recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**عنبر** یا به فارسی **شاه‌بوی**، ماده‌ای مومی است که از نهنگ عنبر به دست می‌آید. در گذشته بیشتر در عطرسازی به کار می‌رفت.

عنبر در دستگاه گوارش نهنگ عنبر ساخته می‌شود و از راه مخرج یا دهان این جانور دفع می‌شود. قطعه‌های عنبر دفع شده روی آب دریا یا در ساحل به دست می‌آید.

موارد استفاده
-------------

عنبر سائل بیشتر به دلیل اینکه تا حد زیادی مانند مشک در تولید عطر و رایحه به کار می‌رود شناخته شده‌است. هنوز هم می‌توان عطرهایی را یافت که عنبر سائل در آنها به کار رفته‌است. در طول تاریخ از عنبر سائل در غذا و نوشیدنی استفاده شده‌است. طبق روایت‌ها، خوراک تخم مرغ و عنبر سائل، غذای مورد علاقه شاه چارلز دوم انگلستان بوده‌است.

در قرن ۱۸ در اروپا از آن به عنوان طعم دهنده قهوه ترک و هات چاکلت استفاده شده‌است. در برخی فرهنگها این ماده به عنوان یک داروی مقوی جنسی شناخته می‌شود.

مصریان باستان عنبر سائل را به عنوان بخور می‌سوزاندند، در حالی که در مصر امروزی از عنبر سائل برای معطر کردن سیگار استفاده می‌شود. چینی‌های باستان به این ماده «عطر تف اژدها» می‌گفتند.

در دوران مرگ سیاه در اروپا، مردم بر این باور بودند که همراه داشتن یک گلوله عنبر سائل می‌تواند از ابتلای آنها به طاعون جلوگیری کند. دلیل آن این بود که عطر، بوی هوا را که به باور مردم عامل طاعون بود می‌پوشاند.

عنبر در ادبیات
--------------

در ادبیات فارسی استفاده از واژهٔ عنبر بسیار زیاد است. سعدی شیرازی در بیتی از یکی از غزل‌های خود به شکل تلویحی به عنبر اشاره کرده‌است:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| گوهر قیمتی از کام نهنگان آرند |  | هر که او را غم جان است به دریا نرود |

یا در جای دیگری:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| باد آمد و بوی عنبر آورد |  | بادام شکوفه بر سر آورد |

مولوی:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| مشک و عنبر گر ز مشک زلف یارم بو کند |  | بوی خود را واهلد در حال و زلفش بو کند |

انوری:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| بر مه از عنبر عذار آورده‌ای |  | بر پرند از مشک مار آورده‌ای |

حافظ:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| چو برشکست صبا زلف عنبرافشانش |  | به هر شکسته که پیوست تازه شد جان |

خاقانی:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| خطی بر سوسن از عنبر کشیدی |  | سر خورشید در چنبر کشیدی |

خواجوی کرمانی:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| چون طره عنبرشکنش در شکن افتد |  | از سنبل تر سلسله بر نسترن افتد |

منابع
-----

1. ↑  Saleminejad, Hossein. "جست‌وجوی عنبر". *واژه‌یاب، لغت‌نامهٔ دهخدا و دیکشنری انگلیسی و عربی*. Retrieved 2017-12-19.
2. ↑  "Ambergris". Britannica. Retrieved 31 January 2013.
3. ↑  کتاب بادبانهای جنوب - نوشته علی پارسا ص173
4. ↑  «Bloomberg - Are you a robot?». *www.bloomberg.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۲.
5. ↑  «Ambergris is a weird thing». *brooklynbrainery.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۲.
6. ↑  «No matter where — or when — you stumble upon it, Turkish Coffee will steep into your very soul». *The Seattle Times* (به انگلیسی). ۲۰۲۱-۰۳-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۲.
7. 1 2  Graber, Cynthia. "Strange but True: Whale Waste Is Extremely Valuable". *Scientific American* (به انگلیسی). Retrieved 2021-12-02.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ambergris». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۴.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زیست‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**ژان اتین مونتوکلا** (به فرانسوی: Jean-Étienne Montucla) (زاده ۵ سپتامبر ۱۷۲۵ در لیون-درگذشته ۱۸ دسامبر ۱۷۹۹ در ورسای) تاریخنگار ریاضیات بود که بیش از همه برای کتابش «تاریخ ریاضیات» نامبردار است.

زندگینامه
---------

او که فرزند یک تاجر بود تحصیلات مقدماتی را در نزد مسیحیان یسوعی انجام داد و سپس در تولوز تحصیل حقوق را آغازید که سرانجام ناتمام ماند. سپس به پاریس رفت و در کار چاپ آثار علمی همکاری کرد. در اینجا با ژان لو رون دالامبر آشنا شد. او به‌طور ناشناس کتابش، «تاریخ پژوهش درباره تربیع دایره» را درباره موضوع تربیع دایره که در آن زمان از موضوعات داغ جامعه ریاضیات بود انتشار داد. با انتشار این اثر دلبستگی او به تاریخ ریاضیات آغاز شد و چهار سال پس از آن اثر مهمش «تاریخ ریاضیات» را در دو جلد به چاپ رساند. در این کتاب او همه آنچه را که تا آن زمان درباره تاریخ ریاضیات دانسته شده بود گردآوری کرد. او در چاپ کتاب «گفتگوهای ریاضی و فیزیک» نوشته ژاک اوزانام مشارکت داشت. در جریان انقلاب فرانسه او شغل و درآمدش را از دست داد چرا که رابطه نزدیکی با خاندان سلطنتی داشت اما سپستر دوباره این مقام‌ها را به دست آورد و به ریاست کمیته سلامت همگانی رسید. با این حال سلامت خودش رو به وخامت می‌رفت. در سال ۱۷۹۸ تاریخ ریاضیات به چاپ دوم رسید. پس از مرگ مونتوکلا، ژروم لالاند چاپ گسترش یافته‌ای از کتاب تاریخ ریاضیات را انتشار داد.

پانویس
------

1. ↑  Histoire des recherches sur la quadrature du cercle
2. ↑  Histoire des mathématiques
3. ↑  Récréations mathématiques et physiques

منابع
-----


* Jean-Étienne Montucla in Mctutor MacTutor History of Mathematics

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* نروژ
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* استرالیا
* یونان
* هلند
* واتیکان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| پایگاه‌های دادهٔ علمی | 
* ساینی (ژاپن)
* مث‌سای‌نوت
* zbMATH

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* شبکه‌های اجتماعی و محتوای بایگانی شونده
* سوداک (فرانسه)
	+ 1
* تروو (استرالیا)
	+ 1

 |
غارنگاره‌ای که سفر ژانگ چیان را نشان می‌دهد.
**ژانگ چیان** (چینی سنتی: 張騫، چینی ساده‌شده: 张骞)(زادهٔ ۱۹۵ پیش از میلاد- مرگ ۱۱۴ پیش از میلاد) سفیر وو امپراتور چین از دودمان هان در سرزمین‌های همسایهٔ شمال باختری این کشور در سدهٔ دوم پیش از میلاد بود. نام او در منابع مختلف به ریخت‌های *چانک کی‌ین،* *جانگ چیان* و *چان تسیان* هم نوشته شده‌است.

انگیزه این گسیلش برقراری رابطهٔ بازرگانی گسترده میان چین و دولت یونانی باختر بود. کوچ‌نشینان آسیای میانه در این میان دردسرهایی را پدید می‌آوردند و به کاروان‌های گذری می‌تاختند.

گزارش
-----

ژانگ چیان از سوی امپراتور به نزد یوئه‌چیها گسیل شد تا آنها را از تاراج کاروان‌ها بازدارد. وی پس از یک سال که در منطقهٔ خاور سیردریا در نزد آنان به سر برد ناکام به سوی چین روانه شد، ولی در راه بازگشت دو بار هونها به کاروان او تاختند و سرانجام او را به بند کشیدند. شانگ چیان ده سال در بند هون‌ها ماند تا اینکه سرانجام توانست از دست آنان بگریزد و در سال ۱۲۶ پیش از میلاد خود را به چین رساند.

اگرچه او در انجام مأموریت خود ناکام ماند ولی اطلاعاتی که او از سرزمین‌های شمال باختری چین با خود به چین برد بسیار مورد توجه دولت آن کشور قرار گرفت. این اطلاعات به لشکرکشی چینیان برای پس راندن هون‌ها در آینده یاری شایانی رساند. دیگر آنکه سفر ژانگ چیان راه میان چین و اروپا را گشود و زمینهٔ بازرگانی ابریشم چین را به روم هموار کرد. پدید آمدن راه ابریشم در آینده بدین طریق میسر شد.

یونجه
-----

طبق عقیدهٔ شایع زادگاه یونجه در آسیای میانه بوده و از قدیم کشت آن با اسبداری ملازمه داشته. مثلاً چینی‌ها کشت مزبور را از آسیای میانه اخذ کردند. چژان تسیان سیاح چینی در سال - ۱۲۶ پ.م. - تخم یونجه را از فرغانه به همراه نژاد خاصی از اسبان آسمانی که یونجه خوار بود به چین برد.

پانویس
------

1. ↑  چانگ چیان

جستارهای وابسته
---------------

منابع
-----

* علاءالدین آذری، تاریخ روابط ایران و چین، انتشارات امیر کبیر، شابک ‎۹۶۴-۰۰-۰۴۶۷-۷

* Wikipedia contributors, "Zhang Qian," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed December 5, 2009).

* ای.م. دیاکونوف. *تاریخ ماد*. ص۴۸۴. شابک ‎۹۶۴-۴۴۵-۱۰۶-۶

پیوند به بیرون
--------------

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
	+ 2
* ورلدکت
	+ 2

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* استرالیا

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |
**غلامعلی خواجه نوری** دیپلمات عصر پهلوی بود.

زندگی‌نامه
----------

او پسر امیراصلان خان نظام الدوله و از نوادگان میرزا آقاخان نوری بود. در سال ۱۲۷۵ در تهران متولد شد. کودک خردسالی بود که پدرش دلباخته افتخارالسلطنه دختر ناصرالدین شاه شد و برای ازدواج با او، همسر و فرزندانش را رها کرد. از این رو غلامعلی خان تحت حضانت ناظم‌الاطبا شوهر خاله اش قرار گرفت و تحصیلات مقدمانی را در ایران طی کرد. برای تحصیلات عالی به سوئیس و فرانسه رفت و پس از بازگشت به ایران در سال ۱۲۹۷ لقب نظام السلطان گرفت که پیشتر لقب پدرش بود. در همان سالها در وزارت خارجه استخدام شد و چندی در ادارات آن وزارتخانه و چندی در ماموریت‌های خارجی خدمت کرد تا سرانجام به ریاست تشریفات وزارتخانه رسید. در سال ۱۳۳۰ با سمت وزیر مختار کاردار به ایتالیا رفت. در ۲۵ مرداد ماه ۱۳۳۲ که محمدرضا شاه از ایران فرار کرد و به رم رفت، خواجه نوری که به عنوان سفیر می‌بایست مراسم استقبال رسمی را به جا آورد، به دستور حسین فاطمی به ورود شاه و ملکه اعتنایی نکرد. شاه درخواست کرد که اتوموبیل شخصی او را که در سفارت به امانت بود به او پس دهند. این تقاضای شاه هم اجابت نشد و رفتار خواجه نوری که سالها در دربار وقت گذرانده بود، موجب رنجش و عصبانیت شاه شد. روز ۲۸ مرداد که ورق برگشت، اشرف پهلوی به رم رفت و خواجه نوری را با خفت و خواری از کار برکنار نمود و به دستور دولت تمام نشان‌ها و امتیازات او را پس گرفتند و حق ورود به ایران را از او سلب کردند. او سال‌ها در اروپا زندگی می‌کرد و منتظر بخشش شاه بود. هربار عریضه‌هایی مبنی بر ندامت می‌نوشت و تقاضای عفو می‌کرد ولی مورد قبول شاه قرار نمی‌گرفت. بارها وزرای امور خارجه مانند علیقلی اردلان شفاعت کردند ولی پذیرفته نشد. بالاخره ملکه مادر را شفیع قرار دادند و سرانجام به او اجازه بازگشت داده شد. پس از بازگشت به ایران در باغ ییلاقی خود واقع در گلندوئک اقامت گزید و روزگار خود را به مطالعه و معاشرت با دوستان می‌گذرانید.

نظام السلطان از اعضای انجمن اخوت بود. روابط نزدیکی با ملکه مادر داشت و سال‌ها پیشکار و رئیس دفتر او بود. او سرانجام در ۱۳۴۰ شمسی درگذشت. وی در جوانی دختر دکتر علی اصغر نفیسی را به همسری گرفته بود و صاحب یک فرزند به نام درخشنده بود.

منابع
-----

1. 1 2  عاقلی، باقر. خاندان‌های حکومت گر در ایران، تهران: نشر علم، 1381. صص116-118
**ژانیش بلومبرگ** ((به لتونیایی: *Žanis Blumbergs*)؛ ۲۱ سپتامبر ۱۸۸۹ – ۲۶ آوریل، ۱۹۳۸) یکی از فرماندهان نظامی شوروی بود که در جنگ داخلی روسیه نقش داشت.

زندگی‌نامه
----------

ژانیش بلومبرگ در ۲۱ سپتامبر ۱۸۸۹ میلادی در استان کورلند در خانواده‌ای از دهقانان لتونیایی به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی خویش را در شهر یلگاوا انجام داد و از سال ۱۹۰۸ به ارتش پیوست.

بلومبرگ در جنگ جهانی اول حضور داشت و فرماندهی یگان‌هایی مانند مسلسل‌چی‌ها یا دیدبانی را به عهده داشت و آخرین درجه او در این دوران سروانی بود. با آغاز جنگ داخلی روسیه او به بلشویک‌ها پیوست و در جبهه‌های شرق و جنوب روسیه فرماندهی یگان‌های مختلفی را به عهده داشت.

پس از پایان جنگ داخلی روسیه، بلومبرگ به خدمت در ارتش سرخ ادامه داد و تحصیلات نظامی مقاطع بالاتر را شروع کرد. از ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۶ فرمانده سپاه ۱۱ تفنگدار، از پاییز ۱۹۲۶ بازرس اداره آموزش و رزم ارتش سرخ و از ژوئیه ۱۹۲۹ میلادی دستیار بازرس بخش پیاده‌نظام ارتش سرخ بود. در دهه ۱۹۳۰ میلادی هم سمت‌های گوناگونی را در رده‌های بالای آموزشی و رزمی ارتش شوروی به عهده داشت.

بلومبرگ که دارنده نشان پرچم سرخ هم بود در دوران تصفیه‌های استالینی در ۱۳ دسامبر ۱۹۳۷ میلادی دستگیر شد. دادگاه عالی نظامی اتحاد جماهیر شوروی در ۲۶ آوریل ۱۹۳۸ میلادی او را به اتهام عضویت در یک سازمان ضد شوروی به اعدام محکوم نمود و این حکم در همان روز اجرا شد. سال‌ها بعد در ۱۹ ژوئیه ۱۹۵۷ میلادی از او اعاده حیثیت شد.

منابع
-----

1. ↑  Ныне Auce Municipality, Латвия
**پیشگیر برمی شعله** (BFR) یا **برم ضدحریق** ترکیب‌های آلی از برم اند که دارای توان بازدارندگی آتش‌سوزی گرفتن مواد آلی اند. در میان پیشگیرنده‌های شعله که به صورت تجاری داد و ستد می‌شود، نوع برمی دارای گستردگی بیشتری است. از پیشگیرندهٔ برمی بیشتر در محصول‌های الکترونیکی به عنوان ابزاری در کاهش آتش پذیری محصول استفاده می‌شود.

انواع ترکیب
-----------

پیشگیرنده‌های برمی فراوانی تولید می‌شود که هر یک دارای ویژگی‌های شیمیایی خاص خود است:

* دی‌فنیل اترهای پلی‌برمی (PBDE): دکابرمو دی‌فنیل اتر، اوکتابرمو دی فنیل اتر (دیگر تولید نمی‌شود)، پنتابرمودی‌فنیل اتر (نخستین پیشگیرندهٔ برمی شعله که در دههٔ ۱۹۵۰ تجاری شد و دیگر تولید نمی‌شود.)
* بی‌فنیل‌های پلی‌برمی (PBB): دیگر تولید نمی‌شود.
* سیکلوهیدروکربن‌های برمی.

کاربرد
------

صنعت الکترونیک بزرگترین مصرف کنندهٔ پیشگیرندهٔ برمی شعله است. چهار کاربرد اصلی آن‌ها عبارت است از: فیبر مدار چاپی، در اجزایی مانند اتصالات، در روکش‌های پلاستیکی و در کابل‌ها. پیشگیرنده‌های برمی شعله در ابزارهای دیگری مانند تلویزیون، فرش، بالش، رنگ و کاربردهای خانگی بویژه در آشپزخانه کاربرد دارند.

منابع
-----

1. ↑  Michael J. Dagani, Henry J. Barda, Theodore J. Benya, David C. Sanders "Bromine Compounds" Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2002, Wiley-VCH, Weinheim. doi:10.1002/14356007.a04\_405

جستارهای وابسته
---------------

تریس (۲٫۳-بروموپروپیل) فسفات

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد شیمی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**د خولش وسته** (به هلندی: De Grolsch Veste) سابقاً با نام **آرکه استادیون**، ورزشگاه باشگاه فوتبال توئنته می‌باشد. این ورزشگاه در شهر انسخده هلند در پارک علم و تجارت در نزدیکی دانشگاه توئنته قرار دارد. این ورزشگاه دارای ظرفیت تمام صندلی ۳۰٬۲۰۵ با سیستم گرمایش استاندارد زمین است و به جای حصارهای اطراف جایگاه‌ها دارای پرتگاه است. این تیم میزبان فینال یورو ۲۰۱۷ زنان یوفا بود.

توسعه
-----

در سال ۲۰۰۶ طرح‌هایی برای افزایش ظرفیت ورزشگاه به ۲۴٬۰۰۰ صندلی بیان شد. این گسترش در ژانویه ۲۰۰۸ آغاز شد و در سپتامبر ۲۰۰۸، درست به موقع برای شروع فصل ۲۰۰۹–۲۰۰۸ به پایان رسید.

این ورزشگاه به عنوان بخشی از پیشنهاد ترکیبی هلند و بلژیک برای میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ یکی از پنج ورزشگاه هلند بود که از سوی فدراسیون فوتبال هلند برای میزبانی بازی‌ها انتخاب شده‌بود. این به این معنی است که ظرفیت مورد نیاز ورزشگاه برای گسترش حداقل ۴۴،۰۰۰ نفر است.

شهر انسخده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۹ اعلام کرد که رسماً یک شهر داوطلب خواهد بود و از بلندپروازی توئنته برای گسترش ظرفیت ورزشگاه به حداقل صندلی مورد نیاز ۴۴٬۰۰۰ نفر حمایت خواهد کرد.

### ریزش سقف

د خرولش وسته در طول تابستان ۲۰۱۱ توسعه یافت. در ۷ ژوئیه هنگام کار بر روی ساخت جایگاه ناگهان سقف فرو ریخت و دو کارگر کشته و ۱۴ نفر مجروح شدند. فروپاشی احتمالاً ناشی از وزن بیش از حد بر روی سقف ناتمام بوده است. پس از یک ماه بررسی، سقف برداشته‌شد و کار ادامه یافت. توئنته چند مسابقه اول را تا حدودی بدون سقف انجام داد. ورزشگاه جدید در ۲۹ اکتبر با بازی مقابل پی‌اس‌وی آیندهوون رسماً افتتاح شد. یک سال پس از این حادثه از یک بنای یادبود رونمایی شد.

نگارخانه
--------

* انسخده، د خولش وسته - ورزشگاه فوتیال توئنتهانسخده، د خولش وسته - ورزشگاه فوتیال توئنته
* نمای بیروننمای بیرون
* جایگاه اصلیجایگاه اصلی
* گوشه بیرونگوشه بیرون
* جایگاه-Pجایگاه-P
* نشاننشان
* NoaberpoortNoaberpoort
* ورزشگاه آرکه قبلیورزشگاه آرکه قبلی
* ایستگاه راه‌آهن انسخده کنیس‌پارک در مجاورت ورزشگاهایستگاه راه‌آهن انسخده کنیس‌پارک در مجاورت ورزشگاه

جستارهای وابسنه
---------------

* باشگاه فوتبال توئنته
* ‌ انسخده

منابع
-----

1. ↑  "Help:IPA/Dutch". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2022-08-29.
2. ↑  UEFA.com (2015-09-23). "Women's EURO 2017 schedule announced". *UEFA.com* (به انگلیسی). Retrieved 2022-12-04.
3. ↑  «thebid.org». *www.thebid.org*. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۴.
4. ↑  «IAA Architecten : FC Twente Village, Enschede». *web.archive.org*. ۲۰۱۱-۰۷-۱۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۴.
5. ↑  «Dutch FC Twente stadium roof collapse kills workers» (به انگلیسی). BBC News. ۲۰۱۱-۰۷-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۴.
**ولادیمیر کلیچکو** (به انگلیسی: Wladimir Klitschko)
،مشت‌زن اوکراینی، قهرمان سابق بوکس حرفه‌ای سنگین‌وزن جهان در ارگان‌های WBA, IBF, WBO و IBOاست. وی در مبارزه با تایسون فیوری انگلستانی در هفتم آذر ۱۳۹۴با شکست در امتیازات بعد از دوازده راند؛ تمامی افتخاراتش را به وی داد تا بعد از ۱۱ سال رکورد شکست ناپذیری ،نتواند برای نوزدهمین بار از عناوین خود دفاع کند. کلیچکو در بازیهای المپیک تابستانی سال ۱۹۹۶ در آتلانتا موفق به کسب مدال طلای بوکس رده فوق سنگین‌وزن شد.
برادر بزرگتر وی ویتالی کلیچکو، قهرمان سابق دسته سنگین‌وزن در ارگان WBC است.

وی دکترای تربیت بدنی دارد. ولادیمیر کلیچکو در مسابقه با آنتونی جاشوا در راند یازده ناک‌اوت شد.

دوران حرفه‌ای
-------------

ولادیمیر کلیچکو - آلمان - ۲۰۱۰
ولادیمیر کلیچکو در آوریل سال ۲۰۰۶ با شکست کریس برد (Chris Byrd) موفق به دریافت کمربندهای قهرمانی IBF و IBO شد. وی در فوریه سال ۲۰۰۸ با شکست قهرمان روسی WBO، سلطان ابراهیمف (Sultan Ibragimov)، در ورزشگاه مدیسن اسکوئر گاردن تعداد کمربندهای جهانی خود را به عدد سه رساند. در ژوئیه سال ۲۰۱۱ با غلبه بر دیوید هی (David Haye) کمربند ارزشمند WBA را نیز به تالار افتخارات خود اضافه کرد.

منابع
-----

1. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ فوریه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۱۲.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  «ستاره‌های پرآوازه». *دویچه وله*. ۲۰۱۴-۰۵-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۲-۱۳.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
5. ↑  «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۱۲.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ISNI
	+ 1
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| کتابخانه‌های ملی | 
* اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* اوکراین
* آلمان
* ایالات متحده آمریکا
* جمهوری چک
* لهستان

 |
| واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای | 
* آلمان

 |
| سایر | 
* کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
* ریرو (سوئیس)
	+ 1
* سوداک (فرانسه)
	+ 1

 |

| * ن
* ب
* و
قهرمانان بوکس فوق سنگین‌وزن مردان المپیک |
| --- |
| 1984 – 2012: over 91 kg |
| 
* ۱۹۸۴:  تایرل بیگز (USA)
* ۱۹۸۸:  لنوکس لوئیس (CAN)
* ۱۹۹۲:  روبرتو بالادو (CUB)
* ۱۹۹۶:  ولادیمیر کلیچکو (UKR)
* ۲۰۰۰:  اودلی هریسون (GBR)
* ۲۰۰۴:  الکساندر پوتکین (RUS)
* ۲۰۰۸:  رویرتو کامارله (ITA)
* ۲۰۱۲:  آنتونی جاشوا (GBR)
* ۲۰۱۶:  تونی یوکا (FRA)

 |
**والَختی** به فرایندی گفته می‌شود که در طی آن یک کلویید لخته‌شده به حالت پاشیدهٔ اولیهٔ خود باز می‌گردد. یکی از عواملی که می‌تواند باعث والختی شود، شستن کلویید لخته‌شده با مقداری آب دیونیزه است که باعث می‌شود مقداری از الکترولیتی که قبلاً موجب لخته‌شدن کلویید شده‌است، از مایعی که بین ذرات جامد قرار دارد خارج شود. این امر باعث می‌شود که حجم لایه الکتریکی مضاعف افزایش یابد. در این صورت، نیروهای دافعهٔ الکتریکی که پیش از افزودن الکترولیت به محلول کلوییدی میان ذرات بسیار ریز کلویید با بار هم‌نام وجود داشته، دوباره به وجود می‌آیند و این ذرات ریز دوباره از تودهٔ لخته‌شده جدا می‌شوند.

به همین دلیل، استفاده از آب خالص به عنوان محلول شستشو برای رسوب‌های حاصل از والختی، اغلب ناممکن است. اما این مشکل توسط شستشو با یک محلول الکترولیت فرار که با خشک‌کردن تبخیر می‌شود برطرف می‌شود. مثلاً نقره کلرید معمولاً با محلول رقیق نیتریک اسید شسته می‌شود و خود نیتریک اسید هم هنگام خشک کردن جسم جامد تبخیر می‌شود و مزاحمتی ایجاد نمی‌کند.

فرایند لخته سازی نقطهٔ مقابل والختی می‌باشد.

جستارهای وابسته
---------------

سوسپانسیون

منابع
-----

* اسکوگ، داگلاس ای.؛ وست، دونالد ام.؛ هالر، اف. جیمز (۱۳۹۲) [۲۰۰۴]. «روش‌های وزنی تجزیه». *Fundamentals of Analytical Chemistry* [*مبانی شیمی تجزیه*]. ج. ۱. ترجمهٔ ویدا توسلی. هوشنگ خلیلی (ویراست ۸). تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ص. ۳۷۰. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۱-۱۳۱۹-۶.
فاخره 413

\* این گیاه گونه‌های متفاوتی دارد که با ذکر نام علمی آن درباره خاصیتش توضیح داده می‌شود.

\* نام علمی آن Zanthoxylum armatum DC. می‌باشد.

1. طبع این گیاه گرم و خشک است.

2. میوه این گیاه داروی ضد کرم معده می‌باشد.

3. جهت بیماری‌های دندان، گرد این میوه را با سرکه مخلوط کرده مزمزه شود.

4. برای معالجه جرب، گرد میوه این گیاه را با سرکه مخلوط نموده به محل بمالند.

5. گرد این گیاه حشره‌کش است.

6. گرد دانه این گیاه برای تقویت معده مفید است.

7. از جوشانده ریشه این گیاه برای معالجه گزش مار سمی استفاده می‌شود البته تحت نظر پزشک مصرف شود.

8. جهت معالجه خنازیر از ریشه این گیاه استفاده می‌شود.

\* نام علمی گونهZanthoxylum nitidum (Roxb.) DC. و خواص آن:

1. برای تسکین درد دندان از میوه این گیاه استفاده می‌شود.

2. داروی ضد کرم برای کودکان می‌باشد.

3. عصاره ریشه این گیاه برای معالجه مارگزیدگی و خنازیر مفید است.

4. جوشانده سرشاخه‌های این گیاه برای سرفه مفید است.

5. برای درمان گلودرد با جوشانده سرشاخه‌های این گیاه غرغره شود.

6. جهت قطع ترشحات مخاطی و خونریزی رحمی از میوه این گیاه استفاده شود.

7. میوه این گیاه تب‌بر و معرق می‌باشد.

\* نام علمی گونهz.acanthopodium و خواص آن:

1. جهت تسکین درد دندان از میوه و سرشاخه‌های سبز این گیاه به صورت جوشانده استفاده و مزمزه کنند.

2. میوه و سرشاخه‌های سبز این گیاه بادشکن و مقوی معده می‌باشد.

3. جهت ازدیاد نیروی جنسی از پوست میوه نوع z.piperitum استفاده می‌شود.

4. جهت تقویت قلب از جوشانده برگ و دانه‌های نوع z.gilletii استفاده شود.

5. برای ناراحتی‌های مجاری ادراری، تناسلی و بیماری سیفیلیس از گرد پوست این گیاه نوع z.gilletii با دانه‌های فلفل سبز استفاده می‌شود.

6. جهت التیام زخم‌های سیفیلیسی و جذام از گرد ریشه این گیاه استفاده می‌شود.

**زانتکسیلوم امریکنوم** (نام علمی: *Zanthoxylum americanum*) نام یک گونه از تیره سدابیان است.

نگارخانه
--------

* 
*

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zanthoxylum americanum». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ فاخره موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زیست‌شناسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**ژنرال موجین** فرزند ارشد شاه بئوپ بیست و نهمین شاه باکجه بود. وی از سپهداران باستانی پادشاهی باکجه در کره بود.

پیشینه
------

به گفته سامگوک ساگی پادشاه بئوپ تنها پس از یک سال پادشاهی درگذشت. فرزند ارشد او **موجین** در آن زمان هنوز کودک بود، به واسطه همین امر پسر عموی پادشاه بئوپ یعنی پادشاه مو به سلطنت رسید.
قرار بر این بود که پادشاه مو پس از رسیدن **موجین** به سن قانونی سلطنت را به وی برگرداند اما پس از رسیدن زمان مقرر با آوردن دلیل‌هایی از این کار سر باز زد.
**موجین** در پی این اقدام سکوت کرد و همچنین پادشاه مو به وی مقام ژنرال ارشدی باکجه را اعطا کرد.
**موجین** از وفادارترین ژنرال‌های باکجه در زمان خود بود.

میراث و مرگ
-----------

سرانجام **ژنرال موجین**، **ملکه باکجه** **(مادر پادشاه اویجا)** و عده‌ای از بزرگان کشور قربانی توطئه عده‌ای از درباریان شده و به جاسوسی برای شیلا متهم شدند.
در پی این اقدام که به مرگ ملکه، همسر موجین و عده‌ای از بزرگان کشور منتهی شد، **موجین** دست راست خود را از دست داد و با پسر خود گی‌بک به مدت چند سال به فرار مشغول بود.
در آخر **موجین** پس از مدت‌ها به قصر بازگشت و در همان ابتدای کار توسط درباریان دستگیر شد.
وی در هنگام مجازات شدن سعی در کشتن ملکه جدید باکجه که عامل اصلی توطئه علیه او بود کرد که این امر موفقیت‌آمیز نبود و به مرگ وی به دست اویجا پادشاه آینده باکجه منتهی شد.
فرزند وی گی‌بک بعدها آخرین ژنرالی شد که از باکجه در مقابل هجوم نیروهای متحد تانگ شیلا مقاومت کرد و کشته شد
***نام موجین در اواخر سلطنت پادشاه مو از خیانت پاک شد و عاملان توطئه مجازات شدند.***

منابع
-----

* کتاب تاریخ باکجه نوشته کیم میون جونگ، ترجمه انگلیسی

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد کرهٔ جنوبی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**علیرضا قلیچ‌خانی** (زاده ۱۳۱۶ در تهران - درگذشته ۲۳ مهر ۱۳۹۷ در تهران) کشتی‌گیر فرنگی کار ایرانی است. وی در مسابقات سال ۱۹۶۱ قهرمانی کشتی جهان در یوکوهاما، ژاپن اولین مدال تاریخ کشتی فرنگی ایران را تصاحب کرد.

دوران کودکی و نوجوانی
---------------------

علیرضا قلیچ‌خانی، فرزند حاج محمدتقی (از باستانی کاران نامور ایرانی و پهلوانان مشهور قدیم)، در سال ۱۳۱۶ خورشیدی در تهران دیده به جهان گشود. وی پس از گذراندن دوران ابتدایی و متوسطه، به باشگاه تاج رفت و به آموزش و تمرین فنون کشتی پرداخت. او در دبیرستان مروی، ورزش‌های والیبال و فوتبال را تجربه کرده بود، ولی کشتی، ورزش مورد علاقه پدرش، وی را بیشتر از ورزش‌های دیگر جذب کرد.

فعالیت‌های ورزشی
----------------

قلیچ‌خانی چند دوره قهرمانی کشتی فرنگی ایران را در کارنامه خود دارد و مدتی هم در تیم‌های ملی جوانان و بزرگسالان به مربیگری پرداخت. وی در سال ۱۹۶۱ اولین مدال تاریخ کشتی فرنگی ایران در مسابقات جهانی را در مسابقات جهانی ۱۹۶۱ یوکوهاما ژاپن تصاحب کرد.

درگذشت
------

این فرنگی کار که چند سالی در بستری بیماری بود در سال ۱۳۹۲ دچار عارضه مغزی شد و سرانجام در ۲۳ مهر ۱۳۹۷ در تهران درگذشت.

منابع
-----

1. 1 2 3 4  «قلیچ خانی نام‌آور کشتی فرنگی ایران درگذشت». رکنا.
2. ↑  «مدال‌آوران ایران در مسابقات جهانی». وبگاه فدراسیون کشتی ایران.
3. ↑  «علیرضا قلیچ‌خانی اولین مدال‌آور کشتی فرنگی ایران درگذشت». کیهتن لندن. ۲۳ مهر ۱۳۹۷.
نگاره‌ای از رد ستاره‌ها به سوی زمین که توسط دونالد پتی، فضانورد آمریکایی از فراز ایستگاه فضایی بین‌المللی ثبت‌شده است.

عکاسی از رد ستارگان در الموت قزوین
**عکاسی از رد ستاره‌ها** نوعی تکنیک عکس‌برداری از نوع عکاسی نجومی است که از حرکت زمین و ستاره‌ها ناشی می‌گردد، به طوریکه پس از عکاسی خطوط منحنی رد ستاره‌ها ثبت می‌گردد. هنگامی که زمین به گرد خود می‌چرخد، ستاره‌ها در یک جایگاه ثابت قرار نمی‌گیرند (از لحاظ دید چشم زمینی) و به نظر می‌رسد ستاره‌ها کم و بیش به سمت غرب دارای حرکت هستند.

عکاسی رد ستاره در واقع عکاسی از چیدمانی برنامه‌ریزی شده از سیر حرکت ستارگان در آسمان شب است.

رد ستارگان در بیابان لوت
وقتی از ستاره‌ها عکاسی می‌کنیم، به دلیل طولانی شدن زمان نوردهی و گردش زمین به دور خود، ستاره‌ها مانند خطوط منحنی بر روی فیلم ثبت می‌شوند. اگر بخواهیم این مورد را بر طرف کنیم، دوربین باید به وسیلهٔ یک موتور درایو، در خلاف جهت حرکت زمین و با سرعت مناسب به گردش در آید.

منابع
-----

1. ↑  مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Star Trail Photography». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ ژوئیه ۲۰۱۲.
2. ↑  پریسا باجلان (۱۳۹۹). «چگونه از رد حرکت ستارگان عکاسی کنیم؟». *سایت رسمی پریسا باجلان*.[*پیوند مرده*]

رد ستاره ها در تهران به همراه برج میلادعکاسی از رد ستاره ها در شهر تهران. برج میلاد نیز در این تصویر مشاهده می‌شود.
**عبدالوهاب همدانی** یا **عبدالوهاب ابن جلال‌الدین محمد همدانی** نویسندهٔ سدهٔ دهم هجری قمری بود. کتاب ثوابت المناقب (تألیف شده در سال ۹۴۷ قمری) از آثار او است. این کتاب مشتمل است بر مقدمه و نُه ذکر و خاتمه. هر ذکر در چند باب شرح مناقب یکی از منسوبان یا جانشینان مولوی و البته خود اوست. در موضوع خود بسیار مهم و سودمند و در واقع تحریر تازه‌ای از کتاب مناقب العارفین نوشتهٔ شمس‌الدین احمد افلاکی در شرح احوال و زندگی مولوی و خاندان او مشایخ سلسلهٔ مولویه است. مؤلف هرجا لازم دانسته دست به حک و اصلاح زده و مواردی را تلخیص کرده و در بعضی جاها مطالبی افزوده‌است. همچنین دقت خاصی در تواریخ اعمال کرده و در صورت لزوم آنها را تصحیح نموده‌است. نسخه‌ای از آن در کتابخانهٔ دیوان هند موجود است.

در سال ۱۳۹۰ هجری شمسی مرکز پژوهشی میراث مکتوب کتاب ثواقب المناقب اولیاءالله منتشر کرده‌است.

پانویس
------

1. ↑  شریفی، *فرهنگ ادبیات فارسی*، ۴۴۹.
2. ↑  «کتاب«ثواقب المناقب اولیاءالله» با تصحیح و مقدمه عارف نوشاهی». مرکز پژوهشی میراث مکتوب. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۵ آذر ۱۳۹۰.

منابع
-----

* شریفی، محمد (۱۳۸۷). محمدرضا جعفری، ویراستار. *فرهنگ ادبیات فارسی*. تهران: فرهنگ نشر نو و انتشارات معین. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۴۴۳-۴۱-۸.
یک عکاسی استریپ از یکی از ماشین‌های کابلی سان‌فرانسیسکو درحالی که درز دوربین ثابت است؛ به طور برجسته می‌توان زمینه نواری‌شده آن را مشاهده کرد. (علت آن این است که درز دوربین (که عمودی هم بوده) ثابت بوده است.)
**عکاسی استریپ** (انگلیسی: Strip photography) یکی از تکنیک‌های عکاسی است که در آن یک عکس دو بعدی با دنباله‌ای از عکس‌های یک بعدی در طول زمان تهیه می‌شود. به طوری که یک حرکت در عرض (در جهتی که اسکن انجام می‌شود)، یک حرکت با گذر زمان صورت می‌پذیرد؛ می‌توان به جای آن یا علاوه بر آن، در آن محیط نیز حرکت کرد. عکس به صورت مجموعه‌ای از نوارهای عمودی یا افقی به هم چسبیده تفسیر می‌گردد و از این رو نام‌گذاری شده‌است. (*استریپ* (به انگلیسی: strip) به معنای نوار است). این زمانی جوابگوست که این نوارها به‌طور گسسته در یک سنسور دیجیتالی هر بار در یک خط گرفته شود، درحالی که در *film photography* عکس به‌طور مداوم تولید می‌شود (پیوستگی دارد) و در نتیجه نوارها بی‌نهایت کوچک می‌شوند. (نوارها اندازه مشخص شده‌استانداردی ندارند.)

یک عکس استریپ درحالتی که درز دوربین ثابت است؛ اشیای مقابل دوربین سرعتی متغیر طی زمان عکس‌برداری داشته‌اند که باعث تحریف آن شده است.
نگاره‌ای با استفاده از تکنیک عکاسی **استریپ فوتوگرافی** (که همین باعث شده پس‌زمینه آن به صورت نوارهای یک‌رنگ افقی درآید) و گرفته‌شده بوسیله دوربین لاین اسکن از ۹ واگن متصل انتقال‌گر سریع منطقه خلیج در حین حرکت.  
بِی اِریا رَپید تِرنزیت، معروف به بارت، نام قطار شهری سانفرانسیسکو در کالیفرنیا است که در سال ۱۹۷۲ میلادی، تأسیس گردید. این سیستم مترو ۵ خط و ۴۵ ایستگاه دارد.  
عکاس: Dllu

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Strip photography». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۸.

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ عکاسی استریپ موجود است. |

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد عکاسی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**عامل تنفسی**، **عامل ریوی** یا **عامل خفگی**، گونه‌ای از انواع جنگ‌افزارهای شیمیایی است که برای جلوگیری از توانایی قربانی برای تنفس طراحی شده‌است. این مواد، با ایجاد تجمع مایعات در ریه‌ها منجر به خفگی می‌شوند. قرار گرفتن چشم‌ها و پوست، در معرض این عوامل نیز آثاری خورنده داشته و باعث تاری دید و سوختگی‌های عمیق می‌شود. استنشاق این عوامل باعث سوزش گلو، سرفه، استفراغ، سردرد، درد قفسه سینه، سفتی در قفسه سینه و نارسایی تنفسی و نارسایی در گردش خون می‌شود.

نمونه‌ها
--------

نمونه‌هایی از عوامل تنفسی عبارت‌اند از:

* گاز کلر
* کلروپیکرین (PS)
* دی‌فسژن (DP)
* فسژن (CG)
* دی‌سولفور دکافلوئورید
* پرفلورو ایزوبوتن
* اکرولین
* دی‌فنیل سیانوآرسین

فسژن خطرناک‌ترین عامل ریوی مرسوم است که معمولاً مورد استفاده قرار می‌گیرد. (اگرچه دی‌سولفور دکافلوئورید و پرفلورو ایزوبوتن هر دو حتی خطرناک‌تر از فسژن هستند و به ترتیب ۴ و ۱۰ برابر کشنده‌تر از فسژن هستند، هیچ‌کدام به‌طور گسترده استفاده نمی‌شوند). گاز فسژن، در شرایط عادی، یک گاز بی‌رنگ است. چگالی بخار آن ۳٫۴ برابر بیشتر از چگالی هوا است که به آن اجازه می‌دهد برای مدت طولانی در هوا در ارتفاع پایین و در نزدیکی سطح زمین بماند. فسژن منجر به ورم وسیع و شدید ریوی می‌شود که پس از ۱۲ ساعت از هنگام تماس، به حداکثر علائم می‌رسد و پس از آن در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت، به مرگ منجر می‌شود.

کلر عنصری است که در صنعت استفاده می‌شود. این ماده یکی از رایج‌ترین مواد شیمیایی است که در ایالات متحده تولید می‌شود. از کلر برای ساخت آفت‌کش‌ها، لاستیک و حلال‌ها استفاده می‌شود. همچنین در آب آشامیدنی و استخرهای شنا برای از بین بردن باکتری‌ها استفاده می‌شود. میزان مسمومیت ناشی از کلر بستگی به میزان کلری دارد که فرد در معرض آن قرار گرفته‌است.

تاریخچه
-------

نخستین استفادهٔ عمده از این عوامل در ۲۲ آوریل ۱۹۱۵ در دومین نبرد ایپر در بلژیک صورت گرفت. آلمانی‌ها ۱۶۸ تن گاز کلر را به روی نیروهای فرانسوی، کانادایی و بریتانیایی ریختند که باعث ایجاد ابری از گازهای شیمیایی منتقل‌شونده توسط باد شد. این حمله، شکافی را در خطوط نظامی ایجاد کرد. با این حال، آلمانی‌ها برای بهره‌برداری از این فرصت، آماده نبودند. در سال ۱۹۱۷ آلمانی‌ها عامل فسژن را نیز یافتند. در آن زمان هر دو طرف نبرد، بر تکنیک‌های عوامل خفگی جدید مانند دی‌فسژن، کلروپیکرین و پرفلورو ایزوبوتن تسلط داشتند که امکان انجام حملات متعدد را فراهم می‌کرد. در پایان جنگ جهانی اول، فسژن مسئول تقریباً ۸۰ درصد از کل مرگ و میرهای مربوط به حملات شیمیایی بود.[]

منابع
-----

* مؤسسه تحقیقات پزشکی ارتش ایالات متحده برای دفاع شیمیایی. (سپتامبر 1995). کتاب مدیریت پزشکی تلفات شیمیایی: عوامل ریوی. بازبینی شده در ۷ نوامبر ۲۰۰۴.
* Roland E. Langford، *مقدمه ای بر سلاح‌های کشتار جمعی: رادیولوژیکی، شیمیایی و بیولوژیکی*. (هوبوکن، نیوجرسی: Wiley-Interscience، ۲۰۰۴)
* Reaching Critical Will.org, Chemical Weapons (11 مه ۲۰۰۸).[۵۶]
* RJ Smith.com, عوامل شیمیایی (۱۱ مه ۲۰۰۸).
* اریک آ. کرودی و جیمز جی ویرتز، *سلاح‌های کشتار جمعی: دایره المعارفی از سیاست، فناوری و تاریخ در سراسر جهان*. (سانتا باربارا، کالیفرنیا: ABC-CLIO، ۲۰۰۵).
نماد خطر عامل اکسنده توسط اتحادیه اروپا
یک **عامل اُکسید‌کننده** (**اُکسیدان** یا **اُکسنده**) ماده‌ای است که می‌تواند مواد دیگر را اُکسیده و خود به خود کاهش یابد. اکسیدان‌ها می‌توانند الکترون‌ها را در حالی جذب کنند که عامل کاهش‌دهنده آن‌ها را رها می‌کند. اکسیدان‌ها به همین دلیل به عنوان اتم پذیرنده نیز نامیده می‌شوند. اکسیژن یکی از اصلی‌ترین‌های عامل‌های اکسنده شناخته می‌شود.

به عبارت ساده‌تر:

* عامل اکسیدکننده، کاهش می‌یابد.
* عامل کاهش‌ دهنده، اکسیده می‌شود.
* به همهٔ اتم‌های موجود در یک مولکول می‌توان یک عدد اکسیداسیون اختصاص داد. این شماره هنگامی که یک آنتی اکسیدان عمل می‌کند تغییر می‌کند.

تشکیل آهن (III) اکسید نمونه‌ای از یک اکسیداسیون است:

{\displaystyle \mathrm {Fe\longrightarrow Fe^{2+}+2\ e^{-}} }

مفهوم
-----

مقالهٔ اصلی: اکسایش و کاهش
از نگاه تاریخی، یک عامل اکسنده -همراه با اکسیژن- ماده‌ای است که می‌تواند اکسیژن را آزاد کند (انتقال دهد). این‌طور به نظر می‌آید که اکسیژن در هر احتراق به خودی خود - همانند فلوئور، کلر و غیره - الکترون‌های مادهٔ اکسیدشده را دریافت می‌کند از این‌رو از تعریف امروزی آن به عنوان پذیرنده الکترون به کار گرفته می‌شود. اکسیداسیون واکنشی شیمیایی است که در آن یک اتم، یون یا مولکول، الکترون(هایش) را از دست بدهد.

{\displaystyle \mathrm {A\longrightarrow A^{+}+e^{-}} }
آ یک الکترون از دست می‌دهد

عامل کاهنده
-----------

مقالهٔ اصلی: عامل کاهنده
تفاوت بین عامل اکسنده و کاهنده در این است که عوامل اکسنده موادی هستند که الکترون گرفته و در نتیجه خودبه‌خود کاهش می‌یابند و احیا می‌شوند. لیکن عوامل کاهنده الکترون از دست داده و اکسیده می‌شوند. بین این دو رابطه زیر برقرار است:

عوامل اکسنده رایج و محصولات آن‌ها
---------------------------------

| عامل | محصول(ها) |  |
| --- | --- | --- |
| O۲ اکسیژن | گوناگون، شامل اکسیدهای H۲O and CO۲ |  |
| O۳ اوزون | گوناگون شامل کتون‌ها، آلدهیدها و H۲O |  |
| F۲ فلوئور | F− |  |
| Cl۲ کلر | Cl− |  |
| Br۲ برم | Br− |  |
| I۲ ید | I−, I3− |  |
| OCl− هیپوکلریت | Cl−, H2O |  |
| ClO۳− کلرات | Cl−, H۲O |  |
| HNO۳ نیتریک اسید | NO نیتریک اکسیدNO2 نیتروژن دی‌اکسید |  |
| کروم هگزاوالنتCrO۳ کروم تریوکسیدCrO۴۲− کرومCr۲O۷۲− دیشرومات | Cr۳+, H۲O |  |
| MnO۴− نمک پرمنگناتMnO۴۲− منگنات | Mn۲+ (اسیدی) یا MnO۲ (بازی) |  |
| H۲O۲، یا پراکسیدهای دیگر | گوناگون شامل اکسیدها و H۲O |  |
| سرنج (تترا اکسید سرب) | سرب |  |

جستارهای وابسته
---------------

* عامل کاهنده
* عدد اکسایش
* اکسایش و کاهش
* آنتی اکسیدان
* جوهر
* الکترونگاتیوی

منابع
-----

1. ↑  «Oxidationsmittel und Reduktionsmittel». Chemie Master (آلمانی). بایگانی‌شده از اصلی در ۶ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۸ دسامبر ۲۰۱۲.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Oxidationsmittel». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی*، بازبینی‌شده در ۲۸ آذر ۱۳۹۱.

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| کتابخانه‌های ملی | 
* آلمان
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* ژاپن
* جمهوری چک

 |
| سایر | 
* بایگانی ملی (ایالات متحده)

 |
**چاپ آنلاین** (به انگلیسی: web-to-print)، راهکاری آنلاین است که چاپخانه‌ها با استفاده از آن می‌توانند از طریق وبسایت خود سفارش‌های چاپی آنلاین را دریافت کنند. مشتریان می‌توانند با مراجعه به وبسایت چاپ آنلاین، در لحظه قیمت محصول چاپی خود را محاسبه کنند و آن را سفارش دهند.

در حال حاضر این راهکار ویژه چاپ آنلاین افست، چاپ آنلاین دیجیتال و چاپ آنلاین لارج فرمت (بنر و فلکس) می‌باشد.

دریافت سفارشات عمومی و اختصاصی، امکان طراحی آنلاین و ثبت سفارش خدمات چاپی از کارت ویزیت و سربرگ گرفته تا انواع بروشور و کاتالوگ به همراه خدمات پیش از چاپ و پس از چاپ، قابلیت‌هایی هستند که یک وبسایت چاپ آنلاین در اختیار کاربران خود می‌گذارد.

طراحی آنلاین
------------

برخی از وبسایت‌های چاپ آنلاین، ابزارهای ویرایش طرح را نیز در اختیار کاربر قرار می‌دهند تا کاربر بتواند از میان تمپلیت‌های آماده (مثل کارت پستال، کارت ویزیت و …) در وبسایت یک کدام را انتخاب کند و متناسب با نیاز خودش متن آن را ویرایش یا تغییرات گرافیکی در آن اعمال کند.
نرم‌افزارهای چاپ آنلاین حرفه‌ای قابلیت چک کردن فایل‌های آپلود شده را بر اساس استاندارهای تعریف شده دارند. این استانداردها می‌تواند سایز، مود رنگی و … باشد.

جستارهای وابسته
---------------

منابع
-----

1. ↑  «What Is Web-to-Print, How Does It Work and Why Should I Care?». *www.conquestgraphics.com*. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۰.
**فارص** (عبری: פֶּרֶץ / פָּרֶץ) نام پسر یهودا و نواده یعقوب است. نام مادرش تامار عیر بود. فارص مؤسس خاندان فارصیان بود. پسران وی حصرون و نخشون بودند. نام وی در نسب‌نامه‌های قبیله یهودا و نیز نسب نامه داوود و عیسی ذکر شده‌است (پیدایش ۲۹:۳۸، اعداد ۲۰:۲۶، توا ۵:۲، روت ۱۲:۴، متی ۳:۱، لوقا ۳۳:۳).

نامگذاری
--------

طبق آنچه برخی به تاربخ نسبت می‌دهند، فارص از تامار زاده شده بود. یهودا با تامار که عروس بود همبستر شد که این عمل وی بعدها در شریعت موسی ممنوع شد، یهودا از تامار صاحب دو پسر به نام‌های فارص و زارح گردید. (طبق کتاب مقدس داود از نسل فارص است).

گفته می‌شود پس از آن‌که از حامله شدن تامار آگاهی یافت، دستور داد او را به گناه زنا در آتش بسوزانند اما وقتی فهمید که از خود حامله شده گفت تامار از من بیگناه‌تر است و او را رها کرد.

منابع
-----

1. ↑  *پیدایش ۶: ۳۸*.

* عاطف الزین، سمیح، داستان پیامبران علیهم السلام در قرآن، ترجمه علی چراغی، اول، تهران: ذکر، ۱۳۸۰، شابک ‎۹۶۴−۳۰۷−۱۶۳−۴
* کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، شابک ‎۹۶۴−۳۳۱−۰۶۸-X

| * ن
* ب
* و
آدم تا داوود طبق کتاب مقدس |
| --- |
| آفرینش تا طوفان | 
* آدم
* شیث
* انوش
* قینان
* مهللئیل
* یارد
* خنوخ
* متوشالح
* لمک
* نوح
* سام

 |
| خط قاین | 
* آدم
* قاین
* خنوخ
* عیراد
* محویائیل
* متوشائیل
* لمک
* توبال-قاین

 |
| پطریارک‌های پس از طوفان | 
* ارفکشاد
* *قینان*
* شالح
* عابر
* فالج
* رئو
* سروج
* ناحور
* تارح
* ابراهیم
* اسحاق
* یعقوب

 |
| سبط یهودا تا پادشاهی | 
* یهودا
* فارص
* حصرون
* ارام
* عمیناداب
* نحشون
* شلمون
* بوعز
* عوبید
* یسی
* داوود

 |
| نام‌های *ایتالیک* تنها در نسخهٔ یونانی هفتادگانی آمده‌اند |
نمونه ای از یک چاپ لینوکات، آلمان، ۱۹۳۲ 
**چاپ لینوکات** یا چاپ لینوتراش یا چاپ لینو روشی از چاپ دستی است که جنس کلیشهٔ چاپ از لینولئوم می‌باشد. چاپ لینوکات در دسته چاپ برجسته قرار می‌گیرد. در این تکنیک قسمتهایی از لینولیوم که قرار نیست چاپ شود توسط اسکنه گود می‌شود و قسمتهای برجسته از طریق غلتک به مادهٔ رنگی آغشته شده و روی کاغذ چاپ می‌شود.

تاریخچه
-------

طی قرنها، مادهٔ اصلی کلیشه برای چاپ برجسته چوب بود در اواخر قرن ۱۹ میلادی، معلمی اتریشی به نام فرانتس سیزک برای تدریس چاپ به جای چوب از لینولئوم استفاده کرد. این ماده، نرم و برای گودبرداری توسط اسکنه برای دانش آموزان و هنرجویان راحت تر بود. سیزک به واسطه دوستان هنرمندش این تکنیک را در سراسر اروپا پخش کرد. اولین کسانی که به صورت جدی از این تکنیک در آثارشان استفاده کردند هنرمندان  اکسپرسیونیست آلمانی بودند. بعد از آن هنرمندان برجسته‌ای مانند پیکاسو و ماتیس از ویژگی گرافیکی پر قدرتمند لینوکات در آثارشان استفاده زیادی کردند.

تکنیک
-----

از آنجایی که لینولئوم مثل چوب بافتهای زاویه دار ندارد و احتمال ترک خوردن آن کمتر است به همین جهت فضای بیشتری برای شکلهای هنرمندانه را نسبت به بیشتر چاپهای چوب می‌دهد با اینحال نتیجه چاپ لینوکات همانند چوب آن ویژگی و خاصیت بافت دانه دار چوب را ندارد. برش و کنده کاری لینو به طور کلی به نسبت چوب آسان تر است و زمانی که به آن گرما داده می‌شود کنده کاری را حتی راحت تر می کند اما در روند چاپ زمانی که به آن فشار وارد می‌شود کلیشه زودتر تحلیل می‌رود و قابلیت شکنندگی آن در سطح وسیع باعث می‌شود که نتوان چاپ لینوکات در ابعاد بزرگ انجام داد.

هنرمندان لینوکات
----------------

بیل فلیک در کارگاه چاپ لینوکات 
* یوزف آلبرس هنرمند آلمانی
* پیتر آلیک
* ولنتی آنجلو، چاپگر و تصویرگر
* والتر اندرسون هنرمند آمریکایی
* سیبل اندرو هنرمند کانادایی-آمریکایی
* هانس آنتون آشنبورن هنرمند آلمانی
* گئورگ بازلیتز هنرمند آلمانی
* تورستن بیلمن هنرمند سوئدی
* اما بورمن نقاش و چاپگر اتریشی
* دیوید کال هنرمند ناشنوای آمریکایی
* استنلی داونوود هنرمند بریتانیایی
* جنت داب اریکسون هنرمند و چاپگر آمریکایی
* موریس اشر هنرمند هلندی
* بیل فلیک هنرمند تصویرگر
* ژاک هنیزدوفسکی هنرمند آمریکایی اوکراینی
* پابلو پیکاسو نقاش اسپانیایی
* جان شاو هنرمند آمریکایی کانادایی
* هنری ماتیس نقاشی فرانسوی

منابع
-----

* مرزبان، پرویز؛ معروف، حبیب (۱۳۸۰). فرهنگ مصور هنرهای تجسمی. تهران: سروش.
* .Morely, Nick, Linocut for artists & designers: The crowood press, 2016
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «linocut». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.

جستارهای وابسته
---------------

* چاپ دستی
* چاپ چوب
* مهر
**وزارت تجارت، صنعت و انرژی** (به انگلیسی: Ministry of Trade, Industry and Energy) (MOTIE) شاخه ای از دولت کره جنوبی است. این نهاد مربوط به تنظیم برخی از سیاست‌های اقتصادی، به ویژه در بخش‌های صنعتی و انرژی است. این وزارتخانه همچنین برای تشویق سرمایه‌گذاری خارجی در کره فعالیت می‌کند. وزیر فعلی سونگ یون مو است.

از زمان تشکیل وزارت تجارت، صنعت و انرژی (MOTIE) نقش‌ها و مسئولیت‌های گسترده‌ای را بر عهده گرفته و به تبدیل شدن کره جنوبی به یک نیروگاه اقتصادی پویا کمک بسیاری کرده‌است.

تاریخ
-----

این وزارتخانه همزمان با تشکیل جمهوری کره در سال ۱۹۴۸ به عنوان وزارت تجارت و صنعت (MTI) با مأموریت هماهنگی صنایع کشور تأسیس شد. در سال ۱۹۹۳، MTI با وزارت انرژی و منابع ادغام شد، آژانسی که در سال ۱۹۷۷ برای اطمینان از تأمین پایدار انرژی تأسیس شد و وزارت تجارت، صنعت و انرژی (MOTIE) را ایجاد کرد. پس از اینکه دولت کیم دای جونگ نقش این وزارت را از سیاست تجاری به وزارت امور خارجه و تجارت تغییر داد، این وزارتخانه در سال ۱۹۹۸ به عنوان وزارت بازرگانی، صنعت و انرژی (MOCIE) مجدداً سازماندهی شد.

در سال ۲۰۰۸، دولت لی میونگ باک وزارت دانش اقتصاد (MKE) را راه اندازی کرد و بخشهای اصلی وزارت بازرگانی، صنعت و انرژی، وزارت اطلاعات و ارتباطات و وزارت علوم و فناوری را با هم ادغام کرد.

وزارت دانش اقتصاد با تقویت نقاط قوت سنتی صنعتی ضمن توسعه موتورهای رشد جدید، به کشور کمک کرد تا به یک اقتصاد دانش بنیان تبدیل شودشود

پس از روی کار آمدن رئیس‌جمهور پارک گون هه در سال ۲۰۱۳، وی نقش وزارت سیاست تجاری MIKE را بازیابی کرد و نام آن را به وزارت تجارت، صنعت و انرژی تغییر داد (MOTIE).

این وزارت که اکنون برای مقابله با چالش‌های قرن بیست و یکم مجهزتر است، متعهد است با تلاش خود برای انجام طیف گسترده‌ای از مسئولیت‌ها در زمینه‌های تجارت، سرمایه‌گذاری، صنعت و انرژی، زمینه ای برای رشد اقتصادی فراهم کند.

منابع
-----
**کاتبرت همیلتون** (به زبان انگلیسی: Cuthbert Hamilton) (زادهٔ ۱۸۸۵ و فوت در سال ۱۹۵۹) نقاش بریتانیایی در ارتباط با جنبش دوران‌گری و بعد با گروه ایکس بود. او یکی از پیشگامان هنر انتزاعی در بریتانیا بود.

کاتبرت همیلتون همانند ویندهام لوئیس در مدرسهٔ هنر اسلید هنرآموزی کرد و معاصر او بود. در ۱۹۱۲ او با ویندهام لوئیس در دکوراسیون کلوپ شبانه غار گوسالهٔ طلایی در لندن کمک کرد و در سال بعد به کارگاه‌های امگا پیوست.

در سال ۱۹۱۳ ویندهام لوئیس با راجر فرای بر سر کمیسیون کارگاه امگا دچار اختلاف شدند. برای همین همیلتون به همراه دیگر نقاشان، ویلیام رابرتز، فردریک اچلز، ادوارد وادسورث و هنری گودیه-برژسکا کارگاه امگا را ترک کردند. آن‌ها به حمایت از ویندهام لوئیس پرداختند و در مارس ۱۹۱۴ زمانی که «مرکز هنر شورشی» را بنیاد نهاد به او پیوستند. همان هنرمندانی که بعداً جنبش هنری دَوَران‌گری یا ورتیسیسم را شکل دادند. همیلتون یکی از امضاءکنندگان بیانیه ورتیسیست بود و همچنین به نخستین شماره از مجلهٔ ورتیسیست «بلاست» کمک مادی کرده است.

همیلتون در سال‌های ۱۹۱۵ و ۱۹۱۶ در محلهٔ کِنزینگتون لندن سفال‌گری یومن را باز کرد. او در جریان جنگ جهانی اول پاسبان ویژه بود. بعد از پایان جنگ کارش را با گروه جدید ایکس به نمایش گذاشت که به عنوان یک گروه آوانگارد توسط ویندهام لوئیس و ادوارد مک‌نایت کوفر شکل گرفته بود.

او با دختر یک فعال بانفوذ بیمه ازدواج کرد و در سال ۱۹۲۰ سفال‌گری یومن را تعطیل کرد و تا آخر عمر کارهای هنری خود را در نمایشگاه‌های هنری شرکت نداد.

منابع
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  
Artnet
2. 1 2  Tate Gallery on Cuthbert Hamilton

| داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده |
| --- |
| عمومی | 
* ویاف
	+ 1
* ورلدکت

 |
| نهادهای پژوهش هنری | 
* هنرمندان آرکی‌دی (هلند)
* نام هنرمندان (گتی)

 |

| * ن
* ب
* و
دوران‌گری |
| --- |
| دَوَران‌گری | 
* لارنس اتکینسن
* دیوید بومبرگ
* جسیکا دیسمور
* فردریک اچلز
* هنری گودیه-برژسکا
* کاتبرت همیلتون
* کیت لکمر
* ویندهام لوئیس
* ازرا پاوند
* ویلیام رابرتز
* هلن ساندرز
* دوروتی شکسپیر
* ادوارد وادسورث

 |  |
با کاتنین اشتباه نشود.
**کاتانین** (انگلیسی: Katanin) یکی از پروتئین‌های AAA مختص ریزلوله‌ها است. این پروتئین نامش را از شمشیر ژاپنی «کاتانا» می‌گیرد و یک پروتئین هترودایمریک است که نخستین بار در توتیای دریایی کشف شد.

این پروتئین دارای یک زیرواحد ۶۰ کیلو دالتونی ای‌تی‌پی‌ایز است و توسط ژن KATNA1 کُد می‌شود و کارش، بریدن و جداسازی ریزلوله‌هاست. این زیرواحد جهت فعالیت خود نیازمند آدنوزین تری‌فسفات و ریزلوله است. زیرواحد بعدی، ۸۰ کیلو دالتون وزن دارد و توسط ژن KATNB1 کُد می‌شود و کارش تنظیم فعالیت ای‌تی‌پی‌ایز و هدایت پروتئین به سِـنتروزوم است.

بررسی‌های انجام‌شده توسط میکروسکوپ الکترونی نشان می‌دهد که کاتانین در وضعیتِ اُلیگومری‌شدهٔ فعالِ خود، حلقه‌های ۱۴ تا ۱۶ نانومتری در دیوارهٔ ریزلوله‌ها ایجاد می‌کند.

کاتانین در تکامل سلول‌ها به‌ویژه در دستگاه عصبی نقش مهمی دارد.

منابع
-----

1. ↑  «McNally, F. & Vale, R. (1993) *Identification of katanin, an ATPase that severs and disassembles stable microtubules*» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۳ سپتامبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۷.

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Katanin». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۷.

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد زیست‌شناسی مولکولی است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |
**کابین خلبان**(انگلیسی: Cockpit) یا **اتاقک خلبان** رمانی است از یرژی کوشینسکی داستان‌نویس لهستانی-آمریکایی یهودی‌تبار که در سال ۱۹۷۵ انتشار یافت، داستان در قالب اول شخص و توصیف یک سفر از طریق جهان وحشتناک است که به واسطه وحشیگری گرفته تا کابوس، بی عدالتی، ظلم و ستم و بی معنائی که در نتیجهٔ آن کرامت انسانی از دست می‌رود، این کتاب بیشتر در قالب یک داستان جاسوسی فانتزی و هیجان انگیز است

طرح کلی قصه
-----------

*تاردن* «Tarden» شخصیت اصلی و قهرمان کتاب به عنوان عامل سابق آژانس امنیت، تمام مدارک و پرونده‌های بایگانی دربارهٔ خودش را حذف کرده و فراری است، در تصورات خودش فکر می‌کند به عنوان یک خلبان و نشستن در اتاقک خلبان یک هواپیمای خصوصی می‌تواند به مناطق (به زعم خودش:افراد بد و مجرم) دیگر حمله کند و با استفاده از کنترلی که در کابین اختصاصی خودش دارد آنها را مورد هجمه قرار دهد، او برخی از قهرمانان دنیای جاسوسی را در ذهن می‌پرورانَد و به عنوان مأمور مخفی در خودش متجلّی می‌سازد، تاردن در تخیلاتش مثل یک سوپر من است در عین حال مانند هر انسان دیگر او نگران درد و مرگ می‌باشد به همین دلیل از مبارزه و درگیری فیزیکی اجتناب می‌کند، قهرمان کتاب احساس می‌کند که برای زنده ماندن، مثل یک ناظر زیرک، باید در بازی خودش سایر افراد را شکست دهد به همین دلیل به جزئیات زندگی مردم مثل گرفتن عکس، نگه داشتن پرونده‌ها و ذخیره‌سازی اطلاعت در ذهن خودش متکی است.

منابع
-----

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Cockpit (novel)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون
--------------

* scholieren.com
* kirkusreviews.com
* goodreads.com
**چـِگِل** نام یکی از قبائل ترک تبار خاور دور و از ترکان خَلُّخ (ناحیه‌ای در حدود کاشغر) است. سابقه این قبیله از قرن هفتم میلادی شناخته شده‌است و در اطراف دریاچه ایسیق‌کول واقع در کشور قرقیزستان کنونی زندگی می‌کردند. آنها از بازماندگان دو قبیله از «شش قبیله چویی» از خانات کیمک در ترکستان در نظر گرفته شده‌اند. در کتاب دیوان لغات الترک اثر محمود کاشغری قبائل ترک و از جمله قبایل چگل، افشار، بایُندر، سلغر، یغما، غز، سلجوق و مجغر که همان مجار باشد، را نام می‌برد.

رود ایلی که در کرانه آن اقوام ترک از جمله چگل زندگی می‌کردند
کاشغری می‌گوید که ترکان اوغوز به تمام ترکان بین آمودریا و شمال چین «چگل» می‌گفتند.
چگل‌ها ساکن ساحل شمالی ایسیق‌کول و درهٔ رود ایلی بودند و در سده‌های چهارم و پنجم جمعیت بسیار داشتند. پراکندگی چگل‌ها از حوالی طراز تا کاشغر بود. ظاهراً تا قبل از قراخانیان حکومت مستقل داشتند و پادشاهشان تکین یا تکسین عنوان می‌شد. عده‌ای از چگل‌ها در نیمهٔ دوم قرن چهارم پیرو مذاهب قدیم خود و عده‌ای از جمله ساکنان شهر چگل در حوالی طراز مسلمان بودند.

در فرهنگ دهخدا آمده چگل نام شهری است از ترکستان قدیم که ظاهراً مردم آن شهر به زیبایی معروف بوده‌اند و بدین مناسبت شاعران در اشعار خود خوبرویان را بدین شهر نسبت داده یا به مردم این شهر تشبیه کرده‌اند.

چِگِل در ادبیات پارسی
---------------------

از مردم چگل بردگان زیباروی را از چگل به ایران می‌آورده‌اند از این رو در نزد شاعران فارسی‌زبان و در ادبیان فارسی به زیبایی و خوش‌اندامی از ایشان یاد شده‌استو واژهٔ چِگِل یا کنایه **شمع چِگِل** در ادبیات پارسی به زیبا و زیبارویی مانند شده‌است.

* حافظ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| صفای خلوت خاطر از آن **شمع چگل** جویم |  | فروغ چشم و نور دل از آن ماه ختن دارم |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| سوختم در چاه صبر از بهر آن **شمع چگل** |  | شاه ترکان فارغ است از حال ما کو رستمی |

* خواجوی کرمانی گوید:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ای **شمع چگل** دوش در ایوان که بودی |  | وی سرو روان دی به گلستان که بودی |

* حکیم صبوری گوید:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ور براندازد نقاب از صورت **شمع چگل** |  | زهد را غارت نماید هوش را یغما کند |

* شاهنامه جنگ بزرگ کیخسرو

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| چو افراسیاب ان چهارم پسر |  | کمر بسته آمد به پیش پدر |
| بدو داد ترک **چگل** صدهزار |  | زره دار و با گرزه گاو سار |
| که باشد نگهدار پشت پشنگ |  | نپیچد اگر بارد از ابر سنگ |

* شاهنامه پادشاهی گشتاسپ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| مکن دلت را بیشتر زین نژند |  | به داد خدای جهان کن بسند |
| بدادش بسی پند و بشنید شاه |  | چو خورشیدگون گشت برشد به گاه |
| نشت از بر گاه و بنهاد دل |  | به رزم جهانجوی شاه **چگل** |
| از اندیشهٔ دل نیامدش خواب |  | به رزم و به بزم‌اش گرفته شتاب |

پانویس
------

1. 1 2  «معنی چگلی | فرهنگ فارسی عمید». *www.vajehyab.com*. دریافت‌شده در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۸.
2. ↑  "Chigils". *Wikipedia* (به انگلیسی). 2018-04-11.
3. ↑  در سال چهار سَد و شصت در دوره خلفای عباسی تألیف شده که عبارتست از تفسیر لغات ترک به زبان عربی
4. ↑  «چِگِل». encyclopaediaislamica.
5. ↑  لغت‌نامه دهخدا: چگل
6. ↑  جلد چهارم: جنگ بزرگ کیخسرو، صفحه: 190
7. ↑  جلد ششم: پادشاهی گشتاسپ، صفحه: ۳۶۵

منابع
-----

* شاهنامه فردوسی. از نسخه مسکو. نشر محمد. (صفحه: ۹۱). شابک ‎۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵

پیوند به بیرون
--------------

|  |  |
| --- | --- |
| آیکون خرد | این یک مقالهٔ خرد قومیت است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |