باشد، بنابراین احتمال دارد که این گیاه به خصوص بذر آن که منبع سرشاری از این ترکیبات است، بتواند اثرات ضد هیپرآلژزی از خود نشان دهد.

پانویس
------

1. ↑  *Datura stramonium information from NPGS/GRIN* (به انگلیسی) Retrieved on 2008-02-05.

منابع
-----

* وبگاه راوی[*پیوند مرده*]
* وبگاه میزان[*پیوند مرده*]
* وبگاه روزنامه اطلاعات

| * ن
* ب
* و
گیاهان دارویی **و** ادویه‌جات |
| --- |
| گیاهان دارویی | 
* آب‌تره
* اروانه
* اسپرزه
* اسطوخودوس
* افسنتین
* آق اوستا
* آقطی سیاه
* اکالیپتوس
* انزروت
* انیسون
* انجبار
* اسفند دانه
* انجدان رومی
* آنغوزه
* آویشن
* باباآدم
* بادرشبو
* بادرنجبویه
* بارهنگ
* باریجه
* بالدیرغان
* برگ بو
* برگ سنا
* برنجاسف
* بن سرخ
* بنگرو
* بنه
* بولدو
* بومادران
* بهار نارنج
* بهمن‌پیچ
* بیدمشک
* پای خر
* پرسیاوشان
* پروانش
* پنج‌انگشت
* پنیر باد
* پنیرک
* پونه‌سا
* پونه سنبله‌ای
* پیازچه
* پیرتر
* پیرو
* تاتوره
* تخم کتان
* ترشک
* ترخون
* ترنجبین
* تره
* جاشیر
* جعفری فرنگی
* جعفری
* خارخسک
* چای کوهی
* چای ترش
* چویل
* خار مریم
* خار مقدس
* ختمی
* دارواش
* داز
* درمنه
* دم شیر
* رازک
* رازیانه
* رومارن
* روناس
* ریحان مقدس
* ریحان
* ریواس
* زنجبیل
* زوفا
* ژینکو
* سپستان
* سُداب
* سرخ‌ولیک
* سنا
* سنبل‌الطیب
* سنبل خطایی
* سنجد
* سورنجان
* سیاه‌دانه
* سیر
* شابیزک
* شاه‌تره
* شاهِسپَرَم
* شبدر قرمز
* شب‌یار
* شنبلیله
* شوید
* شیرین‌بیان
* سعتر
* عاقرقرحا
* عروسک پشت پرده
* عطر مازندران
* علف چشمه
* علف لیمو
* علف هفت‌بند
* غافث
* فرنجمشک
* فلفل مجار
* فلوس
* فوکا
* قاصدک
* کاسنی
* کافور
* کاکوتی
* کرچک
* کنار
* کوشاد
* کیسه کشیش
* گاوزبان
* گز روغن
* گز علفی
* گزنه
* گشنیز
* گل بی‌مرگ
* گل راعی
* گل ماهور
* گل همیشه‌بهار
* گلپر
* گلرنگ
* گلنار
* گون کتیرا
* لوزارنگ
* ماریتیغال
* مامیران کبیر
* مخلصه وحشی
* مرّ مکّی
* مرزنگوش
* مرزنجوشتر
* مرزه
* مریم‌گلی
* مصطکی
* مورت
* موسیر
* نعناع
* هلیله سیاه
* همشکی
* هویج وحشی

 |  ادارچین |
| ادویه | 
* اسپرزه
* آنغوزه
* بابونه
* بادیان رومی
* برگ بو
* به‌دانه
* پودر پیاز
* فلفل دلمه‌ای
* پودر کاری
* تخم شاهی
* تخم تره
* ترب کوهی
* تمر هندی
* جوز هندی
* چهارتخمه
* خاکشی
* خردل
	+ سیاه
	+ سفید
	+ چینی
* خسرودار
* خشخاش
* دارچین
* زردچوبه
* زعفران
* زنجبیل
* زیره
* سماق
* سیاه‌دانه
* پودر سیر
* شنبلیله
* عرق بیدمشک
* فلفل بهار
* فلفل برزیلی
* فلفل سفید
* فلفل سیاه
* فلفل قرمز
* کاسنی دشتی
* کُبابه
* کنجد
* کندر
* گل رنگ
* گلاب
* لیمو عمانی
* پودر موسیر
* میخک
* ناردانه
* واسابی
* هل سبز
* هل سفید
* هل سیاه

 |
| منابع:
آفتاب • دائرةالمعارف گیاهان دارویی • زردبن و فرهنگ‌های آریانپور |

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تاتوره موجود است. |

| * ن
* ب
* و
برندگان جایزه بهترین موسیقی متن جشنواره فیلم فجر |
| --- |
| 
* اسماعیل تهرانی برای *یا زهرا* (۱۳۶۱)
* عباس دبیردانش برای *چشم تنگ دنیا دار* (۱۳۶۲)
* کامبیز روشن‌روان برای *تاتوره* و *گل‌های داوودی* (۱۳۶۳)
* شریف لطفی برای *مادیان* (۱۳۶۴)
* فرهاد فخرالدینی برای *گزارش یک قتل* (۱۳۶۵)
* فرهاد فخرالدینی برای *پرستار شب* (۱۳۶۶)
* مجید انتظامی برای *بایسیکل‌ران* (۱۳۶۷)
* کریم گوگردچی برای *مهاجر* (۱۳۶۸)
* بابک بیات برای *عروس* (۱۳۶۹)
* محمدرضا علیقلی برای *نرگس* (۱۳۷۰)
* کیوان جهانشاهی برای *سایه‌های هجوم* (۱۳۷۱)
* ناصر چشم‌آذر برای *بلندی‌های صفر* و *چشم شیطان* (۱۳۷۲)
* مجید انتظامی برای *روز واقعه* (۱۳۷۳)
* حسین علیزاده برای *گبه* (۱۳۷۴)
* بابک بیات برای *سرزمین خورشید* و *مردی شبیه باران* (۱۳۷۵)
* مجید انتظامی برای *آژانس شیشه‌ای* (۱۳۷۶)
* حسین علیزاده برای *زشت و زیبا* (۱۳۷۷)
* احمد پژمان برای *بوی کافور، عطر یاس* (۱۳۷۸)
* احمد پژمان برای *باران* (۱۳۷۹)
* ناصر چشم‌آذر برای *قارچ سمی* (۱۳۸۰)
* مجید انتظامی برای *دیوانه‌ای از قفس پرید* (۱۳۸۱)
* محمدرضا علیقلی برای *خداحافظ رفیق* (۱۳۸۲)
* محمدرضا علیقلی برای *خیلی دور، خیلی نزدیک* (۱۳۸۳)
* محمدرضا درویشی برای *شهر آشوب* (۱۳۸۴)
* کامبیز روشن‌روان برای *بچه‌های ابدی* (۱۳۸۵)
* حسین علیزاده برای *آواز گنجشک‌ها* (۱۳۸۶)
* کارن همایون‌فر برای *زادبوم* (۱۳۸۷)
* بهزاد عبدی برای *آل* و چان کونگ-وینگ برای *ملک سلیمان* (۱۳۸۸)
* کارن همایون‌فر برای *جرم* (۱۳۸۹)
* حسین علیزاده برای *ملکه* (۱۳۹۰)
* حامد ثابت برای *برلین ۷-* (۱۳۹۱)
* استفن واربک برای *رستاخیز* (۱۳۹۲)
* بهزاد عبدی برای *مزار شریف* (۱۳۹۳)
* محمدرضا علیقلی برای *امکان مینا* و *دختر* (۱۳۹۴)
* کریستف رضاعی برای *نگار* (۱۳۹۵)
* کارن همایون‌فر برای *به وقت شام* (۱۳۹۶)
* امین هنرمند برای *قصر شیرین* (۱۳۹۷)
* بامداد افشار برای *پوست* (۱۳۹۸)
* حامد ثابت برای *بی‌همه چیز* (۱۳۹۹)
* مسعود سخاوت‌دوست برای *موقعیت مهدی* (۱۴۰۰)
* مسعود سخاوت‌دوست برای *عطرآلود* و *شماره ۱۰* (۱۴۰۱)
* مجید انتظامی برای *مجنون* (۱۴۰۲)

 |
| از سال ۱۳۶۷ جایزه سیمرغ بلورین به برندگان اهدا شد. |