| اسید‌ها و بازها |
| --- |
|  |
| * پی‌اچ
* واکنش اسید و باز
* تیتراسیون اسید-باز
* استخراج اسید–باز
* ثابت تفکیک (ثابت تفکیک اسیدی)
* قدرت اسید
* تابع اسیدی
* محلول بافر
* پروتون‌خواهی
* خودیونش آب
* آمفوتر
 |
| 
انواع اسید |
| * نظریه اسید-باز برونستد-لوری
* اسید و باز لوییس
* اسید معدنی
* اسید آلی
* قوی
* ابراسید‌ها
* ضعیف
* اسید تک‌بازی
* اسید دوبازی
* اسید سه‌بازی
 |
| 
انواع باز |
| * نظریه اسید-باز برونستد-لوری
* اسید و باز لوییس
* باز آلی
* باز (شیمی)
* ابرباز‌ها
* باز غیرهسته‌دوست
* ضعیف
 |
| * ن
* ب
* و
 |

**واکنش اسید و باز** یک واکنش شیمیایی است که میان یک اسید و یک باز اتفاق می‌افتد. مفاهیم متعددی که تعاریف دیگری از مکانیزم واکنش‌های درگیر و کاربرد آن‌ها در حل مسائل وجود دارد. علی‌رغم تعدد تعاریف مختلف، اهمیت آن‌ها در تجزیه و تحلیل هنگام سر و کار داشتن با واکنش‌های اسید و باز در حالت‌های گازی یا به خصوص مایع یا حتی در حالت‌هایی که به ندرت دیده‌می‌شوند، مشخص می‌شود. اولین مفاهیم دربارهٔ واکنش‌های اسید و باز در حدود سال ۱۷۷۶ توسط آنتوان لاووازیه تنظیم شد.

نظریه‌های معمول
---------------

### نظریهٔ آرنیوس

مطابق تعریف سوانت آرنیوس اسید ماده‌ای است که در محلول آبی از هم جدا می‌شود و یون هیدروژن H+ (یک پروتون) آزاد می‌کند.

HA در تعادل است با A− + H+

ثابت تعادل در این گونه واکنش‌های جداسازی، ثابت جداسازی نام دارد. پروتون آزاد شده با یک مولکول آب وارد واکنش می‌شود تا یک هیدرونیوم (یا اکسینیوم) یون H۳O+ بدهد. بعدها آرنیوس پیشنهاد کرد که این جداسازی را با نام واکنش اسید-باز شناخته شود.

HA + H۲O در تعادل است با A− + H۳O+.

### نظریهٔ لوری-برونستد

مقالهٔ اصلی: نظریه اسید-باز برونستد-لوری

بر طبق این تئوری اسید ماده ای است که پروتون (H+) از دست می‌دهد و باز ماده ای است که پروتون می‌گیرد. به عنوان نمونه در واکنش اسید استیک و آب، استیک اسید پروتون از دست داده و آب پروتون می‌گیرد پس استیک اسید، اسید و آب به عنوان باز عمل می‌کند.

### نظریهٔ لوییس

مقالهٔ اصلی: اسید و باز لوییس
مولکولی که بتواند جفت الکترون غیر پیوندی از مولکول دیگری دریافت کند اسید و مولکول دهنده جفت الکترون باز است. این نظریه نخستین بار توسط دانشمند مشهور آمریکایی گیلبرت لوویس و در سال ۱۹۲۳ ارائه شد.

### نظریه لوکس–فلود

این نظریه نخستین بار توسط شیمیدان آلمانی هرمان لوکس در سال ۱۹۳۹ مطرح شد و سپس توسط شیمیدان نروژی هاکون فلود در سال ۱۹۴۷ توسعه یافت.
در نظریه لوکس-فولد، جابجایی یون اکسید (O2−) عامل تشخیص اسید و باز است. با توجه به این نظریه، ترکیباتی مانند MgO و SiO2 در حالت جامد ممکن است به عنوان اسید یا باز دسته‌بندی شوند. به عنوان مثال، کانی الیوین را می‌توان به عنوان یک ترکیب از اکسید بازیِ منیزیم (MgO) و اکسید اسیدیِ سیلیس (SiO2) در نظر گرفت. این طبقه‌بندی در علم زمین‌شیمی از اهمیت بالایی برخوردار است.

MgO  
(base) + CO  
2  
(acid) → MgCO  
3
CaO  
(base) + SiO  
2  
(acid) → CaSiO  
3
NO−  
3  
(base) + S  
2O2−  
7  
(acid) → NO+  
2 + 2 SO2−  
4
**سیستم های حلالی**

در یک سیستم حلالی ، اسید جسمی است که کاتیون مشخص یک حلال را تولید کرده ، و باز جسمی است که آنیون مشخص آن حلال را تولید کند. حلال می تواند یکی از فرآورده های واکنش بین اسید و باز (خنثی شدن) باشد.

مثال:

+HCl + H2O → Cl- + H3O

آب سیستم حلالی است و با حل شدن هیدروکلریک اسید (HCl) در آن ، کاتیون ویژه آب ( یون هیدرونیوم ، +H3O) تولید می شود. هر دو یون تولید شده در واکنش ، محلول در آب هستند.

همچنین :

+NH3 + H2O → OH- + NH4

در واکنش باز آمونیاک با آب ، آنیون ویژه آب ، یعنی یون هیدروکسید (-OH) تولید خواهد شد .

منابع
-----

1. ↑  Miessler, G.L. , Tarr, D. A. (1991), *Inorganic Chemistry* (به انگلیسی), p. 166`{{citation}}`: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)‌
2. ↑  Miessler, G. (1991). *Inorganic Chemistry* (2nd ed.). Prentice Hall. ISBN 0-13-465659-8. Chapter 6: Acid-Base and Donor-Acceptor Chemistry
3. 1 2  مورتیمر، چارلز (۱۳۸۳). *شیمی عمومی ۲*. ج. دوم. تهران: نشر علوم دانشگاهی. شابک ۹۶۴۶۱۸۶۳۳۵.
4. ↑  *Concise Encyclopedia of Chemistry* (به انگلیسی). New York: McGraw-Hill. 2004.
5. ↑  Lewis, G.N. , Valence and the Structure of Atoms and Molecules (1923) p. 142.
6. ↑  Franz, H. (1966). "Solubility of Water Vapor in Alkali Borate Melts". *Journal of the American Ceramic Society*. **49** (9): 473–477. doi:10.1111/j.1151-2916.1966.tb13302.x.
7. ↑  Lux, Hermann (1939). ""Säuren" und "Basen" im Schmelzfluss: die Bestimmung. der Sauerstoffionen-Konzentration". *Z. Elektrochem.* (به آلمانی). **45** (4): 303–309.
8. ↑  Flood, H.; Forland, T. (1947). "The Acidic and Basic Properties of Oxides". *Acta Chemica Scandinavica*. **1** (6): 592–604. doi:10.3891/acta.chem.scand.01-0592. PMID 18907702.
9. ↑  Miessler, Gary L.; Fischer, Paul J.; Tarr, Donald A. (2014). *Inorganic Chemistry* (به انگلیسی). United States of America: Pearson. p. 170.